APOCALIPSIS

1

1 Nde cha’ nu nguilyo scua yla Ndiose cha’ ’in Jesucristo, siyana ca jylo ri’ lyigaa nu lca msu ’in ni cha’ nu cua ndyucui cha’ tsato’o, lo nga’an tñan ni angajle ’in ni nu ya ngüitsa’ cha’ re ’in Xuhua nu lca msu ’in ni. 2 Lo cua yucui’ tsaña’an ndyca ri’ Ndiose, a cuinta lo’o cha’ nu yucui’ Jesucristo, lyigaa cha’ nu cua na’an tloo. 3 Tsu’hue ca xu’hue nu tyucui’ quityi re lo’o nu quine ’in cha’ nu ndyucui’ Ndiose, lo xu’hua se’en lyigaa cha’ nu nguinu scua loo quityi re, siyana cua ndyucui lucui’ cha’ tsato’o na. 4 Na’ Xuhua, nga’an tñan quityi re ’huan, cui’ cati laa nu ndi’in se’en lyi’ya loo Asia. Ndiose, tsatlyu lo’o cati espíritu nu ndi’in se’en nducua ni, taa ni cha’ tsu’hue nu chu’hui ni’ carsya ’huan, ni nu ndi’in ti culoo, lo’o ri nii, lo ntsu’hui cha’ quiaan ni, lo cu’ni ni cha’ tyi’in tsu’huen huan. 5 A cuinta lo’o cha’ cuiya’ ’in Jesucristo, ni nu ndyucui’ cha’ nu lñi, ni nu la nducua la mdyo’o qui’u lo a ntsu’hui ’a cha’ caja, scati ni nu ndlo tñan ’in lyigaa ree nu ndi’in loo chelyuu re, cui’ ni nu nga’ni ’tna ’na lo msuhui ni ’na lo’o tne ni squi’ya qui’ya ’na, 6 cui’ siyana can na sca quichen ’in Ndiose, ni nu lca Sti Jesucristo, lo scati ’in ni cu’ni tnu na lo culo ni tñan sa tyucui braa, Amen. 7 —Ña’an huan, cui’ ni ntsu’hui cha’ quiaan ni lo coo.—Lyigaa nten ña’an tloo ’in ni, a cuinta lo’o nu yjo’ tyucuan sii’ ni, —ña’aan nten chelyuu qui’ya tucu’hua tiee lo’o ni.— Cui’ ncuaña’an tsato’o na, Amen. 8 Nde cha’ nu ndyucui’ Ni X’na na: Na’ lcan letra Alfa lo’o Omega, na’ cua ndi’in ti culoo lo a ntsu’hui cha’ tsatii cha’ ’yan, ni nu ndi’in ti culoo, lo’o ri nii, ni nu ntsu’hui cha’ quiaan, scati ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ntsu’hui ’in. 9 Na’ Xuhua, ta’a nguiaña’an rin’ huan, ta’a ndijin na ndi’i lo nducua tlon na sten na se’en ndlo ni tña, cui’ jesucristo ngui’ni ni cha’ siyana nda loon na lo’o lyigaa lo’o cha’, lo cha’ ’in Ndiose nda’an yucuin’, a cuinta lo’o cha’ ’in Jesucristo, ntsu’huin se’en lca Patmos, se’en su sca yuu jlu’hue tyi’a tujo’o. 10 Cui’ tsan ’in Ni X’na na ngutsa’an yu’hui Espíritu ’yan, lo nde chun’ ngune ’yan ngujui sca nu yucui’ tsaña’an ne sca cuhuii, 11 lo ndyucui’: Na’ lcan letra Alfa lo’o Omega, na’ ndi’in ti culoo lo a ntsu’hui cha’ tsatii cha’ ’yan. Ca’an lyigaa cha’ nu na’an, lo ca’an tñan ’in na ’in sa cati laa nu ndi’in se’en lyi’ya loo Asia: Quichen Efeso, lo’o Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, lo’o Laodicea. 12 Rcan’ mxna’an nde chun’ cha’ ti ca nu ndyucui’ lo’on, lo na’an ndun cati se’en ndyucua quii’ ndyiquin, nu nguiaa’ lo’o xcui’ oro, 13 lo jlu’hue la se’en ndyucua quii’ can’, na’an ndun — Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan,— lcu ni sca te’ tucuin nu ndiaa la yni quiya’ni, lo jyan tiee ni ntycan’ na lo’o sca na oro, 14 ña’aan quichan’ que can’ ngaten na ña’an ndyca ri’ slya’, tsa ña’an ndyca ri’ cuique’, lo quiloo can’ ña’an na tsaña’an ndyca ri’ quii’ ndyiquin. 15 Quiya’ can’ xaa na tsaña’an ndyca ri’ tyucuan nu nsu’hua ne’ loo quii’, lo cueen ndyucui’ can’ tsaña’an ne ljyan tyi’a tlya. 16 Yaa’ tsu’ cueen nducua cati cuila, lo tu’hua can’ ndyo’o sca na nu tyucuaa tsu’ cha, tloo can’ xaa na tsaña’an ndyca ri’ cuicha bra nu luhui. 17 Una bra na’an ’in ni cui’ bra ndlyun tloo ni, lo ystin tsaña’an ndyca ri’ sca nu ngujui. Yaa’ ni tsu’ cueen mxtyaa ni ’yan, lo nujuin ni a cutsen, na’ lcan ni nu ndi’in ti culoo lo a ntsu’hui cha’ tsatii cha’ ’yan. 18 Na’ lcan ni nu lu’u ca, nisiya ngujuin ti culoo, una ri nii lu’un tsa tyucui braa, Amen. Ndyucuan cha’ cuiya’ ’in cha’ ndija lo’o Hades se’en ntsu’hui carsya ’in ne’ ngujui. 19 Ca’an lyigaa cha’ nu cua na’an, cha’ nu ndyca ri nii lo’o cha’ nu ti lyiji ca. 20 Ndeña’an ndyca ri’ sa cati cuila nu na’an nducua yaan’ tsu’ cueen, lo’o cha’ ’in cati se’en ndyucua quii’ ndyiquin nu nguiaa’ lo’o xcui’ oro: Sa cati cuila can’ lca angajle nu ntsu’hui cuinta ’in scaa laa can’, lo cati se’en ndyucua quii’ ndyiquin nu na’an can’, lca cati laa.

2

1 Nde cha’ nu ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa nu ndi’in Efeso: Ndeña’an ndyucui’ ni nu nducua cati cuila yaa’ tsu’ cueen, ni nu nda’an jlu’hue la se’en nducua quii’ ndyiquin nu nguiaa’ lo’o xcui’ oro: 2 Na’ jlyo ran’ ña’an tñan ngui’ni, snu ña’an nsu’hua juersa lo nda loo lo’o cha’ nu ndijin, a cuinta siyana a ndyucuan xu’hue ’in nu nda’an lo’o cha’ nu a tsu’hue, nsñi cuinta ’in nu ndyucui’ siyana nda’an lo’o cha’ cuiya’ ’in Ndiose, lo a tucui lca can’, lo nguija lyoo ’in siyana lca sca nu cuiñi. 3 Lyee ’a cua mdijin ndi’i una nda loo, cui’ siya cha’ ’yan lyee msu’hua juersa, lo a ngui’ni na’an ri’. 4 Una ntsu’hui sca cha’ nu a ndyu’hui cuiya’ ran’ ’in, siyana a ntsu’hui cha’ tsu’hue ’in ña’an ti culoo. 5 Can’ cha’ xu’hua ri’ ña’an ncua ngala yaa’ cha’ can’, lo xtucui cu’ni ña’an nu ndisna ti culoo. Si a cu’ni nguaña’an, tsa’an se’en ndi’in, lo tyucuan se’en ndyucua quii’ can’ ’in, si a cha’an cha’ tiaa ’in. 6 Una ntsu’hui xca cha’ nu ti tsu’hue ntsu’hui tieen lo’o, siyana nxcuan tloo cha’ nu ngui’ni lyigaa nu nguiaa tsu’ ’in Nicolás, lo’on na’ nxcuan tloon cha’ can’. 7 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa. Nu cu’ni cana cha’ re, can’ nu taan cha’ cuiya’ cu si’yu nu ndyo’o loo yca nu ndaa chelyuu, cui’ yca nu nducua jlu’hue la se’en nducua Ndiose. 8 Lo nde cha’ ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa nu ndi’in Esmirna: Ndeña’an ndyucui’ ni nu cua ndi’in ti culoo, ni nu a ntsu’hui cha’ tsatii cha’ ’in, ni nu ngujui lo mdyo’o qui’u: 9 Na’ jlyo ran’ ña’an tñan ngui’ni, snu ña’an ndijin ndi’i, lo ti’i (siyana cuilyiya’ lo’o cha’ ’in Ndiose). Snu ña’an nducua ne’ yuhue’ ’in, cui’ nu ndyucui’ siyana lca ne’ judio, lo a lca, cui’ nu sca cha’ ti ’in lo’o ne’ xña’an. 10 Una a xcutsen ri’ lo’o lyigaa cha’ nu ljyan ’in. Ña’an, ne’ xña’an cu’ni cha’ tsaan huan na’an tyucuan, una ta loon huan lo’o cha’ can’, lo tyijyin huan ndi’i tii tsan. Tyucui ndyca’an ’yan hasta ra tyo’o loo chelyuu re, lo na’ taan cha’ tsu’hue ’in, cui’ sca chelyuu nu a tsatii ’a. 11 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa. Nu cu’ni cana cha’ re, a caja a se’en nu cua ndyca tucua cha’ ndija. 12 Lo nde cha’ ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa n nu ndi’in Pérgamo: Ndeña’an ndyucui’ ni nu nda’an lo’o sca na nu tyucuaa tsu’ cha: 13 Na’ jlyo ran’ ña’an tñan ngui’ni, lo jlyo ran’ la ndi’in, cui’ quichen se’en nducua ne’ xña’an, una nisiya ncuaña’an nducui ndyca’an ’yan, a nxcuan tloo cha’ nu nguiaña’an ri’, ni a ngui’ni na’an ri’ bra yjui ne’ ’in Antipas nu tsu’hue ndaa rsuun cha’ ’yan, cui’ quichen se’en ndi’in ne’ xña’an can’. 14 Una ntsu’hui sca tucua cha’ nu a ndiya ran’ ña’an ngui’ni: Siyana laja ntsu’hui nu nguia ndyca’an cha’ tiaa ’in Balaam, nu ngulu’u ’in Balac siyana xtyu ’in ne’ Israel loo qui’ya, lo cu ne’ na nu cua yu’hui loo ngulucuin, lo sten yu’hui ne’ lo’o ña’an nu ti. 15 A cuinta siyana laja ntsu’hui nu nguia ndyca’an cha’ nu ndlu’u Nicolás, cui’ cha’ nu nxcuan tloon. 16 Can’ cha’ xtun ri’ lo’o cha’ re, si a xtun ri’ tsa’an se’en ndi’in, lo cu’ni cana ’in can’ lo’o espada nu ndyo’o tu’huan. 17 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa. Nu cu’ni cana lo’o cha’ re, taan cha’ cuiya’ ’in cu quijaxtlya nu ntsu’hui catsi’ ’in Ndiose, lo taan sca quee lyu’ ti nu ngaten ’in se’en nga’an sca nii nu cui ti nu a tucui ndyu’hui lyoo, lo scati nu ca ’in ’in na chu’hui lyoo nii can’. 18 Nde cha’ ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa nu ndi’in Tiatira: Ndeña’an ndyucui’ Sñe’ Ndiose, ni nu ña’an tloo ña’an ndyca ri’ quii’ ndyiquin, lo quiya’ ni xaa na tsaña’an ndyca ri’ tyucuan nu ntsu’hui loo quii’: 19 Na’ jlyo ran’ tsaña’an tñan ngui’ni, lo jlyo ran’ siyana ntsu’hui cha’ tsu’hue ’in, snu ña’an nguiaña’an ri’, a cuinta nda loo lo’o lyigaa cha’, lo tñan nu ngui’ni ri nii tsu’hue la na que ña’an ti culoo. 20 Una ntsu’hui sca tucua cha’ nu a ndiya ran’ ña’an ngui’ni: Cui’ siyana ndaa loo ne’ cuna’an Jezabel, nu ndyucui’ siyana Ndiose nxyucui’ ’in, ndlu’u ne’ ’in msu ’yan lo nilyo’o ne’ ’in siyana sten yu’hui lo’o ña’an nu ti, lo cu na nu cua yu’hui loo ngulucuin. 21 Cua s’ni ndyuhui tan siyana xtun ri’ ne’ qui’ya ngui’ni ne’, una a xlyaa ne’ cula’ ti ne’ cha’ nu nguiten yu’hui ne’ lo’o ña’an nu ti. 22 Ña’an huan, na’ cu’nin cha’ xñi quicha ne’ lyee ya’, lo taan ndi’i ’in lyigaa nu nguiten yu’hui lo’o ne’, si na a xtun ri’ can’ cha’ a tsu’hue nu ngui’ni. 23 A cuinta cu’nin cha’ caja lyigaa sñe’ ne’, lo ncuaña’an ca jylo ri’ lyigaa nu nguiaña’an ri’ ’yan, siyana ndyu’hui lyoon ña’an lca carsya ’in nten lo’o cha’ tiaa ’in ne’, lo cuinta scaa ne’ su’huan lyiyan’ ’in ne’ cua ña’aan tñan ngui’ni ne’. 24 Una ’huan lo’o lyigaa la ña’an nu ndi’in Tiatira, nu a nguia ndyca’an cha’ nu ndlu’u ne’, ’huan nu a lyiji chu’hui lyoo cha’ nu ntsu’hui catsi’ ’in Ne’ xña’an, tyucuin’ lo’on huan: A su’huan xca yu’hua chun’ huan. 25 Una tsa ndyca’an huan cha’ nu nguiaña’an rin’ huan hasta bra nu quiaan xiya’. 26 Nu cu’ni cana lo xu’hua se’en cha’ nu ndyca ran’ hasta bra tyo’o loo chelyuu re, —na’ taan cha’ cuiya’ culo can’ tñan ’in lyigaa nten chelyuu, 27 lo culoo can’ tñan lo’o sca cha’ cuiya’ tsaña’an cha’ cuiya’ nu ndaa stin ’yan cu’ni can’ lo’o ne’ tsa ña’an nguita sca quitun’ lo’o juersa, 28 A cuinta taan cuila nu ndyucua bra tlya ’in can’. 29 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa.

