MARCOS

1

1 Ndeña’an ndisna quiya’ cha’ tsu’hue ’in Jesucristo, Sñe’ Ndiose, 2 tsaña’an ndyucui’ quityi nu nga’an scua Isaía, nu mxiyucui’ Ndiose ’in ti s’ni: —Ña’an, nde ca’an tñan sca nu tyucua loo siyana cu’ni chu’hue tucuiin nu tsa. 3 Lo tya’an se’en bityi lo tyucui’ cueen: Cu’ni chu’huen huan tucuiin se’en caan Ni X’na na, lo cu’ni lñi huan tucuiin nu ntsu’hui cha’ tyijyin ni—. 4 Yato’o Xuhua mda’an yucui’ sca se’en bityi, ngulu’u ’in ne’ siyana xtun ri’ ne’ qui’ya ’in ne’ lo tyucua tya ne’, siyana cu’ni Ndiose cha’ tlyu ri’ ’in ne’. 5 Quina’an ’a ne’ Jerusalén lo’o lyigaa la ña’an quichen ndi’in se’en lyi’ya loo Judea, ndi’an ne’ se’en ndyucui’ Xuhua can’, siyana ñee ne’ qui’ya ’in ne’ lo mducua tya ’in ne’ tyucu tlyu Jordan. 6 Te’ nu ndycu’ Xuhua can’ nguiaa’ na lo’o quichan’ camello, lo’o sca quijyin ndycan’ na sii’. Na nu ndyucu lca ’in tsucu’, lo ndi’yo cuiñan’ nu ntsu’hui ni’ quixin’. 7 Ndeña’an ndyucui’ lo’o nten can’: Chun’ nde’en la ntsu’hui cha’ caan ni nu tla la cha’ ’in que ’yan na’. Tsu’hue ’a ntsu’hui tieen si ca xtin’ nisiya ti squinan ti ni. 8 Na’ lo’o tyi’a ti nducuan tyan ’huan, una cui’ ni ca’an tñan ni Espíritu nu Luhui ’in Ndiose chu’hui ni’ carsya ’huan. 9 Yato’o sca tsan mdo’o Jesús quichen Nazaret se’en lyi’ya loo Galilea, mdiaa ni se’en ndun Xuhua tyucu tlyu Jordan, lo mducua tya ’in ni. 10 Bra cua’ ndyo’o Jesús loo tyi’a can’, na’an ni nguila tucua ni’ cuaan, nguiaan Espíritu ’in Ndiose se’en ndun ni, ngüi’ya tucua que ni tsaña’an ndyca ri’ ndiaa tucua sca cun. 11 Ngune yucui’ sca nu yucui’ la ni’ cuaan: Nu’huin lca Sñen’ na’ nu tca’a lati ’yan, tsu’hue ’a ntsu’hui tieen lo’o. 12 Cui’ braa ti can’ nga’ni Espíritu cha’ yaa Jesús sca se’en bityi. 13 Can’ yu’hui lyiji ni tucua yla tsan, a cuinta can’ ntsu’hui ’ni yla. Tyucui laja rcan’ ncua ri’ ne’ xña’an xtyu ’in ni loo qui’ya, una angajle ’in Ndiose nda yaa’ ’in ni. 14 Bra cua’ ntsu’hui Xuhua na’an tyucuan, mdo’o Jesús nguiaa ni se’en lca Galilea, can’ ndisna yucui’ ni cha’ tsu’hue ’in Ndiose, 15 lo ndyucui’ ni: Cua’ mdiaa braa tisna culo Ndiose tñan ’huan. Xtun rin’ huan qui’ya ngui’ni huan lo tsaña’an rin’ huan cha’ tsu’hue ’in ni. 16 Yato’o mdijin Jesús tu’hua tiyu’ Galilea, can’ na’an ni ’in Tyu lo’o Ndre ta’a ngula, nduguun quitan loo tyi’a can’ siyana cuta cuila lca. 17 Lo nujuin Jesús ’in: Tyucui ndyca’an huan ’yan, lo na’ culu’un ’huan cu’ni huan cuta, ’in nten. 18 Cui’ braa ti can’ ngala’ sti quitan ’in lo ngutucui ndyca’an ’in ni. 19 Chin’ ti se’en ti’ mda’an ni, na’an ni ’in Jacobo lo’o Xuhua ta’a ngula, sñe’ Zebedeo, ngui’ni chu’hue quitan ’in ni’ yca na’an can’. 20 Cui’ braa can’ msi’ya ni ’in, lo ngala’ tun ’in Zebedeo sti lo’o msu ’in ni’ yca na’an can’, lo ngutucui ndyca’an ’in ni. 21 Rcan’ mdiaa ne’ quichen Capernaum, lo tsan nu nxtñan’ ne’ judio nguiten Jesús se’en ngui’ni tnu ne’ ’in Ndiose, lo ngulu’u ni ’in ne’. 22 Lyee ’a yuhue ri’ ne’ ’in ni siyana ndlu’u ni ña’an ndyca ri’ sca nu ndia cha’ cuiya’ ’in, lo tsi’i ña’an ndlu’u ne’ escriba. 23 Laja can’ nda’an sca nu ntsu’hui cui’in xña’an ’in, lo yucui’ cueen: 24 Jesús Nazaret, ¿ni na ndyca ri’ cu’ni lo’o hua? ¿Ta na ljyan siyana cuijlyo ’hua? Na’ ndyu’huin lyoon ti ca lca, nu’huin lca yucui’ ca nu mdo’o hui ’in Ndiose. 25 Una Jesús ngusun lo’o ’in cui’in xña’an can’, lo nujuin ni: Seen tyi’in, ngula tun ’in ne’ re. 26 Cui’in xña’an can’ mscuin ti’in na ’in ne’ xiya’ ti, lo msi’ya yja cueen bra mdyo’o na ’in. 27 Lyigaa ne’ yuhue ri’ ne’, nganicha’ ta’a ne’ lo ndyucui’ ne’: ¿Ni cha’ lca cha’ re? Xcui’ cha’ nu cui ti ndlu’u, hasta lo’o cui’in xña’an ndlo tñan ’in, lo nducua cha’ ’in. 28 Lo ndla ti can’ mdo’o yne cha’ ’in ni sa tyucui se’en lca Galilea. 29 Ña’aan mdyo’o Jesús se’en nguio’ ti’in ne’ can’, nguiaa ni lo’o Jacobo lo’o Xuhua, lo mdiaa se’en nducua na’an ’in Tyu lo’o Ndre. 30 Cui’ braa ngujui nu ngüitsa’ ’in ni siyana jyi’an laa Tyu ntsucua ti’i lo’o tique’. 31 Rcan’ yaa ni se’en ntsucua ne’, msñi ni yaa’ ne’ lo mxtucui ni ’in ne’. Cui’ braa mdyo’o tique’ can’ ’in ne’, lo ndisna nga’ni cuinta ne’ ’in ni. 32 Bra cua nguiaa tla, mdiya lo’o ne’ lyigaa nu ti’i lo’o nu ntsu’hui cui’in xña’an ’in se’en ndun Jesús, 33 ña’aan quichen ne’ nguio’ ti’in ne’ tuna’an can’. 34 Jesús nga’ni tyca ni ’in quina’an nu ti’i lo’o lucuati loo quicha nu ntsu’hui ’in ne’, ngulo ni cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in ne’, lo a mdaa ni cha’ cuiya’ tyucui’ cui’in xña’an can’ siyana jlyo ri’ can’ ti ca lca ni. 35 Bra nde cua’ ljyan xaa, mdo’o Jesús nguiaa ni nde tu’hua quichen scati ni, can’ yucui’ ni lo’o Ndiose. 36 Tyu lo’o lyigaa la ta’a nda’an, mdo’o nguia nan ’in ni. 37 Bra nguija lyoo ni ’in ne’, rcan’ nujuin ne’: Quina’an ’a nten nda’an nan ’in. 38 Lo nujuin ni ’in ne’: Tsaan na scaxca la quichen nu ndi’in lucui’ ti re, lo tyucuin’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose, siyana can’ tñan ljyan. 39 Ña’aan se’en lyi’ya loo Galilea mda’an yucui’ ni cha’ tsu’hue ’in Ndiose cuinta scaa se’en ngui’ni tnu ne’ ’in Ndiose, a cuinta ngulo ni cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in nten. 40 Yato’o sca tsan, tloo Jesús mdiaa sca nu ti’i lo’o quitso’ yla. Mdi’ya xtyin’ lo yucui’ ’tna lo’o ni: Si ndyca ri’ lo cu’ni tyca ’yan. 41 Jesús ndyca ’tna ri’ ni ’in, mxñii ni yaa’ lo ngu’ni ca’an ni ’in, lo nujuin ni: Ndyca ran’. Quinu luhui lo’o quicha cua ’in. 42 Cui’ braa ti ngüilyijyi quicha can’ ’in, lo ndyca. 43 Rcan’ ngulo ni tñan ’in siyana quiaa, una tla cha’ yucui’ ni lo’o: 44 Ña’an, xni cuinta siyana a tyucui’ lo’o ni sca tucui cha’ re. Tsaloo ti tsaa se’en nducua laa lo culu’u ’in ’in ne’ nu ndlo tñan ni’ lyaa, taa sca loo mstan ña’an nu ngulo Moisé tñan, rcan’ ca jylo ri’ nten siyana cua’ ndyca. 45 Una nu ndyca can’ mdo’o nguiaa, mdo’o nguia yi’tsa ’in ña’an nu ti cha’ nu ncua ’in. Can’ cha’ a ncua ’a ti sten Jesús scaxca quichen, tsaloo ti se’en nu a ntsu’hui nten ndya’an ni, una ni ncuaña’an ti ndyo’o nten scaxca quichen nda’an nan ’in ni.

2

1 Sa mdijin tucua sna ti tsan, xiya’ mxtucui Jesús nde quichen Capernaum. Ngune cueen cha’ ’in ni ña’aan sa tyucui quichen siyana cua’ nguila ni la na’an. 2 Cui’ ña’an braa nguio’ ti’in quina’an nten, mtsa’an tuna’an, lo Jesús ndlu’u ni cha’ ’in Ndiose. 3 Rcan’ jacua ne qui’yu mdiya lo’o sca nu ti’i nu cuti ña’aan, siyana cu’ni tyca Jesús ’in. 4 Squi’ya nten quina’an can’, a ncua sten lo’o nu ti’i can’ se’en ndun ni. Can’ cha’ ndyucuen lo’o ne’ nde que na’an, can’ msla sca se’en mdi’ya sti ’in nu ti’i can’ tloo ni. 5 Bra na’an Jesús siyana lyee nguiaña’an ri’ ’in ni, rcan’ nujuin ni ’in nu ti’i can’: Sñen’, cua’ nguten qui’ya ’in. 6 Laja can’ nducua tucua sna ne’ escriba, lo ngulucua ri’ ne’: 7 ¿Ña’an ’ni tiee re ndyucui’ ncuaña’an? Na ndyucui’ ca’an ’in Ndiose. ¿Ta tsi’i scati Ndiose ndyca ’in ni ntyen ni qui’ya? 8 Jesús cui’ bra ngüi’ya ni cuinta cha’ nu ngulucua ri’ ne’, lo nujuin ni: ¿Ni cha’ ndlucua rin’ huan ncuaña’an? 9 ¿Ni ña’an cha’ nu a tucui la tyucuin’ lo’o nu ti’i re: Ta tyucuin’ lo’o, cua’ nguten qui’ya ’in, ta tyucuin’, ti tun, lo xñi qui’ñan ’in lo quiaa? 10 Ña’an huan, siyana ca jylo rin’ huan siyana na’, Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, ndia cha’ cuiya’ ’yan cuityen qui’ya ’in nten loo chelyuu re. (Rcan’ nujuin ni ’in nu ti’i can’): 11 Na’ tyucuin’ lo’o, ti tun lo xñi qui’ñan ’in, lo quiaa se’en ndi’in. 12 Cui’ braa mditun, msñi qui’ñan ’in, mdo’o nguiaa tloo na’an nten can’. Yuhue ’a ri’ ne’ lo nga’ni tnu ne’ ’in Ndiose, lo nujuin ne’: Nisiya’ a lyiji ña’an na cha’ nu na’an na ri nii. 13 Chun’ nde’en can’ mdo’o Jesús nguiaa ni nde tu’hua tiyu’, ticui’ ti ña’an nducui ndyca’an nten ’in ni, lo ndlu’u ni ’in ne’. 14 Se’en nguiaa ni na’an ni ’in sca nu naa Leví, sñe’ Alfeo, nducua se’en nsu’hua lyiya’ nten tñi, lo nujuin ni ’in: Tyucui ndyca’an ’yan. Mditun lo ngutucui ndyca’an ’in ni. 15 Yato’o mdiaa Jesús lo’o ta’a nda’an ni se’en ndi’in Leví, stu’hua ycu lo’o lyigaa la ña’an nu nchiñi tñi, a cuinta quina’an nu nducun’ ta’a ndyucu ne’, siyana quina’an ’a nten nducui ndyca’an ne’ ’in Jesús. 16 Tucua sna ne’ escriba lo’o ne’ fariseo, bra na’an ne’ siyana Jesús ndyucu ni lo’o xcui’ nu nducun’, lo nujuin ne’ ’in ta’a nda’an ni: ¿Ni cha’ ndyucu re lo’o nu nchiñi tñi lo’o nu nducun’? 17 Ngune ’in Jesús cha’ nu yucui’ ne’, lo nujuin ni ’in ne’: Ne’ nu lyee, a ’ni cha’ rmiyu ’in ne’, una nu ti’i, can’ nu ’ni cha’ ’in lo’o na. A ljyan nan ’in nten nu cua’ lca luhui, ljyan squi’ya ne’ nu nducui qui’ya. 18 Ta’a nda’an Xuhua nga’ni ayuna, a cuinta lo’o ne’ fariseo nga’ni ne’ ncuaña’an. Rcan’ mdiaa tucua sna nu nganicha’ ’in Jesús: ¿Ni cha’ nu ta’a mda’an Xuhua, lo’o nu ta’a mda’an ne’ fariseo nga’ni ne’ ayuna, lo ni cha’ ta’a nda’an, a ’ni ncuaña’an? 19 Nu juin Jesús ’in ne’: Nten nu ndya’an se’en ndijyi cuilyo’o ne’, ¿ta ca cu’ni can’ ayuna laja ti’ nducua nu ndijyi cuilyo’o can’? A ca ’in can’ siyana ti’ nducua sca se’en ti lo’o nu ndijyi cuilyo’o can’. 20 Una tiaa braa a quine cueen a nu ngujui cuilyo’o can’, rcan’ ca cu’ni can’ ayuna. 21 A tucui nu nxcuan su’hua sca te’ nu cua’ cula lo’o sa yu’hue te’ tiji, siyana si cu’ni ne’ ncuaña’an, te’ tiji can’ xiya’ na, lo sta na ’in te’ cula can’. Lo se’en nu mda’ can’ lyee la xeen na. 22 A tucui nsu’hua viñu nu cui ti ni’ sca cuijyin quijyin nu cua’ cula, si cu’ni ne’ ncuaña’an, tyucuen viñu can’ lo catsu quijyin can’, quilu na lo jlyo quijyin can’. Can’ cha’ ntsu’hui cha’ su’hua ne’ viñu nu cui ti ni’ sca cuijyin nu tiji. 23 Nu ncua sca tsan tsan nu nxtñan’ ne’ udío, mdijin Jesús lo’o ta’a nda’an ni sca loo jyaan se’en nducua trigo. Ta’a nda’an ni ndisna mstun ne’ trigo lo yucu ’in na. 24 Rcan’ nujuin ne’ fariseo ’in ni: Ña’an, ¿ni cha’ ngui’ni ta’a nda’an sca cha’ nu a nga’an cha’ cu’ni na tsan nu nxtñan’ na? 25 Una mxcuen ni ’in ne’: ¿Ta na a lyiji tyucuin’ huan quityi cha’ ’in David bra ngüite’ ri’ lo’o ta’a mda’an? 26 Cui’ bra ngulo Abiatar tñan ni’ lyaa, nguiten David lo yucu quijaxtlya nu cua’ ndi’in lo’o cha’ ’in Ndiose, lo ndaa na ’in ta’a nda’an, lo tsaloo ti nu ndlo tñan ni’ lyaa nga’an cha’ ’in cu ’in na. 27 Ti nujuin la ni ’in ne’: Tsaan nu nxtñan’ ne’, ndaa Ndiose ’in na siyana cu’ni tsu’hue na ’in nten, lo tsi’i tsan can’ culo na tñan ’in ne’. 28 Can’ cha’ lo’o tsan nu nxtñan’ ne’, na’ Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, lcan X’na na.

