1 Utaáchich kuraka

Yuwaa kirak Israelchichee Urkareewaa kamanku anoo pakich kamanchintspa

¿Chakaja anoo yandarang?

Israelchich tputs zapan kirakaa yandaranganaya. Anush kamanirangana yuwaa urkareewaa ashirangana anootsi. Zapishsha Babiloniyash taarangsin, kirakaa natstarangusin, washunandari minamari kirakaa yandaranganaya. Itaru, kiraksha kizpur tuwapeeru, chawpishtarangusin, na in tsimbun kirak taariya. Dapiyarini tsiparangu, anumun iwaz yuwaa kurakaam kinarangana anoo ichingaru kamankiya.

¿Chakaama yandarang?

Israelchich tputs waanpatatin mbiztaruneepa atusin, kirakaa yandaranganaya.

¿Mayaamaja yandarang?

Israelchich tputs zapan yutarit taarangana anumand Apanllsha waneerangu, arapich tputs kuseersin, kasiyarusin, Babiloniyap tsap machtaranganaya. Apanlleetsimari chinangtsa. Kurakangaz támararintspa, tápani atusin, kirakaa yandaranganaya.

¿Mayaatseeja kamanik?

Na yuwari kamanku anoo kamanchintspa.

1). Dapiyarinee wip, Salomonarineetsi kamankiya. Kanungasimasi Salomonarini Apanllee itsinsaru chinarangiya. Wanasir tputsee ktsutarangiya. Mishat, Apanlleem pang’ kapung kizpur wanasiri pangurangiya. Itaru, arapcheetssha tputsee wip wizanlleem yamarangu, wizanll tamaparee ashiru chinarangu, Apanllee chinamaam kasarangiya. (1 Kurakarini 1—11)

2). Salomonsha tsiparangu, Utaáchichsha tputs Salomonarinee wip Robowama kurakaam ínaranganaya. Robowamsha tputsee mantsir tsiyatarangu, Efrayinchichsha tputsi, Shiyash tachitcheezini. Yaama kurakareemani ínachinipa, tárangusin, waanitam urkareem ínarangusin, tuwanlltarsin taaranganaya. (1 Kurakarini 12)

3). Israelchich kurakawin nda Apanllee tachitaranganaya. Waanshuchee tputs mantsir tayaspatarangusin, tiptsirsha ichingarusin Apanllee kasaranganaya. Apanll tputsee waneerangitaa, kaapa nda mazinaranganaya. Ashiriya, 210 masach tushiychu, Apanll Asiriyashchee kurak wasundururpatari zanganirangu, Israelchichee kasirangana. Tputsee zapan pacharangusin, zapantam muchchureem ínarangusin, waanpee watsapun machtaranganaya. (1 Kurakarini 13—2 Kurakarini 17)

4). Utaáchichsha kurak ashpatam Apanllee itsinsaru tachitarangana. Apanllee kuk natumasamaam payuranganaya. Itaru, tputs uru wand apanllputsee chinaranganaya. Isáysarini tputsee waneerangu, misha Jeremiyasarini waneerangu, ashtaa tputs yutaritshishee kasamaam ngataranganaya. Ashiriya, 345 masach tushiyramchu, Apanll Babiloniyashchee urkar wasundururpa zanganirangu, Utaáchchee izuuru kasiranganaya. Yakat Irusarinaa sumaspat tirooku, Apanlleetstam pang’ tirooku sheersin, kasaranganaya. Tputseetstam putayarusin, muchchureem waanpee watsapun machtaranganaya. (1 Kurakarini 13—2 Kurakarini 25)

Utaáchchee urkar ichtaru taarangana anu

1

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Dapiyarini kizpur wachin tárangu anootsi

1 Dapiyarini kizpur wachinarangu ndusha waritarangiya. Yuwaam kachizatku, anoom punllupa irpungaktaatssin, itaru nda ksaneerangiya. 2 Ashirucha, anoom muchchurshitisin Dapiyaa: ¿Chakaja shiyaa ksutach? Minum kiz kamasin nachungayaruni, shiyaam ksutamapaneem wayachinipa. Anpatatam maakchush, ksanichpasha, táranganaya.

3 Tárangusin, ichingarusin ashchiri tsap Israelash nachungarangusin, anush kizaa sur Abisaka paranganaya. Ansha kiz watsapun Sonema. Anootsshat yamayashinusin, kurakaamsha Dapiyarineemi ksutamaam wayaranganaya. 4 Abisaksha kiz kizpur wanasirimuna. Ansha kiz kurakaam Dapiyarineemi wanasir ksutarangiya. Itaru, kuraksha Dapiyarini anpa kizapat nda mantsir mangush chinarangiya; wanasiriri taaranganaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Dapiyarini kizpur wachinarangu, anoom ksutamapaneem kizaa kamasina wayarangana anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Dapiyarini wip Adoniyas kurakaam kinapi táyaru, tputsee zapan yambirangu anootsi

5 Yuwash Dapiyarini kizpur wachinarangu, anush wip Adoniyas minshuch wizanll mashingamash Aguit wip kurakaam kinapi táyaru, waparee pachapi átu, zapan kapaachoo pshiyrshinee tapazpanee, mishat sundar kapaachoo kinaku anootstam yushindarangiya. Sundarootstam 50 kuruzeeru, waanaatsi ksutamaam wayarangiya. 6 Wapar wipaa Adoniyasa yuwamandari nllurtarangu anumandari nda waneerangiya, nduntam yuwawa ashku anoo ¿Mayaamshat shiy piy ashiksha? nda tárangiya. Adoniyas yuwamun Absalon nllurtarangu anumun iwaz nllurtarangiya. Zoonll wach ashiritam taarangiya. 7 Anshat, Adoniyas kurakaa Jowabaa Seruyarinee wip, misha apanllpanee urkar Abiyataraa kuruzurangitamta. Ashirangu, anoom tputs zapan istaranganaya. 8 Itaru, minootssha apanllpan urkar Sadoka, misha Benaniyas, Joyadarinee wipa, misha Apanllee kuk kamanimapantam sur Natána, misha Simeetstam, Dapiyarineetstam wamkuri, ashiru ashpa an tputs nda kuruzurangiya. Mishat yuwatamsin sundar kizpureew Dapiyash tachitarangana, antamsin nda Adoniyasash tachitaranganaya.

9 Anpurshat zar, Adoniyas shambatshisheem kapung wayarangiya. Yuwanung patumbich kapungumash Suhélet taarangu, kungshat sur Rokel kizpur wir shtungataru, annungiri shaniyaranganaya. Tputsee anush zapan kuruzurangu, anoom martamaam opeejaa, misha wakaraatstam yuwaa kapungoowa anoo zapan pacharangiya. Mishat, zoonlleetstam Dapiyarinee wip kuruzurangitamta. Mishat, Utaáchchee urkar yuwaa Dapiyaam ksutarangana anootstam kuruzurangitamta. 10 Itaru, Apanllee kuk kamanimapaneetssha Natána, misha Binaniyas, misha sundarootsitam Dapiyarineetsi ksutaru anootsitam, misha zoonllee Salomona nda kuruzurangiya.

11 Ashirucha, Natánsha mangush chinarangu, Betsabeypa Salomonpa wanir tsiyatarangiya. Mazinanlla; ¿Shiy yasarangish yuwaa Adoniyas kurakaam kinapi átu, zapan tsiyatssee zanganirangu anootsi? ¿Iyaana kurakarini Dapiy yasarangeeja? 12 Natu, nuw shiyaam tsiyatsis wanasir kamanchinllpa. Shaanaatsi taarashish, misha ipareetstamtish Salomonaa taárash tapachindamaam zandkeesha, 13 na mazinanlla; Dapiyap kurakap naayarush napashini. Anush kuseerush, Na kurakaa, mazinanlla. Shiy tsipakchush Salomonshapari iparish kurakaam kinachiya. Shiy kurakaam kinarangish ashtachtamtaya. Itaru, ¿tamaysha Adoniyassha kurakaam kinamaam chinaka? tángcha. 14 Ántarish anush nuwsha kuschima. Yuwaa tsiyatsis shiyaa kamachtakachi anoo nuwsha wanasirinaasha kurakaa kamanchima.

15 Betsabeyaa tárangu, Betsabeysha, yap Dapiyarini taaku amb pangatama átu naatarangiya. Anushsha kusarangu, Dapiyarini wachin taaru, kiz ksutamapan ksutatawu anush kusarangiya. 16 Betsabey kusarangu, kurakaa tasaseeru timuchta tsapumun char tuw ashirangiya. Anootssha kurak parangu, ¿Tamakatsha shiyaa? tárangiya.

17 Kizsha; Na mazinanlla; zurampatari Apanll waana yasaritamta. Shiy tsipakchush, anumun nuwsha ipari Salomon kurakaam kinachiya. Uwsha shiy kurakaam kinarangish ashtachiya. 18 Itaru, natsha in yuwaa Adoniyas zapan tsiyatssee zangan zangan ashirangu, anoo ¿antaati shiy kis kurakaa, mazinakish? Anoo nda shiy yasarangsha. 19 Ashirangu, wakaraa, misha opeejaatstam zapan pacharangiya, tputseem maritamaama. Ipareetstamtish kurakaa, kuruzurangtamta. Ashiritam apanllpanee urkar Apiyatara, misha kurakaatsitam sundaroo urkar Jowabaa kuruzurangiya. Itaru, Salomonaa, misha ichingarusin anshuchee tputs nda kuruzurangiya, yuwaatsinaasha shaanaatsi urutamari istampaneem taarangana anootsinaashta. 20 Watam, na in ichingarusin Israelchich tputs kutakanaya. Ashiri na shiyshat itsinsaru kamaningcha. Shiy chakaatsimasaja inpari kurakaam kinachiya, tákachsha, anootsimarisha kukoo payumaama. 21 Itaru, ndunnaa shiy wazareetsiri kamachtakush, shiy tsiparamchush, anumun ipareetsi Salomonaa, misha nuwaatstam yutaritshishpaneempaz ashiru iyaa pachachinllinaya.

22 Ashiriya, yuwash kiz kurakaa Dapiyarineetsi tsiyatku, ántaru anush Apanlleetssha kuk kamanimapan sur Natán tsiyatssee itsinsaru kamaniti átu kusarangiya. 23 Dapiyaam ksutamapan taakana anshat Natánaa parangu kurakaatsshat kamanirangiya. Anumun Natánshat Dapiyash pshtuyaru, tasaseeru, xiyeeru, timuchta tsapumun much tuw ashirangiya. 24 Anumunsha Dapiyarineetsi masharangiya. ¿Shiy kamachtarangish? ¿Adoniyas kurakaam kinachpa tárangish? 25 Kamapareeja na yuwash shaniyamaam wayarangu anush tputs zapan shaniykanaya. Anoomcha tputseem maritamaam Adoniyas wakaraa, misha opeejaatstam zapan pacharangiya. Anush kurakaa, ipartamtish ichingaru tputsee zapan tushaneeyaru, sundaroowaatstam urkar, misha apanllpaneetstam urkar Apiyataraam yáskiya. Ichingarusin katungkusin, waaktamsin, zamamtaranaya. Anushsha, tsiyatkusin, Waani urutamari kurakaam Adoniyas taachiya kizpuriya, ántaranaya. 26 Itaru, nda nuwaatsshat, mishat apanllpaneetstam urkar Sadokaa kuruzurangiya. Mishat, Binaniyasa Joyadaa wip, misha ipareetsish Salomonaa nduntam kuruzurangiya, Apanllee kuk kamanimapan Natán kurakaa Dapiyarinee kamanku tárangiya. 27 Mishat, ¿antaati shiy anoo kamachtarangish? Kurakaa, ¿mayaamshat nuw shiyaa kapung chinaktaati, itaru shiyshat anoo nda nuwaam kamanirangsha, yuwaa shiyash kurakaam zamuchu anootsee? tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Adoniyas kurakaam kinapi táyaru tputsee zapan tushaneerangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Dapiyarini wipaa Salomona kurakaam ínarangu anootsi

28 Ashiriya, Dapiyarini Betsabeyaa kuruzumaam muchchuree kamachtarangiya. Kuruzeeru, Betsabeysha kusarangu, kurakaa Dapiya tasaseeru, xiyeeramchu, 29 kuraksha tsiyatarangiya. Na zurampatari Apanllimun sur nuw shiyaa atashina. Apanll nuwaa uru tapachindarangu, 30 Israelchicheetstam kapung chinakiya. Ashiriya, yuwari nuw sirú shiyaa tárangi, anoo na zar tatsameenlliya. Iparini Salomon nuw tsiparamchuri, anumun uwshapari kurakaam kinachiya. Uwsha, ichingarooma tsapuranas Israelaa ksutku taachiya, nuw siyaa tárangina, tárangiya.

31 Betsabeysha anoo mazinarangu, timucheeru, tsapumun much tuw sheeru, Kurakaa Dapiyaa, shiyari kurakish urutamari taangcha, tárangiya.

32 Ashiriya, Dapiyarini muchchuree kamachtarangiya tputsee yamamaama. Kurakaa Sadokaa, misha Apanllee kuk kamanimapanee Natána, misha Binaniyas Joyadaarini wipa. Aship an ichingarusin kurakash kusataranganaya. 33 Anootssha kamachtaku, Ichingarus naayarus, ksutangints. Nee Salomona ipareetsi macheerus, nuwamun kapaachuri tunuxinayarus, Guijónap machingints. Anoo ungirtakus wanasir imarchangtsa. 34 Ashkachus, apanllpanshat urkar Sadok, mishat apanllpantam Natán ashirusin Salomonaa wasina Israelchicheem urkar ipuseersin shambatkusin, opeejash wits puu puu táchinllinpa. Tákchusin anush, tputsshitisin tsiyatkusin, Waani kurak Salomon urutamari taachiya, atusin zapan zamangachinllinpa. 35 Ipareetsi imarchachtaranllus, kurakamun uxinash tunuxinangtsa, yuwamunari uru kurak kuxinku anumuna. Ashiriya, iparshiti uwsha kurakaam taachiya. Nee Israelaa tsapurunas ichingaroom ksutamaama, Utaáchcheetstam tputs ksutku taachiya, tárangiya.

36 Tárangu, anoo Benaniysha mazinarangu, Kurakaa, zuraktishcha. Apanll waana anoo kamachtaranginaariya, kizpurcha wanasiriya. Waani ambiri ashtachiya. 37 Shiyaa Apanll ksutarangu, ambitam Salomonaatssha ashtachiya. Ashkachu, shiyamand aranginasha kasiru tputsee ksutchiya, tárangiya.

38 Anumun apanllpanshat urkar Sadok, Apanllee kuk kamanimapanitam Natána, misha Binaniyas Joyadaarini wip, misha Keretewshuch, misha Peletshuch ashirusin, Salomonaa Dapiyamun kapaachurini tunuxinayarusin, Guijónap machiranganaya. 39 Anush apanllpan urkar Sadok, Apanllish pang’ pshtuyaru, wakaraa wits yáyaru, wayungunpashat zaweeru, Salomonaa kurakaam ipusaranganaya. Yuwash ichingarusin tputs shaneerana anush wakaraa wits yarangusin, ichingarusin tputs zamangaranganaya. Waani Salomon urutamari kurak taachiya, táranganaya. 40 Ashiriya, anumun ushimun tachitarusin, tiruchkusin, tputs zapan zamangarangusin, tsapsha zpuzarangu, pátangamaam zandarangiya.

41 Adoniyas, mishat ichingarusin yuw tputs anush ashparitin shaneerana an waarangusin, misha katungam iwaparangusin, anush yuwaa yaktash zapan zamangarangana, anoo mazinaranganaya. Anushshat Jowabshat sundar urkar mazinarangu, uwshat tsiyatku, ¿Mayaamshtaja nish yaktash tputs zapan zamangakanaya? ántar ashirangiya.

42 Yuwash, sundar urkari ántaru anush; apanllpanshat Abiyatar wip, Jonatansha apanllpantam kusarangiya. Kusarangu, anoo Adoniyasaatssha: Pshtungi, Shiy kizpurtishcha wanasirish. Shiy uru tsiyatssee wanasirimshee yushindaksha, tárangiya.

43 Anushsha Jonatan Adoniyasaa kamanirangiya. Mazinantsa; nuw min tsiyatsis yushindarangina. Iyaana Kurakarini Dapiy na Salomonaa kurakaam ínarangiya. 44 Ashirucha, kurak Dapiy kamachtarangu, ichingarusin apanllpan urkar Sadok, mishat Apanllee kuk kamanimapanee Natán, mishat Binaniyas Joyadarini wipa, misha Keretewshuch, misha Peletshuch, ashpisin ipuneersin, Salomonaa kurakaam ínamaam Dapiyamun kapaachurini tunuxinayarusin, machiranganaya. 45 Apanllpantamsin ichingarusin apanllpan urkar Sadok, misha Apanllee kuk kamanimapan Natán ashirusin ngootsip machtayarusin, Guijónash Salomonaa kurakaam ínaranganaya. Sheersin, mang’ kapung ksaranganaya. Ashirucha, anush yaseeksin, kapung zamangaranganaya. Anoocha siysa mazinarangatasa, yuwaa Salomonaa kurakaam ínarangusin, zamangarangana anootsiya, tárangiya. 46 Na in Salomon kurakaam kinarangu, wapar kurakamuna na uwsha ashiritam kizpur kuraka. 47 Ichingarusin Dapiyarineetsi sundar ksutarangana an Salomonaa ichingaritam ungirtaranganaya. ¡Waamari kizpur taachiya! Ashiriya, Apanllpari istarangiya. Aranginasha tchitangcha. Shiysha kurakaam kinarangush, ichingaroo tsapoo wanasir ksutangcha, táranganaya. Ántarusin anush Dapiyarinshitini kurak chiyzayaru, yuwash maaku anush pshtuyaru, maashimun kuxineeru, much tuw sheeru Apanllpa tsiyatarangiya. 48 Apaa, ¿shiy tamaru ashiksha? Shiy kizpurtishcha. Na in ichingaroo Israelchicheem tsapurunas ksutamaam shaana nuwachcheetstam ínarangsha. Na nuwsha kizpur wachinataati, kchipti parangina, tárangiya.

