A Pwooti Wâé
na e tii wo
Mataio
Atabuhi ko a tii
Woo na e tii a tii ce?
Wo Mataio, pa apostolo. Ânebuhe a bwo todeeng de Iésu, ke pa atai mwani cuhi puni apulie te lépwo Roma. (Omehi 9.9.) Ne ha a tii ten, ke e tii ana e alihi he li e âcéi Iésu, ke e pé mwo ana e tii wo Maréko me ni béé jepule ko Iésu na tii.
E tii éniile?
Ha awieme a jo 60 me 65 (e mwonuhi a 30 jo alecehe a bwo mele te Iésu).
E tii me dee?
Te lépwo acéihi ne ko Iésu Kériso na te lépwo Juif mwo. Wieli lé mulie ité koja a amu Judé. Ke wieli lé pwo grek, time uce ébéru. Be e pé wo Mataio ni béé niide a tii mu ha a Élele Iitihi Ânebun (l’Ancien Testament) he patilé.
É ko ade na e tii?
E tii beme e habwii pie, wo Iésu Kériso, ke pa Mesia, pa daame bé mu ko Padué na lé ucéieng wo lépwo Juif. Hiwon ni niide a tii na e pii wo Mataio, beme e habwii pie, te wo Iésu kuti na e pacuwohi ni bwopiinen ânebun de lépwo péroféta ne ha a Élele Iitihi Ânebun. E tii ni nii lépwo watihe Iésu, beme e habwii pie, pa piebehi pa daame Davita, me Abérama, pa watihe ati lépwo Juif.
E pamwoiu nina lé céihi ne ko Iésu, beme lé cumang hemepie lé téétilé ne ce béén, heme lé pipatemehi a Pwooti Wâé ten ne te ati ni apulie (28.19−20).
E pamwoiukenye me pii tenye pie, o cuwo dieli mwo a Mwametau te Iésu, heme e bo mwojuia mwobé (24.30; 25.31).
Ade ace âne a tii ce?
Wo Iésu, ke pa daame, kehe icehi ana time uce pa daame pwohewii ni daame éni pwo bwohemwo. A Mwametau ten, ke é he miiden, ke é he ni pwonime apulie. Genye taa hen ha a céihi tenye ne kon.
Ke e hegi mu ko Padué ati ni pwojunuu jeda he miiden ke éni pwo bwohemwo. (Omehi 28.18.) Me e pacémuni ni apulie ko a pwooti te Padué, ke te nihe pipwojunuun a pwooti ten koja a bwomu te lépwo Juif. E piohiwon ko pii ni naado na pwohewii ani: «Geé te temehi pie, caa pii pie…kehe woéo, ke é pii pie…». (Omehi 5.21−44.)
Wâé te Mataio me e tii nina e picaa wo Iésu. Hiwon ni pwooti te Iésu ne ha a tii ten koja ni béé tii: a pwooti ko a bwo mulie tenye ha a mulie na mwo coho, wogenye ni nahi a Mwametau (omehi ni pwahamii tii 5―7; 18); ke a ocine ko a Mwametau (omehi ni pwahamii tii 13, 20). E caa tii mwo ni pwooti te Iésu na hiwon me paténe lépwo apihuôhi mwaiitihi te lépwo Juif, na time lé uce téele hegieng (pwahamii tii 23). Ke e caa tii mwo ni pwooti te Iésu, na e caa mi pii ânebun ni naado na o bo tuie, heme e mwojuia mwobé, beme e bwobe pacuwohi a Mwametau ten (omehi ni pwahamii tii 24―25).
A bwomune a tii te Mataio
Wo Iésu Kériso, ke pa Mesia na e ne a Mwametau he Miiden
Piâbeele wo Iésu, ke pipwopweeng (1.1―4.11)
E tabuhi ni penem den (4.12−25)
A bwo pipune ne pwo juwole (5.1―7.29)
A bwo mulie ha a mulie te ni nahi a Mwametau
Ni penem de Iésu ne Galilé (8.1―18.35)
Habwii a junuu pa Mesia (8.1―9.34)
E pacihe lépwo acémun den ke e nelé ngen (9.35―11.1)
Lé tabuhi cubwonieng wo lépwo apihuô (11.2―12.50)
E pwo-ocine te ni apulie (13.1−52)
E pacémunilé ko a Mwametau
E panebwénihi ni penem den ne Galilé (13.53―16.12)
Pipatemehi pie pa Mesia na e bo mu he ni picani (16.13―17.27)
A pwooti ten ko pimiibule me pineuhi ni ta (18.1−35)
E taa Iérusaléma (19.1―23.39)
Pwo mwomwon de pa Mesia nelang
A pwooti ten ko ana e o tuie (24.1―25.46)
A bwo mele ke mulie cemwo ten (26.1―28.20)
1Ni watihe Iésu Kériso
11.1 Genèse 22.18; 1 Chroniques 17.11Wo Iésu *Kériso, ke e wie mu ko *Davita, pa piebehi *Abérama. Ke woélé-ni ni watihe Iésu:
2Abérama1.2―1.6 Abérama… Grek: Wo Abérama, ke pa caa te Isaaka, ke wo Isaaka, ke pa caa te Iakobo, etc.
Isaaka
Iakobo
*Juda (me lépwo âjiénen)1.2 Juda (me lépwo âjiénen)—Lépwo caa te ni 12 pwomwoiu Isaraéla.
31.3 Genèse 38.29−30; Ruth 4.18−22Pérès (me Zéra; nyaa telu, ke wo Tamar)
Esron
Ram
4Aminadab
Nachon
Salma
51.5 Ruth 4.13−17Booz (nyaa ten, ke wo Rahab)
Obed (nyaa ten, ke wo Rut)
Jessé
61.6 2 Samuel 12.24Davita.
Wo Davita, ke pa daame [ne *Isaraéla. Ke é alecehen, ke ni béé watihe Iésu, ke wo]:
*Solomona (nyaa ten, ke ê mwode Uri ânebun)
7Roboam
Abia
Asa
8Josafat
Joram
Ozias
9Iotam
Akaz
Ézékia
10Manassé
Amon
Josias
111.11 2 Rois 24.14−15; 2 Chroniques 36.10; Jérémie 27.20Iékonia (me ni âjiénen).
Ke é ha a benaamwon naa, ke lé pawie lépwo Isaraéla mu ha amu telé, ke lé péélé nge *Babulona me lépwo *apenem tice ja kon.
121.12 Esdras 3.2Ke é ne alecehen, [ke ni béé watihe Iésu, ke wo]:
Salatiel
Zorobabel
13Abihoud
Éliakim
Azor
14Sadok
Akim
Élioud
15Élazar
Matan
Iakobo
16Josef.
Ê mwode Josef, ke wo Maria, ê nyaa te Iésu na pii kon pie Kériso.
17Woélé naa ati a jéhi ni watihe Iésu Kériso. Tabuhi mu ko Abérama, die ko Davita, ke pwo 14 ni niide apulie. Ke tabuhi mu ko Davita, die ko a bwo pé wie a bele Isaraéla mu Juda nge Babulona, ke pwo 14 ni niide apulie. Ke é mulang, ke 14 mwo ni niide apulie die ko a bwo pituie te pa *Mesia.
A bwo âbeele te Iésu
181.18 Luka 1.27,35Weengi a jepule ko a bwo pituie te Iésu Kériso, pa Mesia: Wo Maria, ê nyaa ten, ke mwo te ju pinimelu kolu1.18 Te ju pinimelu kolu—Pele lépwo Juif, ke time uce a bwopiinen pie, lu pipule ibu. me Josef. Ke é ânebuhe a bwo piaten delu, ke caa pwoapulie kon, na e pwaadeniin bé na a *Jenen Iitihi. 19Ke e niimihi wo Josef pie, me e ne mwo Maria. Kehe icehi ana pa apulie na e te pipwoiipieng, ke time e uce pii pwaatihi, beme time uce tanim Maria ne he pwahamii ni apulie. 20-211.21 Luka 1.31, 2.21É he e ko pitautinaado ne ko anaa, ke e bwo alihi ne ha a niûn pa *âcélo te Padaame, na e pii ten pie: «Josef, pa piebehi Davita, go nemwo pwo me mwotiko me go pé Maria. Be mepwo é ne ko pa cuwo ewa aiu na e kon, ke e pwaadeniin bé na a Jenen Iitihi. Ke mepie e bo pituie, ke go bo ne me a niin pie Iésu1.20−21 Iésu—A bwopiinen he pwo ébéru pie: Wo Padaame, ke e celuimikenye.. Be o bo weeng pana e bo *celuimi a bele ten mu he ni ta pwo ten.»
22Ke ati ni naado naa, ke e tuie, beme pacuwohi ali e pii wo Padaame, na e pwaadeniin bé wo pa *péroféta ten pie: 231.23 Ésaïe 7.14O bo pwoapulie ko êgi toomwo, ke e bo picile pa ewa aiu. Ke bo ne me a niin pie Émanuéla, a bwopiinen pie, e pelenye wo Padué. Ésaïe 7.14
24Ke me e ûmiê wo Josef, ke e pwo ana e pii ten wo pali âcélo. Ke e pé Maria ê mwoden ne pelen. 251.25 Luka 2.21Kehe icehi ana time lu uce pipule dieli ko a bwo piâbeele ewa te Maria. Ke wo Josef, ke e ne me a nii pali cuwo ewa pie Iésu.
2Lé pipaunueng wo lépwo maagoi
1E piâbeele wo Iésu ne Bétéléma ne *Judé, ha a benaamwon de pa daame *Érode2.1 Érode—Érode pa Bécéiuhen. Omehi Érode ne ha a Niinaado (Vocabulaire) ha anebwén ko a tii.. Ke ni béé maagoi, nina lé pitemang na lé cémun ne ko ni ceni, ke lé âbé mu he na e caama lang a téale. Ke lé tuie nge *Iérusaléma.22.2 Nombres 24.17Ke lé tahimwo ni apulie Iérusaléma pie: «E wé wo pa cuwo ewa na e mwo te ju piâbeele, pana me e bo daame he lépwo *Juif? Be geme alihi a ceni ten he e tuie, a ine a bwo piâbeele ten. Ke geme ko âbé me geme pipaunueng [ke me geme ne ten ni âpipati teme].»
3Ke wo pa daame Érode, ke e téne a jepule ko a bwo tehenebé te lépwo maagoi me nina lé pii. Ke hauli a pwonimen. Ke ati lépwo Iérusaléma, ke mwotilé. 4Ke e tapiti ati ni caa te lépwo *apwoâpwailo, me ni *dotéén ko patén.
Ke e tahimwolé pie: «He é wé ace duaan celi e bo piâbeele ne hen wo pali *Mesia [li geé ko ucéieng]?»
5Ke lé hegi ne ten pie: «É ne Bétéléma ne Judé, be weengi a pwooti te Padué, li e caa tii wo pa péroféta, pie:
62.6 Miché 5.1; Ioane 7.42*Adéihi a amu Bétéléma,
a amu mu *Juda!
Piubwo go koja ni béé amu.
Be e bo wie mu pelem
pa daame na ubwo nang;
pana e bo wéihi a bele tong,
a bele *Isaraéla.» Miché 5.1
7É mulang, ke e tode lépwo maagoi wo Érode. É he te piwoélé cehi, ke e pii telé pie: «Geé pii tong ehi ace benaamwon celi geé tabuhi alihi hen ali ceni.»
8[Me lé pii ten] ke e pahedelé ngemwo Bétéléma, ke e pii telé pie: «Geé â hane ehi pali cuwo ewa, ke mepie geé tooeng, ke geé mwojuia mwobé me geé pii tong. Be nimung mwo me é ân me é pipaunueng, [ke me é ne ten ni âpipati tong.]»
