Таӈпыӈыԓ Луканэн
Янотвэтгав
Вэймэну ԓынъёторэ каԓевэтгавыԓьыторэ!
Турык Таӈпыӈыԓ Луканэн, ӄоԓ ваԓьын Торвэтгычьаткэн ӈыръакаԓейпы. Торвэтгычьатын (русийиԓымиԓ «Новый Завет») ытри Таԓяӈвэтгычьатын («Ветхий Завет») ыннэнԓеӈкы рытчыԓьыт – ынӄэн Эвынкэԓикэԓ (грекъеԓымэԓ «Библия»), ръэнут ымы кытоот ымы игыр наԓгэкаԓевэтгавъевыркын нутэйиквик.
Торвэтгычьаткэн кэлик ӈыраӄ Таӈпыӈыԓтэ, ынкы гатвыԓен ягтаԓгыргын ынкъам гиԓивыт Иисус Христосын, Ынин гыёԓятгыргын ынкъам тайкыёт таӈынанэнэчгытаттэ, Ынин въэгыргын ынкъам аёгыргын.
Каԓеёттэ Таӈпынԓык этгыргыт гатваԓенат ԓыгитэԓенъеп Палестинак (мургин гэвээнарыԓгат нырыԓгыӄэн о’ратгыргэпы Иисус). Ынкэӈит Палестина гочыԓьатытвэԓен римкин императорыкы. Ытръэч-ым вэнԓыги еврейыԓьа, нымытваԓьа ынкы, гынрыру гэԓгыԓин чиниткин ԓымаԓяквыргын, миӈкэкин эвынчимгъун – Закон – йыԓнин ырыкы Эӈэӈэ (Энантомгавыԓьа)Эӈэӈ – ӈотэӈвэтгава ԓыгъоравэтԓьарык тэԓенъеп ныйиԓыԓьэтӄин русиԓьин эӈинмын |bБог|r (ӄыгитэгынэт вэтгавкаԓет В. Богоразын, А. Аргентовын, М. Петелинын, L. Radloff)., Моисейына-ым гэкэԓиԓин. Нымкыӄинэт мэтъатвыткоԓьыт Моисейына яачы гамӈыԓтэтԓенат, энмэн рэетгъэ Ԓьоё Эӈэӈин, Микынэ рычьэчинтэвнинэт о’равэтԓьат аймэтгыпы э’ӄэԓтэтин ынкъам въэгыргэн. Ынкъам вай ӄынвэр у’рэтгъи палестинакэн мъэнымнымык Вифлеемык о’тчой а’тчаё Христос – Иисус («Христос» йиԓыԓьэтык грекъеԓепы Ԓьоё).
Таӈпыӈыԓ – ынӄэн рыягтаԓяквыргык Пыӈыԓ. Ынӄэн Пыӈыԓ гамгао’равэтԓьагты, тымӈаԓгоԓяӄ миӈкы нымытваԓьэты ынкъам икуръэйиԓе вэтгавыԓьэты.
Ӈотӄэн Таӈпыӈыԓ гэкэԓиԓин Лукана. Ытԓён ԓёӈытваԓьын еврейыно, ынӄъом гэнъэтԓин ԓымаԓявыԓьо Христосына. Ынан гаяԓенат ы’ттъыёԓ каԓеёт пыӈыԓтэ ынкъам энакэтъаттэ ԓьуԓьин эмыръавагыргыкэн. Яачы ынин кэԓикэԓ гэйиԓыԓьэтԓин мыкмытԓыӈӄԓеккэн еԓеты. Ӄынвэр-ым тэӈвытку Таӈпыӈыԓ Луканэн вытрэтгъи ԓыгийиԓымиԓ.
Мургин еԓыԓьатгыргын гэтэйкыԓин ԓыгитэԓенъепкин грекъеԓыкэн каԓейпы. Ынӄэната ытԓён мачаԓваӈ ваԓьын таӈгыевкы ваԓьык русийиԓыкин еԓыԓьатгыргык.
Ӈутинкэԓик мытйыԓын инэнчичевэткин вэтгавкаԓекаԓ.
Института Библияеԓыԓьаткэн рывэԓынкыӄунэвыркынинэт йиԓыԓьэтыԓьын ынкъам редактортэ чама винрэтыԓьыт тэйкык ԓыгийиԓымиԓ. Мыткоргавыркын, иӈӄун ԓыгъоравэтԓьаеԓыԓьа гаймаӈэн наракаԓевэтгавыркын ӈотӄэн кэԓикэԓ Библияйпы чычетйиԓе.
Ы’ттъыёԓвэтгав
11 Игыр мыкычьыт энмэч энанымӈыԓявыӈӈогъат эмыръавагыргык, ваԓьыт кэтэм мурыгԓыку, 2 ынӄэн моргынан ԓыги мытытчын о’равэтԓьайпы, микырык ынанторымгойпы чинитԓыԓетэ гэԓьуԓин тывъё ынкъам микынти гатваԓенат ы’ттъыёԓ тъэвэты ивыԓьу Таӈпыӈыԓык. 3 Ымы гым тывэтгычемгъок кэԓинӈивэтык гыныкы, вэймэну ԓынъёйгыт Феофилегыт, пыӈыԓтэԓык, янор ымыԓьо рычичьэтыпԓыткук. 4 Ынӄэн ратвагъа пытӄыэнанъомраво гынин гыёԓятгыргэты, раӄэты энмэч гэныгйивэтигыт.
Мэтъатвыгыргын о’ратгыргэн Иоанн Крестителен
5 Ирод энма тиркэрму Иудеянотак, ынкэӈит ынкы ганымытваԓен таароӈрагэԓевыԓьын, микын нынны Захария. Ытԓён гитԓин Авийын энанрымэйпы. Ӈэвъэн ынин, микын нынны Елисавета, гитԓин чинйыръу Ааронын. 6 Ытри ӈирэргэри ԓыгипыԓьу о’равэтԓьано гитԓинэт Аӈаӈэты (Энантомгавыԓьэты) ынкъам ӄунчимгъутэ ныркыԓеӄинэт ымыԓьо тъэвэквыргыт Этынвэн. 7 Ытръэч-ым экмиӈыкыԓьинэт: Елисавета экымиӈэткыԓьу гитԓин, ӈаӄам ытри энмэч гэԓгинпэвԓинэт.
8 Ӄоԓ итык Авийын энанрымэн таароӈгэԓевымгогъэ, ынкы Захария тэԓеӈкинэмиԓ гиԓивыԓьыԓӄыԓ: 9 рэсӄивыԓьыԓӄыԓ таароӈрачыкогты ынкъам ынан рынԓявъёԓӄыԓтэ таӈыткэванавыт энанэнтыткованвык. Ытԓён рэсӄиквъи Этынвэн таароӈрачыкогты. 10 Ымыԓьо-ым рэмкын, ытԓён ванавнынԓявма, гатвэтчатваԓен ӈаргыноӈӄач ынкъам гаченъёргаввэтгавԓен Аӈаӈэты.
11 Ынкъам ԓюур вытрэтгъи Эӈэӈин пынԓынԓяԓьын (ангел) – ытԓён гатвэтчаԓен мраӈӄач энанэнтыткованвык, миӈкы гэнынԓевԓинэт таӈыткэванавыт. 12 Ԓьук ытԓён Захария гакапчачавԓен ынкъам гэԓиӈиԓюԓин. 13 Ытръэч-ым ангеля ивнин ытԓён: «Ынӈэ э’ӄэԓиӈэткэ, Захария, ӄун гынин ченъёргаввэтгав гаваԓёмԓен. Гынин ӈэвъэн Елисавета раккантогъа ынкъам рэтэнынныӈын ытԓён Иоанныно. 14 Ытԓён ритгъэ гыныкы кыткоргаквырго, ынкъам мыкычьыт ракоргавыркыт ынин о’ратгыргэты. 15 Миӈкыри ӄун ытԓён ратвагъа эргычьатыԓьо Этынвэты, ӄырым нъэӄимԓюркын ынкъам Эӈэӈин Выйитэ рэйыръэтгъэ еп у’рэткэ. 16 Нымкыӄинэт израилыԓьыт (еврейыԓьыт) Иоаннына рэнпэԓӄынтэвнинэт Этынвэты, ыргин Аӈаӈэты. 17 Ытԓён раянотгъа Этынвык, тъивчимгъутэ энагԓятыԓьын Илияна, рыԓенво ԓинԓиӈыт ытԓыгыргин о’ракымэӈэты, аваԓёмкыԓьэты Эӈэӈин танчемгъогыргык, ынкъам рантэнмавнэн рэмкын ятынвэты Этын».
18 Захарияна пынԓёнэн ангел: «Миӈкыри-ым гымнан ынӄэн ԓыги тырэтчыӈын? Энмэч гым ынпыначгэгым ынкъам гымнин ӈэвъэн нэмыӄэй эӈинкыԓьин».
19 Ангеля татԓыгнэн ытԓён: «Гым – Гавриилегым. Трэтыркын Эӈэӈин тъэвчемгъогыргын. Ынан инэнӈивыгъи гым тывынво гыныкы ӈотӄэн таӈпыӈыԓ. 20 Гымнан гыныкы тывъё ӄырым игытӄэй нытван, вытку ӈотӄо. Ытръэч-ым чеӈэт гынан ԓымаԓё ԓюӈыԓгэ гымнинэт вэтгавыт, гыт эйиԓыкэ рэнъэԓгъэ ымыԓьо ынӄэн нъаԓтагнэты».
21 Ынкэӈит-ым рэмкэ нъатчаӄэн Захария ынкъам ниничгытэтӄинэт, иа’м ытԓён кимыԓтэтыркын таароӈрачыко.
22 Захария ӈытогъэ, ытръэч-ым вэтгавык ныԓвавӄэн. Ымыԓьо чичеквъэт, этааны таароӈрачыко ынан ԓьунин инэнԓьуӈэт. Ытԓён ныныгйивэтӄин ырыкы мынга, пэнинэмиԓ вама эйиԓыкыԓьу. 23 Гаԓягъат ынин гэԓеватъыԓёт ынкъам ытԓён рагтыгъэ.
24 Пэтԓе ынин ӈэвъэн Елисавета нанӄатгъэ ынкъам тэӈэвытрыкэ гатваԓен мытԓыӈэн йъиԓгыт. 25 «Ынӄэн ынӈин инэнтыгъи Этынва, тэгъеӈыԓьэ йытык гымыкайпы а’ӄапэран, таӈпэранво о’равэтԓьагты», – гивԓин ытԓён.
Гамэтъатвыԓен Иисусын о’ратгыргын
26 Ӈэръамытԓыӈӄав йъиԓгын нанӄыԓьытвама Елисавета, Эӈэӈэ тыӈивынин ангел Гавриил Назаретэты – майӈынымэты Галилеянотакэн, 27 ӈавъаныԓӄыԓеты Иосифын, мэӈин гатваԓен чинйыръу тиркэрмин Давидын. Нынны-ым ӈэвысӄэтин – Мария. 28 Етык ыныкагты ангеля ивнин: «Вай-ым тыетык. Эӈэӈэ рыкычьымавъёйгыт, онтымэты ӄытваркын! Гынык рээн Этын!»
29 Ынан капчачо рытчынинэт ынинэт вэтгавыт ынкъам нычимгъуӄин, рэӄу ынан тывнэн ынӈин ваԓьын тинэнӄитпыӈ.
30 Ангеля ивнин ытԓён: «Ынӈэ э’ӄэԓиӈэткэ, Мария! Гынык нъэԓгъи армагыргын, Эӈэӈэ йыԓьё гыргочайпы. 31 Гыт рананӄатгъа, раккантогъа ынкъам рэтэнынныӈын Ытԓён Иисусыну. 32 Ытԓён рэнъэԓгъэ ынанэргычьо, нэръэйӈэвыркын Эккэну Ынангыргочаԓьэн; Этынва Эӈэӈэ рэйыԓнин Ыныкы вакъосӄыёԓгын тиркэрмин Давидын, Ынин ы’ттъыютԓьин. 33 Ынан таӈӄонпыӈ рэнԓеркынинэт Иаковын яатԓьат, ынкъам Ынин Энанԓявагыргын ӄырым нытэԓпыгъэн».
34 Марияна пынԓёнэн ангел: «Миӈкыри-ым ынӄэн ратвагъа? Гым еп эӄԓикэткыԓьигым».
35 Ангел татԓыӈыткогъэ: «Эӈэӈин Выйитэ нарайъогыт ынкъам Эӈэӈин армагырга нэрэнчымкэтгыт, ынӄэната Нэнэны, гынан йытоё, вэймэну нэрэԓгыӈын – Ытԓён нэръэйӈэвыркын Эккэну Эӈэӈин. 36 Ӄыкэтъогын Елисавета, гынин чычеткинэӈэв, экымиӈэткиӈэву ԓынъё: ытԓён ынпэвыԓьын нанӄатгъэ ынкъам энмэч ыннанмытԓыӈӄав йъиԓгык варкын. 37 Аӈаӈэты таӈымыԓьо гаймаӈэн ваԓьын».
38 Ынкэӈит Мария иквъи: «Гым – Этынвэн пурэԓӈэвигым. Мачынан ымыԓьо гыныквэтгавыгъет нытвагъан». Ынкъам ангеля пэԓянэн ытԓён.
Марияна ԓьусӄивыркынин Елисавета
39 Чигтъэр ы’ԓёӈэттэ гаԓяк Мария гагчакватгъэ майӈынымэты, ваԓьэты Иудеякэн ӈайванвык. 40 Ытԓён етгъи Захариян ярагты ынкъам иквъи: «А’мын тыетык, Елисавета». 41 Елисаветана ваԓёмнэн Мариян ӄуԓиӄуԓ, нэнэны ԓюур вай камаграръогъэ нанӄычыко, ынкъам Елисавета Эӈэӈин Выйитэ йыръэтгъи. 42 Ытԓён нэргъав ӄуԓиԓьэтгъи: «Гыт – Эӈэӈэ таӈаӈэнмыёйгыт ӈэвъэнйыръыԓыку! Этынва ымы тэӈэӈинмынин гынин у’рэтыԓьыԓӄыԓ Нэнэны! 43 Ытԓён вай микынэ ейвэчу инэԓгыгъи, гымыкы етгъи ытԓя гымнин Этынвэн? 44 Эчги гымнан тываԓёмын гынин ӄуԓиӄуԓ, нэнэны амкоргава гымыгчыку камаграръогъэ. 45 Кычьымыԓьигыт, ӄэԓёӄ ԓымаԓё ԓыӈын, тывъё Этынва вэты ратвагъа!»
46 Ынкъам Мария иквъи:
«Гымнин ӄэԓеԓвынэ рэргавыркынэн Этын,
47 гымнин выйирит кыткоргавыркын Аӈаӈэты,
Энанъягтаԓявыԓьэты гымыкы,
48 ӄэԓёӄъым Ынан тэӈу инэтчыгъи,
ԓыгэн а’тав ваԓьэгым;
игыр-ым ымтыӈарата кычьымӈаво наратвыркынэгым,
49 ӄэԓёӄъым Эрмэԓьэ тэйкынин тэӈиничгытэт –
нэргыӄэн Ынин нынны!
50 Ынин йыркыԓеӈгыргын вытрэтыркын ымтыӈаратэты,
микынти таароӈыркыт Ыныкы.
51 Ынан рыԓенинэт ԓыгэмайӈытайкыгыргыт:
рывынинэт тэгыттэмӈыԓьыт ырынпъоравэтԓьат,
52 рыраӄыԓӄыԓявнэнат эрмэт энанԓяванвэпы,
очыԓьыт-ым эргыпыԓьо рытчынинэт,
53 гытъатыԓьэты йыԓнинэт таӈгыргыт,
гаймычьыԓьыт-ым рытриԓнинэт эмӄуԓгэ.
54 Етгъи вэнратынво Ынин выёԓьэты – Израилеты,
кэтъокво таӈӄонпыӈкэн йыркыԓеӈгыргэн,
энатватъё мургин ы’ттъыётԓьагты,
Авраамына ынкъам ынин яатԓьагты».
56 Мария гарамкыԓьытваԓен Елисаветан ярак ӄымэк ӈыръо йъиԓгыт ынкъам ынӄоры рагтыгъэ.
О’ратгыргын Иоанн Крестителын
57 Ынӄэӈит кымэӈатыӈӈогъэ Елисавета, ыӈӄъом аккантогъэ. 58 Энараԓьа ынкъам чычеткинэтэ наваԓёмын, ръайыркыԓеӈгыргын Этынва рыԓенин ыныкагты. Ытри гакоргавԓенат ынык рээн.
59 Амӈыроотӄавкэн ы’ԓёк ытри етгъэт тайкынво гыевӄаквыргын еврейыԓьэн* 1:59 Гыевӄаквыргын еврейыԓьэн Законыгъет ынӈин тайкыёԓӄыԓ.. Чит-ым нэрэтэнынныӈгъэн ытԓён ытԓыгымиԓ Захарияно, 60 ытръэч-ым ытԓя кавтычгогъэ: «Этԓы, ытԓён нэръэйӈэвыркын Иоанныно».
61 «Аны аԓымы гынин тыӈэрэтык уйӈэ ымы мэӈин ынӈин нынныԓьын», – нивын ыргынан. 62 Ынӄъом намӈыԓёӈӈогъан гыйивӄэвэ нэнэнин ытԓыгын, миӈкыри ынӄэнына рэтэнынныӈыркынин.
63 Захарияна йынаннэн вычготтыӄай ынкъам кэԓинин: «Ынин нынны – Иоанн». Ымыԓьо иничгытэтгъэт. 64 Ынкы ԓыгэн эвыр йиԓынӈэгъи, ытԓён вэтгавыӈӈогъэ ынкъам анъяӈӈонэн Эӈэӈ. 65 Ымэнараԓьыт э’ӄэԓиӈэтръугъэт. Ынӄъом ӈотэнпыӈыԓ нъэԓгъи ым-Иудеякэн ӈэйнутэк. 66 Микынэ ынӄэн наваԓёмын, ымыԓьо чимгъугъэт ынкъам эвыӈӈогъат: «Ытԓён вай микыну рэнъэԓгъэ ынӄэн нэнэны?» Ынкъам ӄэгԓынангэт, ынык рээн гатваԓен Этынвэн армагыргын.
Захариян мэтъатвыгыргын
67 Захария, Иоаннын ытԓыгын, Эӈэӈин Выйитэ йыръэтгъи ынкъам мэтъатвыткоӈӈогъэ:
68 «Мынынэргавын Этын, Израилькэн Эӈэӈ!
Ытԓён етгъи морыкагты винрэтык,
курык рытавэмэнӈытораквыргын
Чиниткин варатэты;
69 Ынан тыӈивынин морыкы
Эргыэнаԓватыԓьын Инэнъегтэԓевыԓьын
ярайпы Давидын, Ынин выёԓьэн, –
70 миӈкыри гэнатватԓен морыкы
Ынин тэԓеӈкин аӈаӈмэтъатвыткоԓьэпы.
71 Ынан мури нэрэнъегтэԓевмык
морыкъаӄаԓьэпы ынкъам ымыԓьоргэпы,
микырык ԓыгъэӄу нэԓгыркынимык.
72 Ытԓён гэнатватԓен йыркыԓиӈыԓьу вак
морыкъыттыётԓьарыкы ынкъам
ԓыги ԓыӈык вэтгычьатвыԓгын.
73 Ытԓён гъомрэнатватԓен Авраамына,
морыкъыттъыётԓьагты,
74 энмэн нэрэнъегтэԓмык а’ӄаԓьэпы.
Ӄырым мэкына мынъэӄэԓиӈэнмык
75 ынкъам выёԓьо мытратваркын Ыныкы,
иӈӄун вак ԓыгипыԓьу, а’ӄатвакыԓьо Ыныкэгйит.
76 Гыт-ым, гымнин нэнэнэйгыт, рэныннынӈэгъэ
мэтъатвыткоԓьо Ынангыргочаԓьэн,
ӄэԓёӄъым рэԓеркын ы’ттъыёԓ Этынвык,
иӈӄун Ыныкы татыԓянвыӈык
77 ынкъам ивык Ынин варатэты,
Эӈэӈэ мэчынкы рэнаачыторавнэнат
э’ӄэԓтэтти варатэн
ынкъам рэнъегтэԓевнинэт о’равэтԓьат.
78 Мургин Эӈэӈ ы’ԓгыԓьэтыԓьын, йыркыԓиӈыԓьын
рэетгъэ морыкы э’э’йпы,
ӄынур ининиԓьын тиркытир,
79 иӈӄун рыӄэргавык ваԓьыт
ӄынур въэгыргывосӄымчыко
ынкъам рыгйивэтык морыкы ръэт,
рыԓеԓьын онтымгыргэты».
80 Иоанн-ым нымэйӈэтӄин ынкъам ныӄаԓяԓвыо’мравӄэн. Ытԓён ганымытваԓен чыгэйнутэк ынкатагнэты, титэ ваԓьыԓӄыԓ кэԓивытгыр еткин Израилькэн варатэты.
О’ратгыргын Иисусын
21 Ынӈэнъыԓёткок Римкин императора Августына гэтъивкэԓиԓин, инӄун таӈымыԓьо варат ы’ннынныкэԓин Римнутэкин империяк. 2 Тэӈвытку ынӈот нарыԓгыӈӈонат о’равэтԓьат, титэ очочо Сирияк гитԓин Квириний. 3 Ынӄэната гамгао’равэтԓьан эквэтгъи ченэтнымнымэты рыԓгаткаԓенво. 4 Майӈынымгыпы Назарет Галилеянотакэн Иосиф нэмыӄэй ӄытгъи Иудеягты, майӈынымэты Вифлеем. Ынӄэн мэйӈынымным Давидын. Ӈэнри эквэтгъи Иосиф, кэԓёӄ-ым ытԓён Давидыргэпы ваԓьын. 5 Ытԓён рыԓгаткаԓесӄэквъэ гаӈавъаныԓӄыԓма Марияна рээн, мэӈин нанӄыԓьын. 6 Вифлеемык Мария кмэӈатыӈӈогъэ 7 ы’ттъыёԓакката. Рычымкэннин Ӈинӄэй, рытриԓнин раӈӄаматкынык ярагыннэкэн, миӈкыри ӄун ытри арамкыԓьырака гатваԓенат.
Кытэпгынрэтыԓьыт ынкъам ангелтэ (пынԓынԓяԓьыт Эӈэӈин)
8 Мэччымче ергык гатваԓенат рыюԓьыт. Ытри гакытэпгынрэтԓенат. 9 Ырыкы вытрэтгъи ангел, ынкъам эргычьатын Этынвэн тыӄэчгытратгырго нъэԓгъи ырык гыроԓмакы. Кытэпгынрэтыԓьыт э’ӄэԓиӈэтръугъэт. 10 Ытръэч ангел иквъи: «Тэӈынӈэ айыԓгавка! Торыкы тырэтын таӈпыӈыԓ. Ԓыгэкоргын ратвагъа ымваратэты: 11 Давидын мэйӈынымнымык у’рэтгъи тургин Инэнъегтэԓевыԓьын, тургин Этын, Христос (Эӈэӈин Ԓьоё). 12 Миӈкыри рэԓкыԓӈыткы Ытԓён: ынан ӈан рэԓьуӈыткы Нэнэны, рычымкатъё ынкъам рытрэԓьё раӈӄаматкынык». 13 Ԓюур ангелык ӄача вытрэтръугъэт ӄутти нымкыӄинэт, ыргынан ныгтанъяӄэн Эӈэӈ:
14 «Мачынан нэргавыркын Эӈэӈ и’и’к, нутэк-ым мачынан нытваркын онтымгыргын о’равэтԓьарыкы, микынти ы’ԓгу ԓыӈыркынинэт Эӈэӈэ».
15 Титэ ангелтэ йъэеӄэты пэԓӄынтэтгъэт, кытэпгынрэтыԓьыт вэтгаквыԓгыгъат: «Китаӄун, мыныԓӄынмык Вифлеемэты ынкъам мынгитэн Этынвэн тывъё». 16 Гагчакватгъат Вифлеемэты, ынкы нэԓьунэт Мария, Иосиф ынкъам Нэнэнэӄэй, раӈӄаматкынык ваԓьын. 17 Ԓьунэӈу Нэнэны, кытэпгынрэтыԓьа ымытва нэнтын, рэӄын гивԓин ангел Ыныкэгйит. 18 Ымыԓьо паԓёмтэԓыԓьыт гиничгытэтԓинэт пыӈыԓеты кытэпгынрэтыԓьэн. 19 Марияна-ым ваԓёмъё ԓинчыку нинэгйипӄин. 20 Паԓӄынтаттыԓяма, кытэпгынрэтыԓьа нынэргавӄэн Эӈэӈ, иӈӄун ыргынан наваԓёмын ынкъам нэԓьун кэтэм тывъё.
Иисус нэрэтгъэн таароӈрагты
21 Амӈырооткэн ы’ԓёӈэт гаԓяк тайкыёԓӄыԓ Ӈэнӄаеты гыевӄаквыргын еврейыԓьэн. Ынкъам Ытԓён нэтэнынныӈын Иисусыну, ӄэԓёӄ еп ананӄатка ытԓя, ынӈиннынныԓьу гэԓгыԓин ангеля.
22 Нъэԓгъэт ы’ԓёт гытамавысӄэвкэн Мариян ынкъам Иосифын, ӄэԓёӄ ынӈин гэныгйивэтԓин Моисейын Законык. Иосифына ынкъам Марияна нэрэтгъэн Иисус Иерусалимэты, иӈӄун Этынвэты рытэнмавык* 2:22 Рытэнмавык – ӈутку ӄычичеквын «посвящать».. 23 Ӄэԓёӄъым Этынвэн Законык гатвыԓен: «Гэмгэӈинӄэй ы’ттъыёԓкэн Этынвэты рытэнмавъёԓӄыԓ». 24 Ымыӈ Этынвэн Законыгъет инэнинтыткуԓьыԓӄыԓти ӈирэӄ нутэпчиӄэтэ ԓымэвыр ӈирэӄ голубӄая Аӈаӈэты.
Симеонына ԓьуркынин Иисус таароӈрак
25 Ынкэӈит Иерусалимык гатваԓен о’равэтԓьан, нынныԓьын Симеон. Ытԓён гатваԓен ԓыгипыԓьу ынкъам таароӈыԓьо Аӈаӈэты, нэнъатчаӄэн рыягтаԓяквыргын Израилен. Ынкъам Эӈэӈин Выйитэ нинэвинрэтӄин. 26 Ынан ивнин Симеон, ытԓён энмэн ӄырым нывъин, вытку виин эԓьукэ рэнтыгнин Этынвэн Христос (Ԓьоё). 27 Эӈэӈин Выйитэ ӄытыйгут рыннин Симеон таароӈрагты. Титэ ытԓыгырык нэрэтын Нэнэны Иисус, иӈӄун рыкуврэтэвык Ыныкы, ръэнут гэкэԓиԓин Моисейын Законык, 28 Симеонына пиринин Ытԓён ынкъам тэӈэӈинмынин Эӈэӈ:
29 «Эӈэӈигыт, ӄинэтриԓги
Гынин пурэԓигым,
иӈӄун таӈонтымэты мывъик,
миӈкыри Гыт гивигыт:
30 игыт тыԓьун Инэнъегтэԓевыԓьын,
31 рытэнмавъё Гынан ымваратэты:
32 Ынан ранӄэргавнэнат гыёԓгырга
ымы аԓваԓьыянвыт вараттэ,
ынкъам Гынин варат Израиль
ранэргавнэн».
33 Иосиф ынкъам Мария гиничгытэтԓинэт, титэ наваԓёмын, миӈкыри Симеонына вэтгаво ԓыгнин ыргин Экык. 34 Ынӄоры Симеонына тывнэнат ырыкы Эӈэӈин тэӈэӈинмыт ынкъам ивнин Мария, ытԓя Нэнэнин: «Вай арычгытваркын Ытԓён, Микынэ курэ мыкыԓьыт Израилык уйӈэ рэнъэԓӈыт ынкъам мыкыԓьыт рэԓӄунӈыт, ынкъам ымы гынин ӄэԓеԓвын рэнпыткэвнин ръысӄа. Ытԓён рэнъэԓгъэ Эӈэӈин гыйивӄэву, мэкына рирвывиченӈыт мыкыԓьыт, ынкъам ынӄэната о’раӈ рэнъэԓӈыт ыргин ԓинчыку вэнвакы ваԓьыт тагъяӈгыргыт».
Мэтъатвыгыргын Аннан
36 Ӈутку гатваԓен ымы мэтъатвыткоԓьыӈав Анна, Фануилын ӈээкык, ваԓьын Асирын ченйыръэпы. Ытԓён гатваԓен коԓё ынпыԓьу. Анна ганымытваԓен ӈэръамытԓыӈэн гивиӈитти гъывэӄучитэ, 37 чымӄык-ым вагыргын – ӄԓиквъиԓьу. Игыр ынин ӈыраӄӄԓеккэн ӈыръа парол гивиӈитти. Ынан таӈванэван титэ ныпэԓянэн таароӈран, ытръэч ынкы гатваԓен таӈамӄынъычо, кытпэԓгъарэтвама ынкъам ченъёргаввэтгавма. 38 Ынкэмиԓ эймэвык ырыкагты, ынан рывэԓынкыӄунэвнин Эӈэӈ ынкъам нэнатвыӄэн Нэнэны ымыԓьорыкы, микырык нъатчаӄэн, титэ Эӈэӈэ рэнтэвиминӈытурэвнин Иерусалим.
Иосиф ынкъам Мария ныпэԓӄынтэтӄинэт Назаретэты
39 Рыкуврэтэвыпԓыткук ымыԓьо, ръэнут ваԓьыԓӄыԓ тъивынӈиву Этынвэн Законыгъет, Иосиф ынкъам Мария пэԓӄынтэтгъэт Галилеягты, ченэтмайӈынымэты Назарет. 40 Нэнэны нымэйӈэтӄин ынкъам наройвавӄэн, кувчемгъоԓьо нынъэԓӄин. Ынык гатваԓенат вэнратгыргын ынкъам рыӄэтпаквыргын Эӈэӈин.
Ӈинӄэй Иисус таароӈрак
41 Эмӄынгивик, Пасхакэн крычмыы’ԓёк, Иисусын ытԓыгыт ныԓӄытӄинэт Иерусалимэты. 42 Титэ Ынык гэнъэтԓинэт мынгыткэн ӈиръэ пароԓ гивиӈитти, ӄынур-ым ӄонпыӈ ӄытгъэт крычмынво. 43 Крычмыпԓыткугъэт. Титэ нырагтыпаԓӄынтатӄэнат, Иисус пэԓятгъэ Иерусалимык. Ытԓыгырык гэмо гэԓгыԓин, 44 мытив Ытԓён тыԓеркын ӄутырык рээн. Ынӈин гэԓеԓинэт таӈымъыԓёӈэт, ынӄо-ым наԓӄырэрыӈӈогъан Ытԓён чычетԓыку ынкъам ԓыги ԓынъё о’равэтԓьаԓыко, 45 титэ-ым ԓюнԓьутэ нэнтыгъэн Ытԓён, пэԓӄынтэтгъэт Иерусалимэты ӄыритйивэ Ытԓён. 46 Ытръэч ӈыръо ы’ԓеӈэттэ гаԓяк ыргынан нэԓьугъэн Ӈинӄэй таароӈрак. Ытԓён нывакъотваӄэн инэныгъюԓевэтыԓьык рээн, ныпаԓёмтэԓӄэн, ынӄо нымӈыԓёӄэн. 47 Ымыԓьо, микынэ Ытԓён ныпаԓёмтэԓӄэн, ниничгытӄинэт чечаквыргэты ынкъам татԓыӈыткогты. 48 Ытԓыгыт гиничгытԓинэт ԓьук Ытԓён ӈэнку. «Эккэӄэй, ытԓён вай иа’м Гыт ынӈин морыкы итгъи? – пынԓёнэн Ытԓён ытԓьата. – Гынин ытԓыгын ынкъам гым гэԓгипэгчиӈэнмури ынкъам ныԓӄырирыткумури Гыныкы». 49 «Рэӄу гэнарэрторэ? – пынԓёгъэ Ытԓён. – Эви торгынан гэмо, Гымнин Ытԓыгин ярак ваԓьыԓӄыԓегым?» 50 Ытри ԓюнчичевыԓьыт, рэӄын Ытԓён ивыркын. 51 Ытԓён пэԓӄынтэтгъи ырык рээн Назаретэты ынкъам ԓымаԓыԓьо ырыкы нытваӄэн. Ытԓьата нинэгйипӄин ԓинчыку ымыԓьо ԓьоё, Ынин очыткот. 52 Иисус нымэйӈэтӄин ынкъам кувчемгъоӈ нынъэԓӄин. Ытԓён ы’ԓгу гэԓгыԓин ымы о’равэтԓьата, ымы Эӈэӈэ.
Тъэвэквыргын Иоанн Крестителын
31 Кыԓгынӄавкэн гивиӈитык энантыԓявма императора Тиверийына, титэ Понтий Пилат гатваԓен очочо Иудеяк, Ирод гатваԓен эвынэрму Галилеяк, ынин-ым йичьэмиттумгын Филипп гатваԓен эвынэрму Итуреяк ынкъам Трахонитида-ванвык, Лисаний-ым гатваԓен эвынэрму Авилинеяк, 2 ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьыт Анна ынкъам Каиафа вама, Эӈэӈэ чыгэйнутэк рывыёԓьавнэн Иоанн, экык Захариян. 3 Ынкъам Иоаннына кавраӈӈонэнат нутэт, ваԓьыт Иорданкэн гычурмыйиквик. Ытԓён тъэвэты нивӄин, иӈӄун ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ рытчыёԓӄыԓ, ынӄоры Эӈэӈэ ранэнаачыторавнэнат э’ӄэԓтэтти, ынкъам вэты турытвиԓьыԓӄыԓти мимԓе. 4 Кэԓик мэтъатвыткоԓьэн Исайян ынӈин гэкэԓиԓин: «Ӄоԓентоԓьын чыгэйнутэк: „Ӄынтэнмаквыткы ръэт Этынвэты, ӄынвэтгатгыткы Ынинэт кытвэнвыт: 5 гамгатроочгын мачынан ныйыръэтын, гэмгэӈэй ынкъам и’ннун мачынан нычивтэтын, пъоԓтакы ваԓьыт ръэттэ мачынан нывэтгатынат, апэтгыкыԓьэнат мачынан нынъэԓынэт таӈрыратыԓьо, – 6 ынкэӈит ымыԓьо нымытваԓьырык нэрэԓьуӈын Эӈэӈин рыягтаԓяквыргын“».
7 Иоанн нывэтгавӄэн о’равэтԓьагты, микынти ныетӄинэт ыныкы торытвэнво мимԓе: «Мэркычгыргыторэ! Микынэ ԓыги рытчынин торыкы чимгъун, энмэн рэгынтэвыркынитык ваԓьыԓӄыԓепы анӈэнгыпы? 8 Эмтэӈычьэ ӄынкаԓыроквыткы, тургин ы’мпаӈвагыргын ӄэйвэ аԓваӈ рытчыткы. Ытръэч-ым ынӈэ ивкэ эмӄэԓеԓвынэ: „Мургин ы’ттъыютԓьэн – Авраам!“ Тивыркынитык тури, Эӈэӈэ гаймаӈэн рэтэйкынинэт ӈотэнвыква яатԓьат Авраамына. 9 А’ԓыгаттэ энмэч варкын уттыкинмык ӄача: уттуут, этэнтыӈэйыръэткыԓьин, ныпрыӄин ынкъам нынинтыӄин йынйынэты». 10 «Ытԓён вай мури мынръэмык?» – нымӈыԓёӄэн ытԓён рэмкэ. 11 Иоанн нытатԓыӈыткоӄэн: «Ынӄэнына, микын варкыт ӈиръэ мычыквыт, мачынан ӄоԓ ныйыԓнин ӈъоԓьэты. Ынкъам ынӄэн, микын варкын рооԓӄыԓ, мачынан нитгъэн ымы ынӈин». 12 Етгъэт торытвэнво мимԓе ымы инэгтэтнумэкэвыԓьыт. «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, – нымӈыԓёӄэнат ытри, – мури мынръэмык?» 13 «Ынӈэ айынатка мыкыӈ тъэр ваԓьыԓӄыԓык», – татԓыӈыткогъэ ытԓён. 14 Маравъаԓявыԓьа нэмыӄэй намӈыԓёгъан ытԓён: «Мури-ым мынръэмык?» Иоанн татԓыӈыткогъэ: «Ынӈэ аманэванԓяԓьатка, ы’ръэ авнэнаачыка ынкъам ӄыкачьарытваркынэтык ченэтмэгчермынгыква».
15 Варата гытгытэ нъатчаӄэн Христос, ынкъам ымыԓьо нычимгъуӄинэт эмӄэԓеԓвынэ, Иоанн вэчьым вай Христос. 16 Ытръэч-ым Иоанн иквъи ымыԓьорыкы: «Гымнан тури тынтурытвивыркынитык мимԓе. Ытръэч-ым тыԓеркын Ынӄэн, Мэӈин ԓыгармаӈ ваԓьын гымык. Гым атымӈэтвакыԓьэгым ымы рыкыԓвэттурэвык кыеԓпынитти Ынык сандалияпԓякык. Ынан нэрэнтурытвивӈытык тури Эӈэнин Выйитэ ынкъам йынйына. 17 Выԓпы, рэӄэ Ынан нинэчеритвыӄин кавкавтыӈачьыԓӄыԓ кыкватвъайгыпы, энмэч Ыныкмынгык; кавкавтыӈачьыԓӄыԓ Ынан рэнумэкэвӈынин энаномакавванвык, кыкватвъай-ым рэнԓывэнӈынин авайӈыкэйынйынык». 18 Иоаннына нинэныгъюԓевӄинэт о’равэтԓьат, таӈпыӈыԓтэԓма. 19 Титэ-ым ынан тывыӈӈонэн ԓыгивыну ԓынъё этгыргын эвынэрмин Иродын, вэнвыматаԓьын ынык йичьэмиттумгин ӈэвъэнык Иродиада, ынкъам ымыԓьо ӄутти ынин ръачгыргыт, 20 Иродына инээрнин ымъаӄагыргэты ӄээӄын ӄоԓ: ынан рывосӄыравнэн Иоанн.
Иисус турытвигъи мимԓе
21 Ымваратык рээн Иисус нэмыӄэй турытвигъи мимԓе. Ынкъам титэ Ытԓён гаченъёргаввэтгавԓен, ааӈкатгъэ и’и’н 22 ынкъам Ынык нъэԓгъи Эӈэӈин Выйивый – увикиԓьын ӄынур пчеӄаԓгын-голубь, – ынкъам ӄэнтэтгъи ӄуԓиӄуԓ: «Гыт – Гымнинэйгыт ы’ԓгу ԓынъёйгыт Эккэйгыт, Гынык Гымнин коргаквыргын».