49 Yuwsha Adoniyas tputsee zapan kuruzeeru, tushaneerangu, ansha kapung puniranganaya. Ashparitssin chiyzartarangusin, tátat shitangat ashiranganaya. Yapirisha waana zandkana, ambeewarisha suwaranganaya. 50 Adoniyassha yuwaa zoonll Salomon kurakaam kinarangu, anoo puniku, Apanllipsha pang’ tapishumchi, táyaranllu, naatarangiya. 51 Anootssha tputs pakeeru, Salomonaatssha kamanirangiya. Adoniyas shiyaa puniku, apanllpanishsha pang’ pshtuyaru, yuwanung maacheetsi muchkana annung, Apanllee masharangu, Apaa, kurakareetsi shiyshat watsta pcharinllpa, tángcha nuwaa nda pachamaama, tárangiya.

52 Salomonshat Zurampatari nuw táchintspa. Ashiriya, pachamana pachacheezi ndambaree. Itaru, wandaya mantsiriya taaku, tsipamaam waritakiya. Itaru, nimunarisha wanasir taakchu anoo patatcheezi. Pakchiyam minumtiyam much kxucheeja, tárangiya.

53 Tárangu, Adoniyasaa yamamaam kamachtarangiya. Adoniyassha kuseeru, zoonllee tasaseeru, ungirtaku timuchta ashirangiya. Ashiriya, Salomonsha anuritam, Wanasircha. Ashiri pangipitamtish kanapungsi. Sheerush, ayamtaati pangishish shtunginllpa, tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Adoniyas kurakaam kinapi táyaru, itaru Salomonsha kurakaam kinarangu anootsi.

2

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Dapiyarini wipaa Salomonaa waneerangu anootsi

1 Ashiriya, Dapiyarini wipaa Salomonaa tsipash mutatanasha anush wanasir waneeru, kasarangiya. 2 Na, tsapuranas yuwamunari tspakatu anumunari ichingaru wanasir ksutkush taangcha. Mishat, wanasir taamaam kamanchinllpa. Wanasir taangcha. Shaanaatsi ksutangcha. Wanasiriri taamaam chinangcha. 3 Apanllee kamachtamarini tatsamoongcha; tatsamooru yuwaatsimari Apanll zandku anootsimari chinangcha. Yuwaatsitam Móysisarini Apanllee kamachtamarini yandarangu, anootsitam tatsamooru tuminungcha; payungcha. Ambinaariya ashkush, aranginasha wanasir tarawzurish naachiya. Yapitaa naakish ambitam wanasir shiyaa Apanll ksutchiya. 4 Mishat, yuwaa Apanll nuwaa kamanirangu, anoo shiyaa kamanchinllpa. Apanllsha nuwaa, Waanari shiyachich nuwaa kuki tuminkusin, nuwaa chínashpatari mangpatari chinaksin, ichingarusin wanasiri waanaatsi ksutkusin, wanasir taarash taaksin, nuwsha anoo kis napchina. Shiyachich Dapiyaa, urutamari ayamtaati kurakaam kinamaam waritachiya, nishuchee Israelchichee tsap ksutamaama, Apanll nuwaa tárangiya.

5 Mishat, shiy yasartamsha, yuwaa sirútama Jowab Seroyarini wip tputsee Israelchich wasundur urkar tsimbun pacharangiya. Iy wanasiritaa taaranguni, itaru uwsha Abneraa Nerarini wipa, misha Amasaataa Jeterarini wipa, ashpisin an tputsee pacharangiya; ursiree kapung tuchumurangiya. Ashirangu anoo, nuwaamsha xarash wayarangiya, yuwamand tputsee pacharangu anumanda. 6 Ashiri, natsha in shiyshat anoo tputs ysangcha. Anoo tputs shiysha tsipatspatari waneeyarush, ksangcha. Waani kiyung kachiyachpa. 7 Itaru, Basiriyaa Galaadshuchee tputs wanasir chinangcha. Shaanshu pangish yushindayarush, washunand ktungangtsa, watam an tputs yuwapur nuwaa zuwanllish Absalon kiyung yachamaam chinarangu anpur uwsha nuwaa tapachindaranguwa. Ashirucha, nuwsha shiyaa, anoo tputs chinangcha, atina. 8 Mishat, mangishish chinangcha. Nishuri shiyash tputs taariya sur Simi, Gueray wipa. Shiyshat anoo tputs tamarangpari átush mangishish chinangcha. Nuw apusap Maanayimap tsap naataranguri, uwsha nuwaa kapung kiyung yacharangiya. Nuw anush kungumun Ortagumun wing naatachuri, nuwaa chamayangarangu, pachamaam zandarangu, nuwshat Apanll waana partam pacharishpa; ksangandama, tárangina. 9 Ashirucha, nuwsha shiyaa atashina. Anoo tputsee niyrangcha. Chinarinllpa. Mangishish chinayarush, ¿tamacheezi anoo tputsi? tángcha. Anoo tputs pachamaam zandkinaareesha, wanasirpatari pcharintspa; kiyungutam yachayarush pchangcha, yuwamand nuwaa kiyung yacharanganda anumanda, Dapiyarini wipaa tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Dapiyarini wipaa Salomonaa Móysisarineetsi wirkar tuminungcha tárangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Dapiyarini tsiparangu anootsi

10 Dapiyarini tsiparamchu, wansshutaritam watsapun mapuranganaya. 11 Dapiyarini kurakaam kinaru, Israelshucheem ichingaru washunand 40 masach ksutarangiya. Ichtaru Hebronash yakat 7 masach taarangiya. Anumunsha yakat Irusarinush 33 masach taarangiya. 12 Ashirangu, anumun iwaz wipsha Salomon kurakaam kinarangu, Dapiyarini tamarupa ksutarangiya uwshat ashiritam ksutarangiya. Kizpur kurakaam kinaru, zapan masach taarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Dapiyarini tsiparangu, wipsha kurakaam kinarangu anootsi.

3

Ashiriya, na kamanchintspa, yuwaa Salomon kizaa parawarinee wip yamarangu anootsi

1 Salomon parawarinpat kizpur chinarangusin, Ijiptop tsap naayaru, parawarinee wip yamarangiya. Amb kizaa yamayashinu, waanpeetam Irusarinap, Dapiyarinshini yaktarini yushindarangiya. Anpur zar ndaturi kurakaam Salomonaam pang’ iwaparsin, mishat Apanlleem pang’ ndanturitam pangursin, mishat yakat Irusarinaatssha ndaturitam patumbichpa kámanamaam kayatarusin, pishtaruri anush kusarangiya. 2 Ashirucha, tputs anshuch ichingarusin, Apanllee ungirtamaam yapirisha zandkana ambeewarisha Apanlleem muchiranganaya. Yapsha mangutaritin apanllputsee tputs arapich ungirtakana, ambitam uwshtisin ungirtaranganaya.

Ashiriya, na kamaneena, yuwaa Salomon parawarinee wip yamarangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Salomon chínash kapungumaam Apanllee masharangu anootsi

3 Salomon Apanllee kizpur chinarangiya. Yuwaa wapar Apanllee kuk kamanirangu anoo tatsamooru payurangiya. Itaru, ashiritaa, Apanllee ungirtapi átu, maacheetsi muchimaam piyamsha machip wayarangiya. 4 Itaru, tputssha ichingarusin Gabawonap ungirtamaam kizpur chinaranganaya. Ashirucha, Salomonsha aranginasha Gabawonapsha ungirtapi tárangu, maacheetsi muchimaam minum mil wayarangiya.

5 Ashirangu, Salomon yuwash Gabawonash maaranllu, anush Apanllee pamasarangiya. Apanllsha Salomonaa, ¿Mayaa zandaksha? Yuwaa zandkish anoo mashangandama. Nuwsha panachinllpa, tárangiya. 6 Salomonsha tsiyatarangu, Shiy aparineetsi kizpur chinarangsha, shaanaatsi tputsirish. Ashirangush, shiyaa aparini wanasir chinarangu, zurampatari shiyaa kukish payurangiya. Tputsee taárash itsinsaru yasarangitamta. Ashiritam, tsiyatsseetstam wanasirpatari chinayaru, tsiyatarangiya. Wanasir shiy aparinipti chinarangsha. Ashiritam, natsha in shaantatam ipuseerush, nuwaa Israelchicheem kurak wayarangsha. 7 Ashiri, Apaa, shiy kizpurtishcha. Yuwaa aparini ksutarangu, anoo nuwsha kurakaam kinaranguri ksutkina. Itaru, nuw naturitana kanungasiritana. Ashirucha, nda kaapa zapan chinashi taariya. ¿Tamareeja amb ashiruri, nuw tputsee wanasir ksuteechee? 8 Itaru, ashiritaati, anoo shaana nuwaa ksutamaam wayarangsha. Mishat, tputsitam zapan taaru, táchimaam pinasakiya. 9 Ashiriya, shiy Apaa, nuwaam yasasheemi kizpur wanasirimash panangandama. Ashkachinaareesha, nuwshat tputsireetsish wanasir ksutachshaparina. Ndushapari yutaritshishish pshtuchina; itsinsampatarishapa shiyaa chinachina. Apaa, ¿tamamaja tputs nee shiyaa tputsirish ashpa in zapanee ksutach? Wanindaja, tárangiya. 10 Tárangu, anoo Apanllsha: ¿Shiy tamaru chinaksha? Yuwaa nuwaana chinarangi anoo tatsamooru shiysha masharangsha, tárangiya. 11 Ashiriya, shiy nda nuwaa taarasheemish, misha kurikpaneemtam kinamaam, misha kundarareetstamtish ashpari tpachingamaam nda masharangsha. Itaru, chinasheemamtish masharangsha. ¿Tamayareezi nee ashpa tputsireetsish ksuteechi? átush anoomam nuwaa masharangsha. 12 Zuraktishcha. Ashiriya, nuwshat yuwaa mashkish anoo mangeemish kapung panachinllpa. Sirútama tputs nda minumtiyam ashim taarangu, nimun nduntam tputs ashim taachiya. Shiyamari mangish kapung taachsha. 13 Mishat, na yuwaatssha shiy nda masharangish anootssha istachinllpa. Na nimun taarashish kapungpari taachsha. Shiyamun tputs arangeem kurak taacheeja. 14 Ashiriya, shiysha nuwaa kuki tatsamoongcha. ¿Aparinish tamaru chinaranga? shiysha ashiritam chinangcha. Ashkinaareesha, nuwsha shiyaam urutamari taamaam wayachinlla, Apanll Salomonaa tárangiya. 15 Apanll ántaru anush Salomon támarangiya.

Támarangu, mangush chinaku, Apanlleetsti pamaseenlli, tárangu, anuritam chiyzarangu, yakat Irusarinap naatarangiya. Anushsha kuseeru, Apanllip kajonarini naatarangu, mangoom yaramaam opeejaa wayayaru, Apanlleem muchirangiya. Anumunsha, katungtseetsitam wayayarusin, ichingarusin tiptsirpat washunandari katungaranganaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Salomon Apanllee chínash kapungumaam masharangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa kurak Salomon mang’ kapung taarangu anootsi

16 Ashiriya, kurak Salomon pangush taarangu, amb kiz tsimbun yutaritshishpan naataranganaya. Anushsha, kurakash kuseersin, kurakaa tasaseersin tsiyataranganaya. 17 Minumma kiz tsiyatku; Na kurakaa, mazinanlla. Niptamari kizapa tsimbunandani minumtash pangus taakaniya. Anushshat, nuwsha ipareetsi iparinarangina. 18 Iparinaramchuri, anumun tuchip zar tushiyramchu anush, insha kiz iparinarangitamta. Min tputs nllitari anush wanindamunaja; yaanitari kizanandani taaranganiya. 19 Ashiriya, anushsha psaan maaranguni, insha kiz wipaa kanaxarangu, wipsha tsiparangiya. 20 Ashirangu, yuwash maari anush nuwaatssha ipareetsi yamayaru, wanshusha wiram wayarangiya. Sheeru, waanaatsisha wip tsiparee yamayashinu, nuwashsha kirimi wayarangiya. 21 Nuwshat psaan tameeruri, ipareetsi tumimtapi turi, pachipkuri, nllursha tsipar kachiz patatarangina. Itaru, ¿tamayashtaja tsipaya? Na taraseechu pangpi, táranguri, taraseetssha napkuri, waj nllur nllitarisha parangina, tárangiya. 22 Ashiriya, waanpatatin natsatstangat ashirangsin, minsha kiz, In nllur kchita an nuwcha ipari, tárangu, minsha kiz, Nduni. Yuw nllur kchita an nuwcha iparina. Yuw nllur tsipari an shiycha iparish, waanpatatin kizaptatin ákaktangat ashiranganaya. Amb tárangusin, kurak paru, kiz waanpatatin natsatstangat ashiranganaya.

23 Ashiriya, kuraksha anoo mazinarangu, mangush chinarangiya. In kiz yuw tána an ¿tamamaja itsinsampatari át? Watam min tsiyatku, In kchitaa an nuwcha ipari, atiya. Mishat, tsiyatku, Dancha. Kaapa nuwaanacha ipari, atiya. 24 Anoo kuraksha mangush chinarangu, sundaroo; Natu, mchit yashini, tárangu, sundarsha anuritam mchitaa yáyaru, kurakash xiyarangiya. Kuraksha sundaroo: 25 Natu, nee nlluraa putayarush, apusash taarayarush, minoom kiz panaku, minoom panaku shingi, tárangiya.

26 Yuwaa kurak táyachu, anoo nllursha wanir mazinarangu, kapung punirangiya. Tanuku, kurakaatssha: Kurakaa, watsta. Nlluraa pchamanaa pcharinllpa. Waani kiz nlluraa waamatari yamachpa, tárangiya. Itaru, minsha kiz: Nduni. Kurakaa, sundar pachakchinaariya, ashiriya iyshat tsimbunartini iparini ndunar taachiniya, tárangiya. 27 Ashiriya, kuraksha anoo mazinarangu, sundaroo: Watsta pcharinllpa. Neemanaa kizaam minoom panangi. In nllur wanir zurampatari watanacha; tuwanpungi wanireema, tárangiya.

28 Ashiriya, Salomon mangpatari tsiyatarangu, Israelchich tputs ichingarusin mazinarangusin, ¿Tamaru kurak chinaka? ¿Apanllpari mangoom kapung panarangu, ashiru chinakiya? táranganaya.

Ashiriya, na kamaneena, yuwaa Salomon mang’ kapung taarangu anootsi.

5

Ashiriya, na kamanchintspa, yuwaa Salomon kurak Irámpat kizpur chinarangana anootsi

1 Ashiriya, yuwaa Salomon kurakaam kinarangu, anootssha kurak Irám mazinarangu, kizpur mang’ ksarangiya. Watam sirútama Dapiyarinpatini kizpur chinaranganawa. Tiptsiree wanasir tsiyatamaam zanganirangiya. 2 Ashirucha, kurak Salomon tsiyatssee wasundururish kurakaam Irámaam zanganirangitamta. 3 Ashiriya, shiy yasarangitamsha yuwaa aparini pangusee Apanlleem ungirtamaam nda pangurangu anootsi. Watam anpur tapazeem kapung xiyranganawa. Itaru, natsha Apanll kundarareetsini ashpari kachingeeru kasarangiya. 4 Ashirangu, Apanll iyaam kizpur wanasir taamaam wayarangiya. Natunaa iy kundararini, misha yuw kiyung kachiytarini anutam izuuru ndunarshacha; kissha taakaniya. 5 Ashirucha, na nuwsha, Apanlleem pang’ pangumaam chinakina. Sirútama Apanll aparineetsi kamanku tárangu, Shiy tsipakchush, iparish Israelchicheem kurak kinachiya. Anshapari yuwash nuwaanaatsi ungirtachinllina anoom panguchinllinaya, Apanll tárangiya. Ashirucha, anuritam tuminpi aturi, pangumaam zandkina. 6 Ashiriya, Shiysha, tputsireetsish karipan katspamaam kamachtangcha. Nuwsha tputsireetsi istamaam zanganchitamma. ¿Ashiriya, wanipamasaja tputsirish tarawaztakchinllina, anumand tuwapamaam zandaksha? Nuwsha anuritam tuwapachinllpa. Watam shiy iyaa yasaksha; iysha karipanaa ipusamaam nda yasaraniya. Tputs Sidonshuch karipanaa ipuskana, ashimaam pinasakaniya, tárangiya.

7 Ashiriya, anootsshat kurak Irám mazinarangu, kizpur mang’ ksarangiya. Apanllpa tsiyatarangiya; Apaa, ¿tamaru shiy ashiksha? ¡Dapiyarineemi wip Salomonaam kapung mangoom panarangsha! Ashirucha, na uwsha wanasir tiptsiree ksutkiya, tárangiya.

8 Ashiriya, Irámsha tsiyatssee zanganirangtamta. Nuw yuwaa kamachtarangish anoo kis mazinarangina. Ashiri anoo tatsamchima. Karipan, misha pinootstam katspayaruni zanganchinllpa. 9 Nuwaanpata tputsiri nimand karipanaa payutuni, marap wayayaruni, warsaam tinayaruni, yuwashumasaja wayangi tákatsha, anshurisha wayayruni, warsaa tapureeruni, kasachinipa. Shiysha anumand sundarureetsish karipanaa yamaam kamachtangcha. Itaru, shiysha nuwaa kuki payungtamcha. Nuwaam katungtsiptamari tputsireemi istangandama, tárangiya Iráma.

10 Ashiriya, yuwaa Salomon zandarangu anoo kurak Irám ichingaru panarangiya. 11 Anumunsha, Irámaam katungtsee zapan zanganirangiya. 4’400,000 mil litor tirikoo tatsitarangiya. Mishat, 4,400 litor olivoo wayungun tatsitarangitamta. Aship sheeru, washunand zanganirangiya. Ichingaru masach ashpatam zanganta, yusur ashpatam zanganta ashtariya. 12 Apanll sirútama kurakaam mangoom kapung panachima tárangu anuritam Salomonaam chínasheem kapung panarangiya. Ashirangu, Salomon kurak Irámpat wanasir tsiyatarangsin, kizpur chinaranganaya. Tsiyatsis ndunar mapiyrsin taaranganaya.