3

1 Nde cha’ ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa nu ndi’in Sardis: Ndeña’an ndyucui’ ni nu nda’an lo’o cati espíritu ’in Ndiose, lo’o cati cuila: Na’ jlyo ran’ ña’an tñan ngui’ni, lo ne cha’ siyana lyee nguiaña’an ri ’yan, una jlyo ran’ siyana a ndia chelyuu ’in. 2 Tyi’in tiaa lo xiya’ xtya tsa cha’ nu cua nguloo chun’, siyana a tycan ña’an ngui’ni cha’ nu ndyca ri’ Ndiose. 3 Xu’hua ri’ cha’ nu cua ngune ’in, lo xu’hua se’en cha’ can’. cha’an cha’ tiaa ’in, siyana, ljyan se’en ndi’in tsaña’an ndyca ri’ sca ne’ cuna, ni a ca jlyo ri’ ni braa caan chun’. 4 Una ntsu’hui tucua sna nu ndi’in Sardis nu a lyiji cu’ni cuu’ chelyuu ’in, can’ nu nga’an cha’ ’in cuu’ te’ ngaten lo’on. 5 Nu cu’ni cana lo’o cha’ re ntsu’hui cha’ cuu’ te’ ngaten, lo a cuityen nii nu cua nga’an loo quityi ’in Ndiose, se’en nducua nii lyigaa nu cua ngujui chelyuu ’in, siyana tyan cuinta ’in can’ la tloo Stin lo’o tloo angajle ’in ni. 6 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa. 7 Nde cha’ ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa nu ndi’in Filadelfia: Ndeña’an ndyucui’ ni nu Luhui ca, ni nu Lñi ndi’in cha’ ’in, —ni nu nda’an lo’o yaa’ na’an ’in Ree David, ni nu nsla tuna’an lo a tucui nu ca tucun ’in na, a cuinta si tucun ni ’in na, lo a tucui nu ca sla ’in na—. 8 Na’ jlyo ran’ ña’an tñan ngui’ni, ña’an ni, tloo cua mxtyan sca tuna’an nu cua nducua yla nu a tucui ca tucun, siya’ chin’ cha’ ’in, una ti nxu’hua se’en cha’ nu ndyucuin’, lo a nxcuan tloo ’yan tloo nten. 9 Ña’an, lyigaa nu sca cha’ ti ’in lo’o Ne’ xña’an, nu ndyucui’ siyana lca ne’ judio, lo a lca, siyana ndyucui’ ne’ cha’ cuiñi, na’ cu’nin cha’ siyana caan ne’ lo ti’ya xtyin’ ne’ tloo, lo ca jylo ri’ ne’ siyana lca nu lyee lca tieen ’in. 10 Siyana mxu’hua se’en cha’ nu yucuin’ tsaña’an ntsu’hui cha’ ta loo lyigaa lo cha’, lo’on na’ ntsu’hui cha’ sñin cuinta ’in bra caan ndi’i ’in nten sa tyucui chelyuu, siyana ca tycan ña’an cha’ ’in ne’. 11 Ña’an, cua ndyucui lucui’ cha’ ljyan, can’ cha’ tyun tsa lo’o cha’ nu nguiaña’an ri’, siyana a tucui tyucuan cha’ tsu’hue nu caja ’in. 12 Nu cu’ni cana lo’o cha’ re, na’ cu’nin cha’ siyana ca can’ tsaña’an ndyca ri’ sca cuiye nu ndun ni’ lyaa ’in Ndiose ’yan, lo sa tyucui braa ntsu’hui cha’ tyun can’, lo sii’ can’ ca’an nii Ndiose ’yan lo’o nii quichen ’in Ndiose ’yan, cui’ quichen Jerusalén nu cui ti nu mdo’o se’en nducua Ndiose ’yan la ni’ cuaan, a cuinta lo’o niin nu cui ti ’yan ca’an sii’ can’. 13 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa. 14 Nde cha’ ca’an tñan ’in angajle nu ntsu’hui cuinta ’in laa nu ndi’in Laodicea: Ndeña’an ndyucui’ ni nu lca Amen, ni nu tsu’hue ndyucui’ cha’ nu lñi, cui’ ni nu culoo que lyigaa loo na nu ngañan Ndiose: 15 Na’ jlyo ran’ ña’an tñan ngui’ni, ni a tucu’hua lo ni a tique’, tsu’hue si lca sca nu tucu’hua ta sca nu tique’. 16 Una siyana lca sca nu tsun ti, lo a lca sca nu tucu’hua ta sca nu tique’, culoon ’in tu’huan. 17 Siyana nde ña’an ndyucui’: Na’ lcan sca nu cuilyiya’, lo quina’an na ndi’in ’yan, ni sca na a nlyiji ’yan. Una ’tna ca, ¿ta a jlyo ri’ siyana lca sca nu nguna’ lo’o cha’ ’in Ndiose, sca nu ti’i, nu cuityin’, sca nu cuina’ ti? 18 Can’ cha’ taan sca cha’ tiaa ’in siyana xi’i na oro ndi’in ’yan, nu cua ngüi lo’o quii’, lo ca cuilyiya’, a cuinta xi’i te’ ngaten nu cu’, a taa cha’ jyu’u ’in ña’an nda’an cuina’ ti, lo su’hua rmiyu quiloo siyana taa xaa ’in. 19 Na’ tla cha’ tyucuin’ lo’o lyigaa nu ngui’ni ’tna ’in, lo ndjyi’in ’in bra nu tsi’i ña’an ngui’ni, can’ cha’ taa juersa lo cha’an cha’ tiaa ’in. 20 Ña’an, na’ ndun tuna’an lo ndyucuin’, si ntsu’hui nu cu’ni cuinta cha’ nu ndyucuin’, lo sla tuna’an ’in, na’ sten lo cu siin lo’o can’. 21 Nu cu’ni cana lo’o cha’ re, can’ nu taan cha’ cuiya’ tyucua sca se’en ti lo’on se’en ndlon tñan, tsaña’an nu cua nga’nin cana lo nducuan sca se’en ti lo’o Stin se’en ndlo ni tñan. 22 Lyigaa nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta cha’ nu ndyucui’ Espíritu lo’o lyigaa laa.

4

1 Rcan’ mxna’an, lo na’an nducua yla sca tuna’an la ni’ cuaan, lo culoo cha’ nu yucui’ can’ ngune na tsaña’an ne sca cuhuii, lo nujuin ’yan: Scuen nde re, lo na’ culu’un ’in lyigaa cha’ nu ntsu’hui cha’ tsato’o nu nguiaa nde loo re. 2 Cui’ braa ti can’ ngutsa’an yu’hui Espíritu ’yan, lo na’an ndun sca yca xlya se’en ndyca cuiya’ cha’ la ni’ cuaan, loo yca xlya can’ nducua sca nu nducua. 3 Tloo nu nducua can’ ña’an na tsaña’an ndyca ri’ sca quee nu naa jaspe lo’o cornalina, lo ca tyi’in se’en nducua can’ ndun sca cuina taa nu ña’an tsaña’an ndyca ri’ sca quee nu naa esmeralda. 4 Ca tyi’in se’en ndyca cuiya’ cha’ can’ ndun sa cla nducua jacua yca xlya, loo can’ nducua cla nducua jacua qui’yu cula nu lcu te’ ngaten, lo nducua corona oro quee. 5 Se’en ndyca cuiya’ cha’ can’ ndisna msti xaa lo ngune ti’yu, a cuinta ngune cueen, lo nde loo la can’ nducua cati quii’ ndyiquin, nu lca cati espíritu ’in Ndiose. 6 Cui’ can’ su sca se’en xeen, lo xaa na tsaña’an ndyca ri’ tyi’a tujo’o nu xcui’ cuna, lo ca tyi’in sii’ se’en ndyca cuiya’ cha’ can’ ndun jacua nu lu’u ca, lo scaña’an ti nducua quiloo nde loo lo’o nde chun’. 7 Culoo nu lu’u can’ ña’an tsaña’an ndyca ri’ cuichi, nu cua ndyca tucua can’ ña’an tsaña’an ndyca ri’ bta, nu cua ndyca sna can’ ña’an tloo ña’an ña’an tloo ne’ qui’yu, lo nu cua ndyca jacua can’ ña’an tsaña’an ndyca ri’ cui’ya nu ndyucui. 8 Quita’a jacua nu lu’u can’ nducua scua jlyu’hue cuinta scaa, lo scaña’an ti nducua quiloo jlyu’hue can’ nde chun’ lo’o nde ni’, tla lo titsan a ndla ti can’ ndyucui’: —Ni nu Luhui la, ni nu Luhui la, ni nu Luhui la, scati Ndiose X’na na nu tlyu la cha’ cuiya’ ntsu’hui ’in—, ni nu cua ndi’in ti culoo, lo’o ri nii, lo ndi’in ni sa tyucui braa. 9 Lo jacua nu lu’u can’, cuinta scaa ya’ bra ngui’ni tnu ’in ni nu nducua can’, nlda lo’o ’in ni lo ndyaa xu’hue ’in ni nu lu’u ca sa tyucui braa, 10 lo’o quita’a cla nducua jacua qui’yu cula can’ ndi’ya stin’ tloo ni nu nducua can’, lo ngui’ni tnu ’in ni nu lu’u ca sa tyucui braa, lo mxtyaa can’ corona oro ’in se’en nducua ni, lo ndyucui’: 11 Nu’huin Ni X’na hua, nga’an cha’ ’in cu’ni tnu hua ’in, lo cula lo’o hua ’in, nga’an cha’ ’in tyucuan lyigaa lo’o cha’ cuiya’, siyana cui’ ngañan lyigaa loo na, lo lo’o cha’ nu lca tiee can’ cha’ ndi’in na lo nguiaa’ na.

5

1 Ni nu nducua can’ na’an nducua sca quityi yaa’ ni tsu’ cueen ’in ni, tyucuaa tsu’ quityi can’ ngua’an na, lo cati se’en ndyucun tsa na. 2 Na’an sca angajle nu ngula la ri’, lo cueen ndyucui’: ¿Ti ca nu ndia cha’ cuiya’ ’in sla quityi re lyigaa se’en ndyucun tsa na? 3 Ni sca tucui lo a ngujui cha’ cuiya’ ’in sla ’in na, ni la ni’ cuaan lo ni loo chelyuu re, ni nde ni’ chelyuu re, ni nu xna’an ti ’in na lo a ngujui. 4 Na’ lyee ’a yna siyana a tucui ngujui cha’ cuiya’ ’in sla quityi can’ lo tyucui’ ’in na, ta xna’an ’in na. 5 Una sca qui’yu cula can’ nujuin ’yan: A cuna ’a. Ña’an, ni nu lca Cuichi nten cuityi ’in Judá, nu yaan loo nten cuityi ’in David, can’ nu cua nga’ni cana lo ngujui cha’ cuiya’ ’in sla quityi cua, quita’a cati se’en ndyucun tsa na. 6 Mxna’an rcan, lo jlu’hue la se’en ndyca cuiya’ cha’ can’, cui’ jlu’hue la se’en ndun jacua nu lu’u ca can’. Jlu’hue la se’en nducua qui’yu cula can’, na’an ndun tsaña’an ndyca ri’ sca Slya’ nu cua ngujui, lo nducua cati yca que, lo nducua cati quiloo nu lca cati espíritu ’in Ndiose nu cua nga’an tñan ni sa tyucui chelyuu. 7 Can’ nu yaan msñi quityi nu nducua yaa’ ni, tsu’ cueen ’in ni nu nducua can’. 8 Bra nu cua msñi quityi can’, quita’a jacua nu lu’u ca can’, tsatlyu lo’o cla nducua jacua qui’yu cula can’, cui’ bra mdi’ya xtyin’ tloo ni nu lca Slya’ can’. Lyigaa can’ nducua cuhuii nu naa arpa yaa’, lo’o copa oro se’en ntsu’hui na nu ndyiquin tloo Ndiose, lo cha’ can’ lca na cha’ nu ndyucui’ ne’ lo’o Ndiose, lyigaa nu mdo’o hui ’in ni. 9 Lyigaa can’ nguila tu’hua sca jyiin nu cui ti, lo ndyucui’: Nu’huin nga’an cha’ ’in xñi quityi cua lo sla ’in na, siyana lo’o tne msi’i ’hua bra yjui ne’ ’in, siyana ca hua sñe’ Ndiose, nu mdo’o loo lyigaa nten, lo’o nu ndyucui’ xca lo’o cha’, cui’ nu mdo’o quichen suhue ti lo’o quichen tnu. 10 Nga’ni cha’ siyana ca hua sca quichen nu tyi’in tloo Ndiose, lo tsatlyu culon na tñan lo’o ni sa tyucui braa. 11 Bra mxna’an ngune ’yan yucui’ quina’an angajle nu ndi’in ca tyi’in sii’ ni nu nducua can’, se’en ndi’in jacua nu lu’u ca can’, cui’ se’en nducua cla nducua jacua qui’yu cula can’, lo millon angajle lca can’, 12 lo ndyucui’ cueen: Cui’ Slya’ nu yjui ne’ ’in nga’an cha’ ’in tyucuan lyigaa lo’o cha’ cuiya’, scati ni lca ni nu cuilyiya’ la, tiaa la ni, lo tla la cha’ ’in ni, scati ni cuaan la ntsucua cha’ ’in ni, nga’an cha’ ’in ni caja nu cu’ni tnu ’in ni lo cula lo’o ’in ni. 13 A cuinta ngune ’yan yucui’ lyigaa nu ndi’in la ni’ cuaan, lo’o loo chelyuu re, lo’o nde ni’ chelyuu re, lo’o tyi’a tujo’o, tsatlyu lo’o lyigaa na nu ngañan Ndiose, lo ndyucui’ can’: Scati ni nu nducua can’ lo’o ni nu lca Slya’, nga’an cha’ ’in ni caja nu cula lo’o ’in ni, lo scuen cuaan ’in ni, cu’ni tnu ’in ni, lo scati ni tlyu la cha’ cuiya’ ntsu’hui ’in ni sa tyucui braa. 14 Lo jacua nu lu’u ca can’ ndyucui’: Amen. Quita’a cla nducua jacua qui’yu cula can’ mdi’ya xtyin’ hasta ngüi’ya ti’in tloo la lyuu, lo nga’ni tnu ’in ni nu lu’u ca can’ sa tyucui braa.