3

1 Xiya’ yato’o nguiten Jesús se’en ngui’ni tnu ne’ ’in Ndiose, can’ ntsu’hui sca nu ngüityi sca tsu’ yaa’. 2 Lo nsñi ne’ cuinta ’in Jesús si ta cu’ni tyca ni ’in ne’ tsan nu nxtñan’ ne’, siyana caja ña’an su’hua ne’ qui’ya ’in ni. 3 Rcan’ nujuin Jesús ’in ne’ nu bityi yaa’ can’: Titun lo caan la jlu’hue re. 4 Lo nujuin ni ’in nten can’: ¿Ni tñan tsu’hue cu’ni na tsan nu nxtñan’ na, cha’ tsu’hue, ta cha’ nu a tsu’hue? ¿Culo laan na ’in nten, ta na taa cha’ cuiya’ caja ne’? A mxcuen ne’ ’in ni. 5 Rcan’ tsa mxna’an Jesús ’in ne’, ti’i ntsu’hui tiee ni siyana ndijyin ya’ tla carsya ’in ne’, nujuin ni ’in nu ti’i can’: Xñii yaa’. Cui’ braa mxñii yaa’, lo ndyca tsu’hue na ’in. 6 Rcan’ mdo’o ne’ fariseo, nguia cu’ni cuiya’ ne’ cha’ lo’o tsalca nten ’in ree Herode, siyana cujui ne’ ’in Jesús. 7 Una Jesús mdo’o ni nguiaa ni lo’o ta’a nda’an ni nde tu’hua tiyu’ Galilea. Quina’an nten ngutucui ndyca’an ’in ni, ne’ nu mdo’o se’en lyi’ya loo Galilea lo’o Judea, 8 lo’o quichen Jerusalén, lo’o se’en lca Idumea, lo’o xca tsu’ tyucu tlyu Jordan mdo’o ne’, lo’o se’en lyi’ya loo quichen Tiro lo’o Sidón mdo’o ne’. Quina’an ’a nten mda’an nan ne’ ’in ni, siyana yna ne’ cha’ ña’an cha’ nu tnu ngui’ni ni. 9 Squi’ya nten quina’an can’, ngulo Jesús tñan ’in ta’a nda’an ni, siyana xtyaa yca na’an nu ntsu’hui cha’ sten ni siyana a sta su’hua ne’ ’in ni. 10 Siyana quina’an ’a nu ti’i cua’ nga’ni tyca ni, lyigaa la ña’an nu ti’i can’ nsta su’hua ’in ni siya cala’ ne’ ’in ni. 11 Nten nu ntsu’hui cui’in xña’an ’in, bra na’an ne’ ’in Jesús, cui’ bra ndi’ya xtyin’ ne’ tloo ni, nxi’ya cueen ne’, lo ndyucui’ ne’: Nu’huin lca Sñe’ Ndiose. 12 Una Jesús tla cha’ yucui’ lo’o ne’, siyana a tyucui’ ne’ ti ca lca ni. 13 Chun’ nde’en can’ ndyucuen Jesús sca loo qui’ya, msi’ya ni ’in tsalca nu ncua ri’ ni, lo nguio’ ti’in tloo ni. 14 Rcan’ ngulosuhui ni ’in quita’a tityucua nu ta’a tya’an ca ni lyigaa braa, nu ca’an tñan ni tyucui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose. 15 Mdaa ni cha’ cuiya’ ’in ne’ siyana ca culo cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in nten, lo ca cu’ni tyca ’in nu ti’i. 16 Nde nu ngulosuhui ni: Simun, nu mxtya ni nii ca naa Tyu, 17 Jacobo, sñe’ Zebedeo, lo’o Xuhua ta’a ngula, tyucuaa can’ mxtya ni nii, Boanerges, lo cha’ re ndyca ri’ tyucui’, sñe’ ti’yu, 18 Ndre, Lpe, Bartolomé, Mateo, Tuma, lo’o Jacobo, sñe’ Alfeo, Tadeo, lo’o Simun nu ntsu’hui cha’ ’in ne’ cananista, 19 lo’o Juda Iscariote nu mdyaa ’in Jesús. Rcan’ mxtucui ne’ la na’an. 20 Lo xiya’ nguio’ ti’in quina’an nten se’en ndi’in ne’, ni nu cu ne’ a ngujui ’a braa. 21 Bra yna nten cuityi ’in Jesús cha’ can’, cui’ bra mdo’o ne’ nguia ’ya ne’ ’in ni, siyana cua’ ndyucui’ nten siyana lcu’ ni. 22 Laja can’ ntsu’hui ne’ escriba nu mdo’o quichen Jerusalén, ndyucui’ ne’ siyana Jesús ntsu’hui x’na cui’in xña’an ’in ni nu naa Beelzebú, lo lo’o cha’ cuiya’ ’in can’ ndlo ni cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in nten. 23 Rcan’ msi’ya ni ’in ne’ escriba, lo ndisna yucui’ ni scaxca cha’ lo’o ne’: ¿Ni ña’an ra ca ’in Ne’ xña’an culo ’in ticuii’? 24 Cui’ ncuaña’an se’en nducua lo’o ne’ cha’ cuiya’, si a sca cha’ ti ’in ne’, a ca ca stu’hua cha’ ’in ne’. 25 Ticui’ ncuaña’an lo’o nten nu ndi’in sca na’an, si a sca cha’ ti ’in can’, a ca ca stu’hua cha’ ’in ne’. 26 Cuaña’an Ne’ xña’an, si nsuun can’ lo’o ticuii’, si a sca cha’ ti ’in, a ca ca stu’hua cha’ ’in can’, tsato’o tsatii tuhue cha’ ’in. 27 A cuinta, a tucui nu ca sten na’an ’in sca nu ngula ri’ lo cu’ni cuna ’in ne’, si tsi’i la nducua la scan’ ne’ ’in, la rcan’ cui’ya ne’ na nu ndi’in ’in. 28 Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, lyigaa qui’ya nu ngui’ni ne’, lo’o lyigaa yuhue’ nu ndyucui’ ne’, ti’ cu’ni Ndiose cha’ tlyu ri’ ’in ne’, 29 una nu nducua yuhue’ ’in Espíritu nu Luhui ’in Ndiose, a cu’ni a Ndiose cha’ tlyu ri’ ’in can’, siyana nducui ndyca’an yuhue’ ’in can’ sa tyucui braa. 30 Nu juin Jesús ncuaña’an, siyana ne’ escriba ndyucui’ ne’: Cui’in xña’an ntsu’hui ’in ni. 31 Laja rcan’ mdiaa jyi’an Jesús lo’o ta’a ngula ni tuna’an can’, lo ngulo tñan ’in ne’ siyana xi’ya ne’ ’in ni. 32 Nten nu ta’a nducua ni can’ nujuin ’in ni: Tuna’an cua mdiyaan jyi’an lo’o ta’a ngula, lo nan ’in. 33 Mxcuen ni ’in ne’: ¿Ti ca lca jyi’an, lo ti lca ta’a ngulan? 34 Ca tyi’iin mxna’an ni, lo nujuin ni: Nde nu lca jyi’an lo’o ta’a ngulan, 35 siyana lyigaa nu nducua cha’ nu ndyucui’ Ndiose, can’ nu lca ta’an lo can’ nu lca jyi’an.

4

1 Xiya’ ndisna ngulu’u Jesús ’in nten tu’hua tiyu’ can’. Lo squi’ya nten quina’an can’ ndi tucua ni ni’ yca na’an. Lyigaa nten can’ nguio’ ti’in ne’ tu’hua tiyu’ can’. 2 Quina’an ’a cha’ ngulu’u ni ’in ne’ lo’o scaxca cha’ nu yucui’ ni, lo ndeña’an ndyucui’ ni: 3 Quine ’huan cha’ re: Nu ncua sca tsan mdo’o sca ne’ qui’yu, nguia yta si’yu trigo. 4 Se’en msne ’in na nguilu chin’ na tu’hua tucuiin, cui’ bra ti yaan quiñi ycu ’in na. 5 Tichin’ si’yu can’ nguilu na sca se’en nu chin’ ti yuu nducua loo quee. Ndla mducua na siyana chin’ ti yuu ndyucun ti’in ’na. 6 Bra ndisna ngu’ni tique’ cuaan ’in na cui’ bra nguinan’ na, lo ngüityi na siyana a ngüi’ya suun tsu’hue na. 7 Tichin’ si’yu can’ nguilu na sca se’en nducua yca quiche’. Ndla la ylu yca quiche’ can’, lo a mdaa na calu trigo can’. 8 Lo tichin’ na nguilu na loo yuu tsu’hue, tsu’hue ’a ylu na lo ncua tñan na. Ntsu’hui na can’ mdaa na cla tyii si’yu scati loo na, ntsu’hui na nu mdaa sna yla si’yu, lo ntsu’hui nu ndaa sca cientu na scati loo na. 9 Rcan’ nujuin ni ’in ne’: Lyigaa nu ngune ’in cha’ nu yucuin’, cu’ni cuinta ’in na. 10 Bra cua’ nguinu tun ni lo’o tityucua nu ta’a nda’an ni, lo’o tyucua xnan nu ndun lucui’ ti can’, nganicha’ ’in ni, ni cha’ ndyca ri’ tyucui’ cha’ nu yucui’ ni can’. 11 Lo nujuin ni ’in ne’: Cha’ nu ntsu’hui catsi’ ’in Ndiose tsaña’an ndlo ni tñan, cua’ ndaa ni cha’ cuiya’ ’huan siyana qui’yan huan cuinta cha’ re. Una lyigaa la ña’an nten xcui’ cha’ nu ntsu’hui ndyucun ndyucuin’ lo’o ne’. 12 —Siya’ lyee la ña’an ne’ lo a ca tycan’ ’in ne’, nisiya lyee la nee ’in ne’ lo a qui’ya ne’ cuinta, siyana a quinan ne’ ’in Ndiose, lo ni a caten qui’ya ’in ne’—. 13 Lo nujuin Jesús ’in ne’: ¿Ta na a ngüi’yan huan cuinta cha’ nu yucuin’ can’? ¿Ni xnu ca lyigaa la ña’an cha’ nu yucuin’? 14 nu ndya si’yu trigo can’, ndyca ri’ ne’ ña’an ndyca ri’ nu ndyucui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose. 15 Si’yu trigo nu nguilu tu’hua tucuiin can’, lca na ña’an cha’ ’in nten nu ne ’in cha’ tsu’hue ’in Ndiose. Cui’ braa ndya’an Ne’ xña’an lo ndlyoo cha’ tsu’hue nu cua’ ntsu’hui ni’ carsya ’in ne’. 16 Si’yu nu nguilu loo yuu nu lti ti tu’hua nducua loo quee can’, lca na ña’an cha’ ’in nten nu ne ’in cha’ tsu’hue ’in Ndiose, tsu’hue ntsu’hui tiee ne’ ndyucuan xu’hue ne’ ’in na. 17 Una a ngüi’ya suun tsu’hue na ni’ carsya ’in ne’, sti’i ti ndaa loo ne’, lo lo’o scaxca cha’ nu ndijyin ne’ lo’o cha’ ’in Ndiose, cui’ bra ndyo’o tsu’ ne’. 18 Si’yu nu nguilu se’en nducua yca quiche’ can’, ndyca ri’ ’na ña’an cha’ ’in nten nu ne ’in cha’ tsu’hue ’in Ndiose. 19 Una lo’o scaxca cha’ nu ndyca loo chelyuu re, cha’ nxquee’ cha’ cuilyiya’, lo nxcui ri’ ne’ scaxca la cha’, can’ nu ndujui su’hua cha’ tsu’hue nu cua’ ntsu’hui ni’ carsya ’in ne’, lo a ndijyi ’a ña’an qui’ni na. 20 Una si’yu nu nguilu loo yuu tsu’hue can’, ndyca ri’ ’na ña’an cha’ ’in nten nu ne ’in cha’ tsu’hue ’in Ndiose, ndyucuan xu’hue ne’ ’in na, lo tsu’hue ndyca tñan na: Ntsu’hui ne’ nu ndyo’o cla tyi si’yu loo, ntsu’hui nu ndyo’o sna yla na ’in, a cuinta ntsu’hui ne’ nu ndyo’o sca cientu na loo. 21 Nde xca cha’ yucui’ ni: A tucui nu nguiten lo’o sca quii’ ndyiquin, lo nde tucun ti’in ’in na ni’ cuiya’ milya, ta la ni’ qui’ñan, siyana xtya ne’ ’in na sca se’en cuaan siyana chu’hui xaa na. 22 Ticui’ ncuaña’an lo’o sca cha’ nu ndyca buna ti, a ca cha’ a quine cha’ ’in na, ta lo’o sca cha’ nu ndyca catsi’ ti, a ndijyin cha’ tyo’o scua yla na. 23 Lyigaa nu ne ’in cha’ nu ndyucuin’, cu’ni cuinta ’in na. 24 Lo ti’ nujuin la ni: Quine ’huan cha’ re: Cua’ ña’an cuiya’ nu ndaan huan, ncuaña’an cuiya’ caja nu taa ’huan, lo hasta nde lyee la caja na ’huan. 25 Siyana nten nu cua’ ngujui cha’ tsu’hue ’in, nde lyee la caja cha’ tsu’hue can’ ’in, una sca nten nu a ndia cha’ tsu’hue ’in, lo’o chin’ cha’ nu nducua tloo can’, caja nu culaa na ’in. 26 Lo ti’ nujuin la ni: Lo’o cha’ re ca jlyo rin’ huan ña’an ntsu’hui cha’ culo Ndiose tñan ’in nten. Nguiaa cha’ re tsaña’an ndyca ri’ ne’ nu ndya sca si’yu. 27 Ndijya’ lo nguitucui, ncuaña’an ndijin tsan ’in ne’, laja rcan’ nducua si’yu can’, lo a jlyo ri’ ña’an nguia nguilu na. 28 Cha’ ’in ti na ndyo’o tucua na loo yuu: Lo nducua lca’ na, rcan’ ndyo’o juun na, la rcan’ ndyo’o tucua si’yu loo na can’. 29 Bra cua’ ngula na, nxo’ ne’ ’in na siyana cua’ mdiaa braa ’in na. 30 Nde xca cha’ nu ti’ yucui’ ni: ¿Ni ña’an ra cha’ ca xtyaan na siyana ca qui’yan na cuinta ña’an ntsu’hui cha’ culo Ndiose tñan ’in nten? 31 Nguiaa cha’ can’ tsaña’an cha’ ’in si’yu mostaza, si’yu nu suhue lati nu ndya nten. 32 Una bra cua’ nguita na, tnu lati ndlyu na que lyigaa loo quixin’ nu ndya ne’, tnu ndlyu stan’ na lo hasta lo’o quiñi ndyucua sni’ ’in laja na. 33 Quina’an ’a cha’ ti’ yucui’ la ni lo’o nten can’, cua’ ña’aan ndi’ya ne’ cuinta ’in na. 34 Scaxca cha’ yucui’ ni lo’o nten can’, una xca ya’ nguilyo scua yla ni cha’ can’ lo’o ta’a nda’an ni. 35 Bra ngusiin tsan can’, nujuin Jesús ’in ta’a nda’an ni: Tyijyin xi’yun na xca tsu’ tiyu’ re. 36 Rcan’ msla’ ta’a ni lo’o nten can’, lo ta’a nda’an ni nguia lo’o ni ni’ yca na’an, lo’o lyigaa la ña’an yca na’an can’ ta’a nguiaa ne’. 37 Ndisna ncua cui’in lyee ya’, cui’ ña’an braa lo’o tiyu’ can’ ndisna nguitsa na, ncua cha’ cha’an yu’hui tyi’a ni’ yca na’an can’. 38 Una Jesús ngüi’ya scala ni nde chun’ la yca na’an can’, ntsucua ’ni quee ni lo’o sca te’. ta’a nda’an ni nguilyoo scala ni, lo nujuin: Mistro, ¿ta a nduhue ri’ cua’ quityin’ yu’huin tin na? 39 Rcan’ mditun Jesús lo ngusun lo’o ni ’in cui’in can’, lo yucui’ ni lo’o tiyu’ can’: Seen tyi’in. Cui’ braa ngüilyiji cui’in can’, lo’o tiyu’ can’ ncua tiin na. 40 Lo nujuin ni ’in ta’a nda’an ni: ¿Ni cha’ lyee ’a nguitsen huan? ¿Ta na a nguiaña’an rin’ huan ’yan? 41 Una ta’a nda’an ni scaña’an ti ndi’in ytsen, lo scaxca nicha’ ta’a, lo ndyucui’: ¿Ti ca lca ni re, ni cha’ hasta cui’in lo’o tyi’a, lo tucua cha’ ndyucui’ ni?

5

1 Rcan’ mdiaa ne’ xca tsu’ tiyu’ can’ se’en lca loo yuu ’in ne’ Gadara. 2 Ña’aan mdyo’o Jesús ni’ yca na’an can’, mdiaa sca nu lcu’ tloo ni nu mdo’o ni’ lyo’o se’en nguitsi’ nten, lo ntsu’hui cui’in xña’an ’in. 3 Can’ nda’an lyigaa braa, lo a tucui nu ndyca tyun tloo, ni lo’o cadena lo a ndyca scan’ ne’ ’in, 4 siyana tyun ’a ya’ ndycan’ quiya’ lo’o yaa’ lo’o cadena, lo cui’ bra nsi’yu ’in na, a tucui nu ncua ’in lo’o. 5 Tla lo titsan nda’an nsi’ya yja loo qui’ya lo’o se’en lca tucuaa, lo ndyujui chaa ’in lo’o quee. 6 Ti tijyu’ ndun bra na’an ’in Jesús, msnan ya ya te’en ’in ni, lo mdyi’ya xtyin’ tloo ni. 7 Yucui’ cueen lo’o ni: Jesús, Sñe’ Ndiose, ni nu tlyu lati nu nducua ni’ cuaan, ¿ni cha’ ngui’ni lyo’o ’yan? Na’ jñan sca cha’ tsu’hue ’in tloo Ndiose siyana a taa ndi’i ’yan. 8 Nu juin ncuaña’an siyana Jesús cua’ ndyucui’ ni: Cui’in xña’an, ngala tun ’in ne’ re siya’ ti. 9 Nganicha’ ni ’in: ¿Ni ña’an naa? Lo mxcuen ’in ni: Legión naa, siyana quina’an ’a hua. 10 Lyee ’a mjñan cui’in xña’an can’ cha’ tsu’hue ’in ni, siyana a culo tsu’ ni ’in tijyu’ la. 11 Lcui’ ti sca loo qui’ya, quina’an ’a cuhue’ nda’an nan ycu ’in. 12 Lo lyigaa cui’in xña’an can’ mjñan cha’ tsu’hue ’in ni, lo nujuin Taa cha’ cuiya’ sten hua ’in cuhue’ cua. 13 Cui’ braa ndaa Jesús cha’ cuiya’, cui’ ña’an braa mdyo’o cui’in xña’an can’ ’in ne’, lo nguiten ’in cuhue’ can’. Cuhue’ can’ ndiaa ’in tsa tucua mii ’in, lo lyigaa ’in mdo’o ’in msna ’in, lo mxtyu tloo ’in loo tiyu’ can’ lo ngujui ’in. 14 Nu na’an seen cuhue’ can’ msnan, lo ngüitsa’ ’in nten lyigaa se’en mdijin, ni’ quixin’ lo’o loo quichen, ña’an cha’ nu yato’o, cui’ bra ya na’an ne’ ni na ndyca. 15 Bra mdiaa ne’ se’en nducua Jesús, na’an ne’ ’in nu yu’hui quina’an cui’in xña’an ’in can’, nducua lo tyucui cha’ tiaa ’in ne’, nguxen sca te’, lo lyee ytsen ne’. 16 Nu na’an lyigaa cha’ nu yato’o can’, ndaa rsuun lo’o nten nu ndiaa can’, cha’ ’in ne’ nu yu’hui cui’in xña’an ’in can’, lo’o cha’ ’in cuhue’ can’. 17 Rcan’ scaxca ne’ mjñan ne’ cha’ tsu’hue ’in Jesús siyana tyo’o ni se’en can’. 18 Bra cua’ nguiten Jesús ni’ yca na’an can’, lo nu yu’hui cui’in xña’an ’in can’ mjñan cha’ tsu’hue ’in ni, si ca tsaa lo’o ni. 19 Una Jesús a mdaa ni cha’ cuiya’, lo nujuin ni ’in: Quiaa se’en ndi’in, lo quitsa’ ’in lyigaa nten ni ña’an cha’ tsu’hue nga’ni Ndiose lo’o, lo ndyca ’tna ri’ ni ’in. 20 Rcan’ nguia yitsa’ ’in nten nu ndi’in scaxca quichen se’en lyi’ya loo Decápolis, ña’an cha’ tsu’hue nu nga’ni Jesús lo’o, lo lyigaa ne’ yuhue ri’ ne’. 21 Xiya’ mdijin xi’yu Jesús lo’o yca na’an xca tsu’ tiyu’ can’, lo ndisna nguio’ ti’in quina’an nten se’en ndun ni. 22 Can’ mdiaa sca nu naa Jairo, sca nu ndlo tñan se’en ’ni tnu ne’ judio ’in Ndiose, bra na’an ’in ni mdi’ya xtyin’ tloo ni. 23 Lyee mjñan ’in ni lo ndyucui’: Cua’ caja ti sca sñen’. Cu’ni cha’ tsu’hue tsaa se’en ntsu’cua, lo xtyaa’ yaa’ ’in lo tyca. 24 Rcan’ mdo’o ni nguiaa ni lo’o, lo quina’an ’a nten ngutucui ndyca’an ’in ni, hasta nsta su’hua ta’a ne’ lo’o ni. 25 Laja nten can’ nguia sca ne’ cuna’an, nu cua’ ntsu’hui tityucua yjan ti’i lo’o quicha nguilu tne. 26 Lyee ’a cua’ mdijin ne’ yaa’ jo’o, a cuinta cua’ ngüilyijyi ne’ ña’aan tñi nu su ’in ne’, lo a sca cuinta yu’hui ’in ne’, cui’ nu nde lyee la ti’i ne’. 27 Bra yna ne’ cha’ ’in Jesús, cui’ bra yaan ne’ nde chun’ ni laja nten quina’an can’, lo yla’ ne’ ste’ ni, 28 siyana ngulucua ri’ ne’: Nisiya loo ste’ ti ni calan’, lo tycan. 29 Cui’ ña’an braa ngüilyijyi ylu tne can’ ’in ne’, lo ngüi ri’ ne’ siyana ndyca ne’. 30 Cui’ braa ngüi’ya Jesús cuinta siyana lo’o cha’ cuiya’ ’in ni ndyca sca nu yla’ ’in ni, lo mxtun ni nganicha’ ni ’in nten can’, si ti ca yla’ ste’ ni. 31 Ta’a nda’an ni nujuin ’in ni: Ña’an snu ña’an quina’an nten re nsta su’hua ’in, lo ti’ nicha’, ti ca nu yla’ ’in. 32 Una Jesús ca tyi’iin mxna’an ni si ti ca yla’ ’in ni. 33 Ne’ cuna’an can’ ngüi’ya ne’ cuinta ña’an cha’ nu yato’o ’in ne’, ndisna ndyucuan ne’ siyana lyee ytsen ne’, lo mdyi’ya xtyin’ ne’ tloo ni, lo ngüitsa’ ne’ ’in ni ña’aan cha’ nu yato’o ’in ne’. 34 Lo nujuin ni ’in ne’ cuna’an can’: Sñen’, cua’ ndyca siyana yaña’an ri’ ’yan. Quia lya lo quinu luhui, a sca la cha’ chu’hui tiee. 35 Can’ cha’ ti’ ndun yucui’ ni, bra mdiaa tucua sna nu mdo’o la na’an ’in ne’ nu ndlo ca tñan can’, lo nujuin: Cua’ ngujui sñe’. ¿Ni cha’ ti’ ndaa cha’ nsin’ ri’ ’in ni re? 36 Ngune ’in Jesús cha’ nu yucui’ ne’, lo nujuin ni ’in ne’ nu ndlo tñan can’: A cutsen, tsaloo ti tsaña’an ri’. 37 A ndaa ni cha’ cuiya’ tyucui ndyca’an quina’an la nten ’in ni, Tyu ti, lo’o Jacobo, lo’o Xuhua ta’a ngula Jacobo, ya lo’o ni. 38 Bra mdiaa ni se’en ndi’in ne’ nu ndlo tñan can’, na’an ni siyana quina’an ’a nten cua’ ndi’in can’, lo ndi’in yna ne’. 39 Ña’aan nguiten ni ña’an can’, nujuin ni ’in nten can’: ¿Ni cha’ lyee ’a nguinan huan? Cuhui’ cua, tsi’i na ngujui cui’, na lja’ ti cui’. 40 Rcan’ mstyi lyo’o ne’ ’in ni. Nga’ni ni cha’ mdo’o ne’ nde chun’ na’an, sti ti cui’ lo’o jyi’an cui’, lo’o ta’a nda’an ti ni, nguiten lo’o ni la se’en ntsu’cua cuhui’ can’. 41 Msñi ni yaa’ cui’, lo nujuin ni ’in lo’o cha’ nu ndyucui’ ni: Talita cumi. Cha’ re ndyca ri’ tyucui’: Maa, lo ta tyucuin’, quitucui. 42 Cui’ braa nguitucui cui’ lo ndisna mda’an cui’. Lo cua’ ntsu’hui cui’ tityucua yjan. Lye ’a yuhue ri’ ne’ ña’an cha’ nu ncua can’. 43 Una lyee ’a mjñan ni ’in ne’, siyana a tyucui’ ne’ lo’o ni sca tucui cha’ nu ncua, lo ngulo ni tñan siyana taa ne’ na cu cui’.