13 Ashiriya, Salomon wanshu watsapun tputs tarawzupaneem, ichingaru 30 mil washunand tushaneerangiya. Ashirangu, ichingaroo tputs Israelchichee tarawaztamaam kamachtarangiya. 14 Ashirangu, tputsee 10 mil ichtarima minumtam tsup tarawzupaneem wayarangiya. Ashiriya, minum tsup tatsamkachu, anush yusur misha ashpatam kustaranaya. Amb ashkusin, yuw ichtaru tarawaztarangu, an pangusshurisha kanuskusin, tsimbun tsup tsindasari taataranaya. Anootssha tarawzupaneem urkar tputsee ksutamaam Adoniramaa wayarangiya. 15 Anumunsha, Salomon kumpaneem ichingaru 70 mil wayarangiya. Mishat, patumbchee kchampaneemsha machip 80 mil tputsee wayarangitamta. 16 Anumunsha iwaz tarawzupansha urkar 3,300 taarangitamta. 17 Ashirangu, Salomon Apanlleem pang’ pangumaam, patumbchee kapungoowa arap waritaku anumashee, misha patumbich wanasir tamikuktamawa anootsitam yamaam wasundururee kamachtarangiya. 18 Ashirucha, kurak Salomon, misha kurak Irám, misha anshuchiritam tputs Guebala, ashpisin an wasundurur Apanlleem pang’ pangumaam, karipanaa misha patumbcheetstam wanasir tamikuktayarusin, ichingaru maachi iwapayarusin xanataranganaya.

Ashiriya, na kamaneena, yuwaa Salomon kurak Irámpat kizpur chinarangana anootsi.

6

Ashiriya, na kamanchintspa, yuwaa Salomon Apanlleem pang’ pangurangu anootsi

1 Ashiriya, Salomon ipunpunar masach kurakaam kinaru taachu, anush Apanlleem pang’ pangumaam chtarangiya, masach kaneeschishurita, tsupsha tsimbunarinishi. Yuwamun Israelchich Ijiptosh tsap shitungarangana, anumun 480 masach tushiyramchu, anush chtarangiya.

2 Anush Salomon Apanlleem pang’ pangumaam táchirangiya; wazuranirini 27 metro, wamanirinsha 9 metro, íwaririnsha 13 metro anumun chawap táchirangiya. 3 Sheeru, wachushsha shaniyshisheem táchirangiya, wazuranirini 9 metro. Watam pang’ nuevitam metro taaranguwa. Wachoomsha yapiri pangus tásingaru ambiri zánganarini 4 metro anumun chawap wayarangiya. 4 Anumunsha, Salomon pangusee watandaramaa ’sineemaamsha kzupirangitamta. Anootssha yuwapa tsingarutaru anpa wanasir kámanarangiya. 5 Panguseetssha, ashchiri turipingaru, patumbichpa kámanarangitamta. Sheeru, pangusish wach watandaramanung zangamich kararu, naamaam waritaru, ichingaru watandaram wayarangiya. Annungiri wchoo pakcheew tandapunut, tandapunut ashirangiya. 6 Anootssha, táchirangiya; 2 metro anumun chawpi wamanirini. Sheeru, tsimbunarnisha písurini 3 metro táchirangiya. Anumunsha, tuchparinisha písurini 3 metro anumun chawpitam táchirangiya. Amb ashirangu, yuwaa wach zángan táchirangana anoo pakich itsipasarangiya. Yuw unambtarangana an nda ichipamaama atusin, wanasir táchiranganaya. 7 Ashirangsin, Apanlleem pang’ pangumaam arap patumbchee wanasir tamangeechusin, anpasha wayayarusin, wanasir kayataranganaya. Nda minumtiyam anush martichpa, misha ngusambpa tarawaztaksin, nda tamundaranganaya. Izuuru zaputaru wanasiriri panguranganaya. 8 Tsapushchish yuwanungiri wachoom wayarangu, annungiri mbutsanungach watandaram minumamari káringashish wayarangiya, tsimbunamari písurini íwar kárimaama. Ansha, káringashish minum ngusamb tuxirangusin, anumun iturpipit iturpipit sheeru, íwar kárimaam ashirangiya.

9 Anoo, Salomon Apanlleem pang’ tsapush iwaparamchu, unambeemsha yasina yáyaru, anumun wanasir maachi tina, tina, tina sheeru, kizpur wanasiri anpa ichingaru Apanlleem pang’ unambtarangiya. 10 Sheeru, tandapunuzimunsha táwarpa íwaririni 2 metro anumun chawpi ashchiri taturpiru tapatstarangiya. Sheersin, ichingaru wanasir karipanpat yuwamunari patumbich kayatama anumunari unambtaranganaya.

11 Ashirangu, anoo Apanllsha parangu, Salomonaa tsiyatarangiya. 12 Salomonaa, wanari shiy nuwaa kuki payukush, wanasir taakush, itsinsaru nuwaa chinakush, yuwaatsiritam nuw yandarangi anootsimaritam tatsamooru tuminkush, nuwsha shiyaam tatsamchitamana, yuwaa sirútama shiyapa aparinish tsiyatarangi anootsi. 13 Nuwaa kuki payukinaareesha, nuwsha urutamaripa Israelchicheem tputs taachina. Ayamtaati nee pangusee kasacheezi, Apanll tárangiya.

14 Salomon Apanlleem pang’ pangoom ichingaru iwaparangiya. 15 Ashirangu, wachush waantsush ichingaru táwarpatari watandaramaa tapatstarangiya. Sheeru, písumunsha táwar wanasirimshipa, yasin sur pino anpat ashchiri wanasir tapatstarangiya. 16 Sheeru, anumunsha íwaritam, misha tsapushutam ichingaru wanasir táwar karipanpa tapatstarangiya. Anootssha íwaririni 9 metro táchirangiya. Wachoomsha Apanlleemamari taarash wayarangiya. 17 Ashiriya, yuwaa Apanlleemamari pang’ wayarangu, anpatari tasasaru kararu, anoo wazuranirini 18 metro táchirangiya. 18 Anootssha ashchiri táwarpa wanasir tapatstarangiya. Sheeru, anumunsha chaputam, misha wanusitam wanasireew tinarangiya. Ashirangu, Apanllish pang’ wantsush ichingaru karipanpatanandari tapatstarangiya. Ashchiri patumbichpa kámanarangu, pamaam pinasarangiya. 19 Ashirangu, kurak Salomon yuwash Apanllee wizpuririni kajon tinamaa wayachinllina, anoom ichingaru kizpur wanasir iwapayaru kasarangiya. 20 Yuwaatssha, Apanlleemamari taarash wayarangu, anootsshat wantsush táchirangiya. Wazuraniri 9 metro, wamanirinsha 9 metrotamta, íwarinsha 9 metrotam wayarangiya. Sheeru, anpatartatam tasasaru, maachi muchimaam Salomon karipan tinayaru, anumun ur matsit tapatstaranganaya. 21 Sheeru, yuwashsha Apanlleem taarash wayarangana, anushsha wantsush ichingaru orpa matsitpatatam tapatstarangiya. Anumunsha, wachunungsha ur kateen tamapari ashiru anpa katindingeeru kasarangiya. 22 Amb ashirangu, ichingaru Apanllee pang’ orpatanandari tapatstarangiya. Mishat, yuwaatsitam kzammashee Apanlleem muchimaam, Apanllpatari taárash tasasaru wayarangu anootsitam ashchiri orpatatam matsitpat tapatstarangiya.

23 Anumunshat, yuwanung Apanlleem taárash wayarangana, annungiri wachunung yasinpat sur oliv tsimbun tputs tamapari ashiru tinayarusin, wazitpungach wanindaw wayarangiya. Ansha wazuranirini 4 metro anumun chawpi taarangiya. 24 Wazitpungachsha minnungicheewari 2 metro anumun chawap wayarangiya. Ashirucha, tsimbunarisha wazitpungach wazuranirini 4 metro anumun chawpi wayarangiya. 25 Wazuranirinsha, ashchinandari 4 metro anumun chawpi taarangiya. Tsimbunari wanasiririni ashimatam, misha ashimatam ashiru tinaranganaya. 26 Wazuranirinsha, ashchinandari tsimbunari 5 metro tácheersin wayaranganaya. 27 Anootssha Salomon Apanlleem taarash wayarangu, annungiri shitungash tsimbunari wazitpungach imangakaru wayarangiya. Tsimbunartisin, minnungicheew wazitpungach íwar tandapunuzimun tuw ashirangiya. Minungichichsha wazitpungchiptatari tuw ashiru wayarangiya. Waanpatatin apusshuri wazitpungich tuw ashirangiya. 28 Sheeru, anumunshat Salomon ashchiri orpasha tsimbunarta wanasir tapatstarangiya. 29 Apanllimunsha pang’ iwaz tandapunuzimun, misha wachushutam tputs ashiru wazitpungach imangakaru zapan tinarangiya. Mishat, chaputam, misha kuyani tamapari ashiritam zapan maachi wanasireew anush tinarangiya. 30 Anumunsha, Apanllish pang’ wantsush yuwamun katkich anshutam ichingaru orpatanandari matsitpat wanasir tapatstarangiya. 31 Sheeru, Apanlleem taarash wayarangu, anoomsha wachoom shtandashini táwar olivaa wanasir tstsayarusin, tápaam shtandamaam kasarangiya. Itaru, wachoomsha yasinaa zameetpat wayarangiya. 32 Anumunsha, wachumun shtandashini yasin olivaa tsimbun wamaneew tinarangiya. Sheeru, anumunsha tápamun tsimbun tputs wazitpungach wanindaw tinarangu, misha kuyanitam, misha chaputam wanasireew zapan tinarangiya. Anootssha ashpari orpatanandari wanasir tapatstarangiya. 33 Apusanandsha, yuwaa shaniyshisheem kapung kureeru wayarangu, anoomsha wachoom zangan yasin olivpat wayarangiya. Wachoom zánganarini ashtam, íwarinsha ashtam, sheeru wanasir tácheeru wayarangiya. 34 Anoomsha, shtandamaam yasin pino, anoo tápaam tsimbun tinaranganaya. Sheersin, wachoom wanasir tstsayarusin, apusashsha tawatamaam wayarangiya. 35 Tápamunsha, tsimbun tputs tamapari ashiru wazitpungach imangakaru, misha kuyanitam, misha chaputam kizpur wanasireew tinarangiya. Sheeru, anootssha orpasha matsitpat wanasir tapatstayaru kasarangiya. 36 Wachushsha, yuwash Apanlleem ungirtamaam wayarangana anootsshat, apusanand patumbichpa tuchip shurangarangu, anumunshat karipanpa tushuweeranganaya. Amb sheersin, iwaparanganaya.

37 Salomon, yuwash ipunpunar masach kurakaam kinaru taachu, tsupsha tsimbunarinishi anush Apanlleem pang’ pangumaam chtarangiya. 38 Anoo, pangusee yuwashsha 11 masach kurakaam kinaru taachu, tsupshat 8 anush izuuru pangusee iwaparangiya. Ashirangu anoo, Apanlleem pang’ panguchima tárangu, anoo ichingaru tatsamooru iwaparangiya. Ashirucha, washunand 7 masach pangusee iwaparanganaya.

Ashiriya, na kamaneena, yuwaa Salomon Apanlleem pang’ pangurangu anootsi.

8

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa kajonee Apanllish pang’ wayarangana anootsi

1 Ashiriya, Salomon Irusarinshuchee wachinanur kurakawaa, Israelchichee maachirit ichingaroo tushaneerangiya. Apanllee wizpuririni kajonee, yuwaa tsap Siyonash Dapiyarinshini watsapun taarangu, anoo yáyarusin, Irusarinapsha Apanllish pang’ wayamaama. 2 Ashirangsin, minum zar shambatshisheem Apanlleem ungirtamaam wayaranganaya. Tsupsha 7 anush zar ichingarusin Israelchich, washunand kurak Salomon shaniyaranganaya. 3 Anush, ichingarusin Israelshuch wachinanur kusaranganaya. Apanllpansha urkar kajonee tinamaa kuranganaya. 4 Sheersin, anoo Apanllipsha pang’ wayamaam yátaranganaya. Ashirangsin, apanllpan urkar Leviyarinchich yuwaa maachi anush Apanlleem kizpur wanasireew wayarangana anoo ashpari yátaranganaya. 5 Yuwaa, kajonee yáyashinusin kukutanana, anootssha kurak Salomon Apanllee ungirtamaam, ichingaroo Israelchichee tushaneerangu, opeejaa misha wakaraatsitam zapaniri Apanlleem ungirtamaam wayayarusin muchiranganaya. 6 Ashirangsin, apanllpan urkar kajonee, Apanllishsha pang’ yapshturanganaya. Anushsha yuwanung Apanlleem taarash wayarangana, annungiri tsimbun tputs ashiru wazitpungach imangakaru anush apusash wayaranganaya. 7 Ansha, yasinpatari yuw kajonee kumaam kamtarangana, anoo ashchiri wazitpungachpa kámanarangiya. Watam wazitpungach kizpur wazuraneew imangakaruwa. 8 Itaru, yasinsha kumaam kizpur wazuraneew wayarangusin, yuwaatsimari pshkurutaru anoo apanllpan urkar pamaam waritarangiya. Itaru, tputsshat yuw shaneerana anshitisin pamaam pinasarangana. Yapiri wayarangana mang ambiri ashiru kasaranganaya. 9 Anushsha, kajonish tsimbunandari patumbich táwar ashiru pshtaranaya. Yuwamari Móysisarini Apanlleem tsap Orebash machip tuyandarangu, Israelchichee Apanll kizpur chinarangu, Ijiptosh tsap tashitungayaru waanaatsisha kukoo payumaam yandarangu, anumari kajonish taarangiya.

10 Ashiriya, apanllpan urkar kajonee Apanllinung taarash wayayarusin, yuwash shitungachinllina anush, Apanllsha wizpur msas tamapari ashiru pangusish tatsitarangiya. 11 Ashirucha, apanllpansha urkar Apanllee ungirtamaam pinasarangiya. Watam Apanll wizpur msas ashiru, ashchiri pangusish tatsitaranguwa.

Ashiriya, na kamaneena, yuwaa kajonee yáyashinusin Apanllinung taárash wayarangana anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa, yuwaa Salomon Apanllee: Na shiyaam pangeemish iwaparangtana tárangu anootsi

12 Ashiriya, Salomon Apanllee; Shiy Apaa, sirú tapishpaz taakuri ashkina, tárangsha. 13 Itaru, Apaa, natsha nuw shiyaam pangeemish pangurangina. Na nish shiyaam pangeemish pangurangi anushsha ’sinishsha taangcha. Urutamari, Apaa, ichingaru zar anush taachsha, tárangiya.

14 Apanllee tárangu, anumun Salomon yusur chiyzayaru, tputsee ichingaru Israelchichee tasaseeru, tputseemsha masharangiya. 15 ¿Tamaru Apaa, shiy ashiksha? ¿Shiy Israelchichee tputs kizpur chinaksha? Shiy aparinipti tsiyatarangush, na in tatsamooksha. Aparineetsi tárangish. 16 Sirútama nuwaa tputsiri Israelchichee Ijiptosh tsap yushuranguri, nuwaam taarasheemi ndunarimuna. Yaktareem uru taamaam nduntam ipusarangina. ¿Yapeeja nuw Israelchichish taachi? tárangitaati, pangi ndunimasa. Itaru, zapish nuw shiyaa, Dapiyaa tputsireetsi ishinamaam ipusarangina. Shiysha Dapiyaa, nuwaam pangeemi pangumaam kis chinarangsha, Apanll aparineetsi tárangiya. 17 Ashirucha, aparini Apanlleem pang’ pangumaam zandarangitaa, itaru yuwash Israelchich ichingarusin ungirtachinllina, anoom pinasarangiya. 18 Apanllsha, aparneetsi tsiyatarangu, Pangeemi pangumaam chinakish, an kizpurcha wanasiriya. 19 Itaru, shiynaa nuwaam pangeemi pangucheezish ndambaree. Itaru, shiypari iparish nuwaam panguchiya, tárangiya.

20 Ashirucha, yuwaa Apanll tárangu anoo na tatsamoorangiya. Na nuwsha Israelchicheem kurakaam kinaranguri, aparinishi zamuranguri, Apanlleem pang’ pangurangina. 21 Ashiranguri, kajoneemtam wayamaam yararanguri, na kajonee anush wayarangina. Yuwaa Apanll sirútama zitaminarneetsi kizpur chinarangu, Ijiptosh tsap tapachindarangu, anootsi, Salomon tárangiya.

22 Anumunsha Salomon chiyzayaru, yuwaa Apanlleem maacheetsi muchimaam wayarangu, anoo tasaseeru, ichingaru tputs Israelchich napatarantssin, uw íwar paxayeeru, Apanllpa tsiyatarangiya. 23 Apaa, ¿shiy tamaru Israelchichee tputs chinaksha? Shiy kizpurtishsha, min kanindash, misha tsapurunasshutam Apanll ashim shiy wanindaja. Shiyamaritish shaanaatsi kukish payuksha. ¿Shiy tamaru tatsamooksha? Yuwaam tputs shiyaa mangpatari mangoonkana anooma. 24 Yuwaa sirútama Dapiyarinpatini shaanpata tputsirish shaana tsiyatarangish anoo na tatsamoorangsha. Nda pakchiyam mbizarangsha. 25 Ashirucha, Apaa, shiyaa mashkina. Yuwaa sirútama aparineetsi tárangish anootstam tatsamoongcha. Shiy Dapiyarinpa nuwapa apari tsiyatarangush, Yuwamand shiyapa kizpur chinarangini anumand waanari nlluranurish wanasir taaksin, ayamtaati urutamaripa shiyachich kurakaam kinachinllinaya, tárangsha. 26 Ashiriya, Apaa, shiy Israelchicheem tputs yuwaa kamanirangish anoo tatsamoongcha, yuwaa shaanaatsi tputsirish Dapiyarineetsi kamanirangish anootsi.