6

1 Na’an bra msla ni nu lca Slya’ can’ culoo se’en ndyucun tu’hua quityi can’, lo jacua nu lu’u ca can’, cui’ sca can’ ngune ’yan yucui’ cueen tsaña’an ne ti’yu, lo nujuin: Cuan lya nde re lo ña’an. 2 Rcan’ mxna’an lo na’an sca cuiyu ngaten, lo nu nducua chun’ ’in lyi’ya sca quilyaa, a cuinta ngujui nu ndaa sca corona nducua que can’, mdo’o nguiaa ngui’ni cana siyana cu’ni cana. 3 Bra msla ni nu cua ndyca tucua se’en ndyucun na, ngune ’yan yucui’ nu cua ndyca tucua nu lu’u ca can’, lo nujuin Cuan lya nde re lo ña’an. 4 Mdo’o xca cuiyu nga’á, lo nu nducua chun’ ’in ngujui nu ndaa cha’ cuiya’ ’in siyana xuun lo’o nten chelyuu siyana cuijui ta’a ne’, lo ngujui nu ndaa sca espada tlyu nducua yaa’ can’. 5 Bra msla ni nu cua ndyca sna se’en ndyucun na, ngune ’yan yucui’ nu cua ndyca sna nu lu’u ca can’, lo nujuin Cuan lya nde re lo ña’an. Mxna’an, lo na’an sca cuiyu ngata, lo nu nducua chun’ ’in lyi’ya sca na nu ndyu’hui cuiya’ na. 6 Jlu’hue la se’en ndi’in jacua nu lu’u ca can’, ngune ’yan ngujui nu yucui’: Sca kilo trigo ntsu’hui lyoo na tsaña’an squiya’ msu sca tsan. Cui’ tsacua ntsu’hui lyoo sna kilo cebada. Una a lyica cha’ cu’ni ñu’un ceite lo’o viñu. 7 Bra msla ni nu cua ndyca jacua se’en ndyucun na, ngune ’yan yucui’ nu cua ndyca jacua nu lu’u ca can’, lo nujuin Cuan lya nde re, lo ña’an. 8 Mxna’an, lo na’an sca cuiyu catsi, nu nducua chun’ ’in lyi’ya nii Cha’ Ndija, lo nducui ndyca’an se’en lca Hades ’in can’. Lo ngujui nu ndaa cha’ cuiya’ ’in siyana cuijui nten sca tsu’ chelyuu lo’o espada, ta caja bj’ñan ne’, ta lo’o quicha, ta cuijui ’ni yla ’in ne’. 9 Bra msla ni nu cua ndyca ca’yu se’en ndyucun na, lo se’en ’ni tnu ne’ ’in Ndiose, can’ na’an carsya ’in lyigaa nu cua ngujui squi’ya cha’ ’in Ndiose nu mda’an yucui’ lo’o nten. 10 Ndyucui’ cueen can’: Ni X’na hua, nu’huin ni nu Luhui la, lo lñi ndi’in cha’ ’in, ¿ni braa cu’ni cuiya’ cha’ ’in nten chelyuu, lo su’hua lyiya’ ’in ne’ nu mslu tne hua? 11 Ngujui nu ndaa te’ ngaten ycu’ can’, lo ngujui nu yucui’ lo’o siyana tyuhuita laja nu quita’a lyigaa la ña’an nu ntsu’hui cha’ cuijui ne’ ’in, ta’a yaña’an ri’ lo ta’a nga’ni tñan ’in Ndiose. 12 Mxna’an bra msla ni nu cua ndyca scua se’en ndyucun na, lo ndisna ngüiñan lyee ya’, lo cuicha nguinu tla loo na tsaña’an ndyca ri’ sca te’ ngata, lo coo’ nguinu nga’á na tsaña’an ndyca ri’ tne. 13 Cuila nu nducua ni’ cuaan nguilu na tsaña’an ndyca ri’ nguilu si’yu higo bra ndyca cui’in lo’o lyee ya’. 14 Ni’ cuaan ngüiñan na tsaña’an ndyca ri’ sca quityi, lo a la ’a ncua tycan’ a na, a cuinta qui’ya ncha’an tucua na, cui’ ncuaña’an ncha’an ti’in yuu nu ndi’in jlu’hue la loo tyi’a. 15 Lyigaa nu lca ree nu ndi’in loo chelyuu re, lo’o nu lca tñan, nu cuilyiya’, lyigaa que ’in sundaru, lo’o nu tnu cha’ cuiya’ ntsu’hui yaa’, a cuinta lo’o msu nu cua msi’i ne’ ’in lo’o nu ngui’ni tñan cha’ ’in ti, yu’hui catsi’ can’ tuquee ta laja quee tnu nu nducua loo qui’ya. 16 Ndeña’an ndyucui’ can’ lo’o qui’ya lo’o quee tnu can: —Tyco’o ti’in huan chun’ hua—, siyana a ña’an a hua ’in ni nu nducua loo yca xlya cua, lo ni a ña’an a hua cha’ nsin’ ri’ ntsu’hui tiee ni nu lca Slya’ cua. 17 Siyana cua mdiaa tsan nu quilyoo ni cha’ nsin’ ri’ ntsu’hui tiee ni, ¿lo’ ti ca nu tyun lo’o cha’ re?

7

1 Chun’ nde’en can’ na’an ndun jacua angajle, cuinta scaa can’ ndun scaa nscan chelyuu, lo a ndaa cha’ cuiya’ ca cui’in loo chelyuu re, ni loo tyi’a tujo’o, ta se’en nducua yca tnu. 2 A cuinta na’an xca angajle nu nguia ndyucuen tsu’ se’en ndyucua cuicha, lo lyi’ya can’ cuiya’ ’in Ndiose, ni nu lu’u ca, lo yucui’ cueen lo’o jacua angajle nu ndun can’, cui’ nu cua ngujui cha’ cuiya’ ’in cu’ni ti’i loo chelyuu lo’o tyi’a tujo’o, 3 lo ndyucui’: A cu’ni huan ti’i loo chelyuu ta loo tyi’a tujo’o lo ni lo’o yca, laja nu ti lyiji xtyaan na cuiya’ tutycan lyigaa nu lca msu ’in Ndiose ’na. 4 Ngune ’yan yucui’ ni snu nu cua nga’an cuiya’ ’in: Cui’ sca cientu ntsu’hui tucua yla nducua jacua mii nten loo lyigaa nten cuityi ’in ne’ Israel. 5 Lo’o nten cuityi ’in Judá mdo’o sa tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Rubén mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Gad mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. 6 Lo’o nten cuityi ’in Aser mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Neftalí mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Manasés mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. 7 Lo’o nten cuityi ’in Simeón mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Leví mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Isacar mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. 8 Lo’o nten cuityi ’in Zabulón mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in See mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. Lo’o nten cuityi ’in Benjamin mdo’o cha tityucua mii nu cua nga’an cuiya’ ’in. 9 Chun’ nde’en can’ na’an, quina’an a nten ndi’in nu a tucui ’a ti ca culucua ’in ne’, nu mdo’o lyigaa quichen tnu lo’o quichen suhue ti, nu mdo’o loo lyigaa nten, nu ndyucui’ xca lo’o cha’, nguio’ ti’in nde loo se’en ndyca cuiya’ cha’ can’ tloo ni nu lca Slya’, lo lcu te’ ngaten lo yaa’ nducua lca’ quiñan, 10 lo ndyucui’ cueen: Ni nu nducua se’en ndyca cuiya’ cha’, scati Ndiose ’na lo’o ni nu lca Slya’ ndia cha’ cuiya’ ’in ni culo laa ni ’in nten chelyuu. 11 Lyigaa angajle ’in Ndiose nguio’ ti’in ca tyi’in se’en can’, cui’ se’en nducua qui’yu cula lo’o jacua nu lu’u ca can’, lo mdi’ya xtin’ angajle can’ hasta ngüi’ya ti’in tloo la lyuu, cui’ se’en ndyca cuiya’ cha’ can’, lo nga’ni tnu ’in Ndiose, 12 lo ndyucui’: Amen. Nga’an cha’ ’in Ndiose ’na caja nu cu’ni tnu ’in ni lo cula lo’o ’in ni, scati ni tiaa la ni, lo nga’an cha’ ’in ni caja nu tyaa xu’hue ’in ni, scuen cuaan ’in ni, scati ni tla la cha’ ’in ni, lo tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in ni sa tyucui braa. 13 Rcan’ mdo’o yucui’ sca qui’yu cula can’, lo nujuin ’yan: Lyigaa nu lcu te’ ngaten re, ¿ti ca lca lo la mdo’o re? 14 Mxcuen ’in can’: Ni X’na hua, Nu’huin jlyo ri’. Lo nujuin ’yan: Nde nu mdo’o laja se’en ndyca cha’ tnu, cua nguiten ste’ re lo nguinu ngaten na ’in lo’o tne ni nu lca Slya’. 15 Can’ cha’ nguio’ ti’in se’en nducua Ndiose, lo ngui’ni tsu’hue ’in ni tla lo titsan ni’ lyaa ’in ni, lo ni nu nducua se’en ndyca cuiya’ cha’ can’, xtya ni te’ na’an ’in ni se’en ndi’in. 16 —Ni a ntsu’hui ’a cha’ ti quite’ ri’ can’, ni a quityi ’a ri’, lo a quii ’a ri’ can’ tique’ siyana a qui’ni ’a tique’ cuaan ’in—, 17 siyana ni nu lca Slya’ nu ndun jlu’hue la laja se’en ndyca cuiya’ cha’ can’, —chu’hui ni cuinta ’in lo tsa lo’o ni ’in se’en nducua tyi’a nu ndaa chelyuu, lo Ndiose xtyi ni tyi’a quiloo can’—.

8

1 Bra msla ni nu lca Slya’ can’ nu cua ndyca cati se’en ndyucun quityi can’, nguinu tiin ni’ cuaan sa jlu’hue braa. 2 Rcan’ na’an cui’ cati angajle nu ndun tloo Ndiose, lo ngujui nu ndaa cati cuhuii ’in. 3 Na’an mdiyaan xca angajle nu nguiten se’en ’ni tnu ne’ ’in Ndiose, lo yaa’ can’ nducua sca qui’nan nu xcui’ oro se’en ndyu’hui na nu ndyiquin tloo Ndiose. Lo ngujui nu ndaa quina’an na nu squin ni’ qui’nan can’ siyana tya cala na lo’o cha’ nu ndyucui’ ne’ lo’o Ndiose, lyigaa nu cua mdo’o hui ’in ni, lo squin na se’en nguiaa’ lo’o xcui’ oro se’en ngui’ni tnu ne’ ’in Ndiose, cui’ se’en ndyca cuiya’ cha’ can’. 4 Se’en nducua na can’ yaa’ angajle, mdo’o sñi nu mdiaa tloo Ndiose tsatlyu lo’o cha’ nu ndyucui’ ne’ lo’o ni, lyigaa nu cua mdo’o hui ’in ni. 5 Angajle nga’ni cha’an na nu nducua yaa’ lo’o quii’ nu ndyiquin se’en ’ni tnu ne’ ’in Ndiose, lo mslu ’in na loo chelyuu re, ndisna ytsu ti’yu lo ngune cueen, a cuinta ndyuhui lo lyee ngüiñan. 6 Cati angajle nu nducua cuhuii yaa’ can’, cua ndun tiaa xcune ’in na. 7 Culoo angajle can’ mxcune cuhuii ’in, lo ndisna ngüi’ya quio quee lo’o quii’ nu mxtiyaa’ lo’o tne, nguilu na loo chelyuu re, lo tichin’ ti a mdiaa jlu’hue yca nducua loo chelyuu re ndyiquin na, a cuinta ña’aan quixin’ nga’a ndyiquin na. 8 Nu cua ndyca tucua angajle can’ mxcune cuhuii ’in, cui’ bra mdiu yu’hui sca na nu ndyiquin tsaña’an ndyca ri’ sca qui’ya loo tyi’a tujo’o, lo tichin’ ti a mdiaa jlu’hue tyi’a can’ ndyca tne na. 9 Lo ’ni nu ntsu’hui can’ tichin’ ti a mdiaa jlu’hue ’in ngujui ’in, a cuinta tichin’ ti a mdiaa jlu’hue ña’aan yca na’an nu ndi’in can’ ngüijlyo na. 10 Nu cua ndyca sna angajle can’ mxcune cuhuii ’in, lo la ni’ cuaan mdiu sca cuila tlyu nu ndyiquin tsaña’an ndyca ri’ sca quii’ tnu, lo tichin’ ti a mdiaa jlu’hue tyucu tlyu su loo chelyuu re ysti na, cui’ ncuaña’an yato’o lo’o lyigaa se’en nducua tyi’a, 11 lo cuila can’ naa na Tlyaa’. Tichin’ ti a mdiaa jlu’hue tyi’a can’ ncua tlyaa’ na, lo quina’an ’a nten ngujui ne’ lo’o tyi’a can’. 12 Nu cua ndyca jacua angajle can’ mxcune cuhuii ’in, lo ndisna ndyuhui’ cuicha lo’o cuila lo’o coo’, lo tichin’ ti a mdiaa jlu’hue la na nguinu tla na, ncuaña’an ngüi’ya tla loo cuicha. 13 Mxna’an, lo na’an ljyan sca angajle nu nducui jlu’hue la ni’ cuaan, lo ngune ’yan ndyucui’ cueen can’: ’Tnan ca, ’tna ca, ’tna ca nten ndi’in loo chelyuu, siyana cua xcune ti xnan angajle can’ cuhuii ’in.

9

1 Nu cua ndyca ca’yu angajle can’ mxcune cuhuii ’in, lo na’an sca cuila nu mdo’o la ni’ cuaan mdiu loo chelyuu re, lo ngujui nu ndaa sca yaa’ nu sla can’ se’en qui’ñi. 2 Bra msla ’in na, can’ mdo’o sñi tnu tsaña’an ndyca ri’ tu’hua hornu, a ncua tycan’ ’a cuicha, ni ni’ cuaan lo’o s’ni nu mdo’o se’en qui’ñi can’. 3 Loo sñi can’ mdo’o tsaña’an ndyca ri’ tsucu’, lo ngujui nu ndaa cha’ cuiya’ siyana cu’ni ’in ti’i loo chelyuu re tsaña’an ndijyo’ sca sne’en. 4 Lo ngujui nu ngulo tñan ’in siyana a cu’ni ti’i lo’o ni sca loo quixin’ ta lo’o yca, siyana lo’o nten chelyuu ti cu’ni can’ ti’i, tsalca nu a nga’an cuiya’ ’in Ndiose tutycan. 5 Una a ngujui cha’ cuiya’ cujui ’in ne’, siyana taa ndi’i ’in ne’ ca’yu coo’, tsaña’an ti’i ndijyo’ sca sne’en. 6 Rcan’ tya’an nan ne’ cha’ ndija, una a la quija lyoo ne’ ’in na, siya’ lyee lca tiee ne’ caja ne’, una cha’ ndija can’ cua mdo’o tijyu’ na ’in ne’. 7 Scu’ can’ ña’an ’in ña’an ndyca ri’ cuiyu nu cua tsaa cusuun, lo nducua na que ’in ña’an ndyca ri’ sca corona oro, lo tloo ’in ña’an na ña’an ndyca ri’ tloo nten. 8 Quichan’ que ’in ña’an na ña’an ndyca quichan’ que ne’ cuna’an, lo lyi’ya ’in ña’an na ña’an ndyca ri’ lyi’ya cuichi. 9 Jyan tiee ’in nga’an sca na tsaña’an ndyca ri’ tyucuan xeen, lo cueen ne jlyu’hue ’in tsaña’an ne nguiaa cuiyu quina’an lo’o carreta nu nguiaa cusuun. 10 Nducua jen’en ’in ña’an ndyca ri’ sne’en, lo loo can’ nducua ltsu’ ’in nu cu’ni ti’i lo’o nten ca’yu coo’. 11 Lo ree nu ndlo tñan ’in ’in lca ticui’ angajle nu mdo’o se’en qui’ñi can’, lo naa can’ Abadón lo’o cha’ hebreo, Apolión lca cha’ griego. 12 Nde culoo ndi’i nu cua mdijin can’, una chun’ nde’en ljyan tyucua ndi’i can’. 13 Nu cua ndyca scua angajle can’ mxcune cuhuii ’in, lo ngune ’yan ngujui nu yucui’ laja se’en nducua jacua yca que se’en ’ni tnu ne’ ’in Ndiose, se’en nguiaa’ lo’o oro nu ndun tloo ni, 14 lo ndeña’an ndyucui’ lo’o angajle nu cua ndyca scua nu nducua cuhuii yaa’ can’: Xtin’ ’in jacua angajle nu ntycan’ tucua tu’hua tyucu tlyu Eufrates cua. 15 Rcan’ ngüiti’ jacua angajle nu ndyuhui ta ti ni braa, ni tsan, ni coo’, ni yjan ca cha’ re, cui’ siyana cuijui ’in nten sa tyucui chelyuu, lo tichin’ ti a mdiaa jlu’hue ne’ ngujui ne’. 16 sundaru nu nducua cuiyu can’ ndia tucua cientu millon, na’ ngune ’yan cha’ re. 17 Ncuaña’an na’an xñiin quina’an cuiyu can’ lo’o nu nducua chun’ ’in, lo ndyucun jyan tiee lo’o tyucuan xeen nu nga’á tsaña’an ndyca ri’ quii’, a cuinta cuixi’ na tsaña’an ndyca ri’ zafiro, lo catsi na tsaña’an ndyca ri’ azufre. Que cuiyu can’ ña’an na ña’an ndyca ri’ que cuichi, lo tu’hua ’in ndyo’o quii’ lo’o sñi lo’o azufre. 18 Cui’ squi’ya sna cha’ nu tnu can’, chin’ ti a ngujui jlu’hue nten ndi’in chelyuu re, squi’ya quii’ can’, lo’o sñi, lo’o azufre nu ndyo’o tu’hua cuiyu can’. 19 Lo’o tu’hua ’in ca cu’ni ’in ti’i lo’o nten, cui’ ncuaña’an lo’o jen’en ’in, siyana lca na ña’an ndyca ri’ que cuinaan nu ca cu’ni ti’i lo’o nten chelyuu. 20 Lyigaa la ña’an nten nu a ngujui lo’o cha’ tnu can’, ni ncuaña’an a mscuan tloo ne’ na nu ngañan yaa’ ne’, ni a ngala ti ne’ cu’ni tnu ne’ ’in cui’in xña’an, lo’o ngulucuin oro, ngulucuin plata, ta na nu nguiaa’ lo’o tyucuan, lo’o quee, lo’o yca, cui’ na nu a tycan’ ’in, ni a ne ’in, ni a ndya’an na. 21 Ni a ngala ti ne’ cha’ ndujui ta’a ne’, ni cha’ cuita’a, ni cha’ nu nguiten yu’hui ne’ lo’o ña’an nu ti, ni cha’ cuna.