9Nebwén, ke lé engen wo lépwo maagoi. Ke lé te tai alihi mwo ali ceni. Ke lé âcehin, ke me e tehene nge he bebenihe a mwa na e mu hen wo pali cuwo nahi ewa, ke e cuwo. 10Ke me lé alihi pie e cuwo lang ali ceni, ke lé te junihe pipwodéén kuti. 112.11 Psaume 72.10−15; Ésaïe 60.6Ke lé taa ha ali mwa, ke lé too pali cuwo ewa me Maria, ê nyaa ten. Ke lé tidihi jililé, ke lé pipaunu pali cuwo ewa. Ke lé tuu ni âne élele telé, ke lé ne ten ni muko pétaapwo âpipati telé, na te junihe ubwo ni cuhin: mwani megele†, me ni encens, me ni tabe ûde na a niin pie myrrhe2.11 Mwani megele…Myrrhe—Ni âpipati me de pa daame..
12É alecehen, ke e pii telé wo Padué ne he ni niûlé pie, me time lé uce mwojuia ngemwo pele Érode. Kehe lé pé ace céiu pwaaden celi ité, me lé mwojuia ngemwo ha amu telé.
Lé cela ko Érode
13É he lé caa mwojuia ngemwo wo lépwo maagoi, ke pwo a niû Josef. E ali pa *âcélo na e pii ten pie: «Go piepin! Go cuwoda, ke go pé lu téénemeewa, ke go celuimilu nge *Aigupito! Be e pwo me e hane pali cuwo ewa wo Érode, beme e taunueng. Ke geé mu lang dieli ha a tan na é bo paciheko mwo.»
14Ke e cuwoda wo Josef, ke e pé luli téénemeewa, ke lé engen he bwén, nge ha amu Aigupito. 152.15 Osé 11.1Ke lé mu lang dieli ko a bwo mele te Érode.
Ati ni naado naa, ke e tuie, beme pacuwohi ali e pii wo Padaame, na e pwaadeniin bé wo pa péroféta ten, pie: É caa todebé pa naîng, ke é pawieeng mu Aigupito.Osé 11.1
E pwo me taunu ni cuwo ewa
16Wo Érode, ke e alihi pie lé pipwohuô ten wo lépwo maagoi. Ke e te junihe okéé kuti. Ke e pwo me taunu ati ni nahi ewa aiu na élé neole koja a alo jo, ha ati a Bétéléma, me ni béé duaan ko jijen. Be e temehi mu ko lépwo maagoi ali benaamwon li e tuie hen ali ceni. 17Ke me wonaa, ke e pacuwohi ali e pii wo Padué, na e pwaadeniin bé wo péroféta Iérémia pie:
182.18 Genèse 35.19; Jérémie 31.15Nye téne ni pwoé,
me ni pihemun ne Rama2.18 Rama; Rachel—Rama, ke a mwopopwaalé na e mwonuhi a Iérusaléma; Rachel, ke ê mwode Iakobo (a niin mwo pie, Isaraéla). Éni, ni pwoé ten, ke e habwii a bwo piwahin na a bele Isaraéla, he péélé nge Babulona me lé penem tice ja kon.,
he e é niimi ni naîn wo Rachel†.
Pwocoon me lé tanyuueng,
be caa tielé ati.Jérémie 31.15
Lé mwojuia mwo mu Aigupito
19É ne alecehe a bwo mele te Érode, ke pwo a niû Josef ne Aigupito. Ke e ali pa âcélo te Padaame 20he e pii ten pie: «Go cuwoda, ke go pé luli téénemeewa, ke go mwojuia imilu ngemwo ha amu Isaraéla, be lé caa mele wo lépwoli nimelé me lé taunu pali cuwo ewa.»
21Ke e cuwoda wo Josef, ke e péélu mwojuia ngemwo ha amu Isaraéla. 22Kehe icehi ana e téne pie wo Arkélaos, pa naî Érode, ke e caa te pé mwo a pwodaame ne Judé, alecehe a bwo mele te caa ten. Ke mwoti Josef me e mwojuia ngemwo lang. Ke e pii ten mwo wo Padaame ne ha a niûn pie, me lé â ha amu Galilé. 232.23 Ésaïe 11.1, 53.2; Luka 2.39; Ioane 1.45Ke lé mu ha a céiu mwopopwaalé na pii kon pie Nazaret, beme e pacuwohi ana lé caa pii wo lépwo péroféta pie, [wo pa Mesia, ke] o pa apulie mu Nazaret.
3Ioane pa apipuu apulie
Maréko 1.1−8; Luka 3.1−18; Ioane 1.19−28
1Alecehe ni jo na hiwon3.1 Alecehe ni jo na hiwon—Grek: Ha a benaamwon naa., ke e cuwoda wo pa céiu apulie na a niin pie *Ioane pa apipuu apulie. Ke e mu ha a da ne *Judé, ke e patemehi te ni apulie na lé âbé céiieng, ke e pii telé pie: 23.2 Mataio 4.17, 1.15«Geé pininim, ke geé taatééhi ni mulihewé! Be caa é mwonu a *Mwametau he Miiden!»
33.3 Ésaïe 40.3Wo Ioane, ke weeng pali e caa pipwojepule kon wo péroféta Isaia pie:
Pwo pa apulie ha a da
na e toii da pie:
“E âbé wo Padaame!
Pwopweehi a pwaadeniin!
Pwo me belece
a duaan na e engen hen!”Ésaïe 40.3
43.4 2 Rois 1.8Wo Ioane, ke e cuwohe a epwén na pwo ko pumii chameau3.4 Chameau—Wota he melé. Epwéne Ioane, ke pwohewii epwéne péroféta Élia., ke a taihenan a iiwota. Ke e wii koléé, ke e ûdu duhimepu. 5Ke te junihe hiwon ni apulie na lé âbé céiieng ne ha a da, mu *Iérusaléma, me ati a amu Judé, me ni piduaa éémwa Ioridano. 6Ke lé pii beetihi ni ta pwo telé ne he pwahamii ni apulie ati. Ke e puulé ne ha a éémwa Ioridano.
Geé pwo ce huô celi wâé!
73.7 Mataio 12.34, 23.33Hiwon mwo ni apulie mu he lupwo dihe pwoiitihi te lépwo *Juif, wo lépwo *Farasaio, me lépwo *Saducéen, na lé âbé céii Ioane, beme puulé.
Ke me e alilé, ke e pii telé pie: «Wogewé ni nahi bwien, me ni agele! Woo na e pii tewé pie, geé o cela ko ni cuhinaado na e bo ne tewé wo Padué? 8Geé mi pwo ce huô celi wâé, beme a béhabwiinen pie, caa taatééhi ni mulihewé! 93.9 Ioane 8.33,39; Roma 4.12É mu ko ade na geé niimihi pie, o celuimikewé mu ko ana wo *Abérama ke pa watihewé? Ûhu! Be é pii tewé pie: Mepie nime Padué, ke o jan ne kon me e bitehi ni péi ce, me ni piebehi Abérama!
103.10 Mataio 7.19; Luka 13.6−9«E caa te pwopweehi a gi ten [wo Padué]. Ke e bo tahagéi ne ko ni waan ati ni acuwo na time uce wâé ni acehin, ke e bo cini ne pwo miû!»
O bo tauti ni apulie
113.11 Ioane 1.26−27,33; Apostolo 1.5«Woéo, ke é puukewé ko a tabe, beme o a béhabwiinen pie geé caa pitaatééhi ni mulihewé. Kehe icehi ana wo pana e bo âbé alecehung, ke e bo puukewé ko a *Jenen Iitihi me a miû. Weeng, ke te junihe pwojunuun kojaéo, ke time uce jan ne kong me é tuwo ni tai ko ni dihibwaan. 12E caa te mi pipwopweeng, beme e tauti ni apulie, ke e bo pineité nina wâé jélé me nina ta jélé, pwohewii a bwo pineitééhi na a pidenaado koja a piin. Ke e ne ehi ni pidenaado, kehe e cini ni piin ne ha a miû na te tice paceli jan me e taunuhi.»
Pipuu Iésu
13É alecehen, ke e engen wo Iésu mu ha amu Galilé, ke e â ha a éémwa Ioridano beme e puueng wo Ioane.
14Kehe icehi ana time uce nime Ioane me e pwo, ke e pii te Iésu pie: «Kona é ko ade na go âbé céiiéo? Pana time uce jan me é puuko. Wâé heme go puuéo.»
15Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «[Te wâé ana go pii, kehe icehi ana] é jenaa, ke wâé heme genyu pacuwohi ana *mwomwon ne he pwahamii Padué.»
É mulang na e puueng wo Ioane pwohewii a bwopiinen den. 163.16 Ioane 1.32Ke me e wie mu he tabe wo Iésu, ke e te tehi kuti a miiden, ke e alihi a Jenen Iitihi te Padué, he e opé ne huîin pwohewii a meni pwojo. 173.17 Psaume 2.7; Ésaïe 42.1; Mataio 12.18, 17.5; Luka 9.35Ke pwo a pwocihe bé mu he miiden na e pii pie: «Wo panaa, ke pa Naîng [na te céiu nang] na te nihe eânimung den, weeng kuti pana é caa pipégalieng ne ha a pwonimung.»
4E tacebwéni Iésu wo Caatana
14.1 Ébéru 2.18, 4.15É alecehen, ke e pé Iésu na a *Jenen Iitihi te Padué, nge ha a da, beme e tacebwénieng wo *Caatana, pa apipé ne konye. 24.2 Exode 34.28Ke time e uce wiinaado wo Iésu he na 40 ni tan, be e *pipaciile, ke caa menen.
3Ke e tooeng wo Caatana, pa atacebwénikenye, ke e pii ten pie: «Hemepie wogo pa *Naî Padué, ke go taatééhi ni péi ce me pwoloa!»
44.4 Deutéronome 8.3Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Caa te tii ne he ni *tii iitihi pie: Time e uce mulie cehi ko a pwoloa wo pa apulie, kehe e te mulie mwo ko ni pwooti na e pii wo Padué.» Deutéronome 8.3
5Ke e pé Iésu nge ha a pwomwo ubwo iitihi, *Iérusaléma, ke e pééeng da pwo puni a *mwaiitihi. 64.6 Psaume 91.11−12Ke e pii ten pie: «Hemepie wogo pa Naî Padué, ke go téele mu éni! Be caa te tii ne he ni tii iitihi pie:
E bo pahede ni âcélo ten
wo Padaame Padué
beme lé wéiko.
Ke lé bo hegiko,
ke o time uce tanahi ni am
ne ko ni péi.» Psaume 91.11−12
74.7 Deutéronome 6.16Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Ûhu, be caa te tii ne mwo he ni tii iitihi pie: Go nemwo tacebwéni Padaame Padué hem.» Deutéronome 6.16
8E pééeng mwo wo Caatana, da pwo a céiu juwole na te junihe e daaité. Ke e habwii ten ati ni amu, me ni mwametau pwo bwohemwo, me ni wâé telé, me ni naamuulé. 9Ke e pii ten pie: «Mepie go tidihi jilim he pwahamiing, me go pipaunuéo, ke é bo ne tem ati ninaa.»
104.10 Deutéronome 6.13Ke e pii ten wo Iésu pie: «Go engen kojaéo, go Caatana! Be caa te tii ne he ni tii iitihi pie: Go pipaunu Padaame Padué hem, ke te weeng cehi na me go penem den.» Deutéronome 6.13
11Nebwén, ke e ne Iésu wo Caatana. Ke lé âbé too Iésu ne ni *âcélo, ke lé penem den.