27 Itaru, ¿Apaa, shiy nish tsapuranasish taamaam waritakeezish? Kanindshutaa taamaam shiyamari tatsitkush, ¿tamareeja nishunasha yuwash nuw pangurangi anush taachish? 28 Ashiritaa, Apaa, shiy nish taangcha, yuwash shiyaam pangurangi anshu. Na Apaa, yuwaa mashki anoo mazinangandama, watam shaana tputsireemish nuwaa ipusarangshawa. 29 Apaa, nee pangeetsish ichingaru zar psaanatam, kaschiritam napangcha, watam shaana nishpari pangukchis anush, ichingaru zar taachina, tárangshawa. Yuwaa Apaa, mashki anoo mazinangandama, watam shaana nuwaa tputsireemish ipusarangshawa. 30 Apaa, tputsirish Israelchich shiyap pangish tasaseersin mashkatssin, shiysha anoo mazinangcha. Yuwamandari kanindash taakish anumandari yutaritshishee tchingangcha. Apaa, mazinangandama yuwaa nuw tsiyatki anootsi.

31 Waanari tputs yutaritshishish pantsaku, tputsee waanpatatin tayutaritku, anootsshat, iysha mangoo yaramaam shiyap pangish zangankuni, 32 shiysha, Apaa, kanindamandari anoo tputsee yutaritshishirini tchingangcha. Yuw tputs yutaritshishpani an tsipamaam waritakiya, yuwamand yutarit taarangu anumanda, Itaru, yuwsha tputs wanasir taaku anoo shiysha mangoo yarangcha, shaana Apaa natstayarush waneengcha.

33 Mishat, Apaa, Israelchichee undarar tayutaritkachu, yuwamand shiyaa kukish kapeetarangana anumand, itaru, yusur kanapeersin, shiyash pangish kuseersin shiyamun surish tsiyateersin ungirtaksin, 34 shiysha, Apaa, anoo kanindamandari yutaritshishee tchingangcha. Yusur sheerush wapitam watsapunish wayangcha, yapitam sirútama zitaminarneemi watsapuneem panarangish anshutamta.

35 Mishat, ashiritam ashpari kung’ puzakchu, yuwamand yutaritshishee patatkana anumand sin nda sinaku, itaru ashiritaa, uwshtisin yutaritshishee izuuru kasayarusin, pangipish tasaseersin, shiyamunarishsha surish mashkusin, 36 shiysha anoo kanindamand mazinangcha. Yutaritshishirineetsi tchingangcha, Israelchichee tputs wanasir taamaam tayaspatangcha. Sheerush, yuwash shaana watsapuneem panarangish anush yusur sinaatsitam sinamaam zanganingcha.

37 Mishat, wandatiya nish tsap marizimun kiyung kachiykusin, wanguyatam, misha iwarzitam zarimun mawirukchu, misha pchichitam iwarzee kachingamaam kuskachu, misha karaputam ashchiri tsap karaptaku, misha shpapatam zapan kuskachu, misha undararitam pachamaam pshtukchusin, misha arangeem mayamasaja yutaritshish kuskinaariya. 38 Shiyaatssha, Apaa, anoom nllitaritaatiya tputs mashku, nda ashku ashparitssin Israelshuch, shiy tputsirish pangipish tasaseersin, uw paxayeersin, shiyamun surish mashkusin, shiysha anumandari kanindamand mazinangcha. Tputsee ichingaroo yutaritshishirini tchingangcha. Yuwaa mashkana anoo Apaa, shiysha istangcha, watam shiyamari ichingaroo tputsee mangoo yuwaa chinaku anoo yasaksha. 40 Ashiriya amb ashkusin, shiyaa ungirtaksin natumasaam kis taachinllinaya. Yuwash sirútama zitaminarneemi tsapoo panarangish anshuya.

41 Mishat, tputs arapchitaatiya, shiy kaminish naataranu, nduntaati Israelchich tputs nish kuseeru, 42 Shiyamun, surish masheeru ungirtaku shaanshu pangish, yuwaa shiy wizpurirish kapung taaru anoo mashku, Apaa nuwaa istangandama tákchu, 43 shiysha, Apaa, anoo mazinangcha yuwamandari kanindash taakish anumandarita. Yuwaa ichingaru mashku anoo Apaa istangcha. Waani uwshtisin shiyaa yasayarusin chinachtamsina, Israelchich shiyaa chinakana, ashtaptamsina. Waani nish yuwash nuw pangurangi anush shiyamunari surish tsiyateersin ungirtachinllinaya.

44 Ashiritam, Apaa, shaanaatsi tputsirish undararpa waratamaam yapimasaja, shaana zanganiksha, amb naakchusin, shiyash pangishish pshtuyarusin yuwash pangurangi anush, shiyamun surish, misha yaktamuntam mashkusin, 45 shiysha, Apaa, yuwamandari kanindash taakish anumandari yuwaa mashkana anoo istangcha. Apaa. Undarareetstam izuuru tapachindangcha.

46 Mishat, yutaritshishish pantsachpasinaya, watam minumtiyam tputs itsinsampan wanindaja; itaru, shiysha anumand tsiyatakachush, undararee kamachtayarush, undararsha putayarusin, machkatssin, waanpeetin watsapun arapiri nda ashku watsiritaatiya, 47 anshurisha yapiri machirangana anshurisha yusur mangush chinayarusin shiyaatsitam mashkusin izuuru yutaritshishee kasayarusin, 48 yusur shiyaatsitam mangpatarisha, itsinsampatari shiyaa chinakchusin, yap undarar putayarusin machtarangana anshutaa taarusin, itaru shiyaatssha surish masheersin, yaktamuntam shaana ipusarush panarangish anumuntam masheersin, mishat, shaanamuntatam pangish nuw pangurangi anumuntam masheersin, shiyaa ungirtaksin, 49 shiysha, Apaa, yuwamand taakish anumandari yuwaa shiyaa mashkana anoo mazinangcha. Tapachindangcha yuwaa kiyung kachiykana anootsi. 50 Shaanaatsi tputsirish yutaritshishirini yuwaa shaanaatsi tayutaritarangana anoo shiyshat, Apaa, shaanpata wizpurirish tchingangcha. Mishat, undarareetstam mangoo p’tseengcha uwshtisin tputsi yuwaa putarangana anoo nayinimaama. 51 Watam shaana, Apaa, anoo tputsirshawa. Watam shiyaa kizpur chinakanawa. Watam shaana yuwaa Ijiptosh tsap kiyung kachiykana anoo ishitungarangshawa.

52 Apaa, yuwaa shiyaa mashkana anoo mazinangcha. Mishat, yuwaatsitam nuw tsiyatki anoo, Apaa, mazinangandama. Ichingaroo tputsirish Israelchich yuwaa tsiyatkana anoo mazinangcha. 53 Apaa, yuwaa mashkini anoo mazinangcha. Watam shaamatari tputsirish shaana ipusarangshawa. Tsapurunasshuchee tputs neetsimari tputsireemish wayarangshawa. Shaana, tputsireemish Móysisarineemi wizpurireetsish panarangush, uwsha yuwaa Ijiptosh sirútama iy zitaminarni taarangana anoo tapachindarangiya.

54 Ashiriya, Salomon Apanllee masham iwatsparangu, yuwaa maacheetsi muchimaam wayarangana anoo tasasaru tutunlltaru anshuri uwsha íwar paxayarangu, 55 anush chiyzarangiya, Chiyzayaru, ichingaroo tputs Israelchichee tasaseeru, kapung tsiyatarangiya. 56 ¿Apanll tamaru iyaam istaka? Na Israelchicheem Apanll kizpur wanasir taamaam wayarangiya. Yuwaa sirútama Móysisarineetsi tsiyatarangu nuw siyaam kapung wanasirimashpa istachintspa tárangu anoo na ichingaru tatsamoorangiya.

57 Na nimunarishapari Apanll iyapasha taachiya. Tamaru sirútama zitaminarinpa táranga ashtachtamparee. ¿Antaatiya iyaa kasacheeja? misha ¿iyaa minumtiyam niyrcheeja? 58 Ashiriya, iyshat Apanlleetsimarisha mangiptani chinakuni ungirtayani. Yuwaatsimari Apanll waana zandku anootsimari tatsameeni, misha kamachtamarineetsi tatsamooru payuyani yuwaa sirútama iyaa zitaminarin kukoo payumaam kamachtarangu anootsi. 59 Ashiriya, yuwaa masharangi anoo Apanll mazinarangiya. Apanll na urutamari iyaa psaantam, misha kaschiritam ksutku taachiya. Tputs yutaritshishish pantsaktaati anoo Apanllsha urutamari tatsamooru mangoo yarchiya. 60 Ashkatssin, ichingaru tsapurunas Apanllee yasachinllinaya. Apanll minumaricha, ¿antaati min Apanll wanindaja? táchpasinaya. 61 Ashiriya, siysat itsinsampatari Apanllee chinangtsa. Yuwaa kamachtarangu anoo payungtsa; tuminungtsa. Na in zar tamaru Apanllee chinaksa ambiri shingtsa, tárangiya Salomona.

62 Kurak Salomon tsiyatam iwatsparamchu, anumun ichingarusin Israelchich tputs maachta Apanlleem muchimaam wayaranganaya. 63 Ashiriya, anush ichingaru 22,000 mil wakaraa, misha 120,000 mil opeejaa aship washunand Apanlleem muchimaam wayaranganaya. Mangoom yaramaama. Amb sheersin, ichingarusin Israelchich Apanllish pshtuyarusin, mangoo yararanganaya. 64 Ashirangsin, anumun Salomon Apanllish pang’ pshtuyaru yuwash maacheetsi muchimaam ngusambpa chumbeepimashpa tinayarusin, Apanllinungiri taarash wayarangana, anush maacheetsi ursir misha wayungunutam zapan Apanlleem wayarangusin tatsitarangiya. Ashirucha, anoom timburanllizeetssha Apanllpatari pang’ tasasaru washunand xanateersin muchiranganaya.

65 Ashiriya, Salomon Israelchichpa ichingarusin washunand arangich tsimbun matayaru zar Apanllee ungirtamaam wayaranganaya, ashirangu tputsee Ijiptoshchee misha yakat Hamatshuchee ashparita tputs yambirangiya. Sheersin washunand tputs zapan ichingarusin washunand 14 zar shaniyaranganaya. 66 Ashirangsin, ichingaru wanasir iwatsparangusin anuritam zar taarshipeewatam mang’ kisshitisin, naataranganaya. Yuwaa Apanll wanasir anshuchpat tputs chinarangu anoo parangusin, mang’ kapung ksaranganaya. Ashirangu Apanll tatsamoorangiya yuwaa Dapiyarinpatini tsiyatarangu Israelchicheem tputsi anootsi.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Apanllee pang’ ungirtarangana anootsi.

9

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Apanll Salomonaa yusur tsiyatarangu anootsi

1 Ashiriya, Salomon Apanlleem pang’ panguku, misha waamaatstam pang’ panguku, sheeru, ichingaru iwaparamchu, 2 anush yusur Apanllsha tsimbunarinsha Salomonaa waanaatsi tuyamandarangiya. Tamarupa tsap Gabawonash waanaatsi tuyamandarangiya ashiritam parangiya. 3 Anushsha, Apanll Salomonaa, Nuw ichingaru mazinarangina, yuwaa shiy nuwaa masharangish anootsi. Mishat, yuwaa pangurangish, anoo nuwaamatari pangeemi wayarangina, yuwash nuwaanaatsi ungirtachis anootsi. Ashiri nuwshat anush urutamari ksutkuri taachima. 4 Ashiriya, na shiysha wanasiriri taangcha. ¿Tamarupa shiy aparinish nuwaa chinarangiya? Shiysha shingtamcha. Mangishish pakchiyam min chinata, min chinata, ashishtar shirinllpa. Izuuru itsinsampatari yuwaa Móysisarineetsi tuyandarangi anoo tuminungcha. 5 Ashkinaareesha, nuwsha shiyaa urutamari Israelchicheem urkar taamaam wayachinllpa. Watam sirútama Dapiyarineetsi tsiyataranguri, Shiyachich nlluranur ayamtaati urutamaripari Israelchicheem urkar kinaksin taachinllinaya, tárangina. Ashiri anoo na nuwsha tatsamooru tuminchima. 6 Itaru, wanari siysa iparis ayam nlluranur nuwaa kasayarusin, nuwaa kuki kapeeteersin, apanllputseetsimsha chinayarusin, ungirtakchusin, 7 nuwsha Israelchichee tputs ashchiri minup tsap kapeeteeruri kasachima. Mishat, pangeetstamti yuwaa nuwaam pangurangish anoo ashiritam kapeetchima. Ashkachuri, anshuch tputs ichingarusin tsapuranas tayutaritkusin, tsachinllinaya. 8 Pangus kurimunazkachu, anush maachtamarisha zapan taachiya. Ichingarusin anoo tputs tushiyksin, pakchusin, punirustaksin, yutarit tsiyatchinllinaya. Waanpatatamsin mashkusin, ¿Mayamandshitaja Apanll nee pangusee kapeetarang? ¿Tputseetstam kapeetaranguwa? táchpasinaya. 9 Itaru, misha tputs kamanku; Apanlleetscha yuwaa Ijiptosh tsap zitaminarnee yushurangu, anootscha kukoo kapeetarangsin, apanllputseetssha ungirtarangana, anumand Apanllsha tsiyantayaru kapeetarangiya. Ashirangu, nee ichingaru tayutaritayaru, kasarangiya, táchpasinaya, Apanll Salomonaa tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Apanll Salomonaa yusur waneerangu anootsi.

10

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Sambashuch kiz urkar Salomonash pakatu kusarangu anootsi* 10:0 Matiwa 12.42; Lukasa 11.31 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta.

1 Ashiriya, kiz kurak Sambashuch tputs tsiyatssee mazinarangu, yuwaa Salomon Apanllee chinarangu anoo, Nuwsha Anush kuseeruri, tsiyatsis zapan mashati. ¿Tamapari yasariya? Yuwaa tsiyatki anoo uwsha kamanchiya, táyaru, yakat Irusarinap naatarangiya. Irusarinash kusarangu, kameechumunaw zapan tuchiparu kzammash, mishat orootam, mishat patumbich wanasirimash kurakurtangatu antam zapan maachi payuru, Salomonash kusarangu, yuwaa ichingaru chinayaranllu anoo masharangiya. 3 Anoo Salomonsha ichingaru kamanirangiya. Nda minumtiyam tsiyatsis pinasarangiya. Ichingaroo tsiyatsis ashpari yasarangiya. 4 Sambaá, Salomonaa mang’ kapungcha, tárangiya. Mishat, yuwaatsitam pangusee wanasir pangurangu, anootsitam parangiya. 5 Mishat, katungats kis katungku anoo, mishat sundarootstam, mishat muchchureetstam wamareetstam, misha kurakaam yásimapaneetstam, misha Apanlleem maacheetsi muchimaam Apanllish pangu wayarangana, anootstam ichingaru kizpur wanasir parangu, kapung punirustarangiya. 6 Kurakaatssha tsiyatarangu, Yuw nuwaa kamanirangana anoo, shiyaa tarawzurish, misha yuwaatsitam mangish kapungu anootsitamta, anoo zurkusin taaranganaya. 7 Itaru, na nuwaanasha kusaranguri, yuwaa mazinarangi anoo arangeem kasiru pakeena kchiptarishti; zurkusin tánaya. Itaru, nda tatsamooru kamaniranganaya, yuwaa shiy mangish kapungu anootsi, misha yuwaatsitam maachi zapan payukish anootsitamta. 8 ¿Tamaru shiy ashiksha? Kispari izanllish taakanaya. Mishat, m’chachurshitish mang’ ksakpasinaya, watam urutamari shiyaa ksutkusin, yuwaa kizpur wanasir tsiyatkish anoo urutamari mazinakanawa. 9 Tárangu, Apanllee;

Apaa shiy ¿tamaru ashiksha? Tputsee wanasir wayaksha. Shaana chinarangush, kurakaam ipusarangsha, watam sirútama shaana Apaa, Israelchichee tputs kapung chinarangshawa. Ashirangush, shaana kurakaam ipuseerush, shaama tputsireemish wanasirpatari ksutamaam wayarangsha. Uru tiptsiree taárash yasakuwa,

10 kiz Apanllee tárangiya. Táyaru, kurakaam Salomonaam 3,960 kil oroo panarangiya. Anumunsha zapanitam kzammashee panarangiya. Patumbcheetssha kurakurtangatu anootssha zapanitam panarangiya. Nda minumtiyam Israelash aship kzammash payurangusin, zapan kzammashee Sambaá kurakaam Salomonaam mangutari panarangiya.

11 Mishat, ashiritam kurak Irám botee zanganirangu, anushsha misha urutam, misha táwaratam yasin sándalo, mishat patumbchitamta wanasir kurakurtangatu anutam zapan yushindarangiya. 12 Anpasha táwar kurak Salomon waama pang’, mishat Apanlleemtam pang’ washitungashinung nda pantsamaam wanasir kámanarangiya. Mishat, anpatatam táwar kitaraam Apanlleem ungirtamaam tinaranganaya. An yasin kizpur wanasirimshi nda minumtiyam aship patarusin, yasin sándalo zapan kusarangiya. Natpurtaa zar nda aship yasinaa pakanaya. 13 Ashiriya, Salomonsha uwsha yuwaa kiz Sambaá mashku anoo ichingaritam panarangiya. Sheeru, anumun Salomon arangeem yuwaa waana zandarangu anoo panarangitamta, Ashirangu anumun, kiz kurak wapitam wasundururpa ipuneerandsin, watsapunip kanapuranganaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa kiz kurak Sambaá Salomonash naparashinu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Salomon kizpur kurikpan taarangu anootsi

14 Ashiriya, Salomon masachimandari 22,000 kil oroo yuwaa zangankana anoo yátariya. 15 Anumunshat iwaz, yuwaa anshuchiri tupaxanxampan kurakaam kurikee zapan panakana anoo, mishat kurak Arabiyashuch ichingarusin minpichcheew tsapuranas kurakaw istakana anoo zapan yátaritamta.