6

1 Rcan’ mdo’o Jesús nguiaa ni lo’o ta’a nda’an ni nde quichen tyi ni. 2 Bra mdiaa tsan nu nxtñan’ ne’, ndisna ngulu’u ni ’in nten ndi’in se’en ngui’ni tnu ne’ ’in Ndiose. Quina’an ’a nten can’ ngune ’in ne’ cha’ nu ndlu’u Jesús, nduhue ri’ ne’ ’in ni, lo ndyucui’ ne’: ¿La ngulo re cha’ nu ndyucui’? ¿La ngujui cha’ tiaa re ’in, lo ndyca ’ni scaxca cha’ nu tnu? 3 ¿Ta tsi’i cuityi ca’ lca re, cui’ sñe’ María? ¿Ta tsi’i Jacobo, See, Juda lo’o Simun lca ta’a ngula? ¿Ta tsi’i lyigaa nu cuna’an ta’a ndi’in lo’on na quichen re? Can’ cha’ a tsu’hue lca tiee ne’ lo’o ni. 4 Nu juin Jesús ’in nten can’: Sca nu nxiyucui’ Ndiose ’in, xca quichen ndijyi nu ndyucuan xu’hue ’in, una quichen tyi, ta laja nten cuityi ’in, ta la se’en ndi’in, a ndijyi nu tyucuan xu’hue ’in. 5 A ngujui ña’an cu’ni Jesús quina’an la cha’ nu tnu quichen tyi ni, siyana tucua sna ti nu ti’i nga’ni tyca ni, bra mxtya ni yaa’ ni ’in. 6 Nduhue ’a ri’ ni ’in ta’a quichen tyi ni siyana a nguiaña’an ri’ ne’ ’in ni. Rcan’ mdo’o Jesús, nguiaa ni scaxca quichen suhue ti nu ndi’in lucui’ ti can’, lo ngulu’u ni ’in ne’. 7 Rcan’ msi’ya ni ’in quita’a tityucua ta’a nda’an ca ni, lo cuinta tucua ti nga’an tñan ni ’in tsaa scaxca quichen, mdaa ni cha’ cuiya’ culo cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in nten. 8 Ngulo ni tñan ’in ne’ siyana ni sca na lo a cui’ya, yca scaan ti, ni a cui’ya cuijyin, ni na nu cu, ni tñi lo a cui’ya, 9 tsaloo ti quina lo’o ste’ nu lcu’ ti. 10 Rcan’ nujuin ni ’in ne’: Bra tiyaan huan sca quichen, si ntsu’hui nu taa se’en ndi’in quinu huan, can’ tyi’in huan laja nu tya’an huan quichen can’. 11 Si nde’en se’en a tyucuan xu’hue ne’ ’huan, ni a quine ’in ne’ cha’ nu tyucuin’ huan, tyo’on huan can’ lo scuin huan yuu quiyan’ huan, lo quinu cuinta ’in ne’ si ntsu’hui la cha’ caan ’in ne’. Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, nten ndi’in quichen can’, lyee la tyijyin ne’ ndi’i que ña’an ntsu’hui cha’ tyijyin ne’ Sodoma lo’o Gomorra, bra cu’ni cuiya’ Ndiose cha’ ’in nten chelyuu. 12 Rcan’ mdo’o nguiaa, lo yucui’ lo’o nten siyana xtun ri’ ne’ qui’ya ngui’ni ne’. 13 Ngulo ne’ quina’an cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in nten, a cuinta quina’an nu ti’i mxta’an ceite ’in, lo ndyca. 14 Nu lca ree Herode yna cha’ ’in Jesús, siyana cua’ ngune cueen cha’ ’in ni sa tyucui se’en can’. Ndeña’an ndyucui’ cha’ ’in ni: Xuhua nu mducua tya ’in nten cua’ mdyo’o qui’u, can’ cha’ ndyca ’ni cha’ nu tnu. 15 Ntsu’hui xca nu ndyucui’: Elía lca re. Ntsu’hui xca nu ndyucui’: Cui’ sca nu nxiyucui’ Ndiose ’in lca, tsaña’an mxiyucui’ ni ’in scaxca la tucui ti s’ni. 16 Bra yna Herode cha’ can’, nujuin: Cui’ Xuhua nu ngulon tñan xi’yu yni can’ lca re, lo ri nii cua’ mdyo’o qui’u. 17 Yucui’ ca Herode ngulo tñan siyana quinu Xuhua can’, scan’ lo’o cadena lo tsaa na’an tyucuan. Nga’ni ncuaña’an squi’ya sca ne’ cuna’an nu naa Herodía, cuilyo’o Lpe ta’a ngula, yato’o ngulaa Herode ’in ne’ lo mdi’in lo’o ne’. 18 Xuhua can’ ndyucui’ lo’o Herode siyana a tsu’hue tyi’in lo’o cuna’an ’in ta’a. 19 Can’ cha’ lyee la nguiten cha’ nsin’ ri’ tiee ne’ cuna’an can’, lo nan ne’ ña’an nu cujui ne’ ’in Xuhua, una a ngujui ña’an ’in, 20 siyana Herode ntsu’hui sca cha’ chen’ ’in tloo Xuhua can’, jlyo ri’ siyana lca can’ sca nten nu lñi ndi’in cha’ ’in, nu ntsu’hui sca chelyuu nu luhui tloo Ndiose, can’ cha’ mxñi cuinta siyana a sca ca ’in. bra nu ngune ’in cha’ nu ndyucui’ Xuhua can’, lyee nsu’hua cha’ tiee. 21 Una mdiaa tsan nu ndyuhui ta ne’ cuna’an can’, cui’ tsan nu ngüi’ya ta’a nii Herode, nga’ni sca ta’a. Msi’ya ’in lyigaa ta’a lca tñan nu ndun loo lati, lo’o x’na sundaru, lo’o nu ndun loo lati ndi’in se’en lyi’ya loo Galilea. 22 Laja ndyca ta’a can’ nguiten ne’ cuna’an sñe’ Herodía lo yla quiya’ tloo ree Herode can’, mdiaa ’a ri’ lo’o lyigaa ta’a nducua ña’an yla quiya’ ne’ cuna’an can’. Rcan’ nujuin ’in ne’ cuna’an can’: Jñan na nu ndyca ri’, lo na’ taan ’na ’in. 23 Nga’ni ti’ya ’in Ndiose bra nujuin ’in ne’: Jñan na nu ndyca ri’, lo a ’ni cha’ nisiya tsa jlu’hue la cha’ cuilyiya’ nu ndi’in ’yan, lo taan ’na ’in. 24 Mdo’o ne’ cuna’an can’, nguia nicha’ ’in jyi’an, lo nujuin: ¿Ni na jñan ’in ree? Cui’ braa mxcuen jyi’an: Jñan que Xuhua nu nducua tya ’in nten. 25 Ndla ti nguiten ne’ cuna’an can’ se’en nducua ree can’, lo nujuin Ri nii ndyca ran’ sca qui’nan se’en ntsu’hui que Xuhua nu nducua tya ’in nten. 26 Ngunu’un ’a ri’ ree, lo siyana cua’ yucui’ sca cha’ nu lñi ca tloo lyigaa ta’a nducua, a ngujui ’a ña’an ti’ cha’an cha’ nu cua’ yucui’. 27 Cui’ braa ngulo tñan ’in sca sundaru ’in siyana quia ’ya ne’ que Xuhua can’. 28 Yaa sundaru lo msi’yu yni Xuhua se’en ntsu’hui na’an tyucuan, yaan lo’o que can’ ndi’in na sca ni’ qui’nan, lo mdyaa ’in na ’in nu cuna’an can’, lo nu cuna’an can’ cua’ mdyaa ’in na ’in jyi’an. 29 Ta’a mda’an Xuhua, bra yna cha’ siyana cua’ ngujui, ya ngui’ya’ ’in, lo ya ngatsi’ ’in. 30 Rcan’ nguila ta’a nda’an ca Jesús, lo ngüitsa’ ’in ni lyigaa ña’an nu nga’ni, lo’o ña’an nu ngulu’u ’in nten se’en yaa. 31 Lo nujuin ni ’in ne’: Tsan xtñan’ na sca se’en yucuin’ tin na. Nu juin ni ncuaña’an siyana quina’an ’a nten nguia yaan ne’ se’en nda’an ni, lo ni nu ti’ cu ni, lo a ndijyi ’a braa. 32 Rcan’ nguiten ni’ ni’ yca na’an, mdo’o ni nguiaa sca se’en yucui’ ti ne’. 33 Una quina’an ’a nten na’an ne’ bra mdo’o ni nguiaa ni, lo yu’hui lyoo ne’ ’in ni, can’ cha’ scaxca quichen mdo’o ne’ mda’an quiya’ ti ne’, lo la nducua la ne’ mdiaa ne’ se’en ntsu’hui cha’ tiaa ni. 34 Bra mdyo’o Jesús ni’ yca na’an can’, na’an ni siyana quina’an ’a nten cua’ nguio’ ti’in can’, lo ndyca ’tna ri’ ni ’in ne’ siyana ndi’in ne’ ña’an ndyca ri’ slya’ nu a ndia x’na. Lo quina’an ’a cha’ ngulu’u ni ’in ne’. 35 Bra cua’ ngusiin tsan can’, mdiaa ta’a nda’an ni tloo ni lo nujuin: Cua’ ngusiin na, lo tijyu’ nguinu quichen re. 36 Tsu’hue lati si tyucui’ lo’o ne’, tsa si’i ne’ na nu cu ne’, la nde nga’an nten ni’ quixin’ ta quichen suhue ti, siyana a nda’an lo’o ne’ na nu cu ne’. 37 Mxcuen Jesús ’in: ¿Ni cha’ a xcun huan ’in ne’? nujuin: ¿Ta ndyca ri’ cuilyijyi hua tñi tsaña’an nu cu’ni na cana tucua cientu tsan, lo xi’i hua quijaxtlya nu cu ne’ re? 38 Lo nujuin ni ’in ne’: Cu’ni cuinta huan ni snu quijaxtlya nda’an lo’on huan. Bra na’an rcan’ nujuin: Ca’yu ti quijaxtlya lo’o tucua ti cuila. 39 Ngulo ni tñan ’in ta’a nda’an ni siyana tyucui’ lo’o nten can’, siyana ti tucua ne’ cuinta scaa lta ne’ loo quii suhue ti can’. 40 Ndi tucua ne’ cuinta scaa lta ne’: Ntsu’hui se’en nducua cuinta cientu ne’, lo xca se’en nducua ne’ cuinta tu’hua tyi ne’. 41 Rcan’ msñi Jesús quita’a ca’yu quijaxtlya lo’o tyucua cuila can’, mscuen ni tloo ni la ni’ cuaan lo mdyaa ni xu’hue ’in Ndiose, msu’hue ni ’in na lo mdaa ni ’na ’in ta’a nda’an ni. Can’ nu nditsa’ ’in na ’in lyigaa nten can’. Cui’ ncuaña’an nga’ni ni lo’o tyucuaa cuila can’. 42 Lyigaa ne’ yucu ne’ hasta ngula’ ri’ ne’. 43 Lo ti’ mxo’ cha tityucua xcuhui quijaxtlya nu nguinu yucu ne’ lo’o cuila can’. 44 Tsalca ne’ qui’yu nu yucu quijaxtlya can’ ndiaa ca’yu mii. 45 Cui’ braa ngulo Jesús tñan ’in ta’a nda’an ni siyana sten ni’ yca na’an, lo tyucua loo lo tyijyin xca tsu’ tiyu’ can’ se’en ndi’in quichen Betsaida, laja nu ti’ nsla’ ta’a ni lo’o nten quina’an can’. 46 Bra cua’ msla’ ta’a ni lo’o nten can’, ndyucuen ni sca loo qui’ya siyana tyucui’ ni lo’o Ndiose. 47 Bra cua’ ngüi’ya tla can’, cua’ tiaa ti yca na’an can’ jlu’hue tiyu’, una ti’ ndun ni tu’hua tyi’a can’ scati ni. 48 Na’an ni siyana cua’ xtyi lo’o juersa ti nguiaa ta’a nda’an ni, squi’ya cui’in nu ljyan loo na. Nde cua’ ljyan xaa mdo’o Jesús nguia ndyca’an ni ’in ne’, mda’an quiya’ ni loo tyi’a can’, nga’ni ni cha’ tyijyin lyo ni se’en nguiaa yca na’an can’. 49 Bra na’an ne’ nda’an quiya’ ti ni loo tyi’a can’, msque’ ri’ siyana sca cuixee lca ni, lo msi’ya yja, 50 siyana lyigaa na’an ’in ni, lo lyee ytsen. Una cui’ bra can’ yucui’ Jesús lo’o: Cu’ni tnu tieen huan siyana na’ lcan, a cutsen huan. 51 Rcan’ ndyucuen ni ni’ yca na’an can’, cui’ bra ngüilyijyi cui’in can’, lo ndijyin ya’ yuhue’ ri’. 52 Ni a lyiji qui’ya cuinta, ni cha’ ndyca ri’ tyucui’ bra msu’hue ni quijaxtlya nu ycu ne’ can’, siyana ti’ ndyucun cha’ tiaa ’in ne’. 53 Bra cua’ mdijin xi’yu loo tyi’a can’, mdiaa loo yuu Genesaret. Lo tu’hua tyi’a can’ mscan’ ca’an ’in yca na’an can’. 54 Ña’aan mdyo’o ni’ yca na’an can’, cui’ bra yu’hui lyoo nten can’ ’in Jesús. 55 Msnan ne’, nguia te’en ne’ ’in nu ti’i sa tyucui se’en can’, lo mdiya lo’o ne’ ’in nu ntsu’cua loo qui’ñan se’en nu ngune cha’ mdiaa ni. 56 Lo quichen suhue ti se’en nda’an ni, lo’o quichen tnu, ta se’en nga’an nten ni’ quixin’, ta tu’hua tucuiin se’en nu ntsu’hui cha’ tyijyin ni, ndiya lo’o ne’ ’in nu ti’i. Lo nu ti’i can’ njñan cha’ tsu’hue ’in ni, nisiya loo ste’ ti ni taa ni cala’ can’, lo lyigaa nu yla’ ste’ ni ndyca.