E tabuhi ni penem den wo Iésu
124.12 Mataio 14.3; Maréko 6.17; Luka 3.19−20É ne alecehen, ke e téne wo Iésu pie, lé caa ne *Ioane pa apipuu apulie he karépu. Ke e engen wo Iésu, ke e â ha amu Galilé. 13Ke time e uce mu Nazaret, kehe e â pimu Kapernaüm, a behi a bajié Galilé, ha a duaan Zabulon me Neftali. 14É nelang he na e pacuwohi ali e pii wo Padué, na e pipwaadeniin bé wo péroféta Isaia pie:
154.15 Ésaïe 8.23―9.1Téne, wogeu lupwo amu
Zabulon me Neftali,
wogeu mwonuhi a jié;
ne gaale cemwo ko a Ioridano;
lupwo duaan ne Galilé;
amu na pihiwon ni bele hen,
na time lé uce bele tong:
16Lé alihi a pwéélang na ubwo
ne nina lé mu ha a melepiing.
A pwéélang na pwomelaan
ko nina lé mu ha a bwén iitihi.
[Lé o mulie cemwo!]Ésaïe 8.23―9.1
174.17 Mataio 3.2, 19.27Ke te tabuhi kuti mulang, ke e patemehi a pwooti te ni apulie wo Iésu. Ke e pii telé: «Geé pininim, ke geé taatééhi ni mulihewé! Be caa é mwonu a *Mwametau he Miiden!»
E tode ni bécéiuhe acémun den
18[É ha a céiu tan] ke e uti a nicepwon Galilé wo Iésu. Ke e ali lupwo apulie na lupwo apwotau, wo Simon na pii kon pie Pétéru, me André pa âjiénen, he lu ko ne pua ha a jié.
19Ke e pii telu pie: «Geu âbé céing, be é bo pwo me wogeu lupwo apwotauhi apulie.»
20Ke lu te necu kuti li pua telu, ke lu âcéi Iésu.
21Ke lé te ju piân, ke e ali Cang me Ioane, lupwo naî Zébédé, he lé teko pwoni pua ne pwo ong me caa telu. Ke e todelu wo Iésu. 22Ke lu ne caa telu, me ali ong, ke lu âcéin.
E pwo me tieden ni cunu ko ni apulie
Maréko 1.35−39; Luka 4.42−44, 6.17−19
234.23 Mataio 9.35; Maréko 1.39; Apostolo 10.38E engen pitihi a amu Galilé wo Iésu, ke e pacémuni ni apulie ne he ni *mwotapitihi te ni *Juif, ke e pipatemehi a *Pwooti Wâé ko a Mwametau [he Miiden]. Ke e pwo me tieden ati ni cunu me ni picani te ni apulie. 244.24 Maréko 6.55Ke lé téne jepule kon, pitihi a province Siri. Ke lé pébé céiieng ni béén na lé mu he ni picani, me ni béé bwo pwo cunu, me ni béén na pwo duéé kolé, me nina éjén jélé, me ni béén na tebwomwa jélé. Ke e te tai pwo me tieden ni cunu kolé naa wo Iésu. 254.25 Maréko 3.7−8Hiwon ni apulie na lé âcéi Iésu: ni apulie bé mu Galilé, ke é mu ha a céiu duaan ko a Dix Villes4.25 Dix Villes—A niin mwo pie Décapole. 10 ni pwomwo ubwo na picipetééhi ne kolé.. Ke lé âbé mu mwo Iérusaléma, me ati a amu *Judé, ke é ne gaale cemwo ne ko a éémwa Ioridano.
5a bwo pipune ne pwo juwole
(Pwahamii tii: Mataio 5―7)
1Me e ali ni apulie na hiwon wo Iésu, he lé ko âbé, ke e taa pwo juwole, ke e tebwo, beme pacémunilé. Ke lé âbé tebwo pelen ne nina lé âcéin.
Adéikewé
2Ke e pii telé pie:
35.3 Ésaïe 57.15«*Adéi nina lé pwo me piwahin jélé, be o bo a delé a *Mwametau he Miiden.
45.4 Ésaïe 61.2−3; Pii Beetihi 7.17Adéi nina lé é, be e bo pwopweehi ne kolé [wo Padué].
55.5 Psaume 37.11Adéi nina bwala ni pwonimelé, be bo a delé a bwohemwo ati!
65.6 Ésaïe 55.1−2Adéi nina menelé me nimelé me lé ûdu ko ana te nime Padué kon, be e bo ne telé ati nina nimelé kon!
7Adéi nina lé pipati, be e bo pipatilé wo Padué.
8Adéi nina mang ni pwonimelé ne ko Padué, be lé o bo alieng!
9Adéi nina lé pébé a péém, be e bo pii kolé wo Padué pie ni naîn!
105.10 1 Pétéru 3.14Adéi nina pitéétilé ko a bwo piténedehi nen delé a pwooti te Padué, be o bo a delé a Mwametau he Miiden.
115.11 1 Pétéru 4.14Adéikewé, heme lé pitakewé, ke heme lé pwotahi ne kowé, ke hemepie lé getikewé, watihen woéo. 125.12 2 Chroniques 36.16; Apostolo 7.52Be lé caa te wonaa te ni péroféta na lé ânebuhewé. Kehe geé pipwodéén me pituume, be geé bo hegi a ceme ni penem dewé na ubwo ne jeda he *miiden!»
Wogewé ni pwéélang pwo a bwohemwo
135.13 Maréko 9.50; Luka 14.34−35«Wogewé ni jié5.13 Jié—É bwolihi, ke time uce ju wâé ni jié, be te junihe hiwon ni alili hen. É he ni béé benaamwon, ke caa te tice nemen, be caa pé na a tabe, ke caa te ju mu cehi ni alili hen. Pwohewii ni nu na nye iti ne ko diinaado beme nye caa pwoti ati, ke caa tice nemen, ke genye caa tahi ne te ni ja. A penem de a jié mwo, ke me e pwopweehi me wéihi ni wiinaado. É ne mwo ko a piapwo te Padué ke time bo uce taatééhi mwo. Omehi Lévitique 2.13; Nombres 18.19. pwo a bwohemwo. Kehe mepie patieden a neme a jié, ke he genye o woté ace bwopwonen me nye ne mwo ace nemen? O caa te piticenaado ne kon, ke o tahi ole pwomwo, ke lé o engen pwon ne ni apulie.
145.14 Ioane 8.12, 9.5«Wogewé ni pwéélang pwo bwohemwo, pwohewii a pwomwo ubwo na e mu pwo juwole, be o pwocoon me nye neduwohi. 155.15 Maréko 4.21; Luka 8.16, 11.33Ke piwien mwo ne ko a mwomiû, be time nye uce ne miû ko a mwomiû, me nye talui ko ace cio! Kehe genye ne da ko miiden, beme e pwéélang ati ko ni apulie na lé mu ha a mwa. 165.16 Éféso 5.8−9; 1 Pétéru 2.12Ke wâé heme wonaa a pwéélang kowé! Wâé heme tuie ne he pwahamii ati ni apulie. Ke é mulang, ke lé o alihi ni naado na wâé na geé pwo, ke lé o pipaunu Padué Caa tewé na e jeda he miiden.»
É tuie me é punuun ni patén
175.17 Roma 3.31«Geé nemwo niimihi pie é tuie me é pwo me tieden ni *patén de Moosé, me ni bwopiinen de ni péroféta. Kehe time é uce âbé beme é pétaabwon, kehe é tuie beme é punuun. 185.18 Luka 16.17, 21.33Geé téne ehi, be é pii tewé a juuju pie: Hemepie e mwo teko mu a miiden me a bwohemwo, ke time o uce pétaabwon ace céiu atii mu ko ni patén, dieli ko ace bwo pacuwohi na ati ni naado.
195.19 Cang 2.10«É mu ko anaa, ke wo pace apulie celi e tahi taabwon ace céiu patén celi te ju wahin, ke me e picaa te ni béén me lé pipwohewiieng, ke wo panaa, ke te junihe wahin nang ne ha a Mwametau he Miiden. Kehe wo pa apulie na e âcehi ni patén, ke me e picaa te ni béén me lé wonaa, ke wo panaa, ke te junihe ubwo nang ne ha a Mwametau he Miiden. 20Éa, wâé heme ubwo a bwo piténedehi ne ni patén de Padué tewé, koja a bwo piténedehi nen de ni *dotéén ko patén, me ni *Farasaio. Be mepie time uce wonaa, ke o time geé uce taa ha a Mwametau he Miiden.»
Go necu a okéé
215.21 Exode 20.13; Deutéronome 5.17«Geé te temehi pie, e caa pii [wo Padué] te ni watihenye, pie: Go nemwo taunuhi apulie.Exode 20.13
Be wo paceli e taunu pace céiu, ke o pééeng nge céii pa atautinaado, me e pwocuhinaado ten. 225.22 1 Ioane 3.15Kehe woéo, ke é pii pie: Hemepie go okéé ne ko pace céiu acéihi béém, ke go bo cuwo he pwahamii Padué, ke e bo tautiko. Ke heme go pii te pace céiu béém pie: “Pipenem a punim!”, ke mepie go pii me ta nang, ke go ucéihi a cuhinaado na te junihe ubwo, ne ha a miû5.22,29,30 Miû—Grek: Géhenne de feu..
235.23 Maréko 11.25«Ke é hemepie go pébé a âpipati tem ne ha a *mwaiitihi, ke me e âbé ne ha a pwonimem aceli piehadeniiu me pa béém acéihi, 24ke wâé heme go mwo ne lang a âpipati tem. Ke go mwojuia ngemwo me geu mi pipwopweehi me pa âjiénem. Ke nebwén, ke go bo mwojuia mwo me go bwobe ne a âpipati tem.
25«Me mwo ko wogo he pwaaden nge ha a mwotautinaado, me pana e neko ha a tautinaado, ke geu mi pipwopweehi me weeng. Be koli e bo neko te pa atautinaado me e pwocuhinaado tem, ke me e neko te ni pwoli, me lé neko he karépu. 26Ke é pii tem a juuju pie: O time go uce wie mu he karépu, hemepie mwo time go uce téele pwocuhi ati ni cuhinaado tem!»
A pwooti ko pitahagéi piaten
275.27 Exode 20.14; Deutéronome 5.18«Geé te temehi pie, e caa pii [wo Padué] pie: Go nemwo pibune.Exode 20.14
28«Kehe woéo, ke é pii pie: Hemepie go te ju ome ê mwode pace céiu, ke me nimem kon, ke pwohewiin heme geu caa teko pipule me weeng. 295.29 Mataio 18.9; Maréko 9.47Be hemepie watihen a naamiim ne pwo jui me go tupwo ne ha a ta, ke go pétaabwon, ke go tahi nge ité kojako! Be o wâé ne kom hemepie tieden ace céiu duaa éém, kojan heme hején a éém, ke me o tahiko ne ha a miû5.29,30 A ocine cehi ko ana nye pwo na ta. Be wâé heme nye tahi taabwon nge ité kojakenye.! 305.30 Mataio 18.8; Maréko 9.43Ke mepie watihen a im ne pwo jui me go pwo ana ta, ke go tahagéi, ke go tahi taabwon nge ité kojako! Be wâé hemepie tieden ace céiu duaa éém, kojan hemepie hején a éém, ke me go â ha a miû!»