16 Salomon oroo yáyaru, anpasha 200 xanxapish kapungoow tínarangiya. Minumtash xanxapish 6 kil oroo kareeyaru, tinarangiya. 17 Anumunsha, anpatatam ur 300 xanxapish tsipasawsha tinarangiya. Minumtashuri xanxapish ur minum kil anumun chawpi kareeyaru, tínarangiya. Amb sheeru, anootsshat ichingaru yuwash Salomon kurak taarangu, anoo pangus Libanshuch Mangina atusin ísamarangana, anushsha xanxapshee kayxuranganaya. 18 Anumunsha, yuwamun uxinash wayachu, anoom elefantpa wanas kapung tinarangu, anumun iwaz yuwamunarisha kuxinchu, anumun oroo kareeyarusin, misha yuwamun uwee wayaku, anumun oroonandari matsit tapatstaranganaya.

19 Yapsha kurak uxinash wayarangu, ambsha kárimaam patumbich 6 kzawngichtam taarangiya. Ansha, kuxinshish uweem wayamaam wanindawamuna, wátooshimunsha kamis wanasirimash imangaranganaya. Watsishsha minnungichich watandaram tumuz minumtam wátarimash wayata, arangichsha minumtam ashiru wayarangiya. 20 Kárimaamsha patumbich kzawngichtama anush tumuz wátarimash minumkichich watandaram 6 wayata, minumkichichsha watandaram 6 wayata ashirangsin, washunand 12 wayaranganaya. Nda minumtiyam kurak ashim tintaru, wamari kizpur wanasir tinarangiya.

21 Mishat, mánguwar wachu anoom orpatatam tinayaru, misha watungasheemsha orpatatam tinam, misha yuwashtam watungash xanatku anoomtam ichingaru orpatawari tinam, Libanshuch Mangina atusin sura wayaranganaya. Ur mburshimash anush nda wanindamuna, watam anpur nda waritaranguwa.

22 Ashiriya, kurak Társisshuch, tuchip masach tatsamkachu anush urutari yuwashutam Irám boti kapungumash zangankachu, anshutam maachta zapan zangantariya. Oroo, misha urutam mburshimash, misha elefantitam wanas kapungumash, misha zamzitam kitstamash, misha zamzitam kpurangamash ichingaru zapan zangantariya.

23 Kurak Salomon mang’ kapung, misha kurikpan wamari ichingaroom tsapurunas kurak kasiru taarangiya. 24 Ichingaru tsapuranas kurakaw Salomonangaz pamaam zandaranganaya. Apanll mangoom kapung panarangu, anungaz pangani atusin naataranaya. 25 Amb Salomonap kurak minshucheew naakchusin, masachimandari oroo, misha orootam mburshimashee, misha watunireemtam, mishat tapazeemtam maachi, misha kzammashitam, misha kapaachootstam upapchir wizarpatatam, aship an ichingaru maachi wanasirimshee istaranganaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Salomon kurikpan taarangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Salomon kapaachoo pshiyrshini, misha kapaachootstam paxanxarangu anootsi

26 Ashiriya, Salomon kapaach pshiyrku anoo 1,400 paxanxarangiya. Mishat, kapaachoo 12,000 paxanxarangitamta. Sundaroo tapazeem naakana anoo ichingaru Irusarinash wayarangiya. 27 Salomon Irusarinash urkir mangutari patumbich xanaa ashtaru ashirangiya. Karipansha zapan aship k’payunll taarangiya. 28 Ashiriya, kurak Salomon waana paxanxamapaneem Irusarinash wayarangiya. Uwshtisin kapaachoo tsap Mosrip, misha tsap Síriyap uru paxanxaranganaya. 29 Kapaach pshiyrku an Ijiptoshuch kizpur wanasiri anumand 600 kurik mbammash waritarangiya. Kapaachumandsha 150 kurik mbammash waritarangiya. Ashiriya, kurak Hititshuch, misha Sírushuch ichingarusin Salomon paxanxamaam xanatarangu, anoo uwshtisin paxanxaranganaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Salomon kapaachoo pshiyrshinpatari paxanxarangu anootsi.

11

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Salomon kurak Jerobowampat natsarangana anootsi

26 Ashiriya, Jerobowam Nabatarini wip kurakpa Salomonpa kapung natsaranganaya. Ichtarima Jerobowam Salomonpa tarawaztaku, yakat Seredash taarangiya. Jerobowam Efrayinshuchcha tputsi. Wanirsha mashind sur Serowa taarangiya. 27 Ashiriya, yuwaa natsarangana anoo kamanchintspa.

Ashiri Salomonsha Irusarinaa watandpunu yarkachu, tsapoo tumiyrarangu, wachoo mbamari kámanayaru, kasarangiya. 28 Jerobowam putit tarawaztarangiya. Ashirucha, anoo kurak Salomon parangu, waani minumpatamarisha tputs Osiyarinchichpatamsha tarawaztapana átu, kurakaam ínayaru, kasarangiya.

29 Ashiriya, minushsha zar Jerobowam Irusarinash shitungeeru, nllitaritap tsap pangati táyaranllu, ngootsish waanitari naantachu, anush Apanllee kuk kamanimapani sur Aíyasaa chamayangarangiya. Aíyas tsap Silóshuchcha. Uwsha wátunir kaneesich wanasirimash kamartaru, naantach ashirangiya. 30 Chamayangayasha, Aíyassha watuniree yusheeru, izichitara, izichitara sheeru, washunand 12 isirangarangiya. 31 Anootssha yáyaru, Jerobowamaa, Apanll waana Israelaa tputs ksutku, an nuwaa kamachtarangu, shiyaa kamankina. Apanll ateeja. Shiyaam chung isirangam panachinllpa. Nuw kurakaa Salomona kapeeteeruri, shiysha Israelchichee nlluranur chung ksutkush taatsha.

32 Itaru, Salomonaamsha minumarisha Israelchich nlluranur kasachima, yuwamand sirútama waparinpa Dapiyarinpa kizpur chinarangi anumanda. Nuw yaktash Irusarinash taakuri, anush nuwaanaatsi kuki tatsamooru tuminuranguri, nuwaana Israelchichee tputs kizpur chinaranguri, nuwaama tputsiri ipusarangina. Ashirucha, anumand Dapiyarinchich nlluranur anshuri ksutkusin taachinllinaya. 33 Salomon nuwaa kuki kapeetarangu, apanllputsee Astartee Sidonshchee apanllputsirini, misha Kemosa Mowabshuchee apanllputsirini, misha, Milkoma Amónshuchee apanllputsirini ungirtarangu, nuwaatssha kapung tatsiyuntarangiya. Nuwaa kuki nda tatsamooru payurangiya. ¿Tamaru sirútama Dapiyarini nuwaa kuki payuranga? Itaru, uwsha nuwaa kuki kapeetarangiya. Ashirucha, anumand nuw itutseeri shiyaamsha panachima, Apanll atiya. 34 Itaru, naturitana yuwaa kurakaam kinaru, Dapiyarinimand wamin anoo itutscheezi. 35 Itaru, yuwash tsipakchu, anush wipsha kurakaam kinakchu, anoo itutseeruri, shiyaamsha chung tputs panachinllpa. 36 Itaru, Dapiyarinimand wamin wipaamsha minumarisha tputs kasachima. Anootsimarisha maachiri ksutku taachinllinaya. Watam yakat Irusarinash nuwaana ipuseeruri, yuwash nuwaanaatsi ungirtachinllina anoom wayaranginawa. 37 Ashiriya, na nimun nuw shiyaatsshapari Israelchicheem urkar ipuschina. Na shiyshapari ichingaroo ksutkush taachsha. Shaana tamarimasaja taapi átsha ambiri ashiru taachsha. 38 Wandaya shiy tatsamooru nuwaa kuki payukush, yuwaa kamachtarangi anoo tatsamooru tuminkush, ¿tamaru sirútama Dapiyarini nuwaa chinaranga ashkitamtish? nuwsha shiyaa kizpur chinachinlla. Shiyaam urutamari wanasir taamaam wayachinllpa. Yuwartatam nuw Dapiyaa tárangi, anootstam shiyaatssha atina. Nlluranurish uru kurakaam kinachinllinaya. Ambinaariya ashkush, nee Israelchichee tputs urutamari ksutkush taatssha. 39 Ashiriya, Salomon nuwaa kuki kapeetarangu, anumand nuwsha Dapiyarinchichee tputs wanichima. Itaru, nda watstamamari wanichima. Natumasamaam waneeyaruri, yusur musásiritam kasachima, Apanll átcha, Aíyas tárangiya.

40 Ashirucha, anootsshat Salomon mazinarangu, Jerobowamaa pachamaam zandarangu, Jerobowamsha Ijiptop tsap suwarangiya. Ambsha suwayaru, anshurisha kurakash Sisakash taarangiya. Anshurisha taaku, zapish anumun Salomon tsiparangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa kurak Salomon Jerobowamaa pachamaam zandarangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa kurak Salomon tsiparangu anootsi

41 Ashiriya, Salomonaa taarash yasamaam arangeem zandkus, misha yuwaatsitam kurakaam kinaru mang’ kapung taarangu anootsitam, kirak Krónikash yuwash Salomonaa taarash kamanku, anush itsinsaru yandam kamankiya. 42 Salomon Israelchicheem kurak kinaru, yakat Irusarinash washunand ichingaru 40 masach taarangiya. 43 Ashirangu anumun, Salomonarini tsipayaru, waparinshutam watsapun Dapiyarinshini mapuranganaya. Sheeru, Salomonarinimun iwaz wipsha Robowam kurakaam kinaru taarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Salomon tsiparangu, yusur wipsha kurakaam kinarangu anootsi.

12

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Robowam kurakaam kinayaru, Israelchichsha tputs wanllitarangana anootsi

1 Ashiriya, Robowam Sekemap tsap naatarangu, Israelchichsha tputs ashpartisin ambitam kurakaam ínamaam naataranganaya. 2 Itaru, Jerobowamsha Nabatarini wip wandari Ijiptop tsap suwaru taarangu, ambsha anoo tsiyatsis mazinarangiya. 3 Ashiriya, tputs Israelchich ichingarusin Jerobowamaa kuruzeersin, anpasha washunand ipuneersin, Robowamaa tsiyatkusin, táranganaya; 4 Shiy aparish iyaa kiyung yacharangiya. Na shiysha iyaa wanasirsha ksutangcha. Kiyung yachamaam chinarinllpa. Mishat, wanasiritam itarawaztangcha. Wanasirinaari shiy iyaa ksutkush, iysha shiyaam wanasiritam istachiniya, táranganaya.

5 Robowamsha tsiyatarangu; Mazinangints. Naturi siy ichingarus saanpeetam naangtsa. Yusur tuchip zar tushiyramchu, anush nuwash pangi kusangtsa. Anush kamanchintspa, tárangu, tputssha ichingarusin anuritam waanpee kanaputaranganaya.

6 Ashiriya, kurak Robowam ichingaroo wachinanur, waparina wasundurur tushaneeyaru, masharangiya, Siy nuwaam tsiyatsis wanasir kamaningasindama. Nuwsha anoo yasayaruri, tputsireetsi yuwaa masharangana anoo kamanimaama, tárangu, 7 wachinanursha yámku tárangusin, Tputsireetsish ichingaroo tushaneekchush, wanasirpatari tsiyatangcha. Wanasirpatari tsiyatkachush, uwshtisin shiyaa kukish mazinakchusin, shiyaam urutamari istaksin taachinllinaya, táranganaya.

8 Itaru, Robowamsha yuwaa wachinanur waneerangana, anoo tsiyatsis nda payurangiya. Wasundarureetsisha yuwapat ipunaruni kanungarangani, anootsima mashatama, táyaru, kanungasee kuruzeeru, 9 tushaneeyaru, masharangiya; Siysa nuwaa kanungasis, kamaningasindama. Nuwaa tputsiri masharangsin, Shiy aparish iyaa kiyung yachatariya. ¿Na shiysha tamacheezish? táranganaya. ¿Anoo nuwsha ameecheezi? tárangiya.

10 Kanungasshitisin, Ashiriya, shiysha anoo kamankush, tángcha. Wandaya nuw apari siyaa kiyung yacharangu, nuwsha anoo aranginasha kasiru kiyung yachachina, tángcha. 11 Mishat, wandaya siyaa nuw apari tarawzupa kiyung yacharangu, nuwsha anoo aranginasha kasiru kiyung yachachintspa. Mishat, wandaya nuw apari siyaa sindurunpa pzkootariya, nuwshat siyaa aranginasha pzkooshish ngusambpatanaasha pzkoochintspa, tángcha, kanungas táranganaya.

12 Ashiriya, tuchip zar tatsamooramchu, yuw kurak Robowam kamachtarangu, anush zar tputssha ichingaritamsin kurakash Robowamash kusaranganaya. 13 Kuraksha Robowam yuwaa wachinanur waneerangana anoo tsiyatsis nda payurangu, minsha tsiyatsis kizpur yutaritsha kamanirangiya. 14 Ashiriya, yuwaatssha kanungas kamanirangu, anootsim uwsha kamanku, Apari siyaa tarawzupa kiyunguya yachataru, nuwsha anoo aranginasha kasiru kiyung yachachintspa. Mishat, wandaya apari sindurunpa siyaa pzkootariya, nuwsha aranginasha pzkooshish ngusambpatanaasha pzkoochintspa, tárangiya. 15 Ashiriya, kurak nda tputsee pakchiyam nayinimaam chinarangiya, watam Apanll waantari amb ashiru wayaranguwa. Apanll waana Jerobowamaatssha ipusaranguwa. Amb ashirangu, yuwaa Ahiyas Jerobowamaa kamanirangu anuritam tatsamoorangiya. 16 Ashiriya, ichingarusin Israelchich tputs yuwaa kurak mantsir tsiyatku anoo mazinarangusin, ichingarusin tsiyatkusin, ¿Ayamtaatiya Dapiyarinchichee tputs chinacheezini? ¿Antaatiya iyaam minumtiyam Dapiyarini maacheetsi istatareeja? Waani waanpatataritamsin maachiri ksutchinllinaya. Iysha pangiptamani kanapeeni, táranganaya. Anumand kurak Robowam kapung tsiyantarangu, Adoramaa tarawzupanee tputsee tsiyatamaam kamachtarangu, uwsha tsiyatarangu, Israelchich tputs ichingaru Adoramaa patumbichpa pacharanganaya. Ashirangu anoo, Robowamsha parangu, puniku, mikeeru kapaachush pshiyrshini zaruranllu, yaktap Irusarinap suwarangiya. Itaru, Israelchichshat ichingarusin pang’peewtam kanaputaranganaya.

Ashiriya, kurak Robowam yuwaatsimarisha Israelchich Utaásh tsap pakchim taarana, anootsimarisha ksutku taarangiya. 19 Ashirucha, Israelchich tputs Dapiyarinchichee nlluranur nda pakchiyam chinaranganaya. Urkareem ínamaam zurampatari nda zandaranganaya. Natpur in, wandaritam Israelchich waanitam taakanaya.

20 Ashirangu anumunsha, Jerobowam yusur wapitam kanapurangu, anoo tsiyatsis Israelchich tputs mazinarangusin, ichingarusin Israelchich tputs shaniyeersin, Jerobowamaa kuruzeersin, kurakaam Israelchicheem ínaranganaya. Minamtiyam tputs Dapiyarinchichingaz nlluranur nda zandaranganaya. Utaáchchimarit tputs Salomonash wip, Robowamash tachitaranganaya.

21 Ashiriya, Robowam Irusarinash yakat kusarangu, Utaáchchee tputs, misha Benjaminchicheetstam tputs washunand 180 mil sundaroo Israelchichpa waratamaam wayarangiya. Sheeruri, ichingaroo tputs pachayaruri, yusur nuwamaritam kurakaam kinachima, tárangiya. 22 Anootssha, Apanll parangu, tputseetssha apanllpanee Simayasa sur kamachtarangiya. 23 Ashiriya, Robowamaa Salomonarineetsi wip Utaáshuchee kurak, misha Utaáchcheetstam tputs, misha Benjaminchicheetstam tputs ashparit ichingaroo tputsee, Nuwaa kuki kamanishincha. 24 Ashiriya, waratamaam waanpatatin zoonllpa Israelchichpatatin watsta. Anumandari waanpeetamsin kanapchinllinpa, tángcha. Watam nuwandari amb ashiruri wayaranginawa, Apanll tárangu, Simayassha kamanirangu, ichingarusin tputs anoo mazinarangusin, Apanll zurakcha, tárangusin, anumandari yusur wapitam kanapuranganaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa kurakaam tsimbun wayarangana anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa kurak Jerobowam apanllputseem maachi tinarangu anootsi

25 Ashiriya, Jerobowam kurakaam pshtuyaru, Efrayinarinish watsapun yaktash Sekemash kusarangu, machish pangus yurangarangu anumunsha yusur tsimbunarini pangurangiya. Ashirangu, anshurisha zapan masach taarangiya. Sheeru, yaktashsha Penuelash sundaroom tsángash pangurangiya. 26 Anumunsha sheeru, waanasha mangush chinayaru, Tputsiri Israelchich ichingarusin, Apanlleem ungirtamaam uru Irusarinap naakanaya. Tputsiri amb naata, naata ashkachinaareesinaya, 27 yusur Robowamaatssha chinakchusin, nuwaa natsakchusin, kasachinllinaya. Sheersin, nuwaatsshapari pachachinllinaya. Papcha. Nda ashishtamaam, nuwsha nishuritana Apanlleem ungirtamaam wayachima, tárangiya.