Чинйыръэтти Иисусын
23 Титэ Иисусынэ моонэн Чиниткин гэԓеватгыргын, Ынык гэнъэтԓинэт этъыманы ӄԓиккин мынгыткэн парол гивиӈитти. Ытԓён гатваԓен, ынӈин о’равэтԓьат нычимгъуӄинэт, эккэну Иосифын, мэӈин гатваԓен эккэну Илийын. Ӄутти Ынинэт ы’ттъыютԓьэт: 24 Матфат, Левий, Мелхий, Ианнай, Иосиф, 25 Маттафия, Амос, Наум, Еслий, Наггей, 26 Мааф, Маттафия, Семеин, Иосих, Иодай, 27 Иоанан, Рисай, Зоровавель, Салафиил, Нирий, 28 Мелхий, Аддий, Косам, Елмадам, Ир, 29 Иисус, Елиезер, Иорим, Матфат, Левий, 30 Симеон, Иуда, Иосиф, Ионам, Елиаким, 31 Мелеай, Меннай, Маттафай, Нафам, Давид, 32 Иессей, Иовид, Воос, Сала, Наассон, 33 Аминадав, Админ, Арний, Есром, Фарес, Иуда, 34 Иаков, Исаак, Авраам, Фара, Нахор, 35 Серух, Рагав, Фалек, Евер, Сала, 36 Каинам, Арфаксад, Сим, Ной, Ламех, 37 Мафусал, Енох, Иарет, Малелеил, Каинам, 38 Енос, Сиф, Адам, Эӈэӈ.
Таныгъеӈгыргын Иисусын
41 Иисус, Эӈэӈин Выйитэ йыръэтыԓьын, пэԓӄынтэтгъи Иордангыпы ынкъам Выйитэ рыԓенин Ытԓён чыгайнотагты. 2 Ӈэнку ӈирэӄӄԓиккин ы’ԓёӈэттэ Ытԓён гэтэныгйиӈԓин каԓьайӈа-дьяволя. Ӈотэнъыԓёк Иисус ытръэттэгын гапэԓгъарэԓен, ванэван ръэнут нынунин ынкъам гэгытъэвԓин. 3 Дьяволя ивнин Ытԓён: «Эвыр Гыт – Эӈэӈин Эккэйгыт, ӄытъивиквын ӈотӄэн выквыԓгын нъэԓык кавкаво». 4 «Гэкэԓиԓин Каԓегыргык: „Этԓы амкавкава егтэԓыԓьыԓӄыԓ о’равэтԓьан“», – татԓыӈыткогъэ Иисус. 5 Ынӄоры рыԓенин Ытԓён эквыӈайыткынэты ынкъам рыкаԓыровнэн Ыныкы ыннанчечамыткава таӈымыԓьо нутэт ӈаргынкэнат. 6 Ынкъам дьяволя ивнин Ытԓён: «Гымнан трэйыԓӈын Гыныкы очочынԓягыргын ымӈотэннотак ынкъам ыргин эргычьатын. Ымыԓьо ынӄэн гэйытԓин гымыкы, ынкъам гымнан гаймаӈэн трэйыԓӈын мэкына трэтэгъеӈгъэ. 7 Кита-ым, ӄыԓевтытэӄэги гымыкы – ынкъам ымыԓьо ӈотӄэн ратвагъа Гынин». 8 «Эӈэӈин Каԓегыргык гивԓин, – татԓыӈгъэ ыныкы Иисус, –
„Этынвэты, гынин Аӈаӈэты, ӄытаароӈыркын
ынкъам ытръэч Ынин выёԓьо ӄытваркын“».
9 Ынӄоры дьяволя рыԓенин Ытԓён Иерусалимэты, рывэтчавнэн расӄыткынык таароӈракэн ынкъам ивнин: «Эвыр Гыт – Эӈэӈин Эккэйгыт, ӄыпиӈкуги ӈотӄоры эвтыԓягты. 10 Ӈон-ым Каԓегыргык гэкэԓиԓин, энмэн Эӈэӈэ
„Ченэтангеԓырыкы рэтъививнин гынрыру ԓыӈык Гыт“
11 ынкъам энмэн
„ыргынан нараа’рэгыт Гыт мынга,
иӈӄун Гынин гыткаԓгын
выквык эвнэи’гнэткэ нитын“».
12 «Гэкэԓиԓин: „Ынӈэ арматааӈка Этын, гынин Эӈэӈ“», – татԓыӈыткогъэ Иисус. 13 Ынкъам дьяволя, рытэԓпэтык ымыԓьо таныгъеӈгыргыт, пэԓянэн Ытԓён ӄоԓенэкатагнэты.
Назареткэн синагограк
14 Армайпыԓьын Эӈэӈин Выйитэ, Иисус пэԓӄынтэтгъи Галилеягты, Ытԓён натвыӈӈон ымчымчаванвык, 15 Ынан нинэныгъюԓевӄинэт синагограк ынкъам ымыԓьорык нанъяйвыӄэн.
16 Ӄоԓ итык Иисус етгъи Назаретэты, майӈынымнымэты, миӈкы Ытԓён гэмэйӈэтԓин, ынкъам субботак, ӄынур ӄонпыӈ, етгъи синагограгты. Ытԓён вэтчагъэ каԓевэтгавынво Каԓегыргын. 17 Ыныкы нэйыԓын Кэԓикэԓ мэтъатвыткоԓьэн Исайян. Ынан рывэнтэннин ынӄэн, ԓьунин ваны, миӈкы гэкэԓиԓин:
«18 Этынвэн Выйивый Гымык рээн – Ынан нэнэрмэвыркынигым, ӄэԓёкъым Эӈэӈэ льоёйгым. Ынан инэнӈивыгъи Гым таӈпыӈыԓтэԓынво ӈъочьырыкы, рытъымучьэвэ ваԓьырыкы рымӈыԓявынво чьачентатгыргын, эԓкыԓьырыкы – ԓыԓяԓьогыргын. Ынан инэнӈивыгъи Гым рытэвиминӈытурэвык рытавэмэнӈавъёттэ, 19 эвынво, энмэн нъэԓгъи Этынвэн йыркыԓеӈгыргын».
20 Иисусынэ рыныманнэн Кэԓикэԓ, йыԓнин ынӄэн гэԓевыԓьэты ынкъам вакъогъэ. Ымыԓьо синагограк гэтԓепԓинэт Ыныкы. 21 Ытԓён вэтгавыӈӈогъэ: «Игыр нъэԓгъи Каԓегыргыкэн каԓеё, торгынан ваԓёмыткы».
22 Ынкъам ымыԓьо вэтгычьатгъат ынык рээн ынкъам иничгытэтгъэт, миӈкыри Ытԓён гаԓгэтаӈвэтгавԓен. «Аны вай-ым Ытԓён ытръэч экык Иосифын», – ытри чама нивӄинэт.
«23 Торгынан, ӄэԓёӄъым, ратвыӈыткы Гымыкы игыр коттапвэтгавыт: „Инэнмэԓевыԓьигыт, ӄынмэԓеквын чинитувик“, – ивнинэт ытри Иисусынэ. – „Моргынан, энмэн, гаваԓёмԓен, ръэнут гатваԓен Капернаумык. Ӄытчыгын ымы ынӈин ӈутку, Гыныкъурэннутэк“. 24 Ӄэйвэ тивыркынитык, – ӄээӄын нивӄин Иисус, – этԓы нынрыгэԓын мэтъатвыткоԓьын ынин у’рэннутэк. 25 Аԓгаӈэка тивыркынитык: вама мэтъатвыткоԓьын Илия, титэ ӈыръо гивит гачывэптыма ԓюӈиԓетыԓьын ынкъам ымнотаеквэк гэнъэтԓин евэӄэты ваԓьын гытъатгыргын, Израилык гатваԓенат мыгӄԓиквъиԓьыт. 26 Ытръэч-ым ымы ыннанчьагты ырыгԓыку ԓюӈынӈивыԓьын Илия, гэнӈивыԓин амӄԓеквъэԓьэты Сарептакэн, чымче ваԓьын Сидонык. 27 Ымы энаврыӈгыԓгытъычгырга* 4:27 Энаврыӈгылгытъычгыргын – русийиԓымиԓ «проказа». тъытԓьэт нымкъэв гатваԓенат Израилык вама мэтъатвыткоԓьын Елисей, ытръэч-ым ымы мэӈин ԓюӈынмэԓевэтыԓьын, арыԓгыка ытръэч сирияԓьын Нееман».
28 Ымыԓьо синагограк а’ӄанӈэнайпыгъат, титэ наваԓёмын ынӄэн. 29 Ытри ӄутысӄычетгъэт, нэнвивын Иисус майӈынымнымгыпы ынкъам нэрэтгъэн ӈаййынрэты, опынъыԓенво Ытԓён. 30 Ытръэч-ым Иисус гаԓягъэ ырыгԓыкоеквэ, эквэтгъи.
Капернаумкэн синагограк
31 Иисус етгъи галилеякэн майӈынымнымэты Капернаум ынкъам субботак Ынан нинэнинъэйвыӄин варат. 32 Ымыԓьо гиничгытэтԓинэт, миӈкыри Ытԓён гинэныгъюԓевыткуԓин, ӄэԓёк Ынин вэтгав гатваԓен эрмэԓьу. 33 Синагограгты гэетԓин каԓьайпыԓьын о’равэтԓьан, ԓюур ытԓён нэргъав ӄуԓиԓьыръугъи: 34 «Мэй, ръэнут Гынан тэгъеӈу ԓыӈыркын морыкайпы, Иисус Назаретыԓьын? Гыт етгъи тымынво мури? Гымнан ԓыги, мэӈинэйгыт. Гыт – Ԓьоёйгыт Эӈэӈин!» 35 Ытръэч-ым Иисусынэ тъививнин: «Эӄуԓикэ ӄытваркын ынкъам ӄынтогэ ыныкайпы!» Рыпэӄэтавык рыпэт о’равэтԓьан гынонсинагограк, кэԓы ӈытогъэ ыныкайпы, ԓюӈинэнъэӄэрэвэ ынык. 36 Ымыԓьо гэԓгиничгытэтԓинэт. «А’мын-ым вай како? Ынык ынӈин ваԓьын очочынԓягыргын ынкъам армагыргын, рыпэт тъививыркынинэт кэԓьэт ынкъам ынӄэнат ӈыторкыт», – нивӄинэт ытри ыргичгу. 37 Ынкъам Иисус натвыӈӈогъан ымчымчаванвык.
Иисусынэ рымэԓевыркынинэт нымкыӄин о’равэтԓьат
38 Синагограйпы Иисус ӄытгъи Симонын ярагты. Ӈавматаԓьын Симонын гатъыԓыӈоԓен, ынин гыԓгын гэԓгитгыԓетԓин, ынкъам Иисус нъэйӈэвын вэнратынво ытԓён. 39 Ытԓён и’мпыгъи ыныкы, рынъотавнэн гыԓгыԓ ынкъам ынӄэната пэԓянэн ытԓён. Ӈэвъэнйыръын ԓыгэн эвыр ӄутгъи ынкъам гыпэԓьатыӈӈогъэ.
40 Тэркамэчатыӈок о’равэтԓьата наратыӈӈонат Иисусына амаԓва ваԓьа тъычгыгырга тэвиминӈэтыԓьыт. Ынан нинэнйиӄинэт мынга ынкъам нинэнмэԓевэтӄинэт ытри. 41 Мыкыԓьыргыпы нынтоӄэнат кэԓьэт гаӄоԓеԓьыма: «Гыт – Эккэйгыт Эӈэӈин!» Ытръэч-ым Иисусынэ ивыну нинэԓгыӄинэт ытри ынкъам нэнанъотавӄэн ынӄэн тывык: аԓымы ыргынан ԓыги гэԓгыԓин, Ытԓён – Христос.
Иисус энаныгъёԓвэтгавыркын Иудеяк
42 Инъэ Иисусынэ пэԓянэн мэйӈынымным ынкъам ӄытгъи о’равэтԓьакэванвэты. Мыкъоравэтԓьат ӄытгъэт ӄырэрынво Ытԓён. Титэ нэԓьугъэн, нытъивэв иквъэт Ыныкы, иӈӄун эвнэквэткэ нитын ырыкайпы. 43 Ытръэч-ым Ытԓён иквъи: «Ымы ӄуԓимэйӈынымнымык Гымнан тывъёԓӄыԓ Энанԓявагыргын Эӈэӈин. Ынӄэнагты Гым гэнӈивигым». 44 Ынкъам Ытԓён ӄээӄын тъэвэты гавэтгавԓен синагограк Иудеянотак.
Иисусынэ э’йӈэвыркынинэт ы’ттъыёԓкэн рэгъючечӈыԓьыт
51 Ӄоԓ гитԓин Иисус гатвэтчатваԓен Геннисарет-гытгык ӄача, ынкъам рэмкэ, чымчууԓтэ гроԓмакы ваԓьа Ынык, ныпаԓёмтэԓӄэн Эӈэӈин вэтгав. 2 Иисусынэ ԓьунинэт мимԓык ӄача ӈиръэ ы’твыт ынныӈыттыԓьыргинэт, ыргынан ныӈойтэвԓяӄэнат купрэт. 3 Ытԓён ӈэԓӄиквъи ыннэнъытвык, Симонын ы’твык, ынкъам иквъи, иӈӄун нытэвыԓьатынат мачгынонэты гытгычормэпы. Ынӄо-ым Ынан рыгъёԓявыӈӈонэн рэмкын ы’твыткойпы. 4 Вэтгавыпԓыткок Иисус иквъи Симонына: «Ӄыгнунэтги ымысӄыӈ ваԓьэты ынкъам ӄыкопрантыватгытык». 5 Симон татԓыӈгъэ: «Инэныгйивэтыԓьигыт, мури гэмигчирэнмури ымныкирит ынкъам тэнԓюӈыннутэ, ытръэч-ым гым тритгъэ Гыныкэгйит». 6 Ытри копрантыватгъат ынкъам ԓыгэкоԓё ынныӈыттыгъэт, рыпэт купрэт тъайытчаӈӈогъат. 7 Ыргынан нъайӈавыӈӈонат вэнратынво тумгыт, ӄуԓиы’твык ваԓьыт. Ынӄэнат-ым эймэквъэт, ынкъам ыргынан чеэкэй нэйыръэтынэт ӈирэӄ ы’твыт, э’ми рыпэт анӈатыӈӈогъат. 8 Ԓьук ынӄэн, Симон (ытԓён-ым чама Пётр) ӈырэпэтгъи Иисусына ынкъам иквъи: «Ӄэнапэԓягэ гым, Этынвэгыт, гым-ым вай э’ӄэԓтэтыԓьигым!» 9 Пётр, ынин тумгыт Иаков ынкъам Иоанн, эккэт Зеведейын ынкъам ӄутти ынныӈыттыԓьыт коԓё гиничгытэтԓинэт мыкынныԓьук. Ынкъам Иисус иквъи Симонына: «Ынӈэ э’ӄэԓиӈэткэ. Ӈоткатагнэпы гынан рэԓьуркынэт о’равэтԓьат Гымыкагты». 11 Ыргынан нагтонат ы’твыт гытгычормэты, напэԓян ымыԓьо ынкъам нэркыԓегъэн Иисус.
Рымаԓяквыргын тъытԓьэн энаврыӈгыԓгытъычгырга
12 Ӄоԓ гитԓин Иисус гатваԓен ыннэнмэйӈынымнымык. Ининигъи о’равэтԓьан, таӈымыԓьэты энаръэԓьын энаврыӈгыԓгытъычгырга. Ԓьук Иисус, ытԓён ԓьунирэтгъи нутэсӄык ынкъам иквъи ченъёргавэты: «Этынвэгыт, аԓымы Гынан гым гаймаӈэн ринэнмэԓевэты, ыныкит ытръэч Гыт рэтэгъеӈгъэ!» 13 Иисусынэ ръэвытԓявнэн мынгытԓыӈын, рыйинин ытԓён ынкъам иквъи: «Тытэгъеӈыркын, ӄымэԓекви». Ынкъам ԓыгэн эвыр тъытԓьэн мэԓеквъи. 14 Иисусынэ тъививнин ытԓён ымы мэкына ръэнут авнатвыка: «Ӄыԓӄытги таароӈрагэԓевыԓьэты, мачынан ыргынан гыт ы’нынчичьэтгыт. Гыт гэнмэԓевэтигыт, ынӄэната ӄытаароӈыԓпынрыткогэ, миӈкыри гэтъививԓин Моисей, иӈӄун ымыԓьорык ынӄэн ы’нԓьун». 15 Тэнԓымынкы Иисус вэтгаво ныԓгыӄин, ынкъам мыкъоравэтԓьат нумэкэтръуӄинэт паԓёмтэԓынво Ытԓён ынкъам рымаԓявынво тъычгыргыт. 16 Чинит-ым Иисус нымкыче ныйыӄунтэтӄин о’равэтԓьакэванвэты ынкъам ӈэнку ныченъёргаввэтгавӄэн.
Рымаԓяватгыргын чывачгатыԓьэн
17 Ӄоԓ итык, титэ Иисус гинэныгъюԓевыткуԓин, гавакъотваԓенат Ынык паԓёмтэԓыԓьыко фарисейыԓьыт ынкъам законынчечаватыԓьыт, етыԓьыт ымнымгыпы Галилеякэн ынкъам Иудеякэн, ынкъам Иерусалимгыпы. Ынык рээн гатваԓен Этын, рынэрмэтвивэ инэнмэԓевэтык. 18 О’птытъар о’равэтԓьата нэрэтын энанрыёԓгыткынык чывачгатыԓьын, нанраратвыӈӈын ытԓён ярачыкогты, рытрэԓынво Иисусына рыягнавкы. 19 Ытръэч-ым ытри гаԓвавԓенат рэсӄивык аммыкъоравэтԓьата. Ыргынан, тыттэтык расӄыткынэты ынкъам рырыткук рэсӄын, нэнивтыԓевын ытԓён гэнанрыёԓгыткынма гынонэты Иисусына ягнагты. 20 Иисус, ԓьук ыргин ԓымаԓяквыргын, иквъи ӈотэнъоравэтԓьагты: «Ганэнаачыторавԓенат гынинэт э’ӄэԓтэтти». 21 Инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн ынкъам фарисейыԓьыт эмӄэԓеԓвынэ чимгъугъэт: «Ӈотӄэн раӄъоравэтԓьан, микынэ кытъаӄатвыркынэн Эӈэӈ? Мытив-ым ранэнаачыторавыркынэнат э’ӄэԓтэтти ытръэч Эӈэӈэ». 22 Иисусынэ, ԓыги ԓыӈэ ръэнут чимгъуу ыргынан нэԓгыркын, ивнинэт ытри: «Иа’м ынӈин ваԓьыт тургинэт чимгъут? 23 Ръэнут нутгъэв – ивык „ганэнаачыторавԓенат гынинэт э’ӄэԓтэтти“ эвытԓым-ым „ӄыԓӄутги ынкъам ӄыԓеркын“? 24 Игыр торгынан ԓыги рэтчыӈыткы, Эккэтэ О’равэтԓьаргэн* 5:24 Экык О’равэтԓьаргэн – ынӈин Иисусынэ нэнатвыӄэн Чинитувик (ӄыгитэгын ӈуткэкин вэтгавкаԓекаԓ). гаймаӈэн ранэнаачыторавнэнат э’ӄэԓтэтти нутэйиквик. Гымнан тивыркынигыт, – ивнин Ынан чывачгатыԓьын, – ӄыԓӄутги, ӄыпиригын чиниткин энанрыёԓгыткын ынкъам ӄырагтыгэ». 25 Ынӄэн ԓыгэн эвыр ӄутгъи, пиринин энанрыёԓгыткын, раӄыткынык гарычгытваԓен, ынкъам рагтыгъэ, анъяйва Эӈэӈ. 26 Ымыԓьо гэԓгиничгытэтԓинэт. Ыргынан нанъяйвыӄэн Эӈэӈ ынкъам айыԓгэты нивӄинэт: «Йыӄӄайъым! Иничгытэт игыр моргынан мытԓьун!»
Иисус ынкъам Левий
27 Ӈыток ӈотэнрайпы Иисусынэ ԓьунин инэгтэтнумэкэвыԓьын, нынныԓьын Левий, вакъотваԓьын налогномакавванвык ӄача, ынкъам иквъи ыныкы: «Ӄыԓеркын Гымык яачы». 28 Ынкъам ынӄэнына ымыԓьо пэԓянэн, ӄутгъи ынкъам яаԓятгъэ Ынык.
29 Левийына рытэнмавнэн ыныграк мэйӈыӄэмумэкэт. Рэмкыԓьыԓыку гатваԓенат нымкыӄинэт инэгтэтнумэкэвыԓьыт ынкъам ӄутти о’равэтԓьат, микынти гарычгывакъоԓенат* 5:29 Ынкэӈит еврейыԓьыт гаӄамэтваԓенат арычгывакъота. ырык рээн. 30 Фарисейыԓьыт ынкъам инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн нивӄинэт, акавкэнма Ынин рагъёчачӈыԓьэты: «Иа’м тури ӄамэтваркынэтык ынкъам ыпавыркынэтык инэгтэтнумэкэвыԓьык рээн ынкъам э’ӄэԓтэтыԓьык рээн?» «31 Инэнмэԓевэтыԓьэ нинэнмэԓевэтӄинэт тъытԓьэт, ванэван этъылкыльинэт – татԓыӈыткогъэ Иисус. – 32 Гым тыетык рыгйивэтык, иӈӄун чиниткин ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ ы’нытчыгъэн этԓы ԓыгипыԓьу ваԓьырык, ӈан-ым ипэ э’ӄэԓтэтыԓьырык».
Пынԓёк кытпэԓгъарэгыргын
33 Ынкэӈит ыргынан Ытԓён нивын: «Иоаннын рэгъючечӈыԓьыт нымкыче ныпэԓгъарэӄэнат ӄамэтвак ченэттъэватгырга ынкъам ныченъёргаввэтгавӄэнат, фарисейыԓьыргэн нэмыӄэй, Гынинэт-ым – ныӄамэтваӄэнат ынкъам ныпавӄэнат!»
34 Ытръэч-ым Иисус иквъи ырыкы: «Тэнмычьо, эви торгынан гаймаӈэн рапэԓгъарэӈыткы рэмкыԓьыт ӈавынрагтатъыԓёк, виин ырык рээн ы’вэӄучиԓӄыԓ? 35 Ытръэч-ым рэнъэԓгъэ ы’ԓёӈэт, титэ ырыкайпы нэрэнэквэтэвӈын ы’вэӄучиԓӄыԓ, вай ынкэӈит, ӈотэнъыԓёӈэтык ынръа ракытпэԓгъарэтваркыт».
36 Иисусынэ тывнэн ырыкы нэнъайвымӈыԓтэԓ: «Ванэван нычвигъэн мэнигытъуԓ торавэръэпы, иӈӄун тэнкэвӈык пэтавэръын, аны вай ымы турэвиръын нэрэнъэӄэрэвӈын, ымы-ым пэтавэръын ванэван нынкэвын турмэнигытъуԓе. 37 Ымы ванэван нинэттъын ӈинъэӄимыԓ пэтыпыгпыгчыкогты, аны вай ӈэнъаӄэмԓя рэпурыԓӄынтынин пыгпыг – ымы э’ӄимыԓ рэтыӄыръугъэ, ымы пыгпыг ръэӄэрэгъэ. 38 Мачынан ӈинъэӄимыԓ ы’нинэттъыркын торпыгпыгчыкогты! 39 Ынкъам ванэван микынэ, пыԓык пэтъаӄэмыԓ, тэгъеӈу ныԓгынин турыԓьын, ӄэԓёӄъым нивӄин: „Пэтыԓьын таӈыӈ“».
Рэгъючечӈыԓьэ ныпрыӄэнат тыӈачьыԓӄыԓьёчгыт субботак
61 Ӄоԓ итык субботак Иисус гатаԓен яргыԓёеквэ, ынкъам Ынык рэгъючечӈыԓьэ напрыӈӈонат тыӈачьыԓӄыԓьёчгыт, накаԓяйвыӈӈонат ынӄэнат мынга ынкъам наноӈӈонат кавкавтыӈачьыԓӄыԓтэ. 2 Ӈыръыӄутырык-ым фарисейыԓьырык намӈыԓёнат ытри: «А’мын-ым рэӄыркынитык?! Этԓы ынӈин иткыԓьин субботак!» 3 Иисус ырыкы татԓыӈыткогъэ: «Эви торгынан ԓёӈкаԓевэтгавыԓьын, гэръэԓин Давид, титэ ытԓён ынкъам ынин о’равэтԓьат гытъэтгъэт? 4 Титэ ытԓён рэсӄиквъи Эӈэӈин ярачыкогты, пиринин раӈаӈытвэвыё кавкав, ръэнут ӄырым микынэ роёԓӄыԓ, арыԓгыка таароӈрагэԓевыԓьа, роӈӈонэн чинит ынкъам йыԓнин о’равэтԓьарыкы, ынык рээн ваԓьыт». 5 Ынкъам ӄээӄын иквъи: «Экык О’равэтԓьаргэн – субботакэн этын».
Кыкватмынгыԓьын о’равэтԓьан
6 Ӄоԓесубботак Иисус ӄытгъи синагограчыкогты ынкъам энаныгъёԓявыӈӈогъэ. Ынкы гатваԓен о’равэтԓьан, микын мраӈӄачкэн мынгыԓгын гакыкватԓен. 7 Инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн ынкъам фарисейыԓьыт нытԓепыткуӄинэт, ӄэйвэ эты ранмаԓявыӈӈонэн Иисусынэ ытԓён субботак, энаачо ԓыӈынво Ытԓён. 8 Ытръэч-ым Иисусынэ ԓыги гэԓгыԓинэт ыргинэт чимгъут ынкъам иквъи о’равэтԓьагты, микын мраӈмынгыԓгын гакыкватԓен: «Ӄыԓӄутги ынкъам ӄыетги ӈутриԓы, гынонэты. 9 Гымнан тымӈыԓёркынэтык тури, ръэнут гавэтгытрэтԓен тэйкык субботак: таӈгыргын ԓымэвыр а’ӄагыргын? Гынритык ягтаԓгыргын ԓымэвыр рыԓиӈыԓевык ынӄэн?» Ытри авъеткынка гатваԓенат. 10 Ынан гитэнинэт ытри ԓыԓяпкамԓеԓыӈ ынкъам иквъи ынӈэнъоравэтԓьагты: «Ӄынъэвытԓяквын мынгыԓгын». Ынӄэн ынӈин итгъи. Ынкъам ынин мынгыԓгын маԓявытваӈӈогъэ. 11 Ытри-ым гэԓгигэргэтԓинэт ынкъам вэтгаво наԓгыӈӈогъан ыргичгу, ытԓён вай нэнъынрэӄэвын ыргынан Иисус.
Мынгыткэн ӈиръэ пароԓ апостолтэ (тыӈэвыёттэ)
12 Ынӈэнъыԓёк Иисус тыттэтгъи ӈайыткынэты ченъёргаввэтгавынво ынкъам гаченъёргаввэтгавԓен Аӈаӈэты ымныкирит. 13 Титэ-ым инъыръугъи, Ынан э’йӈэвнинэт Ынинэт рэгъючечӈыԓьыт ынкъам юнрынинэт ырыгԓыку мынгыткэн ӈиръэ пароԓ, микынти ипэ тэнынныгнинэт апостолё (тыӈэвыёно): 14 Симон, мэӈин Иисусынэ тэнынныгнин Пётрыно, йичьэмиттумгын Симонын Андрей, Иаков, Иоанн, Филипп, Варфоломей, 15 Матфей, Фома, Иаков – экык Алфейын, Симон, танынныӈъё Зилото* 6:15 Зилот – грекъеԓепы «ӄраӄатыԓьын»., 16 Иуда – экык Иаковын ынкъам Иуда Искариот, нъэԓыԓьын яачы винвыэ’ӄэйыԓыткуԓьу.
Тэӈэӈинмэт ынкъам э’ӄэӈинмэт
17 Иисус кэӈкэԓетгъи ырык рээн эвтыԓягты вэтгысӄэты, миӈкы гумэкэтԓинэт нымкыӄинэт Ынинэт рэгъючечӈыԓьыт ынкъам мыкъоравэтԓьамкыт ым-Иудеяйпы, Иерусалимгыпы ынкъам аӈӄачормык ваԓьэпы майӈынымнымгыпы Тир ынкъам Сидон. 18 Ытри етгъэт Ытԓён паԓёмтэԓынво ынкъам тъычгыргынмаԓявынво. Каԓьайпыԓьыт нэмыӄэй нымэԓевӄинэт. 19 Ынкъам ымыԓьорык о’равэтԓьата нырэнйиткуӈӄин Ытԓён, ӄэԓёӄъым Ыныкайпы нынтоӄэн армагыргын, раӄэпы ымыԓьо нымэԓевӄинэт. 20 Иисус иквъи рагъёчачӈыԓьырыкы:
«Кычьымыԓьыторэ, ӈъочьыторэ!
Энанԓявагыргын Эӈэӈин – тургин.
21 Кычьымыԓьыторэ, гытъатытваԓьыторэ игыр!
Эӈэӈэ нэрэнъэнӄэвэвӈытык.
Кычьымыԓьыторэ, тэргыԓьыторэ!
Тури рэтэнӈыткуӈытык.
22 Кычьымыԓьыторэ, ымыԓьо вай ӈотӄэн ратвагъа Эккэк О’равэтԓьаргэн курэ:
о’равэтԓьата э’ӄу нэрэԓгыркынитык, наранъянръавӈытык, ӈыркыԓеты нэрэтчытык, наръаӄатвытык.
23 Ӄыкоргавыркынэтык ынӈэнъыԓёк ынкъам ӄыкачьаравыркынэтык!
Ӄэԓёӄъым тургин анъямынгыквын и’и’к кыннымайыӈӄэн.
Кэтэм ынӈин гитԓинэт мэтъатвыткоԓьырыкы ы’ттъыютԓьэт ӈотэнъоравэтԓьаргэн.
24 Ынкъам а’ткэӈэты тури, гаймычьыԓьыторэ!
Тури энмэч коргытваԓьаттык этъогынмыԓ.
25 А’ткэӈэты тури, а’нӄавытваԓьыторэ игыр!
Тури рагытъавытватык.
А’ткэӈэты тури, игыр тэнӈыткуԓьытури!
Тури рапыннытваркынэтык ынкъам ратэрганӈытык.
26 А’ткэӈэты тури, ымыԓьорык анъяйвыёторэ,
ӄэԓёӄъым тэкэмынӈин ганъяԓенат ы’ръымэтъатвыткоԓьыт ырыкъыттъыютԓьэ».
Ы’ԓгу ӄыԓгыркыниткы э’ӄэԓьыт
«27 Ынръам-ым торыкы, паԓёмтэԓыԓьыторэ, тивыркын: ы’ԓгу ӄыԓгыркыниткы чиниткинэт э’ӄэԓьыт, нытэӈӄин ӄытэйкыркыниткы ынӄэнырыкы, микынэ э’ӄу нэԓгыркынитык, 28 ӄытэӈэӈинмэтыркыниткы ынӄэнат, микынэ мэркычгырго нэԓгыркынитык. Ченъёргаввэтгаво ӄыԓгыркыниткы тинэнъэӄэӈэтыԓьыт торыкы. 29 Ынӄэнына, микынэ ныԓпытэгнугыт, ыныкы ӄынычвачгынԓевын ымы ӄоԓ ыԓпыԓгын; ынкъам эвыр микынэ ниниткэӄин гыргочаӈэръын, ынӈэ анъотавка пирик ымы эвычаӈэръын. 30 Гамгаванԓяԓьын ӄыԓпынрыркын, ынкъам эвыр ниниткэӄин гынин, ынӈэ эрэнпэԓӄынтэвӈыкэ. 31 Ымыԓьо, ръэнут тэгъеӈу ԓыӈыркыниткы, иӈӄун о’равэтԓьарык нэнъынтын торыкы, ӄынтыркыниткы ырыкы ымы торгынан. 32 Эвыр ы’ԓгу ԓыӈыркыниткы торыкы ы’ԓгыԓьэтыԓьыт, ытԓён-ым вай рэӄу рываԓынкыӄонавъёԓӄыԓторэ? Аԓымы ымы э’ӄэԓтэтыԓьэ ы’ԓгу нэԓгыркынэт ырыкагты ы’ԓгыԓьэтыԓьыт. 33 Ынкъам ыныкит тури тэӈԓиӈэтыркынитык ынӄэнырыкы, микынти тэӈԓиӈэтыркыт торыкы, ынръам вай рэӄу рываԓынкыӄонавъёԓӄыԓторэ? Ымы э’ӄэԓтэтыԓьыт ынӈин нитӄинэт. 34 Ыныкит торгынан рачыӈавыркынэткы ынӄэнат, мэкгыпы мычвынатыркынэтык рыпаԓӄынтавпэрэнво, ытԓён-ым вай рэӄу рываԓынкыӄонавъёԓӄыԓторэ? Аԓымы ымы э’ӄэԓтэтыԓьэ ныначыӈавӄэнат э’ӄэԓтэтыԓьыт, пэрэнво рыпаԓӄынтаквыргын ынкэмиԓ мыкэԓьын. 35 Ытръэч-ым торгынан ы’ԓгу ӄыԓгыркыниткы тургинэт э’ӄэԓьыт, нытэӈӄин ырыкы ӄытэйкыркыниткы ынкъам ӄыначыӈавыркынэткы, авнъатчака рыпаԓӄынтавъёԓӄыԓ. Ынкэӈит тургин анъямынгыквын ратвагъа кытмайӈыԓьо, ынкъам тури ратваӈытык эккэну Ынангыргочаԓьэн, ӄэԓёӄъым Ытԓён тэнԓиӈыԓьын ымы энвэԓынкыӄунэвкыԓьырыкы, ымы анӈэнаԓьырыкы. 36 Ӄытваркынэтык йыркыԓиӈыԓьу, ӄынур-ым тургин Ытԓыгын йыркыԓиӈыԓьын».
А’ткэвма чимгъуу эԓгыкэ ӄутти
«37 Ынӈэ мэӈин ивыну эԓгыкэ, ымы тури ӄырым ивыну ы’ныԓгытык. Ӄынэнаачыторавыркынэткы ынкъам ымы тури наранэнаачыторавтык. 38 Ӄыԓпынрыткоркынэтык, ымы тури нараԓпынрыркынэтык, нэрэнӄэвивтык икурэӄэ танйыръат-тантэнмыӈа: нарантымԓяванӈын, нэрэнтыԓпиӈын ынкъам наранаԓянтанӈын торыкы танйыръат-тантэнмыӈычьын гагыргоԓыма. Ръатантэнмыӈычьа тури ратантэнмыӈатыркынэтык, кэтэм ынӈин ваԓьа наратантэнмынтык ымы тури».
39 Иисусынэ тывнэн ынӈин ваԓьын инэнԓьуӈэтичгын: «Эви гаймаӈэн иԓкыԓьэ рэнрывинрыгнин иԓкыԓьын? Эви ытри ӈирэргэри ӄырым ныпэӄэтатынат рыгъёԓгычыкогты? 40 Рэгъючечӈыԓьын гыёԓыӈ атвакыԓьэн ынык инэныгъюԓевэтыԓьык, ытръэч-ым гыюԓетыпԓыткук ытԓён гаймаӈэн рэнъэԓгъэ ынӈин ваԓьо, ӄынур инэныгъюԓевэтыԓьын. 41 Рэӄу гынан гитэркын ӈуйӈуйӄэй гыныкйичьэмиттумгин ԓыԓечыку, оттыйӈын-ым чинитԓыԓечыку эԓьукэ ԓыӈыркын? 42 Раӄынво гынан ивыркын чинитйичьэмиттумгын: „Йичьэмиттумгигыт, китаӄун гымнан мыгтогъан ӈуйӈуйӄэй гынык ԓыԓячыкойпы“, эвыр эԓьукэ ԓыӈыркын чинитԓыԓечыку оттыйӈын? Винвыы’ръунтэтыԓьигыт! Ӄыгтогын янор оттыйӈын ченэтԓыԓячыкойпы – ӈотӄо рэԓьуӈын, миӈкыри йыток ӈуйӈуйӄэй йичьэмиттумгин ԓыԓячыкойпы».
Уттуут ынкъам тыӈэйыръыт
«43 Тэӈуттэ энынӈэвкыԓьинэт э’ӄэтыӈэйыръыт, эвыр-ым э’ӄуттэ энынӈэвкыԓьинэт тэӈтыӈэйыръыт. 44 Гэмгэуттуут нэԓкыԓӄин тыӈэйыръыгйит. Ӄэԓёӄъым ванэван ы’ннумэкэвын тыӈэйыръын-инжир аёпыткотыӈачьэпы-терновникгыпы, ванэван ы’нпирин виноград аёпыткотыӈачьэпы-шиповникгыпы. 45 Таӈъоравэтԓьата нэнагтоӄэн таӈгыргын ынык таӈԓеӈгыпы; анӈэнъоравэтԓьата ынык анӈэнԓеӈгыпы – таӈамъаӄагыргын. Ынкэмит о’равэтԓьата тывыркынэн ынӄэн, рэӄэ йыръатытваркын ынин ԓинԓиӈ».
Ӈиръэ ыпъёԓгыт
«46 Рэӄу торгынан инъэйӈэвыркынитык „Этынвэгыт, Этынвэгыт“, наӄам ванэван ӄытэйкыгыткы Гымнин тывъёт? 47 Гэмгэмэӈин, етыԓьын Гымыкы ынкъам паԓёмтэԓыԓьын Гымык вэтгавык ынкъам инэнкуврэтэвыԓьын ынкэгйит, тривӈыркынитык тури, микынэмиԓ ныпэраӄэн: 48 ытԓён ныпэраӄэн тараӈыԓьын о’равэтԓьагты, мэӈин онмывыԓпаткогъэ ынкъам рытриԓнин ранпыёԓгын выквыткынык. Титэ гэнъэтԓин майӈэмԓятгыргын, ынкъам мимыԓ упгъи ӈотэнрагты, ԓывавнэн риԓюк ынӄэн, ӄэԓёӄъым ынӄэн нымэԓьэв гэтэйкыԓин. 49 Паԓёмтэԓыԓьын-ым Гымык вэтгавык, наӄам энкуврэтэвкыԓьин, ныпэраӄэн о’равэтԓьак, тараӈыԓьын нотасӄыткынык аранпыёԓгыка. Титэ мимыԓ упгъи ӈотэнрагты, ынкэӄэй чимиръэтгъи. Ӈотэнракэн чемэръатгыргын гатваԓен кытмайӈыԓьо».