10

1 Rcan’ na’an nguiaan xca angajle nu tla cha’ ’in, nu mdo’o la ni’ cuaan, lo yaan ni’ coo. Que can’ ndun sca cuina taa, lo tloo xaa na tsaña’an ndyca ri’ cuicha, quiya’ can’ lca na ña’an ndyca ri’ sca cuiye nu xcui’ quii’. 2 Yaa’ can’ nguila tucua sca quityi lyu’ ti, lo quiya’ tsu’ cueen ’in mxtyaa ’in na loo tyi’a tujo’o, lo tsu’ cuica ’in xtyaa ’in na loo yuu bityi. 3 Msi’ya cueen ña’an ndyca ri’ nxi’ya sca cuichi, lo bra nu msi’ya cueen can’ cui’ bra ngune ytsu tsa cati ti’yu. 4 Bra nu ngüilyijyi ne sa cati ti’yu can’, ncua ran’ ca’an quityi can’, una ngune ’yan ngujui nu yucui’ la ni’ cuaan, lo nujuin ’yan: A jlya ri’ cha’ nu ngune yucui’ cati ti’yu can’, una a ca’an ’in na. 5 Angajle nu na’an ndun sca tsu’ quiya’ loo tyi’a tujo’o lo xca tsu’ na se’en bityi can’, mscuen yaa’ la ni’ cuaan, 6 lo mxtya tsa sca cha’ lo nga’ni ti’ya ’in Ndiose, cui’ ni nu lu’u ca sa tyucui braa, —ni nu ngañan ni’ cuaan lo’o chelyuu re, lo’o tyi’a tujo’o lo’o lyigaa loo na nu ndi’in ’in na—, lo nujuin: Cua mdiaa braa ca cha’ re, 7 bra angajle nu cua ndyca cati can’ tisna xcune cuhuii ’in, rcan’ ca tycan’ cha’ nu ntsu’hui catsi’ ’in Ndiose, tsaña’an cha’ nu mxyucui’ ni ’in msu ’in ni ti s’ni. 8 Nu ngune yucui’ la ni’ cuaan, xiya’ yucui’ lo’on lo nujuin Cuaan lya, lo xñi quityi lyu’ ti nu nguila tucua yaa’ angajle re, cui’ nu ndun sca tsu’ quiya’ loo tyi’a tujo’o lo xca tsu’ na se’en bityi. 9 Ya’an se’en ndun angajle can’, lo yucuin’ lo’o si taa quityi lyu’ ti can’ ’yan. Lo nujuin rcan’: Xñi ’in na lo cu ’in na, bra nu tisna cu ’in na, txi na tsaña’an ndyca ri’ cuiñan’, una bra cua ycu ’in na, lo quii ri’ tylaa’ na. 10 Rcan’ msñin quityi lyu’ ti nu nducua yaa’ angajle can’, lo yucun’ ’in na, tu’huan ngüi ran’ txi na tsaña’an ndyca ri’ cuiñan’, una a ngüi ran’ tlyaa’ na. 11 Lo nujuin ’yan: ’Ni cha’ tyucui’ xiya’ ña’an ntsu’hui cha’ tsato’o ’in nten nu ndi’in quichen tnu lo’o quichen suhue ti, lo’o nu ndyucui’ xca lo’o cha’, a cuinta lo’o ree.

11

1 Rcan’ ngujui nu ndaa sca co’ quii ’yan, tsaña’an ndyca ri’ sca yca nu nsu’hua cuiya’ ne’, lo nujuin ’yan: Yaa, lo su’hua cuiya’ laa ’in Ndiose lo’o se’en ’ni tnu ne’ ’in ni, lo nu nguio’ ti’in can’. 2 Una a cu’ni cuinta nde chun’ na’an can’, ni a su’hua cuiya’ ’in na, siyana can’ cua nguinu cha’ tya’an ne’ gentil laja tyi’in ne’ quichen nu cua mdo’o hui ’in Ndiose sa tucua yla nducua tucua coo’. 3 Na’ taan ’in tucua msu ’yan siyana tyucui’ sca mii ntsu’hui tucua cientu ntsu’hui sna yla tsan, lo tyucui laja rcan’ cuu’ sca te ngata. 4 Lca tsaña’an ndyca ri’ tucuaa yca olivo, lo’o tucuaa se’en nducua quii’ ndyiquin nu ndun tloo Ndiose, ni nu ndlo tñan chelyuu re. 5 Si nde’en nu ndyca ri’ cu’ni ti’i lo’o can’, tyo’o quii’ tu’hua lo cuijlyo ’in ta’a cusuun, lo ncuaña’an caja lyigaa nu ndyca ri’ cu’ni ti’i lo’o. 6 Ndia cha’ cuiya’ ’in tucun ni’ cuaan, lo a qui’ya a quioo tsalja nu tya’an yucui’ cha’ nu taa Ndiose ’in, lo ndia cha’ cuiya’ ’in cu’ni cha’ tyca tne tyi’a, a cuinta ca ca’an tñan quicha nu cu’ni ti’i loo chelyuu re ni lucua ya’ ndyca ri’. 7 Bra nu tyii tyucui’ tñan nu ljyaan, rcan’ ’ni yla nu ntsu’hui se’en qui’ñi can’, tisna cu’ni cusuun lo’o, lo cu’ni cana cujui ’in ne’. 8 Quinu sti tyucuaa can’ loquiya’ quichen tnu can’, cui’ quichen se’en mjyi’in ca’an ne’ ’in Ni X’na na loo cursi, lo ndlo naa ne’ quichen can’ Sodoma lo’o Egipto siyana ncuaña’an ndyca ri’ na. 9 Scaxca quichen can’, lo’o lyigaa nten, lo’o nu ndyucui’ scaxca lo’o cha’, lyigaa quichen tnu, ña’an ne’ su nu ngujui can’ sa sna tsan jlu’hue, lo a tucui nu taa cha’ cuiya’ quitsi’. 10 Lyigaa nten chelyuu ca tsu’hue chu’hui tiee ne’ siyana ngujui, siyana lyee ndiaa ri’ ne’ ca’an tñan ne’ na nu taa xu’hue ne’ ’in ta’a ne’, cui’ siyana lyee ndaa ndi’i ’in nten. 11 Una bra ngüida’a sna tsan jlu’hue can’, Ndiose mxu’hua ni carsya ’in ne’ lo mditun, ndyijyin ya’ ytsen lyigaa nu na’an cha’ can’. 12 Ngune ’in ne’ ngujui sca nu yucui’ cueen la ni’ cuaan, lo nujuin Scuen huan nde re. Lo ndyucuen la ni’ cuaan sca loo coo, lo lyigaa ta’a cusuun na’an cha’ can’. 13 Rcan’ ndisna ngüiñan lyee ya’, lo ngüijlyo sca tsu’ quichen can’, lo ngujui sa cati mii nten bra nu ngüiñan can’. Lyigaa la ña’an nten can’ ndi’in ytsen ne’ lo nga’ni tnu ne’ ’in Ndiose, ni nu nducua ni’ cuaan. 14 Nde lca tucua ndi’i nu cua mdijin, una cua ljyan xca ndi’i nu cua tisna. 15 Nu cua ndyca cati angajle can’ mxcune cuhuii ’in, lo lyee ngune cueen la ni’ cuaan, lo ndyucui’: Lyigaa cha’ cuiya’ nu ndi’in loo chelyuu re cua msñi Ni X’na na ’in na tsatlyu lo’o Crixtu ’in ni, lo culo ni tñan sa tyucui braa. 16 Lo cla nducua jacua qui’yu cula nu nducua cuinta scaa loo yca xlya la tloo Ndiose, cui’ bra mdi’ya xtyin’ hasta ngüi’ya ti’in tloo la lyuu, lo nga’ni tnu ’in Ndiose, 17 lo ndyucui’: Mtyaa hua xu’hue ’in Ndiose X’na hua, nu’huin ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ntsu’hui ’in, nu’huin nu ndi’in ti culoo, lo’o ri nii, lo ndi’in sa tyucui braa, siyana cua msñi cha’ cuiya’ nu tlyu can’ ’in lo cua ndisna ndlo tñan. 18 Lyigaa nten chelyuu ndyucuen tique’ ne’, lo ngutsa’an yu’hui cha’ nsin’ ri’ tiee ne’, cua mdiaa tsan cu’ni cuiya’ cha’ ’in lyigaa nu ngujui, cui’ ncuaña’an taa cha’ tsu’hue nu caja ’in lyigaa msu nu mxyucui’ ’in ti s’ni, lo’o nu mdo’o hui ’in nu nga’ni tnu ’in, nu suhue ti lo’o nu cula, a cuinta cuijlyo ’in lyigaa nu ngui’ni ndi’i loo chelyuu re. 19 Rcan’ nguila tucua laa ’in Ndiose la ni’ cuaan, lo ncua tycan’ ntsucua quiñan’ se’en yu’hui cha’ nu mxtyaa Ndiose ’in ne’ Israel ti s’ni, lo ndisna ndyuhui rcan, ngune cueen, ytsu ti’yu, ndisna ngüiñan lo ngüi’ya quio quee nu tnu.

12

1 Ni’ cuaan ncua tycan’ sca cha’ nu tnu, cha’ ’in sca ne’ cuna’an nu lcu sca te’ xaa tsaña’an ndyca ri’ cuicha, ndun ne’ loo coo’, lo que ne’ nducua sca corona nu nga’an sa tityucua cuila. 2 Ne’ cuna’an can’ cua ngua tycan ña’an ne’, lo nsi’ya ne’ siyana cua mdiaa braa nu tyi’in sñe ne’. 3 A cuinta ncua tycan’ xca cha’ nu tnu ni’ cuaan, cha’ ’in sca cuinaan tlyu nu nga’á, lo nducua cati que ’in lo’o tii yca que ’in, cuinta scaa que ’in nducua scaa corona. 4 Tichin’ ti a mdiaa jlu’hue cuila nducua ni’ cuaan ncua lqui jen’en ’in, lo mxtyu ’in ’in na loo chelyuu. Cuinaan tlyu can’ cua ndun tiaa lucui’ ti se’en nducua ne’ cuna’an nu cua tyijyin sñe can’, siyana cu sñe’ ne’ ña’aan tyi’in. 5 Sca cuhui’ qui’yu mdi’in ’in ne’ cuna’an can’, nu culo tñan sa tyucui chelyuu lo’o cha’ cuiya’ nu tlyu, una ngujui nu nguilyo sñe’ ne’ cuna’an can’ loo chelyuu re, lo mdiaa can’ tloo Ndiose se’en nducua ni. 6 Ne’ cuna’an can’ msnan yu’hui ne’ sca se’en bityi, sca se’en nga’ni chu’hue Ndiose tyi’in ne’, can’ caja nu cu’ni cuinta ’in ne’ sca mii ntsu’hui tucua cientu ntsu’hui sna yla tsan. 7 Chun’ nde’en can’ ndisna sca cusuun la ni’ cuaan, lo sca angajle nu lca Miguel lo’o lyigaa angajle ’in, ngusuun lo’o ’in cuinaan tlyu can’, lo cuinaan tlyu can’ lo’o lyigaa angajle ’in cui’ ncuaña’an ngusuun. 8 Una a nga’ni cuinaan tlyu can’ cana, ni a ngujui ’a se’en tyi’in can’ la ni’ cuaan lo’o angajle ’in. 9 Ngujui nu ngulo ’in cuinaan tlyu can’ la ni’ cuaan, cui’ cuinaan nu ndi’in ti s’ni nu ndyucui’ ne’ lo’o lca ne’ xña’an lo’o Satanás, nu nda’an nilyo’o ’in nten sa tyucui chelyuu, lo ti la ni’ cuaan ngujui nu mxtyu ’in can’ lo’o angajle ’in. 10 Rcan’ ngune ’yan ngujui sca nu yucui’ cueen la ni’ cuaan: Ri nii ncua tycan’ ña’an ña’an culo laa Ndiose ’in nten, lo snu ña’an tlyu cha’ cuiya’ ndia ’in ni lo’o se’en ndlo ni tñan tsatlyu lo’o Crixtu, siyana cua ngujui nu ngulo tsu’ ’in nu ntsu’hua qui’ya ’in ta’an na tloo Ndiose, tla lo titsan. 11 Cua nga’ni cana ’in can’ lo’o tne ni nu lca Slya’ ’in Ndiose, a cuinta lo’o cha’ nu lñi ’in Ndiose yucui’ bra nu ndyaa ’in siya’ ti lo’o cha’ can’. 12 Can’ cha’ ni’ cuaan, ca tsu’hue chu’hui tiee na tsatlyu lo’o lyigaa nu ndi’in la cua, una ’tna ca lyigaa nu ndi’in loo chelyuu re lo’o nu ntsu’hui loo tyi’a tujo’o, siyana cua mdiyaan ne’ xña’an se’en ndi’in huan, lo lyee ndyucuen tique’ siyana jlyo ri’ cha’ tichin’ ti braa ti lyiji ’in. 13 Una cuinaan tlyu can’ bra ncua jlyo ri’ siyana cua mdiyaan loo chelyuu re, ndisna ngutucui ndyca’an ’in ne’ cuna’an nu mdi’in cuhui’ qui’yu ’in can’. 14 Lo ngujui nu ndaa tucua jlyu’hue ’in ne’ cuna’an can’, cui’ jlyu’hue cui’ya tnu siyana ca tyucui ne’ lo tyo’o tijyu’ ne’ sii’ cuinaan can’, lo tiaa ne’ se’en caja nu cu’ni cuinta ’in ne’ sna yjan jlu’hue. 15 Tu’hua cuinaan can’ mdo’o tyi’a tlya nu xlu’hua ’in ne’ cuna’an can’ se’en nguiaa ne’. 16 Una yuu can’ mda yaa’ na ’in ne’ cuna’an can’, lo cui’ braa mxo’o yu’hui na tyi’a tlya nu mdo’o tu’hua cuinaan tlyu can’. 17 Rcan’ lyee la ndyucuen tique’ cuinaan tlyu can’ lo’o ne’ cuna’an can’, mdo’o nguiaa ngui’ni cusuun lo’o lyigaa nten cuityi ’in ne’, lyigaa nu nxu’hua se’en cha’ nu ndlo Ndiose tñan, lo yucui’ cha’ ’in Jesucristo.

