Labari kpa n bo

LUKA

akɛrɛ i ni

1

1Ya si Teyofilosi, minɛ dɔŋgu boroori bu nyi na ba kɛrɛ sam bo bu yoori ya nu fɛn n afa ase. 2Kabo jɔrɛ n ti na bu kɛrɛɛri i ni, yiri ye minɛm seeri ya n a, nyini minɛm bo bu woori i bumboori ni, bɛrɛ ŋuuri i a, bɛrɛ kaanri a. 3Tɔ, kabo mini ni m tii ayi kɔrɛsi aniɛ sereya n kɛrɛ, fite saŋga n bo jɔrɛ n boori i bu ni, ma ŋu ka i ti kpa ka mini gusu kɛrɛ i kɛrɛ sɛsɛ i su na i kɔ atin su fa ma wɔrɔ Teyofilosi bo a la anyunuyi ni, 4adena a si ka bo ba kan akere u n kɛrɛ ti nahɔrɛ wɔ.

Kabo Nyɛmɛ mɛrɛkɛ n kɔɔri Zakariya dɔ n jɔrɛ

5Saŋga bo Herode yo ti Yudiya fɛmɛ ni, Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ be wo bɛrɛ, bu fere i ka Zakariya. I fite Abiya dɛɛ Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔm asɛsɛ n nu wɔ. Bu fere i yi duma ka Elizabɛti, yiri mmɔɔ ti Aarɔn busu nu­fɔ ɔ. 6Bɛrɛ nnyɔm kɛrɛ yo ti minɛm bo bu su Nyɛmɛ nahɔrɛ su wɔ, na bu deeri i nɔaniɛ maa­wam ni, na bu yoori dekem kɛrɛ bo i se ka minɛm yo i ni. 7Ama, ba wu má baa, dama Elizabɛti ti ŋɔrɔka a, na bekun i ni i hun n kɛrɛ ayo nkpiɛnm agaya.

8Cɛɛn n be, na Zakariya awo Yuda­fɔm Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n Sɔɔ Casi n nu suyo i Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ juma, dama nyini cɛɛn n ti bu dɛɛ busu nu­fɔm cɛɛn wɔ. 9Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔm la bu nana sa­yoo­wa be. Bu tu mbaa a, na bu yi bu nu kun. Nyini cɛɛn ni, bu yiiri Zakariya a, ka i wura bu Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n Sɔɔ Casi n nu, na i kunkun ayiri kunkuun­wa nva­nvani. Nyini ti, na wɔ kɔ awura nu. 10Ayiri nva­nvani n kunkun saŋga ba juuri ni, na jama kɛrɛ aka gisan nu susere Nyɛmɛ. 11Na Nyɛmɛ mɛrɛkɛ aba ayi i ŋu akere Zakariya, i jina Mikun n yoo­wa yoo­biri fɔmbɔrɔ su, deke bo wɔ kunkun ayiri nva­nvani n ni. 12I ŋuuri mɛrɛkɛ n sɔ ni, na wɔ bo biri, na sɛrɛ ati i. 13Ama, na mɛrɛkɛ n ase i ka, “Zakariya, má a ma sɛrɛ ti u. Nyɛmɛ ade u sere ni. U yi Elizabɛti bá wu baa­biɛsɔ, na a tún i duma ka Yohane. 14Baa n bo i wú i n dɛɛ ti, u ahore jɔ́ agaya kɔ sin su, na minɛ dɔŋgu gusu ahore jɔ́. 15Baa ni bá yo sɔnɔ bambaka a Nyɛmɛ dɔ. Wɔ yo má daka ka i nu nzan fieo. Haari i ni kunnu, ye Nyɛmɛ Awiɛwiɛ Casi ni wúra i ŋu a. 16Na i má Yisareli busu nu­fɔm dɔŋgu kpie bu nyi ba yiri Micɛra Nyɛmɛ n bo i ti ye ni ka bu su i n dɔ. 17Awiɛwiɛ Casi n faŋga wó yiri ŋu ka Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ Eliya a, yiri dú Micɛra nyunu a, adena i yó nbaasim ni bu nbaam afiɛn dɔŋgu a, na i káaki minɛ ketee­wam sunsunni, na bu yó minɛ kpam, na i sɛ́sɛ Nyɛmɛ minɛm su se i.”

18Na Zakariya ase Nyɛmɛ mɛrɛkɛ n ka, “Nzu deke ye m fá si ka jɔrɛ n bo a sujɔjɔ i ni yó nahɔrɛ a? Dama ma yo kpiɛn, m yi gusu ayo buke.”

19Na mɛrɛkɛ n ase i ka, “Bu fere m ka Gabiriyeli. Mini wo Nyɛmɛ nyunu a. Ye wɔ sunma m u dɔ ka m fa ahin labari kpa n ba ma u a. 20Ti fɛn. Nɔaniɛ n bo m sujɔjɔ i ni bá yo nahɔrɛ wɔ, saŋga bo Nyɛmɛ koro ka i yo ni. Ama, a yo má m nɔaniɛ n yarada dɛɛ ti, a tɔ́ amuna, na a kóro jɔjɔ má haari cɛɛn bo a bá ŋu ka nɔaniɛ n bo m sujɔjɔ i n ayo nahɔrɛ.”

21Nyini saŋga n kɛrɛ minɛm n toko jina gisan nu ŋminda Zakariya, na ba birisi deke bo i ti na wɔ cɛ Sɔɔ Casi n nu sɔ ni. 22Saŋga bo i ba fiteeri ni, wɔ koro ajɔjɔ má bu dɔ. Dɔ na ba fa nu ka wɔ ŋu alekutura deke be Sɔɔ Casi n nu. Dama wɔ koro ateke má i nɔɔ ajɔjɔ má, se i fa i saa jɔjɔ bu dɔ a.

23Saŋga bo Zakariya ba yoori i juma kɛrɛ wieeri Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu ni, na wɔ kpie i nyi akɔ i bɔsu. 24Wɔ cɛ má, na i yi Elizabɛti anyinsɛ. Wɔ yi má i ŋu fofoe nu haari sara nnu. 25Na wɔ se ka, “Kisa, ya Micɛra n aniɛ aŋu m aŋunfɔ. Wɔ yi m afite nyinsɛ bambaka nu.”

Kabo Nyɛmɛ mɛrɛkɛ n kɔɔri Mariya dɔ n jɔrɛ

26Saŋga bo Elizabɛti nyinsɛ n ba juuri sara nsɛn ni, na Nyɛmɛ asunma mɛrɛkɛ Gabiriyeli miɛ be bo i wo Galili awɔrɛ n nu, na bu fere i ka Nazarɛti ni, 27ka i kɔ fa labari ma suŋguru be bo bu fere i ka Mariya ni. Nyini saŋga, ba fa i ace biɛsɔ be, bu fere i ka Yosefu, i fite Fɛmɛ Davidi dɛɛ busu n nu wɔ. I ni Mariya nya saŋga da má, dama wɔ nya ja má i. 28Na mɛrɛkɛ n awura i ŋu, na wɔ se i ka, “Suŋguru, m yo u ansɛ ni tere­fiɛ. A di Nyɛmɛ ahɔrɔma, na i kaaki wo u dɔ.” 29Mariya tiiri ahin nɔaniɛ n ni, na wɔ yo i alekutura, na wɔ birisi ase ka, “Ahin ansɛ yoo­wa n bu la ka sɛ wɔ lɛɛ?” 30Na mɛrɛkɛ n ase i ka, “Mariya, má a ma sɛrɛ ti u. A di Nyɛmɛ ahɔrɔma beberebe. 31So u sui na a ti. M ŋa a bá nyinsɛ, na a wú baa­biɛsɔ, na a tún i duma ka Yesu. 32I bá yo sɔnɔ bambaka, na bu fere i ka, Nyɛmɛ Fɛmɛ Kpiri n Wa. Ya Micɛra Nyɛmɛ fá i na Davidi fɛmɛya biɛ ma i, 33na i yó Jakɔbu busu nu­fɔm fɛmɛ saŋga kɛrɛ, na i dɛɛ fɛmɛya ni lá má awieeri.” 34Na Mariya abisa mɛrɛkɛ n ka, “Ye ahin yó sɛ koro yo a? Dama m nya si má biɛsɔ.” 35Na mɛrɛkɛ n abɔ i nu ka, “Nyɛmɛ Awiɛwiɛ Casi ni bá wura u ŋu, na Nyɛmɛ dɛɛ yiko n bá wo u dɔ. Nyini ti, baa n bo a wú i ni, i bá yo baa casi wɔ, na bu fére i ka Nyɛmɛ Wa. 36Niɛ fɛn, Elizabɛti bo i ti u lamɔkɔ ni, yiri bo bu ŋa i ti ŋɔrɔka ni, haari ni bo wɔ yo buke ni, wɔ nyinsɛ, i sara nsɛn lɛɛ. 37Pui wo má bɛrɛ bo Nyɛmɛ koro yo má i.” 38Na Mariya ase i ka, “Tɔ, m ti Micɛra n afani wɔ. Ma nyini sam kɛrɛ yo ma m kabo a se ni.” Na mɛrɛkɛ n akɔ ayaki i.

Kabo Mariya kɔ niɛɛri Elizabɛti busu ni

39Nyini dɛɛ sin, wɔ cɛ má, na Mariya akpa i ŋu, na wɔ yasu ndende akɔ Zakariya ni i yi Elizabɛti bɔsu ka i kɔ niɛ bu busu. Nyini miɛ n wo Yudiya asiɛn n su bukam n afiɛn wɔ. 40Na wɔ kɔ awura Zakariya dika, na wɔ yo Elizabɛti ansɛ. 41Elizabɛti tiiri Mariya ansɛ yoo­wa n ni, na baa n bo i wo i kunnu n akpisi i ŋu. Dɔ na Awiɛwiɛ Casi n awura Elizabɛti ŋu, 42na wɔ bo awie kpa, i ŋa, “Nyɛmɛ ayo u kisi atara nbaram kɛrɛ, wɔ kaaki ayo baa n bo a bita i nyinsɛ n kisi. 43Nzu jirima la ahin n bo Nyɛmɛ afa ama m n a, ka m Mibiɛ dɛɛ ni aba aniɛ m busu a? 44Dama m tiiri u ansɛ yoo­wa n na baa n bo i wo m kunnu ni, akaba akpisi i ŋu ni akunnujɔ. 45Tere­fiɛ wo u dɔ, dama a yo yarada ka Mibiɛ n nɔaniɛ n bo wɔ kan akere u ni, i bá yo yii­wa aŋgba.”

Kabo Mariya diiri jue kansiiri Nyɛmɛ ni

46Na Mariya ase ka,

“M kansi Mibiɛ ni m ahore­mbaa su.

47M ahore ajɔ Nyɛmɛ ŋu, yiri bo i ti m Tii­de­fɔ ni.

48Haari ni bo m ti i afani n kɛrɛ ni, i wara afi má m sa.

Fite nyuma fa kɔ, minɛm kɛrɛ bá fere m ka tere­fiɛ­fɔ.

49Dama ka Micɛra yiko kɛrɛ fɔ ni ayo sakpa beberebe ama m,

i duma ti casi.

50Saŋga kɛrɛ saŋga i si aŋunfɔ ɔ,

i si minɛm bo bu soro i n kɛrɛ aŋunfɔ ɔ.

51Wɔ fa i yiko asaa ni, afɔn asandi karambani­fɔm,

ni bu sunsunni tiɛ n kɛrɛ.

52Wɔ yi nfɛmɛ bambakam afite bu fɛmɛya biɛm n su,

na wɔ yɛ tarakam saa su.

53Wɔ ma ahɔɛ­fɔm neŋge kpakpam na bu kunnu ayi,

na wɔ fɔn neŋge­fɔm na ba ka bu saa ŋgbɛɛn.

54-55Sɛsɛ­su n bo i yo faari na i diiri i di ni ya nam ni,

wɔ ma i ayo yii­wa,

ye wɔ ba abuka Yisareli­fɔm bo bu su i ni.

I wara afi má Abraham sa.

Wɔ si i ni i sin­fɔm kɛrɛ aŋunfɔ saŋga kɛrɛ.”

56Na Mariya aka Elizabɛti bi, sara nsan, na wɔ nya aba akaaki akɔ i bɔsu.

Kabo bu wuuri Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ n ni

57Elizabɛti kutu cɛɛn ni, na wɔ wu baa­biɛsɔ. 58Na Elizabɛti tana­fɔm, ni i lamɔsim tiiri ka Micɛra n ayo i sakpa bo i la má aŋusu ni, na bu ni yiri kɛrɛ kunnu ajɔ. 59Baa n le­mɔcuɛ cɛɛn n ba juuri ni, na ba tiɛn bu nɔɔ na bu wura i kɛnkɛnnɛ, na bu tun i duma. Má bu koro ka bu fa i si Zakariya duma fa tun i a. 60Ama, na i ni ase ka, “Ai, bu fére i ka Yohane wɔ.” 61Na ba se i ka, “U lamɔsi nu, bu fere ŋma sɔ a?” 62Na ba fa bu saa ajɔjɔ baa n si n dɔ, na bu si duma bo i koro ka bu fa tun i wa ni. 63Dɔ na Zakariya afa i saa akere ka, bu má i deke be na i kɛrɛ, na wɔ de i na wɔ kɛrɛ ka, “I duma la Yohane.” Na nyini jɔrɛ n ayo bu kɛrɛ alekutura. 64Jina n nu bɛrɛ, na Nyɛmɛ ateke i nɔɔ na wɔ bo i bu ajɔjɔ bekun, na i sukansi Nyɛmɛ. 65Na sɛrɛ ati bu tana­fɔm kɛrɛ. Na minɛm akan nyini sa n bo i yoori n jɔrɛ abara ayɛ Yudiya awɔrɛ n bukam n kɛrɛ su. 66Na minɛm kɛrɛ bo bu tiiri i n afa jɔrɛ n ase bu ahore su na bu susunsun, na ba bisa bu ŋu ka, “Baa n ba nyiiri, i yó nzu baa lɛɛ?” Bu seeri sɔ ni, dama bu kɛrɛ aŋu ka Micɛra n yiko n wo i ŋu.

Kabo Zakariya kaanri Nyɛmɛ nɔaniɛ n ni

67Na Awiɛwiɛ Casi n awura baa n si Zakariya ŋu, na wɔ kan Nyɛmɛ nɔaniɛ, i ŋa,

68“Am ma ya kansi ya Micɛra ni,

yiri bo i ti Yisareli­fɔm Nyɛmɛ ni.

Dama ka wɔ ba aniɛ i minɛm busu,

na wɔ de bu tii aji.

69Wɔ ma ya tii­de­fɔ faŋga­fɔ,

i fite i amusui­su­fɔ Fɛmɛ Davidi dɛɛ busu n nu wɔ.

70Nyɛmɛ yo maari i nɔaniɛ kan­fɔ casim jɔjɔɔri dawa saŋga

71ka i bá de ya tii fite ya kpɔ­fɔm,

ni bo bu koro má ya n saa nu.

72Sɔ ye i kereeri ka i si ya nam aŋunfɔ,

na i wara fi má i sɛsɛ­su casi n sa a.

73-74I yo faari nyini sɛsɛ­su n na wɔ di i di ni ya na Abraham

ka i de ya tii fite ya kpɔ­fɔm saa nu,

adena ya koro su i bo ya soro má sɛrɛ,

75na ya yo casi na ya yo sa bo i kɔ atin n su i dɔ,

haari ni ya ŋgɔɔ awieeri.

76Wɔrɔ, m wa ni, bu bá fere u ka

Micɛra Nyɛmɛ Kpiri n dɛɛ nɔaniɛ kan­fɔ.

Dama a dú ya Micɛra n mɔ

na a kɔ́ sɛsɛ i atin su ŋminda i.

77Na a má i minɛm si ka i fá bu satiɛ ce bu n dɛɛ ti,

ye i dé bu tii ji a.

78Dama Nyɛmɛ si ya aŋunfɔ agaya n dɛɛ ti,

i má aŋgoro wein n ta ma ya.

Nyini wein n ti kabo wiɛ fite na i ti n wɔ,

79na i má wein ta ma minɛm bo bu wo awosin nu

na bu soro yiwee sɛrɛ ni.

Na i bá kere ya atin bo i ma ahoreda.”

80Na baa n anyi, na Nyɛmɛ ayo i sunsunni faŋga, na wɔ kɔ awo boro kpantain nu dɔ i ŋumi, haari cɛɛn n bo i ba yiiri i ŋu fiteeri fofoe nu kere Yisareli­fɔm ni.

2

Kabo bu wuuri Yesu ni

1Nyini saŋga na Roma­fɔm fɛmɛ kpiri n bo bu fere i ka Siza Agusito ni, ama nɔɔ ka bu kɛrɛ i minɛm kɛrɛ duma. 2Nyini saŋga ni tiiri ciciri su dɛɛ minɛm duma kɛrɛɛ­wa n ŋusu a. Nyini saŋga n ye sɔnɔ be bo bu fere i ka Kurenɔsi n ti Siriya awɔrɛ n nu gomina n a. 3Nyini ti, na deke bo sɔnɔ kɛrɛ wo na ba kɔ bu na miɛ su na bu kɔ kɛrɛ bu duma. 4Dɔ na Yosefu gusu afite Nazarɛti miɛ n bo i wo Galili awɔrɛ n nu ni, na i kɔ kɛrɛ i duma. I kɔɔri miɛ n bo bu fere i ka Bɛtilɛhɛm na i wo Yudiya awɔrɛ n nu wɔ, dɔ ye bu wuuri Fɛmɛ Davidi a. Yosefu ti Fɛmɛ Davidi dɛɛ busu nu­fɔ n ti ye i kɔɔri awɔrɛ n nu dɔ a. 5I ni Mariya bo ba fa ace i ni kɔɔri a. Nyini saŋga ni, Mariya bita nyinsɛ. 6Bu wo dɔ n na saŋga n aju bo Mariya wu baa. 7Ba nya má fofoe wɔfɔm daa­biri n nu bo bu da. Nyini ti, na ba kɔ awura deke bo bu fa neŋge­ndɔrɛm wura, dɔ na wɔ wu i suŋguru baa, baa­biɛsɔ. Na wɔ fa baa n apɔɔndi sanvuin nu, na wɔ fa i ada neŋge­ndɔrɛm diire dii­biri alaka nu.

Kabo mɛrɛkɛm tiɛɛri nbɔɛ­sasa­fɔm ŋu ni

8Nbɔɛ­sasa­fɔm nbem wo nyini awɔrɛ n nu dɔ suniɛ bu nbɔɛm dika, kɔŋguɛ, 9na Micɛra n mɛrɛkɛ akaba atiɛ bu ŋu, na Micɛra n ama i wein ata abara ayɛ bu, na sɛrɛ ati bu agaya, 10ama, na mɛrɛkɛ n ase bu ka, “Má am ma sɛrɛ ti am. Ma ba ka m ba ma am labari kpa a. Nyini labari ni, yiri má minɛm kɛrɛ ahore jɔ agaya. 11Ahin kɔŋguɛ n nu bɛrɛ, ba wu am Tii­de­fɔ ni, Fɛmɛ Davidi bɔsu n nu, yiri ti Kristo n bo Nyɛmɛ ase ka i súnma i n a, am Mibiɛ ni. 12Deke bo i kere am na am sí nu n la ka, am kɔ́ ŋu ka ba fa i apɔɔndi sanvuin nu afa i ada neŋge­ndɔrɛm diire dii­biri alaka nu.” 13Jinaa­biri n nu bɛrɛ na mɛrɛkɛm beberebe akaba afite aŋgoro abuka nyini kun n su, na bu sukansi Nyɛmɛ, bu ŋa,

14“Kansi wo Nyɛmɛ bo i wo aŋgoro n dɔ.

Na ahoreda wo minɛm bo bu wo asiɛŋgu fɛn n dɔ

na Nyɛmɛ ahore ajɔ bu ŋu ni.”

15Saŋga bo mɛrɛkɛm n fiteeri bu dɔ kpieeri bu nyi kɔɔri aŋgoro ni, na nbɔɛ­sasa­fɔm ni ase bu ŋuŋu nu ka, “Am ma ya kɔ Bɛtilɛhɛm miɛ n nu na ya kɔ ŋu deke n bo wɔ yo na Micɛra n ayi akere ya ni.” 16Nyini ti, na ba kɔ ndende, na ba kɔ aŋu Mariya ni Yosefu, na ba ŋu baa n gusu ka i da neŋge­ndɔrɛm diire dii­biri alaka n nu. 17Saŋga bo bu kɔ ŋuuri baa n ni, na ba kan nɔaniɛ n kɛrɛ bo mɛrɛkɛ n fa maari bu fa kɔ baa n ŋusu jɔrɛ n akere minɛm. 18Na minɛm kɛrɛ bo bu tiiri kabo nbɔɛ­sasa­fɔm seeri bu ni, n ayo alekutura. 19Na Mariya afa nyini sereya n kɛrɛ bo i yoori ni ase i ahore su. 20Na nbɔɛ­sasa­fɔm n akpie bu nyi akɔ bu nbɔɛm n bi, na bu sukansi Nyɛmɛ na bu subo tuntun i fa kɔ deke n kɛrɛ bo ba ŋu i na ba ti i n dɛɛ ti. Deke n kɛrɛ yoori kabo mɛrɛkɛ n seeri bu n wɔ.

Kabo bu tuunri Yesu duma ni

21Saŋga bo le­mɔcuɛ cɛɛn n ba juuri ni, na ba wura baa n kɛnkɛnnɛ, na ba tun i duma ka Yesu. Duma n bo mɛrɛkɛ n fa maari i ka, na i ni nyinsɛɛri i n lɛɛ.

Kabo bu faari Yesu kɔɔri Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu barasu ni

22Na cɛɛn n aju bo Yosefu ni Mariya kɔ yo bu fin ŋmisi sa­yoo­wa kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaa­wa n bo i fa maari Moyisi n kereeri ka bu yo ni. Nyini ti, na ba fa baa n akɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu na bu kɔ fa i wura Micɛra n saa nu. 23Kabo ba kɛrɛ i Micɛra n nɔaniɛ kpamaa­wa n nu ni, ba kɛrɛ ka, “Baa­biɛsɔ kɛrɛ bo i ti i ni suŋguru baa, i ti ye ni ka bu fa i kɔ ma Micɛra ni, na i yó i dɛɛ.” 24Na ba kɔ ayo yoo­wa, kabo Micɛra n nɔaniɛ kpamaa­wa n akere ka bu yo i ni, bu faari bumbuku wara tiiwa nnyɔ yoori yoo­wa n a.

25Nyini saŋga ni, sɔnɔ be wo Yɛrusalem, bu fere i ka Simeyon. I yo ti sɔnɔ bo i yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ ɔ, na i ti sɔnɔ bo i soro Nyɛmɛ, na i ŋminda fa kɔ saŋga bo Yisareli­fɔm nya bu tii­de n wɔ. Na Awiɛwiɛ Casi n wo i ŋu. 26Na Awiɛwiɛ Casi n ama wɔ si ka i wú má, má ka i nyu­mbaa aba aŋu Kristo ni, Tii­de­fɔ n bo Micɛra n ase ka i súnma i ni. 27Na Awiɛwiɛ Casi n ama Simeyon akɔ Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu. Nyini saŋga n ye Yesu si ni i ni gusu afa i akɔ ka bu kɔ yo yoo­wa kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaa­wa n akere ka bu yo n a. 28Simeyon ŋuuri baa n sɔ ni, na wɔ kaba ade baa ni i saa nu, na wɔ kansi Nyɛmɛ, i ŋa,

29“M Mibiɛ, u nɔaniɛ n bo a yo seeri m ni, ayo yii­wa,

ma mini u akɔɔ n atin kisa na m fíte durunya n nu ni ahoreda.

30Dama kisa mini ni m tii nyu­mbaa aŋu Tii­de­fɔ ni,

31yiri ye a sɛsɛ i su,

ye a ma minɛm kɛrɛ nyu­mbaa aŋu i a.

32Yiri ti wein n a, na i kére minɛm u atin ni,

bɛrɛ bo bu ti má Yuda­fɔm ni,

na i wúra Yisareli­fɔm kpiri,

bɛrɛ bo bu ti u dɛɛ minɛm ni.”

33Simeyon jɔjɔɔri baa n jɔrɛ sɔ ni, na i si ni i ni ayo alekutura. 34Na Simeyon asere Nyɛmɛ, na wɔ yo bu kisi. Na wɔ se baa n ni ka, “Ahin baa n ye Nyɛmɛ ayi i ka i má Yisareli­fɔm dɔŋgu kpaasi, na dɔŋgu gusu yásu n a. Yiri yó deke bo i ti alekutura sa, na minɛm dɔŋgu bá kete i. 35Sɔ ye i bá yi bu asiri nu sunsunni tiɛm kɛrɛ fite fofoe nu a. Na yiri ti, u ahore sáaki agaya, kabo takobe kpiɛ sɔnɔ na i yo ya ni.”

36-38Nyini saŋga n nu nɔ ɔ, na bara be, i ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ ɔ, na i gusu wo dɔ, na wɔ ba baa n bi. I duma la Anna, na bu fere i si ka Fanuwɛli, Aseri dɛɛ busu nu­fɔa. Bara n ti buke wɔ nahɔrɛ su, i jaari i hun, bu afɔ nso ye i kaari kuna­fɔ a. Nyini saŋga ni, i la afɔ abura­mɔcuɛ ni nna. Wɔ kpaaki ayaki má Nyɛmɛ Seree­biri Awuru ni, i cici i nɔɔ sɔ ɔ, na i kɔ susere Nyɛmɛ, wiɛsu ni kɔŋguɛ. I ba juuri baa n bi ni, na wɔ da Nyɛmɛ asi na yiri gusu ajɔjɔ baa n jɔrɛ akere minɛm kɛrɛ bo bu ŋminda ka Nyɛmɛ sunma Tii­de­fɔ n na i de Yisareli­fɔm tii ji ni.

Kabo bu faari Yesu kɔɔri awuru ni

39Saŋga bo Yosefu ni Mariya yoori yoo­wa n kɛrɛ bo Micɛra n nɔaniɛ kpamaa­wa n kere ka bu yo n wieeri ni, na ba kpie bu nyi akɔ bu bɔsu Nazarɛti bo i wo Galili awɔrɛ n nu ni. 40Na baa n anyi, na wɔ nya faŋga ni alecira, na Nyɛmɛ ahɔrɔma awo i dɔ agaya.

Kabo bu faari Yesu kɔɔri Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni

41Afɔ kɛrɛ afɔ, Yesu si ni i ni kɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu wɔ, na bu kɔ di Butara cɛɛn­kpiri, bo bu di i na bu teŋge su kabo Nyɛmɛ yo deeri bu nam tii fiteeri Ijipiti­fɔm asiɛn su ni. 42Saŋga bo Yesu ba juuri afɔ buru ni nnyɔ ni, na ba kɔ na bu kɔ di cɛɛn­kpiri n kabo bu yo afɔ kɛrɛ afɔ ni. 43Bu ba diiri cɛɛn­kpiri n wieeri na bu sukpie bu nyi kɔ awuru ni, na Yesu yiri aka Yɛrusalem dɔ. I si ni i ni asi má ka wɔ ka dɔ. 44Bu sunsunni la ka i wo abeŋgu natiiri­fɔm n nu wɔ, nyini dɛɛ ti, bu wo kɔ su wɔ haari wiɛ kɔ sutɔ. Dɔ na ba bo i bu suniɛniɛ i, bu lamɔsim ni bu danfom nu. 45Ama, ba ŋu má i, na ba nya kpie bu nyi akɔ Yɛrusalem na bu kɔ niɛniɛ i. 46I le­san cɛɛn na ba kɔ aŋu ka i tana Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu, Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm afiɛn suso i sui, na i subisa bisaa­wam. 47Na minɛm bo bu tiiri i nɔaniɛ n kɛrɛ ayo alekutura, fa kɔ kabo i la si na i bɔ nɔaniɛ bisaa­wam nu barasu ni. 48Na saŋga bo i si ni i ni ba ŋuuri i n na ba miɛ, na i ni abisa i ka, “M wa, nzu ti ye a yo ya sɔ a? A ma mini ni u si ahore asaaki akɔ asin su, haari ya nati wo u niɛniɛ su.” 49Na wɔ se bu ka, “Nzu ti ye am nati niɛniɛ m busu a? Am si má ka wɔ yo daka ka m wo m Si awuru n nu wɔ?” 50Ama, ba ti má nɔaniɛ n bo i seeri bu nu n bu.

51Na Yesu asu bu su, na ba kpie bu nyi akɔ Nazarɛti miɛ n nu, na wɔ de bu nɔaniɛ. Na i ni afa nyini sam kɛrɛ ase i ahore su. 52Na Yesu sunyi, na i alecira subuka su, na i sa­yoo­wam susun Nyɛmɛ ni adamande kɛrɛ nu.

3

Kabo Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ n kaanri Nyɛmɛ jɔrɛ ni

1Roma­fɔm fɛmɛ kpiri bo bu fere i ka Siza Tiberiyosi n diiri i fɛmɛya ni, afɔ buru ni nnu, nyini saŋga ye sɔnɔ be bo bu fere i ka Pɔntiyo Pilato n ti Yudiya awɔrɛ n nu gomina, na sɔnɔ be bo bu fere i ka Herode n niɛ Galili awɔrɛ n nu su, na i gɔrɔ bo bu fere i ka Filipu n gusu niɛ awɔrɛ nnyɔ nbem bo bu fere bu ka Iturayɔ ni Tarakonitidɔ n su, na sɔnɔ be bo bu fere i ka Lusaniya n gusu niɛ awɔrɛ n bo bu fere i ka Abilene n su. 2Nyini saŋga ni, Anasi ni Kayafasi jina Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔm kɛrɛ kpiɛn n jinaa­biri a. Na Nyɛmɛ afa i nɔaniɛ n ama Yohane Zakariya wa, boro kpantain n nu. 3Nyini ti, na Yohane akɔ Yodan kunma n awɔrɛ n kɛrɛ n nu sukan Nyɛmɛ jɔrɛ, i ŋa, “Am kaaki am wo na m biɛ am Nyɛmɛ nzue, na Nyɛmɛ fa am ŋgasi ni am satiɛ kɛrɛ ce am.” 4Sɔ ye wɔ yo yii­wa, kabo Nyɛmɛ ma ba kɛrɛ i nɔaniɛ kan­fɔ Esaya dɛɛ kadasi n nu ka,

“Sɔnɔ be subo ndoori boro kpantain n nu ka,

‘Am sɛsɛ Mibiɛ n atin su,

na am yo i atin n dɔŋgu.

5Na bu bá bereki bukam n ni kpɛrɛm kɛrɛ,

na bu bá tɔtɔ kunma kunma kɛrɛ bo i wo buka n bu,

na atin kɛrɛ bo wɔ biri, bu bá teŋge,

na bu bá tɔtɔ i kunma kunma n kɛrɛ.

6Na adamande kɛrɛ bá ŋu kabo Nyɛmɛ dé bu tii ji barasu ni.’”

7Na jama beberebe afite aba Yohane dɔ ka i biɛ bu Nyɛmɛ nzue. Na wɔ se bu ka, “Ambɛrɛ burukɔɔ­nu­fɔm bo am ti ka woom ni, ŋma seeri am ka am ŋmati fite sui­cin kekereke n bo Nyɛmɛ sufa ba am dɔ n nu a? 8Am yo sakpa bo i kere ka am akaaki am wo. Na má am sunsun ka, Abraham ti am na dɛɛ ti, na am koro fite nyini sui­cin n nu. M suse am wɔ lɛɛ, ka, Nyɛmɛ koro ma ahin yabuɛm ni kaaki nbaam ma Abraham. 9Nyɛmɛ asi i samba n nana ase baka kɛrɛ bu na i kpiɛ i ji sin nu, yiri bo i suu­wa ti má kpa ni.”

10Na jama n abisa Yohane ka, “Ye ya yo sɛ wɔ lɛɛ kisa n a?” 11Na wɔ bɔ bu nu ka, “Sɔnɔ kɛrɛ bo i la tanlɛɛ nnyɔ, i mi ma sɔnɔ bo i la má be n kun, na bo i la diire gusu yo sɔ.” 12Na lampo­de­fɔ nbem aba i dɔ ka i biɛ bu Nyɛmɛ nzue, na ba bisa i ka, “Ya Kere­fɔ, ye ya yo sɛ wɔ?” 13Na wɔ se bu ka, “Má am de ŋwaa kɔ tara kabo i ti ye ni ka am de ni.” 14Na soja nbem gusu aba i dɔ aba abisa i ka, “Ye yɛrɛ di, ya yó sɛ wɔ?” Na wɔ se bu ka, “Má am miɛ be de ŋwaa i dɔ, na má am tun be nzuin. Am ma am nyunu yi am ŋkatɔ.”

15Na minɛm bo bu tana niɛ Kristo n atin nu ka i ba ni, yiri Tii­de­fɔ n bo Nyɛmɛ ase ka i súnma i ni, bu sunsun ka, beni, kisa Yohane ti Kristo Tii­de­fɔ n a. 16Yohane siiri nyini dɛɛ ti, na wɔ se bu ka, “Mini sufa nzue biɛ am a, na am yo casi, ama, bo i tara m fieo wo m sin suba. M ti kaan ni bo m dodo i. Yiri fá Awiɛwiɛ Casi n ni sin yo am casi a, kabo sɔnɔ biɛ nzue na i yo casi ni. 17I bita i ŋgani bakiti fieeba suba, na i bá bakiti yi ŋgani mbaa n busu gɔ i bondo nu, na i nya yára kunkun n sin n bo i je na i nɔ má n nu.”

18Sɔ ye Yohane kaanri labari kpa n kereeri minɛm a, na wɔ jɔjɔ jɔrɛ dɔŋgu ase bu ka bu kaaki bu wo. 19Ama, na Yohane akan Fɛmɛ Herode ndiɛ ka wɔ fa i gɔrɔ yi Herodiya aja i hun ŋgɔɔ su, na wɔ kaaki ayo sa ŋgbɛɛn­ŋgbɛɛn beberebe. 20I satiɛ bo i ti tiɛ tara i kɛrɛ n la ka i taraari Yohane nyiiri i dan­saraka a.

Kabo Yohane biɛɛri Yesu Nyɛmɛ nzue barasu ni

21Saŋga bo Yohane biɛɛri minɛm Nyɛmɛ nzue ni, na wɔ biɛ Yesu gusu. Bu biɛɛri i wieeri, na i susere Nyɛmɛ ni, dɔ na aŋgoro n ateke, 22na Awiɛwiɛ Casi n ajura aba atana i ŋu ka tiiwa dɛɛ su. Na wɔ ti akonvi be ŋga aŋgoro, i ŋa, “Wɔrɔ ti m wa a, m koro u agaya, m ahore ajɔ u ŋu.”