Выёԓьынмаԓяквыргын римкин маравочочен
71 Пԓыткук вэтгавык, Иисус эквэтгъи Капернаумэты. 2 Ынкы ӄоԓ римкин маравочочен выёԓьын гаԓгэтъыԓыӈоԓен въэӈӈотагнэты. Маравочоча коԓё ӄыԓгиԓюу нинэԓгыӄин ынин выёԓьын, 3 ынкъам титэ ынан ваԓёмнэн Иисус, ынкы-ым тыӈивынинэт Ыныкагты еврейыԓьэн ынпычьыԓьыт эвынво, иӈӄун Иисус ныетын ынкъам нынмэԓевэннин ынин выёԓьын. 4 Ынпычьыԓьыт етгъэт Иисусына ынкъам нэвыӈӈогъан Ытԓён: «Ӈотӄэн о’равэтԓьан эмтэӈэ ытԓён, ԓыгэкоԓё вэнратъёԓӄыԓ. 5 Ынан ы’ԓгу ԓыӈыркынин мургин варат ынкъам рыпэт тэйкынин морыкагты синагогран». 6 Иисус ӄытгъи ырык рээн. Ытԓён энмэч нэймэвӄин ярагты, титэ маравочоча тыӈивынинэт Ыныкагты тумгыт эвынво: «Этынвэгыт, ынӈэ эӈъэԓеткэ, гым э’тки вай этэӈкыԓьигым Гыт рэсӄивык гымыкрагты. 7 Гым-ым чинит Гыныкы ԓюнъетэ, ӄэԓёӄъым тычимгъуркын, э’тки вай этэӈкыԓьигым. Ӄиквын ытръэч вэтгав, ынкъам гымнин выёԓьын рэмэԓеквъэ. 8 Гым о’равэтԓьайгым, тъэвынӈэвыёйгым ӄутырык, гымыкы-ым нэмыӄэй нываԓёмӄэнат маравӄԓявыԓтэ. Гым тивыркын ӄотына: „Ӄыетги ӈутриԓы“ – ынкъам ынӄэн ныетӄин. Гымыквыёԓьэты нивигым: „Ӄытэйкыгын ынӄэн“ – ынкъам ынӄэн ынан нинэтэйкыӄин». 9 Ваԓёмык ынӈин ваԓьыт вэтгавыт, Иисус коԓё гиничгытэтԓин ынкъам, чывачгынԓек о’равэтԓьамкэты, тыԓяԓьэты Ынык яачы, иквъи: «Тивыркынитык тури, ынӈин ваԓьын ԓыгэԓымаԓяквыргын Гымнан ԓюнԓьутэ ымы Израилык». 10 Тыӈэвыёттэ пэԓӄынтэтгъэт ынкъам нэԓьугъэн выёԓьын мэԓевыԓьын.
Ӄԓиквъиԓьин экык эюгъи Наинык
11 Ынкэмиԓ пэтԓе Иисус ӄытгъи майӈынымнымэты Наин, Ынык рээн гатваԓенат Ынинэт рэгъючечӈыԓьыт ынкъам ӄутти мыкъоравэтԓьат. 12 Ытԓён аймавма майӈынымнымэты, тэкэм нынԓеӄин въиԓьын пысӄунэкык ытԓьэн-ӄԓиквъиԓьин. Ынык рээн ныԓеӄин о’птыо’равэтԓьамкын. 13 Этынва ԓьунин ытԓя, гэейвэчетԓин ыныкы. «Ынӈэ атэргатка», – ивнин Ынан ытԓён. 14 Ынӄоры Ытԓён эймэквъи ынкъам рыйинин энарэвԓыёчгын, ынӄэнат инэривԓыԓьыт нывиԓгъэт, ынкъам Иисус иквъи: «А’ачекэгыт, тивыркынигыт гыт, ӄыԓкутги!» 15 Въиԓьын вакъогъэ ынкъам вэтгавыӈӈогъэ, ынкъам Иисусынэ рэймэвнин ытԓён ытԓьэты. 16 О’равэтԓьарык эмъэӄэԓиӈэ чама эмйымгымгэ нанъяйвыӄэн Эӈэӈ, ӄоԓеԓьыэвма: «Мурыгԓыку ининигъи ынанэргычьын мэтъатвыткоԓьын! Эӈэӈэ вэнратынво йъонэн ченэтварат!» 17 Ынӄэн тывъё таӈымыԓьорык ԓыги нэтчыгъэн ым-Иудеяк ынкъам чымче ваԓьык ванвык.
Тыӈэвыёттэ Иоанн Крестителепы
18 Титэ Иоаннын рэгъючечӈыԓьэ намӈыԓтэԓгъан ыныкы ымыԓьо, ръэнут рырэӄэвнин Иисусынэ, 19 Иоаннына э’йӈэвнинэт ӈиръэ ырыгԓыку ваԓьыт, тыӈивынинэт ытри Этынвэты пынԓёк: «Гыт – ынӄэнайгыт, мэӈин етыԓьыԓӄыԓ, этыӄун моргынан а’тчаԓьыԓӄыԓ ԓымӈэ мэӈин ӄоԓ?» 20 Ытри етгъэт Иисусына ынкъам иквъэт: «Иоанн Крестителына нэнӈивымык мури Гыт пынԓёнво, Гыт – Ынӄэнайгыт, Мэӈин Етыԓьыԓӄыԓ, ԓымэвыр моргынан а’тчаԓьыԓӄыԓ ԓымӈэ мэӈин ӄоԓ?»
21 Иисусынэ тэкэмынкэӈит рымэԓевнинэт нымкыӄинэт о’равэтԓьат тъычгыргэпы, каԓьайпы ынкъам рыпэԓӄынтэвнин ԓыԓяԓьогыргын эԓкыԓьэты. 22 Ытԓён татԓыӈыткогъэ: «Ӄыԓӄытгытык ынкъам ӄытвыгыткы Иоаннына ымыԓьо, ръэнут торгынан ԓьуткы ынкъам ваԓёмыткы: иԓкыԓьыт нэмэ ԓьуркыт, атӄыԓьыт тэнԓейвыркыт, энаврыӈгыԓгытъычгырга тъытԓьэт мэԓевыркыт, ӄъэвиԓюԓьыт ваԓёмыркыт, въиԓьыт эюркыт, ӈъочьэты Эӈэӈин вэтгав наӈымӈыԓятыркын. 23 Вай-ым кычьымык ваԓьын ынӄэн, мэӈин ӄырым нымэтивэтын Гымыкы». 24 Иоаннын тыӈэвыёттэ эквэтык, Иисусынэ варатэты тывыӈӈонэн Иоанн: «Ръэнут гэтанво гэԓӄыттури чыгайнотагты? Гэтанво эты ӈан выроттымкын, рэԓёё кытыйга? 25 Эвыр ванэван, ръэнут-ым гэтанво гэԓӄыттури? О’равэтԓьан гаймычьыавэръыԓьын? Ытръэч-ым о’равэтԓьат гаймычьыавэръыԓьыт, йыӄӄайъым нымытваԓьыт, – ынӄэнат майӈытампэрарак. 26 Ытԓён-ым вай мэӈин ԓьонво гэԓӄыттури? Мэтъатвыткоԓьын? Ии, торгынан ԓьуткы пытӄымэтъатвыткоԓьын. 27 Ытԓён ынӄэн, мэӈин гатвыԓен Каԓегыргык: „Ӈоот-ым Гымнан тынӈивыркын Гымнин пынԓынԓяԓьын Гынык ыттъыёча, микынэ рантэнмавнэн Гынин ръэт ы’ттъыёча Гынык“. 28 Тивыркынитык, тэӈуйӈэ ымы мэӈин тыӈэрэтык ымъоравэтԓьаргэн, мэӈин нъытван эргычьатыӈ ваԓьо Иоаннына. Кытъаткэ-ым ынӄэн, мэӈин ынанмыӄыԓьыӈ Энанԓявагыргык Эӈэӈин, майыӈкыӈ ынык».
29 Ымыԓьо о’равэтԓьарык ымы инэгтэтнумэкэвыԓьэ, ваԓёмык ынӄэн, нанъягъан Эӈэӈ ынкъам нэнруԓтэтынэт э’ӄэԓтэтти, турытвигъэт мимԓе Ионаннына. 30 Фарисейыԓьа-ым ынкъам законынчечаватыԓьа э’нӄу нэԓгыгъэн тагъяӈгыргын Эӈэӈин ынкъам э’нӄэтгъэт мимԓе турытвик ынык.
31 Ынкэӈит Этын иквъи: «Рэӄык мынтэнмынат Гымнан о’равэтԓьат ӈутинтыӈэрэткин? Мэкына ытри гэнагԓятԓенат? 32 Ытри гэнагԓятԓенат нананагты, микынти вакъотваркыт вэтгысӄыткынык ынкъам ӄутти ӄуԓиԓьэтыркыт ӄотырыкы: „Мури гъэйӈэнэӈэткумури торыкы, тури-ым ԓюӈпутурэԓьытури; моргынан гаяаԓенат торыкы майынԓятэпъайӈат, тури-ым ԓёӈтэргатыԓьыторэ“. 33 Иоанн ныкытпэԓгъарэткоӄэн ынкъам этԓы нъэӄимԓюгъэн, – ынкъам тури ивыркынитык: „Ынык кэԓы“. 34 Экык-ым О’равэтԓьаргэн ӄамэтваркын ынкъам э’ӄимԓюркын, – ынкъам тури ивыркынитык: „Ӈоот вай тумгытум инэгтэтнумэкэвыԓьин ынкъам э’ӄэԓтэтыԓьин, ныԓгэныӄавтаӄэн ынкъам нъэӄимԓыгытԓиӄин“». 35 Кувчемгъогыргын ы’ттъыютԓьин нэԓкыԓӄин вагыргэпы яатԓьэн.
Э’ӄэԓтэтыԓьыӈэв, энаркэԓеԓьын Иисусын гыткак
36 Ӄоԓ фарисейыԓьа ачыгнэн Иисус амгынотъыԓёӄамэтванво. Иисус етгъи ыныкрагты ынкъам арычгывакъогъэ. 37 Ынкъам ынӈот вай, ӈутинмэйӈынымкин э’ӄэԓтэтыԓьыӈэвэ ԓыги рытчынин Ытԓён ӄамэтваԓьын фарисейыԓьэн ярак, рэннин выквыповтын гатаӈыткэмытӄыма. 38 Вэтчатвама Иисусына рымагты Ынык гыткак ӄача ынкъам тэрганма, мэрэттъыӈӈогъэ Ынык гыткагты. Ынӄоры чиниткырвирэ нэнамаԓеӄэнат, нинуквэтӄинэт Ынинэт гыткат ынкъам нэнаркэԓеӄэнат ынӄэнат таӈыткэԓьын ыпаԓга. 39 Ԓьук ынӄэн, фарисейыԓьын, э’йӈэвыԓьын Иисусына, чимгъугъи эмӄэԓеԓвынэ: «Эви ӈотӄэн о’равэтԓьан ӄэгԓынангэт нъытван мэтъатвыткоԓьо, ынан ԓыги нъыԓгынин, ръэӈэвъэнйыръын игыр ыныкы рыйиткуркын, аԓымы ытԓён э’ӄэԓтэтыԓьыӈэв». 40 Ынкэӈит Иисус иквъи ыныкы: «Симон, ивкэӄун Гымнан ръэнут тратвыӈыркын гыныкы». «Ӄывэтгавыркын, Инэныгъюԓевэтыԓьигыт», – татԓыӈыткогъэ ынӄэн. 41 Иисус иквъи: «Ӄоԓ ачыӈйыԓыԓьык гатваԓенат ӈиръэ ачыӈыԓьыт: ы’ттъыёԓкэнына ганачыӈавԓенат мытԓынча мытԓыӈӄԓеккэн парол динарийтэ, ӄутынэ-ым – ӈирэӄӄԓиккин мынгыткэн пароԓ. 42 Ымы ы’ттъыёԓкэн эвыр ӄутынин ԓёӈытваԓьын рэӄэ ачыӈытрэԓятык, гамгаачыӈыԓьэты ытԓён иквъи: „Вынэ авнаачыӈытрэԓятка“. Ӄикви-ым, микынэ ы’ԓгоӈ рэԓгыгнин ытԓён?» 43 Симон гататԓыӈыткоԓен: «Этааны ӈан ынӄэнына, микын ачыӈ мыкыӈ ваԓьын». «Ӄэгԓынангэт гыт чимгъугъи», – иквъи Иисус. 44 Ынӄо-ым Ытԓён ӈавъанйыръэты тыԓигъи ынкъам иквъи Симонына: «Ӄэйвэ эты ԓьуркын ӈотӄэн ӈэвъэнйыръын? Гым тыетык гыныкрагты, ынкъам гынан ԓюӈйыԓе Гымыкы мимыԓ гыткат эԓгытавынво, ынан-ым мэрэттъынэнат ынкъам ыныкԓявтыкырвэра маԓенэнат! 45 Гынан рыпэт ԓюӈуквэтэ Гым тутрэсӄивык, ӈотӄэн-ым ӈэвъэнйыръын, яттагнэпы Гым, ԓюӈынвиԓе уквэтйивык Гымнинэт гыткат. 46 Гынан ԓёӈмаԓета рытын Гымнин ԓевыт ыпаԓга, ынан-ым маԓенэнат Гымнинэт гыткат мэйӈывитԓьэ таӈыткэтыӈачьыпаԓга. 47 Тивыркынигыт: ынинэт мыкъэӄэԓтэтти ганэнаачыторавԓенат, ынӄэната ытԓён гэԓгиы’ԓгычьэтԓин; титэ-ым нынэнаачыторавӄэн о’равэтԓьан эмыкъэӄэԓтэткыԓьин, ытԓён эԓгиы’ԓгычьэткыԓьин». 48 Ынӄо Иисус иквъи ӈавъанйыръэты: «Гынинэт э’ӄэԓтэтти ганэнаачыторавԓенат». 49 Ынкъам ӄамэтваԓьыт Ынык рээн чемгъоӈӈогъат эмӄэԓеԓвынэ: «Ытԓён вай мэӈин Ӈотӄэн ынӈин ваԓьын, рыпэт ымы э’ӄэԓтэтти рэнаачыторавыркынэнат?» 50 Ынан-ым ивнин ӈэвъэнйыръын: «Гынин ԓымаԓяквырга нэнъегтэԓеквыт, онтымэты ӄыԓеркын».
Иисусынэ яаԓятыԓьыт ӈэвъэнйыръыт
81 Ынӄоры пэтԓе Иисус тагъэ майӈынымъеквэ ынкъам мъанымъеквэ, тъэввэтгава ынкъам таӈымӈыԓтэԓя Энанԓявагыргык Эӈэӈин. Ынык рээн гатваԓенат мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт, 2 ымыӈ-ым ӈыръыӄутти ӈэвъэнйыръыт, микынти Ынан рымэԓевэннинэт каԓьайпы ынкъам тъычгыргэпы: Мария, танынныӈъё Магдалина* 8:2 Мария Магдалина – ытԓён гъурэтԓин нымнымык Магдала., мэкгыпы гантоԓенат ӈэръамытԓыӈэн кэԓьэт, 3 Иоанна, мэӈин гатваԓен ӈэвъэну Хузанэн (ярамэгчерэнанԓяԓьын Иродын), ԓымӈэ Сусанна ынкъам нымкыӄинэт ӄутти. Ынӄэнат ӈэвъэнйыръыт гэвинрэтԓинэт нымытваяаёԓӄыԓя Иисусына ынкъам Ынык рагъёчачӈыԓьэты.
Нэнъайвымӈыԓтэԓык Иисусынэ нэнатвыӄэн инэнритԓевыԓьын
4 Титэ-ым умэкэтгъэт мыкъоравэтԓьат, ынкъам ыммайӈынымнымгыпы ныетръуӄинэт Ыныкы нымытваԓьыт, Ытԓён нэнъайвымӈыԓтэԓыӈӈогъэ: «5 Ӄытгъи о’равэтԓьан яргэты энанрэтԓянво тыӈэчьыԓӄыԓти. Энанрэтԓявма чымӄык эрэтгъэт ръэтык ӄача ынкъам нэтэнтисӄуйвынэт эвыр пчиӄэ нэнуйвынэт. 6 Ӄутти эрэтгъэт выквыткынэты ынкъам пинтыӄэтыԓьыт тымэтгъат, ӄэԓёӄъым имԓыкэ гатваԓенат. 7 Ӄутти эрэтгъэт эюпыткутыӈэчьыԓыку, ынкъам эюпыткутыӈэчьыт мэйӈэтръук, эвыр нэнпиркыԓевынэт мооԓьыт мэйӈэттыԓек тыӈэчьыԓӄыԓти. 8 Ӄутти-ым эрэтгъэт таӈнотасӄыткынэты. Ынӄэнат мэйӈэтгъэт ынкъам тыӈэчьыԓӄыԓти мыкэтгъэт мытԓыӈӄԓеккэнак мыкыӈ энанрэтԓявъёк». Тывыпԓыткок ынӄэн нэнъайвымӈыԓтэԓ, Иисус нэргъав иквъи: «Микын варкыт виԓют, мачынан нываԓёмнэн!»
Энанчечаватгыргын нэнъайвымӈыԓтэԓкэн
9 Ынык рэгъючечӈыԓьэ намӈыԓёгъан Ытԓён: «Ытԓён вай ръэнут ганкаԓыровԓен ӈотэннэнъайвымӈыԓтэԓык?» 10 Иисус татԓыӈыткогъэ: «Торыкы гэнвэнтэтԓин вэнвакы ԓынъё Энанԓявагыргыкэн Эӈэӈин, ӄотырыкы Гым тывэтгавыркын нэнъайвымӈыԓтэԓя, ванэван-ым вэтгыры, ынкъам вай ытри ԓыԓепыткуркыт – ытръэч-ым эԓьукэ варкыт, паԓёмтэԓыркыт – ытръэч-ым эчичевкыԓьинэт. 11 Нэнъайвымӈыԓтэԓя ганкаԓыровԓен вай ӈотӄэн: тыӈэчьыԓӄыԓ – ынӄэн Эӈэӈин вэтгав. 12 Тыӈэчьыԓӄыԓти-ым, эрэтыԓьыт ръэтык ӄача, – ӈан-ым ынӄэнат, микырык наваԓёмыркын вэтгав, ытръэч-ым ныетӄин дьявол-каԓьайӈын ынкъам нинэнэквэтэвӄин вэтгав ырыкԓеӈгыпы, иӈӄун ытри аԓымаԓявка нитынэт ынкъам эегтэԓкэ нытванат. 13 Тыӈэчьыԓӄыԓти, эрэтыԓьыт выквыткынык – ынӄэнат, микырык коргэты ԓинчыку нынрыгэԓӄин вэтгав, титэ нываԓёмӄэн ынӄэн. Ытръэч-ым ытри экинмыкэ ваԓьыт, ынкъам ынӄэната ытри ԓыгикытэ ныԓымаԓявӄэнат, ытръэч титэ нытваӈӈоӄэнат кыттэнгыеӈыт, ытри этԓы ныпытԓиӈычьэтынэт. 14 Эрэтыԓьыт-ым эюпыткутыӈэчьыԓыку – ынӄэнат, микырык наваԓёмгъан вэтгав, ытръэч-ым ытри ӈотӄо нывысӄэвӄинэт эмыръаваӈэԓта, раманэнӈаӈыԓьатгырга ынкъам ратаӈычьанӈыԓьатгырга – ынкъам ыргин тыӈэчьыԓӄыԓ ванэван нынӈэгъэн выръаттагнэты. 15 Тыӈэчьыԓӄыԓти-ым, эрэтыԓьыт таӈнотасӄыткынэты, – ынӄэн таӈԓеӈъоравэтԓьат, микырык наваԓёмгъан вэтгав, ӄонпы антыяатка ныԓгыӄин, ныркыԓеӄин ынӄэн ынкъам ӄынур нытыӈэчьыйыръэтӄинэт ныкытъымав».
Пиӈинэӈ оԓечгыткынык
«16 Ымы ванэван микынэ, рынԓевык пиӈинэӈ, нэнатрынэн ынӄэн пувтэ эвытԓым нытриԓнин йыԓӄыёԓгыгэӈкы, ипэ-ым ынӄэн нытриԓӄин оԓечгыткынык, инӄун рэсӄивыԓьырык ы’нԓьуркын ӄэргыӄэр. 17 Ымыԓьо вэнвакы ваԓьын о’раӈ ратвагъа, ымы тыӈэво ԓынъё ԓыги ратвагъа. 18 Ытԓён вай ӄыгитэгыткы, миӈкыри тури ныпаԓёмтэԓторэ. Аԓымы ынӄэнына, микын варкын, ӄээӄын ԓым нэрэйыԓӈын, микын-ым уйӈэ, ынӄэнын ымы ӄынур ваԓьын ръэнут, рыԓгыё чиниткинэну, нэрэпириӈын».
Иисусын ытԓя ынкъам йичьэмиттумгыт
19 Иисусына етгъэт Ынин ытԓя ынкъам Ынинэт йичьэмиттумгыт, ытръэч-ым гаԓвавԓенат эймэвык Ыныкы, ӄэԓёӄъым Иисусынэ гроԓмакы гатваԓенат мыкъоравэтԓьат. 20 Ытԓён нивын: «Гынин ытԓя ынкъам йичьэмиттумгыт вэтчатваркыт ӈаргыноӈӄач, Гыт нэрэԓьуӈыркынигыт». 21 Ытръэч-ым Ынан ивнинэт: «Гымнинэт ытԓя ынкъам йичьэмиттумгыт – ынӄэнат, микырык напаԓёмтэԓыркын Эӈэӈин вэтгав ынкъам инэнкуврэтэвыркыт ынӄэнак».
Иисусынэ рунтымэвэтыркынин эйычгын
22 Иисус ӄоԓ итгъи иквъи Чиниткин рагъёчачӈыԓьэты: «Мынъирмык ӄоԓегытгырочгэты». Ытри ы’твыӈатвагъат ынкъам эквэтгъэт. 23 Гытгыэ’рма Иисус гэйыԓӄэтԓин. Гытгык коԓё кытыйгыръогъэ, ынкъам ы’твъэт ӄынур нынинтивыӄин, ԓыгэн-ым ӄымэк гыарэты ваӈӈогъат.
24 Рэгъючечӈыԓьэ нэныгъевын Иисус: «Инэныгйивэтыԓьигыт, мытпыԓӄэтыркын!» Ытԓён ӄутгъи ынкъам рынъотавнэнат эйычгыт ынкъам кытыйгын. Эйычгын унтымэквъи, ынкъам мэԓетгъи. 25 «Ытԓён-ым иа’м тури аԓымаԓявкыԓьыторэ?» – пынԓёнэнат Иисусынэ рэгъючечӈыԓьыт. Ытри-ым, чеӈыттэтыԓьыт ынкъам иничгытэтыԓьыт, ытръэч нымӈыԓёткоӄэнат: «Ӄоо, мэӈин Ытԓён? Наӄам рыпэт кытыйгэты ынкъам мэмԓеты рытъивэвыркын, ынкъам ынӄэнырык наваԓёмыркын Ытԓён».
Гэнмэԓевԓин каԓьайпыԓьын Гераса-нотак
26 Ытри ы’твэ пыкиргъэт Гераса-нотагты, ранъав ваԓьын Галилеяк. 27 Титэ Иисус ы’твымпэгъи гытгычормэты, Ытԓён ягнанэн мэйӈынымнымкин ӄоԓ о’равэтԓьата, тэԓенъеп каԓьайпыԓьа. Ытԓён ныԓейвыткуӄин эвиръыкэ, нынымытваӄэн ванэван ярак, ипэ-ым ӄэйгиӈчыку. 28 Ынан ԓьунин Иисус, ваӈэйпыгъэ, ӄапԓетатгъэ Ынык ы’ттъыёча ынкъам нэргъав иквъи: «Вынэ вай Гынан гым ринэнрэӄэвӈыркын, Иисус, Эккэйгыт Ынангыргоча Ваԓьэн Эӈэӈин? А’мын-ым ивкэ, ынӈэ инэнтэвиминӈэткэ гым». 29 Иисусынэ тъививнин кэԓы ӈыток ӈотэнъоравэтԓьайпы. Аԓымы ԓыгъотчой кэԓьэтэ нинэнтэвиминӈэтйивыӄин ынӄэн о’равэтԓьан, рыпэт нынкыԓвэтйивыӄинэт ӄаԓгэткопыԓвынта ынинэт мынгыт ынкъам гыткат, эмгынрыру ԓыӈэ ытԓён, ытръэч-ым ынан нинэнԓыпъэтӄинэт ӄаԓгэткопыԓвынтыт, ынкъам кэԓьэтэ нинэнэквэтэвӄин ытԓён анымкэԓӄэты. 30 Иисусынэ пынԓёнэн ытԓён: «Миӈкыри ваԓьын гынин нынны?» «Мыгмаравратыԓьэгым», – татԓыӈыткогъэ ынӄэн, ӄэԓёӄъым ытԓён гаԓгэмыгкаԓьайпыԓен. 31 Ынӄэнырык наванԓяйвыӈӈон Иисус, иӈӄун Ынан этъивынӈивыкэ нынтынинэт ытри а’ӄакаԓьаонмычыкогты.
32 Кэтэм ӈутку гэвииԓинэт мыкъимпыргут. Кэԓьэтэ нэчымчууԓтын Ытԓён, иӈӄун Ынан нывэтгытрэԓнэнат рэсӄивык ырыкачыкогты. Ынан рывэтганнэнат ытри. 33 Кэԓьэт, ӈытоԓьыт о’равэтԓьачыкойпы, рэгъэт э’мпыргочыкогты, ытръэч-ым и’мпыргумкыт гынтэвысӄычетгъэт э’ӄопгыпы гытгэты ынкъам пыԓӄэтгъэт. 34 И’мпыргугынритыԓьыт ынръам айыԓгэты кытгынтакватгъат ынкъам энанымӈыԓяквъат мэйӈынымнымык ынкъам мъэнымнымык. 35 О’равэтԓьат ԓыԓепысӄиквъэт, етгъэт Иисусына ынкъам нэԓьугъэн о’равэтԓьан, мэкгыпы гантоԓенат кэԓьэт, нывакъотваӄэн авэръэпыԓьын, чыкаеты ваԓьын Иисусын гыткаӈӄач. Ытри йивиӄэтгъэт. 36 Ынӄэнырык, микырык гэԓьуԓин рымаԓяватъё каԓьайпыԓьын, намӈыԓтэԓгъан ынӄэн ӄотырыкы. 37 Ымыԓьо варата, нымытваԓьа Гераса-ванвык ӄача, эквэтийгу нэнтыгъэн Ытԓён ырыкайпы, ӄэԓёӄъым ытри гэԓгийивиӄэтԓинэт. 38 О’равэтԓьан-ым, мэкгыпы гантоԓенат кэԓьэт, иквъи Ыныкы, энмэн Ынык рээн ратваӈыркын. Ытръэч Иисусынэ рытриԓнин ытԓён, ивнин: 39 «Ӄыпэԓӄынтэтги гыныкрагты ынкъам ӄымӈыԓтэԓгэ, ръэнут рытомгавнэн гыныкы Эӈэӈэ». Ӄоԓ эквэтгъи ынкъам пыӈыԓтэԓгъэ ымыԓьорыкы мэйӈынымнымык, ръэнут рытомгавнэн ыныкы Иисусынэ.
Рымэԓевэннин Иаирын ӈээкык ынкъам тъытԓьэӈэвъэнйыръын
40 Паԓӄынтаттыԓяма Иисус, мыкъоравэтԓьата нъэйӈэвын ырыкы, ӄэԓёӄ ымыԓьорык нъатчаӄэн. 41 Ынӈот-ым етгъи о’равэтԓьан нынныԓьын Иаир, гитԓин синагогракэн эрму, ӈырапычга пэӄэтатгъэ Иисусын гыткагты, ванԓяӈӈонэн етык ыныкрагты, 42 ӄэԓёӄъым ынин ӄымэк мынгыткэн ӈиръэ пароԓ гивиԓьын пысӄунӈээкык гавъэӈӈоԓен. Титэ-ым Иисус ӄытгъи ынык рээн, рэмкэ чымчууԓтэ нэгруԓмыгъэн. 43 Ынкы ымы гатваԓен ӈэвъэйыръын, рочгыпыԓьын эммутԓытыԓыԓьэтык мынгыткэн ӈиръэ пароԓ гивиӈитти. Ынан яайвынэн ымыԓьо нымытвайыръын энанмаԓяватыԓьэты, наӄам ымы микынэ ныԓвавӄэн рымэԓевэтык. 44 Эймэвык яаԓеӈӄачайпы, рыйинин Ынин авэръычьомыткын, ынкъам ԓыгэн эвыр ынин мотԓытыԓыԓьатгыргын нывиԓгъи. 45 «Мэӈин Гымыкы гинэнйиткуԓин?» – пынԓёгъэ Иисус. Титэ-ым ымыԓьо ӄооӈатгъат, Пётр ынкъам ӄутти Ынык рээн ваԓьыт иквъэт: «Инэныгйивэтыԓьигыт, рэмкэ чымчууԓтэ нэгруԓмыгыт ынкъам нанрыкгытатгыт». 46 Ытръэч-ым Иисус иквъи: «Мэӈин вай гинэнйиткуԓин Гымыкы. Гымнан тыԓыгэԓычьэтын, миӈкыри Гымыкайпы ӈытогъэ армагыргын». 47 Ынкъам ӈэвъэнйыръэ чичевнин, раԓваквъа атчытвак, вэвраԓьатэты эймэквъи ынкъам ӈырапычга пэӄэтатгъэ Ынык гыткагты, энанымӈыԓяквъэ Ыныкы ымыԓьырамкык ягна, иа’м ытԓён гэнйиткуԓин Ыныкы ынкъам миӈкыри ԓыгэн эвыр мэԓеквъи. 48 Ынан ивнин ытԓён: «Ӈээккэйгыт, гыныкԓымаԓяквырга нэнъегтэԓеквыт. Ӄыԓеркын ӄаԓяԓвонтымаватэты».
49 Титэ Ынан еп нэнатвыӄэн ынӄэн, етгъи ӈыръымэӈин армайпы синагогракэн ынкъам иквъи ыныкы: «Гынин ӈээкык уйӈэ нъэԓгъи. Ынӈэ энэӈъэԓевкэ Инэныгъюԓевэтыԓьын». 50 Ытръэч-ым Иисусынэ ваԓёмнэн, иквъи ыныкы: «Ынӈэ э’ӄэԓиӈэткэ, ытръэч ӄыԓымаԓявыркын, ынкъам рэегтэԓгъэ». 51 Рэсӄивык ярачыкогты, ръотавнэн ымы мэӈин яаԓятык, арыԓгыка Пётр, Иоанн, Иаков чама ӈээккэӄэйин ытԓыгын ынкъам ынин ытԓя. 52 Ымыԓьо нытэргатӄэнат ынкъам ныркыпчевыӄэнат чиниткин мачвэт* 8:52 Тэԓенъеп еврейыԓьырык ынӈин нынкаԓыровӄэн чиниткин кытӄыԓгэԓёгыргын.. Ытръэч-ым Иисус иквъи: «Ынӈэ атэргатка. Ытԓён ԓюӈвъиԓьын, ытръэч йыԓӄэтыркын». 53 Ыргынан тэнӈу нэтчыгъэн Ытԓён, ӄэԓёӄъым ԓыги гэԓгыԓин, ытԓён энмэч уйӈэ. 54 Ынан-ым ытԓён мынгыпэрэнэн, нэргъав ивнин: «Ӈээккэӄэйигыт, ӄыԓӄутги!» 55 Ынкъам егтэԓ ыныкы пэԓӄынтэтгъи, ытԓён ԓыгэн эвыр ӄутгъи. Ынан рыӄамэтвавыйгот рыннин ытԓён. 56 Ытԓыгыт ынинэт гиничгытэтԓинэт. Ынан-ым тъививнинэт, иӈӄун ымы мэкына авнатвыка ԓьоё.
Мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт
91 Иисусынэ румэкэвнинэт мынгыткэн ниръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт, йыԓнин ырыкы очочынԓягыргын ынкъам армагыргын, рытавык ымыԓьо кэԓьэт ынкъам рымэԓевэтык тъычгыргыт. 2 Ынан тыӈивынинэт ытри тъэвэты эвынво Энанԓявагыргын Эӈэӈин ынкъам рымаԓяватынво тъытԓьэт. 3 Ынкъам ивнинэт ытри: «Тэӈынӈэ ръэнут эпирикэ акватыӈок: ымы кэӈунэӈ, ымы тэючгын, ымы кавкав, ымы манэт, эвыр авнатвака эмӈирэют эвиръыт. 4 Ръаярачыкогты рэрэсӄивӈытык, ынкы ӄыпэԓятыркынэтык ынкъам ынӄо ӄэквэтыркынитык. 5 Миӈкы-ым тури ӄырым ы’нынрэсӄивэттык, пэԓяма ыргин мэйӈынымным, ымы рыпэт пиӈпиӈ, эймысӄэтыԓьын торыкгыткагты, ӄытивыткуркыниткы ырыкы. Мачынан ынӄэн нытвагъан мэтъаэквырго ырыкы».
6 Рэгъючечӈыԓьыт манаӈакватгъат нымнымыткогты, рымӈыԓява Таӈпыӈыԓ ынкъам энанмаԓявма ԓымынкы.
Иродын капчачаквыргын
7 Эвынэрмэтэ Иродына ымыԓьо ваԓёмнэн, гэръэԓин Иисус, ынкъам гакапчачавԓен, ӄэԓёӄъым ӄутти нивӄинэт, энмэн ынӄэн Иоанн эюгъи, 8 ӄутти – энмэн Илия етгъи, ӄутти-ым – энмэн ӄоԓ тэԓенъепкин мэтъатвыткоԓьын эюгъи. 9 Ынкъам Ирод ныкапчачытваӄэн: «Иоанн гымнан тыԓевтычвигъэн, ытԓён вай мэӈин Ынӄэн вэтгаво нэлгыркын?» Ынкъам ынан раԓьовыԓгыӈӈоӈынэн Иисус.
Рыӈаёвыгыргын мытԓыӈэн мытԓыӈча мынгытӄԓеккэнат
10 Апостоля, пэԓӄынтэтык, натвыгъан Иисусына ымыԓьо, ръэнут ыргынан нэтэйкыгъэн. Ынӄъом Ынан э’йӈэвнинэт ытри Ынык рээн, ынкъам ытри ӄытгъэт Вифсаида-нымнымэты. 11 О’равэтԓьата-ым ԓыги нэтчыгъэн ынӄэн, ынкъам ԓымӈэнагъат Ынык рээн. Иисусынэ нэнамӈыԓтэԓӄэн ырыкы Энанԓявагыргын Эӈэӈин ынкъам нинэнмэԓевэтӄинэт тъытԓьэт. 12 Яачы-ым вуԓӄытвик мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт эймэквъэт Ыныкы ынкъам иквъэт: «Ӄытриԓгынэт о’равэтԓьат, иӈӄун ытри ныԓӄытынэт ынанчымчаӈ ваԓьэты нымнымэты ынкъам ы’нԓьунэт ырыкагты рооԓӄыԓтэ ынкъам кэвын, ӄэԓёӄъым мури ӈутку энымкиԓӄык мытытваркын». 13 Иисус татԓыӈгъэ: «Торгынан ӄыйыԓыткы ырыкы рооԓӄыԓ». Рэгъючечӈыԓьыт иничгытэтгъэт: «Аны вай мурык ытръэч мытԓыӈэн кавкавыт ынкъам ӈиръэ ынныт, миӈкыри моргынан мытранӄамэтвавӈынат ынӈин мыкэԓьыт о’равэтԓьат? Вэчьым вай мытрэркурысӄивӈынэт ымыԓьорыкы рооԓӄыԓтэ?» 14 Ынкы гатваԓенат ӄымэк мытԓыӈэн мытԓыӈча мынгытӄԓеккэн парол о’равэтԓьат. Ытръэч Иисусынэ ивнинэт рэгъючечӈыԓьыт: «Ӄынвакъоквыткы о’равэтԓьат нотасӄыткынык эмӈирэӄӄԓиккин мынгыткэн пароԓьёно». 15 Рэгъючечӈыԓьыт ԓыгэн-ым ынӈин итгъэт. Титэ ымыԓьо вакъогъат, 16 Иисусынэ пирининэт мытԓыӈэн кавкавыт ынкъам ӈиръэ ынныт, гитэнин и’и’н, ченъёргаввэтгавык рырэӄуԓымӈэвнин Эӈэӈ, ынкъам мыԓеткунинэт кавкав эвыр ынныт. Ынан нинэйыԓӄинэт ынӄэнат рагъёчачӈыԓьырыкы, иӈӄун ы’нтэйвыӈыркынэт рамкэты. 17 Ымыԓьо ныӄамэтваӄэнат ынкъам ԓыгъэнӄэквъэт, рэгъючечӈыԓьэ-ым ӄээкын нэнумэкэвынэт мынгыткэн ӈиръэ пароԓ йыръыԓьыченԓет, гынуԓьыт гарооԓӄыԓя.
Пётрына о’ра нэнатвыӄэн Иисус
18 Ӄоԓ итык, титэ Иисус гаченъёргаввэтгавԓен ӄувԓикэ, етгъэт Ыныкы рэгъючечӈыԓьыт. Ынан пынԓёнэнат ытри: «Микыну нэԓгыркынигым Гым варата?» 19 Ытри татԓыӈыткогъат: «Ӄутти нивӄинэт, энмэн Гыт – Иоанн Крестителегыт, ӄутти – энмэн Илияйгыт, ӈыръыӄутти-ым нивӄинэт, энмэн ӄоԓ тэԓеӈкин мэтъатвыткоԓьын эюгъи». 20 Ынан пынԓёнэнат ытри: «Торгынан-ым микыну Гым инэԓгыркынитык?» Пётр татԓыӈыткогъэ: «Гыт – Христос Эӈэӈин». 21 Ытръэч-ым Иисусынэ тъэвэты митъэивнинэт ытри, авнатвыка ӈоот ымы мэкына.
А’ӄанмыкэн уттынпын* 9:22 А’ӄанмыкэн уттынпын – ӈутку ӄычичеквын «крест».