13

1 Na’ ndun tu’hua ysin tujo’o, loo tyi’a can’ na’an mdo’o sca ’ni yla nu cati que lo tii yca que ’in, cuinta scaa yca que can’ nducua scaa corona, cuinta scaa que can’ nga’an sca nii nu nducua yuhue’ ’in Ndiose. 2 Lo ’ni yla can’ ña’an ’in tsa ña’an ndyca ri’ cuichi leopardo, lo quiya’ ’in ña’an tsaña’an quiya’ oso, lo tu’hua ’in tsaña’an tu’hua cuichi. Cuinaan tlyu can’ ticui’ cha’ cuiya’ nu nda’an lo’o ndaa ’in ’ni can’, siyana tyucua culo tñan lo’o cha’ cuiya’ nu tlyu. 3 Na’an siyana sca que ’ni yla can’ ngujui chaa na nu tichin’ ti a ngujui ’in, una ndyca se’en ti’i can’ ’in ’ni, lo sa tyucui chelyuu yuhue ri’ ne’ lo ngutucui ndyca’an ne’ ’in ’ni yla can’. 4 Nga’ni tnu ne’ ’in cuinaan tlyu can’ nu ndaa cha’ cuiya’ ’in ’ni yla can’, a cuinta lo’o ’ni yla can’ ndisna nga’ni tnu ne’ ’in ’in, lo ndyucui’ ne’: ¿Ti ca nu tyucua ta’a cha’ ’in lo’o ’ni yla re, lo ti ca nu ca xuun lo’o ’in? 5 A cuinta mxyucui’ cuinaan tlyu can’ ’in ’ni yla can’ siyana lo’o cha’ siye’ tyucui’ cha’ nu tnu lo tucua yuhue’ ’in Ndiose, lo ngujui cha’ cuiya’ ’in siyana culo tñan tucua yla nducua tucua coo’. 6 Lo ncuaña’an ndisna ngutucua ne’ yuhue’ ’in Ndiose, yucui’ ca’an ne’ ’in ni lo ngutucua ne’ yuhue’ ’in ni’ cuaan se’en nducua ni lo’o lyigaa nu ndi’in can’. 7 Ngujui cha’ cuiya’ ’in can’ siyana xuun lo’o nu cua mdo’o hui ’in Ndiose, lo cu’ni cana ’in ne’. A cuinta ngujui cha’ cuiya’ ’in siyana culo tñan ’in lyigaa nten, quichen tnu lo’o quichen suhue ti, lo’o nu ndyucui’ scaxca lo’o cha’. 8 Ña’aan nten chelyuu nga’ni tnu ne’ ’in ’ni yla can’, tsalca nu a nducua nii loo quityi ’in ni nu lca Slya’ nu yjui ne’ ’in, cui’ quityi se’en nducua nii lyigaa nu cua ngujui chelyuu ’in bra ti lyiji tñan ni chelyuu re. 9 Si ntsu’hui nu ne ’in cha’ re, cu’ni cuinta ’in na. 10 —Si ntsu’hui nu tsa lo’o ne’ na’an tyucuan, tsaa ru can’ na’an tyucuan, si ntsu’hui nu cujui ne’ ’in lo’o espada, caja ru can’ lo’o espada—. Nde ca tycan’ ña’an snu ña’an ta loo lyigaa nu cua mdo’o hui ’in Ndiose, lo snu ña’an nguiaña’an ri’ ’in ni. 11 Chun’ nde’en la can’ na’an mdo’o tucua xca ’ni yla nde loo chelyuu re, lo nducua tucua yca que ’in tsaña’an ndyca ri’ yca que slya’, una ndyucui’ tsaña’an ndyucui’ sca cuinaan tlyu. 12 Nda’an lo’o can’ cha’ cuiya’ ’in ’ni yla nu culoo can’, lo ngui’ni siyana nten sa tyucui chelyuu siyana cu’ni tnu ne’ ’in ’ni yla nu culoo can’, cui’ nu ngujui cha que lo ndyca. 13 A cuinta ngui’ni can’ cha’ nu tnu, lo ndyca ndi’ya quii’ la ni’ cuaan tloo na’an nten can’. 14 Lo’o scaxca cha’ nu tnu can’ nilyo’o ’in nten, cui’ lo’o cha’ cuiya’ ’in ’ni yla nu culo can’, lo ndlo can’ tñan ’in nten siyana tñan ne’ ngulucuin ’ni yla nu culoo can’, cui’ nu ngujui cha que lo’o espada lo ti ndyca. 15 Lo ngujui cha’ cuiya’ ’in su’hua carsya ’in ngulucuin ’ni yla can’, siyana ca tyucui’ ngulucuin can’ lo cu’ni cha’ caja lyigaa nu a xlya cu’ni tnu ’in ’in. 16 A cuinta ngui’ni siyana lyigaa tucui tyca’an cuiya’ ’in, yaa’ tsu’ cueen ta tutycan ne’, lyigaa nu suhue ti lo’o nu cula, lo’o nu cuilyiya’ lo’o nu ti’i, nu lca msu nu msi’i ne’ ’in lo’o nu ngui’ni tñan cha’ ’in ti. 17 Lo a tucui ’a nu ti ca cujui’ ta xi’i na, si a nga’an cuiya’ can’ ’in, cui’ nii ’ni yla can’, ta numero nu lyi’ya nii ’in can’. 18 Nde cu’ni tsu’hue cha’ tiaa. Nu ndi’ya cuinta ca culucua numero ’in ’ni yla can’, lo numero can’ lca na numero ’in nten chelyuu, lo lca na scua cientu ntsu’hui sna yla nducua scua.

14

1 Rcan’ mxna’an, lo na’an ndun ni nu lca Slya’ sca loo qui’ya nu naa Sion, stu’hua lo’o sca cientu ntsu’hui tucua yla nducua jacua mii nu cua nga’an nii ni tutycan, a cuinta lo’o nii Sti ni. 2 Ngune ’yan ngujui nu yucui’ la ni’ cuaan, lo ngune na tsaña’an ndyca ri’ ljyan tyi’a tlya, tsaña’an ne bra ngula ’a nchu ti’yu, lo tyi’i nu ndyucui’ can’ ne na tsaña’an ndyca ri’ bra ndla ne’ cuhuii nu naa arpa. 3 Nguila sca jyiin nu cui ti tloo ni nu nducua se’en ndyca cuiya’ cha’, lo’o tloo jacua nu lu’u ca can’, lo’o qui’yu cula can’. Ni a tucui nu ncua ’in cu’ni cha’an jyiin can’, tsaloo ti sca cientu ntsu’hui tucua yla nducua jacua mii can’, cui’ nu cua ngulo laa ni ’in laja nten chelyuu. 4 Nde nu nsñi cuinta ’in, nu a siya’ ngu’ni ca’an ’in ne’ cuna’an. Nducui ndyca’an ’in ni nu lca Slya’ can’ lyigaa se’en nguiaa ni. Nde nu mdo’o laa laja nten chelyuu siyana ca nu culoo ’in ni, lo Ndiose lo’o ni nu lca Slya’ cu’ni tsu’hue ne’ ’in ni. 5 Ni sca cha’ cuiñi a mdo’o tu’hua can, lca sca nu luhui tloo Ndiose se’en nducua ni. 6 Rcan’ na’an jlu’hue la ni’ cuaan nducui xca angajle, lo ljyan lo’o sca cha’, cui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose nu a ntsu’hui cha’ tsatii, siyana quine ’in lyigaa nten chelyuu, quichen tnu lo’o quichen suhue ti, lyigaa nten, lo’o nu ndyucui’ xca lo’o cha’. 7 Ndyucui’ cueen angajle can’: Chu’hui sca cha’ chen ’huan lo’o Ndiose lo cu’ni tnu huan ’in ni, siyana cua mdiaa braa nu cu’ni cuiya’ ni cha’. Cu’ni tnu huan ’in ni nu ngañan ni’ cuaan lo’o chelyuu, lo’o tyi’a tujo’o, lo’o lyigaa se’en nducua tyi’a. 8 Ti yucui’ xca angajle nu yaan nde chun’ can’: —Cua ngüijlyo, cua ngüijlyo Babilonia, cui’ quichen tlyu can’—, siyana cua nguna’ yu’hui nten ndi’in sa tyucui chelyuu squi’ya cha’ a tsu’hue nu ngui’ni. 9 Nu cua ndyca sna angajle nu yaan nde chun’ can’ yucui’ cueen: Si ntsu’hui nu cu’ni tnu ’in ’ni yla can’ ta ngulucuin ’in, lo si taa ndycan cuiya’ ’in ’in tutycan ta yaa’, 10 ticui’ ncuaña’an Ndiose lo’o cha’ nsin’ ri’ ntsu’hui tiee ni taa ni ndi’i ’in can, siyana culoo ni cha’ nsin’ ri’ nu nsu’hui ni’ carsya ’in ni, lo tyijyin can’ ndi’i loo quii’ ndyiquin lo’o azufre, lo ca cha’ re tloo lyigaa angajle nu luhui ’in Ndiose lo’o ni nu lca Slya’. 11 Sa tyucui braa ntsu’hui cha’ tyo’o sñi ’in nu ntsu’hui loo quii’ can’, scaña’an ti ndijin can’ ndi’i tla lo’o titsan, nu nga’ni tnu ’in ’ni yla can’ ta lo’o ngulucuin ’in, cui’ ncuaña’an lo’o nu ngua’an cuiya’ can’ ’in. 12 Nde ndyca tycan’ ña’an snu ña’an nda loo nu cua mdo’o hui ’in Ndiose, lyigaa nu nxu’hua se’en cha’ nu ndyucui’ ni lo nguiaña’an ri’ ’in Jesús. 13 Ngune ’yan ngujui nu yucui’ la ni’ cuaan: Ca’an sca cha’ nu tyucuin’ lo’o: Tsu’hue ca xu’hue nu caja ti ri nii tyucui nu nguiaa nde loo, tsalca nu nguiaña’an ri’ ’in Ni X’na na. Ndyucui’ Espíritu: Cha’ xtñan’ can’ lo’o lyigaa tñan nu nga’ni, siyana cua ncua tycan’ tñan tsu’hue nu nga’ni can’. 14 Mxna’an, lo na’an sca coo ngaten, can’ nducua Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, nducua sca corona oro quee ni, lo yaa’ ni nducua sca na nu cha. 15 Ni’ lyaa can’ mdo’o xca angajle nu ndyucui’ cueen lo’o ni nu nducua loo coo can’: Ndisna lya lo si’yu, cua mdiaa braa quio’ lyigaa na nu nducua loo chelyuu, siyana cua nguhuen na. 16 Ni nu nducua loo coo can’ ndisna msi’yu ni ’in na, lo mxo’ ni lyigaa na nu nducua loo chelyuu. 17 Mdo’o xca angajle ni’ lyaa nu nducua ni’ cuaan can’, lo’o can’ nducua sca na cha yaa’. 18 Se’en ngui’ni tnu ne’ ’in Ndiose mdo’o xca angajle nu ntsu’hui cuinta ’in quii’, lo cueen yucui’ lo’o nu nducua na cha yaa’ can’: Si’yu lya lyigaa stya uva nu nducui loo chelyuu siyana cua nguhuen na. 19 Angajle can’ ndisna msi’yu lyigaa stya uva nu nducui can’, lo msu’hua ’in na se’en nu ntsu’hui cha’ culo Ndiose cha’ nsin’ ri’ tiee ni lo’o uva can’. 20 La tu’hua quichen can’ ngulo’ su’hua ni si’yu uva can’, lo tlya tne nguilu ’na hasta mdiaa na se’en ntsu’hui ti tu’hua cuiyu, a cuinta msnan na tsa ña’an ntsu’hui lyoo sna cientu kilometro.

15

1 Rcan’ na’an xca cha’ la ni’ cuaan, cha’ nu tnu, cha’ nu cuhue rin’ na, lo na’an ndun cati angajle nu ljyan lo’o tycati loo ndi’i nu ntsu’hui cha’ tyijyin nten chelyuu tiaa braa, siyana lo’o cha’ can’ tsatii cha’ nsin’ ri’ nu ntsu’hui tiee Ndiose. 2 A cuinta na’an su ña’an ndyca ri’ tyi’a tujo’o nu xcui’ cuna nu nducua quii’ loo, lo loo tyi’a can’ ndun nu cua nga’ni cana ’in ’ni yla can’, siyana a nga’ni tnu can’ ’in ’in ta ngulucuin ’in, ni a ndaa ya’ tyca’an cuiya’ ’in, lo nducua cuhuii nu naa arpa yaa’, 3 lo nguila can’ jyiin nu yla Moisé nu lca msu ’in Ndiose, a cuinta nguila jyiin ’in ni nu lca Slya’ nu ndyucui’: Ndiose X’na hua nu’huin ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in, snu ña’an tnu tñan ngui’ni lo nduhue ri’ hua, luhui cha’ tiaa ’in lo lñi ndi’in cha’ ’in, nu’huin nu lca Ree ’in lyigaa nu mdo’o hui ’in. 4 Nu’huin Ni X’na hua, ¿ti ca nu a xcutsen ri’ ’in, lo ti ca a cu’ni tnu ’in? Scati lca ni nu luhui lati, can’ cha’ ña’aan nten chelyuu ntsu’hui cha’ cu’ni tnu ne’ ’in, siyana cua ncua tycan’ cha’ cuiya’ nu lñi ’ni cuiya. 5 Chun’ nde’en can’ mxna’an, lo na’an la ni’ cuaan se’en nguila tucua tulaa se’en ntsucua quee nu nga’an cha’ nu mxtya Ndiose ’in Moisé, 6 lo ni’ lyaa can’ mdo’o cati angajle nu ljyan lo’o cati loo ndi’i, lcu can’ te’ nu tsu’hue ña’an ngaten lo xaa, lo ntycan’ jyan tiee can’ lo’o cintya nu xcui’ oro. 7 Lo jacua nu lu’u ca can’, sca can’ ndaa cati copa oro ’in quita’a cati angajle can’, lo ngutsa’an yu’hui copa can’ lo’o cha’ nsin’ ri’ nu ntsu’hui tiee Ndiose, ni nu ndi’in sa tyucui braa. 8 Ni’ lya can’ ngutsa’an yu’hui sñi nu mdo’o loo xaa ’in ni lo’o cha’ cuiya’ nu tlyu ’in ni, ni a tucui ’a nu ti ncua sten ni’ lyaa can’, siyana la bra mdijin quita’a cati ndi’i nu yan lo’o cati angajle can’.