315.31 Deutéronome 24.1−4; Maréko 10.4«Geé te temehi pie, caa pii mwo pie: Wo pana e cibéé ê mwoden, ke wâé heme e pwo ace tii me pitahagéi piaten.Deutéronome 24.1
32Kehe woéo, ke é pii pie: Go nemwo cibéé ê mwodem na time uce ê abune aiu5.32 Na time uce ê abune aiu—ai Kehe icehi ana heme êce toomwo celi iitihi me geu piaten.. Be koli go bo cineeng me e bune aiu, hemepie lu piaten mwo me pace céiu. Ke wo pace céiu apulie celi e pééeng me ê mwoden, ke e bune toomwo.»
A pwooti ko piapwo
335.33 1 Korénit 7.10−115.33 Exode 20.7; Lévitique 19.12; Nombres 30.3; Deutéronome 23.22«Geé te temehi mwo pie, e caa pii [wo Padué] te ni watihenye pie: Go nemwo gele ne ha a *piapwo tem. Wâé heme go pajuujuhi a piapwo tem ne he pwahamii Padué.Nombres 30.2
345.34 Ésaïe 66.1; Mataio 23.22; Cang 5.12Kehe woéo, ke é pii pie: Go nemwo piapwo! Go nemwo piapwo da he miiden, be atebwo iitihi te Padué, 355.35 Psaume 48.3; Ésaïe 66.1ai, é pwo bwohemwo, be é he na nelang ni an, ai é *Iérusaléma, be a pwomwo ubwo te Padaame ubwo. 36Ke go nemwo piapwo ne pwo punim, be time uce jan me go pwo me pwojo ai bwiile ace apun celi céiu. 37Kehe go te ju pii cehi pie “éa”, heme nimem, ke “ûhu”, heme muhi tem. Be ni béé behin, ke e âbé mu ko *Caatana, pana ta nang.»
A pwooti ko pitaacunaado
385.38 Exode 21.24; Lévitique 24.20; Deutéronome 19.21«Geé te temehi pie, caa pii pie: Naamiim me de a naamiing, ke a pecuwom me de a pecuwong5.38 Naamiim me de a naamiing—Beme time lé uce piwéden koja nina e pwo ne kolé wo pace céiu..Exode 21.24
39«Kehe woéo, ke é pii pie: Mepie e pwo aceli ta ne kom wo pace céiu apulie, ke go nemwo taacu ne ten. Ke me e ahi a kwoom ne pwo jui, ke go ne ten mwo a céiu. 40Ke mepie e pééko nge ha a mwotautinaado wo pace céiu apulie, ke me e pé a cimii tem, ke go ne ten mwo a palito tem. 41Ke mepie e cuwokom wo pace céiu apulie me go engen he celi céiu kilomètre5.41 Cuwokom…me go engen he celi céiu kilomètre—Pwo mwomwon de pa coda roma me e cuwoko pa apulie me e pé a élele ten he na céiu kilomètre., ke go engen he celi alo me weeng. 42Ke é hemepie e ilehi kojako ace céiu naado wo pace céiu apulie, ke go ne ten. Ke é hemepie e ilehi, ke me e bo te ne tem mwo, ke go nemwo biteko ne kon.»
Geé pipwoééhe nina lé téétikewé!
435.43 Lévitique 19.18«Geé te temehi pie, caa pii pie: Go pwo me eânimem de ni béén5.43 Ni béén—Grek: Pana e mu mwonuko, ai Pa ju béém.. Lévitique 19.18
Ke: “Go tééti ni béén na lé téétiko.” 445.44 Exode 23.4−5; Luka 23.34; Apostolo 7.60; Roma 12.14,20Kehe icehi ana woéo, ke é pii pie: Geé pwo me eânimewé te nina lé téétikewé, {ke geé adéi lépwona lé apwokewé}, ke geé pwoiitihi me de nina lé pwo me geé mu he ni picani. 45Be, me geé wonaa, ke wogewé lépwo naî Padué, pa Caa tewé na e jeda he miiden. Be e pwo me téale ne ko nina wâé jélé, me nina ta jélé. Ke e pwo me ute ne ko nina wâé jélé, me ni béén na time uce wâé jélé.
46«Be mepie te ju eânimewé cehi te nina eânimelé tewé, ke o ade ace cemewé mu pele Padué? Be wo lépwo *atai mwani cuhi puni apulie, ke lé te pwo mwo anaa! 47Ke mepie geé te pwobwocu me adéi cehi ni bééwé, ke ade aceli geé pwo celi nihe piwâé? Be lé te pwo mwo anaa ne ni béén na time lé uce temehi Padué! 485.48 Lévitique 19.2; Deutéronome 18.13Ke wogewé, ke wâé heme geé pwoiipikewé ati ne he ni pipwoééhe, pwohewii pa Caa tewé na e jeda he miiden.»
6A pwooti ko a bwo pipati
16.1 Mataio 23.5[E pii mwo wo Iésu pie]: «Wâé heme go pwo ana te nime Padué kon, me pajuujuhi ni patén. Kehe icehi ana go pipwocileko! Go nemwo pwo ne he pwahamii ni apulie, beme lé pipii me wâé go. Be me wonaa, ke o time go uce hegi ace cemem ne pele Caa na e jeda he miiden. 2Ke me go ne mwani te ni béén na tice delé, ke go nemwo pihabwiiko, me pwohewii ni apipulekenye. Be lé pwo ne he ni *mwotapitihi, ke é ne he ni apimu te ni apulie ne ha a pwomwo ubwo. Be lé hane beme lé pipaunulé ne ni apulie. Ke é pii a juuju pie: Lé caa te hegi a cemelé!
3-4«Ke wogo, ke go nemwo pihabwiiko heme go pwo ana wâé. Me go ne mwani te ni béén na tice delé ko a im ne pwo jui, ke wâé heme time e uce temehi na a im ne pwo eaamu! Be e bo ne a cemem wo Padué Caa tem na e alihi ati ni naado.»
A pwooti ko a bwo pwoiitihi
56.5 Mataio 23.5; Luka 18.10−14«Me geé pwoiitihi, ke geé nemwo pwohewii lépwo apipulekenye. Be lé cuwo heme lé pwoiitihi ne he ni mwotapitihi, me ni apimu te ni apulie ne he ni pwomwo ubwo. Be wâé telé heme lé alilé ne ni apulie. Kehe é pii tewé a juuju pie: Lé caa te hegi a cemelé. 6Kehe wogo, ke me go pwoiitihi, ke go taa ha a nemwa tem, ke go capuhi a pomwa, ke go pwoiitihi te Padué Caa tem na time genye uce alieng. Be e te alihi ana go pwo ne ha aduwo, ke e bo ne a cemem.
76.7 1 Rois 18.26−29«Ke me geé pwoiitihi, ke geé nemwo pwo jame cihe pwohewii ni béé apulie na time lé uce temehi pa ju Dué. Be lé te niimihi pie, e o te ténelé ko nina hiwon na lé pii. 86.8 Mataio 6.32Ke geé nemwo pipwohewiilé, be e te temehi nina nimewé kon wo Padué Caa tewé, ânebuhe ni bwo pi-ile tewé.
96.9−13 Luka 11.2−4«Kehe geé woni ko ace bwo pwoiitihi tewé:
“Caa teme jeda he miiden,
wâé heme paciitihi a niim.
106.10 Luka 22.42Wâé heme e âbé a Mwametau tem.
Wâé heme pwo ana te nimem kon ne éni pwo bwohemwo, me pwohewii ne jeda he miiden.
11Go ne teme ce wiinaado celi jan ne kome ati he ni tan.
126.12 Mataio 6.14−15, 18.21−35Go pineuhi ni ta pwo teme, pwohewiin he geme pineuhi ni ta na lé pwo teme.
136.13 Luka 22.40; Cang 1.13; Ioane 17.15; 2 Tésalonik 3.3; 2 Timoté 4.18Go nemwo nekeme he ni tacebwén.
Go celuimikeme koja a ta6.13 Go celuimikeme koja a ta—ai Go celuimikeme koja pana ta nang (Caatana)..
{Be te etem a Mwametau, me a junuum me *a wâé tem, dieli mwo. Amen6.13 Amen—Wâé heme wonaa!!}”
146.14 Maréko 11.25−26«Be é pii tewé pie: Me geé pineuhi ne te ni béén ni ta pwo telé, ke e o pineukewé mwo wo Padué Caa tewé jeda he miiden. 15Ke mepie time geé uce pineuhi ni ta pwo te ni béén, ke time e o uce pineukewé ko ni ta pwo tewé wo Caa tewé.»
A pwooti ko a pipaciile
166.16 Ésaïe 58.5−9«Me geé *pipaciile (me geé patupwo wiinaado, beme geé pwoiitihi), ke geé nemwo pihabwiikewé, pwohewii ni apipulekenye. Be lé habwii ne he ni pwahamiilé pie lé pipaciile, beme lé o alilé ati ne ni apulie. É pii tewé a juuju pie: Lé caa te hegi ni cemelé. 17Kehe wogo, ke me go pipaciile, ke go puu a pwahamiim, ke go timi a punim6.17 Timi a punim—Grek: Timi a punim ko l’huile.. 18Ke o time lé uce alihi ne ni apulie pie go pipaciile. Kehe te icehi Padué Caa tem, na time genye uce alieng, na e alihi ana go pwo ne ha aduwo, ke e bo ne ace cemem.»
Ni wâé na e pele Padué
196.19 Cang 5.1−3«Geé nemwo hane ni wâé pwo bwohemwo, be koli bo bune kojakewé, ai koli bo muti, ke nyaale tieden. 206.20 Mataio 19.21; Luka 18.22Kehe geé taineibuhi ni naamuuwé [ne pele Padué] ne he miiden. Be time o uce paale, ke time o uce ili ne naado. Ke time o uce nyaale, ke muti, ke te tice abune lang. 21Be é he na e lang ni naamuum, ke e lang a pwonimem.
22«Go téne, ni naamiim, ke a pwéélang ko a éém. Ke me te wâé ni naamiim, ke e te mu ha a pwéélang ati a éém. 23Ke me ta ni naamiim, ke ati a éém, ke e mu ha a melepiing. Ke me e â melepiing na a pwéélang na e kom, ke o te junihe melepiing kuti!»
Go pipégali a mwani, ai wo Padué
24«Te tice pace apulie celi jan ne kon me pa apipenem de lupwoce daame celi alo julu, ati ha a pwonimen. Be e o pipenem ehi te pace céiu, ke e o tééti pa céiu. Kehe time uce jan me geé tai pipenem de Padué me a mwani.»
Hane ânebun a Mwametau ten
256.25 Filipi 4.6; 1 Timoté 6.6−8; 1 Pétéru 5.7«Weengaa a watihen me é pii tewé pie: Geé nemwo gia ko ni mulihewé me ni ééwé. Geé nemwo tee pitahimwokewé pie: “Genye o bo wii de?” ke “Genye o bo cuwohe ce de?” Be a mulihewé, ke junihe pwonaado ne kon koja a wiinaado; ke a ééwé, ke junihe pwonaado ne kon koja a epwén!
266.26 Mataio 10.29−31; Luka 12.6−7«Geé omehi ni meni, be time lé uce picemi, me pitii âdaanu, ke time lé uce pine ehi wiinaado ne ko ni tan. Be te wo Padué Caa tewé jeda he miiden na e pawiinaadonilé. Kona wogewé, ke time geé uce piwéden koja ni meni? Uhuu! 27Time uce é mu ko a bwo gia, celi geé o mwo ne mwo aceli céiu tan, ne he ni mulihewé!