22 Ынӄоры Иисусынэ ивнинэт: «Экык О’равэтԓьаргэн ԓыгитэвиминӈэтыԓьыԓӄыԓ, Ытԓён э’нӄу нэрэԓгыӈын ынпычьыԓьырык, ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьа ынкъам инэнчичевэтыԓьэ Каԓегыргыкэн, Ытԓён тымъёԓӄыԓ, ытръэч-ым ӈыроӄав ы’ԓёк раёвъёԓӄыԓ».
23 Ынӄоры Иисусынэ ивнинэт ымыԓьо: «Эвыр мэӈин рэԓеӈыркын Гымык рээн, мачынан ынан э’нӄу нытчынинэт кыԓек чиниткин тагъяӈгыргыт ынкъам ынӄэнына мачынан амӄынъычо нимтипириркынин чиниткин а’ӄанмыкэн уттынпын ынкъам нинэркыԓеркын Гым* 9:23 «...ынӄэнына мачынан нимтинин чиниткин а’ӄанмыкэн уттынпын...» – Ӈотӄэн ӄычичеквын ынӈин: «ынӄэнына мачынан гытгытэ нынтыркынинэт тавэмэнӈыгыргыт, Гымык курэ ваԓьыт».. 24 Ӄэԓёӄъым, микынэ эмкумъу рэԓгыӈыркынин чиниткин ягтаԓгыргын, ынӄэнына рантымӈэвнэн ынӄэн, микынэ-ым рантымӈэвнэн чиниткин ягтаԓгыргын Гымык курэ, ынӄэнына эмкумъу рэԓгыгнин ынӄэн. 25 Ӄэԓёӄъым рэӄу о’равэтԓьата эймитык ымваԓьын, чиниткин-ым увик рывъиӈэтык эвытԓым тэнъэӄэӈык ченэткэнагты? 26 Ӄэԓёӄъым, микынэ ӈыркыԓё ринэԓгыгъэ Гым ынкъам Гымнинэт вэтгавыт, ынӄэн Эккэтэ О’равэтԓьаргэн ӈыркыԓё рэԓгыгнин, титэ Ытԓён рэетгъэ гэргычьатгыргыма Ынин ынкъам Ытԓыгин ынкъам ангелен Эӈэӈин. 27 Тивыркынитык-ым ԓыгэтаӈӄэгԓынангэт, варкыт ӈутку вэтчатваԓьыԓыко ӄутти, микырык энкытвыԓевкэ еп ченэтвъэгыргын, энмэч нэрэԓьуӈын Энанԓявагыргын Эӈэӈин».
Иисус гаявматԓен
28 Гаԓягъат ӄымэк амӈырооткэн ы’ԓёӈэттэ, титэ Иисусынэ тывнэн ынӄэн, Ынан пирининэт Ынык рээн Пётр, Иоанн ынкъам Иаков, тыттэтгъи ӈайыткынэты ченъёргаввэтгавынво. 29 Ченъёргаввэтгавма, Ынин ԓьуԓӄыԓ явматгъэ, ынкъам Ынин эвииръыт гиԓгэтԓинэт, гаӄэԓпэраԓенат. 30 Ынкъам ӈиръэ о’равэтԓьат гапычвэтгавԓенат Ынык рээн. Ынӄэн гатваԓенат Моисей ынкъам Илия. 31 Ыргынан, эргавэты вытрэтыԓьэ, нытвыӄэн Ынин энаԓват, ваԓьыԓӄыԓ Иерусалимык. 32 Пётр-ым ытри ӄутти гэтъирэткуԓинэт, кыевык-ым нэԓьугъэн Ынин эргав ынкъам ӈиръэ о’равэтԓьат, вэтчатваԓьыт Ынык ачгыта. 33 Ынкъам титэ ынӄэнырык напэԓяӈӈогъан Ытԓён, Пётр иквъи Иисусына: «Инэныгйивэтыԓьигыт, а’мын-ым йыӄӄай вак ӈутку! Кита-ым ӈыръо отрат мынтэйкынэт: ыннэн Гыныкы, ыннэн Моисейына ынкъам ыннэн Илияна». Ынан гэмо гэԓгыԓин, ръэнут тывнэн. 34 Ынӄэн эвма, ининигъи йъын ынкъам энаръэнэнат ытри ыныквииԓе. Рэгъючечӈыԓьыт, ваԓьыт йъычыку, чеӈыттэтгъэт. 35 Ынкъам ӄэнтэтгъи йъыйпы ӄуԓиӄуԓ ивыԓьын: «Ынӄэн Гымнин Экык, Гымнин Ԓьоё. Ытԓён ӄываԓёмыркынэткы». 36 Титэ ӄуԓиӄуԓ выйитвыгъи, Иисус нэмэ амынан нытваӄэн. Ынкъам рэгъючечӈыԓьыт авъеткынка гатваԓенат, ынкъам ынӄэн ы’ԓёк ымы мэкына ԓёӈытва нэнтыгъэн, ръэнут нэԓьугъэн.
Рымэԓевэннин каԓьайпыԓьыӈэнӄай
37 Ӄоԓетъыԓёк, титэ ытри тэгрэтгъэт ӈайгыпы, мыкъоравэтԓьарык нэнрынгиивын Иисус. 38 Ԓюур ӄоԓ ӄычиӄун о’равэтԓьан ӄуԓиԓьэтгъи: «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, а’мын-ым ивкэ, ӄыгитэгын гымнин экык! Ытԓён наӄам тэӈыннэн! 39 Ытԓён ныкаԓьайпыӄэн: ԓюур-ым вай ныӄуԓиԓьысӄычетӄин, кэԓьэтэ-ым рытрыкымгыта иттиԓийгут нинэнтыӄин ытԓён, рыпэт йыкыргычыкойпы ныкытрантоӄэн ынкъам коԓё нинэнтэвиминӈэвӄин, ынӄо-ым мэткиит яаԓ нынъэԓӄин. 40 Гымнан тивынэт Гынинэт рэгъючечӈыԓьыт рытавык кэԓьэт, ытръэч-ым гаԓвавԓенат ытри». 41 Иисус-ым татԓыӈыткома иквъи: «Аны вай о’равэтԓьаторэ, э’ӄэрэԓьытури ынкъам аԓымаԓявкыԓьыторэ! Тъартагнэты ӄээӄын Гым тратвагъа турык рээн ынкъам гытгытэ трэԓгынтык? Ӄынрывинрыгын ӈутриԓы гынин экык». 42 Еп тыԓеԓьын ӈинӄэй кэԓьэтэ рыпэӄэтавнэн нотасӄыткынэты, рытрыкымгыта иттиԓыръуԓьын. Ытръэч-ым Иисусынэ ръотавнэн кэԓы ынкъам рымэԓевэннин ӈинӄэй ынӄъом рыԓенин ытԓён ытԓыгэты. 43 Ынкъам ымыԓьо гиничгытэтԓинэт Эӈэӈин майӈармагыргэты.
Иисусынэ нэмэ мэтъатвыркынэн Чиниткин въэгыргын
Виин ымыԓьо ԓыгэкоԓё ниничгытэтӄинэт Иисусын тайкыгыргык, Ынан ивнинэт рэгъючечӈыԓьыт: 44 «Ӄыпаԓёмтэԓгыткы ынкъам антыяатка ӄынтыгыткы ӈотӄэн вай, ръэнут тратвыӈын торыкы: Экык О’равэтԓьаргэн нэрэйыԓӈын о’равэтԓьамынгэты». 45 Ытръэч-ым ыргынан эчичевкэ гэԓгыԓин, ръэнут нэнатвыӄэн ӈотэнвэтгава, ӄэԓёӄъым чечаквыргын ԓюнйыԓе гэԓгыԓин ырыкы. Пынԓёк-ым Ытԓён, ръэнут Ынан тывнэн, гъэӄэԓиӈэтԓинэт.
Мэӈин майӈыӈ ваԓьын
46 Ӄоԓ итгъэт рэгъючечӈыԓьыт еԓырачвыӈгъат, мэӈин ырыгԓыку майӈыӈ ваԓьын. 47 Иисусынэ-ым, ԓыги ԓыӈэ ръэнут ыргынан чимгъуу эмӄэԓеԓвынэ нэԓгыркын, пиринин нэнэны, рытвэтчавнэн Ынык ачгыта 48 ынкъам ивнинэт ытри: «Микынэ рэнрыгэԓевнин ӈотӄэн нэнэны ӄынур Гым, ынӄэнына ринэнрыгэԓеквъэ ымы Гым, микынэ-ым ринэнрыгэԓеквъэ Гым, ынӄэнына рэнрыгэԓевыркынин Ынӄэн, Микынэ инэнӈивыгъи Гым. Ӄун мэӈин ымыԓьорык турык мыӄыԓьыӈ ваԓьын, ынӄэн ынанэргыпыԓьын».
О’раԓвагты атвакыԓьэн, торыкагты ваԓьын
49 Ынкэӈит Иоанн иквъи Иисусына: «Рычичевыткуԓьигыт, моргынан гэԓьуԓин ӄоԓ о’равэтԓьан, микынэ Гынинныннэ нинэнвыӄинэт кэԓьэт, ытръэч моргынан мытнъотавын, ӄэԓёӄъым ытԓён ванэван ныԓейвын мурык рээн». 50 Иисусынэ татԓыгнэн ытԓён: «Ынӈэ анъотавка, ӄэԓёӄъым мэӈин торыкагты о’раԓвагты атвакыԓьэн, ынӄэн торыкагты ваԓьын».
Самарияԓьа энрыгэԓевкэ нэнтын Иисус
51 Титэ тъэрытвигъэт ы’ԓёт пэрэӈӈотагнэты Иисус нотаеквэйпы, Ытԓён рэквэнӈыгъи Иерусалимэты. 52 Ынан тыӈивынинэт ы’ттъыёԓягты Ынинэт пынԓынԓяԓьыт. Ынӄэнат ӄытгъэт самариякэн нымнымэты рытэнмавынво ымыԓьо Ытԓён ятыӈӈок. 53 Ытръэч-ым ӈэнку Иисус ԓюӈынрэсӄивэтэ нэнтыгъэн, ӄэԓёӄъым Ытԓён гакавраԓьыпэраԓен Иерусалимэты* 9:53 Самарияԓьыт ынкъам еврейтэ гъэӄэԓьэтԓинэт.. 54 Ынык рэгъючечӈыԓьэ Иаковына ынкъам Иоаннына, ԓьук ынӄэн, нивын: «Этынвэгыт! Вэчьым тэгъеӈыркын, мури мытривмык, иӈӄун йынйын нэрэтын э’э’йпы ынкъам уйӈэ нынъэԓынэт ытри, миӈкыри ӈан итгъи Илия?» 55 Ытръэч-ым Иисусынэ, тыԓик о’раырыкагты, ръотавнэнат ытри. 56 Ынкъам ытри ӄытгъэт ӄоԓенымнымэты.
Раԓымӈэнаӈыԓьыт Иисусынэ рээн
57 Ӄоԓ итык, тыԓяма ръэтъеквэ, ръэмэӈин иквъи Иисусына: «Гым траԓымӈэнагъа Гынык рээн, ӄэйвэԓым миӈкыри Гыт нъэквэтын». 58 Иисусынэ татԓыгнэн ытԓён: «Ятъёԓтэ гаемыкыԓенат, ынкъам и’и’пчиӄэт гакытчыгъёԓгыԓенат, Экык-ым О’равэтԓьаргэн таӈанымытваванвыка». 59 Ӄотына-ым Иисус иквъи: «Ӄыԓымӈэнагэ Гымык». Ынӄэн татԓыӈгъэ: «Этынвэгыт, ӄинэтриԓги янор ярагты ынкъам мынумкэвын гымнин ытԓыгын». 60 Ытръэч-ым Иисусынэ ивнин ытԓён: «Мачынан въиԓьырык ы’ннумкэвыркынэт ыргинэт въиԓьыт, гыт-ым ӄыԓеркын ынкъам ӄыкоргымӈыԓтэԓыркын Энанԓявагыргын Эӈэӈин». 61 Ӄээӄын ԓым ӄоԓ иквъи: «Этынвэгыт, гымнан траԓымӈэнагыт Гыт! Ытръэч-ым янор тъэмԓьусӄивынэт гымнин яраԓьыт». 62 Иисусынэ татԓыгнэн ытԓён: «Ынӄэн, мэӈин мэгчеранма тааԓгыԓятыркын, ынӄэн ԓыгэнӈуну ритгъэ Энанԓявагыргэты Эӈэӈин».
Тыӈивыркынэт ӈыроӄӄԓеккэн мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт
101 Ынӄоры Иисусынэ ԓьунинэт ӄээӄын ӈыроӄӄԓеккэн мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт ынкъам тыӈивынинэт ытри эмӈирэюну Ынык ы’ттъыёԓ ыммайӈынымнымэты ынкъам мъанымнымэты, миӈкыри Ытԓён Чинит нырэԓӄынӈыӄин. 2 Ынан ивнинэт ытри: «Ԓыгэкоԓё нъэԓгъи пэӈвытрывъайгыркэгыргын, мигчирэтыԓьыт-ым тъэркинэт. Ытԓён вай ӄыванԓяркынэткы Этын пэӈвытрывъайгыркэгыргыкэн, иӈӄун нынӈивынинэт мигчирэтыԓьыт Ынин пэӈвытрывъайгыркэгыргэты. 3 Ӄыԓеркынитык! Гымнан тури тынӈивыркынитык, ӄынур яракытэпаԓгыӄагтэ э’гымкэты. 4 Ынӈэ эпирикэ ымы тэючгын, ымы ӈыркир, ымы пԓекыт, ынкъам ынӈэ мэӈин ръэтык эйиԓытриԓкэ. 5 Рэсӄивык ръарачыкогты, янор ӄиквытык: „Онтымгыргын мачынан нытваркын ӈотэнрак“. 6 Ынкъам эвыр ынкы нымытваркын ԓенԓеӈонтымытваԓьын о’равэтԓьан, тургин ԓенԓеӈонтымгыргын рапэԓятгъа ынык рээн, эвыр-ым этԓы – рэпэԓӄынтэтгъэ торыкагты. 7 Ынкъам ӈотэнрак ӄыпэԓятыркынэтык, ӄынуркыниткы ынкъам ӄыԓпыркыниткы ымыԓьо, ръэнут ырык варкын, ӄэԓёӄъым мигчирэтыԓьын мэгчермынгыквыԓьыԓӄыԓ. Ынӈэ эԓпууръыкэ ыннанран ӄоԓерагты. 8 Ынкъам эвыр тури еттык ръамайӈынымнымэты ынкъам ӈэнку тури нэнрыгэԓевтык, ӄынуркыниткы ымыԓьо, ръэнут торыкы нэрэйыԓтык, 9 ӄынмэԓевэтыркыниткы ыргинэт тъытԓьэт ынкъам ӄивыркыниткы: „Энанԓявагыргын Эӈэӈин энмэч турык ӄача!“ 10 Эвыр-ым рэенӈытык ръамайӈынымнымэты, ынкы-ым тури ӄырым ы’нынрыгэԓевтык, ӄыԓейвытык ынкэкин равытгыръеквэ гавэтгавма: 11 „Рыпэт пиӈпиӈ, эймысӄэтыԓьын морыкгыткагты турыкмэйӈынымнымык, моргынан тэвԓяткота мытынпэԓӄынтэвыркын торыкы. Ытръэч-ым ԓыги ӄыԓгыркыниткы: Энанԓявагыргын Эӈэӈин энмэч чымче варкын“. 12 Тивыркынитык тури, Содом таӈыӈ ратвагъа ынӄэн мэйӈынымнымык ӈотӄэн Ы’ԓёк!»
Мэйӈынымнымкинэт аԓымаԓкэԓьыт
«13 А’тӄэӈэты гыт, Хоразин! А’тӄэӈэты гыт, Вифсаида! Эвыр-ым Тирык ынкъам Сидонык тайкыёт ынӄэнат таӈынанэнэчгытаттэ, миӈкыри гэтэйкыԓинэт турык, тэԓенъеп-ым ӈотэннымытваԓьырык, чемгъоанӈэԓёта тымӈэавэръыйпыԓьа ынкъам пиӈпиӈытвиԓьэ, ы’мпаӈэты ваԓьын ыргин вагыргын аԓваӈ нэнъытчыгъэн. 14 Ынкъам ынӄэната Тир ынкъам Сидон ратваӈыт таӈыӈ турык Судык! 15 Ымы гыт, Капернаум, тэгъеӈыркын йъыйыӄытагнэты эргавык? Ӄырым, таӈӄонпыӈтанымчаӈгыргыкэн ванвэты нэрэнинтыгыт! 16 Ынӄэнына, микынэ напаԓёмтэԓыркынэтык тури, энапаԓёмтэԓыркын Гым, микынэ э’нӄу нэԓгыркынитык, э’нӄу нэԓгыркынигым Гым. Микынэ-ым Гым э’нӄу нэԓгыркынигым, э’нӄу ԓыӈыркынин Ынӄэн, Микынэ Гым инэнӈивыгъи».
Ӈыроӄӄԓеккэн мынгыткэн ниръэ пароԓ пэԓӄынтэтыԓьыт
17 Ӈыроӄӄԓеккэн мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт коргэты пэԓӄынтэтгъэт ынкъам нивӄинэт: «Этынвэгыт, ымы кэԓьэт оча варкыт морыкы, титэ мури мыттъививыркын ырыкы Гыныгныннэ!» 18 Иисусынэ-ым ивнинэт ытри: «Гымнан тыԓьугъэн, каԓьайӈын-Сатана эрэтгъи э’э’йпы ӄынур йъиԓкээвйынйын. 19 Ԓьуркыниткы, тури Гымыкайпы эрмэтвитык тэнтик кымъыԓгычгыт ынкъам чиԓимуӄыэпээпэгти, ынкъам рыруԓыԓтэвытвиткы э’ӄэԓьин ымармагыргын – ынкъам ӄырым ръэнут торыкы нытинэнъэӄэӈын. 20 Ытръэч-ым коргаво эԓгыԓкэ кэԓьэргин оча вагыргын торыкы, ипэ ӄыкоргавыркынэтык – тургинэт нынныт гэкэԓитэйкыԓинэт и’и’к».
Иисусын коргав
21 Ынкъам ынӄэн чечамыткавык Иисус коргаквъэ Эӈэӈин Выйитэ ынкъам иквъи: «Тынэргавыркынэгыт, Ытԓыгигыт, и’и’кинэйгыт ынкъам нутэйиквикинэйгыт Этынвэгыт, ӄэԓёӄъым Гынан вэнвакы рытын ынӄэн кувчемгъоԓьэпы ынкъам каԓегъёԓятыԓьэпы, ынкъам рывэнтэтын мыӄыԓьырыкы. Ии вай, Ытԓыгигыт, ынӈин ваԓьо гатваԓен Гынин пытԓиӈыԓьын тагъяӈгыргын!» 22 Ынкъам иквъи: «Гымык-Ытԓыгэ таӈымыԓьо гинэйытԓин Гымыкы. Ванэван микынэ ԓыги ныԓгынин Экык, Микыну ваԓьын, арыԓгыка Ытԓыгэ, ынкъам ванэван микынэ ԓыги ныԓгынин Ытԓыгын, Микыну ваԓьын, арыԓгыка Эккэтэ ынкъам ынӄэнат, микынти Эккэтэ инэнԓьуӈэтыркынинэт ԓыги рытчык Ытԓыгин вагыргын». 23 Ынӄоры-ым, рагъёчачӈыԓьэты тыԓик, иквъи ынӈин, эмытри ваԓёмынво: «Кычьымыԓьытури, инэԓьуԓьытури ынӄэнак, ръэнут торгынан ԓьуркыниткы! 24 Тивыркынитык тури, нымкыӄинэт мэтъатвыткоԓьа ынкъам тиркэрмэрык гэрэԓьунԓин ынӄэн, ытръэч-ым ԓюнԓьутэ нэнтыгъэн, гараваԓёмӈыԓен ынӄэн, ръэнут торгынан ваԓёмыркынэткы, ытръэч-ым ԓёӈваԓёма нэнтыгъэн».
Ейвэчетыԓьын самарияԓьын
25 Ынкы ы’ттъыёԓятгъэ ыннэн законынчечаватыԓьын ынкъам пынԓёнэн Иисус, тааӈынво Ытԓён. «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, – пынԓёгъэ ытԓён, – ынраӄ вай гым мыръэгъэк, иӈӄун эймитык таӈӄонпыӈкэн ягтаԓытвагыргын?» 26 «Ръэнут-ым гэкэԓиԓин Законык? – пынԓёгъэ ынръам Иисус. – Миӈкыри гынан каԓевэтгавыркын?» 27 Ынӄэн татԓыӈгъэ: «„Эӈъэԓю ӄыԓгыркын гынин Этын Эӈэӈ ымыԓьыԓеӈгыпы эвыр ымыԓьычемгъойпы“ ынкъам „Эӈъэԓю ӄыԓгыркын гынин чымчеԓьын ӄынур гынин увик“». 28 «Ӄэгԓынангэт гыт татԓыӈгъэ, – ивнин ытԓён Иисусынэ, – ынӈин ӄитыркын, ынкъам гыт рэегтэԓетыркын». 29 Ытръэч-ым эмрэйиԓюӈык чиниткин увик, ынан пынԓёнэн Иисус: «Мэӈин-ым гымнин чымчеԓьын?» 30 Татԓыӈык Иисус ыныкы иквъи: «Ыннэн о’равэтԓьан гэԓеԓин Иерусалимгыпы Иерихонэты. Ръэтык ыныкы пэнрыткогъат э’ӄэтэрмэчьыӈыԓьыт. Ыргынан ытԓён ниръытвыгъэн, натаԓяйвэвыгъан ынкъам эквэтгъэт, напэԓягъан ытԓён въэӈӈоԓьын. 31 Кэтэм-ым ынӈэнръэта гэԓеԓин ӈаанкакэн таароӈрагэԓевыԓьын, ынан ԓьунин ынӄэн о’равэтԓьан, гаԓянэн. 32 Ынӈин-ым гитԓин ымы левийыԓьын* 10:32 Левийыԓьын – яатԓьан Левийын., ынан гитэнин ынкъам кавранэн. 33 Ынӄоры ванвэты, миӈкы нытваӄэн тэвиминӈэтыԓьын, пыкиргъи самарияԓьын. Ынан ԓьунин ытԓён ынкъам ейвэчу рытчынин. 34 Ытԓён эймэквъи, ынӄъом, энаркэԓепԓыткок ынин атынвыт мытӄэ эвыр э’кимԓе, рыкыԓвэннинэт. Ынӄоры ынан рывакъовнэн тэвиминӈэтыԓьын ченэтосёԓыткынык, рыпкирэннин рамкыԓьырагты ынкъам ынкы винрэннин ытԓён. 35 Ӄоԓетъыԓёк ынан йыԓнин рамкыԓьыраэтынвэты мынгыквын ынкъам иквъи: „Ӄывинрэтыркыниткы ытԓён, титэ-ым гым трэпэԓӄынтэтгъэ, ынкы трамынгыквынат ымыԓьо ӄутти яаёттэ“. 36 Мэӈин ынӄэнырык ӈыроргарык гыныкгэта гатваԓен ынанчымчаԓьо тэрмэчьыӈыԓьэ рытавэмэнӈавъё о’равэтԓьагты?» 37 Законынчечаватыԓьын татԓыӈгъэ: «Ынӄэн-ым ӈан мэӈин ейвэчетгъи». Иисусынэ ынкы ивнин ытԓён: «Ӄыԓеркын, ынкъам ымы гыт ынӈин ӄитыркын».
Марфан ынкъам Мариян ярак
38 Рымагтэты тыԓяма рэгъючечӈыԓьырык рээн, Иисус етгъи ӄоԓ мъанымнымэты. Ӈэнку ӈэвъэнйыръэ, нынныԓьэ Марфа, э’йӈэвнинэт ытри ыныкрагты. 39 Ынин гатваԓен чакэттомгын, нынныԓьын Мария. Мария вакъогъэ Этынвэн гыткаӈӄач ынкъам нэнапаԓёмтэԓӄэнат Ынинэт вэтгавыт. 40 Марфа-ым ныгпиԓьэтӄин кывайынво. Ытԓён эймэквъи ынкъам иквъи: «Этынвэгыт, эви Гыныкы тымӈаԓгоԓяӄ, гымыкчакэттомга пэԓянэн гымыкы ымыԓьо мигчир? Ӄиквын ытԓён, иӈӄун ынан гым нинэвинрэтгъэн». 41 Иисусынэ-ым ивнин ытԓён татԓыӈык: «Марфайгыт, Марфа, гыт гыпиниԓюркын ынкъам мыкэмэркэчетыркын, 42 аԓымы-ым ыннэн вэты эӈъэԓю ԓынъёԓӄыԓ. Марияна-ым ԓьунин ыныкы ԓыгэяагты ваԓьын, ынӄэн ыныкайпы ӄырым ы’ниткэгъэн».
Ченъёргаввэтгав
111 Ӄоԓ гитԓин Иисус гаченъёргаввэтгавԓен ӄоԓ ванвык. Ытԓён пԓыткугъи, ӄутынэ рэгъючечӈыԓьэ ивнин: «Этынвэгыт, ӄыныгъюԓевыткуги ченъёргаввэтгавык, ӄынур Иоаннына рыгъюԓевнинэт ынинэт рэгъючечӈыԓьыт». 2 Иисусынэ ивнинэт ытри: «Ченъёргаввэтгавык ынӈот ӄивыркынитык:
Ытԓыгын мургин, и’и’к ваԓьэгыт,
мачынан ԓыгивэймэну ы’ныԓгыркын нынны Гынин!
Мачынан нынъэԓын Энанԓявагыргын Гынин,
мачынан нытваркын тъэвчемгъогыргын Гынин
нутэйиквик, ӄынур-ым и’и’к.
3 Ӄыԓпынрыткоркын ягтаԓынво рооԓӄыԓя
морыкы амӄынъыԓёк,
4 ынкъам ӄынэнаачытораквынат мургинэт э’ӄэԓтэтти,
ӄун-ым ымы моргынан мытнэнаачыторавыркынат
тинэнъэӄэӈэтыԓьыт морыкы.
Ӄитги Гыт ынӈин, иӈӄун вэты авнатвака морыкы кыттэнгыеӈыт,
ипэ-ым ӄывириӈыткуги анӈэнаԓьэпы».
5 Ынӄоры Иисус иквъи ырыкы: «Энмэн-ым, ӄынур турык варкын тумгытум, ынкъам вай гыт етгъи ыныкагты гынунныкитэ ынкъам эвыӈӈогъан: „Тумгигыт, ӄыначыӈаквынат гымыкы ӈыръо кавкавыт, 6 гымыкы пыкиргъи тумгытум, ынраӄ-ым гым тэӈуйӈэ тытваркын рэӄэ кывэйык“. 7 Ынӄэн-ым, мэӈин ярак ваԓьын, рататԓыӈгъа: „Энанаромкавка аны гымыкы. Тытыԓ энмэч ганныматԓен, гымнан тынатчьавынат нэнэнэт, тыԓвавыркын пынрыткок гыныкы“. 8 Тивыркынитык тури, энмэн эвыр ытԓён ӄырым ныԓӄутын ынкъам ӄырым ныйыԓнин ӄотына кавкав эмтумгыԓьэтык, эвыр тъэвванԓяк, ытԓён рэԓӄутгъэ ынкъам рэйыԓнин ынкэмиԓ, тъэр ынӄэнына рамӈыԓёнэн. 9 Ынкъам Гымнан тивыркынитык: ӄыйынатыркынэткы – ынкъам торгынан рэйминӈыткы, ӄыԓӄырирыркыниткы – ынкъам рэԓьуӈыткы, ӄыпэгчаткоркынэтык – ынкъам торыкы наратытԓёмӈын. 10 Гамгао’равэтԓьан, мэӈин ныванԓяӄэн – нэймитыткуӄин, микынэ нинэԓӄыриркин – ынӄэнына нинэԓьуӄин, ынкъам мэӈин нытытԓыпэгчаткоӄэн – ыныкы нытытԓёпӄэн. 11 Рэӄытԓыгэ рэйыԓнин аккагты кымъыԓгычгын, титэ ынӄэнына рамӈыԓёнэн ынык ыннээн? 12 Эвытԓым, эвыр рамӈыԓёнэн ԓигԓиг, ыныкы рэйыԓнин чиԓимуӄ-эпээпэй? 13 Ынкъам эвыр тури, анӈэнаԓьыо’равэтԓьаторэ, гэгъюԓеттури йыԓык ченэткмэйӈэты ръэнут таӈэты ваԓьын, ӄэйвэ эты тургин И’и’кин Ытԓыгэ ӄырым ныйыԓнин Эӈэӈин Выйивый ынӄэнырыкы, микынти Ынык ванԓяркыт?»
Иисус эвытԓым Веельзевул?
14 Ӄоԓ итык Иисус ныкаԓьантоӈатӄэн эйиԓыкыԓьыргин кэԓьэк, ынкъам, титэ кэԓы ӈытогъэ, эйиԓыкыԓьин вэтгавыӈӈогъэ. Рэмкын гиничгытэтԓин. 15 Ытръэч-ым ӈыръыӄутти гивԓинэт: «Ынӄэн Веельзевулынэ, кэԓьэргин очоча, рэрмэвэннин Ытԓён каԓьантавык!» 16 Ӄутырык-ым нытэнгыеӈӄин Ытԓён – натъэвванԓяӈӈогъан Ыныкайпы эӈэӈгыйив э’э’йпы. 17 Ытръэч-ым Иисусынэ, ԓыги ԓыӈэ ыргинэт чимгъут, ивнинэт ытри: «Варат гэмгэнутэкин чинит ыныкчыку э’ӄэткуԓьын ръоравэтԓьатаԓпыгъа, ымы-ым ройыръын, миӈкы ӄонпыӈ амъянратко ваԓьыт, рэтъэттывигъэ. 18 Эвыр-ым ымы каԓьайӈын-Сатана чинит ыныкчыку янръатгъэ, эви-ым ынин энанԓявагыргын ранкытгыԓгаквъа? 19 Эвыр Гымнан тынынтоӈатыркынат кэԓьэт Веельзевулынин армагырга, ръаармагырга-ым турыкэккэрык нанынтоӈатыркынат ытри? Ынӄэната ытри нытванат торыкы судыԓьу. 20 Эвыр-ым Гымнан Эӈэӈин армагырга тынынтоӈатыркынат кэԓьэт, эвыӈан, Энанԓявагыргын Эӈэӈин энмэч етгъи торыкагты. 21 Эвыр эрмэԓьэ о’равэтԓьата гырыма рыюркынин чиниткин яраӈы, ынин яӈайыръын гынрэтэты ратвагъа. 22 Ытръэч-ым эвыр пэнрыткоркын ыныкы мэӈин армаӈ ваԓьын, эвыр раԓвыгнэн ытԓён, риткэгнин ынык ырыт, ръэнут мычвыно ԓыгнин ынӄэнына, ынкъам рэтэйвыгнин ынык пэрэё. 23 Мэӈин ванэван Гымык рээн нытвагъан, ынӄэн Гымык о’раԓвагты ваԓьын. Мэӈин ванэван нынумэкэвын Гымык рээн, ынӄэн ныԓяпԓыпатӄэн».
Кэԓьин паԓӄынтатгыргын
«24 Титэ кэԓы нынтоӄэн о’равэтԓьайпы, ытԓён ныԓейвыткуӄин эмԓыкэванвыткок, эмыԓӄырирэ ваны паӈъэвӈытокэн, ынкъам эԓьукэ ԓыӈык, нивӄин: „Китаӄун-ым мыпэԓӄынтэтгъэк гымыкрагты, мэӈӄо тынтогъак“. 25 Ынкъам, пэԓӄынтэтык, нинэԓьуӄин ынӄэн гэӈуйвэгыткуԓин ынкъам гэйыръытвыԓин. 26 Ынкэӈит ытԓён нэквэтӄин ынкъам нинэпириӄинэт ынык рээн ӄутти ӈэръамытԓыӈэн кэԓьэт, пытӄыанӈэнаӈ ынык ваԓьыт, ынкъам ытри, рэсӄивык, ынкы нынымытваӄэнат. Ӄымэԓ ӈотэнъоравэтԓьан пытӄыа’ткэӈ ы’ттъыёԓвагыргык нытваӈӈоӄэн».
Иисус о’птыӈ вальын Ионана
27 Иисусынэ ынӄэн тывма, ӈэвъэнйыръын о’равэтԓьаԓыкойпы ӄуԓиԓьэтгъи: «Кычьымыԓьын ынӄэн ытԓя, микынэ нагтогыт Гыт ынкъам нанԓыватгыт!» 28 Иисус-ым татԓыӈыткогъэ: «Кычьымыԓьыт ынӄэнат, микырык наваԓёмыркын Эӈэӈин вэтгав ынкъам нэркыԓеркын тывъё!»
29 Титэ-ым рэмкын умэкэтръугъи Иисусынэ гроԓмакы, Ытԓён вэтгавыӈӈогъэ: «Коԓё гъэӄэрэԓин игыркин тыӈэрэт! Натъэвытвыркын эӈэӈгыйив, ытръэч-ым ӄырым ныйыԓын ырыкы эӈэӈгыйив, рыпароч Ионан эӈэӈгыйивык. 30 Миӈкыри Иона нъэԓгъи эӈэӈгыйиву Ниневиякэн нымытваԓьырыкы, ԓыгэн-ым ынӈин Экык О’равэтԓьаргэн ратвагъа эӈэӈгыйиву игыркин тыӈаратэты. 31 Айваԓыӈӄачкэн тиркэрмэӈэв рэетгъэ Суд-ы’ԓёк ынкъам энаачо рэԓгыгнинэт ӈутинтыӈэрэткин о’равэтԓьат, ӄэԓёӄъым ытԓён нотачьомыткынгыпы гэетԓин паԓёмтэԓынво тиркэрмин Соломонын кувчемгъогыргын. Игыр-ым турык рээн ынӄэн, мэӈин о’птыӈ ваԓьын Соломонына. 32 Нымытваԓьыт Ниневияк рэенӈыт Суд-ы’ԓёк ынкъам энаачо нэрэԓгыӈын ӈутинтыӈэрэт, ӄэԓёӄъым ниневияԓьа, ваԓёмык Ионанэн тъэввэтгаквыргын, ыргин ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ гэтчыԓин. Игыр-ым турык рээн Ынӄэн, Мэӈин о’птыӈ Ионана ваԓьын».
Ээк овэкэгты
«33 Ванэван микынэ нытриԓнин ӈыԓетыԓьын ээк ыяа ваԓьык ванвык эвытԓым кукэгиӈкы. Аны вай йъэԓыги ынӄэн нытриԓӄин оԓечгыткынык, иӈӄун рэсӄивыԓьэ ы’нԓьуркын ӄэргыӄэр. 34 Гынинэт ԓыԓет – ынӄэн гыныкувикин ээк. Эвыр гынинэт ԓыԓет тэӈык инэԓьуркыт, ымыԓьо гынин увик ӄэргыԓьын. Ыныкит-ым ԓыԓет инэԓьуркыт э’ткиӈык, ымыԓьо гынин увик вусӄыԓьын. 35 Аны вай ӄыгитэ, гыныкгэта ӄэргыӄэр, гыныкчыку ваԓьын, ӄырымэн эты вусӄывуч? 36 Ынӄэната, эвыр ымыԓьэты гынин увик ӄэргыԓьын ынкъам уйӈэ ымы ръэнут вусӄыԓьын, ынкы ымыԓьэты ӄэргытваркын, ӄынур аакгыпы рыӄэргавъёйгыт».
Иисус рэнаачатыркын
37 Титэ Иисус вэтгавыпԓыткогъэ, ӄоԓ фарисейыԓьа э’йӈэвнин Ытԓён митиврэк. Иисус рэсӄиквъи ынкъам арычгывакъогъэ. 38 Фарисейыԓьа-ым ԓьунин, энмэн Ынан ԓюӈиԓгытэвэ мынгыт мэтэвраӈӈотагнэты, ынкъам гиничгытэтԓин. 39 Ытръэч-ым Этынва ивнин ытԓён: «Вай-ым торгынан, фарисейыԓьа, гыргочаӈӄач койӈыт ынкъам уӄӄэмэт эчерикэ рытыркыниткы, ипэ-ым тури нытуԓьытури ынкъам нанӈэнаторэ. 40 Тотъэты ваԓьыторэ! Эви Ынӄэнына, Микынэ рытомгавнэн тургин гыргочан, ванэван нынтомгавнэн ымы тургин йыръын? 41 Ӄылпынрыркынэткы ӈъоԓьыт ымԓеӈгыпы рэвинрэнӈэ ытри, ынкэӈит турык ымыԓьо ратвагъа эпэты ваԓьо.
42 Э’тки торыкы, фарисейыԓьыторэ, ӄэԓёӄъым торгынан йыԓыркыниткы мынгытӄав чывипыт мятайпы, рутайпы-таӈыткэвъайгыпы ынкъам ӄутти тыӈачьэпы эвыр ырыгтыӈайыръэпы, тури паатык ӄэгԓын итык ынкъам ы’ԓгычьэтык Аӈаӈэты. Аны вай рыковратавъёԓӄыԓ ынӄэн, ынкъам ымы ӄоԓ антээватка. 43 Э’тки торыкы, фарисейыԓьыторэ, ӄэԓёӄъым тури нытэӈычьэттури инэнԓек синагограк, тэгъеӈыркынитык, иӈӄун нывэймэнъэв ы’нйиԓытриԓыркынитык варатэн омакатынвык. 44 Э’тки торыкы! Тури ӄынур эгыйивӄэвкыԓьинэт панэнаԓьытванвыт: о’равэтԓьат ԓейвыткуркыт ынӄэнаткынык ратгэмаво ԓыӈэ».