Yesu Kristo nam duma yaa

23Saŋga bo Yesu boori i juma n bu ni, nyini saŋga i la afɔ abura­san. Minɛ yo sunsun ka i si la Yosefu bo i ti Heli wa n wɔ, na Heli si la 24Matati, na Matati si la Levi, na Levi si la Mɛlɛki, na Mɛlɛki si la Yanayi, na Yanayi si la Yosefu nyiŋga n bo 25i si la Matatiya ni, na Matatiya si la Amosi, na Amosi si la Nahumu, na Nahumu si la Esili, na Esili si la Nagayi, 26na Nagayi si la Maati, na Maati si la Matatiya nyiŋga n bo i si la Sɛmɛni ni, na Sɛmɛni si la Yoseki, na Yoseki si la Yoda, 27na Yoda si la Yowanani, na Yowanani si la Resa, na Resa si la Zorobabɛli, na Zorobabɛli si la Salatiyeli, na Salatiyeli si la Niɛri, 28na Niɛri si la Mɛlɛki nyiŋga n bo i si la Adi ni, na Adi si la Kosamu, na Kosamu si la Elimadamu, na Elimadamu si la Eri, 29na Eri si la Yosuwa, na Yosuwa si la Eliyɛza, na Eliyɛza si la Yorimu, na Yorimu si la Matati nyiŋga bekun, na nyini Matati n si la Levi nyiŋga bekun, 30na nyini Levi n si la Simeyon, na Simeyon si la Yuda, na Yuda si la Yosefu nyiŋga n bo i si la Yonamu ni, na Yonamu si la Eliyakimu, 31na Eliyakimu si la Mɛliya, na Mɛliya si la Mɛnna, na Mɛnna si la Matata, na Matata si la Natani, na Natani si la Fɛmɛ Davidi, 32na Fɛmɛ Davidi si la Jese, na Jese si la Yobedi, na Yobedi si la Boosi, na Boosi si la Sala, na Sala si la Naasoni, 33na Naasoni si la Aminadabu, na Aminadabu si la Adimini, na Adimini si la Arani, na Arani si la Hɛsarom, na Hɛsarom si la Farɛsɛ, na Farɛsɛ si la Yuda nyiŋga n bo 34i si la Jakɔbu ni, na Jakɔbu si la Izaki, na Izaki si la Abraham, na Abraham si la Tara, na Tara si la Nakoro, 35na Nakoro si la Sɛruku, na Sɛruku si la Ragawu, na Ragawu si la Falɛki, na Falɛki si la Ebera, na Ebera si la Sala nyiŋga bekun, 36na nyini Sala n si la Keena, na Keena si la Arafakadi, na Arafakadi si la Semu, na Semu si la Nowa, na Nowa si la Lamɛki, 37na Lamɛki si la Matusala, na Matusala si la Henoki, na Henoki si la Yarɛti, na Yarɛti si la Malɛheeli, na Malɛheeli si la Keena nyiŋga bekun, 38na Keena n si la Enosi, na Enosi si la Seti, na Seti si la Adam, na Adam si la Nyɛmɛ.

4

Kabo Sitana yoori Yesu na i niɛ ni

1Awiɛwiɛ Casi n woori Yesu ŋu agaya, na wɔ fite Yodan kunma n awɔrɛ n nu, na Awiɛwiɛ Casi n afa i akɔ boro kpantain n nu kɔ sukere i atin. 2I woori dɔ cɛɛn abura­na, na Sitana ayo i na i niɛ ka, i yó yiri Sitana n dɛɛ koroo­wa, nzɛn i yó má i. Nyini cɛɛn abura­na n kɛrɛ ni, wɔ di má pui, nyini dɛɛ sin, na ahɔɛ aba ati i. 3Na Sitana n ase i ka, “Nzɛn a ti Nyɛmɛ Wa, se ahin yabuɛ n na i kaaki diire.” 4Ama, na Yesu abɔ i nu ka, “Ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, má diire ŋgumi ma sɔnɔ ŋgɔɔ a.”

5Na Sitana afa i afun akɔ aŋgoro lenleŋge, na i nyu­mbaa­mbaa n nu bɛrɛ, na wɔ kere i durunya n nu asiɛn n kɛrɛ. 6Na wɔ se i ka, “Wɔrɔ ye m má a niɛ ahin asiɛn n kɛrɛ su a, na m fá bu ajɛkɛm kɛrɛ ma u, dama Nyɛmɛ afa i kɛrɛ awura m saa nu, na mini gusu koro fa ma sɔnɔ kɛrɛ bo m koro. 7Nzɛn a kutu suuri m, m fá nyinim kɛrɛ ma u.” 8Na Yesu ase i bekun ka, “Ba kaaki akɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka,

‘Kutu Micɛra u Nyɛmɛ ni,

na a su yiri ŋgumi.’”

9Na Sitana n akaaki afa Yesu akɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, na wɔ fa i akɔ ajina Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n tii su lenleŋge, na wɔ se i ka, “Nzɛn a ti Nyɛmɛ Wa, fite fɛn ti tɔ asiɛŋgu na m niɛ. 10Dama ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka,

‘Nyɛmɛ má i mɛrɛkɛm nɔɔ ka bu niɛ u dika

na bu kanda u.’

11Ba kaaki akɛrɛ i ka,

‘Bu fá bu saa so u nu,

na má u jaa bo yabuɛ be.’”

12Ama, na Yesu akaaki ase i ka, “Ba kaaki akɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, ‘Má a yo Micɛra Nyɛmɛ n na a niɛ kabo i yiko ti barasu.’”

13Saŋga bo Sitana n yoori Yesu yoo­wa barasu n kɛrɛ na i niɛ i ni, na wɔ kɔ ayaki Yesu ka.

Kabo Yesu boori i juma bu Galili awɔrɛ n nu ni

14Na Yesu akpie i nyi akɔ Galili awɔrɛ n nu, ni Awiɛwiɛ Casi n dɛɛ yiko nu. Na i labari abara ayɛ nyini awɔrɛ n kɛrɛ pepere nu. 15Na wɔ kere minɛm Yuda­fɔm tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm nu, na sɔnɔ kɛrɛ akansi i.

Kabo Yesu ŋa Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ la má jirima i bɔsu ni

16Na Yesu akɔ Nazarɛti miɛ n nu, dɔ ye bu taari i a, na wɔ nyi, na Yuda­fɔm Ŋumi­yi cɛɛn n be, na wɔ kɔ bu tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n nu, kabo i nati kɔ ni. Na wɔ yasu ajina ka i kan Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi ni, 17na ba fa Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ Esaya dɛɛ kadasi n ama i. Na wɔ teke i, na wɔ niɛ aŋu awɔrɛ n bo ba kɛrɛ i nu ka,

18“Micɛra n Awiɛwiɛ n wo m dɔ,

dama wɔ yi m ka m kan labari kpa n kere yaari­fɔm.

Na wɔ sunma m ka m kɔ minɛm bo ba tara bu domuɛm n dɔ,

na m se bu ka m bá de bu tii ji,

na m kɔ anyinsinm dɔ,

na m se bu ka m bá teke bu nyu­mbaa,

na m kɔ minɛm bo bu bita bu miɛ n dɔ,

na m se bu ka m bá de bu tii ji,

19na m bo ndoori ka,

afɔ n nu Micɛra ni má i minɛm di i ahɔrɔma.”

20Na Yesu akan awie, na wɔ kata Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n su, na wɔ fa ama i bita­fɔ ni, na wɔ tana. Na minɛm kɛrɛ bo bu wo tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n nu n afa bu nyu­mbaa akpama i ŋu. 21Na wɔ se bu ka, “Nyuma dɛɛ cɛɛn n nu, ahin Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n bo ma kan i na am ati i ni, ayo yii­wa.” 22Na sɔnɔ kɛrɛ akan kpa ama i, na ba yo alekutura kabo i nɔaniɛ jɔjɔɔ­wa n ti kpa barasu ni, na ba bisa bu ŋuŋu nu ka, “Má Yosefu wa n lɛɛ?”

23Na Yesu ase bu ka, “M si tenle ka am bó m ahin anyundɛrɛ ni ka, ‘Ayiri­fɔ, tuntun u ŋu.’ Na am sé m ka, ‘Sam n bo ya tiiri ka a yoori bu Kapɛnam miɛ kpiri n nu ni, yo bu u bɔsu fɛn gusu na ya niɛ.’” 24Na Yesu akaaki ase bu ka, “Nahɔrɛ ye m suse am n a, Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ la má jirima haari kaan sɔ mmɔɔ i bɔsu­fɔm dɔ. 25Am teŋge su kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ Eliya dɛɛ saŋga n na nzue atɔ má afɔ nsan ni kpaaki nu, na ahɔɛ bambaka tɔɔri ni. I ti nahɔrɛ wɔ ka, nyini saŋga, kuna­fɔm beberebe woori Yisareli asiɛn n su, 26ama, Nyɛmɛ asunma má Eliya nyini kuna­fɔm be dɔ, se i sunmaari i kuna­fɔ kun be dɔ a, i wo miɛ be bo bu fere i ka Zarɛfati na i ti má Yuda­fɔm miɛ kpiri n wɔ, i wo Sidon dɛɛ awɔrɛ n nu wɔ. 27Sasu bekun, Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ Elisa dɛɛ saŋga, i ti nahɔrɛ wɔ ka kokobi yo taraari minɛm beberebe Yisareli asiɛn n su, ama, Nyɛmɛ ama wɔ tuntun má bu kun n kpein mmɔɔ, se i tuntuunri koko­fɔ kun be wɔ, bu fere i ka Naama, i ti má Yuda­fɔ, i fite Siriya awɔrɛ nu wɔ.”

28Minɛm bo bu wo sɔɔ n nu n tiiri sɔ ni, na yaa ati bu agaya. 29Na ba yasu aso i nu, acin i afite miɛ n nu akɔ kpɛrɛ n bo miɛ n wo su ni, ka bu fa i ji buka n bu asiɛŋgu. 30Ama, na wɔ nati asin jama n afiɛn akɔ.

Kabo Yesu fɔn yiiri ajini sɔnɔ be ŋu ni

31Dɔ na wɔ kɔ miɛ kpiri n bo bu fere i ka Kapɛnam na i wo Galili awɔrɛ n nu ni, na Ŋumi­yi cɛɛn ni, na wɔ kɔ awura bu tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n nu sukere minɛm. 32Na ba yo alekutura fa kɔ i keree­wa n su, dama i jɔjɔɔ­wa n la yiko. 33Na sɔnɔ be wo tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n nu dɔ, ajini wo i ŋu, na wɔ bo awie kpa ase ka, 34“Oi, Yesu Nazarɛti­fɔ, a koro nzu ya nu fɛn a? A ba ka a ba yo ya ŋgbɛɛn wɔ, nzɛn sɛ? M si u sa, wɔrɔ ti sɔnɔ casi bo Nyɛmɛ asunma u n a.” 35Na Yesu atiɛn ajini n ŋu ase ka, “Mɔ u nɔɔ bɛrɛ na a fite yaki sɔnɔ ni.” Na ajini n akpisi sɔnɔ n abo asiɛŋgu jama n kɛrɛ nyunu, na ba fite ayaki sɔnɔ ni, ba ma má i mandim be. 36Na minɛm kɛrɛ ayo alekutura, na ba bisa bu ŋuŋu nu ka, “Nzu alekutura nɔaniɛ jɔjɔɔ­wa n la ahin? Dama i la yiko nahɔrɛ su bo i koro ma ajinim nɔɔ na bu fite yaki sɔnɔ.” 37Na i labari n abara ayɛ nyini awɔrɛ n kɛrɛ nu.

Kabo Yesu tuntuunri tukpaki­fɔm beberebe Simon dika ni

38Na Yesu afite tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n nu, na wɔ kɔ awura Simon dika, na ba se i ka Simon sibara la má i ŋu, yakɔkɔ abo i agaya. 39Na Yesu akɔ ajina i bi, na wɔ ma yakɔkɔ n nɔɔ ka i fite yaki bara ni. Na wɔ fite ayaki i, na bara n akaba ayasu, na wɔ kɔ ayo diire ama bu.

40Na naasɔ dika bibiri saŋga, na minɛm n afa tukpaki barasu barasu fɔm kɛrɛ aba Yesu dɔ ka i tuntun bu, na wɔ fa i saa anana bu ŋu, na bu kɛrɛ anya laifiɛ. 41Na wɔ fɔn ayi ajinim n gusu afite minɛm beberebe ŋu, na ajinim n acindi, na ba se i ka, “Wɔrɔ ti Nyɛmɛ Wa n a.” Ama, na Yesu akan ajinim n ndiɛ, wɔ du má su na bu jɔjɔ, dama bu si ka yiri ti Kristo n a, Tii­de­fɔ n bo Nyɛmɛ ase ka i súnma i ni.

Kabo Yesu kɔ kaanri Nyɛmɛ jɔrɛ Yuda­fɔm tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm nu ni

42Ale ba ciinri, na Yesu afite miɛ n nu akɔ awo awɔrɛ be nu i ŋgumi. Na minɛm n akɔ i niɛniɛ, na saŋga bo bu kɔ ŋuuri i ni, na ba kpini atin kabo bu yo na má i kpaaki yaki bu. 43Ama, na wɔ se bu ka, “Wɔ yo daka ka m kɔ miɛ nyiŋgam gusu su na m kɔ kan labari kpa fa kɔ Nyɛmɛ fɛmɛya n su kere bu gusu, dama ka nyini ti ye Nyɛmɛ sunmaari m a.” 44Nyini ti, na wɔ bara ayɛ sukan Nyɛmɛ jɔrɛ ni, tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm nu bu awɔrɛ n kɛrɛ nu.

5

Kabo Yesu fereeri i susu­fɔ ciciri su dɛɛm ni

1Cɛɛn be na Yesu jina Gɛnɛsarɛti kunma kpiri n nɔɔ su, na jama beberebe abara ayɛ i, na bu susun bu beŋgu ka bu ju i bi na bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ ni. 2Dɔ na wɔ ŋu lee nnyɔ nbem ka bu wo kunma n nɔɔ su. Jombaa tara­fɔm n afite ayaki leem wo bu diɛndiɛm ŋmisi su. 3Na Yesu awura lee n kun nu, nyini lee n ti Simon dɛɛ wɔ, na Yesu ase Simon ka i sun lee n kɔ kaan. Na Yesu atana lee n nu, na i sukere jama ni.

4Saŋga bo i kere wieeri ni, na wɔ se Simon ka, “Sun lee n na i kɔ ŋgoŋgo n nu, na am sandi am diɛndiɛm na am tara jombaa.” 5Na Simon ase Yesu ka, “M Mɔfɔ, ya yo jumam ni anyum­boro anuma kɔŋguɛ kɛrɛ fa ba ju haari ni kisa, ya tara má pui. Ama, nzɛn a se sɔ yiri, m fá diɛndiɛm n sandi nzue n nu.” 6Na ba fa diɛndiɛm n asandi nzue n nu, na ba tara jombaa beberebe haari má diɛndiɛm ni jinaari ka bu sɔ́n ɔ. 7Nyini ti, ba fa bu saa apaati bu lamɔkɔm bo bu wo lee nyiŋga n nu ka bu ba buka bu. Na ba yiyi jombaam n agɔ lee nnyɔ n nu, na ba yi haari leem ni jinaari ka bu sa nzue wɔ. 8Saŋga bo Simon Petoro ŋuuri nyini sɔ ni, na wɔ kɔ akutu Yesu jaa bu ase i ka, “M Mibiɛ, cinsi m bi bɛrɛ, dama m ti satiɛ­yo­fɔ ɔ.” 9Deke bo i ma i seeri sɔ n la ka, i ni nyiŋgam kɛrɛ ayo alekutura fa kɔ kabo ba tara nyini jombaa beberebe n barasu ni. 10Yakobo ni Yohane gusu woori bɛrɛ, bu si la Zɛbɛdi, bu ni Simon saŋga tara jombaa n a. Na bu gusu ayo alekutura. Na Yesu ase Simon ka, “Má a ma sɛrɛ ti u, fite kisa fa kɔ, m má a sutiɛn minɛm nɔɔ ma m, kabo a tara jombaa ni.” 11Na ba cin ayi lee n afite nzue n ahɛmɛ, na ba yaki deke n kɛrɛ bɛrɛ, na ba su i su.

Kabo Yesu tuntuunri koko­fɔ be ni

12Cɛɛn n be sɔ ɔ, na Yesu wo miɛ be su, koko­fɔ be wo nyini miɛ n nu. Saŋga bo i ŋuuri Yesu sɔ ni, na wɔ ŋmati aba akutu, na wɔ fa i nyunu abutu asiɛŋgu, na wɔ sere i jande ka, “M Mibiɛ, nzɛn a koro ka a ma m nya laifiɛ, a koro ma m nya i.” 13Na Yesu ateŋge i saa anana i ŋu na wɔ se i ka, “M koro. Nya laifiɛ.” Na kokobi n akaba ayaki sɔnɔ ni. 14Na Yesu abɔbɔ i ase i ka, “Má a se ka a se be, ama, kɔ na a kɔ fa u ŋu kere Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ ni, na a kɔ yo yoo­wa n bo Moyisi yo kereeri dawa­fɔm ni, dama nyini kere minɛm ka a nya u ŋu a.”

15Ama, haari ni nyini mmɔɔ, na i labari abara ayɛ deke n kɛrɛ, na minɛm aba i dɔ na bu ba ti Nyɛmɛ jɔrɛ kaan­wa n na i tuntun bu tukpaki barasu barasu kɛrɛ na bu nya laifiɛ. 16Ama, yiri ba yo, i yi i ŋu kɔ deke bo minɛm wo má n wɔ, na i kɔ sere Nyɛmɛ.

Kabo Yesu tuntuunri sɔnɔ bo i saam ni i jaam awu ni

17Cɛɛn n be sɔ ɔ, Yesu wo minɛm kere su, na Farasi­fɔm nbem, ni Yuda­fɔm Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm tana bɛrɛ. Bu fiteeri miɛ miɛm bo bu wo Galili ni Yudiya awɔrɛm n nu, ni Yɛrusalem miɛ kpiri n nu baari a. Na Nyɛmɛ ama Yesu yiko bo i tuntun tukpaki­fɔm na bu nya laifiɛ. 18Dɔ na minɛ nbem asɔ sɔnɔ be ni i dasu aba, i saam ni i jaam awu, na bu sumiɛ bu nyi ka bu fa i wura sɔɔ n nu wɔ, na bu fa i se Yesu nyunu. 19Ama, jama n sunnuuri sɔ n dɛɛ ti, ba koro anya má atin. Nyini ti, na ba fa i afun sɔɔ n tii su, na ba fiiti anya fofoe, na ba cɔɔndi i ni i dasu n kɛrɛ ase jama n afiɛn Yesu nyunu. 20Yesu ŋuuri kabo bu yoori i yarada n sɔ ni, na wɔ se biɛ n ka, “Ma fa u satiɛ ace u.”

21Na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni Farasi­fɔm n abisa bu ŋuŋu nu ka, “Sɔnɔ bɔnɔ la ahin bo i jɔjɔ wura Nyɛmɛ ŋgasi nu sɔ a? Be wo má bɛrɛ bo i koro fa minɛm satiɛ ni bu ŋgasi ce bu, sin Nyɛmɛ ŋgumi ŋu.” 22Na Yesu afa nu fa kɔ bu sunsunni bo bu bita i n su, na wɔ se bu ka, “Nzu ti ye am bita nyini sunsunni ni am ahore su a? 23Bɔnɔ ti kekereke a, bo m se ka, ‘Ma fa u satiɛ ace u,’ nzɛn, ‘Yasu nati’ n a? 24M kére am ka mini Adamande Wa n la yiko durunya n nu bo m fa satiɛ ni ŋgasi ce.” Na wɔ se sɔnɔ n bo i saam ni i jaam awu n ka, “Wɔrɔ, yasu fa u dasu n na a kɔ awuru.” 25Kpeŋga na sɔnɔ n ayasu jama n kɛrɛ nyunu, na wɔ fa i dasu n na i sukansi Nyɛmɛ sukɔ awuru. 26Na bu kɛrɛ ayo alekutura agaya, na ba kansi Nyɛmɛ, na sɛrɛ ati bu, bu ŋa, “Nyuma, ya ŋu alekutura sam bo ya nya ŋu má i.”

Kabo Yesu fereeri Levi ka i ba su i su ni

27Nyini sin, na Yesu afite bɛrɛ, na wɔ kɔ aŋu lampo­de­fɔ be bo bu fere i ka Levi, i tana i juma yoo­biri. Na Yesu ase i ka, “Yasu bra na a ba su m su.” 28Na Levi ayaki deke n kɛrɛ, ayasu asu i su.

29Na Levi afa Yesu akɔ i dika, na wɔ kɔ ayo di ni nu bambaka, na ba tiɛn bu nɔɔ adi, bu ni lampo­de­fɔm beberebe, ni minɛ nyiŋga nbem. 30Na Farasi­fɔ nbem ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm nbem bo bu ni bɛrɛ wo ni, aŋuŋuti i, na ba bisa Yesu susu­fɔm n ka, “Nzu ti ye am ni lampo­de­fɔm, ni satiɛ­yo­fɔm saŋga di diire na am nu nzan a?” 31Na Yesu ase bu ka, “Minɛm bo bu la laifiɛ n koro má ayiri­fɔ, má ka bo bu la má laifiɛ ni koro a. 32Ma ba má ka m ba fere minɛm bo bu ŋa bu yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ n wɔ, ama, m baari ka m ba fere satiɛ­yo­fɔm wɔ, na bu kaaki bu wo.”

Kabo Yesu kereeri nɔɔ cici jɔrɛ ni

33Na minɛ nbem aba abisa Yesu ka, “Nzu ti ye Yohane dɛɛ susu­fɔm ni Farasi­fɔm dɛɛm cici bu nɔɔ na bu sere Nyɛmɛ saŋga kɛrɛ saŋga ye u dɛɛm bɛrɛ di ye bu nu a?” 34Na Yesu abɔ bu nu ka, “Am koro miɛ má konyaya­fɔm ka bu cici bu nɔɔ, saŋga bo konyafan n toko wo bu dɔ ni. 35Ama, saŋga suba bo bu bá yi konyafan n fite bu nu, nyini saŋga n ye bu nyá cici bu nɔɔ a.”

36Na Yesu abo ahin miɛɛnu n akere bu, i ŋa, “Sɔnɔ koro fa má sanvuin fɔfɔrɛ kpa tɔ má tani dawa kunma, nzɛn i yoori sɔ, sanvuin fɔfɔrɛ ni sɔ́n dawa n wɔ, i tɔ́ má su. 37I kaaki ti sɔ ɔ bekun ka be koro fa má nzan nyii­wa faŋga­fɔ gɔ má dundu dawa bɛbɛtɛ nu, nzɛn i yoori sɔ, dundu ni tíɛ wɔ, na i ká ŋgbɛɛn, na nzan n kɛrɛ sóŋgi butu. 38Ama, i ti ye ni ka bu fa nzan nyii­wa faŋga­fɔ gɔ dundu fɔfɔrɛ bii­wa nu. 39Sɔnɔ nya nuuri nzan nyii­wa wieeri, i koro má nzan mɔnɛ kun. A tí ka i ŋa, ‘Nzan nyii­wa ni ti kpa a.’”

6

Kabo Yesu jɔjɔ fa kɔɔri Ŋumi­yi cɛɛn jɔrɛ ni

1Ŋumi­yi cɛɛn be, na Yesu ni i susu­fɔm ni sunati sin alɛ­mbaa fie be nu, na i susu­fɔm n abubu be, na ba nunuka i bu saa nu akpɛsɛ. 2Na Farasi­fɔ nbem abisa bu ka, “Nzu ti ye am suyo sɔ a? Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaa­wa n kere ka má be yo sɔ Ŋumi­yi cɛɛn.” 3Na Yesu abisa bu ka, “Am nya kan má Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu, kabo Fɛmɛ Davidi yo yoori saŋga bo ahɔɛ tiiri i ni i minɛm na ba si má kabo bu yo n wɔ, nzɛn sɛ? 4Ahɔɛ n ti, na wɔ kɔ awura Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu, na wɔ fa kpɔnɔ n bo ba fa ama Nyɛmɛ ni, na wɔ di, na wɔ ma i minɛm be. Ama, am si ka ya dɛɛ atin n su, Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔm ŋgumi di nyini kpɔnɔ n a.” 5Na Yesu ase bu ka, “Mini Adamande Wa ni ti Ŋumi­yi cɛɛn n Mibiɛ a.”

Kabo Yesu tuntuunri sɔnɔ asaa fuin be Ŋumi­yi cɛɛn ni

6Na Ŋumi­yi cɛɛn n be bekun, na Yesu akɔ awura tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n nu, na wɔ kere minɛm. Sɔnɔ be woori dɔ, i saa fɔmbɔrɔ awu. 7Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni Farasi­fɔm nbem woori dɔ, na ba koro ka bu nya ŋgɛɛ bo bu sɔ Yesu na bu nya i taraa­biri. Nyini ti, ba tu bu nyu­mbaa aniɛ Yesu, na bu niɛ ka i túntun sɔnɔ asaa fuin n Ŋumi­yi cɛɛn ni, nzɛn i túntun má i. 8Ama, na Yesu asi bu sunsunni bo bu bita i, na wɔ se sɔnɔ asaa fuin n ka, “Yasu bra ba jina afiɛn fɛn.” Na sɔnɔ n ayasu akɔ ajina dɔ. 9Na Yesu abisa bu ka, “Ya dɛɛ atin n su, atin wo nu ka ya yo sakpa Ŋumi­yi cɛɛn ni, nzɛn ya yo satiɛ wɔ? I kaaki ti ye ni ka ya de ŋgɔɔ, nzɛn ya kun wɔ?” 10Na Yesu aniɛ bu nyunu abara ayɛ, na wɔ nya ase sɔnɔ asaa fuin n ka, “Teŋge u saa ni.” Na sɔnɔ n ayo sɔ, na i saa n ayo faŋga bekun. 11Na yaa ati bu agaya, na ba bo i bu afa sɛsɛ­su kabo bu yó Yesu barasu.

Kabo Yesu yiiri minɛ buru ni nnyɔ ka bu yo i jaramasam ni

12Nyini saŋga n na Yesu afun akɔ buka be su ka i kɔ sere Nyɛmɛ, na wɔ sere Nyɛmɛ nyini kɔŋguɛ n kɛrɛ. 13Saŋga bo ale ba ciinri ni, na wɔ fere i susu­fɔm ni, na wɔ yi bu nu, buru ni nnyɔ, na wɔ fa bu ayo i jaramasam. 14Bɛrɛ la Simon bo Yesu tuunri i duma ka Petoro ni, ni i niɛma bo bu fere i ka Andere ni, ni Yakobo, ni Yohane, ni Filipu, ni Batolomeyo, 15ni Matio, ni Tomasi, ni Yakobo bo i si la Alafeyo ni, ni Simon bo i tu ŋgoni fa kɔ i asiɛn su ni, 16ni Yudasi bo i si la Yakobo ni, ni Yudasi Isikariyoti bo i ba tɔɔri Yesu ni.

Kabo Yesu kaanri Nyɛmɛ jɔrɛ na i ma tukpaki­fɔm nyaari laifiɛ ni

17Na Yesu ni i jaramasam n acɔɔndi buka n aba ajina awɔrɛ be nu, i susu­fɔm nyiŋgam beberebe woori dɔ, ni jama beberebe. Bu fiteeri Yudiya dɛɛ awɔrɛ n kɛrɛ nu wɔ, ni Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, ni Tiro ni Sidon awɔrɛ n bo i wo tieku n nɔɔ su ni. 18Bu baari ka bu ba ti i keree­wa n wɔ, na i tuntun bu, na minɛm bo ajinim wo bu ŋu kere bu yaari n gusu aba, na wɔ tuntun bu, na ba nya laifiɛ. 19Minɛm kɛrɛ boro bu nyi wɔ, na bu fa bu saa kan i, dama yiko fite i dɔ ye bu kɛrɛ nya laifiɛ a.

Kabo tere­fiɛ ni anyum­boro ti barasu ni

20Na Yesu aniɛ i susu­fɔm, na wɔ se bu ka,

“Ambɛrɛ bo am ti yaari­fɔm ni,

tere­fiɛ wo am dɔ,

dama Nyɛmɛ fɛmɛya n ti am dɛɛ wɔ.

21Ambɛrɛ bo ahɔɛ ati am kisa ni,

tere­fiɛ wo am dɔ,

dama Nyɛmɛ bá ma am akunnuyi.

Ambɛrɛ bo am ahore asaaki kisa ni,

tere­fiɛ wo am dɔ,

dama Nyɛmɛ bá ma am ahoreda.

22Ambɛrɛ bo minɛm bá kpɔ am, na bu kéte am, na bu kpíɛ am nzukɔ, na bu sáaki am duma ka am ti satiɛ­yo­fɔm ni, nzɛn i kɛrɛ fite ka mini Adamande Wa n dɛɛ ti, tere­fiɛ wo am dɔ. 23Bu bá yoori am sɔ, am ma am ahore jɔ, na am tutu am kɔm. Dama am bá nya ŋkatɔ bambaka Nyɛmɛ dɔ. Kabo bu nam yo yoori dawa dɛɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm n lɛɛ.

24Ama, ambɛrɛ bo am la ajɛkɛ beberebe kisa ni,

am bá ŋu anyum­boro bambaka,

dama am adu mɔ ayo am koroo­wa n dɛɛ ti.

25Ambɛrɛ bo am adi na am kunnu ayi kisa ni,

am bá ŋu anyum­boro bambaka,

dama ahɔɛ bá ti am.

Ambɛrɛ bo am siri kisa ni,

am bá ŋu anyum­boro bambaka,

dama am bá sun haari na am bá nya má nyunvuin.

26Ambɛrɛ bo sɔnɔ kɛrɛ kansi am ni, am bá ŋu anyum­boro bambaka, dama sɔ ye bu nam yo kansiiri kɔrɛ­fɔm n bo bu yo bu ŋu ka bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm n a.”

Kabo i ti ye ni ka ya koro ya kpɔ­fɔm barasu ni

27Na Yesu ase bu ka, “Ama, m se ambɛrɛ bo am suso am sui na am ti n wɔ lɛɛ ka, am koro am kpɔ­fɔm, na am yo sakpa ma bo bu yo am satiɛ ni. 28Minɛm bo bu jɔjɔ nɔaniɛ tiɛ gɔ am ŋu ni, am yo bu kisi, na minɛm bo bu kere am wuwuruwa ni, am kaaki sere Nyɛmɛ ma bu. 29Nzɛn be fin u nyɔɔnu, kaaki bue nyiŋga n gusu ma i na i fin i buka su, na nzɛn be de u tanlɛɛ bambaka, kaba fa u tanlɛɛ kaan n bo i wo i bu mmɔɔ n buka i su. 30Sɔnɔ kɛrɛ bo i sere u deke be, má a kpiɛ i, na sɔnɔ kɛrɛ bo i fa u deke be, má a bisa i busu kun. 31Kabo am koro ka minɛm yo ma am ni, am yo i sɔ ma bu.”

32Na wɔ kaaki ase bu ka, “Nzɛn am nya koroori minɛm bo bu koro am ni ŋgumi, i kansi la bɔnɔ ɔ, ye am ba nya i a? Dama haari satiɛ­yo­fɔm mmɔɔ yo sɔ ɔ. 33Na nzɛn am nya yoori sakpa maari minɛm bo bu yo sakpa ma am ni, i kansi la bɔnɔ ɔ? Dama haari satiɛ­yo­fɔm mmɔɔ yo sɔ ɔ. 34Na nzɛn am fa neŋge fiɛ minɛm bo am sunsun ka bu bá tɔ am kaari ni, i kansi la bɔnɔ ɔ, ye am bá nya i a? Dama haari satiɛ­yo­fɔm mmɔɔ fiɛ bu beŋgu satiɛ­yo­fɔm wɔ, na bu bá de i ŋusu sɔ. 35Ama, wɔ yo daka ka am koro am kpɔ­fɔm, na am yo sakpa ma bu, na má am fiɛ be neŋge be, na am sunsun ka i tɔ́ kaari. Dɔ ye am nyá i ŋkatɔ bambaka a, na am yó Micɛra Nyɛmɛ Kpiri ni nbaam. Dama yiri yo sakpa ma satiɛ­yo­fɔm, ni bo bu si má aye ni. 36Am si aŋunfɔ kabo am Si Nyɛmɛ si aŋunfɔ ni.”

Kabo Yesu ŋa má ya jɔjɔ be jɔrɛ jaraki i ni

37Na Yesu ase bu ka, “Má am jɔjɔ be jɔrɛ na am jaraki i, na Nyɛmɛ gusu dí má am jɔrɛ na i járaki am. Má am ma bu di be jɔrɛ cin i sui, na Nyɛmɛ gusu dí má am jɔrɛ cin má am sui. Am fa minɛm satiɛ ce bu, na Nyɛmɛ gusu fá am dɛɛ ce am. 38Am ma minɛm deke bo bu koro, na Nyɛmɛ gusu má am. Kabo Nyɛmɛ má am n la ka, i fá gɔŋgɔ dɔŋgu susu ma am a, na i yí kɔ butu. Nyini ti, gɔŋgɔ bo am fa susu ma minɛm ni, sɔ ye Nyɛmɛ gusu fá susu ma am a.”

39Na Yesu abo ahin anyundɛrɛ n akere bu, i ŋa, “Anyinsin koro bita má i beŋgu anyinsin kpama, nzɛn i yoori sɔ, bu nnyɔ n kɛrɛ kɔ́ to kunma nu wɔ. 40Sɔnsɔn­fɔ tara má i kere­fɔ, ama, saŋga bo wɔ ba asɔnsɔn juma n awie, i ni i kere­fɔ n kɛrɛ asɛ wɔ lɛɛ.”

41Na wɔ bisa bu ka, “Nzu ti ye a niɛ ŋu wura mbaa n bo i wo u niwa nyu­mbaa nu, ye a niɛ ŋu má yeenzin n bo i wo u dɛɛ nyu­mbaa n nu a? 42A yo sɛ koro se u niwa ka, ‘Ma m yi wura mbaa n bo i wo u nyu­mbaa nu ni,’ ye a ŋu má yeenzin n bo i wo u dɛɛ nyu­mbaa n nu n a? Wɔrɔ burukɔɔ­nu­fɔ ni, du mɔ yi yeenzin n bo i wo u nyu­mbaa nu n ka, na a nyá ŋu asi nyunyumi, na a yí wura mbaa n bo i wo u niwa n dɛɛ nyu­mbaa nu ni.”

Kabo Yesu ŋa ya fa minɛm sa­yoo­wa fa si kabo bu ti ni

43Na Yesu ase ka, “Baka bo i ti kpa su má suu­wa tiɛ, na baka bo i ti má kpa gusu su má suu­wa kpa. 44Baka kɛrɛ suu­wa kere kabo baka n ti barasu a. Sɔnɔ kɛrɛ si ka a koro titi má damba buwe baka su. A kaaki koro titi má cacabu kpanji baka su. 45Sɔnɔ kpa ni i deke kpa kɛrɛ bo i bita i ahore su, fa sakpa ba a. Na sɔnɔ tiɛ gusu ni i deke tiɛ bo i bita i ahore su, fa satiɛ ba a. Dama dekem bo am sunsun bu am ahore su saŋga kɛrɛ n ye am jɔjɔ bu a.”