16

1 Ti la ni’ lyaa can’ ngune ’yan ngujui nu yucui’ lo’o cati angajle can’: Yaan lyan huan lo slu ti’in huan cha’ nsin’ ri’ ntsu’hui tiee Ndiose loo chelyuu, nu ntsu’hui ni’ cati copa cua. 2 Lo culo angajle nu yaa can’ mslu copa ’in loo chelyuu, lo cui’ bra mdo’o tucua quitso’ ’in nten, lo ndisna ngu’hua na lo yu’hui cutse’ na, cui’ ne’ nu nga’an cuiya’ ’in ’ni yla can’ ’in lo nga’ni tnu ngulucuin ’in. 3 Nu cua ndyca tucua angajle can’ mslu copa ’in loo tyi’a tujo’o, lo ndyca tne tyia can’ tsa ña’an ndyca ri’ tnen nten nu cua ngujui, lo ngujui lyigaa ’ni ntsu’hui loo tyi’a can’. 4 Nu cua ndyca sna angajle can’ mslu copa ’in loo tyi’a tyucu tlyu, lo’o se’en nducua tyi’a, ticui’ ncuaña’an ndyca tne na. 5 Ngune ’yan yucui’ angajle nu ntsu’hui cuinta ’in tyi’a can’: Lñi ndi’in cha’ ’in, Ni X’na hua, Cui’ ni nu cua ndi’in ti culoo, lo’o ri nii, Ni nu Luhui lati, siyana tsu’hue ngui’ni cuiya’ cha’ re. 6 Ri nii ndaa tne co’o ne’, siyana mslu ne’ tne ’in nu mdo’o hui ’in, lo’o nu mxyucui’ ’in ti s’ni, can’ cha’ nga’an cha’ ’in ne’ tyijyin ne’ ndi’i re. 7 A cuinta ngune ’yan ngujui xca nu yucui’ la se’en ’ni tnu ne’ ’in Ndiose ni’ cuaan, lo ndyucui’: Ndiose X’na hua, Ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in, chiñi siyana tsu’hue ’a ’ni cuiya’ sca cha’ nu lñi. 8 Nu cua ndyca jacua angajle can’ mslu copa ’in loo cuicha, lo ngujui cha’ cuiya’ siyana tiquin na ’in nten lo’o quii’ ’in na. 9 Nten nu ndyiquin can’ ndisna ngutucua ne’ yuhue’ ’in Ndiose, ni nu ndia cha’ cuiya’ ’in lo’o lyigaa loo ndi’i re, lo a mslyaa ne’ xtun ri’ ne’ lo cu’ni tnu ne’ ’in ni. 10 Nu cua ndyca ca’yu angajle can’ mslu copa ’in la se’en nducua ’ni yla can’, lo ña’aan se’en ndlo can’ tñan nguinu tla na. Nten can’ lyee nducu’hua ’in ne’ lo ndyucu ltse’ ne’, 11 lo ngutucua ne’ yuhue’ ’in Ndiose, ni nu nducua ni’ cuaan, squi’ya ndi’i nu mdijin ne’ lo’o se’en ntsu’hui cutse’ can’, ni ncuaña’an a mslyaa ne’ xtun ri’ ne’ qui’ya ’in ne’. 12 Nu cua ndyca scua angajle can’ mslu copa ’in loo tyucu tlyu Eufrates, lo ngüityi na siyana cua lca su tiaa na bra tyijyin ree nu tyo’o scaxca quichen tsu’ se’en ndyucua cuicha. 13 Rcan’ na’an mdo’o sna cui’in xña’an tsaña’an ndyca ri’ cuityi’, sca can’ mdo’o tu’hua cuinaan tlyu can’, lo xca mdo’o tu’hua ’ni yla can’, lo xca mdo’o tu’hua nu cuiñi nu ndyucui’ siyana Ndiose nxyucui’ ’in. 14 Cui’in can’ nda’an lo’o cha’ cuiya’ ’in ne’ xña’an lo ndyca ’ni cha’ nu tnu, lo nda’an nxo’ ti’in ’in lyigaa ree sa tyucui chelyuu siyana quio’ ti’in cu’ni cusuun tsan nu cua mxtyaa Ndiose cha’, ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in. 15 Ña’an, na’ ljyan sa ntsu’hui ña’an ndyca ri’ sca ne’ cuna. Tsu’hue ca xu’hue nu ndi’in tiaa lo’o te’ nu ntsu’hui cha’ cu’, lo a quija lyoo cuina’ ti lo a tyo’o cha’ jyu’u ’in. 16 Cui’in can’ mxo’ ti’in ’in ree sca se’en ndlo naa ne’ lo’o cha’ hebreo, Armagedón. 17 Nu cua ndyca cati angajle can’ mslu copa ’in loo cui’in ti, cui’ ña’an braa mdo’o yucui’ cueen sca nu yucui’ la ni’ cuaan ni’ lyaa ’in Ndiose, se’en ndyca cuiya’ cha’, lo ndyucui’: Lyigaa cha’ re cua lca na. 18 Rcan’ ndisna ngusti xaa lo ngune cueen ytsu ti’yu, a cuinta lyee ngüiñan. Tsaña’an nu ngüiñan can’, ni siya’ lo a lyiji quiñan ti braa ndisna mdi’in nten loo chelyuu. 19 Quichen tlyu can’ mdo’o na sna yu’hue, ncuaña’an ngüijlyo scaxca quichen nu ndi’in sa tyucui chelyuu. Ndiose mxu’hua ri’ ni ’in quichen Babilonia nu tlyu can’, lo ndaa ni ndi’i ’in ne’ lo’o cha’ nsin’ ri’ nu ngutsa’an yu’hui tiee ni. 20 Ngüilyijyi yu’hui lyigaa yuu bityi nu ndi’in jlu’hue loo tyi’a tujo’o, cui’ ncuaña’an ni xca qui’ya a ncua tycan’ ’a na. 21 Ndisna ngüi’ya quio quee loo chelyuu re nu ti’in tucua yla kilo scaa na, lo nten can’ ndisna ngutucua ne’ yuhue’ ’in Ndiose squi’ya ndi’i nu ndaa ni ’in ne’.

17

1 Se’en ndun yaan sca angajle nu ndyca cati can’, cui’ ta nu nda’an lo’o cati copa can’, lo nujuin ’yan: Cuan lya lo ca jylo ri’ ni snu ndi’i ljyan chun’ ne’ cuna’an nu lyee la nducun’ cua, cui’ nu nducua loo tyi’a tlya cua, 2 cui’ ne’ cuna’an nu cua nguiten yu’hui lo’o lyigaa ree nu ndi’in loo chelyuu re, a cuinta ña’aan nten chelyuu cua nguna’ yu’hui ne’ lo’o cha’ a tsu’hue nu ngui’ni ne’. 3 Rcan’ ngutsa’an yu’hui Espíritu ’yan lo ya lo’o angajle ’yan sca se’en bityi, lo na’an nducua sca ne’ cuna’an chun’ sca ’ni yla nu nga’á, lo ña’aan chun’ ’in nga’an cha’ nu yuhue’ ’in Ndiose, lo nducua cati que ’in lo nducua tii yca que ’in. 4 Ne’ cuna’an can’ lcu ne’ sca te’ cuaa nu mxtiyaa’ lo’o colo nga’á, lo ndyca tsu’hue ne’ lo’o xcui’ oro, lo’o quee xaa, a cuinta lo’o tycan’ quee nu ngaten. Nducua sca copa oro yaa’ ne’ nu ngutsa’an yu’hui lo’o cha’ a tsu’hue ’in ne’, cui’ cha’ nu a tsu’hue nu ngui’ni ne’ lo’o nten chelyuu. 5 Tutycan ne’ nga’an sca nii, cui’ cha’ nu ntsu’hui ndyucun, lo ndyucui’ na: Quichen Babilonia nu tlyu can’, lca na jya’an lyigaa ne’ cuna’an nducun’, ti suun lyigaa cha’ a tsu’hue nu ndyca loo chelyuu re. 6 Ne’ cuna’an can’ lyee cu’hui ne’ lo’o tne nu mslu ne’ ’in nu mdo’o hui ’in Ndiose, cui’ tne nu nguilu squi’ya cha’ ’in Jesús, lo bra na’an cha’ can’ ndyijyin ya’ yuhue ran’. 7 Angajle can’ nujuin ’yan: ¿Ni cha’ nduhue ri’? Na’ quitsan’ ’in lyigaa ña’an ndi’in cha’ ’in ne’ cuna’an re, a cuinta lo’o ña’an ndi’in cha’ ’in ’ni yla nu ljyan lo’o ’in ne’, cui’ ’ni nu nducua cati que lo nducua tii yca que ’in. 8 ’Ni yla nu na’an can’ mdi’in ’in sti’i ti, una ri nii a la ’a ne cueen ’in, una cua ndyucui lucui’ cha’ tyo’o ’in se’en ntsu’hui ’in se’en qui’ñi can’, lo tsaa ’in se’en ntsu’hui cha’ jlyo ’in. Nten nu a nga’an nii loo quityi ’in Ndiose, se’en nducua nii lyigaa nu cua ngujui chelyuu ’in bra nu ti lyiji tñan ni chelyuu, cuhue ri’ ne’ bra ña’an ne’ ’ni yla can’, cui’ ’ni nu mdi’in sti’i ti, lo chun’ nde’en a la ’a quine cueen ’in, una xiya’ ntsu’hui cha’ ca tycan’ ’in. 9 Nde cha’ nu qui’ya cuinta nten nu tiyaa: Cati que can’ lca na cati qui’ya se’en nducua ne’ cuna’an can’, 10 a cuinta lca na cha’ ’in cati ree, ca’yu can’ cua mdijin cha’ ’in, lo xca can’ ti ndlo tñan ri nii, una xca can’ ti lyiji tyo’o tun, lo bra nu caan ntsu’hui cha’ culo tñan sti’i ti. 11 Lo ’ni yla nu mdi’in sti’i ti, nu a la ’a ne cueen ri nii, lo’o can’ lca nu cua ndyca snu’, cui’ loo cati ree tyo’o tun can’, una tyucuna’ can’ siya’ ti. 12 Tii yca que nu na’an can’ lca tii ree nu ti lyiji caja cha’ cuiya’ ’in, una sa braa culo can’ tñan stu’hua lo’o ’ni yla can’. 13 Sca cha’ ti ’in quita’a tii ree can’, lo taa cha’ cuiya’ ’in ’ni yla can’ siyana culo ’in tñan. 14 Lo ’ni yla can’ lo’o ree can’ xuun lo’o ni nu lca Slya’, una cu’ni ni cana siyana lca Ni X’na lyigaa tucui, lo lca ni Ree nu tlyu lati, lo tsalca nu msi’ya ni ’in, nu ngulosuhui ni ’in, lo lñi ndi’in cha’ ’in, can’ nu tyi’in lo’o ni. 15 Ti yucui’ la angajle lo’on: Tyi’a tlya nu na’an se’en nducua ne’ cuna’an nducun’ can’, lca na nten quina’an, quichen tnu lo’o quichen suhue ti, lo’o nu ndyucui’ scaxca lo’o cha’. 16 Lo tii yca que nu na’an nducua ’in ’ni yla can’, can’ nu ña’an ti’i ’in ne’ cuna’an nducun’ can’, lo taa cha’ jyu’u ’in ne’, cuijlyo ’in ne’ lo tiquin ’in ne’. 17 Ndiose mxtya ni cha’ can’ siyana cu’ni ni tsaña’an nu ndyca ri’ ni, lo sca cha’ ti ’in lyigaa can’ siyana taa cha’ cuiya’ culo ’ni yla can’ tñan, lo ncuaña’an tsa quiñan hasta braa nu ca cha’ nu cua mxtyaa Ndiose. 18 Ne’ cuna’an nu na’an can’ lca na cui’ quichen tnu nu ndlo tñan ’in lyigaa ree sa tyucui chelyuu.