45 Ынкэӈит ӄоԓ законынчечаватыԓьын крупупэтгъи Иисусына: «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, Гыт ынӄэната ымы морыкы инэнъээ’выткуркын». 46 Ытръэч-ым Иисус иквъи: «Э’тки ымы торыкы, законынчечаватыԓьыторэ, ӄэԓёӄъым торгынан аӈъачтагнэты о’равэтԓьарыкы йыӈэркыниткы имтит, чинит-ым ымы ӄырым киткит ӄынвинрэттык. 47 Э’тки торыкы, ӄэԓёӄъым тэйкыркыниткы кэтъоквыт мэтъатвыткоԓьырыкы, микынти ганмыԓенат тургин ы’ттъыютԓьэрык. 48 Ӈотӄэната рыкаԓыровыркынэткы, вэтгыры варкынэтык турык ы’ттъыютԓьэк рээн: ыргынан ганмыԓенат мэтъатвыткоԓьыт, торгынан-ым тэйкыркыниткы ырыкы кэтъоквыт. 49 Эӈэӈэ Чиниткин кувчемгъогыргык митъэԓьунин ынӄэн, титэ иквъи: „Гымнан трэнӈивынэт ырыкы мэтъатвыткоԓьыт ынкъам пынԓыратыԓьыт. Ӄутти ыргынан наранмынат, ӄутти ԓымынӄо нэрэркыԓеԓьэтынэт. 50 Ынкъам Гымнан трэтэнымчевӈын игыркин тыӈэрэт курэ ымтымъёттэ мэтъатвыткоԓьык рытомгавтагнэпы вагыргын: 51 Авельгыпы Захариятагнэты, мэӈин ганмыԓен вытгырык энанэнтыткованвык ынкъам таароӈрак“. Ии аны, тивыркынитык: трэтэнымчевӈын ӈутинтыӈэрэт. 52 А’ткэӈэты торыкы, законынчечаватыԓьыторэ, ӄэԓёӄъым торгынан ԓыги рытчыткы, миӈкыри рэсӄивык Энанԓявагыргэты Эӈэӈин, ытръэч-ым тури чинит ԓюӈрэсӄивэ, ынкъам ымы рэрэсӄивӈыԓьыт ԓюӈытриԓе».
53 Иисусынэ тывнэн ӈоот ынкъам ӈытогъэ. Ынкатагнэпы инэнчичевэтыԓьэ Каԓегыргыкэн ынкъам фарисейыԓьа, анӈэнайпыԓьыт Ыныкы, намӈыԓёԓьатыӈӈогъан, 54 иӈӄун вэԓер рэӄык энаачо ԓыӈык Ытԓён.
Ынӈэ эвинвыы’ръунтэткэ
121 Ынкэӈит умэкэтгъэт йъарат кытнымкыӄэнат о’равэтԓьат, рыпэт ӄычекытвак нырыттэԓыткоӄэнат ыргичгу. Иисус эвыӈӈогъэ Ынин рагъёчачӈыԓьырыкы: «Гынрыру ӄыԓгыркыниткы фарисейыԓьэн нэнаврыӈӄэн винвыы’ръунтэт. 2 Уйӈэ ымы ръэнут атчеты ԓынъё, ръэнут ӈотӄо эвытрэткэ нынъэԓын, ынкъам ымы уйӈэ ръэнут вэнвакы ваԓьын, ръэнут ӈотӄо ԓыги эԓгыкэ нынъэԓын. 3 Ымыԓьо, ръэнут тывыркынэткы вусӄымчыку, нараваԓёмӈын ы’ԓёӄэргык, ынкъам ръэнут торгынан ӄотына вэнвывэтгава ивыткы ярак, нараӄоԓеԓьаттывӈын ӈаргыноӈӄач о’раӈ».
Мэӈин э’ӄэԓиӈу ԓынъёԓӄыԓ
«4 Тивыркынитык, Гымыгтумгытури: ынӈэ э’ӄэԓиӈу эԓгыкэ ынӄэнат, микырык гаймаӈэн наранмыӈын эмувик, ынӄоры ӄырым ръэнут ԓым ы’нынрэӄэвын. 5 Гымнан трэныгйивэнӈын, мэӈин торгынан э’ӄэԓиӈу ԓынъёԓӄыԓ: айыԓго ӄыԓгыркыниткы Ытԓён, Мэӈин кытармаԓьын ринтык тымъёйгыт таӈӄонпыӈтанымчаӈгыргыкэн ванвэты. Ии аны, тивыркынитык, ынӄэн вай Ытԓён айыԓго ԓынъёԓӄыԓ! 6 Эви ванэван ӈиръэ пыԓвынтыманэт ы’нъяанат корынво мытԓыӈэн мъыпчиӄэт? Эӈэӈэ-ым ԓёӈынтыгэвата ымы ыннэн ырыгԓыку. 7 Турык-ым ымы кырвитти ԓевтык ымыԓьо гарыԓгыԓенат. Ынӈэ э’ӄэԓиӈэткэ! Тури этчывэԓыӈ ваԓьыторэ мыгмъыпчиӄэк».
Микынэ э’нӄу рэԓгыгнин Иисус
«8 Гымнан тивыркынитык: гэмгэмэӈин ивыпкэ ынкъам о’раӈ ԓымаԓявыркын Гымыкы, ынӄэн Эккэтэ О’равэтԓьаргэн ратвыгнэн ангелырыкы Эӈэӈин: „Ытԓён – Гымнин“. 9 Гэмгэмикынэ-ым э’нӄу нэрэԓгыркынигым о’равэтԓьарык ягна, ынӄэн ымы Ынан э’нӄу рэԓгыгнин Эӈэӈин ангелырык ягна. 10 Эвыр мэӈин ракоԓьовэтгавыркын О’равэтԓьа-Аккагты, Эӈэӈэ ранэнаачыторавнэн, ытръэч-ым микынэ анӈэна коԓьотвыркынэн Эӈэӈин Выйивый, ынӄэн Эӈэӈэ ӄырым нынэнаачыторавнэн.
11 Титэ нэрэпиритык синагограгты армагты ынкъам очо ԓыӈъёгты, ынӈэ тури эԓиӈиԓюкэ, миӈкыри очыткок чинитувик вэрэӈынво, ԓымэвыр ръэнут тывык, 12 ӄэԓёӄъым Эӈэӈин Выйитэ нэрэныгъюԓевтык кэтэмынкэӈит, ръэнут очыткок».
Эчимгъукэ ваԓьын гаймычьыԓьын
13 Икумэӈин о’равэтԓьаԓыкойпы иквъи Иисусына: «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт! Ӄиквын гымнин йичьэмиттумгын, мачынан нынъянръавнэн гымыкы ытԓыгэ пэԓяё яайыръыгаймычьын». 14 Иисусынэ-ым татԓыгнэн ытԓён: «Микынэ найпатгым Гым судык тури ԓымэвыр рычичьэтык тургинэт а’тъеквыргыт?» 15 Ынӄоры-ым Ытԓён эвыӈӈогъэ ырыкы: «Гынрыру ӄыԓгыркыниткы рапойгыӈпэчгычьатгыргын, ӄэԓёӄъым о’равэтԓьэн вагыргын атвакыԓьэн нымытвайыръэпы, ӄэйвэ эвыр ынык варкын ымыԓьо гапароԓма». 16 Иисусынэ тывнэн ырыкы нэнъайвымӈыԓтэԓ: «Ӄоԓ гаймычьыԓьэн энанынӈавъяргык гатваԓен тэӈтыӈэчьынӈэн. 17 Ынкъам ытԓён нычимгъуӄин: „Ынраӄ вай мырэӄыгъэк? Гым уйӈэ аванвыка румкэвык тыӈэчьынӈэн“. 18 Ынӄъом ытԓён иквъи: „Вай-ым ынӈин гым тритгъэ: трэнчимэвӈынэт гымнинэт пэтыгынрэтрат ынкъам трэтэйкыӈынэт нымэйыӈӄинэт, трамайынԓяӈын ӈэнриԓы ымыԓьо кавкавтыӈачьыԓӄыԓ ынкъам гымнинэт ымыԓьо ӄутти тыӈачьырооԓӄыԓтэ, 19 ынкъам эмӄэԓеԓвынэ триквъэ: игыр гымык нымкыӄин нымытвайыръын, ратанӈавӈэн мыкгэвэгты. Ӄыпаӈъэвӈыторкын, ӄыӄамэтваркын, ӄиквичиркын ынкъам ӄытэӈычьэтыркын“. 20 Ытръэч-ым Эӈэӈэ ивнин ытԓён: „Эчимгъуки! Игыр ныкитэ гыт рэвъигъэ. Мэкына рапэԓятгъа ымыԓьо гынан рытэнмавъё ченэтовэкэгты?“ 21 Ынӈин нытваӄэн о’равэтԓьак, микынэ румэкэвыркынин гаймычьын ченэтэты, наӄам ванэван ныяатконэн Эӈэӈин тагъяӈгыргыгъет».
Ԓымаԓятгыргын ԓымэвыр ӄовчемгъогыргын
22 Рагъёчачӈыԓьырыкы-ым Иисус иквъи: «Ынӄэната Гымнан тивыркынитык: ынӈэ эӄувчимгъукэ рооԓӄыԓеты ынкъам авэръэты. 23 Аԓымы ягтаԓгыргын этԓы ытръэч рооԓӄыԓ, ынкъам увик варкын этԓы амавэръэты. 24 Ӄыгитэгыткы вэԓвыт: ытри ванэван нинэнритԓевынэт ынкъам ванэван ныпиӈвытрывъэйгыркинэт, уйӈэ ырык ымы гынрэтрат-ӄумъыт ымы кавкавтыӈачьыԓӄыԓкэн яӈат, наӄам Эӈэӈэ нинэрэӈӄинэт ытри. Миӈкэмиԓ-ым тури таӈыӈ пчиӄэк? 25 Микынэ ӄовчемгъогырга гаймаӈэн рэнивԓевнин чиниткин ягтаԓгыргын вэԓер-ым ыннанкаԓевытгырэты? 26 Эвыр-ым торгынан рыпэт ынӈин ваԓьын мъэӄэй ԓывавыркынэткы, рэӄу ӄувчимгъуу ԓыӈыркыниткы ӄутти? 27 Ӄыгитэгыткы миӈкыри нымэйӈэтӄинэт тампэраэԓгытыӈачьыт: ытри ванэван нымигчирэтынэт, ванэван нываӈэнат. Ытръэч-ым, тивыркынитык, рыпэт Соломон эргычьанма ԓёӈавэръэпыԓьын таӈыӈ ынӄэнак гэмгэтыӈэчьык. 28 Эвыр Эӈэӈэ ынӈин равэръэпатыркынэн въагԓыӈын, э’ми игыр варкын, эргатык-ым нэрэнинтыӈын йынйынэты, эты ӄырым ы’навэръэпаттык ымы тури, мъаԓымаԓкэторэ? 29 Ӄун-ым эԓӄырирыԓьэткэ, ръэнут торгынан рэнуӈыткы ԓымэвыр ръэнут рэԓпыӈыткы, ынӈэ эӄувчимгъукэ. 30 Ынӄэн авынчемгъоё ӄутыргин нымытваԓьыргэн нутэйиквик. Тургин Ытԓыгэ ԓыги, тури ӄамэтваԓьыԓӄыԓторэ, ыпавыԓьыԓӄыԓторэ ынкъам авэръэпыԓьыԓӄыԓторэ. 31 Ԓыгикытъэттэгын ӄыԓӄырирыркыниткы Энанԓявагыргын Эӈэӈин, ымыԓьо-ым чымӄык рэйыԓнин торыкы. 32 Ынӈэ э’ӄэԓиӈэткэ, мъыӈаԓвыԓьэты пэраԓьыторэ! Ӄэԓёӄъым тургин Ытԓыгэ рантэнмавнэн торыкы Энанԓявагыргын. 33 Ӄынвиԓыткувыркыниткы ръэнут турык ваԓьын ынкъам ӄывинрэтгыткы ӈъоԓьыт. Ӄытэйкыркыниткы торыкы апэтаткыԓьэнат гаймычьыёчгыт, этэԓпыкыԓьин анъямынгыквын и’и’к, ӈэнри туԓьэтыԓьын эймэвкыԓьин ынкъам миӈкы ӄырым рэӄэ ынӄэн нынъэӄэрэвнин. 34 Ӄэԓёӄъым миӈкы тургин гаймычьын, ынкы ратваркын тургин ԓинԓиӈ».
Кыюԓьэтыԓьын пурэԓ
«35 Ӄытваркынэтык ӄонпыӈ тантэнмавэты: эвиръыт тургинэт гэричитԓинэт ынкъам ээкэт гэнынԓевԓинэт. 36 Энагԓятыԓьо ӄытваркынэтык ынӄэнырыкы, микырык нъатчаркын этын, пэԓӄынтэтыԓьын ӈавтыӈгыргэпы, иӈӄун ԓыгэн ынкы тытԓынвэнтэтык ыныкы, титэ ытԓён рэпэԓӄынтэтгъэ ынкъам ракагпэгчаткогъа. 37 Кычьымыԓьыт ынӄэнат пурэԓти, микынти пэԓӄынтэтыԓьэ этынва рэԓьугнинэт эйыԓӄэткыԓьинэт. Ԓыгиӄэйвэ тивыркынитык, ынан чинит рэричиннин иръын, рантэнмавнэн рооԓӄыԓ ынкъам ранвакъовнэнат ытри кывайынво. 38 Кычьымыԓьыт ытри, эвыр этынва рэԓьуркынинэт эйыԓӄэткыԓьу ваԓьо, икутитэ ытԓён рэпэԓӄынтэтыркын, гынунныкирик эвытԓым эргыръома. 39 Ԓыги ӄыԓгыркыниткы, эвыр яраэтынва ԓыги нъынтынин, титэ рэетгъэ туԓьэтыԓьын, ӄырым нъывэԓвачьатын вэнвырасӄэквыргык ыныкрачыкогты. 40 Ымы-ым тури ӄытваркынэтык тэнмавэты, ӄэԓёӄъым Экык О’равэтԓьаргэн рэпэԓӄынтэтгъэ ынӈот, титэ торгынан ӄырым ӄъатчагыткы».
41 Ынкэӈит Ытԓён пынԓёнэн Пётрына: «Этынвэгыт, Гынан тывыркын ынӄэн нэнъайвымӈыԓтэԓ морыкагты ԓымэвыр ымыԓьорыкы?» 42 Иисус татԓыӈыткогъэ: «Ӄытваркынэтык ынӈин ваԓьо, ӄынур мычвынэты ваԓьын ынкъам кувчемгъоԓьын яраэнанԓяԓьын, мэӈин этынва аԓгыгаркэгты гаймаӈэн райпаннэн ымыԓьо пурэԓин ынпычьу ынкъам ранывъёԓьавнэн ыныкы тэйвыӈык ыргин рооԓӄыԓ. 43 Кычьымыԓьын ынӄэн пурэԓ, мэӈин пэԓӄынтэтык этынва рэԓьугнин ынӈин итыԓьын. 44 Ԓыгиӄэйвэ тивыркынитык, ынӈин ваԓьын пурэԓ этынва райпаннэн ынпычьу ынин ымнымытвайыръык. 45 Эвыр-ым ӈотӄэн пурэԓ эмӄэԓеԓвынэ риквъэ: „Ӄырым пэтԓе ныпэԓӄынтэтын этын“, ынкъам ратаԓяйвыӈӈонэнат пурэԓти ынкъам пурэԓӈэвти, ръаӄэмԓёӈӈогъа, раӄамэтваԓьатыӈӈогъа, – 46 этын ӈутинпурэԓин рэпэԓӄынтэтгъэ, титэ ынӄэнына ӄырым нъатчанэн ытԓён, ынкъам ынкэӈит кэԓивытгырык, титэ ынан таӈгэмо; этынва ратаԓяйвынэн ынӄэн ынкъам рунмэтчигнин, рэтэнымчегнин ӄынур очыԓьыкыԓьэн. 47 Пурэԓ, микынэ ԓыги ԓыӈыркынинэт ыныкэтынвэн чинитчимгъут, тагъяӈгыргыт, ытръэч-ым ӄырым нынкуврэтэвнинэт ынӄэнат, эейвэчкэ наратаԓяйвын. 48 Эвыр-ым пурэԓе ынӄэнат гэмо нинэԓгыӄинэт ынкъам рэнрэӄэвнин ръэнут ӈан, рэӄык курэ ытԓён таԓяйвыёԓӄыԓ, танымчаӈгыргын ыныкы ратвагъа тъарыӈ. Мэкына нымкъэв гэйытԓин, ынӄэнайпы нымкъэв рамӈыԓёгъа, ынкъам мэкына нымкыӄин мычвыно гэԓгыԓин, ынӄэнайпы пытӄымыкыӈ ратъэвымӈыԓёгъа».
Янръатгыргын
«49 Гым тыетык рынынԓявынвы йынйын нутэйиквик, ынкъам ԓыгикытъэттэгын тытэгъеӈыркын, иӈӄун ынӄэн энмэч ныюнэтын! 50 Ӄытыԓьыԓӄыԓигым Гым тымынвэты, ынкъам тыԓиӈиԓюркын ынӄэн нъаԓтагнэты! 51 Тури ӈэвэӄ чимгъуркынитык, Гым тыетык йыԓынво онтымвагыргын нотаеквэты? Гымнан тивыркынитык – ванэван, янръатгыргын! 52 Ӈоткатагнэпы, эвыр ярак мытԓыӈыргарэ, ытри раянръанӈыт: ӈыроргарык э’нӄу нэрэԓгыркынэт ӈирэӄ ынкъам ӈирэргэрык э’нӄу нэрэԓгыркынэт ӈыроӄ. 53 Ытԓыгэ э’нӄу рэԓгыркынин экык, ытԓьата э’нӄу рэԓгыркынин ӈээкык ынкъам ӈээккэтэ э’нӄу рэԓгыркынин ытԓя, ӈавматаԓьа э’нӄу рэԓгыркынин ынтэ ынкъам ынтыёта э’нӄу рэԓгыркынин ӈавматаԓьын».
Гыйивыт эймэвтыԓеԓьин этгыргэн
54 Ӄычекытваԓьырыкы-ым Иисус иквъи: «Титэ торгынан ԓьуркыниткы, ӄэраԓгыӈӄач ининигъи йъын, тури ԓыгэн эвыр ивыркынитык: „Риԓыръугъэ“, ынкъам ынӄэн ынӈин нытваӄэн. 55 Титэ-ым айвачыӈӄачайпы, тури нивтури: „Рагытԓягнаръогъа“, ынкъам ынӄэн ынӈин нытваӄэн. 56 Винвыы’ръунтэтыԓьытури! Гъюԓетыԓьытури эԓкыԓык ӈаргынэн, ԓыги нинэԓгытури рэрэӄыӈытык, ԓьома-ым гыйив эймэвтыԓеԓьин этгыргэн, тури ванэван ӄырэӄытык?
57 Иа’м торгынан чинит ԓывавыркынэткы кычгэпык, ръэнут торыкы эпыӈ вальын? 58 Вай-ым тэнмычьын, титэ гыт тыԓеркын гынык раԓвыӈчеттомгык рээн судэты, нымэԓьэв ӄитги ынӈин, иӈӄун ӄывэтгычьатгэ ынык рээн еп тыԓяма, ӄэԓёӄъым ынан нэрэнԓьэтэтгыт судыԓьэты, судыԓьэ-ым нэрэйыԓгыт восӄырамэгчератыԓьэты, восӄырамэгчератыԓьа-ым нэрэнинтыгыт восӄырачыкогты. 59 Ԓыгиӄэйвэ тивыркынигыт, ӈоонӄо ӄырым ӄынтогэ, виин ӈан ачыӈыпԓыткока ытръэсӄэвкин мъаманэӄайтагнэты».
Ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ ӄытчыгын, иӈӄун эвнэвъикэ
131 Ынкэтэгнык ӈыръыӄутти етгъэт Иисусына ынкъам пыӈыԓтэԓгъат, энмэн гаԓиԓеяԓьыт ганмыԓенат Пилатына, титэ ытри гатаароӈԓенат. 2 Иисусынэ ивнинэт ытри татԓыӈык: «Тури чимгъуркынитык, ынӄэнат галилеяԓьыт гатваԓенат а’ӄаԓтатыӈ ваԓьо ымыԓьо ӄутырык галилеяԓьырык, эвыр ынӈин тэвиминӈэтгъэт? 3 Аны ванэван, тивыркынитык! Ытръэч-ым эвыр тургин ы’мпаӈвагыргын ӄырым аԓваӈ ӄытчыгыткы, рэвъитык ымыԓьоторэ, ӄынур ытри! 4 Эвытԓым тури чимгъуркынитык, ӈан кыԓгынкэн ӈыръо пароԓ о’равэтԓьат, мэкырыкы эрэтгъи Силоамкэн эквырайӈын ынкъам тымнэнат ытри, гатваԓенат энаачыӈ ваԓьо ымнымытваԓьырык Иерусалимык? 5 Аны ванэван, тивыркынитык! Ытръэч-ым эвыр ы’мпаӈэты ваԓьын тургин вагыргын ӄырым ӄынтэӈытвэтгыткы, рэвъитык ымыԓьоторэ, ӄынур ытри!»
Этыӈэйыръыкыԓьин уттуут-инжир
6 Ынӄоры Иисусынэ тывнэн ырыкы нэнъайвымӈыԓтэԓ: «Ӄоԓ о’равэтԓьэн виноградынӈавынвык гэнӈэԓин уттуут-инжир. Ытԓён етгъи ӈэнриԓы ынкъам ӄырэрыӈӈонэнат ынкэкин тыӈэйыръыт, ытръэч-ым ԓюнԓьутэ. 7 Ынкъам ынкэӈит ынан ивнин мигчирэтыԓьын ынык нутэсӄык: „Вай-ым энмэч ӈыръо гивиӈитти тыетыркын ӈутри ынкъам тыԓӄырирыркынэт ӈутинуттык тыӈэйыръыт, ынӄэнат-ым уйӈэ. Ӄъаԓыгатгагын ынӄэн! Рэӄу ӈан яаркынэн нутэсӄын?“ 8 Ытръэч-ым ытԓён татԓыӈык ыныкы иквъи: „Этынвэгыт, ӄыпэԓягын ынӄэн ӄээӄын ыннэн гивиӈит. Гымнан травыԓпаткоӈын ытԓён, траа’ԓямайӈыӈын нутэсӄын. 9 Вэчьым, ӄуԓигивик ынӄэн ратыӈайыръатыӈӈогъа? Эвыр-ым ӄырым, ынкэӈит тръаԓыгатгаӈын ынӄэн“».
Ӈэвъэнйыръын гэнмэԓевэтԓин субботак
10 Ӄоԓ синагогык Иисус гэнинъэйвыԓин субботак. 11 Ынкы гатваԓен каӈэԓьытваԓьын ӈэвъэнйыръын, ытԓён аръаԓя ныԓвавӄэн вэтгатык: кыԓгынкэн ӈыръо пароԓ гивиӈитти гакаԓьайпыԓен. 12 Ԓьук ытԓён, Иисусынэ э’йӈэвнин ынкъам ивнин: «Ӈэвъэнйыръигыт! Гыт этъыԓкыԓьу нъэԓи». 13 Ынан мынгытрэԓнэн, ынкъам ытԓён ԓыгэн эвыр вэтгатгъэ ынкъам анъяӈӈонэн Эӈэӈ.
14 Синагогракэн очоч, анӈэнайпыԓьын ынӄэната, энмэн Иисусынэ рымэԓевэннин субботак, иквъи варатэты: «Варкыт ыннанмытԓыӈэн ы’ԓёт мигчирэткин. Ынӈэнъыԓёк-ым ӄыетыркынитык маԓявынво, ынӈэ-ым субботак».
15 Ытръэч-ым Этынва татԓыгнэн ытԓён: «Винвыы’ръунтэтыԓьытури! Эви ванэван микынэ турыгԓыку нывъяннэн вотытванвэпы тыркыԓьын ԓымэвыр ярагыннэкосёԓ субботак ынкъам нынрывинрынин эмлылпынрынво? 16 Ытԓён-ым, яатԓьаӈав Авраамын, мэӈин каԓьайӈа-Сатанана ымыԓьо кыԓгынкэн ӈыръо пароԓ гивиӈитти кэӈиԓьу гэтчыԓин, чамъам рымаԓявъёԓӄыԓ тъычгыгыргэпы субботак?» 17 Титэ Ынан ынӄэн тывнэн, ымыԓьо Ынинэт ӄыръачеттомгыт гаӈыркыԓятԓенат, варата-ым коргаво гэԓгыԓинэт Ынинэт чекаԓваӈ ваԓьыт тайкыгыргыт.
Въэйтыӈэчьыкин тыӈачьыԓӄыԓӄай ынкъам инэнпээв
18 Ынӄоры Иисус пынԓёгъэ: «Миӈкыри мытвыгъан Энанԓявагыргын Эӈэӈин? Рэӄык Гымнан мынтэнмыгъан ынӄэн? 19 Ытԓён гэнагԓятԓен въэйтыӈэчьыкин тыӈачьыԓӄыԓӄаеты, ръэнут о’равэтԓьата пиринин ынкъам инэнритԓевнин чиниткин инэнтыӈэвкин ванвык. Тыӈэчьыԓӄыԓӄэй мэйӈэтгъи ынкъам нъэԓгъи утту, ӄымэԓ ымы пчиӄэт гаймаӈэн такытчыгъёӈгъат ыныквырэткынык».
20 Ынкъам ӄээӄын иквъи Иисус: «Рэӄык Гымнан мынтэнмыгъан Энанԓявагыргын Эӈэӈин? 21 Аны вай ӄыгитэ инэнпээв: ӈоот вай ӈэвъэнйыръэ киткинуӄэй рытриԓнин пиӈвытрычыку, пэԓянэн ынкатагнэты, титэ-ым киԓит рэпээтгъэ».
Нычьувыӄин тытыԓ
22 Иисус гэԓеԓин мэйӈынымнымысӄэтэ ынкъам мъэнымнымысӄэтэ, гинэныгъюԓевԓин о’равэтԓьак. Ытԓён гэквэтԓин Иерусалимэты. 23 Ӈыръымикынэ пынԓёнэн Ытԓён: «Этынвэгыт, ӄэйвэ эты ытръэч тъэркинэт рэегтэԓӈыт?» 24 Иисусынэ ивнинэт: «Ӄыӄитпыԓьэттык, иӈӄун рэсӄивык нычьувыӄин тытԓеты, миӈкыри ӄун мыкыԓьыт рэрэсӄивӈыт, ытръэч-ым раԓвавӈыт. 25 Титэ-ым рэԓӄутгъэ яраэтын ынкъам ранныманнэн тытыԓ, тури ратвэтчатваркынэтык ӈаргыноӈӄач, тытыԓ рапэгчаткоӈӈоткы ынкъам рэвыӈӈотык: „Этынвэгыт, ӄынвэнтэтгын морыкы!“ Ытръэч-ым ытԓён рататԓыӈыткогъа торыкы: „Гымнан гэмо, микытури ынкъам мэӈӄоторэ“. 26 Ынкэӈит тури рэвыӈӈотык: „Мури гынык чеэкэй гаӄамэтваморэ ынкъам гапавморэ. Гыт гинэныгъюԓевыткуйгыт морыкравытгырык“. 27 Ытръэч-ым ытԓён риквъэ: „Гымнан гэмо, микытури, мэӈӄоторэ. Аԓва ӄынъэԓтык гымыкайпы, ымыԓьоторэ э’ӄэԓтэтыԓьытури!“ 28 Рэԓьуӈыткы Авраам, Исаак, Иаков ынкъам ымыԓьо мэтъатвыткоԓьыт Энанԓявагыргык Эӈэӈин, тури-ым – ӈаргыноӈӄач, э’нӄу ԓынъёторэ! Ӈэнку ратэргаттык тури ынкъам раванныӄъаӄаттык. 29 Рэенӈыт тыӈаӈӄачгыпы ынкъам ӄэраԓгыӈӄачгыпы, айгысӄыӈӄачгыпы ынкъам айвачыӈӄачгыпы ынкъам рарычгываӄъоӈыт кытӄамомакатынвык Энанԓявагыргыкэн Эӈэӈин. 30 Варкыт яачыӈкэнат, микынти рэнъэԓӈыт ы’ттъыёԓкэнано, ымы варкыт ы’ттъыёԓкэнат, э’ми рэнъэԓӈыт яачыӈкэнано».
Иисусынэ тэрго ԓыӈыркынин Иерусалим
31 Ынкъам вай етгъэт ӈыръыӄутти фарисейыԓьыт ынкъам иквъэт Иисусына: «Гыт вынэ ӈоткоры ӄэквэтги, Иродына Гыт наранмыӈыркынэгыт!» 32 Иисус татԓыӈгъэ: «Ӄыԓӄытгытык ынкъам ӄиквыткы ӈотэнъэгычгэты: „Гым тыкаԓьантавыркын ынкъам тинэнмэԓевэтыркын ӈотэнъыԓёк ынкъам эргатык, ӈыроӄав-ым ы’ԓёк трэпԓыткугъэ. 33 Ытръэч ымы ӈотэнъыԓёк, ымы эргатык, ымы рымагтъыԓёк Гым тыԓеԓьыԓӄыԓигым, миӈкыри ӄун ынӈин атвакыԓьэн, иӈӄун мэтъатвыткоԓьын ы’нынмын этԓы Иерусалимык“. 34 Иерусалим, Иерусалим! Гынан тымыркынат мэтъатвыткоԓьыт ынкъам выԓгыпыткойвыркынат выква тыӈэвыёттэ гыныкы! Тъэче Гымнан трэнумэкэвӈын гынин ымварат Гымык гроԓмакы, ӄынур пчиӄэтэ – ӄэйыпчиӄэт, ытръэч-ым гъэнӄэттури! 35 Ынкъам вайъым тургин яраӈы амӄачгыпо пэԓяркын! Тивыркын торыкы, Гым торгынан ӄырым ӄинэԓьутык, виин энъэԓкэ вагыргын, титэ ривтык: „Таӈаӈэнмыё Тыԓеԓьын Этынвэпы!“»
Фарисейыԓьэн ярак
141 Ӄоԓ итык субботак Иисус етгъи ӄоԓ фарисейыԓьэн очочен ярагты мэтэранво. Ытԓён ныԓгитэӈгитэӄин. 2 Иисусынэ ранъав гарычгывакъоԓен тъытԓьэн о’равэтԓьан, имԓыпээтыԓьын. 3 Иисусынэ пынԓёнэнат законынчечаватыԓьыт ынкъам фарисейыԓьыт: «Эты гаймаӈэн рымэԓевэтык субботак эвытԓым ынӈэ?» 4 Ытри авъеткынка гатваԓенат. Рыйик рымэԓевэннин ытԓён ынкъам рытриԓнин. 5 Ырыкы-ым Ытԓён иквъи: «Эвыр икумикын турык экык эвытԓым тыркыԓьын рэрэтгъэ мэмԓынтоёԓгычыкогты, эви торгынан ынкэӄэй ӄырым ӄыгтогыткы ытԓён ымы субботак?» 6 Ынкъам гаԓвавԓенат татԓыӈыткок Ыныкагты.
Нинъэйвын рамкыԓьэты ынкъам этынвэты
7 Иисусынэ нинэгитэӄин, миӈкыри рэмкыԓьырык ныԓӄырирӄинэт ы’ттъыёԓяӈӄач таӈыӈ ваԓьыт ванвыт, ынкъам тывнэн ырыкы нэнъайвымӈыԓтэԓ: «8 Эвыр гыт нъэйӈэквыт ӄамомакатэты, ынӈэ авакъока таӈыӈ ваԓьык ванвык, миӈкыри ӄун вэчьым ынӈин ратвагъа, гъэйӈэвԓин мэӈин ӈан эргыпыӈ ваԓьын гынык. 9 Ынкъам этынва, э’йӈэвыԓьэ торыкы, гыт нэриквыт: „Ӄыйыԓгын ынӄэн ваны ыныкы“. Ынкъам гыт рыӈыркыԓявъёйгыт опопыӈ рэԓӄытгъэ ынанъаӄаванвэты. 10 Йъэԓыги, титэ гыт нъэйӈэвыркынигыт, ӄыԓӄытыркын ынкъам ӄывакъоркын яаԓеӈӄач ванвык, иӈӄун э’йӈэвыԓьэ гыт ы’никвыт: „Тумгигыт, ӄывакъогэ таӈванвык!“ Ынкъам ынкэӈит гыныкы ратвагъа ваймангыргын ӄутырык ымыԓьо арычгывакъотваԓьыԓыко. 11 Ӄэԓёӄъым гэмгэмэӈин э’ӈгыргоԓеты амытваԓьын наранӈыркыԓявӈын, микынэ-ым рыӈыркыԓявыркынэн чиниткин увик, нарангыргоԓявӈын».
12 Ынӄоры Иисусынэ ивнин э’йӈэвыткуԓьын Ыныкы фарисей: «Титэ гынан э’йӈэвыркынэт о’равэтԓьат амгынотъыԓёӄамэтвагты эвытԓым воԓӄытвэӄамэтвагты, ынӈэ э’йӈэвкэ гынинэт тумгыт, ымы гынинэт йичьэмиттумгыт, ымы гынинэт чычеткинэт, ымы гаймычьыԓьыт энараԓьыт, аны вай ыргынан нэръэйӈэквыт ынкъам татԓыӈынво нэрэкывэйгыт. 13 Ӄамомакатыӈӈок ӄъэйӈэвыркынэт этъопэԓ ӈъочьыт, рочгыпыԓьыт, атӄыԓьыт, иԓкыԓьыт. 14 Вай-ым ынкэӈит мэчынкы гыт ракоргаквъа: ыргынан чамъам рэӄэ гыт ы’нынрэӄуԓымӈэквыт ынкъам ынӄэната гыт наранъямынгыквыгыт, титэ ԓыгипыԓьыт рэюӈыт».
Нэнъайвымӈыԓтэԓык гатвыԓен ӄамомакат
15 Ӄутынэ ваԓьа ӄамэтванвык ӄача, ваԓёмнэн ынӄэн, Ытԓён ивнин: «Кычьымыԓьын ынӄэн, мэӈин раӄамэтвагъа Энанԓявагыргык Эӈэӈин». 16 Иисусынэ татԓыгнэн: «Ыннанъоравэтԓьата рытэнмавнэн ӄэмумэкэт ынкъам э’йӈэвнинэт мыгрэмкыԓьыт. 17 Ӄамомакатыӈӈок, ынан тыӈивынин чиниткин выёԓьын ивык а’йӈавъёрыкы: „Ӄыетгытык, энмэч тыӈымыԓьо гантэнмавԓен“. 18 Ытръэч-ым ымъайӈавъёрык таӈыннаныӈ чиниткинэт энаачыт натвыԓьатыӈӈонат. Ы’ттъыёԓкэн иквъи: „Гымнан вай игытӄэй тыркурын энанынӈавъергын, ӄытыԓьыԓӄыԓигым гитэк ынӄэн. Ивкэ эӄиӈъэюкэ ӄитги, ва“. 19 Ӄоԓ иквъи: „Гымнан тыркурынэт мытԓыӈэн куврэтти чымӈакоровачгыт ынкъам тратааӈысӄэвӈынат ынӄэнат, ивкэ эӄиӈъэюкэ гымыкы“. 20 Ӈыроӄав иквъи: „Гым выткуӄэй тыӈавтыӈык, траԓваквъа гым етык“. 21 Выёԓьын пэԓӄынтэтгъи ынкъам тывнэн ымыԓьо яраэтынвэты. Ынкэӈит яраэтын анӈэнайпыгъэ ынкъам тъививнин выёԓьын: „Ӄыԓӄытги эӄыԓпэ гамгаравытгырэты ынкъам ӄачыӈгынат ӈутриԓы ымыԓьо ӈъочьыт, ручевыԓьыт, иԓкыԓьыт ынкъам атӄыԓьыт“. 22 „Этынвэгыт, – иквъи выёԓьын, – ынӄэн, ръэнут гынан тъививын, гэнкуврэтэвԓин, ытръэч ӄээӄын варкын ванвын“. 23 Ынкэӈит этын тъивиквъи: „Ӄыԓӄытги ръэтъеквэ ынкъам мэйӈынымнымкин агтачгырасӄэвъянвэты, ынкъам ӄиквынэт ымыԓьо, мэӈин рэԓьувыԓгыӈын, ятынво ӄамомакатэты, иӈӄун гымнин яраӈы мыгрэмкыԓьу нытван. 24 Тивыркынитык, ымыԓьо янор а’йӈавъёттэ ԓыгичиӄӄырым нытванат гымыкӄамомакатык“».
Вак рэгъючечӈыԓьу Иисусын
25 Иисусынэ рээн гэԓеԓин мыкъоравэтԓьамкын. О’раырыкагты тыԓик Ытԓён иквъи: «26 Мэӈин етыркын Гымыкы, йъарат коотыԓьын ытԓыгык, ытԓьак, ӈэвъэнык, кмиӈык, йичьэмиттумгык, чакэттык ымы ченэтъягтаԓгыргык, э’квырга-ым ванэван Гымык, ынӄэн чамъам ратвагъа Гымнин рэгъючечӈыԓьу. 27 Микынэ этԓы нимтинин чиниткин а’ӄанмыкэн уттынпын ынкъам этԓы нинэркыԓегъэн Гым, ынӄэн ԓывавыԓьын вак Гымнин рэгъючечӈыԓьу. 28 Миӈкыри ӄун, микынэ ӈан турыгԓыку ваԓьа, рэтэйкыӈэ эквырайӈын, эви ӄырым янор нырыԓгынэн ымыԓьо яаёԓӄыԓ, иӈӄун ԓыги ԓыӈык, ӄэйвэ эты гаймаӈэн манэт пԓытконво тараӈгыргын? 29 Аԓымы эвыр ынан ратайкымгонэн ыпъёԓгын ынкъам раԓвавнэн пԓыткук тараӈгыргын, ымыԓьорык, гэтама ынӄэн, тэнӈу нэрэтчыӈын ытԓён 30 ынкъам ривыркынэт: „Ӈотӄэн о’равэтԓьан тараӈымгогъэ, наӄам ԓываквъэ пԓыткук!“ 31 Эвытԓым вай, ръэтиркэрым етъаӈ нъэԓыԓьын мараквыргэты, эви ӄырым нывакъон янор ынкъам ӄырым нычимгъун, ӄэйвэ эты гаймаӈэн ынан гамытԓыӈча мынгытӄԓеккэн маравратъоравэтԓьата рэнруԓыԓтэвнин ынӄэн, э’ми тыԓеркын ыныкы гаӈэръамытԓыӈча мынгытӄԓеккэн мараврата? 32 Ынкъам эвыр ӄычетык, виин э’ӄэԓьын чекыяа, ынан рэнӈивынинэт вэтгавйыръатыԓьыт йынатынво амаравкэгыргын. 33 Ымы-ым турыгԓыку: эвыр торгынан ӄырым э’нӄу ӄытчыгыткы ымыԓьо, ръэнут турык варкын, чамъам ратватык Гымнин рэгъючечӈыԓьу.
34 Тъэютъэй – нытэӈӄин. Ытръэч-ым ыныкит ынӄэн рапаагъа вак тъаёчачаԓьо, рэӄу ынӄэн тэнкэвӈык? 35 Опопы ԓыгэн раӄыԓӄыԓ – нынинтыӄин! Микын варкыт виԓют, мачынан нываԓёмнэн!»