28«É mu ko ade na geé gia mwo ko ce epwénewé? Geé cuwoteeke alihi ni muun, be lé cim ne he meté, ke time lé uce péi ke wolinaado. 296.29 1 Rois 10.4−7; 2 Chroniques 9.3−6Ke é pii tewé pie: Wo pa daame *Solomona, ati ha a wâé ten, ke ni epwénen, ke time uce junihe wâé koja a muun na te ju céiu.
30«Ke geé cuwoteeke alihi ni meté: E cim jenaa, ke o cini meé ne pwo miû. Kehe wo Padué, ke e te ne ni epwénelé. Ke kona time e o uce ne ce epwénewé celi piwéden? Te junihe wahin kuti ni céihi tewé!
31«Geé nemwo gia me geé pii pie: “Genye o wii de, me ûdu de?” ke “Nye o cuwohe ce de?” 326.32 Mataio 6.8Be ni béén na time lé uce temehi Padué, ke time lé uce mwaale ko a bwo hane ninaa. Kehe icehi ana wogewé, ke e te temehi nina nimewé kon wo Padué Caa tewé na e jeda he miiden. 336.33 1 Rois 3.13−14; Psaume 37.4,25; Roma 14.17Geé hane ânebun a *Mwametau he Miiden, ke geé pwo nina nime Padué kon, ke e bo ne tewé ati nina tice tewé. 34Ke é pii mwo tewé pie: Geé nemwo gia ko a tan meé, be a tan meé, ke e bo te pwo a penem den. A gia jenaa, ke te é jenaa.»
7Ni béé pipune te Iésu ne pwo juwole
Luka 6.37−49, 11.9−13, 13.24−27
Geé nemwo tauti ni béén
17.1 Roma 2.1; 1 Korénit 4.5; Cang 4.11−12[E pii mwo wo Iésu pie]: «Geé nemwo tauti ni béén, beme e o nemwo tautikewé wo Padué. 27.2 Maréko 4.24Be e o bo tautikewé wo Padué pwohewii a bwo tautilé tewé, ke e o bo pwo tewé nina geé pwo telé! 3-4Go te ju alihi ehi a meté na e hamii pa âjiénem. Kehe time go uce alihi a ba-acuwo na ubwo na e hamiim! Ke go woté ko ace bwopiinen de pa béém pie: “Go ne me é pétaabwon a meté na e hamiim”?
5«Wogo, ke pa apipulekenye, kehe bwi go! Go mi pétaabwon a ba-acuwo na ubwo na e hamiim! Ke é mulang, ke go bwobe ali ehi ace bwo pétaabwon na a meté na e hamii pa âjiénem!
6«[Geé wéihi ehi nina wâé, na e âbé mu ko Padué.] Be time nye uce ne te ni wotaahen nina iitihi, be koli lé o bitelé ne mwo konye me lé wiikenye. Ke time genye uce tahi ne te ni puwokwo ni perle na te junihe ubwo ni cuhin, be lé o bo caaite.»
Geé ilehi me hane ke cii
77.7 Maréko 11.24; Ioane 14.13, 15.7, 16.23−24«Wâé heme geé tee ilehi taaci [koja Padué] be e bo ne tewé. Ke geé tee hane taaci, be geé bo tooli. Ke geé tee cii taaci a pomwa, be e o bo tehi ne tewé. 87.8 1 Ioane 3.22, 5.14−15Éa, be wo pana e ilehi, ke o bo ne ten. Ke wo pana e hane, ke e o tooli. Ke wo pana e cii a pomwa, ke o tehi ne ten.
9«He woo mu hadeniiwé, celi e o ne ace péi te pa naîn, hemepie e ilehi kojaeng ace pwoloa? 10Ke he woo celi e o ne ten ace bwien, hemepie e ilehi ace ikua? 117.11 Cang 1.17Be wogewé lépwo apulie na ta gewé, kehe geé temehi ne nina wâé te ni naîwé. Ke me wonaa, ke wo Padué Caa tewé jeda he miiden [na te junihe wâé nang] ke e bo ne ce naado celi te junihe wâé wéden te lépwona lé ilehi kojaeng.»
A ju âne ni patén
127.12 Mataio 22.39−40; Luka 6.31; Roma 13.8−10«Geé pwo ne te ni béén ce naado celi nimewé me lé pwo ne tewé. Weengaa kuti a âne ni *patén de Moosé, me ati ni tii te ni péroféta.»
A pomwa na picu
137.13 Luka 13.24«Geé taa ha a pomwa na picu. Be ubwo a pomwa nge ha a duaan na e patiedenikenye ne hen dieli mwo. Be ticecoon a bwo â ha a pwaaden naa, ke hiwon nina lé â hen. 14Ke te junihe picu a pomwa nge ha *a ju mulip, ke pwocoon a bwo â hen. Ke time uce hiwon nina lé tooli.»
Lépwo péroféta agele
157.15 Mataio 24.24; Apostolo 20.29; 2 Pétéru 2.1«Geé pipwocile lépwo péroféta agele! Be lé o âbé céiikewé he lé pwohewii ni muto, kehe icehi ana lépwo wota apiwii. 167.16 Galat 5.19−22; Cang 3.12Geé o te temehilé mu ko ni bwo penem delé. Be time genye uce tabwo ace tabe megele mu ko ace éé muceni! Ke time genye mu uce tabwo ace majing mu ko ace acuwo celi pwo dan! 17-18Be a acuwo na wâé, ke e te ne ni acehin na wâé [me wii] ke pwocoon me e ne ce acehin celi ta. Ke a acuwo na ta, ke e ne ni acehin na ta, ke pwocoon me e ne ce acehin celi wâé. 197.19 Mataio 3.10; Luka 3.9; Ioane 15.6Ke o tahagéi a acuwo na time e uce ne ce acehin celi wâé, ke o tahieng da pwo miû.
207.20 Mataio 12.33«Ke te piwien ne ko lépwo péroféta agele, be geé o temehilé mu ko ni penem delé.»
Go pii ke go pwo
217.21 Luka 6.46; Cang 1.25«Mepie nimem me go tuie da ha a *Mwametau he Miiden, ke time go uce ju cuwo ko pii cehi pie: “Padaame, Padaame!” Wâé heme go pwo mwo ana nime Caa tong kon na e jeda he miiden! 22Be é ha a Tan na e bo tauti ni apulie hen wo Padué, ke o hiwon nina lé o pii tong pie: “Padaame, Padaame, geme mu patemehi a pwooti tem, ke peni ni duéé ne he niim. Ke hiwon ni penem na geme pwo ko a junuum!”
237.23 Psaume 6.9; 2 Timoté 2.19«Ke é bo te ju pii telé gaale pie: Time é uce temehikewé. Geé engen kojaéo, be wogewé, ke lépwo apwo ne nina ta! [Be time geé mu uce pwo nina nimung kon.]»
A ocine ko lupwo mwa
24«Wo pana e téne a pwooti tong, ke me e piténedehi, ke e pwohewii pa apulie na e tauti ehi ni naado, ke e bahi a mwa ten ne pwo a péi. 25Ke e cuwo ole a ute, ke e téte a jaa, ke udan, ke e tatééhi a mwa, kehe icehi ana time e uce tupwo, be caa bahi ne pwo a péi. 26Kehe wo pana e téne ni pwooti tong, ke time e uce ténedehi, ke e pwohewii pa muti na e pacuuli a mwa ten ne ha a won. 27Ke e cuwo ole a ute, ke e téte a jaa, ke udan, ke e tanahi ati a mwa, ke e tupwo.»
Pwo mwomwon den me e pacémunilé
28Ke me e pii ati ni pwooti naa wo Iésu, ke lé téetihi a bwo cihe ten ne ni apulie. 297.29 Maréko 1.22; Luka 4.32Be time e uce pwohewii ni *dotéén ko patén delé. Be e te pacémunilé mu ha a pihuô [na e te ne ten wo Padué].
8E pwo me tieden a cunu ko pa katia
1É alecehen, ke e opé mu pwo juwole wo Iésu, ke lé âcéin ne ni apulie na te junihe hiwon jélé. 2Ke e âbé ne kon wo pa céiu katia. Ke e tidihi jilin he pwahamiin, ke e pii ten pie: «Padaame, hemepie te nimem, ke go pwo me tieden a katia kong!»
3Ke e cine ngen a in wo Iésu, ke e ti kon, ke e pii ten pie: «Éa, te nimung! Caa wâé go!»
Ke te tieden kuti kojaeng a katia kon.
48.4 Lévitique 14.1−32; Mataio 9.30; Luka 17.14Ke e pii ten pie: «Go nemwo pwojepule kon! Kehe go â pihabwiiko ne te pa *apwoâpwailo. Ke go ne [te Padué] ali âpwailo li e pii wo *Moosé ne he li patén den. Be me wonaa, ke me lé alihi ati ne ni apulie pie caa wâé go.»
A céihi te pa céiu caa te coda
5E ân wo Iésu, ke e taa Kapernaüm, ke e âbé beniieng wo pa céiu caa te coda te lépwo Roma. Ke e ileeng beme e picani ten. 6Ke e pii pie: «Au Padaame, pa eabwé tong, ke e tee ko pule pwomwo, be tebwomwa nang, ke te junihe cunu nang kuti.»
7Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Wâé, é bo ân, be é bo pwo me tieden a cunu kon.»
8Ke e hegi ne ten wo paje pie: «Ûhu, time uce jan ne kom, me go tuie nge ha a pomwa tong, be te junihe pwonaado ne kom. Kehe go te ju cihe cehi, beme o tieden a cunu ko pa eabwé tong. 9Be woéo, ke é piténede pa apihuô tong, ke é uce pihuô te ni coda. Ke me é pii te pace céiu pie: “Go engen!”, ke e engen. Ke me é pii te pace céiu pie: “Go âbé!”, ke e âbé. Ke me é pii te pa eabwé tong pie: “Go pwo ani”, ke e te pwo.»
10Ke e te junihe téele wo Iésu, ke e picedi pali caa te coda. Ke e pii te lépwona lé ko âcéin pie: «Geé te ju tabemi ehi: Time é uce téele too pace apulie celi ubwo ace céihi ten pwohewii paje, ke piwien mwo ne ha a *Isaraéla, [a bele te Padué]. 118.11 Luka 13.29Éa, o bo hiwon celi lé o bo âbé ha a *Mwametau he Miiden, mu pwo a bwohemwo ati. Ke o pwo ce atebwo telé ne ha a piwiinaado ubwo me ni watihenye, *Abérama, Isaaka, me Iakobo. 128.12 Mataio 22.13, 25.30; Luka 13.28Ke hemepwo é ne ko lépwona me lé taa ha a Mwametau, ke time uce jan ne kolé me lé taa. Ke o bo tahilé ole pwomwo ha a melepiing ité koja Padué! Ke lé bo é ko piwii pecuwo.»
13Ke nebwén, ke e pii wo Iésu te pali caa te coda pie: «Go mwojuia ngemwo ha a pomwa tem! Be é ko a céihi tem, ke e o tuie ana go ilehi!»
Ke é ha a benaamwon naa, ke caa te tieden kuti ali cunu ko pali eabwé.
E pwo me wâé ni apulie
14E â ha a pomwa te Pétéru wo Iésu, ke e too ê mwaa Pétéru he e teko pule, be e pwopilijing. 15Ke e pétaa ko a in wo Iésu, ke te tieden kuti kojaeng ali pilijing. Ke e cuwoda wo ênaa, ke e pwo me lé wiinaado.