Miɛɛnu fa kɔ ataari ta­fɔ nnyɔ nbem jɔrɛ

46Na Yesu akaaki ase ka, “Nzu ti ye am fere m ka, ‘Ya Mibiɛ, ya Mibiɛ,’ ye am yo má deke bo m se ka am yo a? 47Sɔnɔ kɛrɛ bo i baari m dɔ, na i tiiri m nɔaniɛm n na i deeri bu na i fa yoori juma, m kére am kabo i mi ti barasu. 48I mi ti ka sɔnɔ bo i ŋa i tá awuru na i fundu kunma ŋgoŋgo na i kɔ kpura yabuɛ, na i se sɔɔ n jaa. Wɔmbu koro wura na nzuetinm kɛrɛ koro yi sandi ba kpura awuru ni, i yó má i pui, dama ataari n ayo faŋga n ti. 49Ama, sɔnɔ kɛrɛ bo i tiiri m nɔaniɛm n na wɔ de má i, afa ayo má juma, i mi ti ka sɔnɔ bo i taari i awuru na wɔ se má i jaa yabuɛ su n wɔ. Wɔmbu ba wuraari na nzuetinm kɛrɛ ba yi kpura nyini awuru ni, na i kaba tɔ faŋga su bo i busu ŋu má n wɔ.”

7

Kabo soja kpiɛn be yoori Yesu yarada agaya ni

1Saŋga bo Yesu jɔjɔɔri minɛm dɔ ni nyini nɔaniɛm n kɛrɛ wieeri ni, na wɔ kɔ Kapɛnam miɛ kpiri n nu. 2Na Roma­fɔm soja kpiɛn be wo dɔ, i la i akɔɔ bo i koro i agaya, wɔ da tukpaki sukoro ka i wu. 3Soja kpiɛn n tiiri Yesu ŋga ni, na wɔ sunma Yuda­fɔm nkpiɛn­kpiɛnm nbem ka bu kɔ sere i ka i ba tuntun i akɔɔ n na i nya laifiɛ. 4Na ba kɔ Yesu dɔ akɔ asere i jande ka, “I ti ye ni ka a ba buka ahin soja kpiɛn ni. 5Dama i koro ya minɛm n agaya haari wɔ ta tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ ama ya.” 6Dɔ na Yesu asu bu su akɔ. Saŋga bo bu kɔ dodoori awuru n kaan sɔ ni, na soja kpiɛn n asunma i danfom Yesu dɔ, bu kɔ juuri ni, na ba se i ka, “Ya Mibiɛ, soja kpiɛn n ŋa má a fie u ŋu. I ŋa i ti kaan ni bo a ba i dika. 7Nyini ti ye i ŋa wɔ bu má ka i ti pui bo i ba u nyunu n a. Ama, haari a maari nɔaniɛ n mmɔɔ, i akɔɔ ni nyá laifiɛ. 8Dama yiri mmɔɔ ni i tii wo sɔnɔ saa nu wɔ, na yiri gusu nya la i dɛɛ sojam bo i niɛ bu su. Na bo i nya se i ka, ‘Kɔ fɛn,’ na i kɔ, na i se nyiŋga gusu ka, ‘Bra fɛn,’ na i ba. Na i se i akɔɔ n gusu ka, ‘Yo ahin,’ na i yo i.” 9Saŋga bo Yesu tiiri sɔ ni, na wɔ yo i alekutura, na wɔ kaaki aniɛ jama n bo bu su i su n na wɔ se ka, “M suse am wɔ lɛɛ, ka, ma nya aŋu má sɔnɔ bo i la yarada agaya ka ahin sɔnɔ n ŋusu, haari fa saŋga ni Yisareli­fɔm mmɔɔ.” 10Na minɛm bo soja kpiɛn n sunmaari bu n akpie bu nyi akɔ i dika. Bu kɔ juuri, na ba ŋu ka i akɔɔ n anya laifiɛ.

Kabo Yesu teŋgeeri kuna­fɔ be wa i yiwee nu ni

11Nyini sin, wɔ cɛ má, na Yesu akɔ miɛ kpiri be bo bu fere i ka Nayin n su, i ni i susu­fɔm, ni jama beberebe kɔɔri a. 12Saŋga bo i kɔ ŋa i wura miɛ n nu ni, kpeŋga i ni minɛm ayɛ, sɔnɔ be awu miɛ n nu, bu susɔ i fite na bu kɔ se i. Sɔnɔ n bo wɔ wu n ti bara kuna­fɔ be wa a, i wa kɛrɛ la yiri ŋgumi kpein wɔ. Na jama beberebe afite miɛ n nu susu kunafɔ n su. 13Mibiɛ Yesu n ŋuuri kuna­fɔ n sɔ ni, na aŋunfɔ ati i, na wɔ se i ka, “Má a sun.” 14Na Yesu akɔ afa i saa akan daŋgu n bo fuin n da su ni, na minɛm bo bu sɔ i n aka ajina. Na Yesu ase ka, “Gbɛfɛnɛ, m suse u wɔ lɛɛ, yasu.” 15Dɔ na gbɛfɛnɛ n ayasu atana na wɔ jɔjɔ minɛm dɔ, na Yesu akaaki afa i ama i ni. 16Na sɛrɛ ati sɔnɔ kɛrɛ, na ba kansi Nyɛmɛ, na ba se bu ŋuŋu nu ka, “Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ bambaka be aba ya dɔ. Nyɛmɛ aba aniɛ i minɛm busu.” 17Sa n bo Yesu yoori i n dɛɛ ti, na i labari n abara ayɛ Yudiya awɔrɛ n kɛrɛ, ni awɔrɛm kɛrɛ bo bu dodo bɛrɛ ni.

Kabo Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ n sunmaari i susu­fɔm Yesu dɔ ni

18Saŋga bo Yohane dɛɛ susu­fɔm ba kaanri nyini jɔrɛm kɛrɛ kereeri i ni, na wɔ fere bu minɛ nnyɔ, 19na wɔ sunma bu Mibiɛ Yesu n dɔ ka bu kɔ bisa i ka, “Wɔrɔ ye bu yo seeri ka a bá n a, nzɛn ya ŋminda sɔnɔ fɔfɔrɛ be wɔ?” 20Bu ba juuri Yesu dɔ n na ba se i ka, “Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ ni sunmaari ya u dɔ a, na ya ba bisa u ka, ‘Wɔrɔ ye bu yo seeri ka a bá n a, nzɛn ya ŋminda sɔnɔ fɔfɔrɛ be wɔ?’” 21Nyini saŋga n nu, na Yesu atuntun minɛ beberebe bo bu la tukpaki barasu barasum, na wɔ fɔn ayi ajinim afite minɛm ŋu, na wɔ ma anyinsinm beberebe aŋu asi. 22Na Yesu ase minɛm bo Yohane sunmaari bu n ka, “Am kpie am nyi na am kɔ se Yohane fa kɔ sam bo am ati bu na am aŋu bu ni, ka anyinsinm aŋu asi, wɔbukam akoro anati, koko­fɔm anya laifiɛ, asuturim ati asui, minɛm bo ba wu n ateŋge, na yaari­fɔm gusu akoro ati labari kpa ni. 23Tere­fiɛ wo minɛm bo bu yo m yarada na bu la má sika be, ni mini n dɔ.”

24Saŋga bo minɛm bo Yohane sunmaari bu n kɔ wieeri ni, na Yesu ajɔjɔ jama n dɔ, fa kɔ Yohane ŋusu jɔrɛ. I ŋa, “Saŋga bo am fite kɔɔri Yohane dɔ boro kpantain n nu ni, am kɔɔri ka am kɔ ŋu nzu wɔ? Am kɔɔri ka am kɔ ŋu sɔnɔ bo i ti ka barankpaati fofoe bo aŋuma n kankan i wɔ? 25Nzɛn má nyini, am fite kɔɔri ka am kɔ ŋu nzu wɔ? Am ŋa am kɔ ŋu sɔnɔ bo i wura sutura kpakpa a, nzɛn sɛ? Ai, am si ka minɛm bo bu wura nyini suturam na bu di fiɛfiɛ ni, bu wo nfɛmɛm dika a. 26Nzɛn má nyini, am kɔɔri ka am kɔ ŋu nzu wɔ? Am kɔɔri ka am kɔ ŋu Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ ɔ, nzɛn sɛ? Ɛɛn, m suse am wɔ lɛɛ, ka, am aŋu sɔnɔ bo i tara Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ. 27Dama Yohane ye bu yo kɛrɛɛri i ŋusu jɔrɛ, Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka,

‘Nyɛmɛ ŋa o,

“M dú mɔ sunma m sunma­fɔ n na i dú u mɔ,

yiri kɔ́ yo atin n dɔŋgu se u a.”’ ”

28Dɔ na Yesu ase bu ka, “M suse am wɔ lɛɛ, ka, sɔnɔ wo má durunya n nu fɛn bo i tara Yohane. Ama, sɔnɔ kɛrɛ bo i ti kaan Nyɛmɛ fɛmɛya n nu n tara yiri Yohane.”

29Minɛm kɛrɛ bo bu woori dɔ ni, haari fa saŋga ni lampo­de­fɔm ni, tiiri kabo Yesu jɔjɔɔri ni, na ba soro su ka Nyɛmɛ dɛɛ atin ni ti atin nahɔrɛ a, dama bu ma Yohane adu mɔ abiɛ bu Nyɛmɛ nzue. 30Ama, na Farasi­fɔm ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm n akete kabo Nyɛmɛ kereeri ka bu yo ni, dama ba kete ka má Yohane biɛ bu Nyɛmɛ nzue.

31Na Yesu ase bekun ka, “Ye m fá nzu fa sunsun kabo nyuma­fɔ ti a? Bu ti ka nzu wɔ? 32Bu ti ka nbaatuma kan kanm bo bu tana gɔɔsu wɔ, na bu sufere bu beŋgu, bu ŋa,

‘Ya kan tere ama am, ama, am abo má kereba.

Ya di sɛɛ jue ama am, ama, am asun má.’

33Deke bo i ti na m se sɔ n la ka, Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ n ba juuri ni, i ciciiri i nɔɔ ɔ, i di má diire, i nu má nzan yiri fieo, nyini ti, na am ase ka ajini wo i ŋu. 34Ama, mini Adamande Wa n ba juuri, na m ni minɛ asaŋga adi, na ya saŋga anu, na am ase ka, ‘Am niɛ, ahin sɔnɔ n yiri, i ti ayaakpiri­fɔ ɔ, na i nu nzan nahɔrɛ su. Wɔ tara lampo­de­fɔm, ni satiɛ­yo­fɔm danfoya.’ 35Tɔ, minɛm kɛrɛ bo bu su Nyɛmɛ dɛɛ alecira n atin n su ni, bɛrɛ kere ka i ti nahɔrɛ a.”

Kabo Yesu kɔɔri Simon Farasi­fɔ n dika ni

36Farasi­fɔ be yo baandiiri Yesu a, ka i bra i dika ba di diire, na Yesu akɔ i dika, na wɔ kɔ awura ka i di diire ni. 37Bara be woori nyini miɛ n nu, i ti satiɛ­yo­fɔ ɔ. I tiiri ka Yesu wo Farasi­fɔ n dika n wo diire di su, na wɔ fa tulaalɛɛ nva­nvani tuwa kun aba. 38Na wɔ ba ajina Yesu jaa dika, na i susun, na i nyunvuin sugɔ Yesu jaa su. Na wɔ kutu aso i jaa nu, na wɔ fa i tii­ŋmiɛ tintiin anunuka i, na wɔ kaaki tulaalɛɛ n agɔ i jaa nnyɔ n kɛrɛ su. 39Na Farasi­fɔ n bo i baandiiri Yesu n ase i kunnu ka, “Ahin sɔnɔ n ti má Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ, nzɛn má i ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ, má i si ahin bara n bo i sufa i saa kan i n kabo i woo­wa ti barasu, má i si ka i ti satiɛ­yo­fɔ.” 40Dɔ na Yesu ase i ka, “Simon, m koro ka m se u jɔrɛ be.” Na wɔ se Yesu ka, “Ya Kere­fɔ, se m.” 41Na Yesu ase i ka, “Minɛ nnyɔ nbem wo bɛrɛ a, na ba kɔ ŋwaa­fɔ be dɔ akɔ afiɛ ŋwaa. Kun dɛɛ kaari n sunnu má, ama, kun n yiri dɛɛ sunnu, i kpaaki ciciri dɛɛ n ŋusu buru. 42Bu minɛ nnyɔ n nu, bu be mmɔɔ akoro atɔ má ŋwaa­fɔ n kaari ni, nyini ti, na wɔ yaki ŋwaa n ace bu. Ye a sunsun ka bu minɛ nnyɔ n nu, ŋma koro ŋwaa­fɔ n agaya?” 43Na Simon abɔ Yesu nu ka, “Mini dɔ, m sunsun ka sɔnɔ n bo i kaari sunnuuri ni, yiri koro i agaya.” Na Yesu ase i ka, “A la nahɔrɛ.” 44Dɔ na Yesu acɛ aniɛ bara ni, na wɔ se Simon ka, “M ŋa a ŋu ahin bara ni e? M ba juuri u dika n nu ni, a ma má m nzue ka m ŋmisi m jaa, ama, yiri afa i nyunvuin aŋmisi m jaa, ye wɔ fa i tii­ŋmiɛ n anunuka m jaa n na i wu. 45Bekun, a biti má m na a yo m ansɛ ni ba mmɔɔ, ama, kabo m ba juuri, yiri akere kabo i koro m, wɔ yaki má m jaa so nu. 46A fa má ŋguin ka a kpakpa má m tii, ama, yiri afa tulaalɛɛ akaaki agɔ m jaa su. 47Nyini ti, m suse u wɔ lɛɛ ka, i satiɛ sunnu ye Nyɛmɛ afa i kɛrɛ ace i a, nyini dɛɛ ti, wɔ kere m i koro agaya. Ama, sɔnɔ bo i satiɛ sunnu má na Nyɛmɛ afa ace i a, i mi koro mmɔɔ sunnu má.” 48Dɔ na Yesu ase bara n ka, “Ma fa u satiɛ kɛrɛ ace u.” 49Minɛ nyiŋgam n bo bɛrɛ gusu tana wo diire n di su n tiiri sɔ ni, na ba bisa bu ŋuŋu nu ka, “Ŋma la ahin sɔnɔmbiri n bo i koro fa minɛm satiɛ ce bu a?” 50Na Yesu akaaki ase bara n ka, “Yarada n bo a yo m ni, nyini ma a nya u tii a. Kɔ awuru ni ahoreda.”

8

Kabo nbara nbem bukaari Yesu barasu ni

1Nyini sin na Yesu ajeŋgbe miɛ kpirim, ni ahɛmɛ ahɛmɛ miɛm su, na i sukan labari kpa n fa kɔ Nyɛmɛ fɛmɛya n su. I ni i susu­fɔ buru ni nnyɔm ni kɔɔri a. 2Na nbara beberebe nbem gusu asu i su. Bu nbem ye i tuntuunri bu tukpaki barasu barasu n a. Bu kun ye i fɔn yiiri ajinim nso fiteeri i ŋu n a, bu fere i ka Mariya Magadala­fɔ ni, 3ni kun bo bu fere i ka Yowana, na i hun la sɔnɔ be bo bu fere i ka Cusa na i niɛ Fɛmɛ Herode dika n kɛrɛ su ni, ni bara bo bu fere i ka Susanna ni. Nyini nbaram kɛrɛ fa bu tiɛŋgu deke bo bu la i wɔ, na ba fa abuka Yesu ni i susu­fɔm ni.

Miɛɛnu fa kɔ kabo dɔdɔɔri­fɔ be sandiiri alɛ­mbaa ni

4Na jama beberebe atiɛn bu nɔɔ Yesu dɔ, bu fiteeri miɛ su miɛ su baari a. Na wɔ bo bu ahin miɛɛnu ni, i ŋa, 5“Dɔdɔɔri­fɔ be fiteeri sɔ ɔ, ka i kɔ sandi alɛ­mbaa. Saŋga bo i wo sandi su ni, na nbem atɔtɔ atin n nɔɔ, na minɛm atiɛntiɛn su asin, na anumam aba atambu bu ami. 6Na nbem atɔtɔ tiɛka su, na wɔ fi, wɔ cɛ má na wɔ waandi, dama niniki awo má asiɛn n bu n dɛɛ ti. 7Na alɛ­mbaa ni nbem atɔtɔ lɔlɔɛ nu, na lɔlɔɛ n anyi akata i ŋu. 8Ama, na nbem atɔtɔ asiɛn kpa su, na wɔ nyi awura mbaa zɔi zɔi.” Yesu seeri sɔ wieeri ni, na wɔ nya atiɛn kpa ase ka, “Bo i koro ka i ti ahin jɔrɛ n bu, i ti ye ni ka i so i sui na i ti.”

Deke bo i ti na Yesu boori bu miɛɛnu n ni

9Dɔ na Yesu susu­fɔm n abisa i nyini miɛɛnu n bu, 10na wɔ bɔ bu nu ka, “Ambɛrɛ ye Nyɛmɛ ama am asi i fɛmɛya n nu asiri jɔrɛ kɛrɛ a, ama, bo ba ka ni, m bobo i miɛɛnu kere bu a. Adena i yó kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, ka,

‘Bu níɛ wɔ,

ama, bu ŋú má pui.

Bu só bu sui wɔ,

ama, bu tí má deke n bo bu so bu sui ka bu ti i n bu.’”

Kabo Yesu kereeri miɛɛnu n bu ni

11Na Yesu asa su ase bu ka, “Tɔ, miɛɛnu n bo m boori i n bu yaa. Alɛ­mbaa n ti Nyɛmɛ nɔaniɛ n wɔ lɛɛ. 12Alɛ­mbaa n bo bu tɔtɔɔri atin nɔɔ n la minɛm bo bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ ni, i cɛ má, na Sitana bá yi i fite bu ahore su, adena má bu yó yarada na bu nyá tii­de. 13Alɛ­mbaa n bo bu tɔtɔɔri tiɛka su n la minɛm bo bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ n na bu de i ni ahorejɔ, ama, i da má bu ahore su. Bu kaaki ti ka alɛ­mbaa n bo i bunlui akpama abi má n wɔ. I woori bu dɔ kaan sɔ, na saŋga bo kekereke be ba tuuri bu, a ŋu ka ba fa ati. 14Alɛ­mbaa n bo bu tɔtɔɔri lɔlɔɛ nu n la minɛm bo bu nya tiiri Nyɛmɛ nɔaniɛ ni na bu su i atin su, a ŋu ka bu sunsunni kɛrɛ wo kabo bu yó na bu asiri káta su, na bu nyá durunya n nu ajɛkɛm, na bu yó bu koroo­wa, a ŋu ka Nyɛmɛ nɔaniɛ n koro da má bu ahore su na i yo juma. Bu ti ka alɛ­mbaa bo i bi má n wɔ. 15Ama, alɛ­mbaa n bo bu tɔtɔɔri asiɛn kpa su n la minɛm bo bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ n na bu de i ni bu ahore fofoe nahɔrɛ su, na bu de i ni bu saa nnyɔ, na bu mindi bita i, na bu fa i yo juma ni.”

Kabo sɔnɔ koro so má sin su na i fa fiɛ ni

16Na Yesu ase ka, “Sɔnɔ be nya so má fitana su na i fa gaŋga butu su, wara i fa se gado bu, ama, i fa taka deke su aŋgoro wɔ, adena minɛm bo bu ba wura awuru n nu n koro ŋu asi. 17Deke be wo má bɛrɛ bo i wo fiɛɛ­wa nu na bu bá ŋu má i, deke be gusu wo má bɛrɛ bo i wo asiri nu na bu bá si má i. 18Nyini dɛɛ ti, am si am ŋu sa ni kabo am ti nɔaniɛ n barasu ni. Dama sɔnɔ kɛrɛ bo wɔ nya deke be Nyɛmɛ dɔ na i mi si i bita, Nyɛmɛ búka i su wɔ, ama, bo i si má i bita, haari ni nyini kaan n bo i sunsun ka wɔ nya i ni, Nyɛmɛ dé i dɔ ɔ.”

Minɛm bo bu ti Yesu ni, ni i ninbaam nahɔrɛ su n jɔrɛ

19Na Yesu ni, ni i niɛmam aba i dɔ, ama, jama sunnuuri i dɔ n dɛɛ ti, ba koro aju má i bi. 20Na be ase i ka, “M Mibiɛ, u ni, ni u niɛmam jina dasin koro u.” 21Na Yesu ase bu ka, “M ni, ni m niɛmam la minɛm bo bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ n na bu de i na bu fa yo juma n wɔ.”

Kabo Yesu kereeri ka i la yiko tara aŋuma ni nzue ni

22Cɛɛn n be sɔ ɔ, na Yesu ni i susu­fɔm n awura lee nu, na wɔ se bu ka, “Am ma ya kpiɛ kɔ kunma kpiri n buekun dɔ.” Nyini ti, na ba yasu na bu kɔ. 23Bu wo kɔ su ni, na Yesu adaafi, na aŋuma bambaka be ayasu na i subo nzue gɔ lee n nu. Má lee ni suyi ni nzue wɔ, na anyum­boro atu bu. 24Na Yesu susu­fɔm n akɔ ateŋge i, na ba se i ka, “Ya Mɔ­fɔ, ya Mɔ­fɔ e, ya wu awie.” Na Yesu ayasu, na wɔ tiɛn nzue n ni aŋuma n bo i subo n ŋu, na ba tara, na dika n atara jum. 25Dɔ na Yesu ase i susu­fɔm ni ka, “Nzu ti ye am yo má m yarada a?” Na ba yo alekutura na sɛrɛ akaaki ati bu agaya, na ba bisa bu ŋuŋu nu ka, “Nzu sɔnɔmbiri barasu la ahin bo i ma aŋuma ni nzue mmɔɔ nɔɔ na bu de i a?”

Kabo Yesu fɔn yiiri ajinim fiteeri sɔnɔ be ŋu ni

26Na Yesu ni i susu­fɔm n akpiɛ kunma kpiri n akɔ aju Gɛrasafɔm dɛɛ awɔrɛ n nu, na kunma kpiri n wo i ni Galili dɛɛ awɔrɛ n afiɛn ni. 27Yesu fiteeri lee n nu ni, na miɛ n nu sɔnɔ be aba akpa i atin, ajinim wo i ŋu, wɔ cɛ, i nati i bu ŋgbɛɛn wɔ saŋga kɛrɛ, i da má awuru, má ka faŋ­kunma nu. 28I ŋuuri Yesu ni, na wɔ bo awie kpa, na wɔ kutu haari Yesu jaa bu, na wɔ ciindi ase ka, “Yesu, Micɛra Nyɛmɛ Kpiri n Wa, a koro nzu ya nu fɛn a? M sere u wɔ ka, má a ma m ŋu anyum­boro.” 29Deke bo i ti na i seeri sɔ n la ka, Yesu ama ajinim n nɔɔ ka bu fite yaki i. Saŋga kɛrɛ saŋga ajinim n fun i ŋu wɔ, haari ni bo bu niɛ i dika, na bu bo i tobari, na bu wura i jɔrɔkɔ buka su ni, i sandi i kɛrɛ wɔ, na ajinim n fa i kɔ boro kpantain n nu.

30Na Yesu abisa i ka, “Bu fere u sɛ?” Na wɔ bɔ i nu ka, “Bu fere m ka Jama Beberebe­fɔ.” Deke bo i ti na i seeri sɔ n la ka, ajinim beberebe wo i ŋu wɔ. 31Na ba sere Yesu jande ka má i fɔn bu kɔ wura kunma n bo i kɔ ŋgoŋgo na i la má awieeri n nu.

32Nyini saŋga afam beberebe wo dodo bɛrɛ, bu wo buka be su sudi, na ajinim n asere Yesu ka i ma bu kɔ fun afam n ŋu, na wɔ ma bu atin. 33Na ba fite ayaki sɔnɔ ni, na ba kɔ afun afam n ŋu. Dika n nu bɛrɛ, na bu kɛrɛ aŋmati acɔɔndi akɔ ato kunma kpiri nzue n nu, na nzue n adi bu.

34Afa sasa­fɔm n ŋuuri nyini n sɔ ni, na ba ŋmati akɔ abo ndoori miɛ kunnu, ni ahɛmɛ ahɛmɛ kɛrɛ su. 35Na minɛm aba na bu ba niɛ sa n bo wɔ yo ni, na ba ba Yesu dɔ, aŋu sɔnɔ n bo ajinim n yo woori i ŋu n ka i tana Yesu bi wura tanlɛɛ, ni i nyunu koroya su. Dɔ na sɛrɛ ati bu. 36Na minɛm n bo bu ŋuuri sa n yoo­biri ni, akan jɔrɛ n kɛrɛ akere jama n kabo i ba yoori na sɔnɔ n bo ajinim yo woori i ŋu n anya laifiɛ ni. 37Na minɛm kɛrɛ bo bu fite nyini awɔrɛ n nu n asere Yesu jande ka, i yasu bu awɔrɛ n nu bɛrɛ, dama sɛrɛ ati bu agaya. Na Yesu ayasu awura lee nu ka i kɔ.

38Dɔ na sɔnɔ n bo ajinim afite ayaki i n asere Yesu ka, i ma i su i su. Ama, Yesu asoro má i su, na wɔ se i ka, 39“Kpie u nyi kɔ awuru, na a kɔ kan kere minɛm fa kɔ sakpa n bo Nyɛmɛ ayo ama u n su.” Na sɔnɔ n akpie i nyi akɔ akan akere miɛ n nu­fɔm kɛrɛ fa kɔ sakpa n kɛrɛ bo Yesu ayo ama i ni.

Bara tukpaki­fɔ be, ni baa­bara be yiwee jɔrɛ

40Saŋga bo Yesu kpieeri i nyi kɔ juuri kunma kpiri n buekun dɔ ni, i kɔ ŋu ka jama n atiɛn bu nɔɔ suŋminda i wɔ, na ba yo i ansɛ ni ba. 41Dɔ na sɔnɔ be aba Yesu dɔ, yiri ti kpiɛn bo i niɛ bu tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n su a, bu fere i ka Yarusi. Na wɔ ba akutu asiɛŋgu Yesu jaa bu asere i ka, jande i bra i dika, 42dama i wa baa­bara kun n kpein bo i la i n suwu, i la afɔ buru ni nnyɔ ɔ.

Yesu wo kɔ su n na jama n amiɛ i ŋu agaya. 43Bara be woori jama n nu, i bita abiɛɛri i afɔ buru ni nnyɔ lɛɛ, bo i kpu na i kpiɛ má, ama, be akoro atuntun má i na i nya laifiɛ. 44Na wɔ sakati awura jama n nu Yesu sin, afa i saa akan Yesu tanlɛɛ n jaa bu ni, kpeŋga na abiɛɛri n ajina. 45Na Yesu abisa ka, “Ŋma fa i saa kaanri m a?” Na sɔnɔ kɛrɛ ase ka ba si má, na Petoro ase i ka, “Ya Mɔ­fɔ, wɔrɔ mmɔɔ ŋu kabo jama n abara ayɛ na bu miɛ u ŋu barasu.” 46Ama, na Yesu ase ka, “Sɔnɔ be afa i saa akan m, dama ma fa nu ka m yiko n be afite m ŋuniɛ nu akɔ ayo juma.” 47Na bara n aŋu ka i koro fiɛ má i ŋu, na wɔ ba ajina Yesu nyunu, i ŋuniɛ kɛrɛ subobo i. Na wɔ kutu haari Yesu jaa bu akan jɔrɛ n akere i, jama n kɛrɛ nyunu, kabo i ba yoori na i kaba nyaari laifiɛ ni. 48Na Yesu ase i ka, “M wa, yarada n bo ayo m ni, yiri ma a nya laifiɛ a. Kɔ awuru ni ahoreda.”

49Saŋga n bo Yesu toko wo jɔjɔ su ni, na sɔnɔ be afite tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n kpiɛn n dika aba ase i ka, “U wa n wo má bɛrɛ. Nyini ti, má a dama ya Kere­fɔ n kun.” 50Ama, na Yesu ati jɔrɛ n na wɔ se baa n si n ka, “Má a ma sɛrɛ ti u, wɔrɔ yo m yarada, i nyá laifiɛ.” 51Bu kɔ juuri kpiɛn n dika n nu ni, wɔ soro má su, na be wura buka i su, má ka Petoro, ni Yakobo, ni i niɛma Yohane, ni baa n si, ni i ni. 52Minɛm kɛrɛ bo bu woori dɔ n wo awie bo su wɔ, na bu sukoko. Nyini dɛɛ ti, na Yesu ase ka, “Má am sun, wɔ wu má, wɔ daafi wɔ.” 53Na ba siri i, dama bu si ka wɔ wu wɔ. 54Ama, na Yesu akɔ atara i saa, na wɔ tiɛn kpa ase i ka, “M wa, yasu jina.” 55Na wɔ nya ŋgɔɔ bekun, na wɔ kaba ayasu ajina, na Yesu ase ka bu ma baa n deke be na i di. 56Na baa n si, ni i ni ayo alekutura akɔ asin su, ama, na Yesu abɔbɔ bu ni nahɔrɛ su ka, má bu ma be si sa n bo wɔ yo ni.

9

Kabo Yesu sunmaari i susu­fɔ buru ni nnyɔm ni

1Na Yesu afere i susu­fɔ buru ni nnyɔm ni, na wɔ tiɛn bu nɔɔ, na wɔ ma bu yiko ka bu kɔ sufɔn yi ajini barasu barasum kɛrɛ fite minɛm ŋu, na bu ma tukpaki­fɔm nya laifiɛ. 2Dɔ na wɔ sunma bu ka bu kɔ kan Nyɛmɛ jɔrɛ fa kɔ kabo Nyɛmɛ bá niɛ i minɛm su ni, na bu tuntun tukpaki­fɔm na bu nya laifiɛ, 3na wɔ se bu ka, “Má am fa puitiri­pui kɔ ahin atin n bo m susunma am ni, kpama o, kuruku o, diire o, ŋwaa o. Má am fa tanlɛɛ be mmɔɔ buka bo am wura i n su. 4Am kɔ juuri miɛ be su, na awuru kɛrɛ bo am kɔ wuraari nu, am ka nyini awuru n nu haari am bá fite miɛ n nu. 5Sasu bekun, miɛ bo am kɔ wuraari nu, na ba de má am wɔfɔ, am fite yaki nyini miɛ ni, na am kpɔnkpɔn yi am jaa tuturi kɛrɛ. Nyini dí daani kere bu ka bu woo­wa ti má kpa.” 6Na i jaramasam n akɔ ajeŋgbe abara ayɛ miɛ miɛm su akan labari kpa n jɔrɛ akere minɛm deke n kɛrɛ bo bu kɔɔri ni, na ba tuntun tukpaki­fɔm na ba nya laifiɛ.

Kabo Fɛmɛ Herode birisi fa kɔɔri Yesu sa­yoo­wam su ni

7Na Fɛmɛ Herode ati sa n kɛrɛ bo Yesu ayo i ni, na wɔ birisi, dama minɛ nbem ŋa Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ n ye wɔ teŋge i yiwee n nu a, 8ye nbem ŋa Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ Eliya ye wɔ yi i ŋu afite fofoe nu, na nbem gusu ase ka dawa dɛɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ nyiŋga n be ye wɔ kaaki ateŋge aba a. 9Na Fɛmɛ Herode ase ka, “M ma ba kpiɛ Yohane tii e, ye ŋma la ahin sɔnɔ n bo m ti i sa­yoo­wam ŋga sɔ n a?” Na wɔ boro i nyi ka i ŋu Yesu.

Kabo Yesu maari nbiɛsɔm akpii nnu ni bu minɛm diire ni

10Saŋga bo Yesu jaramasam n kpieeri bu nyi baari i dɔ ni, na ba kan sam kɛrɛ bo ba yo i n akere i. Na wɔ fa bu na ba kɔ awo miɛ be su awɔrɛ be nu bɛrɛ ŋgumi. Bu fere miɛ n ka Besayida. 11Jama n tiiri Yesu ŋga sɔ ni, na ba sa i su akɔ dɔ. Na wɔ de bu, na wɔ kan Nyɛmɛ jɔrɛ fa kɔ kabo Nyɛmɛ bá niɛ i minɛm su barasu. Na wɔ tuntun tukpaki­fɔm, na ba nya laifiɛ.

12Saŋga bo wiɛ ba sukɔ tɔ ni, na i jaramasam n aba i dɔ aba ase i ka, “Ma minɛm n atin na bu kɔ miɛ kunnu ni ahɛmɛ ahɛmɛ miɛm su na bu kɔ niɛniɛ diire di na bu nya daa­biri da, dama deke bo ya wo ni, ya wo boro wɔ lɛɛ.” 13Ama, na Yesu ase bu ka, “Ambɛrɛ mmɔɔ ni am tii nya deke be ma bu na bu di.” Na ba se i ka, “Deke bo ya la i kɛrɛ la kpɔnɔ nnu wɔ, ni jombaa nnyɔ, i jú má. A koro ka ya kɔ to diire ba ma ahin jama n kɛrɛ wɔ, nzɛn sɛ a?” 14Deke bo i ti na bu seeri sɔ n la ka, nbiɛsɔm kɔ yasuuri minɛ akpii nnu wɔ. Na Yesu ase i susu­fɔm n ka, “Am ma bu tana asɛsɛ asɛsɛ aburu­nu nnu na bu di.” 15I susu­fɔm ni maari bu kɛrɛ tanaari sɔ wieeri ni, 16na Yesu afa kpɔnɔ nnu ni, ni jombaa nnyɔ ni, na wɔ yɛ i tii su aŋgoro, na wɔ da Nyɛmɛ asi, na wɔ kpiɛkpiɛ i kɛrɛ n nu, na wɔ fa ama i susu­fɔm ni ka bu fa ma minɛm ni. 17Na bu kɛrɛ adi, na bu kunnu ayi. Na ba tambu kpɔnɔ, ni jombaa sinsin bo bu diiri na i kaari ni, na ba nya kandiɛ buru ni nnyɔ.

Kabo Petoro kereeri ka Yesu ti barasu ni

18Cɛɛn n be sɔ ɔ, Yesu wo nyɛmɛsere su i ŋgumi, i susu­fɔm ni wo i bi. I sereeri Nyɛmɛ wieeri n na wɔ bisa bu ka, “Minɛm fa m bu ŋma a?” 19Na ba bɔ i nu ka, “Bu ŋa wɔrɔ ti Yohane Nyɛmɛ Nzue Biɛ­fɔ n a, nbem ŋa wɔrɔ ti Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ Eliya, ye nbem gusu ŋa wɔrɔ ti dawa dɛɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ nyiŋga n be ye wɔ teŋge aba a.” 20Na wɔ nya abisa bu bekun ka, “Ye ambɛrɛ fa m bu ŋma a?” Na Petoro abɔ i nu ka, “Wɔrɔ ti Kristo n a, Tii­de­fɔ n bo Nyɛmɛ ase ka i súnma i ni.”