Тымӈэвыԓьын яракытэпаԓгын
151 Ныетӄинэт Иисусына паԓёмтэԓык Ытԓён нымкыӄинэт инэгтэтнумэкэвыԓьыт ынкъам э’ӄэԓтэтыԓьыт. 2 Фарисейыԓьыт ынкъам инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн нэкэвкитӄинэт ынкъам нивӄинэт: «Ынан рыгэԓевыркынинэт э’ӄэԓтэтыԓьыт ынкъам рыпэт ӄамэтваркын ырык рээн!» 3 Ынкэӈит Иисусынэ тывнэнат ырыкы ӈотӄэнат нэнъайвымӈыԓтэԓтэ: «4 Микынэ ӈан турыгԓыку нъытваркыт мытԓыӈӄԓеккэн яракытэпат ынкъам ыннэн ынан нъынтымӈэвнэн. Эви ӄырым ныпэԓянэнат ынан ӈыраӄӄԓеккэн мынгыткэн ӄонъачгынкэн пароԓ чыгэйнутэк ынкъам ӄырым ныԓӄырирнин тымӈэвыԓьын ԓьотагнэты? 5 Ԓьук-ым, ракоргаквъа, римтинин ярагты ынкъам ръэйӈэвнинэт тумгыт эвыр энараԓьыт ынкъам риквъэ ырыкы: „Ӄыкоргавтык гымык рээн: вай тыԓьун тымӈэвыԓьын яракытэпаԓгын!“ 7 Тивыркынитык, кэтэмынӈин ымы ыннэн э’ӄэԓтэтыԓьын, микынэ чиниткин ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ рытчыркынин – ытԓён коргаво нэрэԓгыӈын и’и’к мыкыӈ ӈыраӄӄԓеккэн мынгыткэн ӄонъачгынкэн пароԓ ԓыгипыԓьык, микырык ръэнут наӄам аԓва рытчык».
Рытымӈэвъё пыԓвынтыманэн
«8 Эвытԓым вай ӄоԓ тэнмычьын: ӈэвъэнйыръын, микын варкыт мынгыткэн эԓгыпыԓвынтыманэт ынкъам ыннэн ынан рытымӈэвнэн. Эви ынан ӄырым нынынԓевнин пиӈинэӈ ынкъам ӄырым ныӈуйвэгыткунин яраӈы, ӄэтпэнарэрма ԓьотагнэты? 9 Ԓьук-ым, ръэйӈэвнинэт ӈэвысӄэттумгыт, энараԓьыӈавтэ ынкъам риквъэ: „Ӄыкоргаквытык гымык рээн, гымнан тыԓьун рытымӈэвъё пыԓвынтыманэн“. 10 Вай-ым, тивыркынитык, тэӈынӈин Эӈэӈин ангелтэ ракоргавӈыт ыннанъаӄаԓтатыԓьэты, микынэ чиниткин ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ рытчынин».
Ԓяпԓятыԓьын экык
11 Иисус ӄээкын гавэтгавԓен: «Ӄоԓ о’равэтԓьак гатваԓенат ӈиръэ эккэт. 12 Ӈинчьэн экык иквъи ыныкытԓыгэты: „Атэ, ӄинэйыԓги гымнин гаймычьытайвыӈ“. Ынкъам ытԓыгэ чывинин гаймычьын аккавытгырык. 13 Пэтԓе ӈинчьээккэтэ румэкэвнин ымыԓьо, ръэнут ынин гатваԓен, ынкъам эквэтгъи чекыяанотагты. Ӈэнку ынан ԓяпԓыпаннэн таӈымыԓьо ынин гаймычьын амкомэрэвытваԓьатык, 14 ынӄо-ым, ӄынвэр тэԓпык имыръэнут, ынӈин нутэк нъэԓгъи кытгытъатгыргын. Ытԓён ӈъотвэӈӈогъэ 15 ынкъам э’мпыргогынрэтысӄэквъэ ынӈин нутэкин ӄоԓ нымытваԓьэты. 16 Ытԓён ынӈин ныгытъатытваӄэн, таԓвакоргава йыръэтык нанӄын вэԓер рэӄэ нырэӈэтӄинэт и’мпыргут, ытръэч-ым ымы ынӄэн этԓы ы’нйыԓын. 17 Ынкъам чемгъонватык, ытԓён иквъи: „Тъэр выёԓьыт гымыкытԓыграк, ынкъам ырык варкын мэчынкы тэйӈэт, гым-ым ӈутку тывъиркын эмгытъэтэ! 18 Мыпэԓӄынтэтык гымыкытԓыгэты, ынкъам мивын ытԓён: ‘Атэ! Тъаӄатвагъак гым Аӈаӈэты ынкъам гыныкы. 19 Гым этэӈкыԓьигым э’йӈэвык гынин эккэну, вэԓер-ым ӄинэпириги яанво выёԓьо’“. 20 Ынкъам ытԓён ӄытгъи ыныкытԓыгэты. Титэ ытԓён гатваԓен еп чекыяа, ытԓыгэ ԓьунин ытԓён, ынкъам ейвэчу рытчынин экык. Ынан кытгынтыягнанэн, оммачайпынэн ытԓён ынкъам окватъевыӈӈонэн. 21 Экык иквъи: „Атэ! Тъаӄатвагъак гым Аӈаӈэты ынкъам гыныкы. Гым этэӈкыԓьигым э’йӈэвык гынин эккэну“. 22 Ынкы ытԓыгэ ивнинэт ынин выёԓьыт: „Ӄыԓеркынитык эӄыԓпэ, ӄырэтгыткы таӈыӈ ваԓьыт эвиръыт ынкъам ӄынавэръэпатгыткы ытԓён. Ӄырыԓгыкватгыткы ынкъам ӄыныпԓягтатгыткы сандалияпԓяка. 23 Ӄынрывинрыгыткы гынкыӄэюу ынкъам ӄыӄаанматгытык, мынкачьарӄамэтвамык ынкъам мынгичивэнмык. 24 Ӄэԓёӄъым гымнин экык ӄынур въиԓьу гатваԓен, а’мын-ым вай ытԓён нэмэ ягтаԓытваркын! Ытԓён гатымӈэвԓен, ынръам игыр гэԓьуԓин!“ Ынӄо-ым ытри гэчевымгогъат. 25 Ынпычьын экык ынӈот гатваԓен энанынӈавынвыяргык. Эймэвык ярагты, ваԓёмнэн а’йӈанаӈаткогыргын чама-ым поторагыргын. 26 Ынан э’йӈэвнин ӄоԓ выёԓьын ынкъам пынԓёнэн: „Ныръэӄинэт ӈэнку?“ 27 „Гынин ытԓеӈи етгъи, – татԓыӈыткогъэ ыныкы ынӄэн, – ынкъам гынин ытԓыгын гагынкыӄаанматԓен, ӄэԓёӄъым ынин экык нымэԓӄин, ынкъам ымыԓьэты ытԓён эчвэрагыргэты вагъэ“. 28 Ынпычьэкык анӈэнайпыгъэ ынкъам э’нӄэтгъи рыпэт рэсӄивык ярачыкогты. Ынкэӈит ытԓыгын ӈытогъэ ынкъам а’йӈавыӈӈонэн. 29 Ытръэч-ым экык татԓыӈыткогъэ: „Мыкгивиӈитти гэмигчирэтигым гыныкагты ӄынур пурэԓ, ынкъам ӄонпыӈ нинэнкуврэтэвигым ынӄэн, ръэнут гынан нинивигыт. Гынан-ым ымы титэ ԓёӈынма гымыкы яракытэпаԓгыӄай, иӈӄун гым мэчынкы тъыгичивэтык тумгык рээн. 30 Ытръэч титэ ӈотӄэн гынин экык, микынэ ԓяпԓыпаннэн гынин гаймычьын камэԓгыӈавык рээн, ярагты пэԓӄынтэтгъи, гыт гынкыӄаанматгъэ ыныкагты!“ „31 Гымнин эккэйгыт, – иквъи ынкы ытԓыгын, – гыт аԓымы ӄонпыӈ гымык рээн, ынкъам ымыԓьо, ръэнут гымык варкын – ымыԓьо гынин. 32 Ытръэч-ым мури коргавыԓьыԓӄыԓморэ ынӄэнагты, эвыр гынин ытԓеӈи ӄынур гавъэтваԓен, игыр-ым ытԓён нэмэ ягтаԓытваркын, гатымӈэвԓен ынкъам вытрэтгъи!“»
Ипкыԓьин яраэнанԓяԓьын
161 Иисус иквъи Чиниткин рагъёчачӈыԓьырыкы: «Ӄоԓ гаймычьыԓьэн гатваԓен яраэнанԓяԓьын. Ынкъам вай гаймычьыԓьэты нэвинвиквъэн, энмэн ынӄэнына ытԓён рыӈъотвэвыркынэн. 2 Э’йӈэвык ытԓён, этын иквъи: „Ынръам вай гыныкы ръэнут тываԓёмыркын? Ӄинэйыԓги гымыкы яраэнанԓякэн энарыԓгат, миӈкыри ӄун гыт чамъам рымагтэты ринэнԓегъэ“. 3 Ынкъам ынкэӈит яраэнанԓяԓьын иквъи ченэтовэкэгты: „Мыръэгъэк гым? Гымыкэтынва иткэркынин гымыкайпы яраэнанԓягыргын. Выԓпаткок гым тыԓвавыркын, ванԓяткок ӄынур ӈъочьэгым тыӈыркыԓятыркын. 4 Гымнан ԓыги рырэӄэвык, иӈӄун ы’нъэйӈэквым ченэтрагты, титэ гым нэрэнруԓтэтгым яраэнанԓягыргэпы“. 5 Ынкъам ынан э’йӈэвнинэт ыныкэтынвэн ачыӈыԓьыт, гэмгэмэӈин амъянра. Ы’ттъыёԓкэн ынан пынԓёнэн: „Тъэр гынин ачыӈ гымыкэтынвэты?“ 6 „Мытԓыӈӄԓеккэн ыпаԓгэн уттэмыгэт“, – очытконэн ынӄэнына. „Вай гынин кэԓикэԓ гатанынныӈыма, – иквъи ыныкы яраэнанԓяԓьын, – ӄывакъогэ ынкъам мэчеӄыԓпэ ӄыкэԓигын: ‘Ӈирэӄӄԓиккин мынгыткэн пароԓ’“. 7 Ынӄоры пынԓёнэн ынръам ӄоԓ: „Гынан-ым тъэр ачыӈо эймитын?“ – „Мытԓыӈӄԓеккэн пиӈвытрыԓӄыԓкин тэючгыт“, – очытконэн ынӄэнына. Яраэнанԓяԓьын нивӄин: „Вай гынин кэԓикэԓ гатанынныӈыма. Ӄыкэԓигын: ‘Ӈыраӄӄԓеккэн’“. 8 Этынва анъянэн ипкыԓьин яраэнанԓяԓьын, ӄэԓёӄ ытԓён нычичьэв итгъи, ԓёӈтымӈэтвата гатгэԓевымгоԓен. Аны ӄэгԓынангэт, игыркинэт о’равэтԓьат нутэйиквикин ыргин тайкыгыргык кувчемгъоӈ ваԓьыт ипыԓьык о’равэтԓьак.
9 Ымы Гым торыкы тивыркын: гыто эԓгыкэ чиниткин гаймычьын ԓьома тумгыт, иӈӄун титэ ынӄэн рэтэԓпыгъэ, а’йӈавъёно нъытватык таӈӄонпыӈкэн ярачыкогты. 10 Мэӈин нипӄин мыӄэты ваԓьык, ынӄэн нипӄин ымы о’птэты ваԓьык. Мэӈин ипкыԓьин мыӄэты ваԓьык, ынӄэн ипкыԓьин ымы о’птэты ваԓьык. 11 Ынӄэната, эвыр торгынан ипкыԓьин гаймычьын ы’ръэты яаркынэткы, ӄырым микынэ торыкы нынмычвынавын ԓыгэгаймычьын. 12 Ынкъам эвыр торыкы чамъам мычвыно ԓыӈык тумгин, ӄырым микынэ ныйыԓнин торыкы рытэнмавъё. 13 Выёԓьын чамъам ратвагъа пурэԓю ӈэранэтынвэты: ыннэн ынан тэӈу рэԓгыркынин, ӄоԓ-ым – э’ӄу; ӄотына рэвмэквъэ, ӄоԓ-ым ӄырым вэймэну ныԓгыркынин. Тури чамъам рэвэймэнытгиԓивыркынитык ӈэраргарэты – ымы Аӈаӈэты, ымы гаймычьэты».
Закон ынкъам Энанԓявагыргын Эӈэӈин
14 Ымыԓьо ынӄэн гаваԓёмԓен фарисейыԓьырык, микырык ы’ԓгу гэԓгэ манэт, ынкъам ыргынан тэнӈу наԓгыӈӈогъан Иисус. 15 Ытръэч-ым Ытԓён иквъи ырыкы: «О’равэтԓьарык ягна тури рапэраӈыркынэтык ԓыгипыԓьу ваԓьо, ытръэч-ым Эӈэӈэ ԓыги тургинэт ԓинԓиӈыт. Ръэнут о’равэтԓьата нарыԓгыркын ынантаӈычьо, ынӄэн Аӈаӈэты ԓыгъэтки. 16 Виин ԓюнъетыԓьын Иоанн, гатваԓенат Закон ынкъам мэтъатвыткоԓьыт, игыр-ым тывыркын Энанԓявагыргын Эӈэӈин, ынкъам гэмгэмэӈин тъивыԓьэтыркын рэсӄивык ӈэнри. 17 Ытръэч-ым рэтэԓпыӈыт отгыӈ и’и’н ынкъам нутэнут рытымӈэвъёк вэԓер ынӈэн вэтгавык Законкэн.
18 Гэмгэмэӈин янратыԓьын ӈавъангыпы ынкъам ӈавтыӈыԓьын ӄоԓеӈавысӄатэты – ӄаԓяйӈатыркын. Ынкъам мэӈин ӈавтыӈыркын янратыԓьын ӈэвысӄэтык – ӄаԓяйӈатыркын».
Гаймычьыԓьын ынкъам Лазарь
«19 Ганымытваԓен ӄоԓ гаймычьыо’равэтԓьан. Навэръэпыӄэн тиркэрмэмиԓ, ынкъам ынин ягтаԓгыргын гатваԓен таӈымыԓьэты крычму. 20 Ынкъам гатваԓен ӈъочьын, ымыԓьэты вапысӄаԓьын, ынин нынны Лазарь. Ытԓён гарычгытвата гаймычьыԓьэн агтачгы-расӄэвъянвык ӄача 21 ынкъам ныраӄамэтваӈӄэн вэԓер руптэ, эрэтыԓьэ гаймычьыԓьэн ӄамайпы. Ы’ттъыт нэймэвӄинэт ынкъам нынмыԓюӄинэт ынинэт вапысӄат. 22 Ынкъам вай въигъи ӈъочьын, ынкъам ангелырык нэнԓьэтэтын ытԓён ӄамомакатванвэты Авраамына ачгыта. Уйӈэ нъэԓгъи ымы гаймычьыԓьын, намайынԓягъан ытԓён. 23 Ынкъам таӈӄонпыӈтанымчаӈгыргыкэн ванвык, миӈкы нытэвиминӈэтӄин гаймычьыԓьын, ытԓён ӄоԓ итгъи ԓыԓепгъи гыргоԓягты, ԓьунин Авраам ынкъам ынык ачгыта Лазарь. 24 Гаймычьыԓьын ӄуԓиԓьыръугъи: „Авраам, ытԓыгигыт! Ейвэчу ӄинэԓгыги гым, ӄынӈивын гымыкы Лазарь, мачынан нынмэнэн мимԓык рыԓгыткын ынкъам нынчыӄытвэннин гымнин йиԓыйиԓ, миӈкыри ӄун гым тытэвиминӈэтыркын ӈутинӈыԓетык!“ 25 Ытръэч-ым Авраамына очытконэн: „Эккэйгыт, ӄыкэтъогын, гынан энмэч ягтаԓма эймитын ымыԓьо таӈгыргын, Лазарына-ым – ымыԓьо а’ӄагыргын. Игыр ытԓён ӈутку унтымэквъи, гыт-ым тэвиминӈэтыркын. 26 Ынкы-ым, гынык ынкъам мурык вытгырык ныԓгинымэйыӈӄин эрэтыԓӄын: рыпэт эвыр мэӈин рарымагтыӈгъа ӈотӄоры гыныкы – раԓваквъа. Ымы ӈоонӄоры морыкы ванэван нырымагтынат“. 27 Гаймычьыԓьын иквъи: „Тыванԓяркынэгыт, ытԓыгигыт, ӄынӈивын ытԓён гымыкытԓыгин ярагты. 28 Ӄэԓёӄ гымык варкыт мытԓыӈэн йичьэмиттумгыт. Мачынан ынан митъэ нивнинэт, иӈӄун вэԓер ытри эвнэнъэԓкэ нъитынэт ӈутку, тавэмэнӈыгыргыванвык“. 29 Авраамына очытконэн: „Ырык варкыт тывъёт Моисейын ынкъам мэтъатвыткоԓьэн. Мачынан ы’нваԓёмыркынат ынӄэнат!“ – 30 „Ӄырым, гымнин ытԓыгигыт Авраам, – иквъи гаймычьыԓьын, – вай эвыр-ым мэӈин въиԓьыԓыку ваԓьын нъыетын пыӈыԓтэԓынво ырыкы, ынкэӈит ыргынан аԓваӈ нэрэтчыӈын чиниткин ы’мпаӈвагыргын“. 31 Ытръэч-ым Авраам иквъи ыныкы: „Эвыр ыргынан аваԓёмка нэнтыркынэт Моисей ынкъам мэтъатвыткоԓьыт, ӄырым микынэ ытри ы’нматэвӈытонат, рыпэт ымы эюԓьэ въэԓьэпы“».
Э’ӄэԓтэт, рэнаачыторав, ԓымаԓяквыргын ынкъам вэтыӄун этгыргын
171 Иисус иквъи Чиниткин рагъёчачӈыԓьырыкы: «Тэӈэвын нытваӄэн ръэнут а’рэткоԓьын ԓымаԓявык, ытръэч-ым ръаӄатвагъа о’равэтԓьан, а’рэткоԓьын ԓымаԓявык! 2 Ынӄэнына, микынэ рэнвыгнин вэԓер ыннэн ӈотэнмъыԓьыӄайгыпы тъарытвэтагнэты ынин ԓымаԓяквыргын, таӈыӈ нъытван, ыныкит ынин и’ннык нанъыймэн тапэӈвытрыӈкэн энатрэԓвыквын ынкъам нъынинтын аӈӄагты. 3 Ынӄэната ӄыгынрыритыркынитык ченэтэты!
Эвыр гынин йичьэмиттумгын гыныкы ръэӄэԓтэтгъэ, ӄынвэтгаватгын ынкъам, ыныкит рачемгъоанӈэԓёгъа, ӄынэнаачытораквын. 4 Ынкъам эвыр ӈэръамытԓыӈча ы’ԓёӈэтык ръэӄэԓтэтгъэ о’рагыныкагты ынкъам ӈэръамытԓыӈча ы’ԓёӈэтык рэетыркын гыныкагты ынкъам ривыркын: „Тычемгъоанӈэԓёркын“, – ӄынэнаачытораквын ытԓён».
5 Апостолтэ иквъэт Этынвэты: «Ӄынмэйӈэквын мурык ԓымаԓяквыргын!» 6 Иисус татԓыӈыткогъэ: «Ыныкит-ым варкын турык ԓымаԓяквыргын вэԓер мъэтыӈэчьыԓӄыԓӄэймиԓ мэйӈэԓьын, эвыр ривтык ӈотэнмайӈыоттэты: „Ӄычыпъынтэтги гакэнмыма ынкъам ӄынӈаӈӈогэ аӈӄак!“ – ытԓён оча ратвагъа торыкы.
7 Тэнмычьо, микын ӈан варкын нутэсӄынԓиԓьэтыԓьын эвытԓым яракытэпгынрэтыԓьын пурэԓ. Эви гыт риквъэ ыныкы, титэ ытԓён рэпэԓӄынтэтгъэ яргэпы: „Ӄырэсӄикви, ӄывакъогэ ынкъам ӄыӄамэтвагэ?“ 8 Этааны ӄэйвэ гыт риквъэ ыныкы: „Ӄытавоԓӄытвэӄамэтваӈгэ гымыкы ынкъам, эԓвэԓьин эвиръын йыпык, ӄывыёԓьатгэ, виин гым траӄамэтваркын ынкъам трапавыркын, ынӄо-ым гыт чинит раӄамэтвагъа ынкъам рапаквъа“. 9 Эви рэнвэԓынкыӄувнин ӈотэнпурэԓ амынӄэната, энмэн ынан рыкуврэтэвнин тъэвэквыргын? Вынэ ӄырым. 10 Ымыӈ тури: титэ торгынан рэнкуврэтэвӈыткы ръэнут торгынан рыковратавъёԓӄыԓ, ӄивыркынитык: „Мури ытръэч выёԓьыморэ, моргынан мыттэйкыгъэн ытръэч ынӄэн, ръэнут моргынан тайкыёԓӄыԓ“».
Рымаԓявъёттэ энаврыӈгыԓгытъычгырга тъытԓьэт
11 Тыԓяма Иерусалимэты, Иисус гэԓеԓин Самарияк ынкъам Галилеяк вытгырык. 12 Ӄоԓ итык, титэ Ытԓён гапкэрыӈоԓен нымнымэты, Ытԓён нэнрынгиивын мынгыткэн энаврыӈгыԓгытъычгырга тъытԓьэ о’равэтԓьата. Нывиԓык мачыяа, 13 ытри ӄуԓиԓьыръугъэт: «Иисус! Инэныгйивэтыԓьигыт! Ӄыейвэчетги морыкы!» 14 Иисусынэ ԓьунинэт ытри, ивнинэт: «Ӄыԓӄытгытык ынкъам ӄынкаԓыроквыткы чиниткинэт увикит таароӈрагэԓевыԓьэты». Ытри ӄытгъэт ынкъам тыԓяма мэлеквъэт. 15 Ӄоԓ-ым, ԓьук, иӈӄун мэԓеквъи, пэԓӄынтэтгъи нэргъавӄоԓета анъяйва Эӈэӈ. 16 Ӈырапычга пэӄэтатгъэ Иисусын гыткагты, рываԓынкыӄовыӈӈонэн Ытԓён. Ынӄэн о’равэтԓьан гатваԓен самарияԓьо. «17 Эви ванэван ымыԓьо мынгыткэн атъычгыргытвыкыԓьэнат? – пынԓёгъэ Иисус. – Э’митԓёнат-ым ӄутти ӄонъачгынкэн? 18 Ымы ыннэн ырыгԓыкойпы ванэван ныпэԓӄынтэтын анъянво Эӈэӈ, ытръэч ӈотӄэн аԓваԓьыянвыкэн?» 19 Ынкъам иквъи ыныкы Иисус: «Ӄыԓӄутги ынкъам ӄыԓеркын, гыт нэнъегтэԓеквыт ԓымаԓяквырга».
Эӈэӈин Энанԓявагыргэн ятгыргын
20 Ӄоԓ итык фарисейыԓьырык намӈыԓёгъан Иисус, титэ рэнъэԓгъэ Энанԓявагыргын Эӈэӈин. «Энанԓявагыргын Эӈэӈин ныетӄин эвытрыкэ, – татԓыӈыткогъэ Ытԓён ырыкы. – 21 Ӄырым нивынэт: „Ӄыгитэ, ынӄэн ӈутку!“ ԓымэвыр „Ынӄэн ӈэнку!“ Аԓымы Энанԓявагыргын Эӈэӈин турыгчыку варкын».
22 Чиниткин рагъёчачӈыԓьырыкы-ым Иисус иквъи: «Рэнъэԓӈыт ы’ԓёт, титэ рэрэԓьуӈыткы ыннэн ы’ԓёӈэт Эккин О’равэтԓьаргэн, ытръэч-ым ӄырым ӄыԓьугыткы. 23 Тури нэривтык: „Ваай, ӈутку!“ ԓымэвыр „Ваай, ӈаанкы!“ Ыӈнэ эԓӄутысӄычеткэ ванвэпы, ынӈэ акытгынтатка ваԓяркыԓянво. 24 Ӄынур йъиԓкээвкин ӄэԓпэрата нэнанӄэргавӄэн и’и’н чьомыткынэпы ӄоԓечьомыткынэты, – ынӈин ваԓьо ратвагъа Экык О’равэтԓьаргэн ынӄэн ы’ԓёк, титэ Ытԓён рэпэԓӄынтэтгъэ! 25 Ытръэч-ым янор Ытԓён ԓыгимыктэвиминӈыԓьыԓӄыԓ ынкъам э’нӄу ԓынъёԓӄыԓ о’равэтԓьата ӈутинтыӈэрэтин. 26 Миӈкыри гатваԓен ягтаԓытвама Ной, ынӈин-ым ратвагъа етык Экык О’равэтԓьаргэн: 27 о’равэтԓьат гаӄамэтваԓенат, гапавԓенат, гаӈавтыӈԓенат ынкъам гъэԓикэтԓинэт – ынкъам ынӈин гатваԓен ынӄэн ы’ԓётагнэты, титэ Ной тыттэтгъи майӈыы’твыйӈэты. Ынӄоры нъэԓгъи эмԓятгыргиӈын-рэргээв, ынкъам ымыԓьо въигъэт. 28 Ымы ынӈин гатваԓен ягтаԓытвама Лот: гаӄамэтваԓенат, гапавԓенат, гэнвиԓыткувԓинэт, гэркутԓинэт, гинэнритԓевԓинэт, гатараӈԓенат, 29 ытръэч-ым ы’ԓёк, титэ Лотына пэԓянэн Содом, э’э’йпы Эӈэӈэ тъынин йынйынкэн ынкъам гыԓпиӈвыԓӄыкин иԓииԓ – ынкъам ымыԓьо въигъэт. 30 Ынӈин-ым ратвагъа ы’ԓёк, титэ рэетгъэ Экык О’равэтԓьаргэн. 31 Мэӈин ынӈэнъыԓёк ратвагъа расӄыткынык, ынинэт яаёԓӄыԓтэ-ым ратваӈыт ярачыко, мачынан эвирикэ нитын пирик ынӄэнат! 32 Ӄыкэтъоркынэткы Лотын ӈэвъэн! 33 Мэӈин рэтгымэтыркын эмкумъу ԓыӈык ченэтягтаԓгыргын, ынӄэнына рантымӈэвнэн ынӄэн, микынэ-ым рантымӈэвнэн чиниткин ягтаԓгыргын, ынӄэнына эмкумъу рэԓгыгнин ынӄэн. 34 Ӄэгԓынангэт тивыркынитык, ынӄэн ныкирик ӈирэргэри ратваӈыт ыннанайкоԓяткынык – ынкъам ыннэн нэрэпириӈын, ӄоԓ-ым нарапэԓяӈын; 35 ӈиръэ ӈэвъэнйыръыт ратаԓяркынэӈыт тэпиӈвытрыӈкин яанаӈак – ыннэн нэрэпириӈын, ӄоԓ-ым нарапэԓяӈын. 36 Ӈиръэ о’равэтԓьат ратваӈыт ергык, ынкъам ыннэн нэрэпириӈын, ӄоԓ-ым нарапэԓяӈын». 37 Ынкэӈит рэгъючечӈыԓьэ намӈыԓёгъан Ытԓён: «Миӈкы ынӄэн рэнъэԓгъэ, Этынвэгыт?» «Миӈкы и’крэр – ӈэнриԓы румэкэнӈыт тиԓмыт», – татԓыӈгъэ Иисус.
Ӄԓиквъиԓьын ынкъам судыԓьын
181 Иисусынэ тывнэн рагъёчачӈыԓьырыкы нэнъайвымӈыԓтэԓ, иӈӄун ыргынан ԓыги ныԓгыркын, вэты ӄонпыӈ ченъёргаввэтгавыԓьыԓӄыԓтэ ынкъам апынныкэгты ваԓьыԓӄыԓтэ: «2 Ӄуԓимэйӈынымык гатваԓен судыԓьын, мэӈин ԓёӈайыԓгавыԓьын Аӈаӈэты ынкъам ԓёӈӈыркыԓятыԓьын о’равэтԓьарыкы. 3 Ынкъам гатваԓен ынӄэн мэйӈынымнымык ӄԓиквъиԓьын, мэӈин амӄынъычо ныԓӄытыԓьэтӄин ынкъам нивыԓьэтӄин: „Ӄинэвириӈги гым тэнанъаӄаӈыԓьэпы“. 4 Ытръэч-ым ӄоԓ о’тчой ԓёӈвэтгычьатыԓьын, ынӄоры-ым иквъи ченэтовэкэты: „Вэнԓыги гым ванэван майыԓгавык ымы Аӈаӈэты, ванэван мыӈыркыԓятык ымы о’равэтԓьарыкы, 5 ытръэч-ым ӈотӄэн ӄԓиквъиԓьын ԓыгэкоԓё инэнӄытрирэвыԓьын, трэвириӈӈын ытԓён, иӈӄун ӄээӄын эвнэетыԓьэткэ нитын, ӄытрэрагыргын“».
«6 Торгынан ваԓёмыткы, ръэнут тывнэн ипкыԓьэ судыԓьэ? – пынԓёгъэ Этын. – 7 Ӄэйвэ эты ӄырым нывириӈынинэт Эӈэӈэ Чиниткин ԓьоёттэ, э’йӈэвыткуԓьыт Ыныкы таӈамӄынъычо? Ӄэйвэԓым Ытԓён ракэмычьатыӈӈогъа? 8 Тивыркын торыкы, Ынан пэтԓе рэвиригнинэт ытри. Ытръэч эты рэԓьугнин Эккэтэ О’равэтԓьаргэн ԓымаԓяквыргын нутэйиквик, титэ рэпэԓӄынтэтгъэ?»
Фарисейыԓьын ынкъам инэгтэтнумэкэвыԓьын
9 Ынӄэнырыкы-ым, микынти ырыкгэта ԓыгипыԓьыт ынкъам ивынэтыԓьыт ымӄотырыкы, Иисусынэ пыӈыԓтэԓнэн ынӈин ваԓьын нэнъайвымӈыԓтэԓ: «10 Ӈиръэ о’равэтԓьат етгъэт таароӈрагты ченъёргаввэтгавынво: ыннэн фарисейыԓьын, ӄоԓ-ым инэгтэтнумэкэвыԓьын. 11 Фарисейыԓьын гатвэтчатваԓен ынкъам гаченъёргаввэтгавԓен эмӄэԓеԓвынэ: „Эӈэӈигыт, вэԓынкыӄунэйгыт, гым ванэван ынӈин ваԓьэгым, ӄынур ӄутти о’равэтԓьат – энэвнаткоԓьыт, ы’ръунтэтыԓьыт, каԓяйӈатыԓьыт ԓымэвыр вай ӄынур ӈотӄэн инэгтэтнумэкэвыԓьын. 12 Гым ӈирэче ӈэръамытԓыӈъыԓёк кытпэԓгъарэԓьэгым, ымаймэтъёйпы гымнан нинэйыԓигым мынгытӄав тэйвыӈ“. 13 Инэгтэтнумэкэвыԓьын-ым, вэтчатвама рыров, амӈыркыԓя ныԓвавӄэн рыпэт ԓыԓепык э’э’гты ынкъам ытръэч нэнаркыпчевыӄэн чиниткин мачо ынкъам нивӄин: „Эӈэӈигыт, гым э’ӄэԓтэтыԓьигым, йыркыԓиӈыԓьу ӄытвагэ гымыкы!“ 14 Тивыркынитык, ипэ ытԓён, этԓы ӈотӄэн фарисейыԓьын, рагтыгъэ ԓыгээпъёгты ваԓьо. Гэмгэмэӈин э’ӈгыргоԓеты амытваԓьын – наранӈыркыԓявӈын, мэӈин-ым очо варкын – нарангыргоԓявӈын».
Иисус ынкъам нэнэнэт
15 Иисусына нырэтӄинэт мъынэнэнэт, иӈӄун Ытԓён нынйиткугъэн ырыкы. Ԓьук ынӄэн, рэгъючечӈыԓьырык нынъотавӄэнат ытри. 16 Иисусынэ э’йӈэвнинэт нэнэнэт ынкъам ивнинэт: «Мачынан ныетыркынэт Гымыкы нэнэнэт, ынӈэ анъотавка ытри. Энанԓявагыргын Эӈэӈин вантытваркын ынӈин ваԓьырыкы, ӄынур ытри. 17 Тивыркынитык тури, микынэ ӄырым нынрыгэԓнин Энанԓявагыргын Эӈэӈин ӄынур нэнэны, ӄырым нырэгъэн ӈэнри».
Гаймычьыԓьын эрым
18 Икумикынэ армачьыргыпы пынԓёнэн Иисус: «Тэнԓиӈыԓьигыт Инэныгйивэтыԓьигыт, ытԓён вай гым вэты рэӄыԓьигым, иӈӄун эймитык таӈӄонпыӈкэн ягтаԓгыргын?» «19 Иа’м гынан тэӈԓиӈыԓьу инэԓгыркын Гым? – пынԓёнэн Иисусынэ. – Ымы ванэван мэӈин тэӈԓиӈыԓьын, ытръэч амынан Эӈэӈ. 20 Ынинэт тъивынӈивыт гынан ԓыги ԓыӈыркынэт: „Ынӈэ акаԓяйӈатка, ынӈэ этэгинӈэткэ, ынӈэ этуԓьэткэ, ынӈэ атвыка ы’ръэты ваԓьыт рыкаԓыроквыргыт, вэймэну ӄыԓгыркынэт ытԓыгын ынкъам ытԓя“». 21 «Ымыԓьо ынӄэн гымнан ӈэныԓьатгыпы гыйипу нинэԓгигым», – татԓыӈыткогъэ ӄоԓ Иисусына. 22 Иисус, ваԓёмык ӈотӄэн, иквъи: «Гынык ӄээӄын уйӈэ ыннэнчьэн. Ымыԓьо, ръэнут гынык варкын, ӄынвиԓыткуквын ынкъам ӄыйычыткугын ӈъоԓьырыкы. Ынкэӈит и’и’к майӈыгаймычьийӈын гынык ратвагъа. Ынӄоры-ым ӄыетги ынкъам ӄыԓымӈэнагэ Гымык». 23 Ытръэч-ым ӄоԓ, ваԓёмык ӈоот, ԓыгипыннэквъи, миӈкыри ӄун ытԓён гатваԓен коԓё гаймычьыԓьо. 24 Иисусынэ ԓьунин ытԓён пыннэвыԓьын, иквъи: «А’мын-ым ныгтыӄэн гаймычьыԓьэты рэк Энанԓявагыргэты Эӈэӈин! 25 Отгыӈ выентэтык гыннэк-верблюдэты тэтэаквыргысӄата, рэсӄивык гаймычьыԓьын Энанԓявагыргэты Эӈэӈин».
26 «Мэӈин-ым ынкэӈит гаймаӈэн рэегтэԓгъэ?» – намӈыԓёгъан Иисус паԓёмтэԓыԓьа. 27 «Ынкэӈит-ым, ръэнут ԓывавэты ваԓьын о’равэтԓьарыкы, ԓывавэты атвакыԓьэн Аӈаӈэты», – очыткогъэ Иисус. 28 «Вай-ым моргынан мытпэԓянат ымыԓьо, ръэнут гатваԓен, ынкъам мытыркыԓегыт Гыт», – иквъи ынкэгйит Пётр. «29 Ӄэгԓынангэт тивыркынитык, – иквъи Иисус, – ынӄэнына, микынэ пэԓянэн яраӈы, ԓымэвыр ӈэвъэн, ԓымэвыр йичьэмиттумгыт, ԓымэвыр ытԓыгыт, ԓымэвыр нэнэнэт мычвыната Энанԓявагыргэты Эӈэӈин, 30 рэйминнин кытмыкыӈ ваԓьын игыр, рымагтэты-ым – таӈӄонпыӈкэн ягтаԓгыргын».
Иисус ӈыроӄаквъэ мэтъатвык Чиниткин въэгыргын ынкъам аёгыргын
31 Ынӄъом Иисусынэ мачрыровэты рыԓенинэт Ынин мынгыткэн ӈиръэ пароԓ рэгъючечӈыԓьыт ынкъам ивнинэт: «Вай мытԓеркын мури Иерусалимэты, ынкъам ынкы рэнъэԓгъэ ымыԓьо Эккэк О’равэтԓьаргэн, каԓеё мэтъатвыткоԓьырык. 32 Ытԓён нэрээ’ӄэйыԓӈын аԓваӈ ԓымаԓявыԓьэты, ынӄэнырык тэрмэчьыӈу нэрэԓгыӈын, нэрэнъээ’вӈын, нэрэчиӈкъэттывэйвыӈын Ытԓён, 33 нараркыпчевыӈын, ынӄо-ым наранмыӈын. Ытръэч-ым ӈыроӄав ы’ԓёк Ытԓён рэюгъэ». 34 Ынръаӄ-ым ыргынан ванэван ръэнут тывъёйпы ы’нчичевын. Иисусын вэтгавкэн чемгъогыргын ырыкы вэнвакы гатваԓен.
Эԓкыԓьыӈъочьык энанмаԓяквыргын Иерихонык
35 Иисус нэймэвӄин Иерихонэты. Ръэтык гавакъотваԓен иԓкыԓьын ынкъам ныванчаткоӄэн. 36 Титэ ынан ваԓёмнэн, энмэн ынык ӄача гаԓяркын о’равэтԓьамкын, эвыр пынԓёгъэ: «Ныръэӄинэт?» – 37 «Ныԓеӄин Иисус Назаретыԓьын», – нивын ытԓён. 38 Ынкы иԓкыԓьын ӄуԓиԓьыръугъи: «Иисус! Эккэйгыт Давидын! Ейвэчу ӄинэԓгыги гым!» 39 Ынӄэнат, микынти гэԓеԓинэт ы’ттъыёԓ, эвыӈӈогъат, иӈӄун ытԓён эӄуԓикэ нынъэԓын, ытръэч-ым иԓкыԓьын пытӄыӄуԓиԓьыръугъи: «Эккэйгыт Давидын, аны ейвэчу ӄинэԓгыги гым!» 40 Иисус нывиԓгъи ынкъам ивнинэт, иӈӄун ы’нрывинрыгъэн ынӄэн о’равэтԓьан Ыныкагты. Титэ ӄоԓ эймэквъи, Иисусынэ пынԓёнэн ытԓён: 41 «Ръэнут гынан тэгъену, иӈӄун Гымнан гыныкы мытэйкын?» «Этынвэгыт, гым коԓё тратԓяӄэргавӈыркын», – очыткогъэ иԓкыԓьын. 42 Иисусынэ ивнин ытԓён: «Ӄыԓыԓяԓьомгогэ! Гыт мэԓеквъи, ӄэԓёӄъым гаԓымаԓявэгыт!» 43 Ынкъам о’равэтԓьан ԓыгэн эвыр ԓыԓяԓьоӈӈогъэ. Ынан кыԓенин Иисус ӄонпы анъяйва Эӈэӈ. Ынкъам ымыԓьо рэмкэ ынӄэн нэԓьугъэн, ымыԓьорык накоргыанъяйвыӈӈогъан Эӈэӈ.