16É he babwén, ke lé pébé céii Iésu ni apulie na hiwon jélé, na pwo ni duéé kolé. É mu ko a pwooti ten, ke e peni ni duéé, me lé wie mu kolé. Ke e pwo me tieden ati ni cunu ko ni béén. 178.17 Ésaïe 53.4É nelang he na e pacuwohi ali e pii wo Padué, na e pwaadeniin bé wo péroféta Isaia pie:
E caa pé ni picani tenye,
ke e pé kojakenye ni cunu konye.Ésaïe 53.4
Lépwona nimelé me lé âcéi Iésu
18É ha a céiu tan, ke hiwon ni apulie na élé aujeni Iésu. Ke me e alilé, ke e pii te lépwo acémun den pie, me lé tai gaale ko a céiu duaan ne gaale cemwo ko a jié.
19Ke é mulang, ke e âbé céiieng wo pa céiu *dotéén ko patén, ke e pii ten pie: «Pa apipune, [nimung me] é âcéim, na ati he ce piduaan celi go bo â hen.»
208.20 2 Korénit 8.9Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Ni wota apiaba, ke pwo ni amwaale telé; ke ni meni, ke pwo ni mwonahilé. Kehe woéo, pa *Nahi Apulie, ke te tice duaan celi me é mwaale hen.»
218.21 1 Rois 19.20Ke piwien mwo ne ko pace céiu apulie celi nimen me e âcéi Iésu, be e pii ten pie: «O te jan me é mwo mi â pineduwo caa tong?»
22Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Ûhu, go âbé céing, ke go necu ni amele, me lé te pineduwolé!»
E pacuwohi a udan wo Iésu
23E taa pwo ong wo Iésu, ke lé âcéin wo lépwo acémun den. 248.24 Psaume 4.9Alecehen, ke e tabuhi tahieng me ubwo a dan, ke e taa jié ha ali ong. Ke mepwo wo Iésu, ke e teko pule ha ali ong. 25Ke lé paûmiêeng wo lépwo acémun den, ke lé pii ten pie: «Padaame! Go celuimikenye, be genye o caa mwiiê!» 268.26 Mataio 14.31; Psaume 89.10Ke e pii telé pie: «É mu ko ade na mwotikewé? Te junihe wahin kuti ni céihi tewé!»
Ke e cuwoda, ke e cihe okéé ne ko ali dan me a jié. Ke e cuwo ali ta-amu, ke te ju au kuti.
27Ke lé téetihi, ke lé pipii telé pie: «He woo pa apulie ce, na lu piténedeeng a dan me a jié?»
E pawiehi ni duéé @ mu ko lupwo alo apulie
28Lé tuie ngen wo Iésu me lépwo acémun den ha a duaan ne gaale cemwo [ne pejié Galilé] ne ha amu Gadara. É ne ha amu naa, ke pwo lupwo apulie na pwo duéé kolu. Ke te junihe mwoti ni apulie kolu, be lupwo a-okéé, ke te junihe pwo niihelu. Ke time lé mu uce piâ ha a duaan naa.
Ke me lu ali Iésu, ke lu te wie kuti mu he iitihi, ke lu opé beniieng. 298.29 Maréko 1.24; Luka 4.41Ke lu toii da pie: «Pa *Naî Padué, ade aceli nimem me go pwo temu? Nimem me go pwocuhinaado temu, ânebuhe ace benaamwon ko pwocuhinaado?»
30-31Ke lé cuwokon ne li duéé, ke lé pii ten pie: «Mepie go pawiekeme, ke go pwo me geme gaale he ni puwokwo ne!»
Be pwo a pubu puwokwo, na lé teko um ne gaale cemwo.
32Ke e hegi ne telé pie: «Geé ân!»
Ke lé wie mu ko lupwoli apulie, ke lé taa he li puwokwo. Ke lé te téte kuti ne li puwokwo mu pwo ali juwole ole he jié. Ke lé tai mwiiê nelang.
33Ke wo lépwo awéihi puwokwo, ke lé te téte kuti nge ha a mwopopwaalé. Ke lé piuti ati a jepule ko ana e tuie ne ko lupwo apulie naa. 34Ke lé te tai âbé kuti céii Iésu ne ni apulie mu ha a mwopopwaalé. Ke me lé alieng, ke lé wâgo kon pie, me e engen mu ha amu telé.
9E pwo me wâé pa céiu tebwomwa
19.1 Mataio 4.13E mwojuia mwo wo Iésu pwo ong ne ha a mwopopwaalé [Kapernaüm] he na e pimu lang. 2Ke lé âbé céiieng ne ni apulie, he lé pipaadoimibé ne pwo a apule pace céiu béélé na tebwomwa nang.
Ke me e alihi a céihi telé wo Iésu, ke e pii te pali tebwomwa pie: «Go mwoiu, go pa bééng! Be caa pineuhi ni ta pwo tem!»
3Ke wo lépwo béé *dotéén ko patén na lé mu lang, ke lé piniimihi pie, ‘E pii me ta Padué wo pa apulie ce [be e pwo me piwielu me weeng]!’
49.4 Mataio 12.25; Luka 9.47; Ioane 2.25E te temehi nina lé niimihi wo Iésu, ke e pii pie: «É ko ade na ta ni pwonimewé? 5Ade aceli piticecoon? Me é pii ten pie: “Caa pineuhi ni ta pwo tem”, ai me é pii ten pie: “Go cuwoda, ke go engen”? 69.6 Ioane 17.2[Ke hemepie jan me é pwo me e engen ne ânebuhewé ati] ke geé bo temehi pie, pwo mwomwon dong, woéo, pa Nahi Apulie, me é pineuhi ni ta pwo te ni apulie ne pwo bwohemwo.»
Ke e pii te pali tebwomwa pie: «Go cuwoda, ke go pé apule tem, ke go âmwo pelem.»
7Ke e te cuwoda kuti wo pali, ke e âmwo ha a pomwa ten. 8Ke me lé alihi anaa ne ni apulie, ke mwotilé. Ke lé pipaunu Padué, be e ne ni *pipwojunuun na ubwo te ni apulie!
E tode Mataio (Lévi)
9E engen wo Iésu, ke e ali pa apulie na pii kon pie Mataio, pa *atai mwani cuhi puni apulie [me de lépwo Roma] he e ko tebwo ha a mwotai mwani9.9 Mwotai mwani—Mwotai mwani cuhi puni apulie. Bureau des impôts. ten. Ke e pii ten wo Iésu pie: «Go âbé céing!»
Ke e te cuwoda kuti wo panaa, ke e âcéi Iésu.
10É alecehen, ke lé wiinaado pele Mataio wo Iésu me lépwo acémun den. Ke hiwon ni apulie na lé piwiinaado me woélé: wo lépwo atai mwani, me ni béé apulie na ta ni mulihelé.
119.11 Luka 15.2Ke me lé alihi anaa wo lépwo *Farasaio, ke lé pii te lépwo *acémun de Iésu pie: «É mu ko ade na wo pa caa tewé, ke lé piwiinaado me lépwo atai mwani, ke ni béé apulie na ta jélé?»
12Ke e te ténelé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Time lé uce hane ce dotéén wo lépwona te wâé jélé, kehe te icehi lépwona cunu jélé. 139.13 Osé 6.6; Mataio 12.7Wâé heme geé temehi a bwopiinen na e pii wo Padué pie: Time uce a *âpwailo ko wota ana wâé tong. Kehe nimung ko a pipwoééhe.Osé 6.6
«Be time é uce âbé tode nina lé niimihi pie wâé ni mulihelé. Kehe é âbé tode nina lé temehi pie ta ni mulihelé.»
A ocine ko a pipaciile
149.14 Luka 18.12Lé tuiebé pele Iésu wo lépwo béé acémun de *Ioane pa apipuu apulip. Ke lé pii ten pie: «Wogeme, me lépwo Farasaio, ke geme te cuwo ko *pipaciile. Be geme patupwo wiinaado beme geme pwoiitihi. Kehe é ko ade na time lé uce pipaciile wo lépwo acémun dem?»
15Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Kona te piwahin lépwona todelé ne ko a piaten, heme e mwo teko mu pelelé wo pa apiaten? Ûhu! Be e o bo âbé a tan na o bo pé kojalé pa apiaten. Ke é mulang na lé o bobe pipaciile.
16«Te tice pace céiu apulie celi me e pé ace memwaanu celi mwo te ju wâé, me e woli ne ko ace memwaanu celi ukéiu. Be [mepie e puu a mwaanu, ke] bo nihe ubwo a tie kon.17Ke geé niimihi a *mwotabe na pwo ko iiwota. Be time nye uce pé ace tabe megele celi mwo coho, me nye pa a mwotabe na caa ukéiu. Be [pwocoon me cibu9.17 Pwocoon me cibu—Omehi 2enote ko Maréko 2.22., ke] e bo pabuwohi, ke genye o patieden a tabe megele me ni mwotabe. Ûhu! Wâé heme nye ne a tabe megele na mwo coho ne ha a mwotabe na mwo coho, beme cile ehi a tabe megele, me ali mwotabe.»
E pwo me wâé lu alo toomwo
18Me e mwo ko pii telé anaa wo Iésu, ke e âbé céiieng wo pa céiu apulie na piubwo nang ne ha amu. Ke e tidihi jilin he pwahamii Iésu, ke e pii ten pie: «E mwo teko ju mele ê naîng! Go âbé ne ni im huîin, beme e o mulie mwo.»
19Ke lé cuwoda wo Iésu me lépwo acémun den, ke lé âcéin.
Ê toomwo na 12 ni jo ko a cunu kon
20É he lé ko â he pwaaden, ke e tuiebé ê toomwo na caa 12 ni jo na cunu nang hen, be e mu tuie ni benaamwon na e mu téte kon a cewéle. E piâbé alecehe Iésu, ke e ti ko a baaé epwénen. 219.21 Mataio 14.36Be e pipii ten pie: “Mepie é te ju ti ko a epwénen cehi, ke o caa te tieden a cunu kong.”
22Ke e biteeng wo Iésu, ke me e alieng, ke e pii ten pie: «Go mwoiu, go êje! Be caa wâé go, mu ko a céihi tem!»
Ke te tieden kuti ali cunu kon.
Ê naî pa apulie na piubwo nang
23E tuie wo Iésu nge ha a pomwa te pa apulie na piubwo nang. Ke e ali lépwo acuu oopwé9.23 Lépwo acuu oopwé—Me lé neduwohi apulie wo lépwo Juif, ke pwo lépwona lé cuu oopwé. he lé caa ko piwâam ne ko a pineduwo, ke te junihe ubwo kuti ni pwocihe lang.
24Ke e pii telé pie: «Geé engen! Geé ko pii pie e caa mele; kehe woéo, ke é pii pie e teko ju puluta9.24 Geé ko pii pie…e teko ju puluta—Grek: Caa time e uce mele ê cuwo ewa, kehe e teko puluta.!»
Ke lé pihoonieng. 25Ke e tai pawielé wo Iésu, ke e taa ha ali mwa. Ke e pétaa ko a i êgi cuwo nahi toomwo, ke e te cuwoda kuti.
26Ke lé te piuti kuti pitihi a duaan naa a jepule kon.
Lu niê mwo wo lupwo bwi
279.27 Mataio 20.29−34É mulang, ke e engen wo Iésu. Ke lu âcéin wo lupwo bwi na alo julu, he lu ko toii céin pie: «Pa *Naî Davita, go pipwoééhemu!»
28Ke me e tehene nge pelen wo Iésu, ke lu âbé céiieng wo lupwoje. Ke e pii telu pie: «Kona geu caa teko céihi kuti pie, jan ne kong me é pwo anaa?»
Ke lu hegi ne ten pie: «Éa, go Padaame.»