Kabo Yesu jɔjɔ fa kɔɔri i yiwee n su ni

21Na Yesu abɔbɔ bu ka, má bu se ka bu se be jɔrɛ n bo Petoro ajɔjɔ i ni, 22i ŋa, “Wɔ yo daka ka mini Adamande Wa n di wahara dɔŋgu, na Yuda­fɔm nkpiɛn­kpiɛnm, ni Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm kɛrɛ bá kete m ŋu, na bu kún m. Ama, na i le­san cɛɛn, na Nyɛmɛ má m teŋge m yiwee n nu.”

Kabo Yesu jɔjɔ fa kɔɔri kabo minɛm su i su ni

23Na wɔ se bɛrɛ kɛrɛ pepere ka, “Sɔnɔ kɛrɛ bo i koro ka i su m su, wɔ yo daka ka i mi wara fi i tiɛŋgu sa koroo­wa sa, na i fá i yiwee baka jaanu n sɔ, na i su m su cɛɛn kɛrɛ cɛɛn. 24Dama sɔnɔ kɛrɛ bo i koro ka i fa i ŋgɔɔ fiɛ, i mi bá fun i. Ama, sɔnɔ kɛrɛ bo i tɔɔri i ŋgɔɔ mini dɛɛ ti, i mi nyá ŋgɔɔ. 25Nzɛn sɔnɔ nyaari durunya n nu deke n kɛrɛ na i fuunri i ŋgɔɔ na i kaari ŋgbɛɛn, i kpɛrɛ la bɔnɔ? 26Sɔnɔ kɛrɛ bo nyinsɛ ti i fa kɔ mini ni m nɔaniɛ n su, sɔ ye nyinsɛ tí mini Adamande Wa n gusu fa kɔ bu su a, saŋga bo m bá ba ni m jirima woo­wa n nu, ni m Si Nyɛmɛ dɛɛ jirima woo­wa ni, ni i mɛrɛkɛ casim ni. 27Nahɔrɛ ye m suse am n a, am nbem wo nu fɛn bo am wú má, má ka am aba aŋu ka Nyɛmɛ fɛmɛya n aba.”

Kabo Yesu ŋuniɛ kaakiiri wo barasu ni

28Yesu jɔjɔɔri nyinim kɛrɛ wieeri sɔ ni, fa kɔ i le­mɔcuɛ cɛɛn, na wɔ fa Petoro ni Yohane ni Yakobo na ba fun akɔ buka be su ka bu kɔ sere Nyɛmɛ. 29I wo nyɛmɛsere n su ni, na i nyunu­awa akaaki wo, na i tanlɛɛ n akaaki fofoe papasi. 30Dɔ na minɛm nnyɔ nbem atiɛ bu ŋu, bu ni Yesu subo anzama. Bɛrɛ la Moyisi ni Eliya, dawa dɛɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm ni. 31Na bɛrɛ gusu ata fofoe papasi, na bu sujɔjɔ i dɔ fa kɔ kabo i saŋga bá ju bo i kɔ́ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni, na i yoori sɔ na Nyɛmɛ koroo­wa n yó yii­wa. 32Nyini saŋga, Petoro ni i beŋgum wo daafiri su, bu ba teŋgeeri n na ba ŋu kabo Yesu woo­wa n akaaki barasu, i ni minɛ nnyɔm ni jina. 33Saŋga bo minɛm n ba sukɔ yaki Yesu ni, na Petoro ase i ka, “Ya Mɔ­fɔ, i ti kpa ka ya wo fɛn. Ma ya bo nambue nsan, u dɛɛ kun, Moyisi dɛɛ kun, na Eliya gusu dɛɛ kun.” I jɔjɔ ɔ, wɔ si má kabo i seeri ni. 34I toko wo jɔjɔɔri su n na yinyiŋgu akata bu ŋu liim, na sɛrɛ ati i susu­fɔm ni, saŋga bo yinyiŋgu n sukata bu ŋu ni. 35Na ba ti akonvi be ŋga yinyiŋgu n nu, i ŋa, “M wa lɛɛ, yiri ye ma yi i a. Am de i nɔaniɛ.” 36Bu tiiri jɔjɔɔ­wa n sɔ ni, bu ŋu ka Yesu ŋgumi jina a. Nyini saŋga ni, i susu­fɔm n abo má su akan akere má be fa kɔ sam n bo bu ŋuuri i n su.

Kabo Yesu fɔn yiiri ajini fiteeri baa be ŋu ni

37Na i alecin, na Yesu ni i susu­fɔ nsanm ni sujura buka n su ni, na jama beberebe akpa i atin. 38Dɔ na sɔnɔ be awo jama n nu atiɛn ase ka, “Ya Kere­fɔ, m sere u wɔ, si m wa baa­biɛsɔ n aŋunfɔ, m wa kɛrɛ lɛɛ. 39Niɛ, ajini wo i ŋu, saŋga kɛrɛ bo i ba ŋa i yasu i ŋu, i kaba bo awie kungere­kun wɔ, na i fa i bo asiɛŋgu, na i nanzue sufite fufuku, i bita i kere i wahara sɔ ɔ saŋga kɛrɛ, i koro má ka i fite yaki i. 40Ma sere u susu­fɔm ni lɛɛ ka bu fɔn yi ajini ni, ama, ba kura má nu.” 41Na Yesu ase ka, “Amaa. Ambɛrɛ nyuma­fɔ satiɛ­yo­fɔm, am la má yarada fieo. Nyuma sa ye m wo am dɔ fɛn a? Ye m yó sawɔrɛ ni ambɛrɛ kɔ ju sɛ wɔ?” Dɔ na wɔ se baa n si ka, “Fa baa n bra fɛn.” 42Saŋga bo baa ni suba Yesu dɔ ni, na ajini n abo i aji asiɛŋgu, na wɔ da sukpisi. Na Yesu atiɛn ajini n ŋu na baa n anya laifiɛ, na wɔ kaaki afa i ama i si. 43Na minɛm kɛrɛ amiɛ fa kɔ yiko bambaka bo Nyɛmɛ la i ni.

Kabo Yesu jɔjɔ fa kɔɔri i yiwee n su bekun ni

Sam n kɛrɛ bo Yesu woori bu yo su n dɛɛ ti, nyini ma minɛ kɛrɛ yoori alekutura n a. Dɔ na wɔ se i susu­fɔm ka, 44“Ambɛrɛ, am so am sui na am ti deke bo m koro ka m se am ni. Bu bá tɔ mini Adamande Wa n ma minɛ nbem.” 45Ama, i jɔjɔɔri sɔ ni, i susu­fɔm n ati má i bu. Nyɛmɛ ayi má i nyi akere má bu, nyini ti ye ba koro ati má i bu. Ama, sɛrɛ dɛɛ ti, ba koro abisa má i fa kɔ nyini jɔrɛ n su.

Kabo Yesu kereeri sɔnɔ bo i tara bu kɛrɛ ni

46Na i susu­fɔm n ase akuruwa bu ŋuŋu nu fa kɔ sɔnɔ bo i tara bu kɛrɛ ni. 47Yesu siiri bu sunsunni bo bu bita i n dɛɛ ti, na wɔ fa baa kaan be ajina bu afiɛn i bi, 48na wɔ se bu ka, “Wɔrɔ kɛrɛ bo a deeri ahin baa­kan n ŋusu m dɛɛ ti, a deeri mini wɔ lɛɛ. Bekun, wɔrɔ kɛrɛ gusu bo a nya deeri mini, a deeri m si bo wɔ sunma m wɔ lɛɛ. Dama bo am sunsun ka i ti kaan am kɛrɛ nu ni, yiri ti kpiri tara am kɛrɛ a.”

49Dɔ na Yohane ase i ka, “Ya Mɔ­fɔ, ya ŋuuri ka sɔnɔ be afa u duma sufa fɔn yi ajinim fite minɛm ŋu, ye ya ŋa ya yáki má i, dama i wo má ya nu n dɛɛ ti.” 50Na Yesu ase ka, “Má am se ka am kanda i, dama sɔnɔ kɛrɛ bo i fite má am sin, i mi jina am sin wɔ lɛɛ.”

Kabo Samariya­fɔm keteeri ka bu de má Yesu ni

51Saŋga n ba dodoori bo Nyɛmɛ má Yesu fun kɔ aŋgoro ni, na wɔ bu i tii nu ka i ti ye ni ka i kɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu. 52Na wɔ sunma sunma­fɔm Samariya ahɛmɛ miɛ be su ka bu kɔ suyo deke kɛrɛ siriya ŋminda i. 53Ama, na Samariya­fɔm n akete ka bu de má i, dama ka i susin kɔ Yɛrusalem n dɛɛ ti. 54Yakobo ni Yohane ŋuuri nyini n sɔ ni, na ba se ka, “Ya Mibiɛ, a koro ka ya ma sin fite aŋgoro ba di bu, nzɛn sɛ a?” 55Na Yesu acɛ aniɛ, na wɔ jaraki bu. 56Dɔ na Yesu ni i susu­fɔm n asin akɔ miɛ nyiŋga be su.

Minɛm bo bu koro ka bu su Yesu su n jɔrɛ

57Saŋga bo Yesu ni i susu­fɔm n wo kɔ su ni, na sɔnɔ be aba ase Yesu ka, “Deke kɛrɛ bo a kɔ, m sú u su wɔ.” 58Na Yesu ase i ka, “Ŋaakum la kunmam, na anumam gusu la tiɛɛrim, ama, mini Adamande Wa n yiri, m la má m tii daa­biri.”

59Na wɔ se sɔnɔ nyiŋga be ka, “Su m su.” Ama, na sɔnɔ n ase i ka, “M Mibiɛ, ma m du mɔ kɔ yo m si sutura ka, na m nyá ba su u su.” 60Na Yesu ase i ka, “Yaki bo ba wu ni, na bu se bu beŋgu, wɔrɔ kɔ na a kɔ kan Nyɛmɛ jɔrɛ fa kɔ kabo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su ni.”

61Na sɔnɔ nyiŋga be bekun ase Yesu ka, “M Mibiɛ, m bá su u su, ama, ma m kɔ kaari m dika­fɔm ka, na m bá.” 62Na Yesu ase i ka, “Sɔnɔ kɛrɛ bo i ti ka toora dɔdɔɔri­fɔ na i wo dɔ su, na i kaaki niɛ i sin, i ti má ye ni ka Nyɛmɛ yo i mi fɛmɛ.”

10

Kabo Yesu sunmaari i susu­fɔ abura­so ni nnyɔm ni

1Nyini sin na Mibiɛ Yesu n ayi i susu­fɔ abura­so ni nnyɔ nyiŋga nbem, na wɔ sunma bu nnyɔ nnyɔ ka bu du mɔ kɔ miɛ miɛm kɛrɛ bo yiri ni i tii ase ka i bá kɔ su ni. 2Na wɔ se bu ka, “Fiesu diire n sunnu, ama, bo bu kɔ i tambu n sunnu má. Nyini ti, am sere Mibiɛ n bo i dɛɛ la fie n ka i sunma juma­yo­fɔm na bu kɔ i tambu. 3Ama, am ti fɛn. Am kɔ. M susunma am wɔ lɛɛ, kabo nbɔmbaam kɔ saŋga bedim nu barasu ni. 4Má am se ka am fa ŋwaa, wara kuruku, wara gbagbaa, má am se ka am jina atin nu yo be mmɔɔ ansɛ. 5Awuru kɛrɛ bo am kɔ wuraari nu, am du mɔ se ka, ‘Nyɛmɛ ma am tana­laifiɛ.’ 6Nzɛn tana­laifiɛ­fɔ wo nyini awuru n nu, am ma am tana­laifiɛ n ka i mi n dɔ, ama, nzɛn wɔ ti má sɔ, Nyɛmɛ dé tana­laifiɛ ni i mi n dɔ. 7Awuru bo am kɔ wuraari nu na bu deeri am wɔfɔ, am ka nyini awuru n nu, na am di na am nu deke kɛrɛ bo bu fa ma am, dama i ti ye ni ka juma­yo­fɔ nya i juma ni ŋkatɔ. Má am nati awuru kɛrɛ nu. 8Am kɔ juuri miɛ be su na bu deeri am wɔfɔ, am di deke kɛrɛ bo bu fa ma am. 9Am tuntun tukpaki­fɔm bo bu wo dɔ n na bu nya laifiɛ, na am se bu ka, ‘Saŋga bo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su n adodo am lɛɛ.’ 10Ama, nzɛn am kɔ juuri miɛ be su na ba de má am wɔfɔ, am fite kɔ atiŋgbere n su, na am se bu ka, 11‘Haari am miɛ n tuturi mmɔɔ mata má ya jaa, ya kpɔnkpɔn yi i wɔ, nyini di daani kere ka am woo­wa ti má kpa. Ama, i ti ye ni ka am si ka saŋga bo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su n adodo lɛɛ.’ 12Nyini ti, m suse am wɔ lɛɛ, ka, jina cɛɛn, nyini miɛ n nu­fɔm, Nyɛmɛ cín bu sui tara Sodom miɛ kpiri n nu satiɛ­yo­fɔm.”

13Na Yesu akaaki ase ka, “Tɔ, ambɛrɛ Korazin­fɔm, am bá ŋu anyum­boro. Ambɛrɛ Besayida­fɔm gusu, am bá ŋu anyum­boro. Alekutura sam bo m yo maari am ni, má nzɛn m yoori bu Tiro, ni Sidon miɛ kpirim n nu, má minɛm n akaaki bu wo dada kɛrɛ na bu fa pirim bɔtɔ, ni nzuin yo bu yoo­wa n bo i kere ka bu ahore asaaki, bu satiɛ yoo­wa n dɛɛ ti ni. 14Ama, ambɛrɛ, Nyɛmɛ bá cin am sui tara Tiro ni Sidon dɛɛ satiɛ­yo­fɔm. 15Ambɛrɛ Kapɛnam­fɔm gusu, am sunsun ka Nyɛmɛ bá yɛ am su kɔ aŋgoro wɔ, nzɛn sɛ? Ai. I bá yo am kaan wɔ, na i fá am cɔɔndi kɔ Yiwee­fɔm Woo­biri.”

16Na Yesu ase i susu­fɔm ka, “Sɔnɔ kɛrɛ bo i de am nɔaniɛ, i mi de m dɛɛ nɔaniɛ wɔ lɛɛ, na sɔnɔ kɛrɛ bo i kete am nɔaniɛ, i mi kete m dɛɛ nɔaniɛ wɔ lɛɛ, na sɔnɔ kɛrɛ bo i kete m dɛɛ nɔaniɛ, i mi kete yiri n bo i sunmaari m wɔ lɛɛ.” I jɔjɔ wieeri, na ba kɔ.

17Saŋga bo i susu­fɔ abura­so ni nnyɔm ni kpieeri bu nyi baari Yesu dɔ ni, na bu ahore ajɔ agaya, na ba se i ka, “Ya Mibiɛ, haari ajinim mmɔɔ de ya nɔaniɛ wɔ, nzɛn ya nya atiɛn bu ŋu u dɛɛ duma n nu.” 18Na Yesu ase bu ka, “M ŋuuri Sitana ka wɔ fite aŋgoro atɔ, kabo nzue kpɛsɛ na i ti barasu n wɔ.” 19Na Yesu ase ka, “Am ti fɛn. Ma ma am yiko adena am tiɛntiɛn woom ni bundaanim ŋu, na am kunma yiri kpɔ­fɔ n faŋga kɛrɛ na pui yó má am. 20Haari ni nyini kɛrɛ ni, má am ma am ahore jɔ ka ajinim de am nɔaniɛ ŋgumi n dɛɛ ti, ama, am ma am ahore jɔ ka ba kɛrɛ am duma ase Nyɛmɛ dika.”

21Nyini saŋga n na Awiɛwiɛ Casi n ama Yesu ahorejɔ akɔ sin su, na wɔ sere Nyɛmɛ ase ka, “M Si Nyɛmɛ, wɔrɔ ti aŋgoro ni asiɛŋgu kɛrɛ Mibiɛ a. M da u asi ka a fa nyini dekem bo alecira­fɔm ni si­fɔm si má i ni, ayi akere bo bu ti ka nbaatam ni. M Si, i ti nahɔrɛ wɔ, kabo a koroori ka i yo lɛɛ.” 22Yesu sereeri Nyɛmɛ n wieeri ni, na wɔ se ka, “M Si afa deke kɛrɛ awura m saa nu. Be si má Nyɛmɛ Wa ni, má ka i Si Nyɛmɛ ni si i a, na be gusu si má i Si ni, má ka Baa ni si i a, ni minɛm bo Baa n koro ka i yi i kere bu ni, bɛrɛ si i a.”

23Dɔ na Yesu acɛ aniɛ i susu­fɔm ni, na wɔ jɔjɔ bɛrɛ ŋgumi dɔ, i ŋa, “Ambɛrɛ la tere­fiɛ ka am aŋu dekem bo am ŋu bu ni. 24M suse am wɔ lɛɛ, ka, Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm ni nfɛmɛm beberebe koroori ka bu ŋu deke n bo am ŋu i ni, ama, ba ŋu má i, na ba koro ka bu ti deke n bo am ti i ni, ama, ba ti má i.”

Miɛɛnu fa kɔ Samariya sɔnɔ aŋunfɔ si­fɔ be

25Na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔ be aba Yesu dɔ ka i ba sɔ i ŋgɛɛ. Na wɔ bisa Yesu ka, “Ya Kere­fɔ, ye m yo sɛ wɔ, ye m nyá ŋgɔɔ n bo i la má awieeri n a?” 26Na Yesu abɔ i nu ka, “Ba kɛrɛ i sɛ wɔ, Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu a? A ti i bu sɛ wɔ?” 27Na sɔnɔ n abɔ Yesu nu ka, “Ba kɛrɛ ka, ‘Koro Micɛra u Nyɛmɛ ni, ni u ahore­mbaa kun, ni u awiɛwiɛ, ni u faŋga, ni u sunsunni kɛrɛ, na a koro u beŋgu kabo a koro u ŋu ni.’” 28Na Yesu ase i ka, “A kan nahɔrɛ wɔ, yo sɔ na a nyá ŋgɔɔ.”

29Ama, na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔ n akoro ka i yo i ŋu ka i ti sɔnɔ bo i yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ ɔ, nyini ti, na wɔ bisa Yesu ka, “M beŋgu la ŋma a?” 30Na Yesu abɔ i nu ka, “Sɔnɔ be yo woori bɛrɛ a, na wɔ yasu Yɛrusalem ka i kɔ miɛ kpiri be su, bu fere dɔ ka Yeriko, na atin bujaanu­fɔm akɔ atara i ade i neŋge kɛrɛ, na ba bo i akɔ ayaki i ŋgɔɔ n kaan sɔ ɔ. 31I ba yoori ka Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ kpiɛn be su nyini atin n su, ama, saŋga bo i kɔ ŋuuri sɔnɔ n bo atin bujaanu­fɔm abo i ni, na wɔ san asin ayaki i. 32I tiiri sɔ bekun, na Levi busu nu­fɔ be susin bɛrɛ, na wɔ ŋu i, na i gusu asan asin. 33Ama, na Samariya­fɔ be gusu ba bita nyini atin ni, na wɔ ba aŋu sɔnɔ ni, i ŋuuri i sɔ ni, na aŋunfɔ ati i. 34Na wɔ kɔ sɔnɔ n bi, na wɔ fa ŋguin ni nzan afa aŋmisi kambuem ni, na wɔ cici i, na wɔ fa sɔnɔ n na wɔ ma wɔ tana i kaako su, na wɔ fa i akɔ wɔfɔm dee­biri, na wɔ kɔ aniɛ i dika. 35Alecin na wɔ yi ŋwaa be ama sɔnɔ bo i niɛ awuru n su ni. Na wɔ se i ka, ‘De na a niɛ i dika ma m, na m ba kpieeri m nyi baari, m tɔ́ deke kɛrɛ bo a saaki i afa aniɛ i dika ni.’ 36Tɔ, u sunsunni nu, nyini minɛ nsanm n nu, bɔnɔ kere ka i ti sɔnɔ n beŋgu a?” 37Na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔ n abɔ i nu ka, “Sɔnɔ n bo i siiri i aŋunfɔ ni.” Na Yesu ase i ka, “Kɔ na a kɔ yo sɔ.”

Yesu ni Marata ni Mariya jɔrɛ

38Saŋga bo Yesu ni i susu­fɔm n wo kɔ su ni, na ba kɔ aju miɛ be su, bara be woori dɔ, bu fere i ka Marata, na wɔ de Yesu wɔfɔ i dika. 39Marata la i niɛma be, bu fere i ka Mariya, na wɔ tana Yesu bi, na i suti kabo Yesu kere barasu ni. 40Ama, na wɔ yo Marata ahoresaaki kabo yiri ŋgumi wo juma yo su ni, nyini ti, na wɔ ba ase Yesu ka, “M Mibiɛ, u cɛcɛ wo má nu ka m niɛma n ayaki juma n kɛrɛ aji mini ŋgumi saa su, nzɛn sɛ? Se i ka i ba buka m.” 41Na Mibiɛ n abɔ i nu ka, “M danfo Marata, a fa juma beberebe ata u ŋu nyi, ye a suwaraki a, 42ama, deke kun n kpein be akpiɛ u su a. Mariya yiri, deke bo i ti kpa tara i kɛrɛ ye wɔ yi i n a, na be wo má bɛrɛ bo i koro de i dɔ.”

11

Kabo Yesu kereeri ya nyɛmɛsere atin barasu ni

1Cɛɛn n be sɔ ɔ, na Yesu wo nyɛmɛsere su awɔrɛ be nu. I ba sere wieeri ni, na i susu­fɔm ni kun ase i ka, “Ya Mibiɛ, kere ya nyɛmɛsere atin, kabo Yohane kereeri i dɛɛ susu­fɔm ni.” 2Na Yesu ase bu ka, “Saŋga bo am ba susere Nyɛmɛ, am se ka o,

‘Ya Si Nyɛmɛ,

ma minɛm bu u duma casi ni.

Ma u fɛmɛya n bra.

3Ma ya nɔɔ nu diire cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn.

4Fa ya satiɛ ce ya,

dama yɛrɛ gusu fa ce bo bu do ya ŋgasi n wɔ.

Má a ma deke be yo ya na ya wura satiɛ nu.’”

5Na Yesu ase ka, “Ma m fa i ka, nzɛn am nu kun kɔɔri i danfo dika kɔŋguɛ jinanjin, na i kɔ se i ka, ‘M danfo, fiɛ m kpɔnɔ nsan. 6M danfo atin natiiri­fɔ be aba m dika jina n nu bɛrɛ lɛɛ, m gusu la má diire bo m fá ma i.’ 7Na yiri n bo i wo sɔrɔ n ase ka, ‘Má a miɛ m. Ma tu anɔ awie, na m nbaam da a. M koro yasu má na m má u pui.’ 8Tɔ, m suse am wɔ lɛɛ, ka, má ka am ti danfoya n dɛɛ ti ye i yásu na i ma u kpɔnɔ n a, ama, i bá yasu na i ma u deke kɛrɛ bo a koro, dama ka a fie ni sere n dɛɛ ti.

9Nyini ti, m suse am wɔ lɛɛ, ka, am sere deke bo am koro i Nyɛmɛ dɔ, na i má am. Am niɛniɛ deke bo am koro i dɔ, na am ŋú i. Am bobo anɔ ni, na i téke i ma am. 10Dama sɔnɔ kɛrɛ bo i sere deke be Nyɛmɛ dɔ, i má i, na sɔnɔ kɛrɛ bo i niɛniɛ deke be, i ŋú i wɔ, na sɔnɔ kɛrɛ bo i bobo anɔ ni, i téke i ma i. 11Ambɛrɛ bo am ti nbaasim ni, ŋma ye i wa sere i jombaa ye i mi kéte na i fá woo ma i wa n a? Ai, be yo má sɔ. 12Wara, ambɛrɛ nu ŋma ye i wa sere i karafɔ ye i kéte na i fá bundaani ma i wa n a? Ai, be yo má sɔ. 13Tɔ, ambɛrɛ, haari ni bo am ti satiɛ­yo­fɔm ni, am si aceeri kpam bo am fa ce am nbaam, nzu ti ye nzɛn am sereeri am Si Nyɛmɛ bo i wo aŋgoro ni, i koro ma má am Awiɛwiɛ Casi n a?”

Kabo minɛm ŋa Yesu ni Sitana dɛɛ ti kun ni

14Saŋga be na Yesu afɔn ayi ajini afite sɔnɔ be ŋu, wɔ yo i bobo. Ajini n fite yakiiri sɔnɔ n sɔ ni, na wɔ koro ajɔjɔ. Na jama n ayo alekutura. 15Ama, na minɛ nbem ase ka, “Bɛlazɛbuli bo i ti ajinim kɛrɛ dɛɛ fɛmɛ n na bu kaaki fere i ka Sitana ni, yiri ma ahin sɔnɔ n yiko ye i koro fɔn yi ajinim a.” 16Na nbem gusu akoro ka bu sɔ i ŋgɛɛ. Nyini ti, na ba se i ka i yo alekutura sa be bo i kere ka i yiko n fite Nyɛmɛ dɔ ɔ. 17Ama, Yesu siiri bu sunsunni n sɔ ni, na wɔ se bu ka, “Fɛmɛya kɛrɛ bo i nya kpakpaakiiri nu wieeri, nyini fɛmɛya ni ká ŋgbɛɛn wɔ. Awuru gusu kɛrɛ bo i kpakpaakiiri nu wieeri, nyini awuru ni sándi wɔ. 18Na nzɛn Sitana dɛɛ fɛmɛya n nya kpaakiiri nu wieeri, i kóro jina a? Ai, i kóro jina má. Deke bo i ti na m se sɔ n la ka, am ŋa Bɛlazɛbuli ma m yiko ye m koro fa fɔn yi ajinim a. 19Tɔ, ye nzɛn am ŋa Bɛlazɛbuli maari m yiko, ye m fa fɔn yi ajinim a, ye ŋma maari am dɛɛ minɛm ni yiko ye bu bita fɔn yi bu n a? Nyini ti, kabo am minɛm yoori ni, nyini kere ka am la má nahɔrɛ. 20Ama, Nyɛmɛ dɛɛ yiko nu ye mini fɔn yi ajinim a. Nyini n kere ka, Nyɛmɛ wo am nu suniɛ i minɛm su lɛɛ.

21Nzɛn sɔnɔ faŋga­fɔ nya faari i biɛsɔya neŋge kɛrɛ jina ŋmindaari i dika, pui koro yo má i awuru n nu neŋge be. 22Ama, nzɛn sɔnɔ nyiŋga nya taraari i faŋga, i koro tu ŋgoni ni yiri na i kunma i faŋga, na i de i biɛsɔya neŋge n bo i daafi i ŋu ni, na i fin i neŋge kɛrɛ kɔ na i ni i beŋgum kɔ kpaaki nu.

23Sɔnɔ kɛrɛ bo i jina má m sin, i mi ti m kpɔ­fɔ ɔ. Na sɔnɔ kɛrɛ gusu bo i buka má m na ya tiɛn minɛm nɔɔ, i mi sandi minɛm wɔ.

24Nzɛn ajini nya fite yakiiri sɔnɔ, i kɔ jeŋgbe bara yɛ boro kpantain nu wɔ, deke bo nzue wo má, na i kɔ niɛniɛ woo­biri bo i tana yi i ŋumi. Nzɛn wɔ nya má woo­biri, nyini saŋga, a ti ka i ŋa, ‘Ma m kpie m nyi kɔ m woo­biri dawa ni.’ 25Na i kaaki kɔ, i kɔ ŋu ka ba kpara dika n nyunyumi, asɛsɛ deke kɛrɛ su. 26Na i nyá kɔ fa ajinim nso, bo bu ti tiɛ tara yiri ni i tii, na bu kɛrɛ bá wura woo­biri dawa n nu. Nyini saŋga, a ŋu ka sɔnɔ n woo­wa ayo tiɛ atara kabo i yo ti dawa ni.”

27Saŋga bo Yesu seeri sɔ wieeri ni, bara be wo jama n nu, na wɔ se Yesu ka, “Tere­fiɛ wo bara n bo i wuuri u na i maari u nyufini n dɔ.” 28Ama, na Yesu ase i ka, “Tere­fiɛ wo minɛm bo bu ti Nyɛmɛ nɔaniɛ n na bu de i ni dɔ a.”

Kabo Yesu keteeri ka i yo má alekutura sa bo bu koro i ni

29Saŋga bo minɛm sutiɛn bu nɔɔ bara yɛ Yesu sɔ ni, na wɔ se bu ka, “Ambɛrɛ nyuma­fɔm ti satiɛ­yo­fɔm wɔ. Am koro ka m yo alekutura sa na am ŋu i wɔ, ama, m yó má i, má ka alekutura sa n bo Nyɛmɛ yo yoori i maari i nɔaniɛ kan­fɔ Jona ni ŋgumi. 30I ti sɔ lɛɛ, kabo sa n bo i yo tuuri Jona n kereeri Ninɛva­fɔm ka Nyɛmɛ sunmaari i ni, sɔ ye sa n bo i bá tu mini Adamande Wa n gusu kére ambɛrɛ nyuma­fɔm ka Nyɛmɛ asunma m a. 31Fɛmɛ bara be yo fiteeri haari i bɔsu Seba wɔ, na i ba ti Fɛmɛ Solomon dɛɛ ŋgɔnlɛ jɔjɔɔ­wa nɔaniɛ ni. Jina cɛɛn, yiri bá yasu jina na i járaki ambɛrɛ nyuma­fɔm nahɔrɛ su, dama kisa, m suse am wɔ ka, mini tara Fɛmɛ Solomon, ama, am ade má m nɔaniɛ ni. 32Jona yo kaanri Nyɛmɛ jɔrɛ kereeri Ninɛva­fɔm na ba kaaki bu wo. Jina cɛɛn, bɛrɛ bá yasu jina na bu járaki ambɛrɛ nyuma­fɔm, dama kisa, m suse am wɔ ka, mini tara Jona, ama, am akete ka am kaaki má am wo.”

Kabo Yesu kereeri anyumbaa kpa jɔrɛ ni

33Na Yesu akaaki ase ka, “Sɔnɔ koro so má fitana su na i fa se fiɛɛ­wa nu, wara i fa gaŋga butu su. Ama, i fa taka deke su aŋgoro wɔ, adena minɛm bo bu ba wura awuru n nu n koro ŋu asi. 34Ya nyu­mbaa ni ti ka fitana ma ya ŋuniɛ­mbaa n a. Nzɛn u nyu­mbaa nya ti kpa, u ŋuniɛ­mbaa n kɛrɛ ta wein n wɔ lɛɛ. Ama, nzɛn i nya ti má kpa, u ŋuniɛ­mbaa n kɛrɛ wo awosin nu wɔ lɛɛ. 35Nyini ti, si u ŋu sa na má a se ka wein wo u dɔ, ama, i ti awosin wɔ. 36Nzɛn u ŋuniɛ­mbaa n kɛrɛ woori wein nu, na awosin be awo má nu, i tá a papasi, kabo fitana sin ta wura u ni.”

Kabo Yesu ŋa Yuda­fɔm tere­tere­fɔm nbem bá ŋu anyum­boro ni

37Saŋga bo Yesu jɔjɔ wieeri sɔ ni, na Farasi­fɔ be asere i ka i bra na bu di diire i dika, na Yesu akɔ awura ka i di diire ni. 38Na Farasi­fɔ n abirisi kabo Yesu aŋmisi má i ŋu ka, ye i sudi diire ni. 39Na Mibiɛ n ase i ka, “Ambɛrɛ Farasi­fɔm, am ŋmisi am kɔpu ni am taalɛ sin wɔ, ama, am kunnu ayi ni anyii sa­yoo­wam, ni sunsunni tiɛm wɔ. 40Ambɛrɛ sinnzinm ni, sɔnɔ kɛrɛ si ka Nyɛmɛ yoori deke kɛrɛ kunnu ni i sin a. 41Má nzɛn am fa deke bo i wo am kɔpu ni am taalɛ kunnu ma yaari­fɔm, má deke kɛrɛ bo am yo i, má i yo casi ma am wɔ Nyɛmɛ dɔ.

42Ambɛrɛ Farasi­fɔm ni, am bá ŋu anyum­boro, dama am yi am jakam ma Nyɛmɛ wɔ, haari ni am maakunm, ni ŋgɛtɛm, ni nvan­nvanm kɛrɛ, ama, am yo má nahɔrɛ sam, na am kaaki koro má Nyɛmɛ. Wɔ yo daka ka am yo nyini sam saŋga kɛrɛ, na am fa jaka yii­wam buka su.

43Ambɛrɛ Farasi­fɔm ni, am bá ŋu anyum­boro. Am koro ka am tana kpirikoro tanaa­birim wɔ, am tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm n nu, na am koro ka minɛm yo am ansɛ gɔɔsu wɔ, na bu ma am jirima. 44Am bá ŋu anyum­boro. Am ti ka faŋ­kunmam bo bu la má nyaari see­wa be n wɔ, na minɛm nati su na bu si má ka faŋ­kunma lɛɛ.”

45Na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm n kun ase Yesu ka, “Ya Kere­fɔ, nzɛn a seeri sɔ, a kpiɛ nzukɔ asaŋga ya kɛrɛ mmɔɔ lɛɛ.” 46Na Yesu ase i ka, “Ambɛrɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, ambɛrɛ mmɔɔ bá ŋu anyum­boro. Am cici sɔɔri nɔnɔɔri sɔ minɛm wɔ, ama, ambɛrɛ ni am tii soro má su ka am fa am saa kan i.

47Ambɛrɛ bá ŋu anyum­boro. Am yo faŋ­kunmam dɔŋgu fa ma Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm wɔ, bɛrɛ bo am nam yo kuunri bu ni. 48Nyini kere ka ambɛrɛ ni am tii saa woori sa n bo am nam yo yoori i n nu lɛɛ. Bɛrɛ kuunri Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm n a, na ambɛrɛ ata bu faŋ­kunmam. 49Nyini ti, ye Nyɛmɛ Alecira­fɔ n seeri ka, ‘M súnma m nɔaniɛ kan­fɔm, ni m jaramasam bu dɔ, na bu kún nbem, na bu kére nbem wuwuruwa.’ 50Nyini ti, Nyɛmɛ cín ambɛrɛ nyuma­fɔm sui fa kɔ kabo am nam yo kuunri Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm, fiteeri durunya n bumboori fa ba ju haari ni kisa ni. 51Bu yo yoori sɔ ɔ, fite saŋga n bo bu kuunri sɔnɔ be bo bu fere i ka Abɛli n fa ba juuri saŋga n bo bu kuunri sɔnɔ be bo bu fere i ka Zakariya ni. Yiri ye bu kuunri i Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu, Casi Kɛrɛ Casi Sɔɔ n ni Mikun yoo­wa yoo­biri n afiɛn n a. Nahɔrɛ ye m suse am n a, nyini sam kɛrɛ dɛɛ ti ye Nyɛmɛ bá cin ambɛrɛ nyuma­fɔm sui n a.