18

1 Chun’ nde’en can’ na’an mdo’o xca angajle la ni’ cuaan nu nda’an lo’o sca cha’ cuiya’ nu tlyu, lo ña’aan chelyuu msti xaa ’in. 2 Ndyucui’ cueen can’: —Cua ngüijlyo, cua ngüijlyo quichen Babilonia, cui’ quichen nu tlyu can’—, xtyi cui’in xña’an ti ndun loo can’ lo’o scaxca loo cui’in, lo ndyca na na’an tyi lucuati loo ’ni cuu’, ’ni ndyucui, ’ni chen ña’an. 3 Yato’o cha’ re siyana ña’aan nten chelyuu cua nguna’ ne’ lo’o cha’ a tsu’hue nu ngui’ni can’, a cuinta lyigaa ree cua nguiten yu’hui lo’o can’, cui’ ncuaña’an ncua cuilyiya’ nu ngui’ni jyinsya loo chelyuu re, lo’o cha’ siye’ ’in quichen can’. 4 Ngune ’yan yucui’ xca nu yucui’ la ni’ cuaan: tyo’on huan quichen cua, lyigaan ’huan nu cua mdo’o hui ’yan, siyana a ca ta’a lo’on huan qui’ya ngui’ni ne’, ni a qui’ni ca’an yuhue’ nu caan ’in ne’ ’huan. 5 Siyana quina’an ’a qui’ya cua nducui ne’ tloo Ndiose la ni’ cuaan, lo a njlya ri’ ni qui’ya ngui’ni can’. 6 Xu’hua lyiyan’ huan ’in ne’ tsaña’an nu nga’ni ne’ lo’on huan, xtucuin huan cha’ can’ ’in ne’ tucua ya’, lo ña’an nu nga’ni lyo’o ne’ xca tucui, ncuaña’an tucua ya’ xtucuin yuhue’ can’ ’in ne’. 7 Tsaña’an siye’ ne’ lo ndyaa ne’ ’in ne’ lo’o cha’ can’, una ri nii taan huan ndi’i ’in ne’ lyee ya’, siyana ndeña’an ndyucui’ ne’: Na’ lcan nu ndlo tñan, lo a lcan nu nguinu cha’ yucui’ ti, ni a ntsu’hui cha’ tyijin ndi’i. 8 Can’ cha’ sca tsan ti ntsu’hui cha’ caan ndi’i ’in ne’, cha’ ndija, cha’ nduhue ri’, lo’o bj’ñan, lo squin ne’, siyana tlyu la cha’ cuiya’ ’in Ni X’na na nu cu’ni cuiya’ cha’ ’in ne’. 9 Lyigaa ree nu nguiten yu’hui lo’o ne’ nu ta’a mda’an ne’ lo’o cha’ a tsu’hue, ntsu’hui cha’ cuna, lo xi’ya yja cueen bra ña’an xtyi sñi ti ndo’o se’en ndyiquin ne’. 10 Lo siyana nguitsen, tijyu’ ti ndun na’an se’en ndyiquin can’, lo ndyucui’: Ti’i ca xu’hue, ti’i ca xu’hue Babilonia, quichen tlyu nu tla ’a cha’ ’in can’, siyana sca braa ti ngüijlyo na. 11 Cui’ ncuaña’an cuna lyigaa nu ngui’ni jyinsya loo chelyuu re, ti’i ntsu’hui tiee ne’ squi’ya quichen can’, siyana a caja ’a nu xi’i na nu ndyujui’ ne’, 12 cui’ na oro, plata, quee xaa, tycan’ quee nu ngaten, a cuinta te’ nu tsu’hue ña’an, te’ cuaa, te’ seda, te’ nga’á, a cuinta scaxca loo yca nu txii, lo’o na nu nguiaa’ lo’o tijyan ’ni, ta lo’o yca nu tsu’hue ña’an, tyucuan catsi, ta xcui’ tyucuan, ta lo’o quee tsu’hue ña’an nu ndyucui’ ne’ lo’o mármol, 13 a cuinta lo’o canela, lo’o na nu ncua tsu’hue lo’o quixin’ txii, lo’o na txii nu ndiquin ne’ ni’ lyaa, lo’o mirra, olíbano, viñu, ceite, quita ndyo’o quijaxtlya, trigo, a cuinta lo’o bta lo’o slya’, lo’o cuiyu, carreta, a cuinta lo’o msu. 14 Lyigaa na nu lyee la ncua rin’ huan ’in, cua yatii cha’ ’in na, cui’ ncuaña’an lo’o lyigaa lo’o cha’ cuilyiya’ lo’o cha’ nu ngutucui rin’ huan cua yatii cha’ ’in na, lo a sca ’a tsan ti ña’an huan ’in na. 15 Nu ngui’ni jyinsya, cui’ nu cua ncua cuilyiya’ lo’o quichen can’, tijyu’ ti ndun can’ na’ cui’ya ña’an ndyiquin quichen can’, nguinan ne’ siyana ti’i ntsu’hui tiee ne’. 16 Lo ndyucui’ ne’: Ti’i ca xu’hue, ti’i ca xu’hue quichen tlyu cua, nu na’an lucuati lo’o cha’ cuilyiya’, te’ tsu’hue ña’an, te’ cuaa nu mxtiyaa’ lo’o colo nga’á, nu ncua tsu’hue lo’o xcui’ oro, quee xaa, lo’o tycan’ quee nu ngaten. 17 Siyana sca braa ti yatii lyigaa cha’ cuilyiya’ can’. A cuinta lyigaa nu nda’an lo’o yca na’an, lo’o nten nu nguiaa ni’ can’, a cuinta lyigaa nu ngui’ni tñan lo’o yca na’an can’, lo’o lyigaa nu ndijin yu’hui ’in loo tyi’a can’, lyigaa can’ tijyu’ ti ndun ne’, 18 na’an ne’ ña’an ndo’o sñi se’en ndyiquin can’, lo nsi’ya yja cueen ne’, lo ndyucui’ ne’: ¿Ta ti caja xca quichen nu tyucua ta’a tsaña’an quichen re? 19 Msu’hua ne’ yuu lta que ne’ siyana ti’i ntsu’hui tiee ne’, lo nsi’ya yja cueen ne’: Ti’i ca xu’hue, ti’i ca xu’hue quichen tlyu cua, cui’ nu nga’ni cuilyiya’ ’in lyigaa nu nda’an lo’o yca na’an loo tyi’a can’, siyana sca braa ti ngüijlyo ña’aan quichen can’. 20 Lyigaan ’huan nu ndi’in ni’ cuaan, ca tsu’hue chu’hui tieen huan, cui’ ncuaña’an lyigaan ’huan nu nguiaña’an ri’ ’in Ndiose, lo’on ’huan nu nga’an tñan ni ’in tsa yucui’ cha’ tsu’hue ’in ni, lo’on ’huan nu mxyucui’ ni ’in ti s’ni, siyana Ndiose cua nga’ni cuiya’ ni cha’ ’in quichen can’, lo’o ña’an nu nga’ni ne’ lo’on huan. 21 Rcan’ sca angajle nu tla cha’ ’in msñi sca quee tlyu, tsaña’an ndyca ri’ sca quee quichi, lo nguun ’in na loo tyi’a tujo’o, lo nujuin Ndeña’an ntsu’hui cha’ jlyo Babilonia, quichen tlyu can’, ni xca tsan lo a ’a quine cueen a na. 22 Ni xca ti tyi’i lo a ntsu’hui ’a cha’ ti quine se’en ndi’in, ni cuhuii, ni arpa, ta cuhuii quii, ni xca jyiin a quine ’a se’en ndi’in, ni xca tñan ngui’ni cuityi ta se’en ndiyo ne’, lo a quine ’a na. 23 Ni xca quii’ lo a ca tycan’ ’a se’en ndi’in, ni a la ’a ti quine cha’ caja cuilyo’o ne’. Sa tyucui chelyuu ngune cueen cha’ ’in nu ngui’ni jyinsya lo’o, lo squi’ya cha’ cuita’a can’ ’in. 24 Cui’ squi’ya ngujui nu mslu tne nu mxyucui’ Ndiose ’in ti s’ni, lo’o nu yaña’an ri’ ’in ni, lyigaa nu cua yujui sa tyucui chelyuu.

19

1 Chun’ nde’en can’ ngune ’yan la ni’ cuaan, lo ndyucui’ cueen nten quina’an can’: ¡Aleluya! Scati Ndiose X’na na ca culo laa ni ’in nten, lo nga’an cha’ ’in ni caja nu cu’ni tnu ’in ni, ndyucuen cuaan cha’ ’in ni, scati ni tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in ni, 2 siyana tsu’hue ’ni cuiya’ ni cha’ ’in nten lo’o cha’ nu lñi, cua nga’ni cuiya’ cha’ ’in ne’ cuna’an nu lyee la nducun’ can’, ne’ nu nga’ni cuu’ ’in nten chelyuu lo’o cha’ nu a tsu’hue can’ ’in, lo cua ndaa Ndiose ndi’i ’in ne’ squi’ya tne nu mslu ne’ ’in nu lca msu ’in ni. 3 Xiya’ yucui’ nten can’: ¡Aleluya! Sa tyucui braa ntsu’hui cha’ tyo’o sñi se’en ndyiquin ne’ cuna’an can’. 4 Lo cla nducua jacua qui’yu cula can’, lo’o jacua nu lu’u ca can’, cui’ bra mdi’ya xtyin’ lo ngüi’ya ti’in tloo la lyuu tloo Ndiose se’en ndyca cuiya’ cha’ can’, nga’ni tnu ’in ni, lo ndyucui’: ¡Amen! ¡Aleluya! 5 Se’en ndyca cuiya’ cha’ can’ ngujui sca nu yucui’: Cu’ni tnu huan ’in Stina Ndiose lyigaan ’huan nu lca msu ’in ni nu nducua cha’ ndyucui’ ni, nu suhue ti lo’o nu cula. 6 Ngune ’yan tsaña’an ne se’en ndi’in nten quina’an, tsaña’an ndyca ri’ ljyan tyi’a tlya, lo’o bra ngula ’a nchu ti’yu, lo ndyucui’: ¡Aleluya, siyana Ndiose X’na na, ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in ndlo ni tñan! 7 Tsu’hue chu’hui tieen na, cu’ni tnu na ’in Ndiose, siyana cua mdiaa braa caja cuilyo’o ni nu lca Slya’, lo cua ndun tiaa nu ca cuilyo’o ni. 8 Cua nga’ni ni cha’ siyana cuu’ can’ te’ nu tsu’hue ña’an ngaten, nu luhui lo xaa, lo te’ can’ lca tñan tsu’hue nu nga’ni lyigaa nu cua mdo’o hui ’in ni. 9 Lo juin angajle can’ ’yan: Ca’an cha’ re: Tsu’hue ca xu’hue lyigaa nu tsaa se’en caja cuilyo’o ni nu lca Slya’, lo cu siin lo’o ni. Ti yucui’ la angajle can’: Nde cha’ nu lñi ca ’in Ndiose. 10 Na’ mdi’ya xtyin’ tloo angajle can’ siyana cu’nin tnun ’in, una nujuin ’yan: a cu’ni nguaña’an, lo’on na’ ta’a lcan na msu ’in Ndiose, lo’o lyigaa la ña’an nu ndyucui’ cha’ ’in Jesús. Can’ cha’ ’in Ndiose cu’ni tnu, siyana cha’ nu ndyucui’ Jesús mtsa’an yu’hui ni’ carsya ’in lyigaa nu nxyucui’ Ndiose ’in. 11 Rcan’ na’an nguila tucua ni’ cuaan, lo na’an sca cuiyu ngaten, lo nu nducua chun’ ’in can’ naa: Lñi ndi’in cha’ ’in, lo Ndyucui’ cha’ nu lñi. Tsu’hue ’ni cuiya’ ni cha’, a cuinta lñi ndi’in cha’ ’in ni bra nxun ni. 12 Quiloo ni ña’an na tsaña’an ndyca ri’ quii’ ndyiquin, lo quina’an ’a corona nducua que ni, lo nga’an sca nii nu a tucui ntsu’hui lyoo, siyana scati ni jlyo ri’ ni cha’ can’. 13 Lcu’ ni sca te’ tucuin nu mda’an tne, lo naa ni: SQUICHA’ NDIOSE. 14 Lyigaa nu ngui’ni cusuun nu mdo’o la ni’ cuaan, nducui ndyca’an ’in ni lo nducua can’ cuiyu ngaten, lcu can’ te’ nu tsu’hue ’a ña’an ngaten lo luhui. 15 Tu’hua ni ndyo’o sca espada nu cha, nu cu’ni ti’i lo’o nten sa tyucui chelyuu, lo tla tñan culo ni ’in ne’, cu’ni cuiya’ ni cha’ ’in ne’ ña’an ndyca ri’ bra ndlo su’hua ne’ si’yu uva se’en ndyo’o viñu, cui’ cha’ nsin’ ri’ nu ngutsa’an yu’hui tiee Ndiose, ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in. 16 Nga’an sca cha’ loo ste’ ni lo’o sii’ ndan ni, lo ndyucui’ na: SCATI REE NU TLYU LATI, SCATI X’NA LYIGAA TUCUI. 17 Rcan’ na’an sca angajle nu ndun loo cuicha, lo yucui’ cueen lo’o lyigaa ’ni nu ndyucui ni’ cuaan: Quiaan huan lo xo’ ti’in ta’an huan, lo cu siin huan na nu cua mxtyaa Ndiose tloon huan: 18 Cuinan’ ree, cuina’ x’na sundaru, cuina’ nu tla la cha’ ’in, a cuinta lo’o cuina’ cuiyu, cuina’ nu nducua chun’ ’in, cuina’ lyigaa nten, lo’o nu lca msu nu cua msi’i ne’ ’in, lo’o nu ngui’ni tñan cha’ ’in ti, cuina’ nu cula lo’o nu suhue ti. 19 Na’an nguio’ ti’in ’ni yla can’ lo’o lyigaa ree tsatlyu lo’o lyigaa sundaru ’in, siyana xuun lo’o ni nu nducua chun’ cuiyu can’ lo’o lyigaa sundaru ’in ni. 20 Una ’ni yla can’ nguinu ’in, a cuinta nguinu nu cuiñi nu ndyucui’ siyana Ndiose nxyucui’ ’in, nu nga’ni scaxca cha’ nu tnu cuinta cha’ ’in ’ni yla can’, ncuaña’an ngañilyo’o ’in lyigaa nu nga’an cuiya’ ’in, cui’ nu nga’ni tnu ngulucuin ’ni yla can’. Tyucuaa can’ ña’an lu’u ngujui nu nguun ’in loo tiyu’ quii’ nu ndyiquin lo’o azufre. 21 Lyigaa la tucui can’ ngujui lo’o espada nu mdo’o tu’hua ni nu nducua chun’ cuiyu can’, lo lyigaa ’ni nu ndyucui can’ yucu cuina’ ne’ ngujui can’.

20

1 Rcan’ na’an nguiaan sca angajle nu mdo’o la ni’ cuaan, lo lyi’ya can’ yaa’ nu nsla se’en qui’ñi can’, a cuinta nducua sca cadena yaa’. 2 msñi ’in cuinaan tlyu can’, cui’ cuinaan nu ndi’in ti s’ni nu ndyucui’ ne’ lo’o lca ne’ xña’an lo’o Satanás, lo mscan’ ’in cuinaan can’ sca mii yjan, 3 lo nguun ’in ’in se’en qui’ñi can’, lo mducun tsa ’in na lo mjyi’in ca’an sca cuiya’ ’in na, siyana a quiñilyo’o ’a ’in nten chelyuu sca mii yjan, la rcan’ quiti’ ’in lo tya’an ’in tichin’ braa. 4 Rcan’ na’an tyun yca xlya se’en nducua nu cua ngujui cha’ cuiya’ ’in cu’ni cuiya’ cha’, a cuinta na’an lyigaa nu ngujui nu msi’yu ne’ yni, siyana yaña’an ri’ ’in Jesús, lo siyana mda’an yucui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose, cui’ nu a nga’ni tnu ’in ’ni yla can’, ni ngulucuin ’in, ni a ngua’an cuiya’ can’ tutycan ta yaa’. Mdyo’o qui’u lo ngulo tñan lo’o Crixtu sca mii yjan. 5 Nde nu ngu’ni ca’an ’in mdyo’o qui’u la nducua la. Lyigaa la ña’an nu ngujui can’ mdyo’o qui’u la bra nu cua ngüita’a sca mii yjan. 6 Una tsu’hue ca xu’hue lyigaa nu caja lo tyo’o qui’u la nducua la, siyana can’ nu mdo’o hui ’in Ndiose, ni a caja ’a ne’ lo’o nu cua ndyca tucua cha’ ndija, siyana ca ne’ nu cu’ni tsu’hue ’in Ndiose lo’o Crixtu lyigaa braa, lo stu’hua culo tñan lo’o ni sca mii yjan. 7 Bra nu quita’a sca mii yjan, ntsu’hui cha’ lyaa nu lca ne’ xña’an se’en ntsu’hui ndyucun, 8 lo quiñilyo’o ’in lyigaa nten nu ndi’in sa tyucui chelyuu, cui’ nu lca Gog lo’o Magog, siyana xo’ ti’in ta’a can’ lo cu’ni cusuun, lo nten nu quio’ ti’in can’ tyi’in ne’ tsaña’an ndi’in ysin tujo’o. 9 Ña’aan xeen chelyuu mdo’o ne’, lo msu’hua lo’o ne’ se’en nguio’ ti’in lyigaa nu mdo’o hui ’in Ndiose lo’o quichen nu tca’a la ’in ni, una Ndiose mdi’ya ni quii’ nu ngüijlyo ’in ne’ siya’ ti. 10 Lo Ne’ xña’an nu ngañilyo’o ’in ne’, ngujui nu nguun ’in loo tiyu’ quii’ nu ndyiquin lo’o azufre, cui’ se’en ntsu’hui ’ni yla lo’o nu ndyucui’ cha’ cuiñi can’, can’ tyijyin can’ ndi’i tla lo titsan sa tyucui braa. 11 Na’an se’en ndun sca yca xlya tlyu nu ngaten, lo ni nu nducua can’, nde loo se’en nducua ni ngüilyijyi yu’hui ni’ cuaan lo’o chelyuu re, lo a la ’a ngune cueen na. 12 Rcan’ na’an lyigaa nu cua ngujui, nu cula lo’o nu suhue ti, ndun can’ tloo Ndiose, lo nga’ni ni cha’ nguila lyigaa quityi ntsucua tloo ni, a cuinta nguila xca quityi se’en nducua nii nten nu cua ngujui chelyuu ’in. Lo nu ngujui can’ ncua cuiya’ cha’ ’in cua ña’aan tñan nga’ni tsaña’an cha’ nu nducua loo quityi can’. 13 Tyi’a tujo’o ndyaa na ’in lyigaa nu ngujui loo na, a cuinta se’en ndya’an ne’ ngujui, lo’o se’en lca Hades ndyaa can’ ’in lyigaa nu ngujui, lo ncua cuiya’ cha’ ’in can’ cuinta scaa cua ña’aan tñan nga’ni. 14 Cha’ ndija can’ lo’o se’en lca Hades ngujui nu nguun ’in loo tiyu’ quii’. Nde lca nu cua ndyca tucua cha’ ndija. 15 Tsalca nu a nga’an nii loo quityi se’en nducua nii nu cua ngujui chelyuu ’in, ngujui nu nguun ’in loo tiyu’ quii’.