Инэгтэтнумэкэвыԓьын Закхей
191 Рэк Иерихонэты, Иисус гэԓеԓин ӈотӄэн майӈынымнымысӄата. 2 Ынкы гатваԓен икумэӈин, нынныԓьын Закхей, эвынинэгтэтнумэкэвыԓьын, гаймычьыԓьын о’равэтԓьан. 3 Ынан коԓё нинэԓгирэԓьуӈӄин Иисус, миӈкыри Ытԓён ваԓьын, ытръэч нэнаԓвавӄэн ԓьук о’равэтԓьамкык рымагтэпы, миӈкыри ӄун иквыкыԓьу гатваԓен. 4 Ытԓён кытгынтатгъэ ы’ттъыёԓягты, тыттэтгъи майӈыоттыткынэты ԓьонво Иисус, ӄэԓёӄъым Ытԓён гаԓяԓьыԓӄыԓ ӈотэнръэта. 5 Иисус, эймэвык ӈотэнванвэты, ԓыԓепгъи гыргоԓягты ынкъам иквъи ыныкы: «Закхей! Эӄыԓпэ ӄыкэӈкэԓетги! Игыр Гым нывиԓыԓӄыԓьигым гынык». 6 Ынӄэн гагчавэты кэӈкэԓетгъи эвтыԓягты ынкъам коргэты рырэсӄивэннин Иисус ченэтрагты. 7 Ԓьук ӈоот, ымыԓьо акавкэтыӈӈогъат ынкъам эвыӈӈогъат: «Нывиԓгъи э’ӄэԓтэтыԓьык». 8 Закхей-ым вэтчагъэ ынкъам иквъи Этынвэты: «Этынвэгыт, ярайыръын гынунчывипыт трэйыԓӈын ӈъоԓьырыкы, мэкынайпы-ым тыпиригъэн рыпароԓӄав, трэнпэԓӄынтэвӈын ӈырача мыкыӈ». «9 Ӈотэнъыԓёк нъэԓгъи энанъягтаԓяквыргын ӈотэнрак, – иквъи Иисус. – Ӄэԓёӄ ымы ытԓён Авраамын экык. 10 Экык-ым О’равэтԓьаргэн етгъи ԓьонво ынкъам рыягтаԓявынво тымӈэвыԓьыт».
Мынгыткэн четԓёпыԓвынтыкэнат манэт
11 Ынӄэнырыкы, микырык ӈотӄэн наваԓёмын, Иисусынэ тывнэн ԓым нэнъайвымӈыԓтэԓ, ӄэԓёӄъым Ытԓён гатваԓен Иерусалимык чымче. Ытри-ым нычимгъуӄинэт, энмэн пэтԓе рэнъэԓгъэ Энанԓявагыргын Эӈэӈин. 12 Ынкъам ынӈот Иисус иквъи: «Ӄоԓ эргыпыԓьын о’равэтԓьан ныԓӄыттэнмавӄэн чекыяанотагты, миӈкы ытԓён тиркэрму нъынъэԓын ынкъам нъыпэԓӄынтэтын очочо. 13 Акватыӈӈок ынан э’йӈэвнинэт чиниткинэт мынгыткэн выёԓьыт, йыԓнинэт ырыкы мынгыткэн четԓёпыԓвынтыманэт ынкъам ивнинэт: „Ӄыяагыткы ӈотӄэнат рымкавынво яак, виин гым трэпэԓӄынтэтгъэ“. 14 Нутэтумгэ ытԓён э’ӄу гэԓгыԓин, ыргынан нэнӈивынэт ынык яачы вэтгавйыръатыԓьыт, микынти ивыԓьыԓӄыԓти: „Мури мытъэнӄэтыркын, иӈӄун ӈотӄэн о’равэтԓьан нытвагъан мургин тиркэрму“. 15 Ынкъам титэ ытԓён пэԓӄынтэтгъи ярагты тиркэрму, тъивъэйӈэвнинэт ынӄэнат выёԓьыт, мэкырыкы йыԓнинэт манэт, иӈӄун ԓыги рытчык мыкатгыргын, ыргынан аймэтъё. 16 Ы’ттъыёԓкэн етгъи ынкъам иквъи: „Гымнин этынвэгыт, гынин четԓёпыԓвынтыманэн мыкэтгъи мынгыткэн пароԓык“. – 17 „Мэчынкы, гыт таӈвыёԓьэгыт, – иквъи ыныкы тиркэрым. – Эвыр гыт мычвынэты ваԓьо гатвайгыт мъыԓьык, тыйыԓыркынэт гыныкы энанчетконво мынгыткэн мэйӈынымнымыт“. 18 Етгъи ӈирэӄэв ынкъам иквъи: „Этынвэгыт, гынин четԓёпыԓвынтаманэта рэннин рыпароч мытԓыӈэн манэт“. – 19 „Ымы гынан ӄэймитгынэт энанчетконво мытԓыӈэн мэйӈынымнымыт“, – иквъи ыныкы тиркэрым. 20 Ӈыроӄав-ым етгъи ынкъам иквъи: „Гымнин этынвэгыт, вай гынин четԓёпыԓвынтыманэн. Гымнан гэгйипԓин, рычымкэтык кычыквык, 21 ӄэԓёӄъым гъэӄэԓиӈэтигым гыныкы. Гыт ӈан тымԓеӈыԓьыо’равэтԓьайгыт: пириркын ынӄэн, ръэнут ԓюӈытриԓе рытын, ынкъам пиӈвытрывъэйгыркиркын ынӄэн, ръэнут ԓюӈынритԓевэ рытын“. 22 Тиркэрым иквъи ыныкы: „А’мын экыркагыргэгыт пурэԓигыт! Гымнан гыт трэнчимгъуквыт гыныквэтгава! Гынан ԓыги гэԓгыԓин, энмэн гым тымԓеӈыԓьэгым, нинэпирийгым ынӄэн, ръэнут ԓюӈытриԓе тынтыгъэн, ынкъам нинэпиӈвытрывъэйгыркийгым ынӄэн, ръэнут ԓюӈынритԓевэ тынтыгъэн. 23 Ытԓён-ым иа’м гынан эйыԓкэ рытынэт гымнинэт манэт мыкатынво? Пэԓӄынтэтык, гымнан рыпароч тъыпиригъэн мыкатгыргын!“ 24 Ынкъам ытԓён иквъи вэтчатваԓьэты ынкы: „Ӄыпиригыткы ынык ынӄэн четԓёпыԓвынтыманэн ынкъам ӄыйыԓыткы ӈанӄэнына, микынэ варкыт мынгыткэн четԓёпыԓвынтыманэт“. – 25 „Этынвэгыт, – иквъэт ытри, – ынык энмэч варкыт мынгыткэн четԓёпыԓвынтыманэт!“ – „26 Гымнан-ым тивыркынитык, микынэ варкын, ынӄэнына нэрэйыԓӈын ӄээӄын, микынэ-ым уйӈэ, ынӄэнын ымы ваԓьын нэриткэӈын. 27 Гымнинэт-ым э’ӄэԓьыт, микынти гъэнӄэтԓинэт, иӈӄун гым мытвагъак тиркэрму, ӄынрывинрыгыткы ӈутриԓы ынкъам гымык ягна ӄъаӄанмыгыткы“».
Иисус эргычьатэты рэгъи Иерусалимэты
28 Тывыпԓыткок ӈотэннэнъайвымӈыԓтэԓ, Иисус эквэтгъи рымагтэты Иерусалимэты. 29 Ынкъам титэ эймэквъи Виффагиягты ынкъам Вифаниягты, ӈэйык ӄача, нынныԓьын Елеон, Иисусынэ тыӈивынинэт ӈиръэ рэгъючечӈыԓьыт, 30 ивык ырыкы: «Ӄыԓӄытгытык мъанымнымэты, ранъав ваԓьэты. Рэрэӈытык нымнымэты, рэԓьуӈыткы вотытваԓьын ӈэносёԓ, ытԓён еп микынэ аӈатвакыԓьэн. Ӄывъятгыткы ытԓён ынкъам ӄынрывинрыткы ӈутриԓы. 31 Эвыр-ым нарамӈыԓётык тури: „Иа’м выятыткы?“ – ӄочыткоркынэтык ынӈин: „Ытԓён яаёԓӄыԓ Этынва“». 32 Рэгъючечӈыԓьыт, тыӈэвыёттэ Этынва, эквэтгъэт ынкъам нэԓьун ымыԓьо ынӈин, миӈкыри Ытԓён ырыкы иквъи. 33 Титэ ыргынан навъятыӈогъан осёлӄай, ыныкэтынва намӈыԓёнат ытри: «Рэӄу выятыткы осёлӄай?» 34 Ынӄэнырык ночынат: «Ытԓён яаёԓӄыԓ Этынва». 35 Ыргынан нэнрывинрыгъэн ытԓён Иисусына ынкъам нэтриԓынэт осёлӄайыткынык чиниткин эвиръыт, нанвакъовын ынкаткынык Иисус. 36 Ытԓён ныӈатватыԓяӄэн, о’равэтԓьарык-ым нынрыратӄэнат вайманэты ръэтык чиниткин эвиръыт.
37 Титэ Иисус эймэквъи тагратгыргэты Елеонӈайкэн, ымыԓьо мыкрэгъючечӈыԓьэ коргэты нанъяӈӈогъан Эӈэӈ. Ӄун нэԓьунэт нымкыӄинэт иничгытэтти. 38 Нивӄинэт: «Тэӈэӈинмыԓьын Тыԓеԓьын – Тиркэрым Этынвэпы! Онтымгыргын и’и’к ынкъам эргычьатын Ынангыргочатваԓьэты!» 39 Фарисейыԓьыт о’равэтԓьамкэпы иквъэт Ыныкы: «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, ӄынтыԓпиӈэтгынэт Гынинэт рэгъючечӈыԓьыт!» 40 Ытръэч-ым Ынан ивнинэт ытри очык: «Тивыркынитык, эвыр ытри эӄуԓикэ рэнъэԓӈыт, рэӄуԓиԓьыръуӈыт выквыт».
Иисусынэ ԓиӈвитту ԓыӈыркынин Иерусалим
41 Эймэвык ӄээӄын чымчаӈ, Иисусынэ ԓьунин мэйӈынымным, тэрго ԓыӈыӈӈонэн 42 ынкъам иквъи: «Вэԓер ӈотэнъыԓёк ымы гыт нъычичевын, ръэнут нъытван гынин онтымгыргэты! Ытръэч-ым игыр ынӄэн эвытрэткыԓьин гыныкԓыԓягты. 43 Ынкъам вай рэнъэԓӈыт ы’ԓёт, титэ гыныкъэӄэԓьырык нэрэнутэсӄыргыгыт гроԓмакы, нэрэгруԓмыгыт, нарапэнрыгыт ԓымынӈэнӄачайпы, 44 гыт уйӈыԓьу нэрэтчыгыт ынкъам гынинэт нэнэнэт наранмыӈынат гыныкэчыку. Ыргынан нэрэнчимэквыт раԓӄаӈынвытагнэты, миӈкыри ӄун гынан эчичевкэ рытын тывыԓӄаӈын, титэ Эӈэӈэ найъогыт рыягтаԓявынво гыт».
Иисус таароӈрак
45 Рэсӄивык таароӈрачыкогты, Иисусынэ рынтоӈатыӈӈонэнат виԓыткуԓьыт, 46 эвма ырыкы: «Каԓегыргык гивԓин: „Яраӈы Гымнин ратвагъа ярано ченъёргаввэтгавкэн“, торгынан-ым энэвнаткоԓьыргэн омакатванво рытчыткы!»
47 Иисус амӄынъычо гинэныгъюԓевыткуԓин таароӈрак. Ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьа, инэнчичевэтыԓьэ Каԓегыргыкэн ынкъам ынпычьыԓьэ ныԓӄырирӄин этгыргын, иӈӄун тымык Ытԓён. 48 Ытръэч-ым ытри ныгйивыԓтэтӄинэт, миӈкыри ынӄэн рытык, ӄэԓёӄъым ымварат амӄынъычо гатваԓен Ынык рээн, ныпаԓёмтэԓӄэн Ынин гамгавэтгавэты.
Иисусын армагыргын вэтгаво нэԓгыркын
201 Ынкъам ӄоԓетъыԓёк, титэ Иисусынэ нинэныгъюԓевӄин варат таароӈрак ынкъам нэнатвыӄэн Таӈпыӈыԓ, эймэквъэт Ыныкы ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьыт ынкъам инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн ганпычьыԓьыма 2 ынкъам намӈыԓёгъан: «Ӄикви морыкы, ръаармагырга Гыт ынӈин итыркын? Микынэ йыԓнин Гыныкы ынӈин ваԓьын армагыргын?» «3 Ымы-ым Гымнан трамӈыԓётык, тури-ым ӄытатԓыӈыткотык Гымыкы, – иквъи Иисус, – 4 Иоанн нинэнтурытвивӄин мимԓе. Мэкгыпы ынӄэн гатваԓен? Аӈаӈгыпы ԓымэвыр о’равэтԓьайпы?»
5 Ыргынан-ым вэтгаво нэтчыгъэн ыргичгу: «Эвыр мытривмык „Аӈаӈгыпы“, ынкэӈит Ытԓён рамӈыԓёгъа: „Иа’м торгынан ытԓён ԓымаԓё ԓюӈыԓгыԓьын?“ 6 Эвыр мытриквъэ „о’равэтԓьайпы“, ымварата наравыԓгыткойвымык выква, ӄэԓёӄъым ытри вэтгычемгъоркыт, энмэн Иоанн – мэтъатвыткоԓьын».
7 Ынкъам ытри татԓыӈыткогъат, энмэн ыргынан гэмо нэԓгыркын мэӈӄо. 8 Иисус иквъи ырыкы: «Ынкэӈит ымы Гымнан ӄырым мивтык тури, ръаармагырга ынӄэн тытэйкыркын».
Мигчирэтыԓьыт виноградынынӈавнотасӄык
9 Ынӄоры Иисусынэ тывыӈӈонэн варатэты ынӈин ваԓьын нэнъайвымӈыԓтэԓ: «Ӄоԓ о’равэтԓьата йыръэннин вакаӈын виноградкэн уунъумкэ ынкъам рывиԓыткувнин мэгчератыԓьырыкы виин яанво. Чинит-ым эквэтгъи ӄээӄын ванво тумгин нотагты. 10 Оонъыгыркэгыргын нъэԓык, ынан тыӈивынин выёԓьын мэгчератыԓьырыкы, иӈӄун пирик ынин тэйвыӈ оонъынӈайпы. Ытръэч-ым уунъынӈэвыԓьэ натаԓяйвын ытԓён, нэнэквэтэвын тэӈэрэӄыкэ. 11 Ынкэӈит ынан тыӈивынин ӄоԓ выёԓьын. Ымы ынӄэн натаԓяйвын ынкъам э’йӈэчьивэ нъэӄэнӈивыгъэн эмӄуԓгэ. 12 Ынан тыӈивынин ӈыроӄав выёԓьын. Ынӄэн натынвэвыгъан ынкъам нэнинтыгъэн ӈоонрэԓы. 13 Иквъи ӄынвэр этын вакаӈынвыкэн: „Ытԓён вай миӈкыри митгъэк? Мынӈивыгъэн гымнин ы’ԓгу ԓынъё экык, вэчьым ытԓён ӈыркыԓё нэрэнтыӈын“. 14 Ытръэч-ым уунъынӈэвыԓьыт, ԓьук ытԓён, эвыӈӈогъат ыргичгу: „Ынӄэн – яатԓьан. Вынэ мынынмыгъан ытԓён, иӈӄун мургинэну нынъэԓын ынин ярайыръын!“ 15 Ынкъам нэнинтын ытԓён виноградынӈавынвэпы, нанмыгъан. А’мын-ым рэнрэӄэвнинэт ытри этынва вакаӈынвыкэн? 16 Ытԓён рэетгъэ ынкъам ранмыгнэнат ӈутинмигчирэтыԓьыт, вакаӈын-ым рэйыԓӈынин ӄотырыкы». «Вынэ ӄырым нытван ынӄэн!» – иквъэт паԓёмтэԓыԓьыт. 17 Иисус-ым, тэӈгитэк ытри, пынԓёгъэ: «Ръэнут-ым тывыркынэн Каԓегырга морыкы ӈотэнвэтгава: „Выквыԓгын, э’нӄу ԓынъё тараӈыԓьа, нъэԓгъи авынъомрыкво яракэн упычьык?“ 18 Гэмгэмэӈин, и’гнэтыԓьын ынык, рараквачагъа, ынкъам мэкына рэрэтгъэ ӈотэнвыквын, ынӄэн рарыттэԓнэн». 19 Инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн ынкъам ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьыт чичеквъэт, ӈотэннэнъайвымӈыԓтэԓя Ынан тывнэнат ытри, чит-ым нэрэпирисӄыченӈыгъэн Иисус, ытръэч-ым э’ӄэԓиӈу нэԓгыгъэн варат.
Инэгтын императорэты
20 Ыргынан навэнвыгэтаӈӈогъан Иисус ынкъам нэнӈивынэт чиниткин о’равэтԓьат, ы’ръэ итыԓьыт ԓыгипыԓьу, ипэ-ым ныӄитпыԓьэтӄинэт ԓьук ръэнут о’раԓваӈӄач ваԓьын Законэты Ынык вэтгавык, ынкъам ӈотӄо э’ӄэйыԓык очочеты, Ытԓён танымчаӈынво. 21 Ынӄэнырык намӈыԓёгъан Иисус: «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, моргынан ԓыги мытыԓгыркын, Гынинэт вэтгавыт эвыр гыёԓятгыргын эпакы рыԓеркын таӈатаароӈка о’равэтԓьагты, рыгъюԓевыркын егтэԓык тъэвчемгъогыргыгъет Эӈэӈин. 22 Ӄикви, эты мэчынкы йыԓык моргынан инэгтын римкин императорэты, этыӄун ынӈэ?» 23 Иисусынэ чичевнин ыргин тэнанъаӄаӈгыттагыргын ынкъам ивнинэт: 24 «Ӄынкаԓыроквыткы Гымыкы римкин манэман-динарий. Микын ынкы ԓьуԓӄыԓ ынкъам микын нынны гэкэԓиԓин?» 25 «Императорэн», – татԓыӈыткогъат ытри. «Аны, императорэн ӄыйыԓыркыниткы императорэты, Эӈэӈин-ым – Аӈаӈэты», – иквъи ырыкы Иисус. 26 Ытри ԓыгэԓываквъат ԓьук о’раԓваӈӄач ваԓьын Законэты Ынык вэтгавык варатык ягна. Иничгытэтыԓьыт Ынин очыткогыргэты, ытри авъеткынка нъэԓгъэт.
Саддукейырык тэнӈу нэрэԓгыӈыркын Иисус
27 Иисусына эймэквъэт о’птытъар саддукейыԓьыт, микырык этԓы ԓымаԓё ы’нынтыгъэн аёгыргын, ынкъам винвэ эмԓевԓевэтэ намӈыԓёгъан Ытԓён: «28 Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, Моисейына кэԓинин морыкы Законык: „Эвыр икумикын рэвъигъэ йичьэмиттумгын экмиӈыкыԓьин, ытԓён ӈавтыӈыԓьыԓӄыԓ ӄԓиквъиԓьыӈэвык, иӈӄун йыток яатԓьат ечьамэттомгэты“. 29 Энмэн, гатваԓенат ӈэръамытԓыӈэн йичьэмиттумгыт. Ы’ттъыёԓкэн, ӈавтыӈык, въигъи экмиӈыкэ. 30 Ымы ӄутынэ, 31 ымы ӈыроӄава гэймитԓин ытԓён ӈэвъэну, гитԓинэт ынӈин ымыԓьо ӈэръамытԓыӈыргарэ. Ынкъам ымыԓьо въигъэт, апэԓяка кмиӈыт. 32 Яачы въигъи ымы ӈэвъэнйыръын. 33 Ытԓён вай микын ӈэвъэну ытԓён ратвагъа ы’ԓёк, титэ въиԓьыт рэюӈыт? Аԓымы ӈавтыӈыԓьо гатваԓенат ынык ымыԓьо ӈэръамытԓыӈыргарэ!» «34 О’равэтԓьат, игыр нымытваԓьыт, ныӈавтыӈӄэнат ынкъам нъэԓикэтӄинэт, – очыткогъэ Иисус. – 35 Варкыт-ым о’равэтԓьат, микынти Эӈэӈэ Чиниткин вэтгычемгъота анъямынгыквынэнат аёгырга въэԓьэпы. Ытри этԓы ныӈавтыӈынат, этԓы нъэԓикэтынэт. 36 Ымы въик ытри ӈотӄо ԓывавыԓьыт, ратваӈыт-ым энагԓяԓьо ангелырыкы. Ытри Эӈэӈин кмиӈыт, миӈкыри ӄун Эӈэӈэ рэнэювнинэт. 37 Эвыр-ым тывык ынӄэн, энмэн въиԓьыт раёвъёттэ, титэ Моисейына ԓьунин ӈыԓетыԓьын выроттымкын, тэнынныгнин Этын Эӈэӈу Авраамын, Исаакын, Иаковын* 20:37 Ягтаԓытвама Моисей энмэч тэԓенъеп гэвъиԓинэт Авраам, Исаак, Иаков.. 38 Эӈэӈ – ынӄэн-ым Эӈэӈ ӄырымэн въиԓьин, ипэ-ым егтэԓыԓьин. Ыныкагты ымыԓьо ягтаԓытваркыт». 39 Ваԓёмык ынӄэн ӈыръыӄутти инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргкэн иквъэт: «Гыт нымэԓьэв иквъи, Инэныгъюԓевэтыԓьигыт». 40 Ынкъам ԓым ванэван мэӈин нычемгъойпыгъан, иӈӄун ръэнут Ынык пынԓёк.
Микын экык Христос?
41 Иисус-ым иквъи ырыкы: «Иа’м нивӄинэт, энмэн Христос – Давидын экык? 42 Аԓымы чинит Давид нивӄин Псаломкаԓек (миӈкы гэныгрэпэвԓин Эӈэӈ): „Этын иквъи гымык-Этынвэты: ‘Ӄывакъотваркын мынгымраӈӄач* 20:42 Мынгымраӈӄач – вэймэну ԓынъё ваны. Гымыкайпы, 43 виин Гымнан ӄырым очыԓьо мытчынэт Гынинэт э’ӄэԓьыт Гыныкагты’“. 44 Ӄун вай, Давидына нинэԓгыӄин Ытԓён Этынво. Миӈкыри вай Ытԓён ынин экык?»
45 Ымыԓьорык ныпаԓёмтэԓӄэн Иисус, Ытԓён-ым иквъи Ченэт-рагъёчачӈыԓьырыкы: «46 Гынрыру ӄыԓгыркыниткы инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн, микынти нырэԓейвыӈӄинэт эвԓыавэръыйпэты, нытэӈычьэтӄинэт, титэ ытри нывэймэнъэв ныйиԓытриԓӄинэт вэԓыткоомакынвык, синагогык ытри нытэӈычьэтӄинэт вакъотвак ы’ттъыёԓяӈӄач, ынкъам ӄэмумэкэт вама нарычгывакъоӄэнат ынантаӈванвык. 47 Ынӄэн ыргынан ниткэйвыӄинэт ӄԓиквъиԓьыргин ярат ынкъам, иӈӄун ымыԓьорык ы’нԓьунэт, нуръэв ныченъёргаввэтгавӄэнат! Гыарэты ваԓьа танымчаӈгырга а’тчаркынэнат ытри».
Ӄԓиквъиԓьин таароӈгыргын
211 Ынӄоры Иисусынэ ԓьунинэт гаймычьыԓьыт, микырык нытриԓӄинэт инэрэтти манэчанԓягты. 2 Ынкы гатваԓен ымы ӈъоԓьын ӄԓиквъиԓьыӈэв, микынэ нэнаёӄэн ӈэнриԓы ӈиръэ ръыпыԓвынтыманэт, 3 ынкъам иквъи: «Аԓгаӈэка тивыркынитык, ӈоот ӈъоԓьын ӄԓиквъиԓьыӈэвэ рытриԓнин мыкыӈ ымыԓьорык. 4 Ӄутырык ымыԓьорык нэтриԓынэт рыпаросӄавгыпы, ынан-ым, ӈъочьыӈава, рытриԓнин ымыԓьо, рэӄэ гэегтэтԓин».
Мэтъэквыргыкэн гыйивыт ынкъам кыԓеԓьэтти
5 Ынӈот ваԓьырык вэтгаво наԓгыӈӈогъан таароӈран, энмэн ԓыгэтампэравыква ынӄэн гэтэйкыԓин ынкъам гантампэравԓен этчывэтԓьа таароӈӄавээръа. Иисус иквъи: 6 «Ымыԓьо ӈотӄэнат, ръэнутэт торгынан тэӈычьу ԓыӈыркыниткы, рэтэԓпыӈыт. Рэнъэԓӈыт ы’ԓёт, титэ ӈоот нэрэнчимиръэвӈын ыпычьытагнэты».
7 «Инэныгъюԓевэтыԓьигыт, – намӈыԓёгъан Ытԓён, – титэ-ым ынӄэн ратвагъа? Ынкъам миӈкыри моргынан ԓыги мытрэтчыӈын ынӄэн нъэтԓьэн? Миӈкыри ваԓьо ратвагъа гыйив?» «8 Гынрырэты ӄытваркынэтык, иӈӄун тури ы’ръунтыкэ ы’нынтытык, – очыткогъэ Иисус. – Мыкычьыт рэенӈыт Гымыгныннык ы’ръэты энаяаԓьыт ынкъам ривыркыт: „Ынӄэн вай Гым!“ ԓымэвыр „Энмэч чымче нъаԓгыргын!“ Ынӈэ аԓымӈэнака ырык! 9 Титэ раваԓёмӈыткы мараквыргыт ынкъам варатэн акавкэтгыргыт, ынӈэ акапчачавка, ӄун-ым ынӄэнат ы’ттъыёԓ ваԓьыԓӄыԓтэ, наӄам ынӄэн еп ӄырымэн ытръэттэгын».
10 Ынӄоры Иисус иквъи ырыкы: «Рарыннотыԓягъа варат варатэты ынкъам ӄуԓинутэнут ӄоԓенотагты, 11 ратваӈыт кытнотасӄытэвԓягыргыт, ԓымынкы ратваӈыт ымы гытъатгыргыт, ымы энаврыӈтъычгыргыкэн въэгыргыт, ратваӈыт кытъаӄаԓеӈэты ваԓьыт этгыргыт ынкъам эргыԓьыт эӈэӈгыйивыт э’э’йпы. 12 Ытръэч-ым ымыԓьо ынӄэнат этыӈӈок, нэрэпирисӄычетйивыркынитык ынкъам нэрэркыԓеԓьэтыркынитык, нэрэсудыркынитык синагогык ынкъам наравосӄыраркынэтык, нэрэнрывинрыркынитык пынԓёйвынво тэркармагты ынкъам очочырыкы Гымык курэ. 13 Ынкэӈит торгынан гаймаӈэн тыво ринэԓгытык Гым.
14 Ӄун-ым, эвнэмитъэчимгъукэ ӄитыркынитык, миӈкыри аӈэнток. 15 Гымнан трэйыԓӈын торыкы ынӈин ваԓьын коттапвэтгаквыргын ынкъам кувчемгъогыргын, рыпэт тургинэт э’ӄэԓьыт раԓвавӈыт ымы ӄраӄатык, ымы о’раторыкагты рэӄын ивык. 16 Ытръэч-ым ытԓыгырык, йичьэмиттумгэ, чычеткинэрык ынкъам тумгэ нэръэӄэйыԓынтык тури, ӈыръыӄутти торыкайпы наранмыгнат. 17 Ынкъам ымыԓьорык тури э’ӄу нэрэԓгыркынитык Гымык курэ. 18 Ытръэч-ым ымы кырвир торыгԓявтэпы ӄырым нытымӈэвын. 19 Пытԓиӈыԓьу ӄытваркынэтык, рэнъегтэԓевӈыткы чиниткин ӄэԓеԓвын».
Гамэтъатвыԓен Иерусалимэн рычемэръаквыргын
«20 Титэ рэԓьуӈыткы маравраттэ Иерусалимык гроԓмакы, ԓыги ӄыԓгыгыткы: ԓыгипэтԓе рэнъэԓгъэ ынин тэԓпын. 21 Ынкэӈит Иудеяк ваԓьыт мачынан ныкытгынтакватынат ӈаеты, Иерусалимык ваԓьа мачынан ы’нпэԓягъан ынӄэн, микынти ратваӈыт гроԓмакы ваԓьык нутэк мачынан эвнэпэԓӄынтэткэ нитынэт майӈынымнымэты. 22 Миӈкыри ӄун нъэԓгъэт ынӄэнат ԓиӈыԓьэткин ы’ԓёт, титэ рэнъэԓгъэ ымыԓьо мэтъатвыё Каԓегыргык. 23 Раԓгъаӄатваркыт нанӄыԓьыт ынкъам энанԓыватыԓьыт ынӈэнъыԓёк. Кыттавэмэнӈыгыргын ратвагъа ӈутиннутэк, Эӈэӈ раԓганӈэнайпыгъа ӈотэнваратэты. 24 О’равэтԓьат рэвъиркыт маравръысӄэпы ынкъам нэрэймитыркынэт ымыԓьо аԓванотагты. Ынкъам аԓваԓьыварата нэрэтэнтисӄуйвыркын Иерусалим. Ымыԓьо ынӄэнат ратваӈыт ынкатагнэты, виин аԓваԓьываратэн этынвычьатгыргын ӄырым нытэԓпыгъэн».
Рэетгъэ Экык О’равэтԓьаргэн
25 Иисус ӄээӄын гивԓин: «Тиркык, йъиԓгык ынкъам эӈэрык торгынан рэԓьуӈыткы эӈэӈгыйивыт, нутэйиквик-ым о’равэтԓьат амкапчача раӄувчемгъоӈӈоӈыт айычгыръома аӈӄы. 26 О’равэтԓьат рапэӄэтатыркыт ачемгъокэтвэтагнэты эмъэӄэԓиӈу ԓыӈык ынӄэн, ръэнут раймавыӈӈогъа ымыԓьыӈаргыногты. Миӈкыри ӄун и’и’кин армагыргыт ранвэвраԓьатыӈоӈыт. 27 Ынкъам ынкэӈит нэрэԓьуӈын Экык О’равэтԓьаргэн, тыԓеԓьын йъыткыната, армайпыԓьын ынкъам кытэргычьатгыргыԓьын. 28 Титэ ынӄэн ранъаԓыӈӈогъа, ӄыԓӄутыркынитык ынкъам ӄэтпэты ӄынъэԓтык, ӄэԓёӄъым тургин рытавэмэнӈытораквыргын энмэч чымче нъаԓыӈӈоркын».
Уттуут-инжир – инэныгйивэтичгын
29 Иисусынэ тывнэн ырыкы ынӈин ваԓьын нэнъайвымӈыԓтэԓ: «Ӄыгитэгыткы уттуут-инжир ынкъам ӄутти уттыт. 30 Титэ ытри нывытатӄэнат, торгынан гэтама ытри ԓыги, энмэч пэтԓе рэԓеръугъэ. 31 Ынӈин-ым ымы ӈутку: титэ рэԓьуӈыткы ынӄэн нъаԓыӈоԓьын, ԓыги ӄыԓгыркыниткы, чымче энмэч Энанԓявагыргын Эӈэӈин. 32 Ӄэгԓынангэт тивыркынитык, ӈотӄэн тыӈэрэт еп ягтаԓытвама, ымыԓьо ратвагъа. 33 И’и’н ынкъам нутэнут уйӈэ рэнъэԓӈыт, ытръэч Гымнинэт вэтгавыт ӄырым ныпаанат армайпыԓьо вак».
Тэнмавэты ӄытваркынэтык
«34 Гынрырэты ӄытваркынэтык, авнаа’ӄайпытваԓьатка ӄытваркынэтык гэчевэты ваԓьанма, а’ӄатчыԓьанма ынкъам пагчеӈатыԓьанма, рэӄэ рэегтэԓӈытык, иӈӄун о’раӈ энэнэгыргын Эккин О’равэтԓьаргэн авэтываӄ эвнэнъэԓкэ нъитын торыкы, 35 ӄынур-ым уткучьын – гыннэкэты. Ӄэԓёӄ-ым Ытԓён о’раӈ рининигъэ ымваԓьырыкы нутэйиквик. 36 Кыюԓьэтэ ӄытваркынэтык, таӈамӄынъычо ченъёргаввэтгавма, иӈӄун аймавыӈӈоԓьа а’ӄагырга ы’нкавратык, ынкъам тури гаймаӈэн тэнмавэты нъытватык ятыӈӈок Экык О’равэтԓьаргэн».
37 Ы’ԓёк Иисус гинэныгъюԓевԓин таароӈрак, воԓӄытвэӈӈок-ым нэквэтӄин ынкъам ныкитэ нытваӄэн ӈайыткынык, таныннынъё Елеон. 38 Ымварат-ым инъэ ныетӄин таароӈрагты паԓёмтэԓынво Ытԓён.
Ынпычьыԓьырык наранмыӈыркын Иисус
221 Ганъаԓыӈӈоԓен инэпээгэткыԓьин кавкавкэн крычмыы’ԓён, таныннынъё Пасхано. 2 Ы’ттъыёԓкэнат таароӈрагэԓевыԓьа ынкъам инэнчичевэтыԓьэ Каԓегыргыкэн ныранмыӈӄэн Иисус, ытръэч-ым вай гайыԓгавԓенат варатэн акавкэтгыргэты. 3 Авынкаԓьайӈа-Сатанана эйминнинэт чимгъут Иудан, ныннатъё Искариот. Иуда – ынӄэн ӄоԓ мынгыткэн ӈиръэ пароԓкэн рагъёчачӈыԓьэпы ваԓьын. 4 Иуда ӄытгъи ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьэты ынкъам гынрыритыԓьин очочырыкы таароӈракэн. Ынан вэтгаво ԓыгнин ырык рээн, миӈкыри а’ӄантыватык ырыкы Иисус. 5 Ытри коргаквъат ынкъам вэтгычьатгъат йыԓык ыныкы манэт. 6 Иуда энатватгъэ ынкъам а’тчаӈӈонэн этгыргын, иӈӄун вэнвакы э’ӄэйыԓык Иисус ырыкы, титэ Ынык рээн ӄырым нытвагъан варат.
Рытэнмаквыргын пасхакэн ӄамомакатгыргык
7 Нъэԓгъи инэпээгэткыԓьин кавкавкэн крычмыы’ԓён, титэ ныӄэтвыӄин пасхакэн яракытэпаԓгыӄай. 8 Иисусынэ тыӈивынинэт Пётр ынкъам Иоанн, ивык ырыкы: «Ӄыԓӄытгытык ынкъам ӄынтэнмаквыткы морыкы пасхакэн рооԓӄыԓ». 9 «Миӈкы Гыт тэгъеӈыркын, иӈӄун моргынан ынӄэн мынынтэнмавын?» – ытри пынԓёгъат. 10 Иисус очыткогъэ: «Титэ рэеттык майӈынымнымэты, рэнрынгиивыткы о’равэтԓьан. Ынан рэнрыркынин имԓыйыръыԓьын пувтын. Ӄыркыԓегыткы ытԓён ынкаратагнэты, миӈкыри ытԓён рэрэгъэ. 11 Яраэтынвэты ӄиквытык: „Инэныгъюԓевэтыԓьэ намӈыԓёркынэгыт гыт: ‘Э’ми рэԓкун, миӈкы Гымнан рэгъючечӈыԓьырык рээн трэнуӈын пасхакэн рооԓӄыԓ?’“ 12 Ынкъам ынан торыкы ранкаԓыровнэн рэԓкун нымэйыӈӄин, таӈайкоԓыԓьын, ӈэнку варкын ымыԓьо торгынан яаёԓӄыԓ. Ымыԓьо ынкы ӄынтэнмаквыткы». 13 Ытри ӄытгъэт, нэԓьугъэн ымыԓьо, миӈкыри Ытԓён гивԓин, ынкъам нантэнмавын пасхакэн рооԓӄыԓ.
Пасхакэн ӄамомакатгыргын
14 Нъэԓык ӄамомакатгыргын, Иисус ынкъам мынгыткэн ӈиръэ пароԓ апостолтэ арычгывакъогъат ӄамэтваванвык ӄача. 15 Ынкъам Ытԓён иквъи ырыкы: «Ытръэттэгын Гым тытэгъеӈыркын рук ӈотӄэн пасхакэн рооԓӄыԓ турык рээн еп энъэԓкэ Гымнин тавэмэнӈыгыргын! 16 Тивыркынитык-ым, Гымнан ӄырым мынуркын ӈоот, вытку нъаԓыӈӈок ԓыгэ-Пасха Энанԓявагыргык Эӈэӈин». 17 Пиринин койӈын, рывэԓынкыӄунэвнин Эӈэӈ ынкъам иквъи: «Ӄыпиригыткы ӈоот ынкъам ӄыԓпыткуткы турыкичгу. 18 Тивыркынитык, ӈоткатагнэпы Гымнан ӄырым мыԓпыгъэн виноградкэн э’ӄимыԓ, вытку нъаԓыӈӈок Энанԓявагыргын Эӈэӈин». 19 Пиринин кавкав, рывэԓынкыӄунэвнин Эӈэӈ, Ынан тэйвыгнин ынӄэн ынкъам йыԓнин ырыкы, эвма: «Вай ӈотӄэн – Гымнин увик. Гымнан ынӄэн тыйыԓыркын рыягтаԓынво, тури. Ӄымԓеткуркыниткы ынӈин кавкав ынкъам ӄынуркыниткы кэтъонво Гым». 20 Воԓӄытвэӄамэвапԓыткогъат, Ынан ымы-ым ынӈин пиринин койӈын ынкъам иквъи: «Ӈотӄэн койӈын – торвэтгычьат, ръомравъё Гымнин мутԓе. Въэӈӈома Гым трэмутԓытыԓыԓьэтгъэ тури рыягтаԓынво. 21 Ытръэч-ым ӄыгитэ, Гымнин э’ӄэйыԓыткуԓьын ӄамомакатгыргык Гымык рээн ӄамэтваркын. 22 Тывъё Каԓегыргык тэӈэвын ваԓьыԓӄыԓ Эккэк О’равэтԓьаргэн. Ытръэч-ым а’ткэӈэты ынӄэн о’равэтԓьагты, микынэ Ытԓён э’ӄэйыԓыркынин!» 23 Ытри пынԓёткоӈӈогъат ыргичгу, ытԓён вай мэӈин ырыгԓыку тэнмавыркын ынӈин итык.