52Ambɛrɛ Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, am bá ŋu anyum­boro. Am akere má minɛm Nyɛmɛ atin, kabo i ti ye ni ka am kere bu ni, na ambɛrɛ ni am tii akete ka am su má i atin n su, ye am akanda bo bu koro ka bu su i su ni.”

53Saŋga bo Yesu yasuuri nyini dika n nu ni, na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm, ni Farasi­fɔm n afa i kpɔ agaya, na ba bisa i bisaa­wam beberebe, 54na ba boro bu nyi na bu sɔ i ŋgɛɛ, adena i jɔjɔ wura Nyɛmɛ ŋgasi nu.

12

Kabo wɔ yo daka ka ya soro Nyɛmɛ ŋgumi ni

1Saŋga n bo nyini n kɛrɛ sukɔ su ni, na jama beberebe aba atiɛn bu nɔɔ haari bu kɔ sutiɛntiɛn bu beŋgu ŋu. Na Yesu abo i bu ka i jɔjɔ, na wɔ du mɔ ase i susu­fɔm n ka, “Am si am ŋu sa ni Farasi­fɔm dɛɛ kpɔnɔ ayiri n bo bu fa gɔ kpɔnɔ nu na i yasu ni. M suni bu dɛɛ burukɔɔ­nu sa­yoo­wam wɔ. 2Deke be wo má fiɛɛ­wa nu bo bu bá ŋu má i, deke be gusu wo má asiri nu bo bu bá si má i. 3Nyini ti, deke kɛrɛ bo am jɔjɔɔri i kɔŋguɛ, bu bá jɔjɔ i wiɛsu wɔ. Na deke kɛrɛ bo am tuuri i asuturi sɔrɔ, bu bá bo i ndoori wɔ, na sɔnɔ kɛrɛ tí i.”

4Na Yesu akaaki ase ka, “M danfom, m suse am wɔ lɛɛ, ka, má am soro minɛm bo bu koro kun aŋuniɛ­mbaa ni, na nyini sin, bu koro yo má pui kun ni. 5Ama, m kére am sɔnɔ bo i ti ye ni ka am soro i. Am soro Nyɛmɛ, yiri koro kun aŋuniɛ­mbaa n a, na i kaaki la yiko bo i koro fa i ji cɛɛma sin nu. M suse am wɔ lɛɛ, ka, yiri ti sɔnɔ bo am soro i a. 6Am si ka njɔrɛm nnu ŋwaa ti kaan sɔ ɔ, má sɔ? Ama, bu kun n kpein mmɔɔ wo má bɛrɛ bo Nyɛmɛ niɛ má i dika. 7Haari am tii­ŋmiɛ mmɔɔ bo i wo am tii su ni, Nyɛmɛ si i kɛrɛ nɔ. Nyini ti, má am soro sɛrɛ. Am la anyunuyi Nyɛmɛ dɔ tara njɔrɛm beberebe.”

8Na Yesu akaaki ase bu ka, “M suse am wɔ lɛɛ, ka, sɔnɔ kɛrɛ bo i kan kereeri minɛm ka i ti m susu­fɔ, mini Adamande Wa n gusu bá kan kere Nyɛmɛ mɛrɛkɛm n ka i mi ti m dɛɛ wɔ. 9Ama, sɔnɔ kɛrɛ gusu bo i keteeri minɛm nyunu ka i ti má m susu­fɔ, mini Adamande Wa n gusu bá kete Nyɛmɛ mɛrɛkɛm nyunu ka i mi ti má m dɛɛ. 10Sɔnɔ kɛrɛ bo i jɔjɔ wuraari mini Adamande Wa ni ŋgasi nu, Nyɛmɛ fá i mi ŋgasi ce i, ama, sɔnɔ kɛrɛ bo i jɔjɔ wuraari Awiɛwiɛ Casi ni ŋgasi nu, Nyɛmɛ fá má i mi ŋgasi ce má i. 11Saŋga bo bu ba faari am baari bu tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm nu, wara nfɛmɛm ni nfaŋga­fɔm nyunu ka bu di am jɔrɛ, má am ma am ahore saaki fa kɔ kabo am jɔjɔ barasu. 12Dama nyini saŋga n ba juuri, Awiɛwiɛ Casi ni kére am nɔaniɛ kɛrɛ bo wɔ yo daka ka am jɔjɔ i a.”

Miɛɛnu fa kɔ sɔnɔ neŋge­fɔ sinnzin be su

13Sɔnɔ be woori jama n nu, na wɔ se Yesu ka, “M Kere­fɔ, se m gɔrɔ ka i kpaaki aja bo ya si ayaki i ama ya n nu, na i fa m dɛɛ ma m.” 14Na Yesu ase i ka, “Wɔrɔ, ŋma ayi m, ka m di am jɔrɛ na m kpaaki am aja nu ma am a?” 15Na Yesu ase jama n kɛrɛ ka, “Am niɛ am tii su dɔŋgu na am si am ŋu sa fa kɔ anyii barasu kɛrɛ sa, dama sɔnɔmbiri neŋge ti má i ŋgɔɔ, haari i mi n koro i la i ka sɛ.” 16Dɔ na Yesu abo bu ahin miɛɛnu ni, i ŋa, “Sɔnɔ neŋge­fɔ be yo woori bɛrɛ a, na wɔ dɔ i fie, na wɔ nya diire beberebe. 17Na wɔ sunsun i tii nu na wɔ se ka, ‘M la má deke bo m fa ahin diire n kɛrɛ se. Ye m yó sɛ wɔ?’ 18Na wɔ se ka, ‘Kabo m yó yaa, m sún m bondom kɛrɛ ji wɔ, na m tá ŋgbiŋgbirim, na m fá m diire n ni neŋge kɛrɛ bo m la bu n wura nu. 19Na m nyá se ka ma di tere­fiɛ, puitiri­pui kpíɛ má m su kun, m tána a, ahin afɔ nyɛ nyɛ n kɛrɛ, na m dí na m nú na m ahore jɔ́.’ 20Ama, na Nyɛmɛ ase i ka, ‘Wɔrɔ sinnzin ŋgbɛɛn ni. Ahin kɔŋguɛ n nu bɛrɛ, m yí u ŋgɔɔ n fite u dɔ. Na m níɛ ka nyini neŋge n kɛrɛ bo a tiɛn i nɔɔ ni ká ŋma dɛɛ wɔ?’” 21Na Yesu akaaki ase bekun ka, “I ti sɔ ɔ lɛɛ, fa kɔ minɛm bo bu kpini neŋge beberebe fa se durunya n nu fɛn ni, ama, Nyɛmɛ dɔ, bu la má pui.”

Kabo Yesu ŋa má ya tana koko ni

22Na Yesu ase i susu­fɔm n ka, “Nyini ti, m suse am wɔ lɛɛ, ka, má am tana sukoko fa kɔ am ŋgɔɔ su, kabo am dí, na má am kaaki sukoko fa kɔ am ŋuniɛ su, kabo am nyá suturam bo am fá wura na am kára. 23Dama ŋgɔɔ tara diire, na aŋuniɛ­mbaa n gusu tara suturam. 24Am niɛ anumam, haari ni bo bu dɔ má ni, na bu kaaki kpiɛ má ni, bu la má bondo gusu, bo bu fa diire wura nu, se Nyɛmɛ ma bu diire ye bu di a. Ambɛrɛ la anyunuyi tara anumam e. 25Am nu, ŋma tana koko fa kɔ i koroo­wam su ye i mi koro buka i ŋgɔɔ tintiin su haari kaan sɔ a? Ai, be wo má bɛrɛ. 26Nzɛn am koro yo má nyini deke n kaan n be sɔ, nzu ti ye dekem bo bu kaari n kɛrɛ miɛ am a? 27Am niɛ kabo wuram bo pum barasu barasu a. Bu yo má juma be, bu kaaki tu má gise. Ama, m suse am wɔ lɛɛ, ka, haari Fɛmɛ Solomon ni i neŋge n kɛrɛ bo i yo la i ni, wɔ la má sutura bo i yo nyumi juuri nyini wura pum ni be. 28Nzɛn wuram bo bu wo bɛrɛ nyuma, na ahunma a ŋú ka ba kpiɛ bu na bu yara bu, ye Nyɛmɛ niɛ bu dika, nzu ti ye i níɛ má ambɛrɛ bo am tara wuram co n a? Ambɛrɛ, am la má yarada fieo. 29Nyini ti, saŋga kɛrɛ, má am ma am sunsunni wo deke bo am dí, ni deke bo am nú su. Má am tana koko fieo. 30Dama durunya n nu­fɔm bo bu su má Nyɛmɛ ni, bɛrɛ sunsun sɔ ɔ saŋga kɛrɛ. Am Si Nyɛmɛ si ka am koro nyini dekem ni. 31Má am yo sɔ, ama, am kpini Nyɛmɛ fɛmɛya n busu ka, na i nyá ba fa nyini dekem n buka am su.”

32Na Yesu akaaki ase ka, “Má am soro sɛrɛ, haari ni bo am ti ka nbɔɛm bo bu sunnu má ni, dama am Si Nyɛmɛ ayi am ka am ni yiri sáŋga di i fɛmɛya n a. 33Am tɔ am deke bo am la i, na am fa ŋwaa n ma yaari­fɔm. Am kpini ajɛkɛ see­biri bo i saaki má n busu. Am fa ajɛkɛ bo i kpiɛ má su n fa se Nyɛmɛ dika n nu, dɔ ye awiefɔ koro wura wɔ má i a, na watarawam gusu koro muka má i. 34Dama deke bo am ajɛkɛ wo ni, am ahore­mbaa kɛrɛ gusu wó dɔ ɔ.”

Kabo Yesu ŋa i susu­fɔm ni kpa bu ŋu ŋminda i saŋga kɛrɛ ni

35Na Yesu ase ka, “Am kpa am ŋu wɔ, na am so am fitana suŋminda. 36Am yo sɔ ɔ, ka minɛm bo bu tana ŋminda bu mibiɛ bo wɔ kɔ konyaya, na i bá n wɔ, na saŋga bo i ba boboori anɔ n kpeŋga ni, bu kába teke i wɔ na i wúra. 37Tere­fiɛ wo nyini akɔɔm n dɔ, nzɛn bu mibiɛ n ba ŋu ka bu toko tana ŋminda i. Nahɔrɛ ye m suse am n a, i má bɛrɛ tana a, na yiri ni i tii fá diire ba ma bu na bu di. 38Nzɛn haari i kpieeri i nyi ba juuri kɔŋguɛ jinanjin, wara akɔnyuma bo saŋga, na i ba ŋu ka bu toko tana ŋminda i, tere­fiɛ wo bu dɔ. 39Am si tenle ka nzɛn má awuru­fɔ­biɛ n si saŋga bo awiefɔ ni bá i dika na i ba wɔ i, má i tana ŋminda a, na awiefɔ n koro ba wura má. 40Ambɛrɛ gusu kpa am ŋu saŋga kɛrɛ, dama mini Adamande Wa ni bá saŋga bo am sunsun má ka m bá n wɔ.”

41I jɔjɔɔri sɔ n na Petoro abisa i ka, “Ya Mibiɛ, a bo ahin miɛɛnu n ni yɛrɛ wɔ, nzɛn a ni sɔnɔ kɛrɛ wɔ?” 42Na Yesu abisa i ka, “Amusui­su­fɔ kpiɛn n bo i la dabuŋu na i kaaki la alecira n la ŋma a? Yiri la bo i mibiɛ n afa amusui­su­fɔ nyiŋgam awura i saa nu ka i kpaaki diire nu ma bu, saŋga bo i ti ye ni ka i ma bu ni. 43Nzɛn i mibiɛ n ba ŋuuri ka i suyo juma n kabo i seeri i ka i yo i ni, tere­fiɛ wo nyini amusui­su­fɔ n dɔ. 44Nahɔrɛ ye m suse am n a, nyini amusui­su­fɔ n mibiɛ ni fá i aja kɛrɛ wura i saa nu wɔ, na i níɛ i dika. 45Ama, nzɛn i ti amusui­su­fɔ tiɛ­fɔ, i súnsun ka i mibiɛ ni kpíe má i nyi ba má nde. A ŋu ka i subo amusui­su­fɔ nyiŋgam ni, bu nbiɛsɔm ni nbaram kɛrɛ, na i sudi na i sunu nzan bo, 46dɔ na i mibiɛ n bá kpie i nyi ba cɛɛn bo i sunsun má ka i bá, na i kaaki si má ba n saŋga ni. Nyini saŋga n na i mibiɛ n cín i sui agaya, na i fá i bo minɛm bo bu yo má i yarada n su.

47Na nzɛn amusui­su­fɔ n si deke bo i mibiɛ n koro ka i yo i, na wɔ yo má siriya na i yo deke bo i mibiɛ n koro ka i yo ni, i bó i wɔ nyunyumi. 48Ama, nzɛn amusui­su­fɔ bo i si má deke bo i mibiɛ n koro ka i yo i, na i yoori deke be bo i ti ye ni ka i cin i sui, i dɛɛ sui­cin n ti kaan sɔ ɔ. Sɔnɔ kɛrɛ bo bu ce i aceeri beberebe, i ti ye ni ka i mi fa yo deke bo wɔ yo daka ka i yo i, na sɔnɔ kɛrɛ bo Nyɛmɛ ce i aceeri beberebe agaya, i ti ye ni ka i mi su i kɔ tara sɔ.”

Kabo Yesu ŋa wɔ fa kpakpaaki­nu aba ni

49Na Yesu akaaki ase bu ka, “Ma fa Nyɛmɛ jɔrɛ n aba ka i yara durunya n nu­fɔm ka sin dɛɛ su wɔ. Má nyini sin n jeeri kisa, má m koro. 50Ama, m la wahara be bo i ti ye ni ka m di i, má ka ma di i awie, m ahore dá má. 51Am sunsun ka ma fa tana­laifiɛ aba durunya n nu a? Ai, m suse am wɔ lɛɛ, ka, ma fa má tana­laifiɛ baari a, ama, ma fa kpakpaaki­nu aba a. 52Fite kisa fa kɔ, awuru kun nu­fɔm minɛ nnu kpákpaaki nu. Minɛ nsan tí bu busu bu ŋgumi wɔ, na minɛ nnyɔ tí bu busu bu ŋgumi. 53Baa­biɛsɔ ni i si koro má bu beŋgu jɔrɛ, na baa­bara ni i ni koro má bu beŋgu jɔrɛ, na baa n ni, ni i wa yi koro má bu beŋgu jɔrɛ.”

Kabo Yesu jarakiiri minɛm ka bu si má sam bo bu suyo n bu ni

54Na Yesu ase jama n ka, “Saŋga bo am ŋu ka nzue yinyiŋgu atiɛn i nɔɔ wiɛ afiiri, a ti ka am ŋa, nzue bá nyuma, a ŋu ka i bá a gusu. 55Na saŋga bo am ŋu ka aŋuma sukpiɛ fite nyunu ndiɛma biɛ su, a ti ka am ŋa, nyuma wiɛ fíte agaya, a ŋu ka i fíte wɔ. 56Ambɛrɛ burukɔɔ­nu­fɔm ni, nzu dɛɛ ti ye am koro niɛ aŋgoro ni asiɛŋgu na am si sam bo bu bá yo n a, ye am niɛ ye am koro si má sam bo bu suyo ahin saŋga n bu a?”

57Na Yesu akaaki ase bu ka, “Nzu ti ye ambɛrɛ ni am tii sunsun má na am si sa bo i kɔ atin su a? 58Nzɛn u ni be la jɔrɛ, na nzɛn i koro ka i fa u kɔ jɔrɛ­di­fɔ dɔ, jɔkɔti tara i mi n jaa, na má jɔrɛ n ju jɔrɛ­di­fɔ n dɔ, má nyini, i mi ni cín u kɔ jɔrɛ­di­fɔ n dɔ, na yiri gusu fá u ma dan­saraka niɛ­fɔ ni, na yiri gusu nyá nyi u. 59M suse am wɔ lɛɛ, ka, nzɛn a woori dɔ, na a tɔ má kaari n kɛrɛ awie má, a nyá má atin fite má dan­saraka n nu.”

13

Kabo i ti ye ni ka ya kaaki ya wo barasu ni

1Nyini saŋga n na minɛ nbem wo dɔ, na ba se Yesu kabo Galili­fɔ nbem yo kɔɔri ka bu kɔ yo yoo­wa ma Nyɛmɛ, na bu wo yo su ni, na Gomina Pilato gusu ama minɛm aba akun bu. 2Na wɔ se bu ka, “Ye kabo bu kuunri nyini Galili­fɔm ni, am sunsun ka nyini kere ka bu dɛɛ satiɛ yoo­wa tara Galili­fɔm kɛrɛ dɛɛ wɔ, nzɛn sɛ? 3Ai, i ti má sɔ fieo. M suse am wɔ lɛɛ, ka, nzɛn am akaaki má am wo, ambɛrɛ mmɔɔ bá ka ŋgbɛɛn sɔ ɔ lɛɛ. 4Ye minɛ buru ni mɔcuɛm bo Silowam dɛɛ awɔrɛ n nu kobe bambaka n tɔ gɔɔri bu ŋu n di? Am sunsun ka i kere ka bu dɛɛ satiɛ yoo­wa tara Yɛrusalem­fɔm kɛrɛ dɛɛ wɔ, nzɛn sɛ? 5Ai, i ti má sɔ fieo. M suse am wɔ lɛɛ, ka, nzɛn am akaaki má am wo, ambɛrɛ mmɔɔ bá ka ŋgbɛɛn sɔ ɔ lɛɛ.”

Miɛɛnu fa kɔ damba baka n bo wɔ su má n su

6Dɔ na Yesu abo bu ahin miɛɛnu ni, i ŋa, “Sɔnɔ be yo woori bɛrɛ a, ye damba baka jina i baka suu­wa barasu barasum fie nu. Na wɔ kɔ aniɛniɛ ka i niɛ, beni i ŋú suu­wa su, ama, wɔ ŋu má puitiri­pui su. 7Nyini ti, na wɔ kɔ ase fie n niɛ­fɔ n ka, ‘Niɛ, afɔ kun kun sɔ nsan lɛɛ, bo m ba niɛ ahin damba baka n su ka, beni m ŋú suu­wa a, ama, m ŋu má pui su. Nyini ti, kpiɛ i ji. Nzu ti ye i jina bɛrɛ susaaki asiɛn n a?’ 8Ama, na fie n niɛ­fɔ n abɔ i nu ka, ‘M mibiɛ, yaki i bɛnlɛ, na ya níɛ i kɔ ju afɔ kun bekun na ya niɛ. M fúndu kunma bara yɛ i bu wɔ, na m gɔ́ i nanyɛti. 9Dɔ na nzɛn baka n suuri suu­wa, i ti kpa, nzɛn wɔ su má, na a koro ma m kpiɛ i ji.’”

Kabo Yesu tuntuunri bara be Ŋumi­yi cɛɛn n ni

10Ŋumi­yi cɛɛn n be sɔ ɔ, na Yesu wo minɛm kere su, tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm kun nu. 11Bara be woori dɔ, ajini wo i ŋu, wɔ bu i wi, i afɔ buru ni mɔcuɛ lɛɛ, i koro yasu jina má. 12Saŋga bo Yesu ŋuuri i n na wɔ bo afere i, na wɔ se i ka, “Bara, a nya u tii afite u tukpaki n nu.” 13Saŋga bo Yesu suse sɔ n na wɔ fa i saa anana i ŋu, kpeŋga na wɔ teŋge i ŋu ajina, na wɔ kansi Nyɛmɛ.

14Ama, na yaa ati tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔ n kpiɛn ni, ka Yesu atuntun sɔnɔ Ŋumi­yi cɛɛn ni. Na wɔ se minɛm ni ka, “Ya la le­sɛn bo wɔ yo daka ka ya fa yo juma, nyini ti, am bra nyini cɛɛnm ni, na bu bá tuntun am, ama, má Ŋumi­yi cɛɛn n yiri.” 15Na Yesu ase i ka, “Ambɛrɛ burukɔɔ­nu­fɔm ni. Ŋumi­yi cɛɛn ni, am ŋma nu ye i nyaŋgi má i naani, wara i kaako, na i kɔ ma i nzue a? 16Ye ahin bara ni mmɔɔ ti Abraham busu nu­fɔɔ, ye Sitana afa i ayo i dɛɛ, afɔ buru ni mɔcuɛ lɛɛ, wɔ yo má daka ka m tuntun i Ŋumi­yi cɛɛn n na i nya laifiɛ, nzɛn sɛ?” 17I seeri sɔ n na wɔ wura i kpɔ­fɔm ni nyinsɛ, ama, na minɛm n bɛrɛ ahore ajɔ fa kɔ alekutura sam bo wɔ yo bu n su.

Miɛɛnu fa kɔ alɛ­mbaa kaan be jɔrɛ su

18Na Yesu akaaki ase bu ka, “Nyɛmɛ fɛmɛya n ti ka nzu wɔ? Ye m fá nzu deke fa sunsun kabo i ti a? 19I ti ka alɛ­mbaa kaan kabo nyɛm mbaa ti n wɔ, bo sɔnɔ be dɔɔri i fiesu ni, na wɔ fi, na wɔ nyi atɛtɛrɛki asa­mbaa asa­mbaa, na anumam akoro ayo bu tiɛɛrim su.”

Miɛɛnu fa kɔ kpɔnɔ ayiri n su

20Na Yesu akaaki ase bu bekun ka, “Ye m fá nzu deke fa sunsun kabo Nyɛmɛ fɛmɛya n ti a? 21I ti ka ayiri bo bu fa gɔ kpɔnɔ samɛnɛ nu na i yasu ni, na bara be fa gɔɔri samɛnɛ beberebe nu, na i kɛrɛ yasuuri n wɔ.”

Kabo Yesu jɔjɔ fa kɔɔri anɔ n bo i ti fii n su ni

22Yesu sukɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n su ni, na wɔ nati asin miɛ ŋgbiŋgbirim ni kan kanm su, sukere minɛm. 23Na sɔnɔ be abisa i ka, “Ya Mibiɛ, minɛm bo Nyɛmɛ dé bu tii ji ni, bu sunnu, nzɛn bu sunnu má?” Na Yesu ase bu ka, 24“Am boro am nyi na am fa anɔ n bo i ti fii n na am wura, dama m suse am wɔ lɛɛ, ka, minɛ beberebe bá koro ka bu wura, ama, bu bá koro wura má. 25Saŋga n ba juuri, awuru­fɔ­biɛ ni yásu nyi anɔ n wɔ, nyini saŋga n na am jína anɔ n su, subobo, na am sére i jande ka, ‘Ya Mibiɛ, teke anɔ n ma ya.’ Na i gusu nyá se am ka, ‘Ai, m si má am sa.’ 26Dɔ na am sé i ka, ‘Ya ni wɔrɔ yo diiri a, na ya nu, na a kere minɛm ni yɛrɛ kɛrɛ, ya bɔsu dɔ.’ 27Ama, na i káaki se am bekun ka, ‘Ambɛrɛ satiɛ­yo­fɔm ni, m si má am sa fieo, am cinsi m bi bɛrɛ.’ 28Na am ŋú ka Abraham, ni Izaki, ni Jakɔbu, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm ni, ka bu wo Nyɛmɛ fɛmɛya n nu, na kabo ba fa ambɛrɛ atu dasin ni, dɔ na am sún, na am kán am saa. 29Na minɛm fíte durunya n awɔrɛ nna n kɛrɛ nu, na bu bá tana Nyɛmɛ fɛmɛya n nu, na bu dí na bu nú. 30Am ti fɛn. Minɛm bo bu wo mɔ kisa ni, bá ka sin, na bo bu ka sin kisa n bá du mɔ.”

Kabo Yesu ahore saaki maari Yɛrusalem­fɔm barasu ni

31Nyini saŋga n na Farasi­fɔ nbem aba Yesu dɔ aba ase i ka, “I ti ye ni ka a ŋmati fite fɛn, na a kɔ deke be, dama Fɛmɛ Herode koro ka i kun u wɔ.” 32Na Yesu ase bu ka, “Am kɔ na am kɔ se nyini ŋaaku sɔnɔmbiri ka o, ‘Ti fɛn. M sufɔn ajinim fite minɛm ŋu wɔ, na m ma tukpaki­fɔm nya laifiɛ, nyuma ni ahunma ŋgumi wɔ, na ahiɛni na m wíe m juma.’ 33Haari ni nyini mmɔɔ, wɔ yo daka ka m sukɔ ɔ, nyuma, ni ahunma, ni ahiɛni, dama Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ kɛrɛ ti ye ni ka bu kun i Yɛrusalem miɛ kpiri n nu wɔ.”

34Na Yesu abo awie ase ka, “Oi, ambɛrɛ Yɛrusalem­fɔm. Ambɛrɛ kuunri Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm n a, na minɛm bo Nyɛmɛ sunmaari bu am dɔ ni, am atu bu yabuɛ. Saŋga kɛrɛ m koro ka m tiɛn am nɔɔ, na m fa m saa bara yɛ am, kabo akɔ tiɛn i nbaam nɔɔ, i laŋkpɛtɛ nu ni, ama, am soro má m su. 35Am niɛ fɛn, Nyɛmɛ yáki am nu ji. M suse am wɔ lɛɛ, ka, fite kisa fa kɔ, am ŋú má m kun, má ka saŋga bo am bá se ka, ‘Tere­fiɛ wo yiri n bo i suba Micɛra n dɛɛ duma n nu n dɔ.’”

14

Kabo Yesu tuntuunri sɔnɔ be Ŋumi­yi cɛɛn ni

1Ŋumi­yi cɛɛn n be sɔ ɔ, na Farasi­fɔm kpiɛn be afere Yesu ka i bra i dika na bu di diire, na Yesu akɔ. Saŋga bo i wo diire n di su ni, na minɛ aba atana suyi i kɔrɛsi. 2Kpeŋga na sɔnɔ be ayasu ajina Yesu nyunu, i saam ni i jaam kɛrɛ awura, 3Yesu ŋuuri sɔnɔ n sɔ ni, na wɔ bisa Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, ni Farasi­fɔm n ka, “Ya dɛɛ atin n su, atin wo nu ka ya tuntun tukpaki­fɔ Ŋumi­yi cɛɛn ni, nzɛn atin wo má nu?” 4Ama, ba bɔ má i nu, na Yesu ama sɔnɔ n anya laifiɛ, na wɔ ma i atin na wɔ kɔ. 5Dɔ na wɔ nya abisa bu ka, “Am nu ŋma ye nzɛn i wa baa­biɛsɔ, wara i naani, toori bura nu, Ŋumi­yi cɛɛn ni, ye i mi kába yi má i fite má?” 6Ama, ba koro abɔ má i ahin bisaa­wa n nu.

Kabo Yesu tuuri bu fɔ fa kɔ kpirikoro sam su ni

7Na Yesu aŋu kabo wɔfɔm nbem suniɛniɛ kpirikoro tanaa­biri na bu tana ni, dɔ na wɔ bo ahin miɛɛnu ni, akere bu kɛrɛ. 8I ŋa, “Saŋga kɛrɛ bo sɔnɔ be ba fere u ka a bra ba di konyaya diire i dika, a kɔ, má a tana jirima tanaa­biri ni, a yoori sɔ, a kɔ ŋu ka wɔ fere sɔnɔ be bo i tara u, 9nyini saŋga n na sɔnɔ n bo wɔ fere am kɛrɛ ni, yiri nyá ba u dɔ na i bá se u ka, ‘M dɔn, yasu ma ahin sɔnɔ n tanaa­biri.’ Nyini saŋga, a ŋu ka wɔ wura u nyinsɛ lɛɛ, na a kɔ́ kaan kɔɔ­biri. 10Ama, sɔnɔ fereeri u ka a bra i dika ba di diire, a kɔ juuri, du mɔ kɔ tana kaan tanaa­biri ka. Dɔ na sɔnɔ n bo wɔ fere u ni, yiri nyá ba u dɔ na i bá se u ka, ‘M dɔn, yasu bra na a ba tana ahin tanaa­biri nyunyumi ni.’ Nyini n sɔ koro wura u kpiri, u beŋgu wɔfɔm kɛrɛ n nyunu a. 11Dama sɔnɔ kɛrɛ bo i wura i ŋu kpiri, Nyɛmɛ yó i mi kaan wɔ, na sɔnɔ bo i yo i ŋu kaan, Nyɛmɛ wúra i mi kpiri.”

12Dɔ na Yesu anya ase sɔnɔ n bo i baandiiri i n ka, “Saŋga bo a ŋa a fere minɛm na bu ba di diire u dika, má a fere u danfom, wara u ninbaam, wara u lamɔyam, wara u beŋgum bo bu la ajɛkɛ, nzɛn a yoori sɔ, bɛrɛ gusu bá fere u cɛɛn n be sɔ ɔ, nyini saŋga ni, ba tɔ u kaari awie lɛɛ. 13Ama, saŋga kɛrɛ bo a ŋa a baandi minɛ na bu ba di diire u dika, baandi yaari­fɔm, ni wɔbukam, ni bo bu saam ni bu jaam awu ni, ni anyinsinm. 14A nya yoori sɔ, tere­fiɛ wo u dɔ. Bɛrɛ koro tɔ má u kaari, ama, Nyɛmɛ bá tɔ u kaari a, cɛɛn bo minɛm bo bu yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ n bá teŋge bu yiwee n nu ni.”

Miɛɛnu fa kɔ di ni nu bambaka n su

15Yesu seeri sɔ n na wɔfɔm nu kun ase i ka, “Ŋka tere­fiɛ wo minɛm bo bu bá tana Nyɛmɛ fɛmɛya n nu di diire n dɔ.” 16Na Yesu ase i ka, “Sɔnɔ be yo woori bɛrɛ a, na wɔ yo diire beberebe, na wɔ baandi jama beberebe ka bu ba di diire ni. 17Na saŋga n bo diire n ba yoori siriya ni, na wɔ sunma i akɔɔ ka i kɔ se minɛm n bo wɔ du mɔ abaandi bu n ka, ‘Am bra, deke kɛrɛ ayo siriya.’ 18Na bu kun kun kɛrɛ asere atin ka bu koro ba má diire n di. Na ciciri su dɛɛ sɔnɔ n ase akɔɔ n ka, ‘Jande, m sere u wɔ, ma to asiɛn, i ti ye ni ka m kɔ niɛ kabo i ti wɔ, m koro ba má.’ 19Na nyiŋga n ase ka, ‘Ma to m tooram asɛsɛ busu nnu, m koro ka m kɔ fa bu yo juma kisa kisa na m niɛ, m sere u wɔ jande, m koro ba má.’ 20Na nyiŋga n gusu ase ka, ‘Ma ja bara kisa lɛɛ, nyini dɛɛ ti, m koro ba má.’ 21Na akɔɔ n akpie i nyi akɔ ase i mibiɛ n kabo minɛm kɛrɛ ase i ni. Dɔ na yaa ati awuru­fɔ­biɛ n agaya, na wɔ se yiri akɔɔ n ka, ‘Yo ndende na a kɔ miɛ kunnu atiŋgberem kɛrɛ su, na a kɔ fere yaari­fɔm, ni wɔbukam, ni anyinsinm, ni minɛm bo bu saam ni bu jaam awu ni, na a fa bu bra.’ 22Wɔ cɛ má na akɔɔ n akɔ aba, na wɔ se ka, ‘M mibiɛ, ma yo kabo a seeri ka m yo ni, ama, fofoe toko ka.’ 23Na awuru­fɔ­biɛ n ase i ka, ‘Fite kɔ miɛ n ahɛmɛ ahɛmɛ, ni i kɔrɔkam kɛrɛ nu, na a kɔ fere minɛm ka bu bra, adena m awuru n yi ni jama. 24M suse am wɔ lɛɛ, ka, nyini minɛm kɛrɛ bo m baandiiri bu na ba ba má ni, bɛrɛ kun n kpein mmɔɔ nɔɔ kán má m diire n kun.’”

Kabo ya yaki deke kɛrɛ na ya su Yesu su ni

25Saŋga bo Yesu wo kɔ su ni, na jama beberebe asu i su, na wɔ cɛ aniɛ bu, na wɔ se bu ka, 26“Sɔnɔ kɛrɛ bo i koro ka i ba m dɔ, i koro yo má m susu­fɔ, má ka i mi akoro m atara i si, ni i ni, ni i yi, ni i nbaam, ni i ninbaam, ni i sinbaam, ni haari yiri mmɔɔ ni i tii. 27Sɔnɔ kɛrɛ bo i koro sɔ má i yiwee baka jaanu n na i su m su, i mi koro yo má m susu­fɔ. 28Ma m fa i ka sɔnɔ ŋa i ta awuru, i du mɔ tana wɔ, na i bu akunta ka, na i niɛ ka i la ŋwaa bo i koro ju awuru n ta. 29Nzɛn i ŋwaa ju má bo i ta awuru n wie, na i boori i bu na wɔ wie má i, sɔnɔ kɛrɛ bo i sin ŋuuri sa n bo wɔ yo i ni, i mi síri wɔ, 30na bu sé ka, ‘Ahin sɔnɔ n boori i awuru n bu wɔ, ama, wɔ koro awie má i.’ 31Ma m kaaki fa i ka nzɛn fɛmɛ bo i la i sojam akpii buru ye i koro ka i kɔ luɛ ni i beŋgu fɛmɛ be bo yiri la sojam akpii abura­nyɔ, i tána sunsun wɔ ka, na i niɛ ka i koro kun luɛ ni i beŋgu ni. 32Nzɛn i ŋuuri ka i koro kɔrɔ má nu, i dú mɔ sunma sɔnɔ ɔ, na i kpá i beŋgu fɛmɛ n atin na i kɔ́ sere i ka, i má bu yo jɔrɛ n dɔŋgu.” 33Na Yesu ase ka, “I ti sɔ ɔ lɛɛ, ni ambɛrɛ gusu dɔ, sɔnɔ kɛrɛ bo i wara afi má i tiɛŋgu deke, i mi koro yo má m susu­fɔ.”

Njin bo i la má kpɛrɛ n dɛɛ jɔrɛ

34Na Yesu akaaki ase ka, “Njin yo fiɛ, ama, nzɛn i fiɛfiɛ nya ba saari wieeri, i koro yo má fiɛfiɛ kun. 35I koro buka má asiɛn ni mmɔɔ na i kaaki koro buka má nanyɛti na i yo diire, ŋka bu fa butu wɔ. Bo i koro ka i ti ahin jɔrɛ n bu, i ti ye ni ka i mi so i sui na i ti.”