7

1 Rcan’ mdiya ti’in tucua sna ne’ fariseo tloo Jesús, lo’o tyucua xnan ne’ escriba nu mdo’o quichen Jerusalén. 2 Bra na’an ne’ siyana ta’a nda’an Jesús ndyucu, lo a nguna’ tsaña’an nu ntsu’hui cha’ ’in ne’, mdaa ne’ qui’ya lo’o cha’ can’. 3 Siyana tsalca ne’ fariseo lo’o lyigaa la ña’an ne’ judio, lye ’a nguia ndyca’an ne’ lyigaa cha’ nu mxnu scua nten cula ’in ne’, lo a ndyucu ne’ si tsi’i la nducua la ñaan’ ne’. 4 Bra nguila ne’ ndya’an ne’ se’en ndyca quiya’, a ndyucu ne’ si a tsi’i la nducua la ñaan’ ne’. A cuinta quina’an la cha’ nu ti’ nchu’hua se’en ne’, ña’an ndyca ri’ scaxca loo na nu ndjyi’an ne’, vasu, quitun’, ta castyu tyucuan, a cuinta lo’o qui’ñan. 5 Ne’ fariseo lo’o ne’ escriba nganicha’ ne’ ’in Jesús: ¿Ni cha’ ra ta’a nda’an, a ’ni cuinta ña’an cha’ nu mxnu scua nten cula ’na, lo a ñaan’ bra ndyucu. 6 Mxcuen ni ’in ne’: ’Huan ne’ nu a lñi ndi’in cha’ ’in, chin ñi ca ña’an cha’ nu mxiyucui’ Ndiose ’in Isaía cha’ nu ’huan, bra nujuin: —Nten re ’ni tnu ne’ ’yan lo’o tu’hua ti ne’, una carsya ’in ne’ tijyu’ ndyca na. 7 Tyucua cha’ ti ngui’ni tnu ne’ ’yan, siyana cha’ nu ndlu’u ne’ lca na xcui’ cha’ nu ndlo ri’ que ne’, lo ndyucui’ ne’ siyana cha’ ’in Ndiose lca na—. 8 Una nxnu huan nde chun’ cha’ nu ngulo Ndiose tñan, lo tsu’hue lati nguia ndyca’an huan cha’ nu cua’ ntsu’hui ’in nten, ña’an ndyca ri’ ndjyi’an huan scaxca loo na nu ndlyan’ huan, ta quitun’, ta vasu, a cuinta quina’an ’a cha’ ti’ nchu’hua se’en huan. 9 Ti nujuin la ni ’in ne’: ’Huan ndlo tsu’ huan cha’ nu ngulo Ndiose tñan, se’en nu tyun lo’o cha’ nu cua’ ntsu’hui ’huan. 10 Nde sca cha’ nu yucui’ Moisé: —Cu’ni rsuun huan ’huan tloo stin huan lo’o jyi’an huan—, lo —nu tucua yuhue’ ’in sti lo’o jyi’an tyo’o tñan caja can’—. 11 Una ’huan ndyucuin’ huan cha’ sca ne’ qui’yu nu ndi’in na ’in, lo tsaloo tyucui’ ti lo’o nten cula ’in, siyana na nu ndi’in ’in lca na Corbán (cha’ re ndyca ri’ na ndyucui’ na siyana cua’ lca na sca loo mstan ’in Ndiose), 12 lo nguiato’o a ndaan huan cha’ cuiya’ ta yaa’ ne’ ’in nten cula ’in ne’. 13 Ncuaña’an ndlo tsun’ huan cha’ ’in Ndiose, siyana tsa quiñan huan lo’o cha’ nu cua’ ntsu’hui ’huan. Cui’ ncuaña’an ’ni huan lo’o scaxca la cha’. 14 Rcan’ msi’ya Jesús ’in nten can’, lo nujuin ni: Lyigaan huan quine ’huan, lo qui’yan huan cuinta cha’ nu tyucuin’. 15 Tsi’i lo’o cha’ ndyucu, ta can’ cha’ a luhui carsya ’in ne’, siyana lo’o cha’ nu ndyo’o ni’ carsya ’in ne’, can’ nu ngui’ni cuu’ ’in ne’. 16 Lyigaa nu nee ’in cha’ re, qui’ya cuinta ’in na. 17 Rcan’ mdo’o tsu’ Jesús lo’o ta’a nda’an ni laja nten quina’an can’, lo nguiten ni sca ña’an, can’ nganicha’ ne’ ’in ni, cha’ nu yucui’ ni can’. 18 Lo nujuin ni ’in ne’: ¿Ta na lo’on huan ndyucun cha’ tiaa ’huan? ¿Ta na a ndi’ya huan cuinta siyana tsi’i lo’o cha’ ndyucu, ndyca cuu’ carsya ’in ne’? 19 Tsi’i ni’ carsya ’in ne’ ndya’an na nu ndyucu ne’, siyana la ni’ ne’ nguiaa na lo ndijyin ti na. Lo cha’ nu yucui’ ni re ca jlyo ri’ na siyana lyigaa loo na ca cu na. 20 Lo ti’ nujuin la ni: Cha’ nu ndyo’o ni’ carsya ’in nten, can’ na nu ’ni cuu’ ’in ne’. 21 Siyana ni’ carsya ’in ne’ ndyo’o lyigaa cha’ a tsu’hue, cha’ nu nguiten yu’hui ne’ lo’o cuilyo’o nten ta lo’o ne’ yucui’ ti, cha’ nu ndujui ta’a ne’, 22 cha’ cuna, cha’ cuilyiya’, cha’ a tsu’hue, cha’ cuiñi, nu a jyu’u ri’, cha’ cuita’an ri’, cha’ nu ndyucui’ ca’an ta’a ne’, cha’ siye’, lo’o cha’ nu ’ni ne’ cua’ ña’an ti. 23 Lyigaa cha’ re ndyo’o ni’ carsya ’in ne’, can’ nu ngui’ni cuu’ ’in ne’. 24 Rcan’ mdo’o Jesús nguiaa ni se’en lyi’ya loo quichen Tiro lo’o Sidón, can’ nguiten ni sca ña’an, ncua ri’ ni siyana a tucui nu ca jlyo ri’ la mdiaa ni, una a ncua chu’hui catsi’ ni. 25 Sca ne’ cuna’an nu ntsu’hui cui’in xña’an ’in sñe’, bra yna ne’ cha’ siyana mdiaa ni can’, cui’ bra mdiaa ne’ se’en ndun ni, lo mdi’ya xtyin’ ne’ tloo ni. 26 Lca ne’ sca ne’ griego ne’ cuityi Sirofenicia, mjñan ne’ cha’ tsu’hue ’in ni siyana culo ni cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in sñe’ ne’. 27 Una mxcuen Jesús ’in ne’: Tyaa cha’ cuiya’ cu sñe’ nten la nducua la, siyana a ntsu’hui cha’ taan na quijaxtlya nu ntsu’hui yaa’ sñe’ ne’, lo taan ’in na cu xni’. 28 Mxcuen ne’ ’in ni: Chiñi ’huan Ni X’na hua, una lo’o xni’ nda’an ’in ni’ misa, nxo’ ycu ’in na nu nslu nu suhue ti. 29 Rcan’ nujuin Jesús ’in ne’: Tsu’hue ña’an nu yucui’, quia lya, cui’in xña’an can’ cua’ mdyo’o ’in sñe’. 30 Bra nguila ne’ la se’en ndi’in ne’, nguija lyoo ne’ ’in sñe’ ne’ ntsu’cua loo qui’ñan, cua’ mdyo’o cui’in xña’an can’ ’in. 31 Rcan’ mdo’o Jesús quichen Tiro can’, mdijin ni quichen Sidón, lo bra cua’ mdijin se’en lca Decápolis, rcan’ nguila ni tu’hua tiyu’ Galilea. 32 Can’ mdiya lo’o ne’ ’in sca nu cu’un nu a ndyca tyucui’ tsu’hue se’en ndun Jesús, mjñan ne’ cha’ tsu’hue ’in ni siyana xtya ni yaa’ ni ’in. 33 Laja nten can’ mdo’o lo’o Jesús ’in ne’ ntan ti, yojo’ yaa’ ni tu nscan, ngun siye’ ni, lo yla’ ni ltse’, 34 rcan’ mxna’an ni la ni’ cuaan, lo xñi’in ’a nguiaan ri’ ni, lo nujuin ni ’in ne’: Efata. Cha’ re ndyca ri’ na ndyucui’ na: Quila na. 35 Cui’ braa nguila tu nscan lo ndyca tsu’hue ltse’, lo ndisna yucui’ tsu’hue. 36 Rcan’ ngulo ni tñan ’in nten can’ siyana a tyucui’ ne’ lo’o ni sca tucui cha’ nu ncua. Una nisiya lyee la ngulo ni tñan ’in ne’ siyana a tyucui’ ne’, nde lyee lati ngune ne’ cha’ can’. 37 Nten can’ ndyijyin ya’ yuhue ri’ ne’ ’in ni lo ndyucui’ ne’: Lyigaa cha’ nu ngui’ni ni tsu’hue na, hasta lo’o nu cu’un lo ngui’ni ni cha’ nguila tu nscan, nu a ndyca tyucui’ lo ’ni ni cha’ ndyucui’.

8

1 Yato’o sca tsan nguio’ ti’in quina’an ’a nten, lo a lo’o ’a na nu cu ne’, rcan’ msi’ya Jesús ’in ta’a nda’an ni, lo nujuin ni ’in: 2 ’Tnan ’a ran’ ’in nten re, siyana cua’ ndyca sna tsan ndi’in ne’ lo’on, lo a lo’o ’a na nu cu ne’. 3 Si culon tñan ’in ne’ quiaa ne’ se’en ndi’in ne’, lo siyana a lo’o na cu ne’, tyucu na’an ri’ ne’ tucuiin quiaa ne’, siyana ntsu’hui ne’ re tijyu’ mdo’o ne’. 4 Ta’a nda’an ni mxcuen ’in ni: ¿Ni ña’an ra cu’ni na siyana caja quijaxtlya nu cu ne’ re, lo a tucui ndi’in nde? 5 Rcan’ nganicha’ ni ’in ne’: ¿Ni snu quijaxtlya nda’an lo’on huan? Mxcuen ’in ni: Cati ti na. 6 Ngulo ni tñan ’in nten can’ siyana ti tucua ne’ lyuu. Msñi ni quita’a cati quijaxtlya can’, mdyaa ni xu’hue ’in Ndiose, msu’hue ni ’in na, lo mdaa ni na ’in ta’a nda’an ni, can’ nu cua’ nditsa’ ’in na ’in lyigaa nten can’. 7 A cuinta nda’an lo’o tucua sna cuila suhue ti, ngulucuan ni ’in ’in, lo ngulo ni tñan ’in ne’ siyana titsa ne’ ’in na ’in nten can’. 8 Lyigaa ne’ yucu ne’ hasta ngula’ ri’ ne’. Lo ti’ mxo’ tycati xcuhui na nu nguinu yucu ne’. 9 Ne’ nu yucu can’ ndiaa ne’ jacua mii ne’. Rcan’ msla’ ta’a ni lo’o ne’. 10 Cui’ braa nguiten ni ni’ yca na’an lo’o ta’a nda’an ni, mdo’o nguiaa se’en lca Dalmanuta. 11 Rcan’ mdiaa tucua sna ne’ fariseo se’en ndun Jesús, lo ncua ri’ ne’ siyana cu’ni ni sca cha’ nu tnu nu tyo’o la ni’ cuaan, siyana su’hua ne’ qui’ya ’in ni. 12 Rcan’ xñi’in ’a nguiaan ri’ ni, lo nujuin ni: ¿Ni cha’ nten re xcui’ cha’ nu tnu njñan ne’ ’yan? Una tyucuin’ lo’on huan, ni sca cha’ nu tnu lo a cu’nin tloo ne’. 13 Ngula’ tun ni ’in ne’, lo xiya’ nguiten ni’ yca na’an can’, mdo’o ne’ nguiaa ne’ nde xca tsu’ tiyu’. 14 Ta’a nda’an ni ngüijlya ri’ cui’ya na nu cu, tiseen scati quijaxtlya nda’an lo’o ni’ yca na’an can’. 15 Msu’hua tiaa ni ’in ne’, lo nujuin ni: Xñi huan cuinta ’huan lo’o na nu ndyu’hui loo quijaxtlya ’in ne’ fariseo, lo’o ’in Herode. 16 Scaxca ndyucui’: Cui’ siyana a lyi’yan na quijaxtlya, can’ cha’ ndyucui’ ni ncuaña’an. 17 Ngüi’ya Jesús cuinta cha’ ndyucui’ ne’, lo nujuin ni ’in ne’: ¿Ni cha’ ndyucuin’ huan siyana a lo’o quijaxtlya lyi’yan huan? ¿Ta xtyi rin’ a nee ’huan lo a ndi’yan huan cuinta? ¿Ta ti ndyucun ’a cha’ tiaa ’huan? 18 Ndi’in quiloon huan lo a tycan’ ’huan, nducua tu nscan huan lo a ne ’huan. ¿Ta na a nxu’hua rin’ huan ña’an nga’nin? 19 Bra msu’huen ca’yu quijaxtlya, lo quita’a ca’yu mii nten ycu ’in na, ¿ni snu xcuhui ti’ nga’ni cha’an huan lo’o na nu nguinu ycu ne’ can’? Mxcuen ’in ni: Cha tityucua na. 20 Ticui’ ncuaña’an bra msu’huen cati quijaxtlya nu yucu jacua mii nten can’, ¿ni snu xcuhui na ti mxo’ huan? Mxcuen ’in ni: Cha tycati na. 21 Lo nujuin ni ’in ne’: ¿Ta cui’ ña’an ti a ndi’yan huan cuinta? 22 Bra mdiaa ne’ quichen Betsaida, mdiya lo’o ne’ ’in sca nu cuityin’ se’en ndun Jesús, lo mjñan ne’ cha’ tsu’hue ’in ni siyana cala ni ’in ne’. 23 Rcan’ msñi ni yaa’ nu cuityin’ can’, mdo’o lo’o ni ’in nde tu’hua quichen, can’ ngun siye’ ni tyucuaa tsu’ quiloo, mxtya ni yaa’ ni ’in, lo nganicha’ ni ’in si cua’ tycan’ chin’ ’in. 24 Mxna’an, lo nujuin: Tycan’ ’yan se’en nda’an nten, lo cua’ lca na yca nda’an xque’ ran’. 25 Xiya’ mxtya ni yaa’ ni quiloo, ngulo ni tñan ’in siyana xna’an tsu’hue ca, lo nguila xaa quiloo, tijyu’ loo ncua tycan’ ’in. 26 Ngulo ni tñan ’in siyana quiaa nde se’en ndi’in, lo nujuin ni: Una a sten loo quichen, ni a tyucui’ lo’o ni sca tucui cha’ nu ncua ’in. 27 Chun’ nde’en can’ mdo’o Jesús lo’o ta’a nda’an ni, nguiaa nde quichen se’en lca Cesarea de Filipo. Tucuiin nguiaa nganicha’ ni ’in ne’: ¿Ti ta lcan na’ ndyucui’ nten? 28 Mxcuen ’in ni: Ntsu’hui nu ndyucui’ siyana lca Xuhua nu mducua tya ’in nten, xca nu ndyucui’ siyana lca Elía, a cuinta ntsu’hui nu ndyucui’ lca scaxca la nu mxiyucui’ Ndiose ’in ti s’ni. 29 Rcan’ nujuin ni ’in ne’: Lo ’huan, ¿ti ta lcan na’ xque’ rin’ huan? Mxcuen Tyu ’in ni: Nu’huin lca ni nu lca Crixtu. 30 Una ngulo ni tñan ’in lyigaa can’, siyana a tyucui’ lo’o ni sca tucui ti ca lca ni. 31 Ndisna ngulu’u ni ’in ne’ siyana Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, ntsu’hui cha’ tyijyin ni ndi’i lyee ya’, nujuin ni siyana qui’yu cula lo’o nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, lo’o ne’ escriba, ntsu’hui cha’ xcuan tloo ne’ ’in ni, lo cujui ne’ ’in ni, una nu cua’ ca sna tsan ntsu’hui cha’ tyo’o qui’u ni. 32 Mgüitsa’ yla ni ’in ne’ cha’ can’. Una Tyu ngulo tsu’ ’in ni, lo ndisna ngusun lo’o ’in ni. 33 Una Jesús mxna’an ni se’en ndun lyigaa la ña’an ta’a nda’an ni, lo ngusun lo’o ni ’in Tyu can’: Ne’ xña’an, tyo’o tsu’ siin’, siyana a nda’an lo’o cha’ tiaa ’in Ndiose, siyana nda’an lo’o cha’ tiaa ’in nten chelyuu. 34 Rcan’ msi’ya ni ’in ta’a nda’an ni tsatlyu lo’o nten can’, lo nujuin ni: Si ta nde’en nu ndyca ri’ tyucui ndyca’an ’yan, ’ni cha’ jlya ri’ ’in ticuii’, lo nu tyucui ndyca’an ’yan, tyaa can’ ’in siya’ ti. 35 Lo lyigaa nu ngulucua ri’ culo laa ’in ticuii’, tsato’o tyucuna’ can’, una lyigaa nu tyaa ’in siya cha’ ’yan, lo’o siya cha’ tsu’hue ’in Ndiose, can’ nu tyo’o laa. 36 Siyana, ¿ni cana chu’hui ’in ne’ cu’ni ne’ cana ña’aan chelyuu, lo si tyucuna’ carsya ’in ne’? 37 ¿Ni na ca cu’ni ne’ siyana ti tyucuan ne’ carsya ’in ne’ xiya’? 38 Si nde’en nu ca jyu’u ri’ lo’on tloo nten nducun’ re, nten qui’ya chelyuu, a cuinta si ca jyu’u ri’ lo’o cha’ nu ndyucuin’, lo’on na’, Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, ca jyu’u ran’ lo’o can’ bra yaan xiya’ lo’o cha’ cuiya’ ’in Stin, lo’o angajle nu luhui ’in ni.