29Ke e pétaa ko ni naamiilu wo Iésu, ke e pii telu pie: «Wâé heme pwo ne teu ana geu céihi ne kon!»
309.30 Mataio 8.4Ke lu caa te niê kuti. Ke e pii mwoiuhi telu pie: «Geu nemwo pwojepule ko nina é pwo teu!»
31Kehe icehi ana he lu wie, ke lu pwojepule ko nina e pwo wo Iésu, pitihi a amu naa.
E pwo me e cihe pa huuhu
32Ke me lu engen koja Iésu wo lupwoje, ke lé pébé céiieng pa apulie na huuhu nang, be pwo duéé kon. 339.33 Maréko 2.12Ke e peni ali duéé wo Iésu, ke e te cihe kuti wo pali huuhu.
Ke lé téetieng ati ne ni apulie na lé mu lang, ke lé pii pie: «Time genye mu uce alihi celi wonaa, ne ha amu *Isaraéla!»
349.34 Mataio 12.24; Maréko 3.22; Luka 11.15Kehe icehi ana lé pii wo lépwo Farasaio pie: «E peni ni duéé ko a junuu *Caatana, pa daame he ni duéé!»
E pahede ni 12 apostolo ten
Te junihe ubwo a pitii âdaanu
359.35 Mataio 4.23; Maréko 1.39E engen he ni pwomwo ubwo ke ni mwopopwaalé wo Iésu. Ke e pacémuni ni apulie ne he ni *mwotapitihi. Ke e patemehi a Pwooti Wâé ko a Mwametau [he Miiden]. Ke e pwo me tieden ni cunu me ni picani. 369.36 Nombres 27.17; 1 Rois 22.17; Zakari 10.2; Mataio 14.14; Maréko 6.34Ke me e alihi a pubu apulie, ke e te junihe pipwoééhelé. Be caa mwaale jélé, ke pitupwo jélé, pwohewii ni muto na tice awéilé.
379.37 Luka 10.2Ke e pii te lépwo acémun den pie: «Nihe ubwo a pitii âdaanu na me pwo, kehe icehi ana time uce hiwon ni apenem. 38Geé pwoiitihi, me ilehi koja pa eapwihi apwoamu, me e ne mwobé ce béé apenem, beme lé pitii âdaanu.»
10Ni nii lépwo 12 apostolo
110.1 Maréko 6.7; Luka 9.1E tode lépwo 12 *apostolo ten wo Iésu, ke e ne telé a pihuô beme lé peni ni duéé, ke me lé pwo me tieden ni cunu me ni picani te ni apulie. 2Weengi ni nii lépwo 12 apostolo:
Simon, na pii mwo kon pie Pétéru;
André, pa âjiénen;
Cang, pa naî Zébédé;
Ioane, pa âjiéne Cang;
3Filip;
Bartélemi;
Toma;
Mataio, pa *atai mwani cuhi puni apulie;
Cang, pa naî Alfé;
Tadé10.3 Tadé—A niin mwo pie Jude. Pa naî Cang. Omehi Luka 6.14−16, Ioane 14.22, Apostolo 1.13.;
4Simon, pa Zélote10.4 Zélote—Grek: Cananite. Pa ju apulie Judé, na nimen me e pawie lépwo Roma mu pelelé.;
Judas Iscariot, pana e bwo pipwohuô te Iésu.
E pahedelé ngen
5E pahede lépwo 12 apostolo naa wo Iésu, me lé â he ni amu. Ke e ne ni pihuô telé, ke e pii telé pie: «Geé nemwo â pele ni apulie na time uce lépwo *Juif. Ke geé nemwo taa he ni mwopopwaalé ha amu *Samari. 610.6 Jérémie 50.6Kehe geé te â céii cehi ni apulie *Isaraéla, be lé pwohewii ni muto na lé pipatieden. 710.7 Mataio 3.2, 4.17; Luka 10.9,11Ke geé pipatemehi nge he pwaaden pie: “Caa é mwonu a *Mwametau he Miiden.”
8«Ke geé pwo me tieden ni cunu, ke geé pwo me lé mulie ni amele, ke geé pwo me wâé ni katia, ke geé peni ni duéé mu ko ni apulie. Be ana geé hegi he te tice cuhin, ke wâé heme geé ne mwo, me te tice cuhin. 910.9 Luka 10.4Ke me geé engen, ke geé nemwo pé ce mwani megele, ai mwani pwojo. 1010.10 Luka 10.7; 1 Korénit 9.14Ke geé nemwo pé ce élele, me ce dihibwaawé, me ce bwajaawé. Geé te cuwohe ace epwén celi te céiu, be wo pa apenem, ke wâé heme e hegi a wiinaado ten me a cemen.
11«Hemepie geé taa ha ace céiu pwomwo ubwo, ai ace céiu mwopopwaalé, ke geé hane pace apulie celi jan ne kon me e hegikewé. Ke geé mu pelen dieli geé bo engemwo mu ha a duaan naa. 1210.12 Luka 10.5−6Ke me geé taa ha ace céiu pwomwo, ke geé *adéi a pwomwo naa. 13Ke me lé hegikewé ehi, ke e o mu pelelé a adéihi, ke mepie time lé uce hegikewé ehi, ke geé te pémwojuiéhi mwo a adéihi tewé.
1410.14 Luka 10.10−12; Apostolo 13.51«Ke mepie te tice apulie celi lé hegikewé me tabemi ni pwooti tewé ne ha ace céiu duaan, ke geé wie mulang, ke geé tagiliihi ni muu pule ko ni awé10.14 Tagiliihi ni muu pule ko ni awé—Habwii pie, lé tahi taabwoni lépwona ta ni huô telé. [beme geé habwii pie time uce wâé ni huô telé]. 1510.15 Mataio 11.24; Jude 7Ke é pii tewé a juuju pie: É ha ace Tan celi e bo tauti ni apulie hen wo Padué, ke o te junihe ubwo ace cuhinaado telé koja lépwo *Sodome me Gomore [li te junihe ta ni huô telé].»
O pwotahi ne kowé
1610.16 Luka 10.3; Roma 16.19«Geé téne! É pahedekewé pwohewii ni muto nge ha awieme ni wota apiwii. Wâé heme geé piengen cile pwohewii ni bwien, ke me bwala gewé pwohewii pa meni pwojo. 1710.17−20 Maréko 13.9−11; Luka 12.11−12, 21.12−15Be lé o imwikewé, ke lé o péékewé nge he ni mwotautinaado. Ke lé o tatikewé ko bwaliiwota ne he ni *mwotapitihi. 18Ke lé o teuukewé nge he pwahamii ni gupéno me ni daame, beme lé tautikewé, wonaa mu kong. Wonaa beme ne tewé beme geé cihe telé kong, é ne mwo he pwahamii nina time uce ni Juif.
19«É heme lé bo péékewé, ke geé nemwo pwo me gia gewé ko ce bwopiinen telé. Be é ha a benaamwon naa, ke wo Padué, ke e bo te ne tewé ce pwooti celi me geé pii. 2010.20 Ioane 14.26Be time o uce wogewé celi geé o cihe, kehe a Jene pa Caa tewé na e bo cihe kowé.
2110.21 Miché 7.6; Mataio 10.35; Maréko 13.12; Luka 21.16«[É ha a benaamwon naa] ke wo pa céiu apulie, ke e o bo ne pa âjiénen beme taunueng. Ke e o wonaa mwo wo pa caa te ewa ne ko pa naîn. Ke ni ewa, ke lé bo cuwode ni nyaa me caa telé, beme lé taunulé. 22Ke lé o téétikewé mu kong ati ne ni apulie. Kehe wo paceli e bo cumang die ha anebwén [ko a mulihen] ke e o bo celuimieng wo Padué.
23«Ke me lé pwo me geé picani ne ha ace céiu pwomwo ubwo, ke geé cela nge ha ace céiu. É pii tewé a juuju pie: Mwo time geé uce engen ati he ni pwomwo ubwo Isaraéla, ke é o caa mwojuia mwo, woéo pa Nahi Apulie.»
O wonaa mwo tewé
2410.24 Luka 6.40; Ioane 13.16, 15.20«É pii tewé pie: Wo pa acémun, ke time e uce piwéden koja pa apacémunieng. Ke wo pa apenem, ke time e uce piubwo nang koja pa daame hen. 2510.25 Mataio 9.34, 12.24; Maréko 3.22; Luka 11.15Be wo pa acémun, ke wâé heme e pwohewii pa apacémunieng. Ke wo pa apenem, ke wâé heme e pwohewii pa daame hen. Be mepie lé pii ko pa eapwihi pwomwo pie, Caatana10.25 Caatana—Bélzébul. Omehi Caatana ne ha a Niinaado (Vocabulaire) ha anebwén ko a tii., ke lé o te junihe pii me ta mwo nina élé ha a pwomwo naa.»
Geé nemwo pwo me mwotikewé
2610.26 Maréko 4.22; Luka 8.17«Geé nemwo pwo me mwotikewé ko ni apulie. Be ati ni naado na neduwohi, ke o bo habwii. 27Ke ni naado na é pii tewé neduwohi, ke geé pii beetihi ne ha a pwéélang. Ke ni naado na pii ne he pwojéénewé, ke geé pii beetihi ne ha awiemewé. 2810.28 Cang 4.12Geé nemwo pwo me mwotikewé ko ni apulie na lé taunuhi a ééwé, be time o uce jan me lé taunuhi a jenewé. Wâé heme geé pwo me mwotikewé ko Padué. Be te weeng cehi na jan me e taunuhi a ééwé me a jenewé ne ha a miû.
29«Geé cuwoteeke alihi ni meni na wahin jélé: Nye icuhi lupwoce meni celi alo, ne ko a mwani celi te céiu. Kehe icehi ana te tice mu kolé celi e o tupwo ti ne he pule, hemepie time e uce temehi wo Padué Caa tewé. 30Ke wogewé, ke e te tai temehi ati ni jéhi ni apuniwé. 3110.31 Mataio 6.26Ke é mu ko anaa, na é pii tewé pie: Geé nemwo pwo me mwotikewé! Be te junihe pwonaado ne kowé ne he pwahamii Padué, koja ni meni na te nihe hiwon jélé!»
Geé nemwo pineduwoéo
32«Wo pa apulie na e pii ne he pwahamii ni apulie pie, weeng pa apulie tong, ke woéo mwo, ke é o pii mwo pie weeng ke pa apulie tong, ne he pwahamii Caa tong jeda he miiden. 3310.33 Maréko 8.38; Luka 9.26; 2 Timoté 2.12Kehe wo pana e pii, ne he pwahamii ni apulie, pie time e uce temehiéo, ke woéo mwo, ke é o te pii, ne he pwahamii Caa tong jeda he miiden, pie time é uce temehieng.»
Lé pipiiden ne ni apulie mu kong
3410.34−36 Luka 12.51−53«Geé nemwo niimihi pie é âbé beme é pébé a péém ne pwo bwohemwo. Ûhu! Woéo pa watihen me time lé uce piténelé ne ni apulie10.34 Dernière phrase—Grek: Kehe [é pébé] a teua.. 3510.35 Miché 7.6Be é âbé me é pineité lupwo pwéénemeewa, me lu téénemeewa, me lu amwaan.36Ke wo lépwona lé mu ha a mwa te pa apulie, ke bo woélé lépwona lé pwotahi ne kon.» Miché 7.6
Geé patupwo ni mulihewé me dong
37«Wo paceli te junihe eânimen de lu nyaa me caa ten kojaéo, ke time uce jan me pa acémun dong. Ke wo pana te junihe eânimen de pa naîn, me ê naîn kojaéo, ke time uce jan me pa acémun dong. 3810.38−39 Mataio 16.24−25; Maréko 8.34−35; Luka 9.23−24, 17.33; Ioane 12.25Wo pana time e uce canihi a *kuricé ten, me e âbé céing, ke time uce jan me pa acémun dong. 39Ke wo pana nimen me e cile a mulihen, ke e o patieden. Kehe wo pana e patieden a mulihen mu kong, ke e o bo tooli *a ju mulip.»