15

Miɛɛnu fa kɔ bɔɛ n bo i miniiri n jɔrɛ

1Cɛɛn n be sɔ ɔ, na lampo­de­fɔm ni satiɛ­yo­fɔm beberebe aba Yesu dɔ na bu ba ti i keree­wam ni. 2Na Farasi­fɔm ni Yuda­fɔm Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm n aŋuŋuti, bu ŋa, “Ahin sɔnɔ n de satiɛ­yo­fɔm wɔ, haari na i ni bɛrɛ saŋga di diire wɔ mmɔɔ.” 3Dɔ na wɔ bo bu ahin miɛɛnu ni, i ŋa, 4“Nzɛn ambɛrɛ be nu la i nbɔɛm yaa, na kun miniiri, i mi yó sɛ wɔ? I yáki nbɔɛ abura­ŋgɔna ni ŋgɔnam ni boro n nu wɔ, na i kɔ́ niɛniɛ kun n bo wɔ mini ni haari i bá ŋu i. 5Saŋga bo i ba ŋuuri wieeri ni, na i ahore jɔ́ na i fá i fa bo i bɛtɛ, 6na i fá i fa ba awuru. Dɔ na i fére i danfom ni i tana­fɔm kɛrɛ na bu tiɛn bu nɔɔ, na i sé bu ka, ‘M ahore ajɔ ka ma ŋu m bɔɛ n bo i miniiri ni. Nyini ti, am ma m ni ambɛrɛ kɛrɛ kunnu jɔ.’ 7M suse am wɔ lɛɛ, ka, i tí sɔ ɔ lɛɛ, nzɛn sɔnɔ kun kaakiiri i wo, ahorejɔ wó Nyɛmɛ dika n nu tara minɛ abura­ŋgɔna ni ŋgɔna bo bu ŋa bu yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ na wɔ yo má daka ka bu kaaki bu wo ni.”

Miɛɛnu fa kɔ ŋwaa n bo i miniiri n jɔrɛ

8Na Yesu abo bu miɛɛnu bekun, i ŋa, “Nzɛn bara be la i jɛtɛ ŋwaa buru, na kun miniiri, i mi yó sɛ? I só sin su wɔ, na i kpára bara yɛ awuru n nu, na i níɛniɛ deke n kɛrɛ, haari i bá ŋu i. 9Na saŋga bo i ba ŋuuri ni, i fére i danfom ni i tana­fɔm kɛrɛ, na bu tiɛn bu nɔɔ, na i sé bu ka, ‘M ahore ajɔ ka ma ŋu m ŋwaa n bo i miniiri ni. Nyini ti, am ma m ni ambɛrɛ kɛrɛ kunnu jɔ.’ 10M suse am wɔ lɛɛ, ka, i ti sɔ ɔ lɛɛ, nzɛn satiɛ­yo­fɔ kun kaakiiri i wo, ahorejɔ wó Nyɛmɛ mɛrɛkɛm n dɔ.”

Miɛɛnu fa kɔ biɛ be bo i wa miniiri n jɔrɛ

11Na Yesu akaaki abo bu miɛɛnu be bekun, i ŋa, “Sɔnɔ be yo woori bɛrɛ a, i la nbaa­biɛsɔm nnyɔ. 12Cɛɛn n be sɔ ɔ, na kaan n ase i si n ka, ‘M si, kpaaki u aja kɛrɛ nu na a fa m dɛɛ ma m kisa.’ Na i si n akpaaki aja n nu, na wɔ fa bu nnyɔ n kɛrɛ dɛɛ ama bu. 13Wɔ cɛ má, na kaan n atɔ i dɛɛ neŋge n kɛrɛ bo i si n fa maari i ni. I nyaari ŋwaa n wieeri sɔ ni, na wɔ yasu akɔ asiɛn dede be su. Dɔ na wɔ kɔ adi ŋwaa ni ŋgbɛɛn­ŋgbɛɛn haari na i kɛrɛ aba awie. 14Saŋga bo i ba diiri ŋwaa n kɛrɛ wieeri n na ahɔɛ bambaka be atɔ nyini asiɛn n su. Dɔ, wɔ la má pui bo i di kun. 15Nyini ti, na wɔ fa i ŋu akɔ awura nyini asiɛn n su miɛbaa be saa nu, ka i yo juma ma i mi ni, adena i nya diire di. Dɔ na miɛbaa n afa i akɔ i fiesu ka i kɔ suniɛ i afam dika. 16Na ahɔɛ aba ati i agaya, haari i ba koro ka i di afam dɛɛ diire n be mmɔɔ ɔ, ama, be ama má i deke be na i di. 17Kasin, na wɔ ba aŋu i ŋu ŋgbɛɛn fa kɔ sa n bo wɔ yo i n su, na wɔ bu i tii nu, na wɔ se i ŋu ka, ‘M si npa­di­fɔm kɛrɛ di diire wɔ na i ka, ama, mini ba wo fɛn suwu ni ahɔɛ n a. 18M kpíe m nyi kɔ m si dɔ ɔ, na m kɔ́ se i ka, “M si, ma do Nyɛmɛ ni wɔrɔ kɛrɛ ŋgasi. 19I ti má ye ni ka a fere m ka u wa kun, fa m yo u npa­di­fɔm ni kun.”’ 20Dɔ na wɔ yasu na i kpie i nyi kɔ i si dɔ.

Saŋga bo i toko wo dede suba ni, na i si n aŋu i, na wɔ si i aŋunfɔ agaya. Na wɔ ŋmati akpa i atin, na wɔ fa i saa abara ayɛ i, na wɔ biti i. 21Na baa n ase i si n ka, ‘M si, ma do Nyɛmɛ ni wɔrɔ kɛrɛ ŋgasi. I ti má ye ni ka a fere m ka u wa kun.’ 22Ama, na i si n afere i akɔɔm, na wɔ se bu ka, ‘Am kɔ ndende na am kɔ niɛ suturam kɛrɛ nu bo i ti kpa, na am fa ba wura i, na am fa ŋgaa ba wura i saa maraka, na am fa gbagbaa ba wura i jaa. 23Na am nya kɔ niɛ naanim n nu, na am tara bo i la anyunuyi bra, na am ba kpiɛ i kɔm yo i dɔŋgu, na am ma ya di na ya nu. 24Dama m ahin wa ni, i wuuri wɔ, ye wɔ teŋge a, i miniiri wɔ, ye ma ŋu i a.’ Dɔ na ba bo i bu ni di ni nu.

25Nyini saŋga n kɛrɛ baa­kpiɛn n toko wo fiesu. I ba suba awuru, na saŋga bo i ba dodoori awuru n na wɔ ti ka bu wo agɔrɛ gɔ su ni jue. 26Dɔ na wɔ fere i si akɔɔm kun, na wɔ bisa i ka, ‘Nzu sa yoori awuru a?’ 27Na akɔɔ n abɔ i nu ka, ‘U niɛma ye wɔ ba awuru a, ye u si ama nɔɔ ye ya kpiɛ naani bo i la anyunuyi n kɔm, dama u niɛma n aba awuru ni laifiɛ n ti.’ 28Na yaa ati baa­kpiɛn ni agaya, haari na wɔ kete ka i wura má awuru n nu. Nyini ti, na i si n afite aba asere i jande ka i wura. 29Ama, na wɔ se i si n ka, ‘Ti fɛn, afɔ nyɛ nyɛ lɛɛ bo m wo u dɔ yo juma ma u, ka m ti akɔɔ ɔ, ma kete má u nɔaniɛ be. A koro ama má m puitiri­pui, haari siri­mbaa mmɔɔ ka m gusu fa na m ni m danfom fa di na ya nu. 30Ama, u ahin wa n yiri, wɔ fa u aja bo a fa ama i n akɔ boro, na wɔ kɔ ayo i koroo­wa ni nbara­sakaram. Haari ni nyini n kɛrɛ ni, i kpieeri i nyi ba juuri awuru ni, a ma nɔɔ ka bu kpiɛ naani bo i la anyunuyi n kɔm ma i.’ 31Na i si n ase i ka, ‘M wa, saŋga kɛrɛ mini ni wɔrɔ wo bɛrɛ a, deke kɛrɛ bo i ti m dɛɛ ti u dɛɛ wɔ. 32Ama, wɔ yo daka ka ya di na ya nu na ya gɔ agɔrɛ, dama u niɛma ni, i wuuri wɔ, ye wɔ teŋge a, i miniiri wɔ, ye ma ŋu i a.’”

16

Miɛɛnu fa kɔ amusui­su­fɔ kpiɛn n bo wɔ la má dabuŋu ni

1Na Yesu ase i susu­fɔm n ka, “Biɛ neŋge­fɔ be woori bɛrɛ a, i la i amusui­su­fɔ kpiɛn bo yiri niɛ i neŋge n kɛrɛ su a. Na minɛm aba neŋge­fɔ n dɔ aba se i ka i amusui­su­fɔ kpiɛn ni susaaki i neŋgem ni. 2Nyini ti, na wɔ fere i, na wɔ se i ka, ‘M suti jɔrɛ nbem fa kɔ u dɔ. Nyini ti, ba bu akunta kere m na m si kabo a bita m neŋgem barasu, dama a koro niɛ má bu dika kun.’ 3Na amusui­su­fɔ kpiɛn n ase i tii nu ka, ‘Ye kisa na m mibiɛ ni sufɔn m fite m juma n nu ni, m yó sɛ wɔ? M la má faŋga bo m koro dɔ, m gusu nyunu asin ni bo m nati susere. 4Ɛɛnhɛɛn, kisa m si kabo m yo, na haari nzɛn m ba fuunri m juma ni, m fún má m danfom bo m kɔ́ wo bu dɔ.’ 5Nyini ti, na wɔ fere minɛm kɛrɛ bo bu bita i mibiɛ n kaari n kun kun. Na wɔ bisa ciciri su dɛɛ sɔnɔ n ka, ‘A bita m mibiɛ n kaari nyɛ wɔ?’ 6Na wɔ bɔ i nu ka, ‘M bita i ŋguin nzue sɔ gaŋga yaa kun wɔ.’ Na amusui­su­fɔ kpiɛn n ase i ka, ‘De u kaari kadasi ni, na a tana, na a kɛrɛ ka a bita gaŋga aburu­nu wɔ.’ 7Na wɔ nya abisa nyiŋga gusu ka, ‘Ye wɔrɔ di, a bita kaari nyɛ wɔ?’ Na wɔ bɔ i nu ka, ‘M bita i alɛ­mbaa pirim bɔtɔ yaa kun wɔ.’ Na amusui­su­fɔ kpiɛn n ase i gusu ka, ‘De u kaari kadasi na a kɛrɛ ka a bita pirim bɔtɔ abura­mɔcuɛ wɔ.’ 8I mibiɛ ŋuuri sɔ ni, na wɔ kansi i fa kɔ nyini ŋgɔnlɛ bo i la i n su, haari ni bo i la má dabuŋu ni. Kabo i ti lɛɛ, durunya n nu­fɔm la ŋgɔnlɛ fa kɔ durunya n nu dɛɛ sa­yoo­wam n su tara minɛm bo Nyɛmɛ ma bu wo wein n nu ni.”

9Na Yesu ase bu bekun ka, “M suse am wɔ lɛɛ, ka, am fa durunya n nu dɛɛ fin ajɛkɛ bo am la i n fa tara danfoya, adena ajɛkɛ n ba ŋmati yakiiri am, na minɛm bá de am wura woo­biri kpa bo i la má awieeri n nu.

10Sɔnɔ kɛrɛ bo minɛm koro daafi i ŋu ka i bita deke kaan ni nahɔrɛ atin, yiri ye bu koro daafi i ŋu ka i bita deke bambaka mmɔɔ ni nahɔrɛ atin a. Ama, sɔnɔ kɛrɛ bo bu koro daafi má i ŋu ka i bita deke kaan ni nahɔrɛ atin, bu koro daafi má i mi ŋu ka i bita deke bambaka mmɔɔ. 11Tɔ, nzɛn ambɛrɛ la má dabuŋu bo am koro bita durunya n nu dɛɛ fin ajɛkɛm ni nahɔrɛ atin, ŋma fá Nyɛmɛ dɛɛ ajɛkɛm wura am saa nu? 12Na nzɛn am la má dabuŋu bo am koro bita be dɛɛ ajɛkɛm ni nahɔrɛ atin, ŋma fá deke bo i bá yo am tiɛŋgu dɛɛ ma am a?

13Sɔnɔ kun koro saŋga su má mibiɛm nnyɔ. Nzɛn i ŋa i yó sɔ, i kpɔ́ kun n wɔ, na i kóro nyiŋga ni, wara, i bóro i nyi su kun wɔ, na i bú nyiŋga ni ŋgbɛɛn. Am koro saŋga su má Nyɛmɛ ni ajɛkɛ.”

Kabo Yesu tuuri Farasi­fɔm fɔ barasu ni

14Saŋga bo Farasi­fɔm n tiiri ahin n kɛrɛ n sɔ ni, na ba siri i, dama bu ti ŋwaa koro­fɔm wɔ. 15Na Yesu ase bu ka, “Ambɛrɛ ŋa am ti minɛm bo bu yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ na minɛm ŋu am n a, ama, Nyɛmɛ yiri si am ahore su kɛrɛ. Dama deke bo adamande sunsun ka i ŋusu nya má ni, nyini ye Nyɛmɛ kpɔ i a.

16Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n bo Moyisi ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm kɛrɛɛri i n wo bɛrɛ ka, ye Yohane nya baari a, nyini n sin, na ba kan labari kpa n akere minɛm fa kɔ Nyɛmɛ fɛmɛya n su, na sɔnɔ kɛrɛ suboro i nyi ka i kpini atin na i wura nu. 17I ti má kekereke na aŋgoro ni asiɛŋgu kɛrɛ bá mini, ama, Nyɛmɛ dɛɛ nɔaniɛ kpamaa­wa n kampiti sɔ mmɔɔ ká má ŋgbɛɛn.

18Sɔnɔ kɛrɛ bo i faari i yi jiiri na i jaari bara fɔfɔrɛ, i mi n asaaki ajaa ciire lɛɛ. Na sɔnɔ kɛrɛ bo i jaari bara bo wɔ fite i hun ajaa bu, i mi n asaaki ajaa ciire lɛɛ.”

Miɛɛnu fa kɔ neŋge­fɔ be ni Lazarosi jɔrɛ

19Na Yesu ase bu ka, “Neŋge­fɔ be yo woori bɛrɛ a, saŋga kɛrɛ saŋga, i wura sutura kpa kpa bo i la gɔ ɔ, na i sudi i koroo­wa cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn. 20Na yaari­fɔ be gusu wo bɛrɛ, bu fere i ka Lazarosi, kambue abara ayɛ i deke kɛrɛ. Na bu sufa i ba tana neŋge­fɔ n anɔ nu, 21adena neŋge­fɔ n ba sudi diire, na nzɛn be tɔtɔ asiɛŋgu, na i gusu fa di. Haari na caam ba sutafi i kambue n nu. 22Na sɔnɔ yaari­fɔ n aba awu, na Nyɛmɛ mɛrɛkɛm aba afa i akɔ aŋgoro Abraham bi. Na neŋge­fɔ n gusu aba awu na ba se i, 23na yiri akɔ Yiwee­fɔm Woo­biri. I wo wahara di su dɔ sɔ ni, na wɔ yɛ i tii su aŋu Abraham dede dɔ, Lazarosi wo i bi. 24Dɔ na wɔ bo afere Abraham ase i ka, ‘Ya si Abraham, si m aŋunfɔ. Na a sunma Lazarosi na i fa i saa maraka dɔ nzue nu na i fa ba dɔ m taferema, dama m wo wahara bambaka nu wɔ, sin nu fɛn.’

25Ama, na Abraham ase i ka, ‘Teŋge su ka saŋga bo a la ŋgɔɔ wo durunya n nu ni, a yoori u koroo­wa a, na Lazarosi yiri adi durunya n nu wahara n kɛrɛ. Ama, kisa yiri wo fiɛ di su, ye wɔrɔ wo wahara di su n a. 26Bekun, kunma ŋgoŋgo wo u ni yɛrɛ afiɛn, bo be koro fite má fɛn na i kɔ u bi. Be gusu koro fite má u bi dɔ na i ba ya dɔ fɛn.’ 27Na neŋge­fɔ n ase ka, ‘Ya si Abraham, m sere u wɔ, ka a sunma Lazarosi na i kɔ m si awuru n nu, 28m ninbaam nnu wo dɔ, na i kɔ bɔbɔ bu ka bu si bu ŋu sa na má bu bá wo ahin wahara bambaka woo­biri n bo m wo ni.’ 29Na Abraham ase i ka, ‘Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n bo Moyisi ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm kɛrɛ maari bu ni, i wo bu dɔ. Wɔ yo daka ka bu so bu sui na bu ti i bu, na bu si bu ŋu sa.’ 30Na neŋge­fɔ n ase i ka, ‘Ya si Abraham, bu dé má i. Ama, nzɛn sɔnɔ fiteeri minɛm bo ba wu n dɔ kɔɔri bu dɔ, bu káaki bu wo.’ 31Ama, na Abraham ase i ka, ‘Nzɛn ba so má bu sui na bu ti Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n bo Moyisi ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm kɛrɛ maari bu ni, haari nzɛn sɔnɔ teŋgeeri i yiwee n nu mmɔɔ baari, bu dé má i.’”

17

Kabo Yesu kereeri minɛm fa kɔ nyɛmɛsu barasu ni

1Na Yesu ase i susu­fɔm n ka, “Sam nbem bo bu yo na bu fa minɛ wura satiɛ nu ni, nyini sam ni bá yo saŋga kɛrɛ, ama, anyum­boro wo sɔnɔ kɛrɛ bo i ma nyini sam yoori n dɔ. 2Nzɛn má bu faari ŋgani san yabuɛ ciciiri i mi kɔm na bu fa i kɔ tuuri tieku nu mmɔɔ, má i ti ye tara bo i mi ma ahin yarada­yo­fɔm n be wura satiɛ nu.

3Nyini ti, am si am ŋu sa. Nzɛn wɔrɔ kɛrɛ bo u niwa yoori u satiɛ be, jaraki i, na nzɛn i kaakiiri i wo, na a fa i satiɛ n ce i. 4Nzɛn i yoori u satiɛ kɔ jinaari haari kpe nso mmɔɔ wiɛ kun nu, na i baari u dɔ ba seeri u ka, ‘Ma yo u satiɛ,’ fa i satiɛ n ce i.”

5Na Yesu jaramasam n ase i ka, “Buka ya na ya yarada yo bii­wa.” 6Na Mibiɛ n ase bu ka, “Nzɛn má am la yarada bo i kɔ ju kabo nyɛm mbaa ti ni mmɔɔ, má am koro se ahin koto baka n ka, ‘Kpekiti ni u bunlui n kɛrɛ na a kɔ jina tieku n nu,’ má i de am nɔaniɛ n wɔ.

7Ma m fa i ka, am nu, nzɛn be la akɔɔ na i wo fiesu wara i sasa nbɔɛm wɔ, na i ba baari awuru, am nu ŋma ye i kaba se akɔɔ n ka, ‘Ba tana na a di diire’ a? 8Am be se má i sɔ da. Ama, kabo a se i n la ka, ‘Yo m diire siriya, na a jina ŋminda na m di na m nu ka, na a nya kɔ yo u dɛɛ di.’ 9Nzɛn u akɔɔ n deeri u nɔaniɛ na i yoori juma bo a se i ka i yo i ni, a se má i ka, ‘M da u asi.’ 10I ti sɔ ɔ lɛɛ, ambɛrɛ gusu dɔ, saŋga bo am ayo juma n kɛrɛ bo am mibiɛ n ase ka am yo i ni, am se ka, ‘Yɛrɛ ti akɔɔm wɔ, ya ti má ye ni ka bu kansi ya, dama ya juma lɛɛ, ye ya yo i n a.’”

Kabo Yesu tuntuunri koko­fɔ buru nbem na bu nyaari laifiɛ ni

11Saŋga bo Yesu sukɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni, na wɔ sin Samariya ni Galili awɔrɛm n afiɛn. 12I kɔ ŋa i wura miɛ kaan be nu, na i ni koko­fɔ buru nbem ayɛ. Na ba jina dede 13atiɛn kpa ka, “Ya Mɔ­fɔ Yesu, si ya aŋunfɔ.” 14I ŋuuri bu sɔ n na wɔ se bu ka, “Am kɔ na am kɔ fa am ŋu kere Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔm ni, na bu fiiti am na bu niɛ.” Na ba de atin sukɔ, bu wo kɔ su n na bu kɛrɛ aŋu ka ba nya laifiɛ. 15Dɔ na bu nu kun ŋuuri ka wɔ nya laifiɛ sɔ ni, na wɔ kpie i nyi aba Yesu dɔ sutiɛn kpa sukansi Nyɛmɛ. 16Na wɔ ba akutu haari Yesu jaa bu asiɛŋgu, na wɔ da i asi. Nyini sɔnɔ n ti Samariya­fɔ ɔ. 17Dɔ na Yesu abisa ka, “Má minɛ buru nyaari laifiɛ a, ye ŋgɔna nyiŋgam n wo ni? 18Nzu ti ye ahin sɔnɔ n bo i ti má Yuda­fɔ ni ŋgumi aba ka i ba da Nyɛmɛ asi a?” 19Dɔ na wɔ se sɔnɔ n ka, “Yarada n bo a yo m ni, yiri ma a nya laifiɛ a. Yasu na a kɔ awuru.”

Kabo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su barasu ni

20Na Farasi­fɔ nbem abisa Yesu ka, “Ye saŋga bɔnɔ ye Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su a?” Na wɔ bɔ bu nu ka, “Sa be wo má bɛrɛ bo i koro kere am saŋga bo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su. 21Be se má ka, ‘Am niɛ, yiri yaa fɛn,’ wara, ‘Yiri lɛɛ dɔ.’ Dama m se am nahɔrɛ wɔ lɛɛ ka, Nyɛmɛ wo am nu fɛn jina n nu, suniɛ i minɛm su.”

22Na wɔ se i susu­fɔm ni ka, “Saŋga suba bo am bá koro ka am ŋu mini Adamande Wa n ba saŋga ni, haari cɛɛn kun mmɔɔ, ama, am ŋú má i. 23Nbem bá ba na bu sé am ka, ‘Am niɛ, yiri lɛɛ dɔ,’ wara, ‘Yiri yaa fɛn.’ Ama, má am fite kɔ su bu su. 24Dama mini Adamande Wa n ba cɛɛn ni, i tí kabo nzue kpɛsɛ na i ta papasi bara yɛ deke kɛrɛ n wɔ. 25Ama, kana ahin kɛrɛ bá yo, wɔ yo daka ka m du mɔ di wahara beberebe, na ambɛrɛ nyuma­fɔm bá kete m.

26Mini Adamande Wa n ba saŋga ni yó kabo ya na Nowa saŋga na i yoori n wɔ. 27Nyini saŋga ni, sɔnɔ kɛrɛ woori di ni nu su wɔ, na nbaram ni nbiɛsɔm suja bu beŋgum, fa kɔ juuri haari cɛɛn n bo Nowa wuraari lee bambaka n nu, na wɔmbu n ba diiri deke kɛrɛ n wɔ. 28I yo sɔ ɔ lɛɛ bekun, ka Loti dɛɛ saŋga ni. Nyini saŋga ni, sɔnɔ kɛrɛ woori di ni nu su wɔ, na nbem sutɔ, na nbem suto, na nbem sudɔ dɔdɔɔri, na nbem suta fa. 29Cɛɛn n bo Loti fa yasuuri Sodom miɛ kpiri n nu ni, nyini cɛɛn n ye sin ni ferewita sin fiteeri aŋgoro a, na wɔ ba atɔ miɛ n nu adi deke n kɛrɛ. 30Kabo cɛɛn n bo mini Adamande Wa ni bá yi m ŋu kere lɛɛ.”

31Na Yesu akaaki ase ka, “Nyini cɛɛn ni, wɔrɔ kɛrɛ bo a wo kpata nu, na u neŋge wo awuru n nu, má a wura gisan nu fa pui. I ti sɔ ɔ lɛɛ, wɔrɔ kɛrɛ gusu bo a wo fiesu, má a kpie u nyi kɔ awuru. 32Am teŋge su fa kɔ sa bo i yoori Loti yi ni. 33Dama sɔnɔ kɛrɛ bo i ŋa i kpíni i ŋgɔɔ busu, i mi bá fun i, ama, na sɔnɔ kɛrɛ bo i tɔɔri i ŋgɔɔ maari m, i mi nyá ŋgɔɔ. 34M suse am wɔ lɛɛ, ka, nyini cɛɛn n kɔŋguɛ, minɛ nnyɔ ɔ dá dasu kun su wo daafiri su a, na Nyɛmɛ má bu bá fa kun n kɔ yaki kun ni. 35Na nbaram nnyɔ kási wo ŋgani san su, na Nyɛmɛ má bu bá fa kun n kɔ yaki kun ni. [ 36Na biɛsɔm nnyɔ bá wo juma yo su fiesu, na Nyɛmɛ má bu bá fa kun yaki kun ni.]” 37I susu­fɔm tiiri sɔ ni, na ba bisa i ka, “Ya Mibiɛ, nifansu ye ahin sam kɛrɛ bá yo a?” Na wɔ bɔ bu nu ka, “Deke kɛrɛ bo deke fuin nya wo, pɛtɛm bara yɛ dɔ ɔ.”

18

Miɛɛnu fa kɔ bara kuna­fɔ n ni jɔrɛ­di­fɔ be jɔrɛ

1Dɔ na Yesu abo miɛɛnu akere i susu­fɔm n ka wɔ yo daka ka bu sere Nyɛmɛ saŋga kɛrɛ, na má bu yaki i sere. 2I ŋa, “Jɔrɛ­di­fɔ be woori miɛ be su a, i soro má Nyɛmɛ, na i kaaki bu má be. 3Na bara kuna­fɔ be awo nyini miɛ n su, saŋga kɛrɛ i ba jɔrɛ­di­fɔ n dɔ ɔ, na i ba sere i ka, ‘Jɔrɛ bo mini ni m kpɔ­fɔ n bita i ni, buka m na m nya nahɔrɛ.’ 4Na wɔ cɛ bo jɔrɛ­di­fɔ n bɔ má i n nu. Ama, na kasin, na wɔ ba asunsun i tii nu, na wɔ se ka, ‘Haari ni bo m soro má Nyɛmɛ na m bu má be ni, 5ama, kabo saŋga kɛrɛ na ahin kuna­fɔ n bita kpiɛ m daafiri n dɛɛ ti, m má i nya nahɔrɛ wɔ. Nzɛn ma yo má sɔ, i suba m dɔ sɔ ɔ, haari i bá ma m wara yi m ŋu.’”

6Na Yesu akaaki ase bu ka, “Ye m ŋa am ati kabo nyini jɔrɛ­di­fɔ findi­fɔ n seeri ni. 7Ye nzu ti ye Nyɛmɛ búka má i dɛɛ minɛm bo bu sun fere i kɔŋguɛ ni wiɛsu kɛrɛ a, na bu nyá nahɔrɛ a? I cɛ́ má ni bu buka. 8M suse am wɔ lɛɛ, ka, i búka bu wɔ na bu nya nahɔrɛ ndende. Ama, haari ni nyini mmɔɔ, saŋga bo mini Adamande Wa n ba baari, m bá ŋu minɛm bo bu toko yo m yarada, nzɛn sɛ a? Ai, m ŋú má be.”

Miɛɛnu fa kɔ Farasi­fɔ n ni lampo­de­fɔ n jɔrɛ

9Na Yesu akaaki abo ahin miɛɛnu n akere minɛm bo bu sunsun ka bɛrɛ yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ na bu bu má be ni. 10I ŋa, “Cɛɛn n be sɔ ɔ, na minɛ nnyɔ nbem akɔ ka bu kɔ sere Nyɛmɛ, Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu. Kun n ti Farasi­fɔ ɔ, na nyiŋga n ti lampo­de­fɔ. 11Na Farasi­fɔ n ajina i ŋgumi abo i hoe asere Nyɛmɛ ka, ‘Micɛra Nyɛmɛ, m da u asi ka m ti má kabo minɛ nyiŋgam ti barasu ni. M ti má anyii­fɔ, m ti má findi­fɔ, m saaki má ajaa ciire, haari m ti má ka nyini lampo­de­fɔ n bo i jina dɔ ni. 12Le­so kun kun kɛrɛ nu, m cici m nɔɔ kpe nnyɔ nnyɔ ɔ, na deke buru kɛrɛ bo m la i, m yi i kun kun ma u wɔ.’ 13Ama, na lampo­de­fɔ n ajina dede, haari wɔ koro má ka i yɛ i tii su niɛ aŋgoro mmɔɔ, na wɔ fa i saa ataka i beŋgu nu, na wɔ se ka, ‘Micɛra Nyɛmɛ, m ti satiɛ­yo­fɔ ɔ, si m aŋunfɔ.’” 14Na Yesu ase ka, “M suse am wɔ lɛɛ, ka, nyini minɛ nnyɔm ni sereeri Nyɛmɛ wieeri, na bu kɔ juuri awuru ni, Nyɛmɛ deeri lampo­de­fɔ ni ka i ti sɔnɔ bo i yo sa bo i kɔ atin su i dɔ a, má Farasi­fɔ ni. Dama sɔnɔ kɛrɛ bo i wura i ŋu kpiri, Nyɛmɛ yó i kaan wɔ, ama, na sɔnɔ bo i yo i ŋu kaan, Nyɛmɛ wúra i mi kpiri wɔ.”

Kabo Yesu yoori nbaatumam kisi ni

15Cɛɛn be na minɛ nbem sufa bu nbaam ba Yesu dɔ ka i fa i saa nana bu ŋu na i yo bu kisi. I susu­fɔm n ŋuuri i sɔ ni, na ba tiɛn minɛm n ŋu. 16Ama, na Yesu afere nbaatumam ni, na wɔ se ka, “Am ma nbaatumam n bra m dɔ, má am fɔn bu. Dama bɛrɛ ŋusu sɔ ye Nyɛmɛ fɛmɛya n ti bu dɛɛ a. 17Nahɔrɛ ye m suse am n a, wɔrɔ kɛrɛ bo a de má Nyɛmɛ fɛmɛya n nu jɔrɛ kabo baatuma de deke i saa nnyɔ ni, a wúra má Nyɛmɛ fɛmɛya n nu fieo.”

Neŋge­fɔ n ni nyɛmɛsu jɔrɛ

18Na Yuda­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm be abisa Yesu ka, “Ya Kere­fɔ sɔnɔ kpa, m yó sɛ ye m bá nya ŋgɔɔ n bo i la má awieeri n a?” 19Na wɔ bɔ i nu ka, “Nzu ti ye a fere m ka sɔnɔ kpa a? Be ti má kpa sin Nyɛmɛ ŋu. 20Ye m ŋa a si Nyɛmɛ nɔaniɛ maa­wam ni e, bu ŋa, ‘Má a saaki ajaa ciire. Má a kun sɔnɔ. Má a wɔ. Má a di kɔrɛ daani. Bu u si ni u ni.’” 21Na sɔnɔ n ase i ka, “Ma su nyini nɔaniɛ maa­wam n kɛrɛ su haari m kaan nu.” 22Yesu tiiri sɔ n na wɔ se i ka, “Deke kun be ye wɔ kpiɛ u su a. Kɔ na a kɔ tɔ u aja n kɛrɛ, na a fa ŋwaa n ma yaari­fɔm, na a bá nya ajɛkɛ Nyɛmɛ dɔ, na a bra ba su m su.” 23Ama, sɔnɔ n tiiri sɔ n na i ahore asaaki, dama i la neŋge agaya n dɛɛ ti. 24Na Yesu aniɛ sɔnɔ n nyunu, na wɔ se i ka, “I ti kekereke bo neŋge­fɔ wura Nyɛmɛ fɛmɛya n nu. 25Kabo nyɔɔma sin misini bue nu ni, i ti má kekereke tara má kabo neŋge­fɔ yo na i wura Nyɛmɛ fɛmɛya n nu.” 26Minɛm ni tiiri sɔ ni, na ba bisa ka, “Ye nzɛn i ti sɔ e, ŋma koro fite nu a?” 27Na wɔ bɔ nu ka, “Deke bo adamande koro yo má i, Nyɛmɛ koro yo i.”

28Na Petoro ase i ka, “Tɔ, ye yɛrɛ ayaki ya dekem kɛrɛ susu u su e.” 29Na wɔ se bu ka, “Nahɔrɛ ye m suse am n a, sɔnɔ kɛrɛ bo i yakiiri i awuru, wara i yi, wara i ninbaam, wara i wu­fɔm, wara i nbaam, Nyɛmɛ fɛmɛya n dɛɛ ti, 30i mi nyá nyinim ŋusu sɔ yaa i ŋgɔɔ su, na fa kɔ fa ba, i nyá ŋgɔɔ n bo i la má awieeri ni.”

Kabo Yesu jɔjɔ fa kɔɔri i yiwee n su kpe nsan su ni

31Na Yesu afere i susu­fɔ buru ni nnyɔm n akɔ ahɛmɛ, na wɔ se bu ka, “Am ti fɛn. Ya sukɔ Yɛrusalem lɛɛ, dɔ ye bu kɔ́ yo mini Adamande Wa n kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm akɛrɛ ka bu yó m n a. 32Na bu fá m wura minɛm bo bu ti má Yuda­fɔm saa nu, na bu yó m anzasi, na bu kpíɛ m nzukɔ, na bu yí nanzue gɔ m ŋu, 33na bu fín m ŋgbere, na bu nyá kun m, na i le­san cɛɛn, na m téŋge m yiwee n nu.” 34Ama, i susu­fɔm n ati má i jɔjɔɔ­wa n be bu. Nyɛmɛ ayi má i nyi akere má bu, nyini ti, ba koro ati má i bu.

Kabo Yesu tuntuunri anyinsin be na i ŋuuri asi ni

35Saŋga bo Yesu kɔ sudodo miɛ kpiri be bo bu fere i ka Yeriko ni, na anyinsin be tana atin n nɔɔ su wo sere su. 36I tiiri ka jama n wo sin su ni, na wɔ bisa ka, “Nzu suyo a?” 37Na ba se i ka, “Yesu Nazarɛti­fɔ ni susin a.” 38Dɔ na wɔ tiɛn afere i, i ŋa, “Yesu, Fɛmɛ Davidi anuma, si m aŋunfɔ.” 39Na minɛm n atiɛn i ŋu ka i yaki naŋmiɛ. Ama, haari ni nyini mmɔɔ, na wɔ kaaki atiɛn kpa abuka su ka, “Fɛmɛ Davidi anuma, si m aŋunfɔ.” 40Yesu tiiri sɔ n na wɔ ka ajina, na wɔ se ka bu fa i bra i dɔ. Na ba fere i ama i. I ba dodoori ni, na Yesu abisa i ka, 41“A koro ka m yo nzu ma u a?” Na wɔ bɔ i nu ka, “M Mibiɛ, m koro ka a ma m ŋu asi wɔ.” 42Na Yesu ase i ka, “Ŋu asi bekun. Yarada n bo a yo m ni, nyini ma a nya laifiɛ a.” 43Kpeŋga na wɔ kaba aŋu asi, na wɔ su i su, sukansi Nyɛmɛ. Jama n ŋuuri i sɔ n na bu kɛrɛ gusu akansi Nyɛmɛ.