21

1 Chun’ nde’en na’an xca ni’ cuaan lo’o xca chelyuu nu cui, siyana ni’ cuaan lo’o chelyuu nu mdi’in ti culoo, a ’a ngune cueen a na, cui’ ncuaña’an lo’o tyi’a tujo’o. 2 Na’ Xuhua, na’an nguiaan quichen nu mdo’o hui ’in Ndiose, cui’ Jerusalén nu cui, nu mdo’o se’en nducua Ndiose la ni’ cuaan, cua lca ncua tsu’hue na tsaña’an ndyca ri’ sca txen nu cua caja cuilyo’o. 3 Ngune ’yan ngujui nu yucui’ cueen la ni’ cuaan: Ña’an, nde nu lca na’an ’in Ndiose —se’en tyi’in ni lo’o nten tsatlyu, nu ca quichen ’in ni, cui’ Ndiose tyi’in lo’o lo ca ni Ndiose ’in —. 4 Xtyi ni tyi’a quiloo, lo a ña’an ’a cha’ ndija, ni a ntsu’hui ’a cha’ ti qui’ya tucu’hua tiee ta cuna, ta tyijyin ndi’i, siyana cua mdijin lyigaa cha’ nu ncua ti culoo. 5 Ni nu nducua se’en ndyca cuiya’ cha’ can’, Nu juin ni: Ña’an huan, Na’ ngui’nin cuin lyigaa lo’o cha’. Lo nujuin ni ’yan: Ca’an cha’ re, siyana lca na cha’ nu lñi lo a cu’ni tucua ri’ lo’o na. 6 Ti yucui’ la ni: Cua lca cha’ re. Na’ lcan letra Alfa lo’o Omega, na’ lu’un ti culoo, lo a ntsu’hui cha’ tsatii cha’ ’yan. Si nde’en nu nguityi ri’, na’ taan tyi’a co’o can’ xu’hue ti, se’en nducua tyi’a nu ndaa chelyuu. 7 Nu cu’ni cana, caja lyigaa loo cha’ tsu’hue re ’in, lo na’ can Ndiose ’in, lo ca can’ sñen’ na’. 8 Una tsalca nu ntsen, nu a nguiaña’an ri’, nu nducun’ lo’o nu ndujui nten, nu nguiten yu’hui lo’o ña’an nu ti, a cuinta ne’ cuita’a, nu ngui’ni tnu ’in ngulucuin, cui’ ncuaña’an lo’o lyigaa nu cuiñi, can’ nu tsa loo tiyu’ quii’ nu ndyiquin lo’o azufre se’en cua ndyca tucua cha’ ndija. 9 Se’en ndun yaan sca angajle nu ndyca cati can’, cui’ nu nda’an lo’o cati copa nu ngutsa’an yu’hui lo’o cati loo ndi’i, lo nujuin ’yan: Cuan lya lo culu’un ’in se’en ndun txen nu lca cuilyo’o ni nu lca Slya’. 10 Rcan’ ngutsa’an yu’hui Espíritu ’yan, lo ya lo’o angajle ’yan sca loo qui’ya cuaan, lo ngulu’u ’yan se’en ndi’in sca quichen tlyu, cui’ Jerusalén nu mdo’o hui ’in Ndiose, na’an nguiaan na lo mdo’o na la se’en nducua Ndiose la ni’ cuaan. 11 Lo ngutsa’an yu’hui na lo’o xaa ’in Ndiose. Xaa na tsaña’an ndyca ri’ sca quee nu ndyijyin ya’ tsu’hue ña’an, tsaña’an xaa quee jaspe nu ndyuhui xaa. 12 Tnu tu’hua na nu ntsu’hui ndyucun quichen can’ lo cuaan na, tityucua tulo’o ’in na, cuinta scaa tulo’o can’ ndun scaa angajle, lo quita’a tityucua lta nten Israel nga’an nii scaa tulo’o can’. 13 Snaan tulo’o can’ nducua na quita’a jacua tsu’ ’in quichen can’. 14 Tityucua quee ntsu’hui quiya’ na, lo can’ nga’an nii tityucua ta’a mda’an ni nu lca Slya’ can’. 15 Angajle nu ndyucui’ lo’on nducua yca cuiya’ nu xcui’ oro yaa’, siyana su’hua cuiya’ quichen can’ ña’aan se’en ntsu’hui ndyucun na lo’o lyigaa tulo’o ’in na. 16 Quichen can’ stu’hua na quita’a jacua tsu’ na, siyana tsaña’an tucuin na ncuaña’an nde xeen na. Angajle can’ msu’hua cuiya’ ’in na lo’o cuiya’ nu nducua yaa’, lo ndiaa na tucua mii ntsu’hui tucua cientu kilometro, lo sca cuiya’ ti na nde tucuin na, lo’o nde xeen na, lo’o nde cuaan na. 17 Rcan’ msu’hua cuiya’ angajle can’ nde tu’hua na nu ntsu’hui ndyucun quichen can’, lo ndiaa na sna yla ntsu’hui ca’yu metro. Cuiya’ nu yla’ angajle can’ lca na sca cuiya’ nu ca qui’ya nten cuinta. 18 Na nu ntsu’hui ndyucun quichen can’ nguiaa’ na lo’o quee jaspe, una quichen can’ lca na xcui’ oro, tsaña’an cuna nu ndyuhui xaa. 19 Lo quiya’ quee nu lca lo’o can’, nguia’ cuityi na lo’o lucuati loo quee nu tsu’hue ña’an: Nu culoo can’ nguia’ lo’o quee jaspe, nu cua ndyca tucua can’ nguia’ lo’o quee zafiro, nu cua ndyca sna can’ nguia’ lo’o quee ágata, nu cua ndyca jacua can’ nguia’ lo’o quee esmeralda, 20 nu cua ndyca ca’yu can’ nguia’ lo’o quee ónice, nu cua ndyca scua can’ nguia’ lo’o quee cornalina, nu cua ndyca cati can’ nguia’ lo’o quee crisólito, nu cua ndyca snu’ can’ nguia’ lo’o quee berilo, nu cua ndyca caa can’ nguia’ lo’o quee topacio, nu cua ndyca tii can’ nguia’ lo’o quee crisopraso, nu cua ndyca tixca can’ nguia’ lo’o quee jacinto, lo nu cua ndyca tityucua can’ nguia’ lo’o quee amatista. 21 quita’a tityucua tulo’o can’ lca na sa tityucua quee ngaten nu lca perla, cuinta scaa tulo’o can’ nguia’ na lo’o scaa quee can’. Tucuiin nu su loo quichen can’ lca na xcui’ oro, lo ndyuhui xaa na tsaña’an ndyca ri’ cuna. 22 Ni sca laa a na’an nducua loo quichen can’, siyana Ndiose X’na na, ni nu tlyu la cha’ cuiya’ ndia ’in, lca ni laa lo’o ni nu lca Slya’ can’. 23 Quichen can’ a ’ni cha’ ’in na lo’o xaa ’in cuicha ta xaa coo’, siyana yucui’ ca Ndiose lca ni xaa ’in na lo’o ni nu lca Slya’ can. 24 Lyigaa quichen tnu nu ntsu’hui cha’ tyo’o laa, tya’an can’ lo’o xaa ’in quichen can’, lo lyigaa ree ntsu’hui cha’ tsa lo’o cha’ tsu’hue ’in ni lo tyaa cha’ cuilyiya’ ’in ni. 25 A ntsu’hui cha’ scun tulo’o can’, siyana a ntsu’hui cha’ qui’ya tla quichen can’. 26 Cui’ ncuaña’an lyigaa quichen tnu ntsu’hui cha’ tsa lo’o ne’ cha’ tsu’hue ’in ne’, lo tyaa ne’ cha’ cuilyiya’ ’in ne’ ’in ni, 27 una ni sca cuu’ a sten quichen can’, cui’ ncuaña’an lo’o nu ngui’ni scaxca cha’ a tsu’hue ta ndyucui’ cha’ cuiñi, siyana tsaloo ti sten nu cua nducua nii loo quityi ’in ni nu lca Slya’ can’, cui’ nu cua ngujui chelyuu ’in.

22

1 Rcan’ ngulu’u angajle ’yan se’en su sca tyucu tlyu nu luhui, tyi’a can’ ndaa na chelyuu ’in nten, ndyu’hui xaa na tsaña’an ndyca ri’ sca cuna, lo tyi’a can’ nducua na se’en nducua Ndiose lo’o ni nu lca Slya’ can’. 2 Tyucu tlyu can’ su na jlu’hue la tucuiin loo quichen can’, scaa tsu’ na nducua yca nu ndaa chelyuu ’in nten, sa tityucua loo si’yu ndyo’o loo na, scaa loo si’yu ndyo’o loo na cuinta scaa coo’, lo lca’ yca can’ cu’ni tsu’hue na ’in nten ndi’in sa tyucui chelyuu cu’ni tyca na ’in ne’. 3 Ni xiya’ lo a caan ’a yuhue’ chun’ nten ndi’in quichen can’, siyana Ndiose lo’o ni nu lca Slya’ ntsu’hui cha’ culo ni tñan se’en can’, lo nu lca msu ’in ni cu’ni tsu’hue ne’ ’in ni, 4 rcan’ ña’an tloo ca ne’ ’in ni, lo tyca’an nii ni tutycan ne’. 5 A ntsu’hui ’a cha’ ti qui’ya tla can’, ni a ’ni ’a cha’ ’in ne’ lo’o quii’ nu ta xaa ’in ne’, ta xaa cuicha, siyana Ndiose X’na na taa ni xaa can’, lo taa ni cha’ cuiya’ culo ne’ tñan sa tyucui braa. 6 Ti yucui’ la angajle lo’on: A tucui nu cu’ni tucua ri’ lo’o cha’ re siyana lca na cha’ nu lñi. Ni X’na na, cui’ Ndiose nu nxyucui’ msu ’in, nga’an tñan ni angajle ’in ni siyana ca jylo ri’ lyigaa la ña’an nu lca msu ’in ni, cha’ nu cua ndyucui lucui’ cha’ tsato’o. 7 ¡Ña’an, na’ cua ljyan ndla ti! Tsu’hue ca xu’hue nu xu’hua se’en cha’ nu ndyucui’ Ndiose loo quityi re. 8 Na’ Xuhua, na’an lo ngune ’yan lyigaa cha’ re. Bra nu ngune ’yan lo na’an cha’ re, mdi’ya xtyin’ siyana cu’ni tnu ’in angajle nu ngulu’u ’yan lyigaa cha’ re, 9 una nujuin ’yan: A cu’ni ncuaña’an siyana lo’on na’ lcan msu ’in Ndiose, lo’o lyigaa ta’an na nu nxyucui’ Ndiose ’in, lo’o nu nxu’hua se’en cha’ nu nducua loo quityi re. Can’ cha’ ’in Ndiose cu’ni tnu. 10 Ti yucui’ la angajle can’: A tucun ti’in cha’ nu yucui’ Ndiose nu nguinu scua loo quityi re, siyana cua ndyucui lucui’ cha’ tsato’o na. 11 Tsalca nten nu a ngui’ni tñan tsu’hue, tsa quiñan ru’ can’ lo’o cha’ a tsu’hue. Nu nducun’, cu’ni ru’ can’ cha’ nu a tsu’hue. Cui’ ncuaña’an nu ngui’ni tñan tsu’hue, taa can’ juersa cu’ni la tñan tsu’hue, lo nu nda’an lo’o cha’ tiaa nu luhui, tsa quiñan can’ chu’hui sca chelyuu nu luhui. 12 Ña’an, na’ cua ljyan ndla ti, lo lyi’yan su’huan lyiyan’ ’in cuinta scaa tucui cua ña’aan tñan nga’ni. 13 Na’ lcan letra Alfa lo’o Omega, na’ ndi’in ti culoo lo a ntsu’hui cha’ tsatii cha’ ’yan, na’ lcan ni nu cua ndi’in ti culoo, lo ndi’in sa tyucui braa. 14 Una tsu’hue ca xu’hue lyigaa nu nguiten ste’, siyana caja yca nu ndaa chelyuu can’ ’in, lo ncuaña’an ca sten can’ scaxca tulo’o ’in quichen can’. 15 Una xni’ tyo’o tun nde chun’ na’an, stu’hua lo’o nu cuita’a, lo’o nu nguiten yu’hui lo’o ña’an nu ti, nu ndujui nten, nu ngui’ni tnu ngulucuin, lyigaa nu cuiñi lo’o nu ndiaa ri’ cha’ cuiñi. 16 Na’ lcan Jesús, lo nga’an tñan angajle ’yan siyana quitsa’ ’huan lyigaa cha’ re, cha’ nu ntsu’hui cha’ ca jylo ri’ lyigaa laa. Na’ lcan ticui’ nten cuityi ’in David, lo lcan cuila nu ndyu’hui xaa bra tlya. 17 Ndeña’an ndyucui’ Espíritu lo’o Cuilyo’o ni nu lca Slya’ can’: Cuan lya. Cui’ ncuaña’an tyucui’ nu quine ’in cha’ re: Cuan lya. Si ntsu’hui nu nguityi ri’ ca caan, lo nu ndyca ri’ co’o tyi’a nu taa chelyuu ’in sa tyucui braa, ca co’o ’in na xu’hue ti. 18 Na’ ntsu’hua tiyaan ’in lyigaa nu ne ’in cha’ nu ndyucui’ Ndiose loo quityi re: Si ntsu’hui nu tya cala cha’ re, Ndiose taan ni ndi’i ’in can’ tsaña’an ndi’i nu nguinu scua loo quityi re. 19 Si ntsu’hui nu cuityen cha’ nu ndyucui’ Ndiose loo quityi re, cui’ ncuaña’an quilyaa ni cha’ tsu’hue nu caja ’in can’ nu nducua loo quityi nu ndaa chelyuu ’in nten, ni a caja cha’ tsu’hue ’in can’ nu ndi’in loo quichen nu cua mdo’o hui ’in Ndiose, cui’ ncuaña’an lo’o lyigaa la ña’an cha’ tsu’hue nu nducua loo quityi re. 20 Ni nu ndyucui’ cha’ re ndyucui’ ni: Nu chñi, cua ljyan ndla ti. Amen, chñi, Ni X’na hua Jesús, cuan lya. 21 Cui’ cha’ tsu’hue ’in Ni X’na na Jesucristo quinu lo’on huan lyigaan huan. Amén.