Ӄэнагԓятыркынэтык выёԓьэты, ынӈэ-ым этынвэты
24 Ынкъам вай рэгъючечӈыԓьыт еԓырачвыӈыӈогъат, мэӈин ырыгԓыку майӈыӈ ваԓьын. 25 Ытръэч-ым Иисус иквъи ырыкы: «Тиркэрмэт аԓваԓьыян варатэн этынвычьатыркыт ырыкы ынкъам инэнԓеԓьыт ивыркыт, иӈӄун ытри ныныннынӈэвыркынэт „тэӈгиԓивыԓьу“. 26 Турыгԓыку ӄырым ынӈин ваԓьыԓӄыԓ. Мачынан майӈыӈ ваԓьын нытваркын ӄынур мыӄыԓьын, эрму-ым ваԓьын – ӄынур выёԓьын. 27 Мэӈин эрым: арычгывакъоԓьын ӄамэтваванвык ӄача ԓымэвыр выёԓьатыԓьын ыныкы? Вынэ ӈан арычгывакъоԓьын. Гым-ым турыгԓыку ӄынур выёԓьэгым. 28 Тури гапэԓятторэ Гымык рээн, титэ гатваԓенат Гымнинэт кыттэнгыеӈыт. 29 Миӈкыри Гымнин Ытԓыгэ энайпатгъэ Гым рытыԓевык Энанԓявагыргын, Гымнан ымы ынӈин тыйыԓыркын ынӄэн торыкы, 30 иӈӄун тури ӄыӄамэтваркынэтык ынкъам ӄыпавыркынэтык ӄамомакатынвык Гымык рээн Энанԓявагыргык Гымнин. Ынкъам равакъотваркынэтык тиркэрмин ванвыткынык ынкъам ринэнԓеркыниткы мынгыткэн ӈиръэ пароԓ тыӈэрэтти Израилькэн».
Пётрына э’нӄу рэԓгыгнин Иисус
31 Иисус ӄээӄын гивԓин: «Симонэгыт, аны ӄыгитэ, каԓьайӈа-Сатанана пынԓёнэн, иӈӄун ымыԓьоторэ ы’нтааӈытык ынан, ӄынур кавкавтыӈачьын нытэвԓяйвыӄэн ёнрынво въэгти* 22:31 Ынӈин нынъянръавӄэнат ӈуйтыӈэчьыт кавкавтыӈачьыԓӄыԓепы.. 32 Ытръэч-ым Гым гаченъёргаввэтгавэгым Аӈаӈэты, иӈӄун гынин ԓымаԓяквыргын атаԓпыӈӈока нитгъэн. Титэ гыт нэмэ раԓымаԓытвэгъа, ӄынъомраквын ԓымаԓяквыргын ӄутырык рэгъючечӈыԓьырык – чинитйичьэмиттумгык». 33 «Этынвэгыт! – иквъи Пётр Иисусына. – Гым етъаӈ тытваркын тыԓек Гынык рээн ымы восӄырагты ымы въэгыргэты!» 34 «Ӄэгԓын тивыркынигыт, Пётр, – Иисус иквъи, – ӈотэнъыԓёк ӄырым еп нъэйӈэгъэн ӄԓегтанӈыгатԓе, гыт-ым энмэч ӈыроча риквъэ, энмэн гынан гэмо инэԓгыркын Гым».
35 Ынкъам ԓым иквъи ырыкы: «Титэ Гымнан тынӈивытык тури – этэючгыкэ, аманэка ынкъам эпԓеккэ, – эви тури гаӈъотваторэ?» «Ванэван», – татԓыӈыткогъат ытри. «36 Игыр-ым, – иквъи ырыкы Иисус, – мачынан микын варкыт манэт, ныпирининэт ынӄэнат, мачынан ныпиринин ымы тэючгын, микын-ым уйӈэ, мачынан нынвиԓыткувнинэт чиниткинэт эвиръыт ынкъам ныркурнин маравръысӄын. 37 Тивыркынитык, Каԓегыргык тывъё вэты ваԓьыԓӄыԓ Гымыкы: „Ытԓён э’ӄэԓтэтыԓьу нэԓгыгъэн“. Ынкъам ынӄэн пэтԓе ратвагъа». 38 «Этынвэгыт, вай ӈутку ӈиръэ маравръысӄат», – иквъэт ытри. «Мэчынкы», – татԓыӈыткогъэ Ытԓён.
Иисус ныченъёргаввэтгавӄэн Елеонкэн ӈайыткынык
39 Ӈыток ярайпы Иисус эквэтгъи, ӄынур ӄонпыӈ, Елеонкэн ӈаеты. Ынык кыԓегъэт ымы рэгъючечӈыԓьыт. 40 Етык ванвэты Ытԓён иквъи ырыкы: «Ӄыченъёргаввэтгавыркынэтык, иӈӄун торыкы вэты авнатвака нъитын кыттэнгыеӈ». 41 Чинит-ым руԓтыгъи ырыкайпы мачрыровэты ынкъам ӈырапычга ченъёргаввэтгаквъэ: 42 «Ытԓыгигыт, ивкэ ӈан нъытэгъеӈын аԓва рыԓик Гымыкайпы ӈоткэн тавэмэнӈыгыргын! Ӄоныры-ым, мачынан нытвагъан Гынин тъэвчемгъогыргын, этԓы-ым Гымнин!» 43 Э’э’йпы Ыныкы вытрэтгъи ангел ынкъам нэнанъомрытвэвӄэн Ытԓён. 44 Эмтэвиминӈэтэ Иисус ченъёргаввэтгавыӈӈогъэ пытӄыӄэтпыӈ, ынкъам Ынин гытԓён гатваԓен ӄынур тиԓиԓьын нотасӄэты мутԓыйитйит. 45 Ченъёргаввэтгавыпԓыткок ынкъам ӄутык, Ытԓён эймэквъи рагъёчачӈыԓьырыкы ынкъам ԓьунинэт ытри йыԓӄыԓьыт, пэӈъивэтыԓьыт ампыннытвак. 46 «Иа’м тури йыԓӄэтыркынитык? – иквъи Ытԓён ырыкы. – Ӄыԓӄутгытык ынкъам ӄыченъёргаввэтгавыркынэтык, иӈӄун торыкы вэты авнатвака нъитын кыттэнгыеӈ!»
Иисус нэпиригъэн
47 Ынкъам вай, еп ынӄэн тывма Иисусынэ, ининигъи о’равэтԓьамкын инэрэпирисӄыченӈыԓьын Ынык, ы’ттъыёча ырык гэԓеԓин нынныԓьын Иуда, ваԓьын мынгыткэн ӈиръэ пароԓгыпы рагъёчачӈыԓьэпы. Ытԓён эймэквъи Иисусына, окватынво Ытԓён. 48 «Иуда, – иквъи ыныкы Иисус, – ынръам вай гынан э’ӄэйыԓыркын уквэтэ Экык О’равэтԓьаргэн?» 49 Ынкэӈит Ынык гроԓмакы ваԓьыт, чичевык ръэнут игыр ратвагъа, иквъэт: «Этынвэгыт, вэчьым мынмаравръысӄыткомык?» 50 Ынкъам ӄутынэ кыпԓынэн выёԓьын ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьэн ынкъам чывисӄыченнин ынин мраӈвэԓёԓгын. 51 «Ратанӈавӈэн, ӄыпаатык!» – иквъи ырыкы Иисус. Ынкъам рыйитэ рымэԓевэннин вэԓёԓгын выёԓьэн. 52 Ятыԓьэты-ым ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьэты, очочеты таароӈрагынрыратыԓьэн ынкъам ынпычьыԓьэты Иисус иквъи: «Ынръам вай рэӄу тури еттык гамаравръысӄыма ынкъам готтынпыма, ӄынур Гым э’ӄэԓтыԓьигым? 53 Гамгаы’ԓёк Гым гатвайгым турык рээн таароӈрак, ынкъам торгынан Гым ванэван ӄинэнрэӄэквытык. Ытръэч-ым вай игыр тургин ы’ԓёӈэт ынкъам анӈэнавагыргыт рытыԓевыткуркыт».
Пётрына э’нӄу нинэԓгыӄин Иисус
54 Иисус нэпирисӄычетгъэн ынкъам нэнԓегъэн ярачыкогты ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьэн. Пётр гэԓеԓин матъяаԓ. 55 Гынонагтатванвык тапэнъёԓгыӈгъат, о’равэтԓьат вакъогъат ынкы гроԓмакы, вакъогъэ ымы Пётр ырык рээн. 56 Ӄоԓ выёԓьыӈава ԓьунин ытԓён вакъотваԓьын пэнъёԓгыӄэргычыко, тэӈгитэнин ытԓён ынкъам иквъи: «Ымы ӈотӄэн гатваԓен Ынык рээн!» 57 Ытръэч-ым Пётр кавтычгогъэ: «Ӈавыԓ, гымнан гэмо Ытԓён». 58 Пэтԓе ӄоԓ о’равэтԓьан, ԓьук ытԓён, иквъи: «Ымы гыт ырык рээн ваԓьэгыт». «Аны вай ванэван, ӄԓей», – очыткогъэ Пётр. 59 Гаԓягъэ ӄымэк ыннэн кэԓивытгыр, ынкъам ԓымӈэ ӄоԓ иквъи аԓгаӈэка: «Вынэ ӄэйвэ, ӈотӄэн нэмыӄэй гатваԓен Ынык рээн, ытԓён вай аԓымы гаԓиԓеяԓьын». 60 «Гымнан гэмо, ръэнут гынан тывыркын», – иквъи Пётр. Ынкъам титэ ынӄэн ынан нэнатвыӄэн, а’йӈаӈӈогъэ ӄԓегтанӈыгатԓе. 61 Этынва гитэнин Пётр тыԓик ыныкаӈӄачагты, ынкъам Пётрына кэтъонэнат Ынин вэтгавыт, тывъёттэ ыныкы: «Еп ӄырым нъэйӈэгъэн ӄԓегтанӈыгатԓе ӈотэнъыԓёк, гынан ӈыроча э’нӄу ринэԓгыгъэ». 62 Ынкъам ӈыток агтатванвэпы кытпыннэты тэргатгъэ.
63 О’равэтԓьата-ым, гынрырэтыԓьэ Иисус, тэрмэчьыӈу ныԓгивыӄин ынкъам ныркыпчевыӄэн Ытԓён, 64 нэнаръэӄэн Ынин ԓьуԓӄыԓ ынкъам нымӈыԓёӄэн: «Ӄымэтъатвыгэ, ӄэԓкыԓгын, микынэ Гыт наркыпԓыгыт?» 65 Ынкъам нымкыӄинэт ӄутти кытъаӄавэтгавыт гатвэвыԓенат Ыныкы.
Еврейыԓьыргэн ынпычьыԓьэ намӈыԓёйвыркын Иисус
66 Титэ эргыръогъэ, вараткэнат ынпычьыԓьыт, ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьыт ынкъам инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн умэкэтгъэт. Ыргин майӈомакатынвэты нэрэтгъэн Иисус. 67 «Ӄочыткоркын, Гыт – Христосэгыт?» – пынԓёгъат ытри. «Эвыр Гым торыкы триквъэ, ӄырым ԓымаԓё ӄинэнтытык, 68 эвыр-ым трамӈыԓётык, ӄырым ӄочыткотык, – иквъи Иисус. – 69 Ынӈатаԓ-ым ӈоткатагнэпы Экык О’равэтԓьаргэн равакъотваркын мынгымраӈӄач Эӈэӈык Ынангаймаӈэныԓьык* 22:69 Ӈотӄэн гаймаӈэн ынӈин чичевык: «...Ытръэч-ым ӈоткатагнэпы Эӈэӈ ринэнԓеркын Эккэк О’равэтԓьаргэн рээн».». 70 «Гыт – Эккэйгыт Эӈэӈин?!» – пынԓёгъат ымыԓьо. «Рыпэт тури чинит ивыркынитык, энмэн Гым», – татԓыӈгъэ Иисус. 71 «Ӄынвэр вай, авнамӈыԓёка мэӈин! – ытри иквъэт. – Моргынан чинит ымыԓьо мытваԓёмын Ыныкайпы!»
Пилатына нэнамӈыԓёйвыӄэн Иисус
231 Ынкэӈит ымыԓьо умэкэтыԓьыт ӄутръугъэт ынкъам нэнԓен Иисус Пилатына. 2 Ыргынан энаачо наԓгыӈӈогъан Ытԓён: «Моргынан ԓыги мытытчыгъэн, вай ӈотэнъоравэтԓьата о’раԓвагты рыгъюԓевыркынин мургин варат, нэнанъотавӄэн йыԓык инэгтэт императорэты ынкъам рыпэт нивӄин, энмэн Ытԓён – Христос, Тиркэрым». 3 «Эвыӈан, Гыт – Тиркэрмэйгыт еврейыԓьыргэн?» – пынԓёнэн Ытԓён Пилатына. «Гыт-ым чинит ынӈин ивыркын», – татԓыӈыткогъэ ыныкы Иисус. 4 «Гымнан ымы рэӄык ванэван энаачыԓьо мыԓгыгъэн ӈотӄэн о’равэтԓьан», – иквъи Пилат ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьэты ынкъам о’равэтԓьамкэты. 5 Ытри-ым нытъивычьэтӄинэт: «Рыгъёԓявма варат, Ынан рэкэвкиԓьэтыркынин ытԓён ым-Иудеяк. Моогъэ Галилеяк, етгъи ӈутриԓы».
Пилатына тыӈивыркынин Иисус Иродына
6 Титэ Пилатына ваԓёмнэн вэтгав «Галилея», пынԓёгъэ: «Эты ӈотӄэн о’равэтԓьан гаԓиԓеяԓьын?» 7 Ынкъам ԓыги рытчык, энмэн Ытԓён ваԓьын ванвэпы, оча ваԓьын Иродына, ынан тъивынӈивынин рыԓьататынво Ытԓён Иродына. Ирод-ым ынӈэнъыԓёк нэмыӄэй гатваԓен Иерусалимык. 8 Ԓьук Иисус, Ирод коԓё коргаквъэ: ынан тэԓенъеп нинэрэԓьуӈӄин Ытԓён, миӈкыри ӄун ынан гаваԓёмԓен Ытԓён ынкъам нымычвынатӄэн ԓьук икумиӈкыри ваԓьын тэӈиничгытэт, рытомгавъё Иисусынэ. 9 Ынан нэнамӈыԓёйвыӄэн Ытԓён, ытръэч-ым Иисус ванэван нытатԓыӈыткон. 10 Ынкэӈит ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьыт ынкъам инэнчичевэтыԓьыт Каԓегыргыкэн ӄээӄын гатвэтчатваԓенат ынкъам нытъивъэв кытэнаачо гэԓгивыԓин Ытԓён. 11 Иродына гамаравӄԓявыԓма тармачьыӈэты ԓыгинъээ’внин Иисус ынкъам ԓевԓеву ԓыгнин Ытԓён, ынӄоры-ым равэръэпаннэн Ытԓён тэркармавэръа ынкъам тыӈивынин нэмэ Пилатына. 12 Ынкъам ӈотэнъыԓёк Ирод ынкъам Пилат томгыԓьатыӈӈогъат, чит-ым ытри гъэӄэԓьэтԓинэт.
Иисус въиԓьыԓӄыԓ
13 Пилатына румэкэвнинэт ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьыт, ынпычьыԓьыт ынкъам варат, 14 иквъи ырыкы: «Торгынан рэтыткы гымыкы ӈотӄэн о’равэтԓьан ынкъам торгынан тэнынныӈыткы Ытԓён тинэнэкэвкиӈыԓьу варат. Тычемгъовэтгавык турык ягна ынкъам ԓюнԓьутэ тынтын ӈотэнъоравэтԓьак, энмэн Ытԓён а’ткэвма итгъи, миӈкыри тури ивыркынитык. 15 Ымы Иродына ԓюнԓьутэ, эвыр тыӈивынин Ытԓён морыкы. Аны вай-ым, Ынан аръаԓя ԓюӈынрэӄэвэ ръэнут, иӈӄун вэты тъаӄанмыгъан Ытԓён. 16 Ынкъам ынӄэната гымнан трэтэнымчеӈӈын Ытԓён ынкъам трэтриԓӈын». (17 Крычмыы’ԓёк Пилатына вэты рытрэԓьёԓӄыԓ ыннэн восӄыратваԓьын.) 18 Ынръам ымыԓьо умэкэтыԓьыт ӄуԓиԓьыръугъэт: «Вэты а’ӄанмыёԓӄыԓ! Ӄытриԓгын морыкы Варавва!» 19 Ӈотӄэн-ым гавосӄыраԓен амрывэчепытвэвык варат мэйӈынымнымык ынкъам эмтэгинӈэтэ. 20 Пилатына нинэрэтриԓӈыӄин Иисус, ынӄэната ӄоԓеԓьывэтгавыӈӈогъэ. 21 Ытръэч-ым ӄутти ныӄуԓиԓьыръуӄинэт: «Ӄъыԓӄапынмыгын! Ӄъыԓӄапынмыгын ытԓён!» 22 Ынкъам ӈыроӄавык иквъи ырыкы Пилат: «Ръэнут э’ткиӈ тэйкынин Ынан? Ванэван миӈкыри ваԓьын энаач гымнан мыԓьун Ынык, иӈӄун а’ӄанмык. Ынкъам ынӄэната трэтъивынӈивын танымчаӈынво Ытԓён, ынӄъом трэтриԓӈын». 23 Ытръэч-ым ытри ԓыгэкоԓё гэӄуԓиԓьыръуԓинэт, ръыԓӄаптымыйгот рытык Иисус. Ырыгӄуԓитэ гэнруԓыԓтэвԓин Пилат. 24 Ынкъам Пилат вэтгычемгъогъэ тэйкык ырыктъэвытвыгъет: 25 рытриԓнин восӄыратваԓьын, ԓынъё рывэчепытвэвыԓьо варатык ынкъам тэгинӈэтыԓьу, мэӈин гайынатԓен, Иисус-ым йыԓнин ырыкы.
Иисус нанъыԓӄапнмыркын
26 Иисус нэнԓегъэн ръыԓӄапынмынво. Ръэтык маравӄԓявыԓя нэпирисӄычетын Симон Киринеяԓьын, мэӈин ныпэԓӄынтэтӄин ярагты энанынӈавынвыяргэпы, нэнимтиӈэтын ыныкаткынык а’ӄанмыкэн уттынпын ынкъам рыԓьэтэтыйгут нэнтыгъэн ынӄэн Иисусынэ яачы. 27 Иисусынэ гаԓымӈэнаԓенат ныԓгинымкыӄинэт о’равэтԓьат, ырыгԓыку гатваԓенат энаркыпчевыԓьыт чиниткин мачвэт ынкъам тэргатыԓьыт ӈэвъэнйыръыт. 28 Иисус, о’раырыкагты тыԓик, иквъи: «Ӄырымэнайгым тэрго ԓыӈыԓьыԓӄыԓигым, иерусаԓимӈавторэ! Вай тэрго ӄыԓгыркыниткы чиниткинэт увикит ынкъам тургинэт кмиӈыт! 29 Ӄэԓёӄъым вай нъаԓыӈӈоркыт ы’ԓёт, титэ ривӈыт: „Кычьымыԓьыт ӈан экмиӈэткыԓьинэт ынкъам анԓываткыԓьэнат ԓёԓьота!“ 30 Ынкэӈит ривӈыт ӈаеты: „Ӄэрэттык морыкаткынэты!“ ынкъам тынопэты: „Ӄэнаръэткотык мурык!“ 31 Ӄэԓёӄъым эвыр тыӈаԓьыоттэты ынӈин итыркыт, ынръам ръэнут ратвагъа кыкватоттэты?* 23:31 Ӈотӄэн гаймаӈэн ынӈин чичевык: «Ӄэԓёӄъым эвыр ынӈин итыркыт Гымыкы, ӄынур тыӈаԓьыоттэты, ынръам ръэнут-ым ратвагъа торыкы, энагԓятыԓьырыкы кыкватоттэты?»»
32 Иисусынэ рээн ръыԓӄапынмынво гэнԓеԓинэт ԓымӈэ ниръэ о’равэтԓьат – э’ӄэԓтыԓьыт. 33 Ытри етгъэт ванвэты, нынну ԓынъё Ԓевтъыттъым* 23:33 Ԓевтъыттъым – а’ӄанмываны., ынкъам ынкы Иисус нэнъыԓӄэпын а’ӄанмыкэн уттынпык. А’ӄао’равэтԓьат нэмыӄэй гэнъыԓӄэплинэт Ынык ачгыта: ыннэн мраӈӄач, ӄоԓ-ым ӈачгыӈӄач. 34 Иисус иквъи: «Атэйгыт, ӄынэнаачытораквынат ытри, ӄэԓёӄъым ыргынан гэмо, рэӄыркыт». Маравӄԓявыԓя ыргичгу нэтэйвыӈынэт Иисусын эвиръыт кынтэгйит. 35 Рэмкын гатвэтчатваԓен ынкъам гэтԓепыткуԓин. Эрмэтэ-ым тэнӈу ныԓгыӄин Ытԓён: «Э’рыкут-ым нинэнъегтэԓевӄинэт ӄутти! Мачынан игыр нынъегтэԓевнин Чинитувик, эвыр Ытԓён Христос Эӈэӈин, Ԓьоё!» 36 Маравӄԓявыԓтэ нэмыӄэй нытвэтчатваӄэнат ачгыта ынкъам нъэӄэтэнӈыткуӄинэт. Ыргынан ныйыԓйивыӄин вэривмимыԓ-уксус 37 ынкъам нивӄинэт: «Ӄынъегтэԓеквын Гынан Чинитувик, эвыр Гыт еврейыԓьыргэн Тиркэрым!» 38 Иисусынэ гыргоча а’ӄанмыоттынпык гатваԓен каԓегыргын: «Ӈотӄэн вай еврейыԓьыргэн Тиркэрым».
39 Ӄоԓ йымэё э’ӄэԓтыԓьэ нэнаӄоԓентойвыӄэнат ԓявԓяввэтгавыт: «Эвыр Гыт – Христосэгыт, ӄынъегтэԓеквын Чиниткин увик ынкъам мури!» 40 Ӄутынэ-ым нинэтэнтыԓпиӈӄин ытԓён, нинивӄин: «Ӄайыԓгавыркын Аӈаӈэты! Аԓымы гыт ымы ынӈин гэтэнымчеӈигыт. 41 Ынкъам и’ккы мури ынӈин нэнтымык, Ынан-ым ымы ръэнут э’ткиӈ ԓюӈынрэӄэвэ». 42 Ынкъам ытԓён иквъи Иисусына: «Ӄэнакэтъогэ, Этынвэгыт, титэ Гыт рэетгъэ Гынин Энанԓявагыргэты». 43 Иисусынэ татԓыгнэн ытԓён: «Вынэ ӄэйвэ, гыт ратвагъа игыр Гымык рээн кыттаӈванвык ԓыгипыԓьин».
Иисусын въэгыргын
44 Гатваԓен амгынотъыԓён, тиркытир вусӄыръугъи ынкъам ымнотак вусӄымчыкуръугъи. Ынӈин гатваԓен ӈыроӄычьытагнэты. Ынкъам таароӈрачыкокэн мэнигэйпичгын гынунэтэ чывиптэтгъи. 46 Иисус ӄоԓентогъэ: «Атэйгыт, тыйыԓыркын Гыныкы Гымнин выйирит». Ивык ынӄэн, Иисус уйӈэ нъэԓгъи. 47 Римкин маравармата, инэԓьуԓьэ ынӄэн ымыԓьо, рэргавнэн Эӈэӈ ынкъам иквъи: «Ӈотӄэн О’равэтԓьан ӄэгԓынангэт ԓыгипыԓьу гатваԓен!» 48 Умэкэтыԓьэ нэԓьугъэн ымыԓьо ынӄэн, паԓӄынтатыӈӈогъат, кыпчева ченэтмачвэт эмԓинвиттык. 49 Ымыԓьо-ым, микынэ ԓыги гэԓгыԓин Иисус, ымы ӈан ӈэвъэнйыръыт, микынти гэетԓинэт Галилеяйпы Ынык рээн, гатвэтчатваԓенат ԓыԓямма мачрыров.
Иисус нэнԓеркын панэнаԓьытванвэты
50 Ынкы гатваԓен о’равэтԓьан еврейыԓьин майӈынымгыпы Аримафея. Ынин нынны Иосиф, ӄоԓ ваԓьын омакатынвык ынпычьыԓьыргин, тэнԓиӈыԓьын ынкъам ԓыгипыԓьын, микынэ нэнъатчаӄэн нъаԓгыргын Энанԓявагыргэн Эӈэӈин. Ынан этԓы вэтгыры нынтынин ыргин рычемгъоквыргын ынкъам тайкыгыргын. 52 Иосифына, етык Пилатына, йынаннэн Иисусын увик. 53 Рывиривнин увик ынкъам рычымкэннин мэнигчыку ынкъам румкэвнин панэнаԓьытванвычыко, тайкыё энмык, миӈкы ванэван еп мэӈин энумкэвкыԓьин. 54 Гатваԓен-ым ы’ԓёӈэт пятница, ганъаԓыӈоԓен суббота. 55 Ӈэвъэнйыръыт, етыԓьыт Иисусынэ рээн Галилеяйпы, яаԓятгъат Иосифына ынкъам нэԓьугъэн панэнаԓьытван ынкъам Ынин увикик энаномкаквыргын. 56 Пэԓӄынтэтык ярагты, ыргынан нантэнмавынат таӈыткэԓьыт мытӄыт ынкъам энаркэԓечгыт. Суббота-ы’ԓёк ытри гонтымытваԓенат этгиԓивкэ, миӈкыри рытыйгут гэкэԓиԓин Законык.
Иисус гэнэювԓин Эӈэӈэ
241 Чикинъэ эргатык ӈэвъэнйыръэ нэпиринэт таӈыткэмытӄыт, ыргынан тайкыёт, ынкъам ӄытгъэт панэнаԓьытванвэты. 2 Нэԓьугъэн выквыԓгийӈын рыроԓтатъё расӄэвъянвэпы. 3 Рэгъэт ынкачыкогты, наӄам ынкы уйӈэ увик Этынвэн Иисусын. 4 Энэчгытатвэтчатвама, ыргынан нэԓьунэт, ԓюур ырык ачгыта вытрэтыԓьыт ӈиръэ ӄԓявыԓтэ, тыӄэчгытрыавэръыԓьыт. 5 Эмчеӈыттэтык ӈэвъэнйыръэ нъимпынэт ԓьуԓӄыԓти нотасӄэты, ытръэч-ым ынӄэнат иквъэт ырыкагты: «Иа’м ытԓён ӄырирыркыниткы торгынан егтэԓыԓьын въиԓьыԓыку? 6 Ытԓён ӈутку уйнэ, Ытԓён гэнэювԓин! Ӄыкэтъогыткы, ръэнут Ынан гатвыԓен торыкы еп Галилеяк: 7 „Экык О’равэтԓьаргэн йыԓьёԓӄыԓ мынгэты э’ӄэԓтэтыԓьыргин, ръыԓӄаптымъёԓӄыԓ, ынкъам ӈыроӄав ы’ԓёк Ытԓён эюԓьыԓӄыԓ“». 8 Ынкы ыргынан ӄэгԓынангэт накэтъонат вэтгавыт Иисусын. 9 Ытри пэԓӄынтэтгъэт панэнаԓьытванвэпы ынкъам ымыԓьо натвыгъан мынгыткэн ыннэн пароԓ рагъёчачӈыԓьырыкы ынкъам ымӄотырыкы. 10 Ынӄэнырык, микынти гамӈыԓтэԓԓенат апостолырыкы, гатваԓенат Мария Магдалина, Иоанна, Мария-ытԓя Иаковын ынкъам ӄутти. 11 Ытръэч-ым ӈэвъэнйыръин вэтгавэты ымы мэӈин ԓёӈԓымаԓявыԓьын, ытри энмэч ӄун нычимгъуӄинэт, ынӄэн ытръэч тымӈэвэтгавыт. 12 Ытръэч-ым Пётр ӄутгъи ынкъам кытгынтатгъэ панэнаԓьытванвэты. Ытԓён и’мпыгъи, ээ’кунин ынкэчыкун ынкъам ԓьунинэт ытръэч амъянра ваткоԓьыт эммэнигтъуԓти. Ытԓён пэԓӄынтэтгъи, иничгыту ԓыӈэ ымыԓьо ваԓьын.
Чайвыгыргын Эммаусэты
13 Ынкъам вай катамынӈэнъыԓёк ӈиръэ рэгъючечӈыԓьыт ныԓеӄинэт Эммаусэты, нымнымэты, ваԓьын ӈирэӄ кэԓивытгырти Иерусалимгыпы, 14 ынкъам вэтгаво ныԓгыӄинэт ымыԓьо ӈотӄэнат этгыргыт. 15 Ынкъам титэ ытри ынӈин гэԓеԓинэт ынкъам гавэтгавԓенат ыргичгу, Чинит Иисус эймэквъи ырыкы, ныԓеӄин ырык ачгыта. 16 Ытръэч-ым ытри гъарэтваԓенат эԓкыԓык Ытԓён. 17 Иисус иквъи ырыкы: «Ытԓён вай ръэнут торгынан вэтгаво нинэԓгытури тыԓяма?» Ытри, пыннытваԓьыт, нывиԓгъэт. 18 Ӄоԓ, нынныԓьын Клеопа, очыткогъэ Ыныкы: «Этааны таӈам-Гынан вытку ятыԓьэпы Иерусалимэты гэмо ԓыӈыркын, ръэнут ӈутку вагъэ ынӈытэӄ». 19 «Ръэнут-ым?» – пынԓёгъэ Иисус. Ытри татԓыӈгъат: «Аны ынӄэн вагъэ Иисусынэ, Назаретгыпы ваԓьын. Ытԓён гитԓин мэтъатвыткоԓьо, Эӈэӈэ ынкъам ымъоравэтԓьата ԓыги ныԓгыӄин эрмэԓьу тэӈимырэӄык: ымы вэтгавык ымы тайкыгыргык. 20 Ытръэч-ым мургин ы’ттъыёԓтаароӈрагэԓевыԓьа ынкъам ынпычьыԓьэ Ытԓён нэйыԓын а’ӄанмынво, ынӄъом нанъыԓӄапынмыгъан а’ӄанмыоттынпык. 21 А’мын-ым мури гамычвынанморэ, Ытԓён Ынӄэн, Микынэ рэнтэвиминӈытурэвнин Израиль. Ытръэч-ым ынӄэн еп ӄырымэн ымыԓьо: энмэч ӈыроӄав ы’ԓён нъаԓыӈӈоркын, миӈкыри ынӄэн вагъэ, 22 ынръа-ым ԓымӈэ мурыгӈэвъэнйыръэ мури нэниничгытэвмык. Эргыръома ытри ӄытгъэт панэнаԓьытванвэты ынкъам, 23 эԓьукэ нэнтыгъэн Ынин увик, пэԓӄынтэтгъэт ынкъам иквъэт, энмэн ырыкы гэвытрэтԓинэт ангелтэ ынкъам иквъэт, энмэн Ытԓён егтэԓыркын. 24 Ӈыръыӄутти морыкакэнайпы ӄытгъэт панэнаԓьытванвэты ынкъам нэԓьугъэн, ӄэгԓынангэт ымыԓьо ынӈин, миӈкыри гамӈыԓтэԓԓенат ӈэвъэнйыръыт, ытръэч-ым Ытԓён Чинит ԓюнԓьутэ». «25 А’мын этгипкыԓьытури о’равэтԓьаторэ! – иквъи ырыкы Иисус. – Ԓыгэкоԓё торгынан ванэван нутгъэв ԓымаԓё ӄыԓгыгыткы ымыԓьо, ръэнут гатвыԓен мэтъатвыткоԓьырык! 26 Эви Христос ӄырым тэвиминӈэтыԓьыԓӄыԓ, иӈӄун йъок Чиниткин эргычьатын?» 27 Ынкъам Ынан рычичевэннинэт ырыкы Аӈаӈ-Каԓегыргыкэнат ымванвыт, миӈкы Ытԓён гатвыԓен, моок Моисейгыпы ынкъам ымыԓьо мэтъатвыткоԓьэпы.
28 Титэ ытри эймэквъэт нымнымэты, миӈкыриԓы гэԓеԓинэт, Иисус ынӈин итгъи, ӄынур рэԓеӈыркын рымагтэты. 29 Ытръэч-ым Ытԓён ыргынан нъарэгъан, эвма: «Ӄыпэԓятгэ мурык рээн. Ы’ԓёӈэт тэԓпыркын, вуԓӄытвиркын». Рэсӄиквъи Ытԓён ынкъам пэԓятгъэ ырык рээн. 30 Арычгывакъома ӄэмэк ӄача ырык рээн, Ынан пиринин кавкав, рывэԓынкыӄунэвнин Эӈэӈ ынкъам мԓеткунин ынӄэн, йыԓнин ырыкы. 31 Эӈэӈэ йыннин ырыкайпы ԓыԓяпыԓмын: ыргынан нэԓкыԓын Ытԓён. Ытръэч-ым Ытԓён эвытрыкэ нъэԓгъи ырыкагты. 32 Ытри гивԓинэт ыргичгу: «Аԓымы-ым мури гаԓеӈкамаграморэ амкоргава, титэ Ытԓён гавэтгавԓен мурык рээн, тыԓяма ынкъам рычечаванма Аӈаӈ-Каԓегыргыт!» 33 Ытри пэԓӄынтэтгъэт Иерусалимэты, нэԓьунэт ӈэнку мынгыткэн ыннэн пароԓ апостолтэ ынкъам ӄутти, умэкэтыԓьыт ырык рээн. 34 Ынӄэнат иквъэт ырыкы: «Этын ӄэгԓынангэт гэнэювԓин. Симонына Ытԓён гэвытрэтԓин». 35 Ынкэӈит ыргынан намӈыԓтэԓын ынӄэн, ръэнут гатваԓен тыԓяма ынкъам миӈкыри ыргынан нэԓкыԓгъэн Ытԓён, титэ Ынан нинэмԓеткуӄин кавкав.
Эюԓьын Иисус етгъи рагъёчачӈыԓьэты
36 Рэгъючечӈыԓьыт еп гавэтгавԓенат, титэ Иисус Чинит вытрэтгъи ырыгԓыку ынкъам иквъи: «Ӈымэԓьэв ӄытваркынэтык». 37 Ытри тэӈиԓюкэ гэнъэтԓинэт эмчеӈыттэтык, нычимгъуӄинэт, этааны ынӄэн емгымгыԓьогыргын. 38 Ытԓён-ым ӄээкын гивԓин: «Ынръам иа’м ынӈин капчачаттык? Иа’м тури мэтивэтыркынитык? 39 Ӄыгитэгыткы Гымнинэт мынгыт ынкъам Гымнинэт гыткат. Ынӄэн вай Гым! Ӄинэтэйиԓиӈтык ынкъам ӄинэнчичьэттык. Емгымгыԓьогыргэн уйӈэ атвакыԓьэнат ымы увик, ымы ы’ттъымыт, Гымык-ым вай, торгынан ԓьуркыниткы, варкыт». 40 Ынӄо Ынан рыкаԓыровнэнат ырыкагты Чиниткин мынгыт ынкъам гыткат. 41 Ытръэч-ым ытри амкоргава ынкъам эминичгытэтэ еп ныԓвавӄэнат ԓымаԓявык. Ынкэӈит Иисусынэ пынԓёнэнат ытри: «Турык варкын ръэнут рооԓӄыԓ?» 42 Ыргынан нэрэтын Ыныкы раръё ыннээн. 43 Ынан пиринин ынӄэн ынкъам рунин ырык ягна.
44 Ынӄо ивнинэт Ынан: «Ӈоот аԓымы Гымнан гатвыԓен торыкы, титэ еп гатвайгым турык рээн, ымыԓьо Гымнин вагыргын вэты ваԓьыԓӄыԓ, каԓеё Моисейын Законык, мэтъатвыткоԓьыргэн кэԓик ынкъам Псаломык». 45 Ынкэӈит ынӄо Иисусынэ рытчынинэт ытри гаймаӈэн чичевыԓьу Аӈаӈ-Каԓегыргык. 46 Ытԓён иквъи ырыкы: «Гэкэԓиԓин, иӈӄун Христосэгым тэвиминӈыԓьыԓӄыԓигым, наранмыгым ынкъам ӈыроӄавъыԓёк эюԓьыԓӄыԓигым. 47 Ынкъам торгынан тывъёԓӄыԓ Гымыкныннэпы ымыԓьо варатырыкы: „Тургин ы’мпаӈвагыргын аԓваӈ ӄытчыгыткы, ынӄоры Эӈэӈэ ранэнаачыторавнэнат тургинэт э’ӄэԓтэтти“. Моота Иерусалимгыпы, 48 ӄынымӈыԓявыркынэткы ымыԓьо ынӄэнат, торгынан ԓьоёттэ. 49 Ынкъам Гымнан трэнӈивыӈын торыкагты энатватъё Гымнин Ытԓыгэ. Тури-ым ӄыпэԓятгытык Иерусалимык, арматвэтагнэты Гыргочаԓьэпы».
Иисус гэпириԓин э’э’гты
50 Иисусынэ рыԓымӈэнавнэнат ытри майӈынымнымгыпы ынкъам етгъэт кэтэм Вифаниятагнэты. Ынан рыгыргоԓявнэнат мынгыт ынкъам, таӈаӈэнмыма ытри, йыӄонтатыӈӈогъэ ырыкайпы, ынӄъом гыргоԓятыӈӈогъэ э’э’гты. 52 Ытри, амтаароӈа Ыныкы, ԓевтъимпыгъэт. Ынӄоры ԓыгэкоргавыԓьыт пэԓӄынтэтгъэт Иерусалимэты 53 ынкъам амӄынъычо гатваԓенат таароӈрак, анъяйва Эӈэӈ.