19

Yesu ni Zakayosi dɛɛ jɔrɛ

1Yesu kɔ wuraari Yeriko miɛ kpiri n nu na wɔ koro ka i sin. 2Biɛ be woori dɔ, bu fere i ka Zakayosi, i ti lampo­de­fɔm kɛrɛ kpiɛn wɔ, na i la ajɛkɛ agaya. 3Na wɔ boro i nyi ka i ŋu Yesu na i si i. Ama, jama asunnu agaya n dɛɛ ti, wɔ koro aŋu má i, dama i ti sɔnɔ tika a. 4Nyini ti, na wɔ ŋmati adu jama n mɔ akɔ afun baka na i ŋu i, dama wɔ ŋu ka Yesu fá nyini baka n bu sin a. 5Saŋga bo Yesu ba juuri nyini awɔrɛ n nu n na wɔ niɛ aŋgoro, na wɔ se i ka, “Zakayosi, jura bra ndende, dama wɔ yo daka ka m yo u wɔfɔ ɔ nyuma.” 6Na wɔ jura ndende, na wɔ kɔ ade i wɔfɔ ni ahorejɔ bambaka. 7Na bo bu ŋuuri i n kɛrɛ aŋuŋuti. Bu ŋa, “Ahin sɔnɔ n akɔ na i kɔ da satiɛ­yo­fɔ dika.” 8Na Zakayosi ayasu ajina, na wɔ se Mibiɛ n ka, “M Mibiɛ, ti fɛn. M kpáaki m ajɛkɛ kɛrɛ nu busu nnyɔ, na m fá buekun n ma yaari­fɔm. Na nzɛn ma sisi be, m tɔ́ i sɔ ŋusu nna, na m fá ma i mi.” 9Na Yesu ase i ka, “Nyuma dɛɛ cɛɛn n nu, Nyɛmɛ ade ahin awuru n nu­fɔm tii aji, dama ahin sɔnɔ ni mmɔɔ ti Abraham busu nu­fɔɔ. 10Nahɔrɛ, mini Adamande Wa n baari ka m bá niɛniɛ minɛm bo ba mini n wɔ na m dé bu tii ji.”

Miɛɛnu fa kɔ akɔɔ buru nbem dabuŋu n jɔrɛ

11Saŋga bo minɛm ni toko so bu sui ti ahin jɔrɛm bo Yesu sujɔjɔ bu ni, na Yesu akaaki abo bu miɛɛnu be, dama nyini saŋga ni wɔ ka kaan sɔ na i wúra Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, na minɛm asunsun ka saŋga n akaba aju bo Nyɛmɛ bá niɛ i minɛm su lɛɛ. 12Nyini ti, na wɔ se bu ka, “Fɛmɛ baa be yo woori bɛrɛ a, cɛɛn be sɔ ɔ, na wɔ yasu ka i kɔ asiɛn dede be su ka i kɔ di fɛmɛya na i kpie i nyi ba. 13Kana i ba kɔ ni, na wɔ fere i akɔɔm buru, na wɔ fa ŋwaa akpaaki bu kɛrɛ nu, na wɔ se bu ka, ‘M kɔ wieeri, ambɛrɛ si kabo am yo ahin ŋwaa n a, haari m bá kpie m nyi ba.’ 14Nyini sɔnɔ n gusu, i minɛm akoro má ka i yo bu fɛmɛ, bu kpɔ i wɔ, nyini ti, na ba sunma minɛm ka bu kɔ se ka, ‘Ya koro má ka ahin sɔnɔ n bá yo ya fɛmɛ.’

15Na sɔnɔ n akɔ adi fɛmɛya ni, na wɔ kpie i nyi aba. I ba juuri kpeŋga i kaba tiɛɛnri i akɔɔm ni nɔɔ ɔ, adena i si kpɛrɛ bo ba nya i fite i ŋwaa bo i fa maari bu n nu. 16Na akɔɔ n bo i du mɔ baari n ase i ka, ‘M mibiɛ, u ŋwaa n bo a fa maari m ni, ma nya i ŋusu buru abuka su.’ 17Na i mibiɛ n ase i ka, ‘Nfan. Wɔrɔ akɔɔ kpa, kabo a kere ka a la dabuŋu niɛ deke kaan su ni, m má a niɛ miɛm buru su.’ 18Na akɔɔ n bo i tɔ su nnyɔ su n aba, na wɔ se ka, ‘M mibiɛ, u ŋwaa n bo a fa maari m ni, ma nya i ŋusu nnu abuka su.’ 19Na wɔ se nyini n gusu ka, ‘M má a niɛ miɛm nnu su.’ 20Na akɔɔm n kun be aba ase ka, ‘M mibiɛ, u ŋwaa n bo a fa maari m yaa, m fa pɔɔndiiri sanvuin nu fa seeri wɔ. 21M soroori sɛrɛ wɔ, dama a ti u sɔnɔ faŋga­fɔ ɔ. A de deke bo i ti má u dɛɛ, na a kaaki kpiɛ deke bo a dɔ má i.’ 22Na wɔ se akɔɔ n ka, ‘Wɔrɔ akɔɔ tiɛ­fɔ ni, u nɔaniɛ n bo a jɔjɔ i n ye m fá yo u ŋgbɛɛn a. A ŋa a si tenle ka m ti m sɔnɔ faŋga­fɔ ɔ, na m de deke bo i ti má m dɛɛ, na m kaaki kpiɛ deke bo ma dɔ má i, má sɔ? 23Tɔ, ye nzu ti ye a fa má m ŋwaa n akɔ ase má baŋkifɔm dɔ a? Na má m ba kpieeri m nyi baari, má m nya kpɛrɛ buka su.’ 24Dɔ na wɔ se bo bu jina dɔ n kɛrɛ ka, ‘Am de ŋwaa n fite i dɔ, na am fa ma akɔɔ n bo wɔ nya m ŋwaa n ŋusu buru abuka su ni.’ 25Ama, na ba se i ka, ‘Ya mibiɛ, ye yiri du mɔ la u ŋwaa n ŋusu buru e.’ 26Na wɔ se bu ka, ‘M suse am wɔ lɛɛ, ka, sɔnɔ kɛrɛ bo i la deke be, bu má i be buka su wɔ. Ama, sɔnɔ kɛrɛ bo i la má pui, haari ni nyini kaan n bo i la i ni, bu cín de i dɔ ɔ. 27Ama, m ahin kpɔ­fɔm bɛrɛ yiri, má ba koro má ka m yo bu fɛmɛ, am fa bu ba jina m nyunu fɛn na am kun bu kɛrɛ.’”

Kabo Yesu wuraari Yɛrusalem ka fɛmɛ dɛɛ su ni

28Yesu seeri sɔ wieeri ni, na wɔ du bu nyunu na bu kɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu. 29I ba dodoori miɛm bo bu fere bu ka Befage ni Betani, nyini miɛm ni dodo buka n bo bu fere i ka Oliva Buka n wɔ, dama oliva bakam gɔ su wɔ. Dɔ na wɔ sunma i susu­fɔm n nu nnyɔ, 30na wɔ se bu ka, “Am kɔ miɛ kaan n bo i wo am nyunu dɔ ni, am kɔ ŋa am wura miɛ n nu, am ŋú ka kaako­baa be minda, be nya fun má i. Am nyaŋgi i bra fɛn. 31Nzɛn be bisaari am ka nzu ti ye am sunyaŋgi i a, am se i ka Mibiɛ ni koro i a.” 32Na bɛrɛ n bo i sunmaari bu n akɔ, akɔ aŋu kaako­baa n ka i minda kabo i seeri bu ni. 33Saŋga bo bu sunyaŋgi i ni, na i fɔm n abisa bu ka, “Nzu ti ye am sunyaŋgi kaako­baa n a?” 34Na ba bɔ bu nu ka, “Mibiɛ ni koro i a.” 35Na ba fa i aba Yesu dɔ, na minɛm n atɛrɛki bu suturam anana kaako­baa n ŋu, na ba buka Yesu na wɔ fun. 36I fun tanaari su wieeri n na i wo kɔ su ni, na minɛm n afa bu suturam atɛrɛki ase atin n nu. 37Saŋga bo i ba dodoori Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, fa kɔ awɔrɛ n bo i atin kaba cɔɔndi Oliva Buka n su ni, na i susu­fɔm beberebe sukansi Nyɛmɛ ni ahorejɔ, na bu subo kuyigindi, dama ba ŋu alekutura sakpa­kpam bo wɔ yo i n dɛɛ ti. 38Bu ŋa,

“Tere­fiɛ wo fɛmɛ n dɔ,

Yiri n bo i suba Micɛra n dɛɛ duma n nu ni.

Ahoreda wo aŋgoro,

na kansi wo Nyɛmɛ bo i wo aŋgoro n dɔ.”

39Dɔ na Farasi­fɔm nbem bo bu wo jama n nu n ase Yesu ka, “Ya Kere­fɔ, tiɛn u susu­fɔm n ŋu ka bu yaki naŋmiɛ.” 40Na wɔ se bu ka, “M suse am wɔ lɛɛ, ka, nzɛn má bɛrɛ yakiiri naŋmiɛ, má am ŋu ka yabuɛm bo bu da bɛrɛ n ayasu suyo naŋmiɛ.”

Kabo Yesu suunri Yɛrusalem­fɔm n dɛɛ ti ni

41Saŋga bo Yesu ba dodoori Yɛrusalem miɛ kpiri n na i ŋuuri i sɔ ni, na wɔ sun miɛ n dɛɛ ti, 42na wɔ se ka, “Nzɛn má nyuma dɛɛ cɛɛn n nu am si sam bo bu fa ahoreda ba ni, má i ti má sɔ. Ama, kabo i ti ni, am koro ŋu má nyini sam ni. 43Saŋga ni suba bo am kpɔ­fɔm bá ta kanda bara yɛ am deke kɛrɛ na am kóro fite má nu. 44Bu kún am ni am nbaam, na bu fúfu am ahin miɛ n kɛrɛ pepere, haari yabuɛ kun n kpein mmɔɔ bá nana má i beŋgu su. Ahin n kɛrɛ bá yo sɔ, dama am asi má saŋga n bo Nyɛmɛ baari ka i ba de am tii ji ni.”

Kabo Yesu fɔɔnri wata­fɔm fiteeri Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu ni

45Dɔ na Yesu akɔ awura Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu, na wɔ bo i bu sufɔn yi wata­fɔm, 46na wɔ se bu ka, “Ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, Nyɛmɛ ŋa o, ‘M awuru ni, bu bá fere i ka awuru bo bu bá sere Nyɛmɛ nu.’ Ama, ambɛrɛ afa i ayo awiefɔm fiɛɛ­biri.”

47Cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn, Yesu kere minɛm wɔ Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu. Na Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm, ni Yuda­fɔm tere­tere­fɔm n akoro ka bu kun i, 48ama, ba koro anya má atin, dama minɛm n kɛrɛ koroori ka bu so bu sui wɔ, na bu ti i keree­wam ni.

20

Kabo bu bisaari Yesu deke bo i yiko n fite ni

1Cɛɛn be sɔ ɔ, Yesu wo Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu sukere minɛm, na i sukan labari kpa n kere bu. I wo kere su n na Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm, ni Yuda­fɔm nkpiɛn­kpiɛnm aba i dɔ 2aba ase i ka, “Ŋma dɛɛ yiko nu ye a yo nyini sam kɛrɛ a? Kan na ya ti. Ŋma ma u nyini yiko ni, ye a yo nyini sam n a?” 3Na wɔ bɔ bu nu ka, “Am ma m du mɔ bisa am bisaa­wa kun be ka. Kisa, ambɛrɛ kan na m ti, 4ŋma maari Yohane atin ye i ba biɛɛri minɛm Nyɛmɛ nzue n a? Nyɛmɛ nzɛn adamande?” 5Na ba bisa bu ŋuŋu nu kabo bu bɔ i nu barasu, bu ŋa, “Nzɛn ya seeri i ka Nyɛmɛ maari i atin a, i bísa ya ka, ye nzu ti ye ya da má Yohane ŋu a? 6Ama, nzɛn ya seeri i ka adamande dɔ, minɛm kɛrɛ tú ya yabuɛ wɔ, dama bu kɛrɛ soroori su ka Yohane yo tiiri Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ ɔ nahɔrɛ su.” 7Nyini ti, na ba bɔ i nu ka, “Ya si má sɔnɔ bo i maari i atin.” 8Na yiri gusu ase bu ka, “Mini mmɔɔ sé má am sɔnɔ bo i dɛɛ yiko nu na m yo ahin sam n kɛrɛ ni.”

Kabo Yesu boori miɛɛnu niiri Yuda­fɔm nkpiɛn­kpiɛnm ni

9Dɔ na Yesu abo minɛm ahin miɛɛnu ni, i ŋa, “Sɔnɔ be yo woori bɛrɛ a, na wɔ dɔ i baka suu­wa barasu be fie. Na wɔ nya afa awura i npa­di­fɔm saa nu, na wɔ kɔ atin akɔ acɛ. 10Saŋga ba juuri bo i si ka baka suu­wam n abi ni, na wɔ sunma i akɔɔm kun i npa­di­fɔm n dɔ, ka i kɔ de i dɛɛ bo ba nya i n bra. Akɔɔ n kɔ juuri ni, na ba tara i abo i, na ba fɔn i akpie i nyi i saa ŋgbɛɛn. 11Na fie n fɔ n asunma i akɔɔ n kun bekun, na ba tara i abo i, na ba kpa i nyinyɛ, na ba ma wɔ kpie i nyi i saa ŋgbɛɛn. 12Kpe nsan su ni, na wɔ sunma akɔɔ nyiŋga, na ba tara i abo i, na ba ma i mandim, na ba fa i atu baka suu­wam fie n ahɛmɛ. 13Dɔ na fie n fɔ n ase ka, ‘Ye m yó sɛ wɔ lɛɛ kisa? M súnma m tiɛŋgu wa koroo­wa n wɔ, beni, bu má yiri jirima.’ 14Ama, saŋga bo npa­di­fɔm n ŋuuri ka baa ni suba ni, na ba se bu ŋuŋu nu ka, ‘I wa n bo i dí i aja n lɛɛ suba n a. Am bra na ya kun i, adena aja n kɛrɛ ká ya dɛɛ.’ 15Dɔ na ba cin i atu baka suu­wam fie n ahɛmɛ, na ba kun i.” Na Yesu anya abisa bu ka, “Am sunsun ka fie n fɔ ni yó bu sɛ wɔ? 16I bá kun nyini npa­di­fɔm n kɛrɛ wɔ, na i fá fie n wura minɛ fɔfɔrɛm saa nu.”

Saŋga bo minɛm ni tiiri sɔ n na ba se ka, “Nyɛmɛ yo ya kisi ni nyini.” 17Na Yesu acɛ aniɛ bu dɔ na wɔ se bu ka, “Kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ni, am tiiri i bu sɛ wɔ? Bu ŋa,

‘Yabuɛ n bo bondo ta­fɔm n faari i tuuri ni,

yiri ye wɔ kaaki bondo n jaa yabuɛm kɛrɛ tii a.’

18Sɔnɔ kɛrɛ bo i kpaasiiri nyini yabuɛ n su, i mi búbu nu wɔ mumuku, na sɔnɔ kɛrɛ gusu bo nyini yabuɛ n tɔɔri i ŋu, i sán i mi samɛnɛ wɔ.”

19I seeri sɔ ni, na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, ni Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm n akaba akpini atin kabo bu yo na bu tara i, dama bu faari nu ka miɛɛnu n bo i boori i ni, i bo niiri bɛrɛ wɔ, ama, bu soroori minɛm dɛɛ ti, na ba yaki i.

Kabo bu sɔɔri Yesu ŋgɛɛ lampo tɔ busu ni

20Nyini ti, na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, ni Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm n akpini atin kabo bu yo na bu nya Yesu taraa­biri. Na ba bo minɛ nbem ajaa­kpiɛn ka bu yo bu ŋu ka bu ti minɛ kpam wɔ, na bu ba sɔ i ŋgɛɛ na bu bisa i nɔaniɛ nbem, adena bu koro fa i wura gomina yiko­fɔ n saa nu. 21Na nyini minɛm n ase Yesu ka, “Ya Kere­fɔ, ya si ka u nɔaniɛ jɔjɔɔ­wa ni u keree­wa kɛrɛ ti nahɔrɛ wɔ, na a tantambu má nu, ama, a kere minɛm wɔ nahɔrɛ su kabo Nyɛmɛ atin ti barasu. 22Tɔ, ya dɛɛ atin n su, atin wo nu ka ya tɔ lampo ma Roma­fɔm Fɛmɛ Kpiri Siza, nzɛn atin wo má nu?” 23Ama, na wɔ fa nu ka bu koro ka bu kpiɛ i mbɛnlɛ wɔ, na wɔ se bu ka, 24“Am fa ŋwaa bra na m niɛ.” Bu fa baari ni, na wɔ bisa bu ka, “Am niɛ ahin ŋwaa ni. Ŋma dɛɛ tii ni i duma wo su a?” Na ba bɔ i nu ka, “Fɛmɛ Siza dɛɛ a.” 25Na wɔ se bu ka, “Tɔ, deke bo i ti Fɛmɛ Siza dɛɛ, am fa ma Fɛmɛ Siza, na deke bo i ti Nyɛmɛ dɛɛ, am fa ma Nyɛmɛ.”

26Dɔ na ba ŋu ka bu koro nya má i taraa­biri minɛm nyunu bɛrɛ, ama, kabo i bɔɔri bu nu n dɛɛ ti, na ba miɛ, na ba tɔ amuna.

Kabo bu bisaari Yesu fa kɔɔri yiwee teŋge jɔrɛ su ni

27Na Yuda­fɔm asɛsɛ barasu nbem bo bu fere bu ka Sadusi­fɔm ni, aba Yesu dɔ. Bu dɛɛ keree­wa la ka Nyɛmɛ téŋge má minɛm bu yiwee nu n a. Na ba ba abisa i jɔrɛ be, bu ŋa, 28“Ya Kere­fɔ, Moyisi yo kɛrɛɛri nɔaniɛ be maari ya, ka nzɛn sɔnɔ wu yakiiri i yi na i ni bara n anya má baa, wɔ yo daka ka i niɛma n fa kuna­fɔ n na bu wu nbaam ma gɔrɔ n bo wɔ wu ni. 29Tɔ, sɔnɔ be yo laari nbaa­biɛsɔm nso a, na baa­kpiɛn n aja bara, na wɔ wu ayaki bara ni, ba nya má baa. 30Sɔ ye bo i tɔ i su nnyɔ su, 31ni nsan su n yoori a, haari fa kɔ kpuraari nso su ni, bu be mmɔɔ anya má baa ye bu wuuri a. 32Kasin na bara n gusu aba awu. 33Tɔ, kabo bu minɛ nso n kɛrɛ aja bara n na ba wu sɔ ni, cɛɛn n bo Nyɛmɛ bá teŋge minɛm bu yiwee n nu ni, bara ni ká ŋma dɛɛ wɔ?” 34Na Yesu abɔ bu nu ka, “Nbaram ni nbiɛsɔm bo bu wo bɛrɛ kisa ni ja ajaa, 35ama, nbaram ni nbiɛsɔm bo Nyɛmɛ aŋu ka bɛrɛ ti ye ni ka bu bá teŋge bu yiwee n nu fa kɔ fa ba ni, bɛrɛ ja má ajaa kun, 36dama bu wu má kun. Bu wo bɛrɛ ka Nyɛmɛ mɛrɛkɛm wɔ. Bu ti Nyɛmɛ nbaam wɔ, dama ka ba teŋge bu yiwee n nu. 37Na fa kɔ kabo Nyɛmɛ bá teŋge minɛm bu yiwee n nu ni, Moyisi mmɔɔ yo kereeri ka i ti sɔ ɔ. Wɔ kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu, fa kɔ saŋga bo sin n jeeri buwe baka n su ni, ka, Micɛra ni ti Abraham, ni Izaki, ni Jakɔbu dɛɛ Nyɛmɛ a.” 38Na Yesu asa su ase bu ka, “Tɔ, kabo Micɛra n ti nyini minɛm dɛɛ Nyɛmɛ ni, nyini kere ka bu toko la ŋgɔɔ lɛɛ. Nyɛmɛ ti má bo ba wu n dɛɛ Nyɛmɛ, i ti bo bu la ŋgɔɔ ni dɛɛ Nyɛmɛ a, dama sɔnɔ kɛrɛ ŋgɔɔ fite yiri dɔ a.”

39Dɔ na Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔ nbem ayasu ase i ka, “Nfan. Ya Kere­fɔ, u bɔ nu n ti kpa.” 40Nyini sin, be abo má su ka i bisa i jɔrɛ bekun.

Kristo Tii­de­fɔ n bo i ti Fɛmɛ Davidi anuma n jɔrɛ

41Na Yesu ajɔjɔ minɛm dɔ fa kɔ Kristo Tii­de­fɔ n su, na wɔ bisa bu ka, “Ye nzu ti ye bu bita jɔjɔ ka Kristo n ti Fɛmɛ Davidi anuma a? 42Dama kabo ba kɛrɛ i Kansi Jue kɛrɛɛ­wam n nu ni, Fɛmɛ Davidi ni i tii ase ka,

‘Na Micɛra n ase m Mibiɛ n ka,

“Ba tana m saa fɔmbɔrɔ su fɛn,

43haari m bá ma u kpɔ­fɔm kɛrɛ ba kutu u jaa bu.”’

44Tɔ, Fɛmɛ Davidi mmɔɔ fereeri Kristo n ka i Mibiɛ wɔ, ye Kristo n yo sɛ kaaki yo Fɛmɛ Davidi anuma a?”

Kabo Yesu ŋa minɛ si bu ŋu sa ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni

45Saŋga bo minɛm n kɛrɛ jina wo i nɔaniɛ n ti su sɔ ni, na Yesu ase i susu­fɔm n ka, 46“Am si am ŋu sa ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, deke bo bu koro i n la ka, bu wura sutura ŋgbiŋgbirim wɔ, na bu nati sujeŋgbe, na sɔnɔ kɛrɛ suyo bu ansɛ gɔɔsu. Nyini minɛm n anya awura bu tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm n nu ni, wara ba nya afere bu tiɛntiɛn­bunɔɔ bambaka diire dii­birim ni, bu koro ka bu tana kpirikoro tanaa­birim wɔ. 47Nyini minɛm n sɔ fin nkuna­fɔm neŋgem wɔ, na bu jina sere Nyɛmɛ cɛ, adena minɛm ŋu ka bu ti minɛ kpam wɔ. Jina cɛɛn, bɛrɛ bá nya sui­cin tara minɛm kɛrɛ.”

21

Kabo kuna­fɔ be yiiri saraka ni

1Tɔ, na Yesu aniɛ aŋu kabo neŋge­fɔm suyi bu ŋwaa wura alaka bo minɛm yi saraka wura nu ni. 2Kuna­fɔ yaari­fɔ be gusu woori dɔ, na wɔ ba ayi ŋwaa kaan be bo i koro to má pui awura saraka n nu, na Yesu aŋu i. 3Dɔ na wɔ se ka, “Nahɔrɛ ye m suse am n a, nyini kuna­fɔ n ayi ŋwaa atara minɛm kɛrɛ. 4Dama neŋge­fɔm la ŋwaa beberebe n dɛɛ ti, ye ba yi be a. Ama, nyini kuna­fɔ n ni i yaari n kɛrɛ, i deke kɛrɛ bo i la i lɛɛ ye wɔ yi i n a.”

Kabo Yesu seeri ka Nyɛmɛ Seree­biri Awuru ni bá bereki ni

5Na Yesu susu­fɔ nbem ajɔjɔ fa kɔ Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n su, kabo ba ta i ni yabuɛ ŋgbiŋgbirim ni aceerim bo bu fa ba ce Nyɛmɛ na i yo nyumi barasu ni. Bu wo jɔjɔ n su sɔ ni, na Yesu ase ka, 6“Nyini dekem bo am ŋu bu ni, saŋga suba bo yabuɛ kun n kpein n mmɔɔ bá nana má i beŋgu su. Bu bá bereki i kɛrɛ gɔ ɔ lɛɛ.”

Kabo Yesu kereeri fa kɔ durunya n awieeri su dɛɛ jɔrɛ ni

7Na Yesu susu­fɔm n abisa i ka, “Ya Kere­fɔ, saŋga bɔnɔ ye ahin sam kɛrɛ bá yo a? Ye nzu deke bá kere ya ka saŋga n adodo bo ahin sam n kɛrɛ bá yo a?” 8Na wɔ se bu ka, “Am si am ŋu sa, na má am ma be dadaka am. Dama minɛ dɔŋgu bá fa m duma ba, na bu sé ka, ‘Yiri la mini a.’ Na bu káaki se am ka, ‘Saŋga n aju lɛɛ.’ Ama, má am su bu su. 9Saŋga bo am bá ti aluwa ŋga fɛn, wara bu sukun luɛ dɔ, má am ma sɛrɛ ti am. Dama wɔ yo daka ka nyini sam n kɛrɛ bá yo sin ka, ama, i kere má ka durunya n awieeri lɛɛ.”

10Na wɔ kaaki ase bu ka, “Daanfiɛ daanfiɛ bá kun luɛ ni bu beŋgum, na nfɛmɛm kún luɛ ni bu beŋgu nfɛmɛm. 11Na asiɛn bá kpisi agaya, na ahɔɛ tɔ́, na alɔɔba tɔ́ awɔrɛ awɔrɛm nu, na ya bá ŋu anyumbaa ciire sa nbem ka bu sutiɛ fite aŋgoro n nu.

12Ama, kana ahin sam kɛrɛ bá yo ni, bu tára am, na bu kére am wuwuruwa, na bu fá am wura yiko­fɔm saa nu, na bu dí am jɔrɛ bu tiɛntiɛn­bunɔɔ sɔɔm nu, na bu nyí am dan­saraka, na bu fá am wura nfɛmɛm ni gominam saa nu, na bu fá am jina bu nyunu, mini dɛɛ ti. 13Ahin má am atin a, na am kóro kan labari kpa n kere bu. 14Ama, am du mɔ yo am sunsunni nu na má am ma i miɛ am, kabo bu kɔ bisa am na am jɔjɔ barasu. 15Dama mini má am alecira nɔaniɛ bo am jɔ́jɔ a, na am kpɔ­fɔm be mmɔɔ kóro la má nɔaniɛ be bo bu kóro jɔjɔ bo am asi, wara bu fá ta am nyi. 16Haari am wu­fɔm, ni am ninbaam, ni am lamɔsim, ni am danfom mmɔɔ bá tɔ am ma nfaŋga­fɔm, na bu kún am nbem. 17Mini dɛɛ ti, sɔnɔ kɛrɛ kpɔ́ am. 18Ama, am tii­ŋmiɛ kun n kpein mmɔɔ ká má ŋgbɛɛn. 19Nzɛn am mindi deeri nyini n kɛrɛ, am nyá ŋgɔɔ.”

Kabo Yesu jɔjɔɔri ka Yɛrusalem miɛ ni bá saaki barasu ni

20Na Yesu akaaki ase i susu­fɔm n ka, “Saŋga bo am bá ŋu ka sojam abara ayɛ Yɛrusalem miɛ kpiri n ni, am si tenle su ka i cɛ́ má, bu sáaki miɛ n kɛrɛ lɛɛ. 21Nyini saŋga ni, wɔrɔ kɛrɛ bo a tiiri i ŋga na a wo Yudiya asiɛn n su, ŋmati kɔ bukam n su. Wɔrɔ kɛrɛ bo a wo miɛ n nu, ŋmati fite nu. Na wɔrɔ kɛrɛ gusu bo a wo miɛ n ahɛmɛ, má a kpie u nyi kɔ miɛ n nu kun. 22Dama ahin sui­cin kekereke saŋga ni yó yii­wa, kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu n kɛrɛ. 23Nyini saŋga ni yó kekereke agaya ma nyinsɛ­fɔm, ni nbaram bo bu nbaam toko nu ni. Dama minɛm n bo bu wo ahin asiɛn n su ni dí yaari agaya, na Nyɛmɛ cín bu sui. 24Na bu kún nbem luɛ nu, na bu tára nyiŋgam domuɛ, na bu fá bu kɔ asiɛn asiɛnm n kɛrɛ su, na minɛm bo bu ti má Yuda­fɔm ni sáaki miɛ n kɛrɛ haari fa kɔ ju saŋga bo bu yiko bá wie.”

Kabo Adamande Wa ni bá kaaki ba barasu ni

25Na Yesu ase bu ka, “Na alekutura sam nyá ba tiɛ fite wiɛ n ni sara n, ni asara­mbaam kɛrɛ nu. Na durunya n nu fɛn, asiɛn asiɛnm n su­fɔm kɛrɛ ahore tánda, na sɛrɛ tí bu, fa kɔ kabo tieku nzue n bo barasu, na i yo naŋmiɛ agaya ni. 26Sam bo bu bá yo durunya n nu n dɛɛ ti, nyini má sɛrɛ ti minɛm na bu tɔ́ cin, dama aŋgoro n kɛrɛ kpísi wɔ. 27Na minɛm nyá ŋu ka mini Adamande Wa ni sufite aŋgoro yinyiŋgu n nu suje piɛpiɛu suba ni yiko bambaka. 28Saŋga bo nyini sam n kɛrɛ bá suyo ni, am yasu na am yɛ am tii su ni ahoresi, dama saŋga n adodo bo Nyɛmɛ bá de am tii lɛɛ.”

Kabo Yesu ŋa ya fa damba baka fa se nyaari barasu ni

29Dɔ na Yesu abo ahin miɛɛnu n akere bu. I ŋa, “Am niɛ damba baka ni baka nyiŋgam kɛrɛ. 30Saŋga bo am nya ba ŋu ka bu sufiɛfiɛ nyawa fɔfɔrɛ ni, ambɛrɛ ni am tii si ka dɔdɔɔri saŋga adodo lɛɛ. 31Kabo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su ni, i yó sɔ ɔ. Saŋga bo ambɛrɛ gusu bá ŋu ka nyini sam kɛrɛ suyo ni, am si tenle ka i cɛ́ má, Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su lɛɛ.

32Nahɔrɛ ye m suse am n a, bo bu la ŋgɔɔ kisa ni wú wie má ka, ye ahin sam kɛrɛ bá yo a. 33Aŋgoro n ni asiɛŋgu n kɛrɛ bá la awieeri, ama, m dɛɛ nɔaniɛ n yiri, i la má awieeri cɛɛn be.”

Kabo Yesu seeri ka ya si ya ŋu sa fa kɔ i ba n su ni

34Na Yesu ase i susu­fɔm n ka, “Am si am ŋu sa, na má am susaaki am saŋga sutiɛn am nɔɔ sunu nzan subo, na má am ma durunya n nu sa koroo­wa miɛ am, na má m ba ni fúra am nu 35kabo toroku tara deke ni. Dama nyini cɛɛn bá fura minɛm bo bu wo durunya n nu wɔ. 36Má am fa am ŋu ji, am sere Nyɛmɛ saŋga kɛrɛ ka i ma am faŋga na am kóro fite nyini kekereke n kɛrɛ bo bu suba n nu, na am bá koro jina mini Adamande Wa n nyunu.”

37Ale kɛrɛ bo i cin, Yesu kɔ Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu wɔ, na i kɔ sukere minɛm, ale nya ba san, na i kɔ Oliva Buka n su. 38Ale kɛrɛ bo i cin ŋgarama fuun, minɛm ni ba i dɔ Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu wɔ, na bu ti i keree­wam ni.

22

Kabo bu sɛsɛɛri su ka bu kun Yesu ni

1Saŋga n ba dodoori bo bu di bu cɛɛn­kpiri n bo bu di i ni kpɔnɔ bo bu gɔ má ayiri nu na i yasu ni. Yiri ye bu kaaki fere i ka Butara cɛɛn­kpiri n a. 2Na Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm ni, aniɛniɛ atin kabo bu yo barasu na bu kun Yesu, dama bu soroori minɛm ni ahore wɔ.

3Na Sitana awura Yudasi Isikariyoti ni, yiri ti Yesu susu­fɔ buru ni nnyɔm ni kun be a. 4Nyini ti, na wɔ kɔ asɛsɛ su ni Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n tintini­jina­fɔ nkpiɛnm ni, kabo i tɔ́ Yesu ma bu ni. 5Bu tiiri nyini n sɔ ni, na bu ahore ajɔ, na ba se ka bu má i ŋwaa. 6Na Yudasi asoro su, na wɔ kpini atin na i tɔ́ Yesu ma bu, saŋga bo jama wo má i dɔ ni.

Kabo Yesu ni i susu­fɔm sɛsɛɛri su ka bu di cɛɛn­kpiri diire ni

7Na cɛɛn­kpiri cɛɛn n aju, cɛɛn n bo bu di kpɔnɔ bo bu gɔ má ayiri nu na i yasu ni. Nyini cɛɛn n ye wɔ yo daka ka bu kpiɛ nbɔmbaam kɔm n a, na bu fa teŋge Butara cɛɛn­kpiri n su. 8Na Yesu asunma Petoro ni Yohane, i ŋa, “Am kɔ sɛsɛ Butara cɛɛn­kpiri n diire n su na ya ba di.” 9Na ba bisa i ka, “A koro ka ya kɔ ni kɔ sɛsɛ diire n su a?” 10Na wɔ bɔ bu nu ka, “Am ti fɛn, am kɔ ŋa am wura miɛ n nu, am ni sɔnɔ be kába yɛ, i sɔ dundu ni nzue. Am su i su kɔ wura awuru n bo i kɔ wura nu ni. 11Na am bisa awuru­fɔ­biɛ n ka, ‘Ya Kere­fɔ n ŋa, sɔɔ bɔnɔ nu ye i ni i susu­fɔm ni dí Butara cɛɛn­kpiri diire n a?’ 12Na i kére am aŋgoro sɔɔ bambaka n bo ba yo i kɛrɛ dɔŋgu ni, dɔ ye am sɛsɛ diire n su se ya.” 13I jɔjɔ wieeri ni, na ba kɔ aŋu deke n kɛrɛ sɔ kabo Yesu seeri bu ni, na ba sɛsɛ Butara cɛɛn­kpiri diire n su.

Kabo Yesu ni i susu­fɔm ni diiri Butara cɛɛn­kpiri diire ni

14Saŋga n ba juuri, na Yesu ni i jaramasam n aba atana ka bu di diire ni. 15Na wɔ se bu ka, “Kabo m koroori lɛɛ, m boroori m nyi wɔ ka m ni ambɛrɛ saŋga di ahin Butara cɛɛn­kpiri diire n ka, na m nyá di m wahara ni. 16Dama m suse am wɔ lɛɛ, ka, m dí má ahin diire n kun, má ka i bá yo yii­wa Nyɛmɛ fɛmɛya n nu.”

17Dɔ na wɔ fa awa ni nzan, na wɔ da Nyɛmɛ asi, na wɔ se bu ka, “Am de na am nu, na am fa ma am beŋgu. 18M suse am wɔ lɛɛ, ka, m nú má ahin nzan n kun, má ka cɛɛn n bo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su.”