28 Ashirucha, mangshuma ichtaru chinarangu, anumun tsimbun wakar tamapari ashiru orpa tinarangiya. Sheeru, tputseetssha ashparita Israelchichee tushaneeyaru, Na mazinantsa. Siy Israelchichis zapancha Irusarinap naayanllis. Ashiriya, na nish nuw siyaam apanllireemis wayarangina, yuw Apanll siyaa Ijiptosh tsap tashitungarangu anootsi, tárangiya. 29 Ashiriya, minush tsap Betelash wayarangiya. Minootssha tsap Danash wayarangitamta. 30 Ashirangu, anush tputs Israelchich kapung yutaritshishish pshturanganaya, watam anootsimarisha apanllputsee tsap Betelash, mishat tsap Danash ashiru ichingarusin kapung ungirtangatssin naataranawa. 31 Mishat, machimunsha íwar apanllputseem pang’ yusur wayarangitamta. Itaru, anushshat apanllpaneem urkar nllitaritaatssha tputs ksutamapaneem wayarangiya. Nda Leviychicheetsi tputs ínarangiya. 32 Ashirangu, Jerobowam zar 15, tsupsha 8 anush shambatshisheem wayarangiya, watam Utaáshuch tputs shambatshishirini taarangtamtawa. Ashirangu, Jerobowam tsap Betelash amuyari apanllputseem maacheetsi patumbich kayatama anush wayayaru, waanaa chinuzee muchirangiya. Anoomsha, apanllputseem urkar yuwaam wakar ashiru tinarangu anoomsha piyartachee tputsi ksutamapaneem wayarangitamta. 33 Ashiriya, shambatshish zar tatsamoorangu, Jerobowam tsap Betelash maacheetsi apanllputseem muchirangiya. Anootssha shambatshisheem waantari Jerobowam mangush chinayaru, zaree misha tsupeetsitam Israelchicheem shambatshini wayarangiya. Sheeru anshutam tsup apanllputseemsha kzammashee tazutaranaya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Jerobowam apanllputsee ungirtarangu anootsi.

16

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa kurak Ajab Israelchicheem urkar kinarangu anootsi

29 Ashiriya, yuwash Utaáchich urkar Asaá 38 masach kurakaam kinaru taaru, anush kurak Ajabsha Omrírini wip Israelchicheem urkar kinarangiya. Sheeru, yakat Samariyash ichingaru 22 masach kurakaam kinaru taarangiya. 30 Itaru, taárashsha nda wanasir taarangu, Apanllee kapung tayutaritarangiya. Yuwaa sirútama zitaminarni kurakaw taarangana, anoo aranginasha kasiru kizpur yutarit taarangiya. 31 Nda mangush pakchiyam xararangu, yuwashtam yutaritshishish kurak Jerobowamarini Nabatarini wip pantsarangu, anshutam uwsha pantsarangitamta. Waanaatsi aranginasha tayutaritayaru, kizaatstam sur Jesabela Et-Baala kurakaa Sidonshuchee wip yamarangiya. Ashirangu, apanllputseetssha Baala kizpur chinarangu ungirtarangiya. 32 Ashiriya, anoomsha apanllputseem pang’, misha yuwashtam maacheetsi muchkana, anuwaatstam ichingaru yakat Samariyash wayarangiya. 33 Mishat, yutaritshishee arangeem chinarangu, apanllputseem Aseraam tinarangitamta. Ashirangu, Apanllsha kizpur tsiyantarangiya, watam Apanll Israelchichee tputs kizpur chinarangu, pachindaranguwa. Yuwaa sirútama zitaminarini kurakaw taarangana, anoo aranginasha kasiru yutarit taarangiya.

34 Ashiriya, Apanll yaktaa Jerico kapeetarangu, anoo kurak Ajab yusur tuchizamaam chinarangu, Hiyelshat Betelshuch tputs panguseem pangumaam chtarangu, anush wipshat putsisarini sur Abiram tsiparangiya. Ashiritaa, pangusee tandapunuzpatari iwaparangu, wachoomsha shtandashini wayaku, anush yusur misha Hiyel wip nllurarinsha sur Segub tsiparangitamta. Yuwartatam Apanll Josueyaa Nomarineetsi wip kamanirangu, anuritam tatsamoorangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa kurak Ajab Israelchicheem tputs ksutarangu anootsi.

17

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas Apanllee kuk kamanimapan, Sin nda sinaku, tsap puzachpari, tárangu anootsi

1 Ashiriya, Elíyas Apanllee kuk kamanimapan yaktash Tisbeshuchish, tsap Galaadshuchish káyaranllu, kurakash kuseeru, Ajabaa, Shiyaa zurampatari Apanll yuw nuw chinaki an partam kamanchinllpa. Na nimun wanipamasaja masach sin nda sinachiya. Mishat, purnastam nda pantsachiya. Ndunichparee. Yuwash nuwaana Apanllee, Sin zanganingi, tákchi, anushpari sinsha yusur sinachiya, tárangu, kasarangiya.

2 Ashirucha, anuritam Apanllsha Elíyasaa tsiyatarangu; 3 Elíyasaa, shiynaa mikeerush yap zar yaku amb suwaranllcha. Ortagumand kung zar yaku amb naayarush, kung Keritush kuseerush, anush tapishumacha. 4 Anush kung kizpur wirimash waakush, mapiyrush taamacha. Nuwsha shiyaam katungsheemish panamaam mshuptsangaa kamachtachima. Shiyaam katungshish mshuptsangsha panachiya, tárangiya.

5 Ashiriya, Elíyas Apanllee kuk mazinarangu, anuritam naayaranllu, kung Keritush kuseeru taarangiya. 6 Anshurisha taaku, watungasheemsha mshuptsang puturi, pukamchu ashiru pangaa, misha wanutseetsitam panaku, anuri katungku, mapiyru kung waaku, anshurisha taarangiya. 7 Ashirangu anush zapan zar zatarangu, tsap, kungutam izuuru puzarangiya. Watam anush tsapurunas ashchiri nda sin pakchiyam sinaranguwa. Ashirucha, kung ashpari puzarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas; Sin sinacheeja, tárangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas kizash mashindush pang’ taarangu anootsi

8 Ashiriya, Apanll yusur Elíyasaa tsiyatarangu; 9 Mikeerush yakat Sereptap naayarush, tsap Sidonap ambirisha taamacha. Nuw kizaa mashindu kamachtarangina. Shiyaa pangush ishineeru, maritaku, anshurisha shiy taatsha, tárangiya.

10 Ashiriya, Elíyassha anuritam naayaranllu, yakat Serepatash kusamaam watsiritanasha, anush kiz mashind mzatsish sumasee yaxku xiytu parangiya. Anootssha kizaa, Izaree, mazinangancha kungurish taaritaa, nuwaam pakich pananda; waachima, tárangu, 11 kizsha mashind anuritam kungoo tipayaru, panakchu, Elíyassha, Izaree, mazinanganlla. Ambiri naakchush, nuwaam pang pakich yushindandama; katungpi, tárangiya. 12 Kizsha; Apanll waana paritam, zurampatari pang pakchiyam musam pangishi wanindaja. Watam tirik wasipur kachingarangu, kuwizshumarisha táchimaam waritaru, muritsarishi taariya. Mishat, wayungunutam chiripunllirishi pakchimtam taariya. Ashirucha, anoom pakich muspi aturi, sumasee yakatina. Natumari iparpati katungeerurini, izuuru kachingkachuni, anumun marizimun tsipatshapariniya, kiz mashind tárangu, 13 Elíyassha, Izaree, xararinllpa. Ashiritaa, naayarush, yuw pakich payurish anoomtaa ptatashini. Itaru, ichtarima, tirikpat wasipur nuwaam minum pang pakich museerush, yátancha. Sheerush, anumuna shaamasha, misha ipareemtamtish ptatancha. 14 Watam Apanll waana yuw Israelchichee tapachindarangu an, tirikoo wasipuririni, misha wayungunutam ¿antaatiya musá kachingcheeja? táranguwa. Uru yuwash Apanll sinaa zangankachu, anush zar tatsamchiya, tárangiya.

15 Kizsha mashind yuwartatam Elíyas kamachtarangu anuritam Elíyasaam, misha waamatam, misha wipaamatam ashiru katungtsee patatarangiya. Ashirangu, anush ichingaru zar katungtsee katungkusin taaranganaya. 16 Tirik wasipurarini nda kachingarangiya. Mishat, wayungunutam nduntam kachingarangiya. Yuwartatam Apanll Elíyasaa kamanirangu, anuritam tuminurangiya.

17 Ashiriya, Elíyas anshuri taaku, minushsha zar kiz mashind wip kizpur wanguytarangu, nda yaramaam waritaku, izuuru wanus támanurangu tsiparangiya. 18 Kizsha Elíyasaa, ¿Mayaamsha Elíyasaa, shiy nuwash kusarangsha? ¿Shiy nuwash kusarangush, yuwaa nuw sirútama mantsir taarangi, anoo natstarangush, iparshiti tsiparayanlliya? tárangiya. 19 Elíyassha, Ningeem iparish nuwaam panangandama, tárangiya.

Kizsha wipaa Elíyasaam panarangu, Elíyassha yap maaku amb íwar káreeru, maashimun nlluraa wayarangiya. 20 Sheeru, kapung Apanllpasha tsiyatarangiya. Apaa, shiy kurakish kizpurtishcha. Kchinamshish. ¿Mayaamsha na yusur yuwaa nuw kizash mashindush pang’ taaki anoo kiza shiy kiyung yachaksha? ¿Mayaamsha Apaa, wipaatssha tsipamaam wayaksha? 21 tárangu, anshuri Elíyas nlluramun tsiparimun uw putayaru, kpumeeru, Apanllpa kapung tsiyatarangiya. Apaa, shiy kizpurtishcha. Nee nllura yusur ituyamangi,* 17:21 Tayaspatampani 20.9-10 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta. Apanllpa mashku tárangiya. Washunand tuchip tayusirangiya; Apanllee mashta, mashta ashirangu, 22 Apanllsha yuwaa Elíyas tsiyatarangu anoo mazinarangu, yusur nllur tsipayaritaa támarangiya. 23 Ashiriya, Elíyassha anuritam mikeeru nlluraa yamayaru, wapitam karuwarangiya tsapushu. Anushsha kizaam mashindoom wipaa panakamchu, Izaree napanlla. Iparish yusur támarangiya. Neewa; yamangi, tárangiya.

24 Kizsha mashind anoo parangu, Na shiyaa nuw zurampatari natstayana, shiy Apanllee kapung chinaksha. Shiy apanllpantishcha. Yuw tsiyatkish an zurampatari Apanlleetsiri tsiyataksha, tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas kizash mashindush pang’ taarangu anootsi.

18

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas yusur kurakpa Ajabpa tsiyatpi tárangu anootsi

1 Ashiriya, zapish tuchip masach tushiyramchu, sin nduntam sinaku, anush Apanllsha yusur Elíyasaa tsiyatarangiya; Elíyasaa, natunaa kurakap Ajabap naayarush, kamanishini. Na musásirisha tsapurunasish sinamaam zanganchima, Apanll tárangiya.

2 Elíyassha anuritam kurakaa kamankatu naatarangiya. Anpur zar ashchiri yakat Samariyash marizimun kiyung kachiykusin taaranganaya. 3 Ashiriya, kurak Ajab muchchuree Abdiyaspa tsiyatpi átu kuruzurangiya. Ansha Abdiyas muchchur Apanllee kizpur chinarangiya. 4 Ashirucha, yuwapur Jesabel apanllpanee urkar zapan pacharangu, anpur Abdiyassha apanllpanee 100 yamayaru, tputs 50, minushsha 50 sheeru, chawpishtayaru, wachushsha ashpatam piyam pishuku, ashpatam piyam pishuku sheeru, watungasheemsha anshurtatam maritarangiya.

5 Ashiriya, kurak Ajab Abdiyasa tsiyatarangu, Pza; naayaruni, ashchiri in tsap kung nachungayani, wazangamaptam, misha kung zánganapeewtamta. ¿Kamapari kungoo waamaam pangachchi? Mishat, ¿kamapari pastootsiyam pangachchi, chineemani maritamaama? Anpari sheeruch, yuw kapaach chinukani, an ndusha tsipachinllinaya, tárangiya.

6 Tárangusin, kungungaz nachungamaam naatarangana. Kurak Ajab minup ngoots naakchu, Abdiyassha minpitam ngoots naarangitamta. 7 Ashirangsin, Abdiyas ngootsish naatachu, anush Elíyasaa chamayangarangiya. Elíyasa yuwaa naantachu anoo parangu, Abdiyassha tsapush much kizpur timuchta sheeru, kapung tsiyatarangiya, ¿Kaapa shiy Elíyasish? Nuw kurakari, tárangiya. 8 Elíyassha, Zuraktishcha. Nuwcha nish kusarangi. Ashiriya, na shiysha naturitam mikeerush naayarush, kurakareetsish kamanishini. Na Elíyasaa parangtana táshini, tárangiya.

9 Abdiyassha anoo mazinarangu, Ichee, ¿mayaama nuwaa átsha? Ndunnaa shiyapa ipunuri kuskachuri, Ajabshapari nuwaa pachachiya. Shiy nuwaa natsakpasha. ¿Antaati nuw shiyaa tayutaritarangee? ¿Shiysha nuwaa, Waani kurak Ajab pachap átush, nuwaa kurakap zanganchish? 10 Zurampatari Apanll waana paritam shiyaa atina. ¿Waninll kurak Ajab shiyaa nachungarangu, naxpooranguwa? Wasundaruree shiyaam nachungamaam ¿yapeeja tsap nda zanganich? Ichingaru tsap minpeewatam kurak zanganirangu, shiyaa naxpooranganaya. Ashirangsin, kurakaatssha, Wanindaja; pakeezini. Naxpooktanicha, tárangusin, kuraksha, ¿Kaapa Apanllimun sur átis? tárangu, uwshtisin, Zurampatari atiniya, táranganaya. 11 Ashiriya, natsha shiysha nuwaa, Kurakareetsish kamanishini, yuwaa nuw nish kusarangi anootsi, átsha. 12 Itaru, shiy nuwaa tamapingamaam zandaksha. Nuw shiyaa nee kasayaruri, kurakap kamanimaam naakchuri, wapaz shiyaatssha Apanll wan yamayaru, piyamsha yapsha nda nuw pamaam waritaki ambsha machkachu.* 18:12 Tayaspatampani 8.39 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta. Ashkachu, nuwsha kurakari Ajab shiyaa naxpookchu, nuwaatsirishapari pachachiya. Itaru, shiy nuwaa tputsirtishcha. Nuw yuwamandari kanungeeshini anumandari Apanllee kizpur chinakuri taakina. 13 ¿Ndusha tputs shiyaa kamanirang? ¿Yuwaa sirútama Jesabel apanllpanee urkar ichingaru pacharangu anootsee? Anpur nuwshat apanllpanee 100 yamayaruri, piyam 50, piyam 50 sheeruri, wachush pishuyaruri, anoom nuwsha martakuri taarangina. 14 ¿Ashirangtaati anoo na shiysha, Kurakareetsish kamanishini yuwaa nuw nish kusarangi anootsi, átsha? Itaru, anoo kurakari mazinakchu, nuwaatsirishapari pachachiya, tárangiya.

15 Elíyassha, Nuw zurampatari Apanllimun sur nuw shiyaa táchinllpa. Napari in zar nuw kurakash kuseeruri tsiyatchina, tárangiya.

16 Abdiyassha anuritam kurakangaz kamankatu naataranu, kurakash kuseeru kamanirangiya, yuwaa Elíyasaa parangu anootsi. Kuraksha anuritam chamayangati átu, naatarangiya. 17 Anushsha kurak Ajab Elíyasaa chamayangarangu, ¿Shiy watish nish Israelash tsap ichingaroo tayutaritarangush, kiyung kachiykusin taakana anish? tárangiya. 18 Elíyassha, Nduni. ¿Antaatiya nuwaja tayutaritki? Shiyamandari chayarish, misha tputsirimandtamtish Apanll waana ashkiya, yuwamand waanaatsi kamachtamarini kasayarus, apanllputseetsimsha Baala ungirtakis anumanda, tárangiya. 19 Ashiriya, anuritam Elíyas, Kurakaa, shiy naturi zar ichingaroo Israelchichee tputs mach Karmelup shaniyamaam kamachtangcha. Jesabel apanllpaneetsi urkari kizpur chinaku, anoo ichingaru shaniyamaam kamachtangcha. Apanllputseetstam urkar yuw 450 Baalaa ksutkana anootstam, misha 400 Asera ksutkana anootstam ichingaroo yushindangcha shaniyamaama, tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas kurakpa Ajabpa tsiyatarangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas apanllputspa Baalpa urkar shaniyarangana anootsi

20 Ashiriya, kurak Ajab ichingaroo tputs Israelchichee, misha apanllputseetstam urkar ichingaroo machish Karmelush shaniyamaam kuruzarangu, ichingarusin shaniyaranganaya.

21 Anushsha Elíyas chiyzayaru, ichingaroo tputs tsiyatarangu, ¿Ashinooja siy piyari tsimbun chinakis anoo kasachis? Apanllee chinakus, yusur apanllputseetssha chinat ashiksawa. Nda ashishtamaam yachayani. ¿Chakaja kizpur taak? Wandaya Apanll wamari kasiru taaku, anootsimari chinangtsa. Itaru, wandaya apanllputs Baal wamari kasiru taaku, anootsimaritam mangishish chinangtsa, tárangu, anoo ashparitssin tputs nda minumtiyam yámaranganaya.

22 Ashiriya, yusur Elíyastam tsiyatarangu, Nuwamari minamti apanllpantana. Nuwamaricha minumariti kamungarangi. Itaru, siysa apanllputsis kurakis Baalchichis 450 taaksa. 23 Ashiriya, na wakaraa wip tsimbun nish wayangints. Sheerus, minumtam tamamaatsimasaja saana zandaksa, anoo yáyarus, apusash taarayarus, sumas xanateerus, anumun wayangtsa. Itaru, musá tazurintspa. Nuwshat ambitam ashtachima. Wakaraa wip yáyaruri, sumasimun wayayaritamti, ichingaritam iwapayaruri, kasachima. Itaru, nduntam nuw sumasee tazuchima. 24 Ashiramchuni, siy apanllireetstamtis mashangtamtsa. Nuwshat Apanllireetsi mashchitamma. Ashkachuni, chakamasa apanllirini kanindamandari sumasee zanganchiya, an watacha zurampatari Apanlli, Elíyas tsiyatku tárangu, anoo tputs ichingarusin mazinarangusin, Wanasir tsiyataksha, táranganaya.