9

1 Lo ti yucui’ la ni lo’o: Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, ntsu’hui nu ndun re a caja si tsi’i la nducua la ña’an sca cha’ cuiya’ nu tlyu ’in Ndiose ña’an ntsu’hui cha’ culo ni tñan. 2 Bra cua’ ngüita’a scua tsan can’, mdo’o lo’o Jesús ’in Tyu, Jacobo, lo’o Xuhua, sca loo qui’ya cuaan se’en yucui’ ti ne’, can’ tloo na’an ncha’an ña’an ni. 3 Ste’ ni nguinu xaa ngaten tsu’hue ña’an na, ni te’ nu tsu’hue lati nguiten, lo a ndyucua na ña’an ngaten ste’ ni. 4 Tloo na’an ngüi’ya tun nu ncua naa Elía lo’o Moisé, lo ndaa cha’ lo’o Jesús. 5 Rcan’ nujuin Tyu ’in Jesús: Mistro, tsu’hue ’a siyana ndi’in hua re, nde tñan hua sna yisin, sca na tyi’in, xca na tyi’in Moisé, lo xca na tyi’in Elía. 6 Ni a ngüijlyo ’a ri’, ni cha’ tyucui’ siyana scaña’an ti ndi’in ytsen. 7 Rcan’ ngüi’ya ti’in coo lo ngo’o ti’in na se’en ndun ni, lo ni’ coo can’ ngune yucui’ sca nu yucui’: Nde nu lca Sñen’ nu tca’a lati ’yan, quine ’huan cha’ nu tyucui’. 8 Bra mxna’an a tucui ’a nu ncua tycan’, xca ti Jesús ti ndun ni. 9 Bra cua’ mdo’o loo qui’ya can’ yaan, ngulo ni tñan ’in ne’ siyana a tyucui’ lo’o ni sca tucui cha’ nu na’an, cui’ siyana bra cua’ mdyo’o qui’u Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan la rcan’ ca tyucui’ cha’ re. 10 Yu’hui buna cha’ re ni’ carsya ’in ne’, lo scaxca nicha’ ta’a, si ni ña’an ntsu’hui cha’ tyo’o qui’u ne’ cua’ ngujui. 11 Nganicha’ ’in ni: ¿Ni cha’ ndyucui’ ne’ escriba, siyana nu ncua naa Elía ntsu’hui cha’ caan la nducua la loo chelyuu re? 12 Mxcuen ni ’in ne’: Ni siyana Elía ntsu’hui cha’ caan la nducua la, cui’ ntsu’hui cha’ cu’ni chu’hue lyigaa lo’o cha’. ¿Ni cha’ ndyucui’ quityi ’in Ndiose siyana Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan ntsu’hui cha’ tyijyin ni ndi’i? 13 Una tyucuin’ lo’on huan siyana Elía cua’ yaan, lo ngujui nu nga’ni lyo’o ’in tsaña’an nu ncua ri’ ne’, cui’ cha’ nu cua’ nguinu scua cha’ ’in. 14 Bra nguila ni se’en ndi’in lyigaa la ña’an ta’a nda’an ni, na’an ni siyana quina’an ’a nten msu’hua lo’o ’in ne’, lo na’an ni siyana ne’ escriba lyee ndyucui’ ne’ lo’o. 15 Lyigaa nten can’ yuhue ’a ri’ ne’ ’in ni bra nguila ni, ndla yucui’ cha’ ne’ ’in ni. 16 Nganicha’ ni ’in ta’a nda’an ni: ¿Ni cha’ ndyucuin’ huan lo’o nten re? 17 Laja can’ ndun sca nu yucui’ lo’o Jesús: Nu’huin ni nu lca Mistro, nde ljyan lo’on sñen’ nu ntsu’hui cui’in xña’an ’in, lo mxnu cu’un na ’in. 18 La nde ti ndun mxñi cui’in ’in, nxtlyu na ’in, ndyucua ngoo’ tu’hua, ndyucu lyi’ya, lo nguia ndyca ti’i ña’an. Cua’ yucuin’ lo’o ta’a nda’an, siyana culo cui’in xña’an ntsu’hui ’in sñen’, lo a ncua ’in ne’. 19 Rcan’ nujuin Jesús: ’Huan lca huan ne’ nu a nguiaña’an ri’, ¿ni snu braa ticuin’ ti nducua tloon huan ’yan? ¿Ni snu braa ntsu’hui cha’ ta loon ’huan? Quian lo’o ’in. 20 Rcan’ mdiya lo’o ne’ ’in nu lyu’ ti can’ se’en ndun ni, una bra na’an cui’in xña’an can’ ’in Jesús, lyee lati msñi na ’in hasta mxtlyu na ’in yluu, lo mducua ngoo’ tu’hua. 21 Nganicha’ Jesús ’in sti: ¿Ni ti braa ndyca ’in ndyca ’in ncuaña’an? Mxcuen ’in ni: ti lyu’. 22 Lyee ’a nxtlyu na ’in loo quii’ lo’o loo tyi’a, ndyca ri’ na cujui na ’in. Si nu’huin nde’en la ña’an ca cu’ni, tyca tna ri’ ’hua lo ta yaa’ ’hua lo’o. 23 Rcan’ nujuin Jesús ’in ne’: Si nu’huin tsaña’an ri’ ’in Ndiose lyigaa cha’ ca, siyana a sca cha’ tucui ’in nu nguiaña’an ri’ ’in ni. 24 Cui’ braa yucui’ cueen sti: Nguiaña’an ran’, una ta yaa’ ’yan siyana lyee la tsaña’an ran’. 25 Bra na’an Jesús siyana lyee nguilu ti’in nten can’, ngusun lo’o ni ’in cui’in xña’an can’: Cui’in, nu’huin nu mxnu cu’un ’in ne’ re, na’ culon tñan ’in siyana tyo’o, lo a xtucui ’a. 26 Cui’ ña’an braa msi’ya yja, mscuin ti’in na ’in lo’o juersa bra mdyo’o na ’in, ngala’ sti na ’in’ ña’an ndyca ri’ sca nu ngujui. Scaxca ne’ ndyucui’ ne’ siyana cua’ ngujui. 27 Una Jesús msñi ni yaa’ lo mxtun ni ’in. 28 Bra cua’ nguiten Jesús ña’an can’, ta’a nda’an ni nganicha’ ’in ni sca cha’: ¿Ni cha’ huare’ a ncua ’hua culo hua cui’in xña’an cua? 29 Lo nujuin ni ’in ne’: Sca cui’in nu ncuaña’an a ndijyi ña’an tyo’o can’, si tsi’i la nducua la tyucuin’ na lo’o Ndiose lo cu’ni na ayuna. 30 Rcan’ mdo’o ne’ nguiaa ne’ se’en lca Galilea, lo Jesús ncua ri’ ni siyana a tucui nu ca jlyo ri’ la tucuiin nguiaa ni, 31 siyana ndlu’u ni ’in ta’a nda’an ni, lo ndyucui’ ni: Na’, Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, caja nu tyaa ’yan yaa’ nten chelyuu nu cujui ’yan, una nu cua’ ca sna tsan tyo’o qui’un. 32 Ta’a nda’an ni a ngüi’ya cuinta cha’ nu yucui’ ni, lo a nga’ni tiee cunicha’ ’in ni. 33 Bra nguila ne’ quichen Capernaum, lo bra cua’ ndi’in ni ña’an, nganicha’ ni ’in ta’a nda’an ni: ¿Ni na cha’ lyee ’a yucuin’ huan tucuiin? 34 A mxcuen ’a ’in ni, siyana jyu’u ri’ ña’an ljyan yucui’, cha’ ti lca nu ndun loo lati. 35 Rcan’ ndi tucua ni lo msi’ya ni ’in quita’a tityucua, lo nujuin ni: Si nde’en nu ndyca ri’ ca nu culo, can’ nu cu’ni lyu’ ti ’in, lo ca msu ’in lyigaa la tucui. 36 Rcan’ msi’ya ni ’in sca nu lyu’ ti, lo mxtya ni ’in jlu’hue la se’en nducua ne’, msu’hua tuscun ni ’in, lo nujuin ni: 37 Si ntsu’hui nu ndyucuan xu’hue ’in sca nu lyu’ ti ña’an nu nde, lo’o cha’ ’yan, cu’ni can’ cuinta siyana ’yan na’ ndyucuan xu’hue, lo nu ndyucuan xu’hue ’yan, tsi’i ’yan ti ndyucuan xu’hue can’, lo’o ni nu nga’an tñan ’yan. 38 Xuhua can’ nujuin ’in ni: Nu’huin ni nu lca Mistro, se’en yaa hua na’an hua sca nu ndlo cui’in xña’an lo’o cha’ cuiya’ ’in, una siyana tsi’i ta’a nda’an na, a mdaa hua cha’ cuiya’ cu’ni ncuaña’an. 39 Una Jesús nujuin ni: A ca’an huan cu’ni ncuaña’an, a tucui nu ca cu’ni cha’ nu tnu lo’o cha’ cuiya’ ’yan, lo tyucui’ ca’an ’yan. 40 Siyana nu a ti’i ri’ ’na, cui’ tsu’ ’na nguiaa can’. 41 Ña’an nu ti taa nisiya sca vasu ti tyi’a co’on huan, lo’o cha’ ’yan lo siyana nguiaan huan tsu’ ’in Crixtu, nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, a tyucuna’ xu’hue can’. 42 Si nde’en nu xtyu ’in sca nu lyu’ ti re loo qui’ya, nu nguiaña’an ri’ ’yan, tsu’hue lati yni can’ scan’ tucui sca quee tlyu nu ndiyo ne’ trigo, lo nguun ne’ ’in loo tyi’a tujo’o. 43 Si yaan’ huan cu’ni qui’ya, si’yu con’ huan ’in na, tsu’hue lati si co’ yaan’ huan sten huan chelyuu nu a tsatii ’a, lo tsi’i nu tyucuaa tsu’ yaan’ huan tsaan huan loo quii’ nu a ntsu’hui ’a cha’ suhui’, 44 —sca se’en nu a ntsu’hui cha’ tyi cunu’, lo ni quii’ a ntsu’hui ’a cha’ ti suhui’—. 45 Si quiyan’ huan cu’ni na qui’ya, si’yu con’ huan ’in na, tsu’hue lati si co’ quiyan’ huan sten huan loo chelyuu nu a tsatii ’a, lo tsi’i tyucuaa tsu’ quiyan’ huan caja nu xtyu ’huan loo quii’ nu a ntsu’hui ’a cha’ suhui’, 46 —sca se’en nu a ntsu’hui cha’ tyi cunu’, lo ni quii’ a ntsu’hui ’a cha’ suhui’—. 47 Si quiloon huan cu’ni qui’ya, culon huan ’in na, tsu’hue lati si sca tsu’ ti quiloon huan sten huan se’en ndlo Ndiose tñan, lo tsi’i tyucuaa tsu’ quiloon huan caja nu xtyu ’huan loo quii’, 48 —sca se’en nu a ntsu’hui cha’ tyi cunu’, lo ni quii’ lo a ntsu’hui ’a cha’ suhui’—. 49 Siyana cuinta scaan huan ntsu’hui cha’ ca tiyen’ huan lo’o quii’, lo lyigaa ’ni nu ndiquin ti’in ne’ tloo Ndiose ca tiyen’ na lo’o teje’. 50 Teje’ tsu’hue ’a na, una si tyo’o tiyen’ ’na, ¿ni ña’an ti ca tiyen’ na xiya’? Can’ cha’ ’huan ca tiyen’ huan, lo ndi’ya ti tyi’in huan scaxcan huan.

10

1 Mdo’o Jesús nguiaa ni, lo mdiaa ni se’en lca Judea, rcan’ mdo’o ca’an ni xca tsu’ tyucu tlyu Jordan. Ticui’ ti ña’an nguio’ ti’in nten se’en mdiaa ni, lo xiya’ ngulu’u ni ’in ne’ siyana ncuaña’an ntsu’hui cha’ ’in ni. 2 Tucua sna ne’ fariseo mdiaa ne’ se’en ndun Jesús, nganicha’ ne’ ’in ni siyana su’hua ne’ qui’ya ’in ni: ¿Ta ndia cha’ cuiya’ ’in ne’ qui’yu cula’ ti’in cuilyo’o? 3 Mxcuen ni ’in ne’: ¿Ni ña’an ra ngulo Moisé tñan ’huan? 4 Lo nujuin ne’ ’in ni: Moisé ndaa cha’ cuiya’ ’in ne’ qui’yu cula’ ti’in cuilyo’o, una si tsa’ scua sca quityi ’in ne’. 5 Lo nujuin Jesús ’in ne’: Ndaa cha’ cuiya’ can’, una siya cha’ lye’ rin’ ’huan. 6 Una bra ngañan Ndiose chelyuu, —ne’ qui’yu lo ne’ cuna’an ngañan ni. 7 Can’ cha’ ne’ qui’yu ntsu’hui cha’ ti’in tsu’ sii’ sti lo’o jyi’an, lo tyi’in lo’o cuilyo’o, 8 lo tyucuaa can’ sca ti lca—, tsi’i ’a tucua lca can’, siyana scati lca. 9 Can’ cha’ nu cua’ nga’ni sca Ndiose ’in, a ntsu’hui ’a cha’ ti cula’ ti’in ta’a. 10 Bra cua’ mdiaa ne’ sca na’an, ta’a nda’an ni nganicha’ ’in ni siya cha’ can’. 11 Mxcuen ni ’in ne’: nu cula ti’in ’in cuilyo’o, lo tyi’in lo’o xca ne’ cuna’an, qui’ya ngui’ni lo’o cuilyo’o. 12 Ticui’ ncuaña’an sca ne’ cuna’an nu cula ti’in ’in cuilyo’o, lo tyi’in ne’ lo’o xca qui’yu, ticui’ qui’ya ngui’ni ne’. 13 Rcan’ mdiyan lo’o ne’ ’in nu suhue ti se’en nducua Jesús, siyana xtya ni yaa’ ni que, una ta’a nda’an ni ngusun lo’o ’in ne’. 14 Bra na’an Jesús cha’ can’, a mdiaa ri’ ni lo ngusun lo’o ni ’in ne’, lo nujuin ni: Tyaan huan caan nu suhue ti se’en nducuan, lo a cu’ni huan tucui, siyana lyigaa nu cu’ni lyu’ ’in ña’an nu suhue re, can’ nu caja se’en ndlo Ndiose tñan ’in. 15 Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan: Sca nten si a tyucuan xu’hue ne’ ’in Ndiose tsaña’an ndyca ri’ nu suhue ti, a ca sten ne’ se’en ndlo ni tñan. 16 Rcan’ msu’hua tuscun ni ’in nu suhue ti can’, mxtya ni yaa’ ni que, lo ngulucuan ni ’in. 17 Bra mdo’o Jesús nguiaa ni, carre ti mdo’o sca nu yan, mdyi’ya xtyin’ tloo ni, lo nganicha’ ’in ni: Nu’huin ni nu lca Mistro, lca sca nu tsu’hue ’a, ¿ni na ca cu’nin siyana caja chelyuu nu a tsatii ’a ’yan? 18 Mxcuen Jesús ’in ne’: ¿Ni cha’ ndyucui’ siyana lcan sca nten nu tsu’hue? A tucui tsu’hue, scati Ndiose tsu’hue ni. 19 Cua’ jlyo ri’ ña’an tñan ngulo Ndiose: —A sten yu’hui lo’o cuilyo’o nten, a cujui nten, a cu’ni cuna, a tyucui’ cha’ cuini—, ni a quiñilyo’o nten, —cu’ni rsuun ’in tloo sti huan lo’o jyi’an—. 20 Rcan’ mxcuen ’in ni: Ni Mistro, ti lyun’ nxu’huan se’en lyigaa cha’ re. 21 Jesús mxna’an ni tloo lo ndyca ’tna ri’ ni ’in, lo nujuin ni: Nlyiji xca cha’ ’in, quiaa lo cujui’ lyigaa na nu ndi’in ’in lo titsa tñi can’ ’in nu ti’i, ncuaña’an caja cha’ cuilyiya’ ’in la ni’ cuaan, rcan’ tyucui ndyca’an ’yan, lo xñi cursi ’in. 22 Ndyijyin ya’ ngunu’un ri’ nguiaa lo’o cha’ nu yucui’ ni lo’o, siyana lyee cuilyiya’. 23 Rcan’ ca tyi’iin mxna’an Jesús, lo nujuin ni ’in ta’a nda’an ni: Tucui ’a ña’an sten sca nu cuilyiya’ se’en ndlo Ndiose tñan. 24 ta’a nda’an ni lyee ’a yuhue ri’ lo’o cha’ nu yucui’ ni, una Jesús yucui’ ni xiya’: Sñen’, sca nten nu ndia ri’ cha’ cuilyiya’, tucui ’a ña’an sten can’ se’en ndlo Ndiose tñan. 25 A que’ la tyijyin sca camello tiu quiya’ cuixa, que ña’an nu sten sca nu cuilyiya’ se’en ndlo Ndiose tñan. 26 Ta’a nda’an ni lyee la yuhue ri’, lo scaxca nicha’ ta’a: ¿Ti ca ca tyo’o laa si na can’? 27 Mxna’an Jesús se’en ndi’in, lo nujuin ni: Cha’ nu ’in nten, a ndijyi ña’an na, una lo’o cha’ ’in Ndiose lyigaa cha’ ca. 28 Tyu ndisna yucui’ lo’o ni: Una huare’ cua’ ngala’ ti’in hua lyigaa na nu ndi’in ’hua, lo ljyan ndyca’an hua ’in. 29 Mxcuen Jesús ’in: Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, si ntsu’hui nu cula tucua na’an ’in, ta cula ti’in ta’a ngula, ta ’in sti lo’o jyi’an, ta ’in cuilyo’o, ta sñe’, lo ta cula’ sti yuu se’en ngui’ni tñan, lo nu cu’ni ncuaña’an squi’ya cha’ ’yan, lo’o squi’ya cha’ tsu’hue nu ndyucui’ Ndiose, 30 nde lyee lati caja cha’ tsu’hue ’in loo chelyuu re: Nde quinu na ’in can’, ncuaña’an lo’o ta’a ngula, lo’o jyi’an, lo’o sñe’, lo’o yuu, a cuinta lo’o scaxca ndi’i tyijyin can’, una tiaa braa caja chelyuu nu a tsatii ’a ’in. 31 Siyana quina’an ’a nu culo ri nii, quinu ca’an can’ nde chun’ tiaa braa, lo nu nguinu ca’an nde chun’ can’, ca nu ca nu culo tiaa braa. 32 Yato’o nguiaa ni tucuiin Jerusalén, lo nducua loo Jesús loo ta’a nda’an ni, ntsu’hui cha’ tiee ne’, a cuinta nguitsen ne, cui’ ncuaña’an lo’o lyigaa la ña’an nu nducui ndyca’an ’in ni. Xiya’ ngulo tsu’ Jesús ’in quita’a tityucua can’ se’en yucui’ ti, lo ndisna ngüitsa’ ni ’in ne’ ña’an ntsu’hui cha’ tsato’o ’in ni. 33 Lo nujuin ni: Ña’an huan, ri nii tiyaan na quichen Jerusalén, lo Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan ntsu’hui cha’ quinu ni yaa’ nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, lo’o yaa’ ne’ escriba, can’ nu culo qui’ya ’in ni se’en nu caja ni, lo tyaa ne’ ’in ni yaa’ ne’ gentil. 34 Can’ nu taa cha’ jyu’u ’in ni, jyi’in ’in ni, su’hua siye’ tloo ni, lo cujui ne’ ’in ni, una nu cua’ ca sna tsan tyo’o qui’u ni. 35 Rcan’ Jacobo lo’o Xuhua, sñe’ Zebedeo, mdiaa lucui’ ti se’en ndun Jesús, lo nujuin: Nu’huin ni nu lca Mistro, ndyca ri’ hua siyana cu’ni sca cha’ tsu’hue lo’o hua. 36 Lo nujuin ni ’in ne’: ¿Ni na ndyca rin’ huan? 37 Mxcuen ’in ni: Ndyca ri’ hua si taa cha’ cuiya’ tyucua hua scaa tsu’ sii’ la se’en ntsu’hui cha’ culo tñan. 38 Rcan’ nujuin Jesús ’in ne’: A jlyo rin’ huan ni na jñan huan. Vasu nu ntsu’hui cha’ co’on, ¿ta ca co’on huan ’in na? ¿Ta ca tyijyin huan ndi’i tsaña’an nu ntsu’hui cha’ tyijin? 39 Mxcuen ’in ni: Ca ’hua. Nu juin Jesús ’in ne’: Tsi’i ña’an ndyucuin’ huan siyana sca vasu ti co’on huan lo’on, ticui’ sca ndi’i ti ntsu’hui cha’ tyijyin huan lo’on. 40 Una nu tyucua huan tsu’ cueen ’yan lo’o tsu’ cuica, a ntsu’hui cha’ cuiya’ ’yan taan ’huan, siyana can’ tyucua nu cua’ nga’an cuiya’ ’in. 41 Xa tyii can’ ndyucuen tique’ lo’o Jacobo lo’o Xuhua, bra ngune ’in cha’ nu yucui’ can’. 42 Una Jesús msi’ya ni ’in lyigaa: ’Huan cua’ jlyo rin’ huan siyana tsalca nu ndlo tñan quichen tnu, lo’o cha’ cuiya’ ’in ne’ ngui’ni tnun ne’ ’in ne’, lo nu ndun loo ’in ne’, tla ’a ndlo tñan ’in nten can’. 43 Una tsi’i ncuaña’an ntsu’hui cha’ cu’ni huan, siyana si ntsu’huin huan ndyca rin’ huan can huan nu ndun loo lati, can’ nu cu’ni tsu’hue ’in lyigaa tucui. 44 Si nde’en nu ndyca ri’ ca nu culoo, can’ nu ca msu ’in lyigaa tucui. 45 Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, a yaan ni siyana caja nu ca msu ’in ni, cui’ siyana ca ni msu ’in lyigaa tucui, lo taa ni chelyuu ’in ni siyana tyo’o laa quina’an nten. 46 Rcan’ mdiaa ne’ quichen Jericó. Bra nde cua’ mdo’o Jesús tu’hua quichen lo’o ta’a nda’an ni, quina’an nten nducui ndyca’an ’in ni, lo tu’hua tucuiin can’ nducua sca nu cuityin’ nu naa Bartimeo, sñe’ Timeo, njñan loo mstan. 47 Bra yna cha’ siyana Jesús Nazaret ndijin can’, rcan’ msi’ya cueen ’in ni: Jesús, Sñe’ nten cuityi ’in David, tyca ’tna ri’ ’yan. 48 Scaxca ne’ ngusun lo’o ne’ ’in siyana tyucua seen tu’hua, una nde lyee la msi’ya ’in ni: Sñe’ nten cuityi ’in David, tyca ’tna ri’ ’yan. 49 Rcan’ ya tun Jesús, lo ngulo ni tñan siyana xi’ya ne’ ’in nu cuityin’ can’. Msi’ya ne’ ’in, lo nujuin ne’ ’in: Cu’ni tnu tiee, lo ti tun siyana nxi’ya ni ’in. 50 Nu cuityin’ can’ cui’ bra ngala’ sti te’ nguixen, mditun, lo mdiaa tloo Jesús. 51 Lo nujuin Jesús ’in: ¿Ni na ndyca ri’ cu’nin lo’o? Nu cuityin’ can’ mxcuen ’in ni: Nu’huin ni nu lca Mistro, ndyca ran’ quila xaa quiloon. 52 Jesús nujuin ’in: Ca quiaa, cua’ ndyca siyana yaña’an ri’ ’yan. Ticui’ braa nguila xaa quiloo, lo ngutucui ndyca’an ’in Jesús se’en nguiaa ni.