19Na Yesu akaaki afa kpɔnɔ, na wɔ da Nyɛmɛ asi, na wɔ bubu i nu, na wɔ fa ama bu, na wɔ se bu ka, “Ahin kpɔnɔ n ti m ŋuniɛ­mbaa lɛɛ, ye m sufa ma am n a. Am yo ahin sɔ adena am fa teŋge m su.” 20Bu diiri diire n wieeri ni, na wɔ kaaki afa awa ni nzan ni, na wɔ yo sɔ, na wɔ se bu ka, “Ahin nzan n ti sɛsɛ­su fɔfɔrɛ n bo Nyɛmɛ sufa m mbunja n sudi i di n a. Ambɛrɛ dɛɛ ti ye m mbunja ni soŋgi gɔ a.

21Ama, am niɛ. Sɔnɔ n bo i tɔ́ m ni wo diire n dii­biri fɛn, m ni yiri susaŋga di diire n a. 22Mini Adamande Wa ni wú kabo Nyɛmɛ adu mɔ acici ka m wú n wɔ, ama, sɔnɔ n bo i tɔ m ni, i mi bá ŋu anyum­boro.” 23Dɔ na ba bisa bu ŋuŋu nu ka, “Ye ya nu ŋma koro yo ahin sa n a?”

Kabo Yesu kereeri ka mɔ­fɔ yo i ŋu kaan ni

24Na Yesu jaramasam n ase akuruwa bu ŋuŋu nu fa kɔ sɔnɔ bo i tara bu kɛrɛ bu nu. 25Na Yesu ase bu ka, “Minɛm bo bu su má Nyɛmɛ n dɛɛ nfɛmɛm, bɛrɛ miɛ bu minɛm a, na bɛrɛ bo bu la yiko minɛm ŋu ni, bu fere bu ka buka­fɔm. 26Ama, má ambɛrɛ yo sɔ. Sɔnɔ bo i tara am kɛrɛ am nu ni, i ti ye ni ka i mi yo i ŋu kaan, na bo i ti am mɔ­fɔ n gusu, i ti ye ni ka i mi yo i ŋu kaan na i su am. 27Sɔnɔ bo i tana di diire ni, ni bo i su amusui ni, ŋma tara i beŋgu a? Yiri la bo i tana di ni, má sɔ ɔ? Ama, mini wo am nu ka sɔnɔ bo i su amusui wɔ.

28Saŋga kɛrɛ bo m woori kekereke nu, ambɛrɛ jinaari m sin a. 29Kabo m Si Nyɛmɛ ama m atin ka m di fɛmɛya ni, sɔ ye mini gusu fá ma am a, 30na am dí na am nú m fɛmɛya n nu, na am tána fɛmɛya biɛm su, na am níɛ Yisareli­fɔm anɔ buru ni nnyɔm n su.”

Kabo Yesu seeri ka Simon Petoro bá kete i ni

31Na Yesu ase Simon ka, “Simon, ti fɛn. Sitana asere atin ka i kpaja am kabo bu kpaja ŋgani n wɔ. 32Ama, ma sere Nyɛmɛ ama u na má a yaki m yarada­yo. Na saŋga bo a ba kaaki ba suuri m su bekun ni, buka u ninbaam ni, na bu nya ahoresi.” 33Na wɔ se i ka, “M Mibiɛ, m ŋmáti yaki má u da, ŋka bu sáŋga nyi wɔrɔ ni mini kɛrɛ wɔ, na ya sáŋga wu.” 34Na Yesu ase i ka, “Petoro, m suse u wɔ lɛɛ ka, nyuma, kana akɔnyuma bá bo, a kéte kpe nsan su ka a si má m.”

Kabo Yesu seeri i susu­fɔm fa kɔ sa kekerekem bo bu bá yo ni

35Na Yesu abisa i susu­fɔm n ka, “Saŋga bo m sunmaari am na am abita má ŋwaa kuruku, wara kuruku, wara gbagbaa ni, nzu kpiɛɛri am su a?” Na ba bɔ i nu ka, “Pui akpiɛ má ya su.” 36Na wɔ se bu ka, “Ama, kisa, wɔrɔ kɛrɛ bo a la ŋwaa kuruku, wara kuruku, fa i, na wɔrɔ kɛrɛ bo a la má takobe, tɔ u tanlɛɛ na a fa ŋwaa n to be. 37Dama ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu ka, ‘Bu faari m buuri satiɛ­yo­fɔm kun wɔ.’ M suse am wɔ lɛɛ, ka, wɔ yo daka ka, mini dɛɛ ti, na i yo yii­wa. Nahɔrɛ, deke n bo bu kɛrɛ niiri mini ni, i suyo yii­wa.” 38Na ba se i ka, “Ya Mibiɛ, niɛ. Takobe nnyɔ yaa fɛn.” Na wɔ se bu ka, “Wɔ sɛ su.”

Kabo Yesu jeke tiiri n na i kɔ sereeri Nyɛmɛ ni

39Na Yesu afite miɛ n nu, na wɔ kɔ Oliva Buka n su, kabo i nati yo ni, na i susu­fɔm n asu i su. 40Saŋga bo i kɔ juuri dɔ ni, na wɔ se i susu­fɔm n ka, “Am sere Nyɛmɛ, adena má deke be yo am na am wura satiɛ nu.” 41Dɔ na wɔ yaki bu, na wɔ kɔ mɔ kaan, na wɔ kutu asere Nyɛmɛ. 42I ŋa, “M Si Nyɛmɛ, nzɛn i ti u koroya­nu, yi m fite ahin anyum­boro n bo i suba m dɔ n nu. Haari ni nyini mmɔɔ, má a yo kabo m koro ni, ama, se kabo a koro ni.” 43Na Nyɛmɛ mɛrɛkɛ be atiɛ afite aŋgoro aba asi i ahore. 44Ahoretanda n bo i tuuri i n dɛɛ ti, na wɔ sere Nyɛmɛ ni anyum­boro abuka su, na i aŋuye sukpinkpin asiɛŋgu ka mbunja dɛɛ su.

45I sereeri Nyɛmɛ n wieeri ni, na wɔ yasu akpie i nyi akɔ i susu­fɔm n dɔ, i kɔ ŋuuri ka bu wo daafiri su, dama bu ahore asaaki agaya n dɛɛ ti. 46Na wɔ se bu ka, “Nzu ti ye am da daafi a? Am yasu jina na am sere Nyɛmɛ, adena má deke be yo am na am wura satiɛ nu.”

Kabo bu taraari Yesu ni

47Na saŋga bo i toko wo jɔjɔɔri n su ni, na jama be aba aju. Yudasi bo i ti i susu­fɔ buru ni nnyɔm nu kun ni, duuri bu mɔ a, na wɔ kɔ Yesu dɔ ka i kɔ biti i, 48ama, na Yesu abisa i ka, “Yudasi, a biti m ye a ma bu nya mini Adamande Wa n taraa­biri a?”

49Saŋga bo i susu­fɔm bo bu wo i dɔ n ŋuuri sa n bo i suba ni, na ba bisa i ka, “Ya Mibiɛ, ya kpiɛ bu takobe, nzɛn sɛ?” 50Na bu nu kun akpiɛ ayi sɔnɔ be sui, i saa fɔmbɔrɔ dɛɛ ni, nyini sɔnɔ n ti Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ n kɛrɛ kpiɛn n akɔɔ ɔ. 51Ama, na Yesu atiɛn i susu­fɔm n ŋu ka, “Má am yo sɔ kun.” Na wɔ fa i saa akan sɔnɔ n sui ni, na wɔ nya laifiɛ. 52Dɔ na Yesu ase Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni tintini­jina­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni Yuda­fɔm nkpiɛn­kpiɛnm kɛrɛ bo bu baari ka bu ba tara i n ka, “M ti awiefɔ ɔ, ye am fa takobem ni kɔrɔmam na am ba tara m a? 53Cɛɛn n kɛrɛ cɛɛn m ni ambɛrɛ wo Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu a, am atara má m. Ama, kisa ti saŋga bo Nyɛmɛ ama atin, na am ni Sitana bo i wo awosin nu n kere am yiko a.”

Kabo Petoro keteeri ka i si má Yesu ni

54Na ba tara Yesu afa i akɔ awura Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔm n kɛrɛ kpiɛn n dika, na Petoro asu bu su, ama, i woori dede kaan ni bɛrɛ wɔ. 55Minɛ nbem atɔrɔ sin gisan n afiɛn, atana abara ayɛ i, na Petoro akɔ abuka bu su. 56I tanaari na sin wein n gɔɔri i ŋu ni, na afani be aŋu i. Na wɔ niɛ i nyunu dika gbirim, na wɔ se bu ka, “Ahin sɔnɔ ni mmɔɔ ti i susu­fɔ ɔ.” 57Ama, na wɔ kete, i ŋa, “Bara, m si má i.” 58Nyini sin, wɔ cɛ má, na sɔnɔ be gusu aba aŋu i, na wɔ se i ka, “Wɔrɔ mmɔɔ ti bu kun wɔ.” Ama, na wɔ se i ka, “Wɔrɔ, m ti má bu kun.” 59Na fa kɔ saŋga su bekun, na sɔnɔ kun be ajina su kekereke ase ka, “Nahɔrɛ, ahin sɔnɔ n ti bu kun wɔ, dama yiri gusu ti Galili­fɔ ɔ.” 60Ama, na wɔ se i ka, “Wɔrɔ, m si má ahin jɔrɛ n bo a sujɔjɔ i ni mmɔɔ.” Saŋga bo i toko wo jɔjɔɔri n su ni, na akɔnyuma akaba abo. 61Na Mibiɛ Yesu n acɛ aniɛ Petoro nyunu, na wɔ teŋge su kabo Mibiɛ n seeri i ni, i ŋa, “Nyuma, kana akɔnyuma bá bo, a kéte kpe nsan su ka a si má m.” 62Na wɔ fite akɔ asun agaya.

Kabo bu yoori Yesu anzasi na bu boori i barasu ni

63Na minɛm bo bu bita Yesu ni, ayo i anzasi, na ba bo i. 64Na ba fa sanvuin acin akata i nyu­mbaa, na ba bisa i ka, “Wɔrɔ Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ ni, ŋma bo u a? Kan kere ya.” 65Na ba kpiɛ i nzukɔ barasu barasu n kɛrɛ.

Kabo Yuda­fɔ tere­tere­fɔm diiri Yesu jɔrɛ barasu ni

66Na ale acin, na Yuda­fɔm tere­tere­fɔm atiɛn bu nɔɔ, Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm n gusu buka su, na ba fa Yesu aba bu tiɛntiɛn­bunɔɔ n nu. 67Na ba se i ka, “Nzɛn a ti Kristo Tii­de­fɔ n a, se ya.” Na wɔ se bu ka, “Nzɛn m seeri am ka yiri la mini, am dé má, 68na nzɛn m bisaari am bisaa­wa, am bɔ́ má m nu. 69Ama, fite kisa fa kɔ, mini Adamande Wa ni bá tana Nyɛmɛ Yiko­fɔ n saa fɔmbɔrɔ su wɔ.” 70Dɔ na bu kɛrɛ abisa i ka, “Ŋka wɔrɔ ti Nyɛmɛ Wa n a?” Na wɔ bɔ bu nu ka, “Kabo am jɔjɔɔri ni, i ti sɔ ɔ.” 71Na ba se ka, “Ya koro má daani­fɔ be kun. Yɛrɛ mmɔɔ ni ya tii ati kabo wɔ se ni.”

23

Kabo bu faari Yesu kɔ jinaari Gomina Pilato nyunu ni

1Na bu tere­tere­fɔm n kɛrɛ bo ba tiɛn bu nɔɔ n ayasu, na ba fa Yesu akɔ ama Gomina Pilato. 2Na ba bo i bu sujaraki i, bu ŋa, “Ya kɔ aŋu ka ahin sɔnɔ ni sudaka ya minɛm ka bu kete gomina ni, na má bu tɔ lampo kaari ma Fɛmɛ Kpiri Siza, i ŋa ka yiri ni i tii ti Kristo Tii­de­fɔ n a, nyini la ka i ti fɛmɛ wɔ lɛɛ.” 3Na Gomina Pilato abisa i ka, “Wɔrɔ ti Yuda­fɔm fɛmɛ n a?” Na wɔ bɔ i nu ka, “Kabo a jɔjɔ ni, i ti sɔ ɔ.” 4Dɔ na Gomina Pilato ase Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni jama n kɛrɛ ka, “Ma ŋu má ŋgasi bo ahin sɔnɔ n ado i.” 5Ama, na ba jina kun su, na ba jaraki i, bu ŋa, “I keree­wa n ama Yudiya awɔrɛ n nu minɛm kɛrɛ ahore ayasu. I boori i bu Galili awɔrɛ n nu wɔ, ye kisa wɔ fa aba fɛn n a.”

Kabo bu faari Yesu kɔ jinaari Fɛmɛ Herode nyunu ni

6Gomina Pilato tiiri sɔ ni, na wɔ bisa ka, “Sɔnɔ n ti Galili­fɔ ɔ?” 7I tiiri ka i fite dɔ ni, na wɔ ma ba fa i akɔ Fɛmɛ Herode dɔ, dama yiri yo niɛ nyini awɔrɛ n su a. Nyini saŋga ni, Fɛmɛ Herode gusu woori Yɛrusalem miɛ kpiri n nu. 8Fɛmɛ Herode ŋuuri Yesu ni, na wɔ yo i fiɛ akɔ asin su, dama wɔ ti i ŋga acɛ, na wɔ koro ka i ŋu i na i yo alekutura sa nbem na i niɛ. 9Nyini ti, na wɔ bisa Yesu bisaa­wam beberebe, ama, wɔ bɔ má i nu. 10Na Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kere­fɔm n afite ajina sujaraki i ni anyum­boro su. 11Na Fɛmɛ Herode ni i sojam n ayo Yesu anzasi, na ba bu i ŋgbɛɛn, na ba fa tanlɛɛ nyunyumi awura i, na ba fa i akpie i nyi akɔ Gomina Pilato dɔ. 12Nyini saŋga ni, Fɛmɛ Herode ni Gomina Pilato yo kpɔ bu beŋgu wɔ, ama, nyini cɛɛn n gbingbin na ba kaaki danfom.

Kabo Gomina Pilato maari nɔɔ ka bu kun Yesu ni

13Na Gomina Pilato afere Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni, ni Yuda­fɔm tere­tere­fɔm ni, ni minɛm ni, 14na wɔ se bu ka, “Am faari ahin sɔnɔ n baari m dɔ, na am ase ka i sukere minɛm na bu kete gomina n wɔ. Mini ni m tii aniɛ jɔrɛ n nu am nyunu fɛn, ama, ma ŋu má ŋgasi bo wɔ do i. 15Fɛmɛ Herode mmɔɔ ni i tii aŋu má i ŋgasi be, nyini dɛɛ ti ye wɔ kaaki i aba ama ya n a. Nahɔrɛ, ahin sɔnɔ n ado má ŋgasi be bo bu kun i. 16Nyini ti, m má bu fin i ŋgbere na m yáki i na i kɔ.” [ 17Afɔ kɛrɛ afɔ, Butara cɛɛn­kpiri n nya ba juuri ni, wɔ yo daka ka Gomina Pilato yi dan­saraka n kun ji.] 18Ama, na jama n kɛrɛ atiɛn kungere­kun ase ka, “Yi ahin sɔnɔ ni ŋgɔɔ, na a yi Barabasi ma ya.” 19Yiri Barabasi ni i beŋgu ketema­fɔ nbem yo kpiɛɛri jɔrɛ, Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, na ba di aluwa na ba kun minɛ. Nyini ti ye bu taraari i dan­saraka n a.

20Gomina Pilato koroori ka i yaki Yesu nu ji n dɛɛ ti, na wɔ kaaki ajɔjɔ jama n dɔ bekun. 21Ama, na bu sutiɛntiɛn suse ka, “Kpama i baka jaanu n su na i wu. Kpama i.” 22Na wɔ kaaki ase bu kpe nsan su ka, “Ye nzu satiɛ ye wɔ yo i a? Mini aŋu má satiɛ be bo wɔ yo i na bu kun i. M má bu fin i ŋgbere wɔ, na m yáki i na i kɔ.” 23Ama, na ba kaaki atiɛn kpa amiɛ i ka i kpama Yesu baka jaanu n su. Na bu naŋmiɛ yoo­wa agaya n akunma Gomina Pilato. 24Na wɔ ma nɔɔ ka bu yo Yesu kabo minɛm koro ni. 25Na wɔ yi sɔnɔ n bo minɛm n koroori i n aji, yiri bo i kpiniiri jɔrɛ na i kuunri minɛm na bu nyiiri i dan­saraka ni. Ama, Yesu yiri, na wɔ ma bu nɔɔ ka bu kun i, kabo Yuda­fɔm koro ni.

Kabo bu kpamaari Yesu baka jaanu n su ni

26Na sojam n afa Yesu afite, na saŋga bo bu wo kɔ su ni, na bu ni biɛ be ayɛ, bu fere i ka Simon, i ti Sirenefɔ ɔ. I fite ahɛmɛ suba miɛ kunnu, na sojam n amiɛ i ka i sɔ baka jaanu n su Yesu su. 27Na jama beberebe asu i su, bu nbem ti nbaram wɔ, na bu susun, na bu sukoko, i dɛɛ ti. 28Na Yesu acɛ aniɛ bu, na wɔ se bu ka, “Yɛrusalem nbaram, má am sun mini dɛɛ ti, ama, am sun ambɛrɛ ni am nbaam dɛɛ ti. 29Am ti fɛn, saŋga ni suba bo minɛm bá se ka, ‘Tere­fiɛ wo ŋɔrɔkam n dɔ, ni bo bu nya wu má nbaam ni, ni bo nbaam nya nu má bu nyufini ni.’ 30Nyini saŋga n ye minɛm sé ka,

‘Nzɛn má bukam bereki gɔ ya ŋu,

na kpɛrɛm kata ya ŋu,

má i ti ye.’

31Nzɛn bu faari baka mɔnɛ wuraari sin nu na i jeeri, ye baka wuruu­wa yiri yó sɛ wɔ lɛɛ?”

32Na ba fa satiɛ­yo­fɔ nnyɔ nbem gusu akɔ ka bu kɔ kun bu ni Yesu kɛrɛ. 33Saŋga bo bu kɔ juuri dika be bo bu fere i ka Tere­awa woo­biri ni, na ba kpama Yesu baka jaanu n su, na ba yɛ i su ajina. Na ba kpama satiɛ­yo­fɔ nnyɔ nbem baka jaanu n su adodo i, bu kpamaari kun i saa fɔmbɔrɔ su wɔ, na ba kpama kun n gusu i saa biɛ su. 34Na Yesu ase ka, “M Si Nyɛmɛ, fa bu satiɛ ce bu, dama bu si má sa n bo bu suyo i ni.” Na ba tu mbaa na bu si kabo bu kpaaki i suturam nu. 35Na minɛm n ajina dɔ suniɛ i, na Yuda­fɔm tere­tere­fɔm mmɔɔ ayo i anzasi. Bu ŋa, “I ŋa i koro de minɛm tii ji. Nzɛn yiri ti Kristo Tii­de­fɔ n bo Nyɛmɛ ayi i ni, ma i de i ŋu tii ji.” 36Na sojam n gusu ayo i anzasi, na ba fa nzan gagaraki be ama i ka i nu, 37na ba se ka, “Nzɛn wɔrɔ ti Yuda­fɔm Fɛmɛ n a, de u tii ji.” 38Na ba kɛrɛ kɛrɛɛ­wa be abo akpama i baka jaanu n tii su, kɛrɛɛ­wa n la ka, “Yuda­fɔm Fɛmɛ n lɛɛ.”

39Na satiɛ­yo­fɔ nnyɔm bo bu saŋga kpamaari bu ni Yesu ni, bu nu kun atɔ i ŋu ni nzukɔ, i ŋa, “Má wɔrɔ ti Kristo Tii­de­fɔ n a? De u tii ji na a de yɛrɛ gusu ji.” 40Ama, na nyiŋga n ajaraki i, i ŋa, “A soro má Nyɛmɛ wɔ? M ŋa ya dɛɛ sui­cin ni i dɛɛ n kɛrɛ ti kun wɔ. 41Ya dɛɛ sui­cin n yiri, i ti deke bo ya de i wɔ, dama kabo i ti ye ni ka bu yo ya lɛɛ, ama, yiri ado má ŋgasi be.” 42Na wɔ kaaki ase ka, “Yesu, a ba baari ni u fɛmɛya ni, teŋge m su.” 43Na Yesu ase i ka, “Nahɔrɛ ye m suse u n a, nyuma dɛɛ cɛɛn n nu, a bá wo m dɔ alezanda nu.”

Kabo Yesu wuuri ni

44-45Na fa kɔ wiɛsu kerefi buru ni nnyɔ saŋga, wiɛ n afite má na awosin akata asiɛn n kɛrɛ su haari naasɔ kerefi nsan, na tani bambaka n bo bu fa kanda kpaakiiri Sɔɔ Casi n bo i wo Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu n ati nu nnyɔ, i afiɛn. 46Na Yesu abo awie kpa, i ŋa, “M Si Nyɛmɛ, ma fa m ŋu awura u saa nu.” I seeri sɔ wieeri n na wɔ yo Nyɛmɛ dɛɛ. 47Saŋga bo soja kpiɛn ŋuuri sa n bo wɔ yo sɔ ni, na wɔ kansi Nyɛmɛ, na wɔ se ka, “Nahɔrɛ su, ahin sɔnɔ n tiiri sɔnɔ fofoe wɔ.” 48Na minɛm kɛrɛ bo ba tiɛn bu nɔɔ jina wo i niɛ su ni, saŋga bo bu ŋuuri sa n bo wɔ yo n sɔ ni, na bu kɛrɛ afa bu saa ataka i beŋgu nu, na ba kpie bu nyi akɔ awuru. 49Na Yesu danfom n kɛrɛ, ni nbaram bo bu suuri i su fiteeri Galili awɔrɛ n nu ni, ajina dede kaan suniɛ sam n kɛrɛ bo bu yoori ni.

Kabo bu yoori Yesu sutura barasu ni

50Sɔnɔ be woori bɛrɛ, bu fere i ka Yosefu, i ti Yuda­fɔm tere­tere­fɔm nu kun wɔ, na i ti sɔnɔ kpa, na i yo sa bo i kɔ atin su Nyɛmɛ dɔ. 51Wɔ soro má su ni sunsunni n bo i beŋgum faari i na bu yoori Yesu barasu ni. I fite miɛ kpiri n bo bu fere i ka Aramatiya na i wo Yudiya awɔrɛ nu n wɔ, na i dɛɛ la ka, i ŋminda wɔ, fa kɔ saŋga bo Nyɛmɛ Fɛmɛ bá niɛ i minɛm su. 52Na wɔ kɔ Gomina Pilato dɔ, na wɔ kɔ asere i ka i fa Yesu ŋuniɛ n ma i. 53Na wɔ kɔ ayi fuin ni baka jaanu n su, na wɔ fa nzee n apɔɔndi i. Na wɔ kɔ afa i awura yabuɛ buɛ bo ba lokoti i ayo i faŋ­kunma n nu na ba nya ase má sɔnɔ be nu ni, na wɔ fa i ase nu. 54Nyini cɛɛn n tiiri Ŋumi­yi cɛɛn n kpokpo cɛɛn wɔ, i naasɔ, wɔ ka kaan na bu di Ŋumi­yi cɛɛn ni.

55Nbaram bo bu suuri Yesu su fiteeri Galili awɔrɛ n nu ni, bɛrɛ suuri Yosefu su, na ba kɔ aŋu yabuɛ buɛ faŋ­kunma ni, ni kabo bu seeri fuin n barasu.

56Na ba kpie bu nyi akɔ awuru ka bu kɔ kpa bu ŋu ni ŋguin nva­nvanim ni tulaalɛɛm. Na alecin Ŋumi­yi cɛɛn ni, na ba yi bu ŋumi kabo Nyɛmɛ maari Moyisi nɔɔ ka bu yo ni.

24

Kabo Yesu teŋgeeri i yiwee n nu ni

1Na alecin, Yuda­fɔm bakuɛ n bumboori, mɔnɛ cɛɛn ŋgarama fuun, na nbaram n afa tulaalɛɛ nva­nvani bo ba kpini ase ni, na ba fa akɔ yabuɛ buɛ faŋ­kunma n su. 2Bu kɔ juuri dɔ n na ba ŋu ka yabuɛ bambaka n akundu ayaki faŋ­kunma n anɔ ni. 3Ama, bu wuraari faŋ­kunma n nu ni, ba ŋu má Mibiɛ Yesu ŋuniɛ ni, 4na ba miɛ aka ajina gbirim, kpeŋga na ba ŋu ka nbiɛsɔm nnyɔ jina, bu wura sutura fofoe papasi. 5Na sɛrɛ ati nbaram n agaya, na ba biri bu tii haari asiɛŋgu, na minɛm n abisa bu ka, “Nzu ti ye am suniɛniɛ fuinm nu na am ŋu sɔnɔ bo i la ŋgɔɔ a? 6I wo má fɛn. Wɔ teŋge i yiwee n nu. Am teŋge su kabo i yo seeri am ni, saŋga bo i yo wo Galili awɔrɛ n nu ni, 7i ŋa, ‘Wɔ yo daka ka bu bá fa mini Adamande Wa n wura satiɛ­yo­fɔm saa nu, na bu kpáma m baka jaanu n su, ama, na le­san cɛɛn na m téŋge m yiwee n nu.’” 8Dɔ na ba teŋge Yesu nɔaniɛ bo i yo seeri bu n su, 9na ba fite faŋ­kunma n nu, na ba kpie bu nyi akɔ akan sam n kɛrɛ bo ba ŋu i ni, akere i susu­fɔ buru ni kunm ni, ni nyiŋgam kɛrɛ. 10Nbaram ni la Mariya bo i fite Magadala miɛ n nu ni, ni Yowana, ni Yakobo dɛɛ ni Mariya, ni bu beŋgu nbara nbem, bɛrɛ kaanri nyini sam n kɛrɛ kereeri i jaramasam n a. 11Ama, bu tiiri jɔrɛ n bo nbaram kan kereeri bu ni, bu sunsuunri ka i ti jɔrɛ ŋgbɛɛn wɔ, ba yo má yarada. 12Ama, na Petoro ayasu aŋmati akɔ faŋ­kunma n nu, i kɔ juuri n na wɔ kasi aniɛ faŋ­kunma n nu, wɔ ŋu má pui, má ka nzee n ŋgumi da. Na wɔ kpie i nyi aba awuru, na wɔ birisi fa kɔ sa n bo wɔ yo n su.

Kabo Yesu faari i ŋu kereeri i susu­fɔ nnyɔm barasu ni

13Nyini cɛɛn ni, na Yesu susu­fɔ nnyɔ nbem sukɔ miɛ kaan be bo bu fere i ka Ɛmɔsi n su, i ni Yɛrusalem miɛ kpiri n waari má agaya. 14Bu wo kɔ su ni, na bu subo anzama fa kɔ sa n kɛrɛ bo wɔ yo n su. 15Bu nati wo nyini anzama n bo su ni akuruwa ni, na Yesu ni i tii aba atu bu atin nu, 16na ba ŋu i, ama, ba koro asi má ka yiri lɛɛ. 17Na wɔ bisa bu ka, “Am wo natiiri n su atin n nu ni, am boori nzu anzama n a?” Na ba ka ajina gbirim ni ahoresaaki. 18Na bu nu kun be bo bu fere i ka Kɛlɔpasi n abɔ i nu ka, “I yo sɛ ye wɔfɔm kɛrɛ bo bu wo Yɛrusalem miɛ kpiri n nu n si sam bo ba yo nyini le­nnyɔ n nu bɛrɛ, ye wɔrɔ ŋgumi si má?” 19Na wɔ bisa bu ka, “Nzu sam?” Na ba bɔ i nu ka, “Yesu Nazarɛti­fɔ n jɔrɛ. I yo tiiri Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔ bo i la yiko wɔ, fa kɔ i alekutura sam ni i keree­wam su, na i sa­yoo­wam sun Nyɛmɛ ni minɛm n kɛrɛ nu. 20Na Nyɛmɛ sa­yoo­wa dɔŋgu­yo­fɔ nkpiɛn­kpiɛnm ni tere­tere­fɔm n ama ba di i jɔrɛ ka bu kun i, na ba kpama i baka jaanu n su. 21Ama, yɛrɛ yo laari tama ka yiri ye wɔ ba ka i bá de Yisareli­fɔm tii ji a. Deke bo i buka nyinim kɛrɛ su n la ka, nyini sam kɛrɛ yoori, i nyuma le­san lɛɛ. 22Haari ni nyini n mmɔɔ, ya nbaram nbem ba kaanri alekutura jɔrɛ be kereeri ya. Bu kɔɔri yabuɛ buɛ faŋ­kunma n nu wɔ ŋgarama fuun, 23ama, ba ŋu má fuin n dɔ. Bu kpieeri bu nyi ba juuri ni, na ba se ya ka, bu kɔ ŋuuri Nyɛmɛ mɛrɛkɛm ka alɛlɛ nu wɔ, faŋ­kunma n nu, na ba se bu ka i la ŋgɔɔ. 24Na ya nu nbem gusu akɔ faŋ­kunma n nu, bu kɔ ŋuuri deke n kɛrɛ sɔ ɔ, kabo nbaram seeri ni, ama, ba ŋu má yiri.”

25Na Yesu ase bu ka, “Ambɛrɛ, ŋgɔnlɛ akpiɛ am su wɔ, nzɛn sɛ, ye dada kɛrɛ am nya yo má yarada, fa kɔ jɔrɛ n kɛrɛ bo Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm jɔjɔɔri n su? 26Am si má ka wɔ yo daka ka Kristo Tii­de­fɔ n di nyini wahara n kɛrɛ ka, na Nyɛmɛ wura i kpiri?” 27I seeri sɔ n na wɔ kan i ŋusu jɔrɛ akere bu, kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n kɛrɛ nu ni, i boori i bu ni Moyisi dɛɛ kɛrɛɛ­wam wɔ, na wɔ nya akan kabo Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm kɛrɛ kɛrɛɛri ni.

28Bu ba kɔ suju miɛ n bo bu sukɔ su ni, na Yesu ayo ka yiri susin kɔ mɔ, 29ama, na ba sere i ni anyum­boro, na ba se i ka, “Ba yo ya wɔfɔ. Wiɛ atɔ, ale susan lɛɛ.” Nyini ti, na wɔ wura awuru n nu ka i da bu dɔ. 30Saŋga bo i tanaari na bu kɛrɛ di diire n ni, na wɔ fa kpɔnɔ, na wɔ da Nyɛmɛ asi, na wɔ bubu i nu afa ama bu. 31Dɔ na bu nyunu ateke i ŋu, na ba si i, kpeŋga na wɔ mini ayaki bu. 32Na ba se bu beŋgu ka, “Saŋga bo i jɔjɔɔri ya dɔ atin n nu na i kaanri Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n bu kereeri ya ni, i maari ya ahorejɔ kɔ sin su wɔ, má sɔ?”

33Na ba kaba ayasu bɛrɛ akpie bu nyi akɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu, na ba kɔ aŋu ka i susu­fɔ buru ni kunm ni, ni nyiŋgam n atiɛn bu nɔɔ, 34bu suse ka, “Ya Mibiɛ n ateŋge nahɔrɛ su. Wɔ yi i ŋu akere Simon.” 35Na susu­fɔ nnyɔm n akan sa n bo i yoori atin n nu dɔ ni, ni kabo bu siiri ka yiri ni, saŋga bo i bubuuri kpɔnɔ n nu maari bu ni.

Kabo Yesu yiiri i ŋu kereeri i susu­fɔm ni

36Saŋga bo susu­fɔ nnyɔm n wo jɔrɛ n kan su sɔ ni, na Yesu ni i tii akaba aba ajina bu afiɛn, na wɔ se bu ka, “Nyɛmɛ ma am ahoreda.” 37Na sɛrɛ ati bu agaya, dama bu sunsun ka ŋumi ye ba ŋu i a. 38Na wɔ bisa bu ka, “Nzu deke miɛ am a? Nzu ti ye am yo sika? 39Am niɛ m saam ni m jaam, mini ni m tii lɛɛ. Am fa am saa kan m na am niɛ, ŋumi la má aŋuniɛ­mbaa ni buwem kabo am ŋu ka m la i ni.” 40I seeri sɔ wieeri n na wɔ fa i saam ni i jaam deke bo bu boori i bulaari n afa akere bu. 41I yoori bu alekutura na bu ahore jɔ kɔ siinri su ni, haari ni nyini n kɛrɛ, ba koro ayo má yarada. Dɔ na wɔ bisa bu ka, “Am la diire be fɛn bo am di?” 42Na ba fa jombaa n bo ba tun i n be ama i, 43na wɔ de akpɛsɛ bu nyu­mbaa nu bɛrɛ.

44Na wɔ se bu ka, “Ahin nɔaniɛm bo m yo jɔjɔɔri bu saŋga bo m toko wo am dɔ n lɛɛ, ka, wɔ yo daka ka m ŋusu jɔrɛ kɛrɛ yo yii­wa, kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ nɔaniɛ kpamaa­wa n bo i fa maari Moyisi dɛɛ kadasi n nu, ni Nyɛmɛ nɔaniɛ kan­fɔm dɛɛ n nu, ni kansi jue kɛrɛɛ­wam n nu ni.” 45Na wɔ teke bu nyi na bu si Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n bu, 46na wɔ se bu ka, “Kabo ba kɛrɛ i Nyɛmɛ Jɔrɛ Kadasi n nu n lɛɛ, ka, Kristo Tii­de­fɔ ni bá di wahara, na bu kún i, na le­san cɛɛn na i téŋge i yiwee n nu. 47Bu bó i bu Yɛrusalem miɛ kpiri n nu wɔ, na bu kán labari kpa n jɔrɛ i duma nu kere daanfiɛ kɛrɛ, ka, bu kaaki bu wo na Nyɛmɛ fá bu satiɛ ce bu. 48Ambɛrɛ dí nyini sam daani a. 49Am ti fɛn, mini bá sunma aceeri n bo m Si Nyɛmɛ seeri ka i fá ma am, na i bá wura am ŋu n a. Ama, ambɛrɛ ŋmínda miɛ n kunnu fɛn, haari saŋga bo yiko ni bá fite aŋgoro ba wura am ŋu.”

Kabo Nyɛmɛ ma Yesu fun kɔɔri aŋgoro barasu ni

50Na wɔ fa bu afite miɛ n kunnu akɔ aju Betani miɛ n ahɛmɛ, dɔ na wɔ yɛ i saa su na wɔ yo kisi agɔ bu ŋu. 51I wo bu kisi n yo su sɔ ni, na wɔ yaki bu, na Nyɛmɛ ama wɔ fun akɔ aŋgoro. 52Na ba kutu asu i, na ba kpie bu nyi akɔ Yɛrusalem miɛ kpiri n nu ni ahorejɔ bambaka. 53Na ba kɔ awo Nyɛmɛ Seree­biri Awuru n nu sukansi Nyɛmɛ saŋga kɛrɛ.