25 Ashiriya, Elíyas ichingaroo apanllputsee Baala urkar, Na siyma minum wakar wip ipusangints. Sheerus, ichtaru iwapangimasints. Ashiramchus, watam siy zapansawa, apanllireetsis wasina mashangtsa. Itaru, musá sumas tazurinllpa, tárangiya.

26 Ashiriya, uwshtisin anuritam wakaraa wip yáyarusin, sumasimun wayaranganaya. Sheersin, puturimandari zar chtayarusin, apanllirineetsi mashkusin, Baalaa, shiy iyaam istangcha. Yuwaa tsiyatkini anoo mazinangcha, ántarusin, michitkusin, iturpiptar ashiranganaya. Tárangitaatssin, anootssha apanllputsirini nda pakchiyam istarangiya. 27 Ántarusin zar wachamureetsitanu, anush Elíyassha tputsee ipazapi átu, Kapung kuruzungtsa, watam apanlliris kizpuriwa. ¿Tamasha nda kuska? Tarawazpapari mapeeriya. Nduniya ashiru, chkakatupari kureeriya. Nduniya ashiru, piyamazuwa arap naayanlliwa. Nduntaati ashiru, anshuripari maariya. Kapung kuruzungtsa ituyamamaama, tárangiya.

28 Uwshtisin aranginasha kapung zamangarangusin, waanaatsishtisin wanuts k’chirpat sirang sirang ashirangsin, ashchiri kuras xatambat ashiranganaya. Watam anchich tputs uru ambiri apanllputsee ungirtaksin ashtaranawa. 29 Ántarusin, zar wachamuree tushiyramchu, ashiritaa uwshtisin aranginasha miroosinll ashishtisin michichitarusin, iturpiptar ashiranganaya. Itaru, ashirangtaatssin, apanllputssha minamtiyam nda maachi wayarangana, anoo nda muchirangiya. Nda pakchiyam anush maachta paranganaya. Ashiriya, zar sírungutarattu, uru Apanlleem maachi muchimaam waritarangu.* 18:29 Tayaspatampani 3.1 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta.30 Elíyasshat ichingaroo tputs, Nuwashsha ningeem kusangints, tárangu, tputsshitisin ichingarusin Elíyasanung kusaranganaya. Anush sirú Apanlleem maachee muchimaam taarangtaa, itaru tputssha anoo kapeetarangsin, 31 Elíyassha anoo yusur yarpi átu, patumbchee 12 yarangiya. Ashparitam Akoparini wip pzapaneerangu ashparitamta. Watam Akoparini wip 12 taaranguwa. Anumand Apanllsha Israelaa ísamaranguwa. 32 Ashirucha, anpasha patumbich wanasir tánungayaru kayatarangiya. Sheeru, annungsha watandaramanung tsapoo ktseeyaru, taturpirangiya. Anushsha zameetpa galon tirikoo wanus zawamaam waritarangiya. 33 Sheeru, annungitam yasina wanasir xanateeru, wakaraa wip wanasir apusash taarayaru, anumunsha yasinamun wayarangiya.

34 Sheeru, anumunsha tputsee; Natu, ipunpunar murits kung tipayarus, yuwamun wakar wip wayayari anush, misha yasinshutam zawangints. Sheerus, na yusur ashpatam murits zawantsa. Anumun tuchparinshitini yusur ashpatam murits zawantsa, tárangu, tputsshitisin ashparitam murits kungoo zawaranganaya. 35 Ashirangsin, kung kapung tatsitarangu, zaw shitangatu, yuwashutam tsapush watandaramanung taturpiru ktseerangu, anshutam tatsitarangiya. 36 Ashirangu, yuwash Apanlleem muchimaam waritarangu, anush Elíyas annung watsiri xiyeeru, Apanllee masharangiya. Apaa shiy kurakish kizpurtishcha. Apramarineetsi, misha Isaakarineetsitam, misha Israelaatstam kizpur chinarangsha. Ashirucha, na in zar tputs shiyaa yasamaam nuw shiyaa mashkina, watam shiy nuwaa tputsirshawa. Shaana nuwaa nish shaanaatsi ungirtamaam kamachtarangsha. 37 Ashiriya, istangandama, Apaa. Shiyaa tputs ichingarusin yasamaama, watam shiy minumaritsha Apanllish. Shiyaa pakchusin, yusur shiyaatsimaritsha chinamaama, 38 Apanllee mashku tárangu, Apanllsha sumasee kanindamandari zanganirangu, anush taturangarangu, ichingaru kurarangu, yasinatam, misha patumbchitam ichingaru puzacheem kinarangiya. Mishat, kungutam yuw zawarangana anutam ashchiri puzarangiya. 39 Ashirangu, anootssha tputs ichingarusin parangusin, much tsapush kizpur timuchartata sheersin, Apanll kizpurcha kuraka. Wamaricha Apanll kizpuri. ¿Tamaru ashka? táranganaya. 40 Ashiriya, Elíyassha anuritam tputsee, apanllputsee urkar ichingaru Baalaa ungirtakana an ashpari putangints; minumtiyam kaparintspa, tárangu, tputsshitisin ashpari putaranganaya. Anootssha Elíyas kung Kisunap macheeru, anush ashpaatsiri 450 wayarpunish k’chirpat kayungeeru, pachayaru, izuuru kachingeeru, kasarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas apanllputsee urkar ashpari pacharangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas sinaam Apanllpat tsiyatarangu anootsi

41 Ashiriya, yuwamun tputsee tushaneeyaru, Apanllee wizpur tuyamandarangu, anumun iwaz Elíyas Ajabaa, Kurakaa, natunaa naayarush, ktungamacha, waamachcha. Natunaa in musásirishapari sin kapung sinachiya. Ashkachu, kapungpari kung yusur taachiya, tárangiya.

42 Anuritam kurak Ajab anoo mazinayaru, naatarangiya. Katungkamchi, misha waamchi átu naatarangiya. Itaru, Elíyassha Karmelumun mach íwar kárirangu, anush kuseeru, tutunlltayaru, tsapumun kizpur timucheeru, watunllambirimun much tuw ashchiyam sheeru, Apanllee masharangiya. 43 Apaa, shiy na sin zanganingcha, táyaru, muchchureetssha, Kung marap napangi. ¿Mayaatseeja pangchish? tárangiya. Muchchursha chiyzayaru, anumandari machimand marap naparangu, Wanindaja. Maachi ndunarcha, tárangiya. Itaru, Elíyassha, Yusur napangcha, tárangiya. Arangich kuwiz tsimbun matayaru tayuseerangiya. 44 Uwsha muchchur arangtach kuwiz tsimbunarani matayaru anush naparangu, ¿Anuwa? Kungumun marimun íwar káyashinu, pakich msasee pakeenlli. Ashich kuwizi mamburiya, tárangiya. Ashiriya, Elíyassha muchchuree, Mikeerush naangcha, Kurakap Ajabpi. Naturi in pshiyrshirinee wanasir yareeyaru, mikeeru pangup naachpa. Ndaturitama sin kapung sinaru; ndaturi sin taxararu, mikeeru naachpa, tárangiya.

45 Anootssha tsiyatsis kurak Ajab mazinarangu, kapaachush pshiyrshini zayaru, mikeeru yaktap Jesreelpi naatarangiya. Anush ndaturi kusaru, apusari msas kapung kanindaa ashchiri purangu, tapeerangiya. Kambusurutam sinatam kizpur sinarangiya.* 18:45 Sandeeku 5.17-18 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta.46 Itaru, Elíyasaamsha Apanll wizpureem kapung panarangu, mikeeru wamaree sindurunarinshini tazarurangu, kizpur iripurangiya. Iripeeranllu, yakat Jesreelash mikeeru, ndaturi kurak Ajab kusaru, uwma kusarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas sinaam Apanllpa tsiyatarangu anootsi.

19

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas tsap Orebap suwarangu anootsi

1 Ashiriya, kurak Ajab wizanllee Jesabela yuwaa Elíyas apanllputsee Baala urkar ashpari pacharangu, anoo kamanirangiya. 2 Ashiriya, Jesabelsha tsiyatsis Elíyasaam tputsush zanganirangu, Nuw Jesabeltana. Nuw shiyaa zuramptari pachachinllpa. Pu asheetstam zar, ndunnaa shiyaa pachakuri, Apanllshaparee nuwaa wanichiya. Shiy Baalchichee urkar pacharangish, nuwsha shiyaa ashtachtamma, tárangiya.

3 Itaru, Elíyassha anoo mazinarangu, mangushsha chinarangu, Nuwaa pachamaam zandakpasinaya, tárangu, Nuwaanaatsi tapachindapi átu, Utaárinpini watsapun yakat Beersebap suwarangiya. Anushsha kuseeru, muchchuree anshurisha kasayaranllu, 4 aranginasha waanitari yapsha tsap puza ambsha naatarangu, minum zar tsindas kachingarangu, anush kusarangiya. Kizpur nizichu, yasin pakich xiyaru anush puch, Nishuri tsipapi átu, kuxinarangiya. Anushsha Apanllee; Apaa, wappa. Naturi nuwaa yamangandama, watam nuw zitamin tamatarparee ashireezi; waritareezi, tárangu, 5 anshurisha yasinash puch maarangiya. Apanllsha wasundurur anush kuseeru, yuwaa maaru anoo tuw tuw sheeru, Chiyzayarush ktungangi, tárangiya.

6 Elíyassha nap ashku, wanungitari muchunung watsiri uwinung pang wanasir musám, misha kungutam chirimbunllish tatsitaru, wayaru anoo parangiya. Anootssha Elíyas chiyzayaru, katungeeru, kungootsitam waaku sheeru, yusur anshuritam maarangiya. 7 Yusur Apanll wasundurur anush kuseeru, yuwaa maaru anoo tuw tuw sheeru, Chiyzayarush, yusur ktungangi nda mariz kayatamaama. Watam nimun arap naakachshawa, tárangiya.

8 Elíyassha anuritam chiyzayaru, katungeeru, kungootsitam waarangiya. Ashirangu, ansha katungats wizpureem panarangu, mang’ sitatseerangu, aranginasha naayaranllu, apusari 40 zar kaschir, 40 zaritam psaan ashiru kachingeeranllu, tsap Orebash yuwash Apanll wan taarangu anush kusarangiya. 9 Anushsha kuseeru, yuwash tsap wach kapung kawaru, anush pshtuyaru maarangiya. Apanllsha wasundurur Elíyasash kuseeru, ¿Elíyasaa, shiy nish tamakshasha? tárangiya.

10 Elíyassha: Apaa, nuw punikuri, ningeem suwarangina. Shiy ichingaroom kasiktishcha. Yuwamand nuw shiyaa kizpur chinaki, anumand tputssha nuwaa pachamaam zandkanaya. Yuwamand Israelchich tputs shiyaa kasarangusin, yuwaa shiyaam ungirtamaam wayarangana anoo kapeetarangsin, shiyaatsitam tputsirish zapan pacharanganaya. Na nuwamarisha suwarangina. Itaru, na wandaritam nuwangaz pachamaam nachungakanaya,* 19:10 Yuwaa nish átu anootstam Romshucheema 11.3 tayusima kamankiya. tárangiya.

11 Ashiriya, Apanllsha, Mikeerush shtungangi. Nimun machimun xiyeerush, nuwaatssha tasaseerush tsiyatangandama, tárangiya. Támbeeranllu, Apanllsha wizpur kambustarangu, kizpur machitam iwatamarangu, patumbchitam pátangarangu, itaru anush Apanll nda kusarangiya. Yusur anumun mundazsha kizpur mundaztarangu, mangutaritam tushiyrangiya. Nduntam anush Apanll kusarangiya. 12 Anumun sumassha tsapush kizpur pantsatarangu, ashchiri anoo tsap kurarangu, anushsha nduntam Apanll kusarangiya, mangutari tushiyrangiya. Itaru, anumunsha mazinarangu, maachi ichingaru izuuru zamatartarangiya. Zaputaramach ashirangiya. 13 Anootssha Elíyas mazinarangu, waanaatsi wachoo wamarpat kámanayaru, shitungeeru, apinll naattu, punirpa wachunungiri xiyarangiya. Anushsha tsiyatsis kimarangu; ¿Elíyasaa, nish tamakshasha? tárangiya.

14 Elíyassha, Apaa, nuw punikuri, ningeem suwarangina. Shiy ichingaroom kasiktishcha. Yuwamand nuw shiyaa kizpur chinaki, anumand tputssha nuwaa pachamaam zandkanaya. Yuwamand Israelchich tputs shiyaa kasarangusin, yuwaa shiyaam ungirtamaam wayarangana anoo kapeetarangsin, shiyaatstam tputsirish zapan pacharanganaya. Na nuwamarisha suwarangina. Itaru, na wandaritam nuwangaz pachamaam nachungakanaya,* 19:14 Yuwaa nish átu anootstam Romshucheema 11.3 tayusima kamankiya. tárangiya.

15 Ashiriya, anootssha Apanll mazinarangu, Nduni. Wapitam kanapungcha. Yapitam naataranish ambitam ngoots Damáskupi naancha. Anush kuseerush, Hasaela kurakaam Síriyashcheem ínamachcha. 16 Mishat, Jehúwaa Nimsirineetsi wachinllin Israelchicheem urkar ínanlltamcha. Sheerush, shiyaamsha zamumaam Elisewaatssha Safatarinee wip yakat Abel-Meholá, anshuchee Apanllee kuk kamanimapaneem ínangcha. Shaana tamarupa taaksha ashiritam taachiya. 17 Ashiriya, amb ashkachush, yuwaa kurak Hasael tputsee kapakchu, anoo kuraksha Jehúw pachachiya. Wandaya kurak Jehúw kapakchu, Elisewsha ashparita pachayaru kasachiya. 18 Itaru, nuw tputsiri wand katuchim taachinllinaya. Tputs 7,000 Israelchich wandari taaranaya, yuw nda Baalaa ungirtarangana anu,* 19:18 Yuwaa nish átu anootstam Romshucheema 11.4 tayusima kamankiya. Apanll Elíyasaa tárangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas machip naateeru, Apanllpa tsiyatarangu anootsi.

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa Elíyas Elisewaa ipusarangu anootsi

19 Ashiriya, Elíyas machee Oreba kasayaranllu, naantachu, Elisewaa chamangayarangiya. Elisewsha mázarish tarawaztaku, wakararini 12 ipuna, ipuna ashiru, yamazarsin, tsapoo ichawzampan tshurangarana. Anumun ush Elisewsha tachitatach ashirangiya. Elíyassha yuwaa naamachu anoo parangu, apanllpaneem ínapi átu, wamar wanasiree yusheeru, túmartarangiya. 20 Elisewsha anuritam wakararineetsi kasaranllu, Elíyasaa, Nuwaa pakchimari kasangandama. Apareetsimasi, aneereetstamti pachipeeri, Naamachima, tátamasima. Na sheenlluri, shiyash tachitchinllpa, tárangu, Elíyassha, Waritariya; napashinsi. Itaru, yuwaa nuw shiyaa apanllipaneem ínakuri ashirangi anoo chinangcha; mbizarinllpa,* 19:20 Lukasa 9.61 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta. tárangiya.

21 Ashiriya, Elisew Elíyasaa kasayaru, pangush kuseeru, wakarareetsini tarawzipanee tsimbun pachayaru, wanasir ktsupeeru, yasin yuwaptatam wakararini tsapoo ichawzamaam pshiyrku anpatatam wanutsee shinitarangiya. Sheeru, tputseem ichingaroom maritarangiya. Ashirangu, anumun Elíyasash tachitarangu, muchchureemsha kinarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Elíyas Elisewaa apanllpaneem ínarangu anootsi.

21

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa kurak Ajab Nabotaa mázar masharangu anootsi

1 Ashiriya, yakat Samariyash yuwanungiri Israelchich urkar Ajab taaku, annungiri Nabot mazar kapung kizarunandari tatsumiru taarangiya. Nabot tputs yakat Jesreelshuchcha. 2 Minushsha zar kurak Ajab Nabotaa, Mzarish yachima, timburanlleemi, watam nuwanungitari panginawa. Anush nuwsha chapureemi tatsumchima. Nuwsha shiyaam mzatsitam anoo kasirinasha panachinllpa. Wandaya kurikee zandkush wanipamasaja waritariya, nuwsha anuritam tuwapchinllpa, tárangiya. 3 Itaru, Nabotsha, Nduni, ¿Antaatiya Apanll amb ashimaam zandkeeja? yuwaa nuw aparneetsi mazar yarangi anootsi, tárangiya.

4 Ajabsha anoo mazinarangu, kizpur mang’ mantsaku, pázirpa pangup kanapurangiya. Watam Nabot tsiyatku, ¿Antaatiya nuw yuwaa aparneetsi mazar yarangi anoo panamaam wanindaja? táranguwa. Ashirucha, pangushsha kuseeru, nda katungamaam zandku, maashimun arangiri watandpunupiri tasasaru maamaw ashirangiya.

5 Ashiriya, wizanllsha Jesabel anush kuseeru, wazaranllee, ¿Mayangazsha mangish kizpur mantsakush, nda katungamaam zandaksha? tárangu, 6 Ajabsha, Nuw Nabotpat tsiyataranguri, Mzarish kizarun tatsumirish an paxanxeeni. Nuwsha anoo mzats kasirinasha kizaruntam panachinllpa, táranguri, itaru uwsha nuwaa mazaree pachindkiya, tárangiya.