11

1 Bra cua’ tiaa ne’ quichen Jerusalén, lucui’ ti can’ ndi’in tucua quichen suhue ti, Betfagé lo’o Betania, lo cui’ can’ nducua qui’ya Olivo, lo Jesús ngulo ni tñan ’in tucua ta’a nda’an ni, 2 lo nujuin ni ’in ne’: Yaan huan se’en ndi’in quichen lyu’ ti cua. Bra tiyaan huan tu’hua quichen cua, can’ ndycan’ tun sca burru cuine’ ti nu a tucui lyiji tyucua. Xtin’ huan ’in ’in, lo quian lo’on huan ’in ’in. 3 Si nde’en nu cunicha’ ’huan nicha’ nxtin’ huan ’in ’in, rcan’ ñu juin huan ’in ne’ siyana ni nu lca X’na huan ndyca ri’ ’in ’in, lo bra ti ca’an tñan ni ’in ’in. 4 Mdo’o nguiaa, lo nguija lyoo burru can’, ndycan’ ca’an ’in tu’hua tucuiin tuna’an can’, lo mxti’ ’in ’in. 5 Cui’ braa yucui’ tucua sna nu ndun can’: ¿Ni cha’ nxtin’ huan burru cua? 6 Rcan’ ngüitsa’ ’in ne’ ña’an nujuin Jesús, la rcan’ mdaa ne’ cha’ cuiya’ ’in. 7 Nguian lo’o burru can’ se’en ndun Jesús, lo mxtya ste’ chun’ ’in, lo mducua ni ’in ’in. 8 Quina’an ’a nten ndisna msla sti ne’ ste’ ne’ tucuiin nguiaa ni, a cuinta ntsu’hui nu ncha stan’ quixin’, lo mxtya ne’ ’in na tucuiin can’. 9 Nten nu nducua loo lo’o nu ljyan nde chun’ ndyucui’ cueen ne’: ¡—Culo laan huan ’hua! Tlyu cha’ tsu’hue ntsu’hui ’in ni nu ljyan lo’o cha’ cuiya’ ’in Ni X’na na—. 10 Tlyu cha’ tsu’hue ntsu’hui ’in ni nu ljyan lo’o cha’ cuiya’ ’in David nu ncua nten cula ’na. ¡—Culo laa hua—, ’huan ni nu nducua ni’ cuaan! 11 Rcan’ nguiten Jesús loo quichen Jerusalén, lo nguiten ni ni’ lyaa, nga’ni quii ni ña’aan ni’ lyaa can’. Lo siyana cua’ ngusiin tsan mxtucui ni nde quichen Betania lo’o quita’a tityucua. 12 Xca tsan can’ mdo’o ni quichen Betania, lo tucuiin nguiaa ni ngüite’ ri’ Jesús. 13 Ti tijyu’ nguiaa ni na’an ni nducua sca yca higo nu nducua lca’, ya na’an ni si nducua si’yu na. Una bra mdiaa ni se’en nducua na, a sca na nducua loo na siyana tsi’i tsan ’in na, siyana nu lca’ ti na nducua. 14 Rcan’ nujuin Jesús ’in yca can’: Ni xca tsan lo a caja ’a nu cu si’yu nu tyucua loo. ta’a nda’an ni ngune ’in ne’ cha’ nu yucui’ ni. 15 Bra mdiaa ni quichen Jerusalén nguiten Jesús ni’ lyaa, lo ndisna nguloo ni ’in lyigaa nu ngui’ni quiya’ can’. Mxlyu ni misa ’in ne’ nu ncha’an tñi, lo’o yca xlya ’in nu ndyujui’ quiñi. 16 A mdaa ’a ni cha’ cuiya’ tyijyin ne’ ni’ lyaa lo’o su’hua ne’. 17 Ngulo’o ni ’in nten lo nujuin ni: ¿Ta tsi’i quityi ’in Ndiose ndyucui’ na: —Na’an ’yan lca na se’en ndyucui’ ne’ lo’o Ndiose sa tyucui chelyuu—? Lo ’huan ngui’ni huan ’in na lca na —na’an tyi ne’ cunan—. 18 nu ndlo tñan ni’ lyaa lo’o ne’ escriba, ngune ’in ne’ cha’ nu yucui’ Jesús, lo nan ne’ ña’an cujui ne’ ’in ni, siyana quina’an ’a nten cua’ ngui’ni cuinta cha’ nu ndlu’u ni, can’ cha’ nguitsen ne’ ’in ni. 19 Bra ngüi’ya tla mdo’o Jesús quichen can’. 20 Tlya xca tsan mdijin ne’ se’en nducua yca higo can’, lo na’an ne’ siyana cua’ ngüityi na. 21 Tyu mxu’hua ri’ ña’an yucui’ Jesús lo’o yca can’, lo nujuin ’in ni: Mistro, ña’an, ngüityi yca nu ngulo yuhue’ ’in cua. 22 Mxcuen Jesús ’in ta’a nda’an ni: tsaña’an rin’ huan ’in Ndiose. 23 Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, si ntsu’hui nu tyucui’ lo’o qui’ya cua siyana tyo’o na se’en nducua na, lo tsa na la loo tyi’a tujo’o, cui’ ncuaña’an tsato’o, una si tsaña’an ri’ can’, lo a cu’ni tucua ri’. 24 Tyucuin’ lo’on huan, lyigaa cha’ nu njñan huan ’in Ndiose, cu’ni huan cuinta siyana cua’ ngujui na ’huan, lo cui’ ncuaña’an tsato’o. 25 Bra ndyucui’ huan lo’o ni, cu’ni huan cha’ tlyu ri’ ’in nu ntsu’hui cha’ tiee huan lo’o, siyana lo’o Ndiose, ni nu nducua ni’ cuaan, cu’ni ni cha’ tlyu ri’ ’huan lo’o qui’ya nducuin huan. 26 Si a cu’ni huan cha’ tlyu ri’ ’in ta’a nten huan, cui’ ncuaña’an Ndiose, ni nu nducua ni’ cuaan, a cu’ni ni cha’ tlyu ri’ ’huan lo’o qui’ya nducuin huan. 27 Xiya’ mdiaa ne’ quichen Jerusalén, lo nguiten Jesús ni’ lyaa, can’ nda’an ni bra mdiaa tucua sna nu ndlo tñan ni’ lyaa, stu’hua lo’o ne’ escriba, lo’o qui’yu cula. 28 Lo nujuin ne’ ’in ni: ¿La ngujui cha’ cuiya’ ’in ’ni lyigaa cha’ re, lo ti ca ndaa na ’in? 29 Mxcuen Jesús ’in ne’: Lo’on na’ cunichan’ ’huan sca cha’, si xcuen huan ’yan, lo na’ quitsan’ ’huan ti ca ndaa cha’ cuiya’ ngui’nin lyigaa cha’ re. 30 ¿Ti ca ndaa cha’ cuiya’ ’in Xuhua nu mducua tya ’in nten, Ndiose ta nten chelyuu? Xcuen huan ’yan. 31 Rcan’ scaxca ne’ nganicha’ ta’a ne’: Si ñu juin na ni’ cuaan mdo’o cha’ cuiya’ can’, tina’an xcuen ’na: ¿Ni cha’ a yaña’an rin’ huan ’in si na can’? 32 Si nujuin na siyana nten chelyuu mdaa ’in na... Una nguitsen ne’ tloo nten quichen can’, siyana Xuhua can’, ncua sca nu chin ñi ca mxiyucui’ Ndiose ’in. 33 Can’ cha’ mxcuen ne’ ’in Jesús: A jlyo ri’ hua. Rcan’ mxcuen Jesús ’in ne’: Ni na’ a quitsan’ ’huan ti ca ndaa cha’ cuiya’ ngui’nin lyigaa cha’ re.

12

1 Rcan’ ndisna yucui’ Jesús scaxca cha’ lo’o nten, lo nujuin ni: Sca ne’ qui’yu msu’hua ne’ lo’o se’en nducua ti uva ’in ne’. Ni’ lyo’o can’ ngañan sca ne’ se’en xiin uva can’. A cuinta ngañan ne’ sca se’en cuaan, tyucua nu chu’hui cuan ’in na, lo cuinta jlu’hue mxnu ne’ tñan can’ ’in ne’ ’in nu chu’hui cuan ’in na, mdo’o ne’ nguiaa ne’ sca se’en tijyu’. 2 Mdiaa braa nu ntsu’hui cha’ quio’ si’yu can’, x’na tñan can’ nga’an tñan sca msu nu tsa tyucuan si’yu nu ntsu’hui cha’ caja ’in ne’. 3 Una nu ntsu’hui cuan tñan can’ yujui ti’in ’in msu nu mdiaa can’, lo mxtucui lo a sca a na lyi’ya. 4 Rcan’ nga’an tñan x’na tñan can’ xca msu ’in, can’ nu mjyi’in ne’ ’in lo’o quee, yujui chaa ne’ que, cua’ ña’an ti nga’ni lyo’o ne’ ’in. 5 Xiya’ nga’an tñan xca msu ’in, can’ nu yujui ne’ ’in. Ncuaña’an yato’o lo’o lyigaa la ña’an msu nu yaa can’, ntsu’hui nu yujui chaa ne’ ’in, lo ntsu’hui nu yujui ne’ ’in. 6 Ndi’in scati sñe’ x’na tñan can’ nu tca’a la ti ’in, lo nga’an tñan ’in yaa se’en ndi’in tñan ’in ne’. Ngulucua ri’: Nii ca’an tñan ’in yucui’ ca sñe’, nde nu cu’ni cuinta ne’ cha’ nu tyucui’. 7 Una nu ntsu’hui cuan tñan can’, ndisna nga’ni cuiya’ cha’ lo’o ta’a, lo ndyucui’: Nde ljyan yucui’ ca sñe’ x’na tñan nu ntsu’hui cha’ quinu tñan re ’in, cujuin na ’in lo quinu tñan re ’na. 8 Cui’ ña’an braa msñi ne’ ’in lo yujui ne’ ’in, mscuan ne’ ’in nde chun’ lo’o. 9 Ri nii, ¿ni ña’an cu’ni x’na tñan can’? Tsa cujui ’in ne’ nu ntsu’hui cuan tñan can’, lo taa ’in na cu’ni cuinta xca tucui. 10 ¿Ta a lyiji tyucuin’ huan sca cha’ nu nguinu scua loo quityi ’in Ndiose: —Quee nu mscuan tloo cuityi na’an, ri nii lca na quee nu nsñi tun na’an. 11 Ni X’na na nga’ni ni cha’ re, lo nduhue rin’ na cha’ nu na’an tloon na—? 12 Ngunan ne’ ña’an quinu Jesús siyana ngüi’ya ne’ cuinta, siyana cha’ ’in ne’ yucui’ ni. Lo siyana nguitsen ne’ tloo nten quina’an can’, ngala’ tun ne’ ’in ni, mdo’o ne’ nguiaa ne’. 13 Rcan’ nga’an tñan ne’ tucua sna ne’ fariseo, lo’o tyucua xnan nten ’in ree Herode nu tsa yucui’ lo’o Jesús, lo cuna ne’ ña’an nu su’hua ne’ qui’ya chun’ ni. 14 Bra mdiaa ne’ tloo ni, nujuin ne’ ’in ni: Nu’huin ni nu lca Mistro, huare’ jlyo ri’ hua siyana lca sca nu ndyucui’ cha’ nu lñi, lo ni a nan ña’an nu quinu tsu’hue nten lo’o, ni a mxñi cuinta ña’an cha’ ’in nten, siyana ndlu’u cha’ nu lñi ’in Ndiose, ña’an ntsu’hui cha’ cu’ni na. Ña’an ñu juin, ¿ta tsu’hue cha’ taan na tñi nu njñan César, ta na a tsu’hue ’a? ¿Taan na ’in na, ta na a taan na ’in na? 15 Jesús ngüi ri’ ni siyana a lñi carsya ’in ne’, lo nujuin ni: ¿Ni cha’ nan huan ña’an su’huan huan qui’ya chun’? Tyaan huan sca tñi ’yan, ña’an na. 16 Mdaa ne’ tñi can’ ’in ni, lo nganicha’ ni ’in ne’: ¿Ti ngulucuin nga’an chun’ tñi re, lo’o ti nii nga’an ’in na? Mxcuen ne’ ’in ni: César. 17 Rcan’ mxcuen Jesús ’in ne’: Tyaan huan ’in César na nu ’in, cui’ ncuaña’an tyaan huan ’in Ndiose na nu ’in ni. Lyee ’a yuhue ri’ ne’ ’in ni. 18 Rcan’ mdiaa tucua sna ne’ saduceo se’en ndun Jesús nu a nguiaña’an ri’ siyana tyo’o qui’u ne’ cua’ ngujui. Nganicha’ ne’ ’in ni: 19 Nu’huin ni nu lca Mistro, Moisé nga’an scua sca quityi lo ndyucui’ na: —Sca ne’ qui’yu si caja ne’, lo ni sca sñe’ lo a mdi’in lo’o cuilyo’o, ’ni cha’ ticui’ ta’a ngula tyi’in lo’o ne’ cuna’an can’, lo si tyi’in sñe’ ne’ cu’ni ne’ cuinta siyana sñe’ ne’ lo’o cuilyo’o ca ne’ lca can’—. 20 Yato’o mdi’in quita’a cati ne’ qui’yu sca ta’a ngula ti. Nu cula can’ ngujui cuilyo’o, lo ngujui, una ni sca sñe’ lo a mdi’in lo’o ne’. 21 Nu cua’ ndyca tucua can’ mdi’in lo’o ne’ cuna’an can’, ticui’ ncuaña’an ngujui, a sca sñe’ ne’ mdi’in lo’o ne’. Ncuaña’an yato’o lo’o nu cua’ ndyca sna can’. 22 Scaña’an ti yato’o ’in quita’a cati can’, ngujui, una ni sca sñe’ ne’ lo a mdi’in. Yato’o lo’o ne’ cuna’an can’ ngujui ne’. 23 Bra ntsu’hui cha’ tyo’o qui’u ne’ cua’ ngujui, ¿ni ña’an can’ ca cuilyo’o ca ’in ne’ cuna’an can’, siyana mdi’in ne’ lo’o quita’a cati? 24 Rcan’ mxcuen Jesús ’in ne’: Tsi’i ña’an cha’ tiaa ’huan, siyana a ndi’yan huan cuinta ña’an ndyucui’ quityi ’in Ndiose, ni a jlyo rin’ huan ni snu cha’ cuiya’ nu ntsu’hui ’in ni. 25 Bra tyo’o qui’u ne’ cua’ ngujui, a ntsu’hui ’a cha’ ti caja cuilyo’o ne’, ni a taa ’a ne’ cha’ cuilyo’o ’in nten, siyana scaña’an ti tyi’in ne’ ña’an ndyca ri’ angajle ’in Ndiose la ni’ cuaan. 26 Una cha’ ’in ne’ cua’ ngujui lo tyo’o qui’u, ¿ta na a lyiji qui’yan huan cuinta ña’an ndyucui’ quityi nu nga’an scua Moisé, bra yucui’ Ndiose lo’o laja yca quiche’ ndyiquin can’, lo nujuin ni: —Na’ lcan Ndiose ’in Abraham, Ndiose ’in Isaac, Ndiose ’in Jacob—? 27 Siyana Ndiose a lca ni Ndiose ’in ne’ ngujui, siyana lca ni Ndiose ’in ne’ nu lu’u. Can’ cha’ ndyucuin’ lo’on huan siyana tsi’i ña’an cha’ tiaa ’huan. 28 Rcan’ sca escriba nu ngune ’in cha’ nu yucui’ ne’ lo’o Jesús, mdiaa se’en ndun ni. Lo siyana tsu’hue mxcuen ni ’in ne’, can’ cha’ nganicha’ ’in ni: ¿Ti ña’an cha’ nu ndun loo lati ngulo Ndiose tñan ’na? 29 Mxcuen Jesús ’in ne’: Nde cha’ nu ndun loo lati que lyigaa la ña’an cha’: —Ne’ Israel quine ’huan cha’ re. Ndiose nu lca X’na huan, scati ni lca ni X’na huan. 30 Lo’o lyigaa carsya ’huan tyaan huan ’huan ’in Ndiose X’na huan, lo’o lyigaa tieen huan—, lo’o lyigaa cha’ tiaa ’huan, —lo’o lyigaa juersa ’huan—. Nde cha’ nu ndun loo lati que lyigaa la ña’an cha’. 31 Nu cua’ ndyca tucua ticui’ ndun loo na: —Ca ’tna rin’ huan ’in ta’a nten huan tsaña’an ’ni huan ’tna ’huan—. A ntsu’hui xca cha’ nu ndun loo la que tyucuaa cha’ re. 32 Rcan’ nujuin ne’ escriba can’ ’in Jesús: Ni Mistro, chin ñi ña’an nu ndyucuin’ huan siyana scati Ndiose lca Ni X’na na, lo a ntsu’hui ’a xca tucui ña’an nu lca ni. 33 Siyana lo’o lyigaa carsya ’na ntsu’hui cha’ tyaan na ’na ’in ni, lo’o lyigaa tieen na, lo’o lyigaa cha’ tiaa ’na, lo’o lyigaa juersa ’na. A cuinta ca ’tna rin’ na ’in ta’a nten na tsaña’an ’ni na ’tna ’na. Cha’ re lyee la ntsu’hui lyoo na tloo Ndiose que lyigaa la ña’an cha’ nu ’ni ne’ bra ndiquin ne’ sca ’ni tloo ni. 34 Bra ngune ’in Jesús siyana lo’o cha’ tiaa mxcuen ne’ ’in ni, rcan’ nujuin ni ’in ne’: A tijyu’ ndyca se’en ndlo Ndiose tñan. A tucui ’a nu ti nganicha’ ’in ni scaxca la cha’. 35 Laja ndlu’u Jesús ’in nten ni’ lyaa, nganicha’ ni ’in ne’ sca cha’: ¿Ni cha’ ndyucui’ ne’ escriba siyana Crixtu lca ni ticui’ sñe’ nten cuityi ’in David? 36 Siyana ticui’ David nga’an sca cha’ bra mxiyucui’ Espíritu nu Luhui ’in Ndiose ’in: —Ndiose X’na na nujuin ni ’in Ni X’na: Tyucua tsu’ cueen ’yan cu’nin siyana ta’a cusuun quinu nde tuquiya’—. 37 Ticuii’ David ndlo naa ’in ni siyana lca ni X’na, ¿ni ña’an ra lca ni sñe’ nten cuityi ’in si na can’? Nten quina’an can’ tsu’hue ’a ntsu’hui tiee ne’ nee ’in ne’ cha’ nu ndyucui’ ni. 38 Lo ndlu’u ni ’in nten can’: Xñi huan cuinta ’huan lo’o ne’ escriba, ne’ nu ndiaa ri’ ndyucu’ te’ tucuin nu tsu’hue ña’an, lo ndiya ri’ ne’ bra ndyucui’ cha’ ne’ ’in lo’o rsuun se’en ndyca quiya’. 39 Ndyucua ne’ se’en ndun loo lati se’en nu ’ni tnu ne’ ’in Ndiose, ticui’ ncuaña’an ndiaa ri’ ne’ ndyucua ycu siin ne’ loo yca xlya nu ndun la loo lati. 40 Ndlaa ne’ na’an ’in ne’ cuna’an nu nguinu cha’ yucui’ ti, can’ cha’ chaan ndyucui’ ne’ lo’o Ndiose tloo nten, can’ ne’ nu tlyu lati ndi’i ntsu’hui cha’ tyijyin tiaa braa. 41 Jesús nducua ni se’en ntsu’cua quiñan’ se’en ndi’ya ne’ loo mstan, nda quii ni ña’an ndi’ya nten can’ loo mstan. Ne’ nu cuilyiya’ quina’an ’a loo mstan ndi’ya ne’. 42 Rcan’ mdiaa sca ne’ cuna’an ti’i nu nguinu cha’ yucui’ ti, mdi’ya ne’ quita’a tucua tñi suhue ti, nu chin’ ti ntsu’hui lyoo. 43 Msi’ya ni ’in ta’a nda’an ni, lo nujuin ni: Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, ne’ cuna’an nu nguinu cha’ yucui’ ti re, ti’i ne’, una quina’an la loo mstan mdi’ya ne’ que lyigaa la ña’an nten re. 44 Siyana lyigaa la ña’an ne’ re, mdi’ya ne’ loo mstan lo’o tñi nu nguinu ti ’in ne’. Una ne’ cuna’an re, lo’o cha’ ti’i ’in ne’ mdi’ya ne’ ña’aan tñi nu su ’in ne’, tñi nu ntsu’hui cha’ cu’ni tsu’hue ’in ne’.

13

1 Ña’an mdo’o Jesús ni’ lyaa, sca ta’a nda’an ni nujuin ’in ni: Ni Mistro, ña’an, snu tnu quee re lo snu ña’an tlyu nguiaa’ laa re. 2 Mxcuen Jesús ’in ne’: Xñi cuinta snu ña’an tlyu nguiaa’ na, una tiaa braa ni xca quee re a quinu scua ’a na chun’ ta’a na, siyana ña’aan na ntsu’hui cha’ caten na. 3 Bra mdiaa ni se’en nducua qui’ya Olivo, can’ ndi tucua ni se’en nducua laa. Tyu, Jacobo, Xuhua, lo’o Ndre nganicha’ ’in Jesús sca cha’, lo nujuin: 4 Quitsa’ ’hua ni braa tsato’o cha’ re, lo ña’an ntsu’hui cha’ ca jylo ri’ hua bra nu cua’ ndyucui lucuila na? 5 Mxcuen Jesús ’in ne’: Xñi huan cuinta siyana a tucui nu quiñilyo’o ’huan. 6 Quina’an ’a nu ntsu’hui cha’ caan lo tyucui’ siyana lo’o cha’ cuiya’ ’yan ljyan lo’o, lo tyucui’ can’: Na’ lcan Crixtu. Lo quina’an ’a nten quiñilyo’o can’. 7 Bra cuna huan cha’ cua’ nsuun scaxca quichen, ta tijyu’ nee cha’ nsuun ne’, a su’huan huan cha’ nduhue ri’ tieen huan, siyana a tyijyin yu’hui cha’ a ca cha’ re, una tsi’i can’ cha’ cua’ tsatii chelyuu. 8 Siyana ntsu’hui cha’ xuun quichen tnu lo’o ta’a quichen tnu na, sa tyucui chelyuu tyi’in suun. Ntsu’hui cha’ quiñan scaxca se’en, qui’ya bj’ñan, lo ncuaña’an quilu ti’in nten. Can’ ndi’i nu ntsu’hui cha’ tyijyin ne’ la nducua la. 9 Can’ cha’ xñi huan cuinta ’huan. Ntsu’hui cha’ tyaa ne’ ’huan yaa’ bsya, jyi’in ne’ ’huan se’en nu ’ni tnu ne’ ’in Ndiose. Cui’ squi’ya cha’ ’yan tsa lo’o ne’ ’huan tloo bsya tnu ta tloo ree, siyana taa huan rsuun ña’an cha’ ’in Ndiose, 10 siyana ’ni cha’ la nducua la caja nu tyucui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose sa tyucui chelyuu. 11 Bra tsa lo’o ne’ ’huan tloo bsya, a cuhue rin’ huan ña’an cha’ nu tyucuin’ huan, siyana a tyucuin’ huan ña’an cha’ nu lca tieen huan, siyana tsi’i lo’o cha’ ’huan tyucuin’ huan, siyana Espíritu nu Luhui ’in Ndiose xiyucui’ ’huan. 12 Tsato’o ticui’ ta’a ngula ne’ tyaa ’in ne’ siyana na cujui ne’ ’in, cui’ ncuaña’an cu’ni ne’ lo’o sñe’ ne’, a cuinta sñe’ ne’ ca ti’i ri’ ’in sti, tyaa can’ ’in ne’ siyana cujui ne’ ’in. 13 A cuinta ña’an nu ti ca ti’i ri’ ’huan squi’yan, una lyigaa nu ta loo lo’o cha’ re, can’ nu tyo’o laa. 14 Bra ña’an huan siyana cua’ ndyca —sca cha’ a tsu’hue nu cuijlyo ’in ne’ se’en nu a nga’an cha’ ca na—, cui’ ña’an cha’ nu mxiyucui’ Ndiose ’in Daniel, (can’ cha’ qui’ya huan cuinta, ’huan nu ndyucui’ quityi re), rcan’ lyigaa ne’ nu ndi’in se’en lca Judea, xnan yu’hui ne’ loo qui’ya. 15 Lyigaa nu nda’an nde que na’an, a qui’ya a can’, lyoo na nu ndi’in ña’an ’in. 16 Cui’ ncuaña’an lo’o nu ngui’ni tñan ni’ quixin’, a la a ’in quia qui’ya can’ ste’. 17 Una ’tna ca ne’ cuna’an nu cua’ tycan ña’an, lo’o nu cuine’ sñe’. 18 Can’ cha’ jñan huan ’in Ndiose siyana a tsato’o cha’ re tsan nu tlya’. 19 Siyana caan —scaxca ndi’i tnu, nu a lyiji siya’ tsato’o ti bra ngañan Ndiose chelyuu, lo ni a ntsu’hui ’a cha’ ti caan la na—. 20 Si Ni X’na na a si’yu co’ ni cha’ can’, a tucui tyo’o laa, una squi’ya nten nu cua’ mdo’o hui ’in ni, can’ cha’ si’yu co’ ni cha’ re. 21 Si nde’en nu tyucui’ lo’on huan: Ña’an, nde ndun Crixtu, ta ñu juin La cua ndun ni. A tsaña’an rin’ huan ’in can’. 22 Siyana ntsu’hui cha’ caan scaxca nu cuiñi lo ñu juin siyana lca Crixtu, a cuinta tyucui’ siyana Ndiose nxiyucui’ ’in, lo cu’ni can’ scaxca cha’ nu tnu se’en nu cuhue ri’ nten ’in, lo cuna can’ ña’an nu quiñilyo’o ’in nu cua’ ngulosuhui Ndiose, si ca ’in. 23 Can’ cha’ xñi huan cuinta ’huan, cua’ msu’huan tiyaan ’huan lo’o cha’ re. 24 Bra cua’ mdijin lyigaa ndi’i re, —ntsu’hui cha’ qui’ya tla loo cuicha, ni coo’ lo a chu’hui ’a xaa ’in na. 25 Cuila cua ntsu’hui cha’ quilu na, ña’aan ni’ cuaan quiñan tucui na—. 26 La rcan’ ña’an ne’ ’in —Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan quiaan ni ni’ coo— lo’o sca cha’ cuiya’ nu tlyu lo’o sca xaa tsu’hue ña’an. 27 Rcan’ ca’an tñan Ndiose angajle ’in ni, tsa xo’ ’in lyigaa nu cua’ ngulosuhui ni nu nu ndi’in sa tyucui chelyuu. 28 Xñi huan cuinta ña’an ndi’in cha’ ’in sca yca higo bra cua’ tisna ca cuine’ stan’ na, lo tyucua lca’ cuine’ na, cua’ jlyo rin’ huan siyana cua’ ndyucui lucuila’ cha’ quila quioo. 29 Cui’ ncuaña’an ’huan bra ña’an huan cua’ ndyca lyigaa cha’ re, cua’ jlyo rin’ huan siyana cua’ ndyucui lucuila’ cha’ yaan loo chelyuu re xiya’. 30 Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, nten re ti ndi’in ne’ bra ntsu’hui cha’ ca lyigaa cha’ re. 31 Ni’ cuaan lo’o chelyuu re, a ’a quine cueen a na tiaa braa, una cha’ nu ndyucuin’ a ca cha’ a tsato’o na. 32 A tucui nu jlyo ri’ ni tsan lo ni braa tsato’o cha’ re, ni angajle ’in Ndiose nu nducua ni’ cuaan, lo ni Sñe’ ni, siyana scati Stina Ndiose jlyo ri’ ni cha’ re. 33 Can’ cha’ xñi huan cuinta ’huan, tyi’in tiyaan huan, lo tyucuin’ huan lo’o Ndiose, siyana a jlyo rin’ huan ni braa tsato’o cha’ re. 34 Nguiaa cha’ re ña’an ndyca ri’ sca ne’ qui’yu nu nguiaa tijyu’, yaa’ msu ’in mxnu cuinta na’an ’in, cua’ ña’aan tñan ngu’ni ca’an ’in ne’ cuinta scaa ne’, lo nu chu’hui cuan tuna’an can’, mxnu cuinta siyana tyi’in tiaa lyigaa braa. 35 Ticui’ ncuaña’an ’huan ntsu’hui cha’ tyi’in tiaan huan, siyana a jlyo rin’ huan ni braa quila ni nu lca x’na huan, ta nde bra siin, ta jlu’hue tla, lo ta bra nu nxi’ya che’e culo, ta nde cua’ ljyan xaa. 36 Can’ cha’ xñi huan cuinta ’huan, siyana bra quiaan ni sa ntsu’hui, a quija lyoo ni ’huan ljan’ huan. 37 Cha nu ndyucuin’ lo’on huan, ncuaña’an ndyucuin’ lo’o lyigaa tucui: Tyi’in tiaan huan.

14

1 Ti lyiji tyucua ti tsan nu ca ta’a Pascua, lo’o ta’a bra ndyucu ne’ quijaxtlya nu a yu’hui na loo. Lyigaa nu ndlo ca tñan ni’ lyaa tsatlyu lo’o ne’ escriba, nan ne’ ña’an nu su’hua ne’ cha’ cuiñi siyana quinu Jesús, lo cujui ne’ ’in ni. 2 Ndyucui’ ne’: Una tsi’i laja ta’a re quinu, siyana a ndyca rin’ na xlu ti’in na nten. 3 Jesús ndi’in ni quichen Betania se’en nducua na’an ’in Simun, nu ncua ti’i lo’o quitso’ yla. Laja nducua ycu ni bra mdiaa sca ne’ cuna’an se’en nducua Jesús. Lyi’ya ne’ sca te’en tyi’a txi nu xcui’ nardo, lo quina’an ntsu’hui lyoo na. Ngacha ne’ yni te’en can’ lo mslu tucua ne’ tyi’a txi can’ que ni. 4 Ntsu’hui nu ta’a nducua ni can’ ngüisin’ ri’, lo ndyucui’: ¿Ni cha’ mslu ne’ tyi’a txi re? 5 Tsu’hue lati si ncua quiya’ na, lo caja quina’an tñi lo’o na, tsaña’an nu ’ni ne’ cana ndijyin sna cientu tsan, lo quitsa na ’in nu ti’i. Lyee ’a yucui’ cha’ ’in ne’ cuna’an can’. 6 Una Jesús nujuin ni ’in ne’: A ta quiya’ ’in ne’, lo a cu’ni tucui, siyana sca cha’ tsu’hue ngui’ni ne’ lo’on. 7 Ña’an ndyca ri’ nu ti’i, lyigaa braa ndi’in can’ lo’on huan, lo ca ta yaan’ huan ’in can’ ña’an braa ndyca ri’ huan, una na’ tsi’i lyigaa braa ña’an tloon huan ’yan. 8 Ne’ cuna’an re cua’ nga’ni ne’ tsa ña’an nu ncua ’in ne’, msu’hua ne’ tyi’a txi ’yan, siyana xtucua loo ne’ cha’ ’in ne’ tsan nu ntsu’hui cha’ quitsin’. 9 Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan: nu tya’an yucui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose sa tyucui chelyuu, lo’o cha’ ’in ne’ cuna’an re tyucui’, siyana caja nu xu’hua ri’ ’in ne’. Nu juin Juda siyana tyaa ’in Jesús 10 Rcan’ Juda Iscariote, cui’ ta tityucua nu ta’a nda’an ni, ya yitsa’ ’in lyigaa nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, siyana tyaa ’in Jesús yaa’ ne’. 11 Mdiaa ’a ri’ ne’ bra yucui’ cha’ can’, lo mxtya ne’ cha’ siyana su’hua lyiya’ ne’ ’in. Ti rcan’ nan ña’an ntsu’hui cha’ tyaa ’in Jesús. 12 Lo ta’a bra ndyucu ne’ quijaxtlya nu a yu’hui na loo, cui’ bra ndujui ne’ slya’ cuine’ ta’a Pascua, lo ta’a nda’an ni nganicha’ ’in ni: ¿La ndyca ri’ tsa cu’ni chu’hue hua, na nu ca siin ’na ta’a Pascua re? 13 Rcan’ nga’an tñan Jesús tucua ta’a nda’an ni, lo nujuin ni ’in ne’: Yaan huan loo quichen cua, can’ tyucuan huan ’in sca nu lyi’ya sca te’en tyi’a lo tyucui ndyca’an huan ’in ne’. 14 Ña’an se’en sten, can’ sten huan. Ndeña’an tyucuin’ huan lo’o x’na na’an can’: Ni nu lca Mistro nujuin ni, ¿si la ca cu siin ni lo’o ta’a nda’an ni ta’a Pascua re? 15 Cui’ quitsa’ ’huan se’en nducua sca na’an tlyu, nu cua’ ndyca tucua piso, can’ ndi’in lyigaa na nu cu’ni tsu’hue ’na, lo cu’ni chu’huen huan na nu ntsu’hui cha’ cu siin na. 16 Rcan’ mdo’o ta’a nda’an ni lo nguiten loo quichen can’, cui’ ña’an yucui’ Jesús lo’o, ncuaña’an yato’o. Ndisna nga’ni chu’hue na nu cu siin ni laja ta’a Pascua can’. 17 Bra ngüi’ya tla, mdiaa Jesús lo’o quita’a tityucua ta’a nda’an ni se’en nducua na’an can’. 18 Ndi tucua ni, lo laja ndyucu siin ne’ nujuin Jesús ’in ne’: Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan, sca huan nu ta’a ndyucun na re ntsu’hui cha’ tyaa ’yan. 19 Ndisna ngunu’un ri’, cuinta scaa nganicha’ ’in ni: ¿Ta xtyi rin’ na’? 20 Jesús mxcuen ni ’in ne’: Cui’ scan huan nu ndyca tityucua huan re lca can’, cui’ nu cuicha’ quijaxtlya ’in sca ni’ qui’nan ti lo’on. 21 Nu chin ñi siyana Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan, ntsu’hui cha’ tyijyin ni ña’an cha’ nu cua’ nga’an scua loo quityi ’in Ndiose, una ’tna ca nu ntsu’hui cha’ tyaa ’in Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan yaa’ nten. Ti tsu’hue lati si a mdiyaan can’ chelyuu. 22 Laja ndyucu siin ni msñi Jesús sca quijaxtlya, mdyaa ni xu’hue ’in Ndiose, msu’hue ni ’in na lo mdaa ni ’in na ’in ne’. Lo nujuin ni: Cun huan ’in na, nde nu lca cuinan’. 23 Rcan’ msñi ni sca vasu viñu, mdyaa ni xu’hue ’in Ndiose, lo ndaa ni na ’in ne’, lyigaa yo’o ’in na. 24 Lo nujuin ni ’in ne’: Nde nu lca tnen, lo squi’ya na, tyca tsu’hue cha’ ’in nten chelyuu lo’o Ndiose, lo ntsu’hui cha’ quilu na siyana quina’an nten tyo’o laa ne’. 25 Nu chin ñi tyucuin’ lo’on huan: Ni xiya’ lo a co’on ’an viñu laja nu ti ndi’in lo’on huan re, si tsi’i la se’en ndlo Ndiose tñan. 26 Bra cua’ yla sca jyiin, rcan’ mdo’o nguiaa nde loo qui’ya Olivo. 27 Rcan’ nujuin Jesús ’in ne’: Lyigaan huan ntsu’hui cha’ cula tun huan ’yan tla ri ni, tsaña’an ndyucui’ quityi ’in Ndiose: —Taan cha’ cuiya’ cujui ne’ ’in ni nu naan seen slya’, lo slya’ can’ ña’an tucuiin ti cunaan ’in—. 28 Lo bra cua’ mdyo’o qui’un, la nducua la tsa’an se’en lca Galilea que ’huan. 29 Tyu nujuin ’in ni: Si lyigaa ne’ re cula tun ’in, una na’ a cu’nin ncuaña’an. 30 Jesús mxcuen ’in: Nu chin ñi tyucuin’ lo’o, tla ri ni laja nu ti lyiji xi’ya che’e tucua ya’, tyucui’ siyana a ntsu’hui lyoo ’yan. 31 Tyu nde lyee la mxtya cha’ lo’o ni, lo nujuin: Una a ’ni cha’ nisiya cujui ne’ ’yan lo’o, una a xcuan tloon ’in. Scaña’an ti yucui’ lyigaa. 32 Rcan’ mdiaa ne’ sca se’en naa Getsemaní, lo nujuin ni ’in ta’a nda’an ni: Nde ti tyucuan huan laja tyucuin’ lo’o Ndiose. 33 ’In Tyu ti, Jacobo, lo’o Xuhua mdo’o lo’o ni ntan ti, lo ndisna ngüi’ya sca tucu’hua tiee ni lo lyee ti’i ntsu’hui tiee ni. 34 Lo nujuin ni ’in ne’: Nu’un ’a ri’ carsya ’yan, cua’ lca na cua’ cajan lca. Nde ti quinu huan lo tyi’in huan ndii rin’ huan. 35 Chin’ ti se’en ti ndya’an ni, can’ ndi’ya xtyin ni la lyuu, mjñan ni ’in Ndiose si caja ña’an nu a tyijyin ni ndi’i. 36 Lo nujuin ni: Abba, Stin, lyigaa cha’ ca ’in, a taa cha’ cuiya’ tyijin ndi’i re, una tsi’i ña’an nu ndyca ran’, siyana cu’ni ña’an nu ndyca ri’. 37 Rcan’ mxtucui ni se’en nducua sna ne’ can’, nguija lyoo ni ’in lja’, lo nujuin ni ’in Tyu: Simun, ¿ta lja’? ¿Ta xtyi ri’ ni sca braa a mda loo tyucua ndii ri’? 38 Tyucuan huan ndii rin’ huan lo tyucuin’ lo’o Ndiose, siyana a sten cha’ a tsu’hue tieen huan. ’Huan ndlucua ri’ carsya ’huan cu’ni huan tñan tsu’hue, una cuina’ huan na’an ri na. 39 Xiya’ yaa ni, ticui’ ti ña’an mjñan ni ’in Ndiose lo’o ña’an cha’ nu cua’ yucui’ ni. 40 Rcan’ mxtucui ni xiya’, na’an ni siyana ticui’ ti ña’an lja’ ne’, siyana lyee ti’in ljyan scala ne’, lo a ngujlyo ’a ri’ ña’an ti xcuen ’in ni. 41 Nu cua’ ndyca sna ya’ mxtucui ni, rcan’ nujuin ni ’in ne’: Cajan’ lyan huan lo xtñan’ huan, ca ru siyana cua’ mdiaa braa quinu ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan yaa’ nten qui’ya chelyuu. 42 Titun huan lo quiaan na. Ña’an huan, cua ljyan nu ntsu’hui cha’ tyaa ’yan. 43 Laja nu ti ndyucui’ Jesús mdiaa Juda se’en ndun ni, cui’ ta tityucua can’ lca. Quina’an ’a nten mdiya lo’o, ntsu’hui nu lyi’ya espada, ntsu’hui nu nducua yca yaa’, mdiaa lo’o cha’ cuiya’ ’in lyigaa nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, lo’o ne’ escriba, lo’o qui’yu cula. 44 Nu ntsu’hui cha’ tyaa ’in Jesús, cua’ nga’ni cuiya’ cha’ ña’an cu’ni, lo nujuin: nu tyucui’ chan’ la sca’, can’ nu lca, xñi huan ’in una xñi tsu’huen huan cuinta ’in. 45 Cui’ ña’an braa mdiaa se’en ndun Jesús lo nujuin: Ni Mistro, Ni Mistro. Rcan’ yucui’ cha’ la sca’ ni. 46 Cui’ braa msñi ne’ ’in ni. 47 Una sca ta’a nda’an ni ngulo espada ’in, lo msi’yu nscan msu ’in ne’ nu ndlo ca tñan ni’ lyaa. 48 Rcan’ nujuin Jesús ’in: ¿Ni cha’ lo’o espada lo’o yca ljyan sñi huan ’yan tsaña’an ndyca rin’ huan lo’o sca ne’ cuna? 49 Lyigaa braa mdi’in lo’on huan, lo ngulu’un ’in nten ni’ lyaa, ¿ni cha’ a msñi huan ’yan rcan’? Una ’ni cha’ tsato’o ña’an cha’ nu cua’ nguinu scua loo quityi ’in Ndiose. 50 Lyigaa ta’a nda’an ni ngala yaa’ ’in ni, cua’ ña’an tucuiin ti msnan. 51 Una sca nu ti cuine’ ti nducui tyca’an ’in Jesús, lo’o msñi ne’ ’in, nguxen sca te’, 52 una mxnu sti te’ can’, lo msnan cuinan’ ti. 53 Rcan’ mdiya lo’o ne’ ’in Jesús se’en ndi’in nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, can’ nguio’ ti’in lo’o lyigaa la ña’an ta’a ntsu’hui cuinta, stu’hua lo’o qui’yu cula lo’o ne’ escriba. 54 Tyu tijyu’ ti nducui ndyca’an ’in Jesús, hasta mdiaa tuna’an se’en ndi’in nu ndlo ca tñan can’. Sca se’en ti ndi tucua lo’o sulyiya nu ntsu’hui cuan can’, lo nguitsun ri’ se’en ndi’in quii’ can’. 55 Lyigaa nu ndlo tñan ni’ lyaa, tsatlyu lo’o lyigaa la ña’an ta’a ndlo tñan, nan ña’an nu su’hua qui’ya chun’ Jesús se’en nu cujui ne’ ’in ni, una ni sca cha’ lo a nguija lyoo ’in ni. 56 Nisiya quina’an la nu msu’hua qui’ya ’in ni, una a ncua ca sca cha’ ti ’in ne’, siyana tsi’i scaña’an ti ndyucui’ ne’. 57 Rcan’ mditun tucua sna nu msu’hua qui’ya ’in ni lo’o cha’ cuiñi: 58 Huare’ ngune ’hua sca cha’ nu yucui’ re, lo nujuin: Na’ cuityen laa nducua re nu nguiaa’ lo’o juersa ’in nten chelyuu, una nu cua’ ca sna tsan xtun xca na, una tsi’i ’a lo’o juersa ’in nten chelyuu. 59 Ni ncuaña’an, lo a ncua ca sca cha’ ti ’in ne’. 60 Rcan’ nu ndlo ca tñan ni’ lyaa mditun jlu’hue la, lo nganicha’ ’in Jesús: ¿Ni cha’ ni sca cha’ lo a nxcuen, ni qui’ya nsu’hua ne’ ’in? 61 Una Jesús ni sca cha’ lo a mxcuen ni. Xiya’ nganicha’ nu ndlo ca tñan can’: ¿Ta chin ñi siyana nu’huin lca Crixtu, Sñe’ Ndiose ni nu tlyu lati? 62 Mxcuen Jesús ’in ne’: Na’ lcan. Ntsu’hui cha’ ña’an huan ’in —Ne’ Qui’yu nu Mdo’o la ni’ Cuaan nducua ni tsu’ cueen ’in Ndiose—, a cuinta ña’an huan ’in ni —quiaan ni loo coo—. 63 Rcan’ nu ndlo ca tñan ni’ lyaa can’ ngasa’ ste’ loo lyee ndyucuen tique’, lo nujuin: ¿Ni cha’ ti cuna na xca nu tyucui’ ña’an cha’ ’in ne’ re? 64 Cua’ ngune ’na ña’an yucui’ ca’an ’in Ndiose. ¿Ña’an nujuin huan nii? Lyigaa nu msu’hua qui’ya chun’, lo nujuin: Tsaloo caja ti. 65 Scaxca ne’ ndisna msu’hua siye’ ne’ tloo ni, mducun ne’ tloo ni lo myjcuan’ ne’ ’in ni, lo ndyucui’ ne’: Tyucui’, cha’ ti ca myjcuan’ ’in. Lo’o sulyiya can’ mjyi’in yaa’ tloo ni. 66 Tyu ti nducua tuna’an la qui’ya can’, lo mdiaa tun sca ne’ cuna’an msu ’in nu ndlo ca tñan ni’ lyaa. 67 Na’an ne’ nducua Tyu nguitsun ri’ se’en ndi’in quii’ can’, lo mxna’an tsu’hue ca ne’ ’in, lo nujuin ne’: Lo’o nu’huin ta’a nda’an ’in Jesús Nazaret. 68 Lo nujuin Tyu: A lo’on, ni a ntsu’hui lyoon ’in ne’, ni a jlyo ran’ ni cha’ ’in ndyucui’. Lo mdo’o tun Tyu tuna’an, rcan’ msi’ya sca che’e. 69 Xiya’ mxna’an ne’ cuna’an can’ se’en ndun Tyu, lo yucui’ ne’ lo’o lyigaa nu ndun lucui’ ti can’: Ticui’ ta’a cua lca re. 70 Tyu ticui’ ti ña’an nujuin siyana a lo’o nda’an lo’o Jesús. Chun’ nde’en can’ yucui’ scaxca ne’ lo’o: Nu chin ñi ca siyana lo’o lca ta’a nda’an cua, siyana ti cha’ ndyucui’ ti tycan’ ña’an na siyana lca sca ne’ Galilea. 71 Rcan’ msu’hua ri’ Tyu can’ sca cha’, lo nga’ni ti’ya ’in Ndiose, lo nujuin: Nu chin ñi s’ni, a ntsu’hui lyoon ’in ne’ nu ndyucuin’ huan cua. 72 Rcan’ msi’ya che’e can’ nu cua’ ndyca tucua ya’. La rcan’ mxu’hua ri’ Tyu ña’an yucui’ Jesús lo’o, siyana laja nu ti lyiji xi’ya che’e tucua ya’, tsato’o sna ya’ tyucui’ siyana a ntsu’hui lyoo ’in ni. Ndisna yna bra mxu’hua ri’ cha’ can’.