7 Ashiriya, Jesabelsha: Itaru, ¿mayaamsha anungaz mangish kapung mantsaksha? Watam shiy kurakshawa. Israelchichee tputs ichingaroo shiyamari ksutakshawa. Mapiyrush naayarush, katungashini, anoo mbizapish. Ashiriya, nuwshat Nabotaa mazar shiyaam paxanxchinllpa, tárangu, 8 anuritam kirakaa yandayaru, wazaranllpa sur yandam kirakamun chka sheeru, Ajabpaz kurak yandaku sheeru, Nabotshucheem wachinanureem, kurakaamawatam panamaam zanganirangiya. 9 Anushsha, kirakash yandaku, tárangiya. Nabotaa tputs ichingaru parsin, anush wanasiritaatsiri tunuxinayarus, tumangtantsa, 10 Sheerus, anush tputsshat tsimbun mangutari ngichimapan kuseersin, ¿Mayaamsha shiy Apanllee kapung tayutaritarangsha? ¿Ashirangush, kurakaatsitam kukoo kapeetarangsha? táyarusin, anootsiri tputs zapan parsin, patumbichpa pachayarus ksangtsa, tárangiya.

11 Ashiriya, Nabotshuchsha tsap tputs ichingarusin wachinanur, misha kurakawtamsin yuwaa Jesabel kirakash yandayaru zanganeeru, anuritam tuminuranganaya. 12 Ashiriya, Nabotaa yamayarusin, tputs ichingarusin parsin, tunuxinayarusin tumangtaranganaya. 13 Sheersin, anushsha tputs tsimbun mangutari ngichimapan kuseersin, tputs ichingarusin parsin, anush xiyartayarusin, ¿Mayaamsha shiy Apanllee kapung tayutaritarangsha? ¿Ashirangush kurakaatsitam kukoo kapeetarangsha? tárangusin, piyam ishitungayarusin, patumbichpa pacharanganaya. 14 Ashirangsin, anumun tsiyatssee Jesabelaam zanganirangsin, Na Nabotarini tsipamtanda. Patumbichpatanda pacharangini, táranganaya.

15 Ashiriya, Jesabelsha anoo tsiyatsis mazinarangu, Ajabaatssha wazaranllee, Ashiriya, na mzatsee shaamatarisha yángcha, watam amuy yuw nda shiyaam mazaree panamaam zandarangu, Nabotarini Jesreelshuchi tsipamshtawa, tárangu, 16 anootssha kurak Ajab mazinarangu, Nabotarineetsi mazar waamatarisha yarangiya. 17 Ashiriya, anuritam Apanllsha Elíyasaa yakat Tisbeshuchee tsiyatarangu, 18 Elíyasaa, shiysha naturi naayarush, kurakash Ajabash Israelchichish urkar yakat Samariyash napashini. Na in uwsha Nabotarineetsi mazar kizaruna waamatarisha yarangu, uwsha mzatsee ksutkiya. 19 Shiysha, anush kuseerush, nuwaa kuki kamanincha. ¿Mayaamsha shiy Nabotaa pachayarush, mazareetssha shaamatarisha yarangsha? Yuwamand ashirangish anumand yapitam sheerush, Nabotaa pacharangusin, tumuzsha ursiree iputarangana; uru shiyaatssha tumuz ambitam ashtachinllinaya, átcha Apanlli, tángcha, tárangiya Elíyasaatsi.

20 Ashiriya, Elíyassha anoo kurakaa kamanirangu, kuraksha Elíyasaa: ¿Naturi yusur shiyapat kundararpati chamayangaranginee? tárangu, Elíyassha, Zuraktishcha. Nuwapa chamayangaranginiya, ¿Mayaamsha yutaritshishish kapung pshtuksha? Amb ashirangush, Apanllee kapung tatsiyuntarangsha. 21 Ashirucha, anumand Apanllsha kapung tsiyantarangu, shiyaa kapung tayutaritchima, atiya. Ichingaroo shiyachchee maachiritaatsish kamuzawaatsinandari yuwaa Israelash taakana, anoo tpachingayaru kasachiya. 22 Sirútama Jerobowamaa Nabatarinee wip, mishat Mbasaá Aíyasarinee wip yuwamand Israelchichee kapung yutaritshishish tupantsarangana, anumand Apanllsha kapung tsiyantarangu, ichingaroo maachirita waneerangu, ambitam ashtachiya shiyachcheetsiya. 23 Mishat, ashiritam Jesabelaatsshat uru yakat Jesreelash tumuz chinuz mzatsish katungchinllinaya, Apanll waana nuwaa tárangiya. 24 Maachiritaatssha yuwaa anshuri yaktash tsipakana anoo uru tumuz chinuz wanutsee katungchinllinaya. Yuwaatssha mzatspeew tsipakana anootssha wanutsee ichingaru yap katungchiya, Apanll átanda shiyaatsi, tárangiya.

25 Nda minumtiyam ashim kurak taarangu, Ajabamari yuwamand wizanllee Jesabela kamachtakpaz ashirangu, anumand Apanllee kapung tayutaritarangiya. 26 Ashirangu, yutaritshishish aranginasha pshturangu, yuwaatssha apanllputsee Amorrewshuch ungirtakana, anootsitam Ajabsha ungirtarangiya. Anumand Apanllsha, Waani Israelchich Amorrewshuchee pachakchusin, kasichinllinpa, tárangiya.

27 Anootssha tsiyatsis kurak Ajab mazinarangu, wamaree izichirangiya. Sheeru, yuwsha kamaz purusa ansha kamartayaru, Apanlleem mangurangu, anpatari maarangiya. Putamsha anuritam chiyzayaru, kizpur mang’ mantsaku, xitatat ashirangiya. 28 Anootssha Apanll parangu, Elíyasaatssha tsiyatarangiya. 29 Ashiriya, ¿Kurakaa Ajaba shiy pakish? ¿Tamaru yusur nuwaa chinaka? Yuwamand nuwaa yusur chinamaam zandku, anumand naturitana waana kchitaritanaa maachiritaa wanicheezi, nduni. Itaru, waana tsiparamchu, anush maachiritamsha nlluranureem yuw táyanlli an tatsamchina, Apanll átcha, táshini, tárangiya. Elíyassha, Ayu táyaru, Ajabaa kamanirangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa Nabotaa Jesabel kamachtayaru, pachayarusin, mazaree kurak Ajab waamatarisha yarangu anootsi.

22

Ashiriya, na kamanchintspa yuwaa undarar Ajabaa pacharangana anootsi

1 Ashiriya, tuchip masach tapaz ndunar, Sírushuch Israelchichpa wanasir mapiyrsin taaranganaya. 2 Itaru, anumun tuchip masach tushiyramchu, Utaáshuch kurak Josafat, kurak Israelchichip paseektakatu naatarangiya. 3 Kuraksha Israelchich ichingaroo wipunashee tushaneeyaru, tsiyatarangu, Siy ichingarus yasaktamsa. Yakat Romot, Galaad iyatamcha tsapuni. Itaru, Sírushuch urkar anush pshturangiya. Ashiriya, ¿siy anoo amaksa? ¿Maya mangishis chinaksa? ¿Ndusha kurakaa Sírushchee itutsimaam waritak? tárangiya.

4 Kurakaatssha Josafata: ¿Shiy amaksha? ¿Nda nuwapa ipuneeruni yakat Romot Galaadash tsap pshtuyaruni, pachamaam zandkish? tárangu, kuraksha Josafat, Nuwaana, misha sundarurpati ichingaruni kapaachpatatam shiyapa sundarurish washunand ipunchinipa. 5 Itaru, ndatuma tapazip naaruni, ichtaru Apanlleetsima yasayani, tárangiya.

6 Ashiriya, kuraksha Israelchich apanllpanee urkar 400 tushaneeyaru, masharangiya. ¿Siy amaksa? ¿Yakat Romotash tsap Galaadash pshtuyareezini pachachinee? ¿Nduniya ashiru watstazuwa? tárangu, uwshtisin ichingarusin, Waratashinints. Uru Apanll shiyaam istakachu, siyamari kasitssa, táranganaya.

7 Itaru, kuraksha Josafat, ¿Ndusha nish min apanllpan urkar taar? ¿Waapasha yasayaruni, naamaama? tárangiya.

8 Kuraksha Israelchich Josafataa, Nish Mikayas Imlárini wip táriya. Anoo yasamaam waritaritamcha. Itaru, nuw anoo kuk nda kaapa mazinamaam zandkina, watam tsiyatssee nda wanasir kamanimaam yasariya. Yutarit tushiychu anootsimari kamankiya, tárangu, Josafatsha, Nduni amb tárinllpa, tárangiya.

9 Anuritam kurak Israelchich sundaroo kuruzeeru, Mikayas Imlárini wip yamashini. Mikeeru naatampa, táyaru kamachtarangiya.

10 Ashiriya, kurak Israelchich, misha kurak Utaáshuch Josafat ashirusin, tapazip naamaam yareersin, yakat Samariyanung shítungash waanamuntaritssin uxinash kuxinataranll ashiranganaya. Anush apanllpanshitisin urkar aranginasha pamazuta, pamazuta ashirangsin, tsiyatssee kamanimantar ashiranganaya. 11 Sedekiyassha Kenaanarini wip ngusamb wakar wits ashiru zapan tinayaru, anootssha yáyaru kapung tsiyatarangu, Apanll ateeja: Uru nish puu puu tákchus, siyamari tpuxtakachus, ashparita kachingeerus, kasatssa, Apanll átcha, tárangiya.

12 Ashiriya, ichingarusin apanllpan urkar ashimanandari tsiyataranganaya. Naayarus, pachashinints. Yakat Romota Galaadshuchee uru siyamari kasitssa. Ashkachus, Apanllsha anoo tsap siyaam panachiya, táranganaya.

13 Yuwaatssha tsiyatssipanee zanganirangana ansha Mikayasaa, Piyartach ichingarusin apanllpan urkar yuwaa kurak masharangu anoo wanasir kamaniranganaya. Ashirucha, anoom shiyangaz kurak yamashini, táyaru, yamakaturi kusarangina. Shiysha anush kuseerush, tsiyatsis wanasir kamaningcha kurakaatsi, tárangu, 14 Mikayassha, Zurampatari Apanll paritam, yuwaatsimari waana Apanll kamachtaku, anootsimari kamanimaam waritakina, tárangiya.

15 Ashiriya, kurakashsha kusarangu, Ajabsha; Mikayasaa, ¿yakat Romotash Galaadshuchpa waratkachuni, iyamaritaja kasichinee? ¿Nduneezuwa kasichiniwa? tárangu, Mikayassha, Naayarus waratangints. Uru siyamari kasitssa. Ashkachus, Apanll waana anoo yakat shiyaam panachiya, tárangu, 16 Kuraksha, ¿Wanipaja shiy tsiyatkush ambiri átish? Itaru, na zurampatarisha Apanll waana paritam itsinsampatari kamaningcha, tárangiya.

17 Ashiriya, Mikayassha, Nuw Israelshuchee ichingaroo tputs, opeejaa ksutamapan ndunar tamatarpari ashirusin,* 22:17 Matiwa 9.36; Márkosa 6.34 tsiyatsis nipta tatsamooru taaritamta. machish masarsin parangina. Ashiri anoo Apanll ateeja. Watam neem tputs ksutamapan ndunariwa. Waani yapitam káyashinana kanapchinllinpa, átcha Apanlli, tárangiya.

18 Anootssha kurak Israelchich mazinarangu, Josafataatssha; Ashirucha, nuw shiyaa in tputs nda wanasir tsiyatssee kamanikpa. Mangutaritanda tamasingayaru tsiyatku, táranllshina, tárangiya. 19 Yusur Mikayastam tsiyatarangu, Yuwamand shiy átish anumand nuw Apanllee chínash kamanchinllpa. Nuwsha Apanllee paranguri, uxinashimun kuxinaru, anoo wasundursha kanindpich mbutsanungich ashpatam, mbazinungichsha ashpatam ashirusin turipingarsin, zapan shaneersin parangina. 20 Anushsha Apanll masharangu; ¿Chakaja kurakap Ajabap naayaru, mangutari tamasingayarusin, pachamaam yakat Romotap Galaadshuchip naakchu, waanaatstatam pachachinllina? Apanll tárangu, wasundurursha anoo piyartachshitisin tsiyatkusin, mangutari piyarisha tsiyata, mishat tputs mangutaritam piyartatam tsiyata, ashiranganaya. 21 Itaru, minumamari Apanll wasundurur anush kusarangu, Apanllee, Nuw amb ashimaam waritaktana, tárangu, Apanllsha, Ashiriya, ¿shiy tamayareezish amb ashtachish? tárangiya. 22 Ansha Apanll wasundurur, Ashiriya, nuw naayaruri, apanllpanee urkar ichingaroo wayangichirireem wayachima. Ashkachuri, uwshtisin mangutari ngichchinllinaya, tárangu, Apanllsha, Shiy amb ashimaam waritaktishcha. Yuwari táyarish anuri shishincha, Apanll tárangiya. 23 Ashirucha, na in Apanll waana nishuchee ichingaru apanllpan urkar mangutari tsiyatamaam wayarangu, mangutaritssin tamasingayarusin tsiyatkanaya, watam Apanll waana shiyaa tsipamaam wayaranguwa, Mikayas kurakaa tárangiya.

24 Anootsshat, Sedekiyas Kenaanarini wip mazinarangu, kapung tsiyantayaru, Mikayasaa wachush puwarangiya. Sheeru, ¿Mayaamsha ngutish ngichiksha? ¿Yapsha Apanll wasundurur shiyash kuseeru, tsiyataranga? tárangiya.

25 Mikayassha, Uru minush zar kundarareetsish punikush, kamungpi átush, suwayaranllush, pangusish tapishta, minushsha pangus tapishta shitarachus, anush uru yuwaa nuw táyanlli anoo chinachsha, tárangiya.

26 Ashiriya, kuraksha Israelchich, Natu Mikayasaa naturi putayarus, kurakap Amónap yakta ksutamapanip machingints. Sheerus, kurak Jowasapsha nuwap ipari machintstamtsa. 27 Anushsha kuseerus, kuraktanda Ajab kamachtayaru, tumanshishish tumanamaama, tángtsa, sheersin, watungasheemsha yuw pang’ yutarita an kunguptamari panachinllinpa. Nuw tapazip wanasir matambshi kanapeechuri, anush tashitungachinipa, tárangiya.

28 Mikayassha yusur aranginasha tsiyatarangu; Wánariya shiy matambish kanapkachush, ashiri nuw ngichkuparina tsiyatarangina. Apanllee kuk nda kaapa itsinsaru kamanirangina, tárangiya.

29 Tárangusin, anumun kurak Israelchich, mishat kurak Utaáshuch Josafattam ashirusin wasundurur ichingarusin yakat Romotap Galaadshuchip watsapun waratamaam naataranganaya. 30 Naayarandsin, anush apus kurak Israelchich Josafataa tsiyatarangu; Ashiriya, nuw shiyaam kamareetsi yusheeruri panachinllpa. Shiysha kamartancha. Síriyshuch wasundurur nuwaa natstarundama, aturi, nllitarit nuw kamartayaruri, pshtuchima, tárangu, wamaree yusheeru, nllitaritsha kamartayaru, tapazish pshturangiya. 31 Itaru, kuraksha Síriyshuch pachampanee kapitanaa ipuseeru, kapaachush pshiyrshini tapazpanish naakchusin anoo, tputsee nllitarita mangutaritis pcharintspa. Kurakaatsimari Israelchichee pakchus, pachayarus ksantsa, táyaru kamachtarangiya. 32 Ashiriya, kapitanshitisin kapaachush pshiyrshini kusarangsin, Josafataa kurak ashiru parangusin, Kurak wataparee Israelchichi atusin, pachamaam taturpiranganaya. Anootssha Josafat parangu, puniku, Pacharispa. Nda nuw kurakima. Tapachindangasinda, wamkureetssha, tárangiya. 33 Anootssha, kapitan natstarangusin, ¿Antaati in Israelchicheeja kurak? atusin, anoo kasaranganaya. 34 Itaru, misha sundar mangutari msanguru tsak ashiranllu, kurakaa Israelchichee msangeeru mangu xiru’ ashirangiya. Timbanllizsha ngusamb kararu anush pshtuyaru, tsipamaamari kayungarangiya. Ashirangsin, kurak Israelchich kizpur wanguytarangu, kapaachoo pshiyrshini putampanee, Pzaya. Nuwaa piyam macheerush, naruwanda tsipamamaritamta kayungeenda, tárangitaa, 35 itaru tapazsha nda pastaku, kuraksha kizpur wanguyataa, ashiritaa pshiyrshishimun xiyaru, wasundurureem kutaku, anootsiri tasasarangu, kurassha kayungamash kapung zaw zaw ashirangu, pshiyrshishush kapung ksheewarangu, zar pukamachu tsiparangiya. 36 Ashirangu, zar pumarisha sundar ichingarusin anoo tsiyatssee mazinarangusin, waanpatatin, Watstaya. Yaanpeetam tsapunip suwayani. 37 Watam kurak tsipayanlluwa, atusin wapitam kanaputaranganaya.

Ashiriya, kurakaatssha tsiparee wapitam yáyarandsin, yakat Samariyash yushindayarusin, mapuranganaya. 38 Sheersin, kapaachootssha pshiyrshini yáyarusin, anshuri yakat Samariyash yuwash kiz yutaritshishpan chumakana, anushsha kurasee kuparanganaya. Ashirangsin, anootssha kurakaa Ajaba ursir tumuzsha iputaranganaya. Yuwartatam Apanll Elíyasaa kamanirangu anuritam tuminurangiya.

39 Ashiriya, kurakaa Ajaba watarawzuree, misha yuwaatsitam pangoom wanasir pangurangu anootsitam, misha yuwaatsitam yaktaatstam wayayaranllu, anootsitam ichingaru kirak Krónikash yuwaa ichingarusin Israelchicheem kurak kinayaranllina, anoo ichingaru arangeem kamankiya. 40 Ashiriya, kurak Ajab tsiparamchu, anumun yusur wipsha Okosiyas waparish zamurangu, uwsha Israelchicheem kurak kinarangiya.

Ashiriya, na kamaneena yuwaa kurakaa Ajabaa pacharangana anootsi.

[Wapparee. Watamcha tsiyatsis yuw Utaáchchee urkar ichtaru taarangana ano.]