15

1 Tlya ti xca tsan can’ lyigaa nu ndlo tñan ni’ lyaa, lo’o qui’yu cula, lo’o ne’ escriba, stu’hua lo’o lyigaa la ña’an ta’a lyi’ya tñan, nga’ni cuiya’ ne’ cha’ siyana tsa lo’o ne’ ’in Jesús tloo Pilato, lo ña’an ndycan’ ni mdyaa ne’ ’in ni yaa’. 2 Pilato can’ nganicha’ ’in ni: ¿Ta cui’ lca Ree ’in ne’ judio? Mxcuen Jesús ’in: Nu’huin ndyucui’ ncuaña’an. 3 Nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, nde lyee la msu’hua qui’ya ’in Jesús. 4 Xiya’ nganicha’ Pilato ’in ni: ¿Ni cha’ ni sca cha’ lo a xcuen, lo snu ña’an nsu’hua ne’ re qui’ya ’in? 5 Una ni ncuaña’an lo a mxcuen Jesús, can’ cha’ nduhue ri’ Pilato ’in ni. 6 Ndeña’an ntsu’hui cha’ ’in gubiernu lyigaa yjan bra ndyca Pascua, ndlaa sca presu, ña’an nu ti nu tyo’o ne’ judio cha’ ’in. 7 Sca nu naa Barrabás, tsatlyu lo’o lyigaa la ña’an ta’a nducun’, ntsu’hui presu siyana yujui nten se’en mdi’in suun ne’. 8 Nten quina’an nu nguio’ ti’in can’, ndisna mjñan ne’ ’in Pilato cha’ culaa sca presu laja ta’a can’, cui’ ña’an cha’ nu cua’ ntsu’hui ’in ne’. 9 Pilato mxcuen ’in nten can’: ¿Ta ndyca rin’ huan culaan ’in nu lca ree ’in ne’ judio? 10 nujuin ncuaña’an, siyana ngüi’ya cuinta siyana lo’o cha’ cuita’an ri’ ’in nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, can’ cha’ mdyaa ne’ ’in Jesús cuinta ’in. 11 Una nu ndlo ca tñan ni’ lyaa, nde lyee la msu’hua cha’ tiee nten can’, siyana tsatlyu jñan ne’ ’in Pilato siyana culaa ’in Barrabás. 12 Xiya’ nganicha’ Pilato ’in ne’: ¿Ni ña’an ra ndyca rin’ huan cu’nin, lo’o nu ndyucui’ huan siyana lca ree ’in ne’ judio? 13 Rcan’ xiya’ yucui’ cueen nten can’: Jyi’in ca’an ’in loo cursi. 14 Lo nujuin Pilato ’in ne’: Una a sca qui’ya nga’ni re. Nten can’ nde lyee la yucui’ cueen ne’: Jyi’in ca’an ’in loo cursi. 15 Se’en nu quinu tsu’hue Pilato lo’o nten can’, ngulaa ’in Barrabás, lo mdyaa ’in Jesús yaa’ sundaru, ngulo tñan siyana qui’ni ni, lo tyca’an ni loo cursi. 16 Sundaru nguiten lo’o ’in Jesús ña’an tñan, can’ mxo’ ti’in ta’a tsatlyu. 17 Mxcu’ sca te’ cuaa ’in ni, ngañan sca sni’ quiche’ lo mxtya ’na que ni. 18 Ndisna msi’ya lo’o ’in ni, lo ndyucui’: ¡Ngui’ni tnu hua ’in, Nu’huin nu lca ree ’in ne’ judio! 19 Lo’o yca mjyi’in que ni, ngun siye’ ’in ni, lo ndun xtyin’ tloo ni, siyana lyee ngui’ni tnu ’in ni lca cha’ ’in. 20 Bra cua’ ngula’ mstyi lyo’o ’in ni, rcan’ nguilyoo te’ cuaa nu mxcu’ ’in ni, lo mxcu’ ’in ni lo’o ste’ ca ni. Ya lo’o ’in ni se’en tyca’an ni loo cursi. 21 Tucuiin nguiaa ne’ ndyucua ta’a ne’ lo’o sca nu yaa tñan ni’ quixin’, sca nu naa Simun nu mdo’o quichen Cirene, sti Jantru lo’o Rufo, lo sundaru can’ nga’ni cha’ cui’ya cursi can’. 22 Rcan’ mdiya lo’o sundaru ’in Jesús sca se’en nu naa Gólgota, lo cha’ re ndyca ri’ tyucui’, se’en lca que jyu’u. 23 Ndaa viñu nu mxtiya’ lo’o mirra ’in Jesús, una a yo’o ni ’in na. 24 Bra cua’ mjyi’in ca’an ’in ni loo cursi, ngusa’ ste’ ni, ngulo xu’hue ’in na, cha’ ña’an nu caja na ’in cuinta scaa. 25 Ntsu’hui braa cua’ caa tlya bra mjyi’in ca’an ’in ni loo cursi. 26 Lo qui’ya nu msu’hua ne’ ’in Jesús nga’an na nde que cursi, lo ndyucui’ na: Nde nu lca ree ’in ne’ judio. 27 A cuinta lo’o tucua nu cuna mjyi’in ca’an sundaru ’in loo cursi, sca tsu’ cueen ’in ni, lo xca tsu’ cuica. 28 Yato’o cha’ nu nguinu scua loo quityi ’in Ndiose, lo ndyucui’ na: Cua’ lca na sca cha’ ti ’in ni lo’o ne’ nducun’. 29 Nten nu ndijyin lucui’ ti can’ ndyucui’ ca’an ne’ ’in ni, nxquiñan ne’ que ne’ lo ndyucui’ ne’: Jun’, ¿ta tsi’i nu’huin nujuin siyana cuityen laa, lo sna ti tsan tñan ’in na xiya’? 30 Can’ cha’ culo laa ’in ticuii’, lo qui’ya loo cursi cua. 31 Nu ndlo tñan ni’ lyaa lo’o ne’ escriba, ticui’ ti ña’an ndyucui’ ca’an ’in ni, lo ndyucui’ scaxca: Nde nu ngulo laa ’in xca tucui, una a ndyca ’in culo laa ’in ticuii’. 32 Ri nii tloo na’an na qui’ya Crixtu loo cursi, cui’ ree ’in ne’ Israel, lo tsaña’an rin’ na ’in. A cuinta nu ta’a nga’an ni loo cursi, ndyucui’ ca’an ’in ni. 33 Bra mdiaa ndi’ya cuaan hasta mdiaa braa cua’ sna siin, ngüi’ya tla ña’aan sa tyucui se’en can’. 34 Cui’ braa cua’ sna siin yucui’ cueen Jesús: —Eloi, Eloi, ¿lama sabactani—? Cha’ re ndyca ri’ tyucui’: —Ndiose ’yan, Ndiose ’yan, ¿ni cha’ ngala yaa’ ’yan—? 35 Ntsu’hui nu ngune ’in cha’ nu yucui’ ni, lo ndyucui’ ne’: Ña’an huan, nsi’ya ’in nu ncua naa Elía. 36 Rcan’ ndla ti mdo’o sca nu nguia qui’ya sca te’, lo ngacha’ ’in na lo’o tyi’a vinagre, mscuen ’in na sca tuco’ yca siyana co’o Jesús ’in na, lo ndyucui’: Tyuhuitan na ña’an si caan Elía, lo ti’ya ’in loo cursi. 37 Una Jesús msi’ya cueen ni, cui’ ña’an braa ngujui ni. 38 Te’ tlyu nu nducui ni’ lyaa mda’ jlu’hue la na, ti ndyo’o la cuaan ngüi’ya la lyuu. 39 Nde loo se’en nga’an Jesús ndun x’na sundaru, bra ngune ’in ne’ ña’an msi’ya Jesús bra ngujui ni, lo nujuin: Nu chin ñi ca siyana nde ncua Sñe’ Ndiose. 40 A cuinta lo’o tucua sna ne’ cuna’an ndun tijyu’ ti na’ cui’ya, cui’ María Magdalena, María jyi’an See lo’o Jacobo, nu cuine’ la can’, a cuinta lo’o Salomé. 41 Juana ne’ cuna’an re mducui ndyca’an ’in Jesús, lo mdaa yaa’ ’in ni bra mda’an ni se’en lca Galilea. A cuinta lo’o xca ne’ cuna’an nu ta’a mdiaa ni quichen Jerusalén, ndun can’. 42 Siyana cua’ ngusiin tsan nu cua’ tisna xtñan’ ne’ judio, 43 yato’o sca nu naa See Arimatea, nga’ni tnu tiee ya jñan cha’ cuiya’ ’in Pilato siyana cutsi’ ’in Jesús. Lca sca nu ndun loo ’in ne’ judio, lo’o ndyuhui ta tsan nu ntsu’hui cha’ culo Ndiose tñan ’in nten. 44 Pilato can’ yuhue ’a ri’ bra yna cha’ siyana cua’ ngujui Jesús, can’ cha’ msi’ya ’in x’na sundaru can’, lo nganicha’ ’in ne’ si chin ñi cha’ cua’ ngujui Jesús. 45 Bra cua’ ngujui rsuun ’in siyana cua’ ngujui Jesús, rcan’ ndaa Pilato cha’ cuiya’ ’in See can’ siyana cutsi’ ’in ni. 46 Msi’i See can’ sca te’ tsu’hue ña’an, lo bra mdi’ya ’in Jesús loo cursi, nguxen te’ can’ ’in ni. Mxtya ’in ni ni’ sca tuquee nu cua’ lca nguiaa’, lo nda xeen sca quee siyana tucun ’in na. 47 María Magdalena, lo’o María nu lca jyi’an See, na’an ne’ la ngutsi’ Jesús.

16

1 Bra cua’ mdijin tsan nu nxtñan’ ne’ judio, María Magdalena lo’o María jyi’an Jacobo, lo’o Salomé msi’i tyi’a txi nu su’hua ’in Jesús se’en ngutsi’ ni. 2 Tlya ti culo tsan ’in smana can’, bra tya nducua ti cuicha mdo’o ne’ nguiaa ne’ tucuaa can’. 3 Tucuiin nguiaa scaxca ndyucui’: ¿Ti ca culo ntan quee nu ndyucun tucuaa can’? 4 Bra mdiyaa, na’an siyana cua’ mdo’o ntan quee can’, lo lca na sca quee tlyu. 5 Nguiten se’en ngutsi’ Jesús, lo na’an nducua sca nu ti cuine’ ti tsu’ cueen can’, lcu’ sca te’ tucuin nu ngaten, lo ytsen. 6 Lo nujuin ’in ne’: A cutsen huan, jlyo ran’ siyana nda’an nan huan ’in Jesús Nazaret nu mjyi’in ca’an ne’ ’in loo cursi. Cua’ mdyo’o qui’u ni, lo a ntsu’hui ’a ni nde, ta quiin huan se’en mxtya ne’ ’in ni. 7 Quia yitsan’ huan ’in ta’a mda’an ni, lo’o Tyu, siyana la nducua la ni tsaa ni se’en lca Galilea, la cua ña’an ta’a ni lo’o ne’, cui’ ña’an nu cua’ yucui’ ni lo’o ne’. 8 Ndla ti mdyo’o ne’ cuna’an can’ se’en ngutsi’ ni, ndyucuan lyee nguitsen, lo ni a yucui’ ’a lo’o ni xca tucui, siyana lyee nguitsen. 9 Tlya culo tsan ’in smana bra mdyo’o qui’u Jesús, la nducua la ’in María Magdalena ngulu’u tloo ni ’in, cui’ nu ngulo ni quita’a cati cui’in xña’an ’in. 10 Mdo’o nguia yitsa’ cha’ can’ ’in lyigaa la ña’an ta’a mda’an Jesús, se’en ndi’in nu’un ri’ lo nguinan. 11 Bra yna cha’ siyana lu’u Jesús, a cuinta María cua’ na’an tloo ’in ni, una a yaña’an ri’ cha’ can’. 12 Chun’ nde’en la can’, ngulu’u tloo Jesús ’in tucua nu nguiaa sca tucuiin ni’ quixin’, una xca ña’an ngulu’u tloo ni ’in ne’. 13 Cui’ braa ya yitsa’ ’in lyigaa la ña’an ta’a mda’an ni cha’ can’, una ticui’ ti ña’an a yaña’an ri’. 14 La xiya’ ti can’ ngulu’u tloo Jesús ’in yucui’ ca ta’a mda’an ni, cui’ cha tixca can’, se’en nducua yucu. Lo yucui’ ni lo’o ni cha’ tla ’a carsya ’in ne’, lo a yaña’an ri’ ’in nu na’an tloo ca ’in ni bra cua’ mdyo’o qui’u ni. 15 Rcan’ nujuin ni ’in ne’: Tsaan huan sa tyucui chelyuu, lo tyucuin’ huan cha’ tsu’hue ’in Ndiose lo’o lyigaa nten. 16 Nu tsaña’an ri’ ’yan lo tyucua tya, can’ nu tyo’o laa. Una nu a tsaña’an ri’ ’yan, can’ nu caan yuhue’ chun’ sa tyucui braa. 17 Nu tsaña’an ri’ ’yan, scaxca cha’ nu tnu cu’ni can’: Lo’o cha’ cuiya’ ’yan, culo can’ cui’in xña’an nu ntsu’hui ’in nten, lo tyucui’ can’ scaxca lenguas nu cui. 18 Si xñi can’ sca cuinaan nu yla, lo ta co’o can’ na nu yu’hui yaan, lo a sca ca ’in. A cuinta xtya can’ yaa’ ’in nu ti’i lo tyca. 19 Bra mdyi yucui’ Ni X’na na cha’ re, nga’ni Ndiose cha’ ndyucuen ni la ni’ cuaan, lo ndi tucua ni tsu’ cueen ’in ni. 20 Ta’a mda’an ni ya yucui’ cha’ tsu’hue ’in Ndiose lyigaa se’en, lo Ni X’na na mda yaa’ ni ’in ne’, lo mxnu scua tsa ni cha’ nu yucui’ lo’o cha’ tnu nu nga’ni ni. Amen.