Wo pana e hegikewé ke e hegiéo
4010.40 Maréko 9.37; Luka 10.16; Ioane 13.20«Hemepie e hegikewé wo pace céiu apulie, ke woéo pana e hegiéo. Ke wo pana e hegiéo, ke e hegi mwo pana e neéo bé. 41Ke mepie e hegi pace péroféta mu ko ana pa péroféta, ke o bo pwo ace cemen celi pwohewii ana ne te ni péroféta. Ke mepie e hegi pace céiu apulie celi e *mwomwon ne he pwahamii Padué, be e mwomwon, ke o bo pwo ace cemen celi pwohewii ana ne te pana e mwomwon. É pii tewé a juuju pie: 42Mepie e ne ace mwoûdu ko tabe bwala te ace pibéé ni cuwo nahi ewa ce, be pa acémun dong, ke e bo hegi mwo ace cuhin.»
111É he e pii ati ni pihuô naa wo Iésu te lépwo 12 acémun den, ke e engen mulang, ke e â he ni béé pwomwo ubwo ne ha a duaan naa. Ke e pacémuni ni apulie, ke e pipatemehi telé a Pwooti Wâé.
Pa Mesia na lé ucéieng
2É he e mu he karépu wo *Ioane pa apipuu apulie, ke e téne a jepule ko Kériso, me nina e pwo. Ke e pahede lépwo béé acémun den, 3beme lé â tahimwo Iésu pie: «He caa te wogo kuti pali *Mesia li me e bo tuiebé? Ai, me geme mwo te ucéi pace céiu?»
4Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Geé mwojuia mwo, me geé â piuti te Ioane nina geé téne, me nina geé alihi. 511.5 Ésaïe 35.5−6, 61.1Be lé caa niê mwo wo lépwo bwi; ke lé caa engen ehi wo lépwo tebwa; ke caa wâé mwo wo lépwona katia jélé; ke lé caa téne mwo wo lépwona bwéjé jélé; ke lé caa mulie cemwo wo lépwo amele; ke lé caa hegi a Pwooti Wâé wo lépwona tice delé! 6Adéi pana e ali temehiéo, me céihi ne kong11.6 Ai, Adéi pana time e uce piâ ité [koja Padué] mu kong.!»
E cihe ko Ioane wo Iésu
7Ke me lé mwojuia mwo wo lépwo acémun de Ioane, ke e pii wo Iésu te ni apulie na lé mu lang pie: «É he li geé â ha a da me geé téne Ioane, ke he ade aceli geé â alihi? [Pa apulie na pipwoééhen na e pwohewii] a womeéle celi e papenemihi na a dan? 8Ûhu! Ke kona he ade aceli geé â alihi? Pace céiu apulie celi e cuwohe ace epwén celi nihe wâé? Ûhu! Be nina te junihe wâé ni epwénelé, ke nina lé mu he ni pwomwo he daame! 9Te ade aceli geé â alihi? Pace céiu péroféta? Éa, ke é pii tewé pie: Wo panaa, ke pa péroféta ubwo! 1011.10 Malachie 3.1; Luka 1.76Be te wo Ioane kuti, na e piieng wo Padué ne he ni tii iitihi pie:
É bo neole pa apipépwooti tong.
E bo ânebuhem,
me e pwopweehi a pwaadeniim.» Malachie 3.1
11[E pii mwo wo Iésu pie]: «É pii tewé a juuju pie: Te tice pace apulie pwo bwohemwo, celi e piwéden koja Ioane pa apipuu apulie. Kehe icehi ana wo pana te nihe wahin nang ne ha a *Mwametau he Miiden, ke te nihe piubwo nang koja Ioane. 1211.12−13 Luka 16.16Tabuhi ha a benaamwon na e pipuu apulie wo Ioane dieli jenaa, ke lé hane ne ni apulie, me lé ne, ne éni pwo bwohemwo, a Mwametau he Miiden ko ni niihelé11.12 Ne…ko ni niihelé—ai Cubwoni. Omehi Luka 16.16.. 13Be é ânebuhe Ioane, ke ni *patén de Moosé, me ati ni péroféta, ke lé pipatemehi te ni apulie [pie e o caa ne a Mwametau ten wo Padué]. 1411.14 Malachie 3.23; Mataio 17.10−13; Maréko 9.11−13Geé céihi ne ko nina é pii tewé: Wo Ioane, ke wo péroféta *Élia li me e bo âmwobé11.14 Wo péroféta Élia li me e bo âmwobé—Lé pii ne ni péroféta ânebun pie, e bo âbé wo pace péroféta celi e pwohewii péroféta Élia, ânebuhe a bwo tuiebé te pa Mesia..
15«Wo paceli pwo ce pwojéénen me e téne, ke wâé heme e téne!»
Lé pipiikemu me Ioane
16-17«É bo pipwohewii ne ko ace de ni apulie jenaa? Lé pwohewii ni cuwo nahi ewa na lé pidaataa ha apimu te ni apulie. Be [muhi te ni béén me lé jele me ni béélé]. Ke lé pii telé ni béélé pie: “Geme cuu oopwé tewé, ke time geé uce pwolu. Ke geme pwo a nyebi ko mele, ke time geé uce é!”
«Ni apulie jenaa, ke pwohewii ni cuwo nahi ewa naa, 18be e tuiebé wo Ioane pa apipuu apulie, ke e pawie wiinaado he ni béé benaamwon, ke time e uce ûdu tabe megele, ke lé pii ne ni apulie pie: “Pwo duéé kon!”
1911.19 Mataio 9.14«Ke é tuiebé, woéo pa Nahi Apulie, ke é wiinaado me ûdu [pwohewii ni béén]. Ke lé pii ne ni apulie pie: “Wo paje, ke te junihe pa aûdu, ke pa awiinaado! Ke e pabéé ni atai mwani, me ni béé apulie na ta jélé!”
«Kehe [a juuju ana nye mu pii pie]: “Nye alihi temehi a pitemang ne he ni bwomu [te nina lé mulie ha a pitemang].”»
Lé pwocuhinaado ne nina muhi telé me lé céihi
20Ke e cihe me mwoiu te ni apulie wo Iésu ne he ni pwomwo ubwo ko ni *pipwojunuun na hiwon na e caa pwo ne hen, be time lé uce pitaatééhi ni mulihelé.
2111.21−22 Ésaïe 23; Ézékiel 26―28; Joël 4.4−8; Amos 1.9−10; Zakari 9.2−4Ke e pii telé pie: «Geé pipwocile, wogewé ni apulie Korazin me Betsaïda! Be o bo ne cuhinaado tewé! Be é caa pwo ni naado na nihe ubwo ne pelewé [ke time geé uce céihi]! Geé cuwoteeke niimihi lupwo pwomwo ubwo Tir me Sidon11.21 Tir me Sidon—Lupwo amu na time uce lupwo amu ko a Isaraéla. ânebun [be te nihe ta ni huô te ni apulie lang]. Kehe icehi ana hemepie lé alihi ana é pwo ne pelewé, ke wieli caa te é bwolihi celi lé taatééhi ni mulihelé. Ke me lé o habwii ko ace bwo cuwohe cang delé, me pitimilé he dep11.21 Cuwohe cang…pitimilé he dep—Ana lé pwo wo lépwo Juif heme lé pininim, ai heme lé é.. 22Be é pii tewé a juuju pie: É ha ace Tan celi e bo tauti ni apulie wo Padué, ke o te junihe ubwo ace cuhinaado tewé koja lépwo Tir me Sidon.
2311.23 Genèse 19.24−28; Ésaïe 14.13−15«Ke te piwien ne mwo kowé, wogewé ni apulie Kapernaüm. Be geé niimihi pie pwonaado ne kowé, ke geé pwohewii Padué11.23 2e phrase—Grek: Kona geé taa he miiden?. Ûhu! E bo nekewé ole céii lépwo amele! Be e pwo ni naado na te junihe ubwo ne pelewé. É hemepie e pwo ni naado naa ne *Sodome, ke wieli me e o mwo teko mu jenaa a pwomwo ubwo naa. 2411.24 Mataio 10.15; Luka 10.12Ke é pii tewé a juuju pie: É ha ace Tan celi e bo tauti ni apulie wo Padué, ke o te junihe ubwo ace cuhinaado tewé koja lépwo *Sodome!»
Padué Caa me ni naîn
2511.25 1 Korénit 1.26−29É ha a benaamwon naa, ke e pii wo Iésu pie: «É pwo-olé tem, go Caa, Padaame he a miiden me a bwohemwo, be go neduwohi ni naado naa koja lépwo atemehinaado me lépwo apitemang, ke go habwii te lépwona time lé uce cémun11.25 Lépwona time lé uce cémun—Grek: Ni cuwo nahi ewa.. 26Be te âcehi ana te nimem kon.»
2711.27 Mataio 28.18; Ioane 1.18, 3.35, 10.15, 17.2; Filipi 2.9[Ke e pii te lépwona lé téneeng pie]: «Ati nina e pele Caa tong, ke e caa ne tong. [E caa te pihabwiieng dong, beme é temehieng ehi.] Te weeng cehi na e temehiéo, woéo pa Naîn. Ke te woéo cehi na é temehieng, ke é habwiieng te ni béén beme lé temehieng mwo.»
É bo pwo me geé mwaale
2811.28 Jérémie 31.25«Geé âbé céiiéo, wogewé nina junihe téé ni âneule tewé, ke mwaale gewé. Be é bo ne ce mwaale tewé. 29Geé pé a âneule na é ne tewé, ke geé engen ne ko ni pihuô tong. Be pana bwala a pating, ke é pwo me piwahin jo. Ke me geé âbé céiiéo, ke geé o tooli a ju mwaale. 3011.30 1 Ioane 5.3Éa, be a âneule na é ne tewé, ke te ju pwia, ke ni pihuô tong, ke te ju ticecoon a bwo âcehin.»
12Pa eapwihi a tan iitihi
112.1 Deutéronome 23.26É ha a céiu *tan iitihi, ke lé [uti a pwaaden na e] pitahagéi ni apwoamu wo Iésu me lépwo acémun den. Ke mene lépwo acémun den, ke lé te pwo me tabwo ni ace blé, ke lé wii.
212.2 Exode 20.10Ke me lé alihi anaa wo lépwo *Farasaio, ke lé pii te Iésu pie: «Go alihi ana lé pwo ne ni acémun dem! Be a naado na iitihi, ha a *tan iitihi!»
312.3 1 Samuel 21.2−7Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Kona time geé mu uce pine ne he ni tii iitihi ana e pwo wo pa daame *Davita? Be é ha a céiu tan, ke menelé, woélé me ni béén. 412.4 Lévitique 24.5−9Ke e taa ha a *mwaiitihi [na pwo ko mwaanu]. Ke e pé ni pwoloa na ne me de Padué, ke lé eni me ni béén. Kehe ni pwoloa naa, ke te ni *apwoâpwailo cehi na pwo mwomwon delé me lé eni.
512.5 Nombres 28.9−10«Ke geé pine ne mwo he ni *patén de Moosé pie: Lé penem ha a mwaiitihi he ni tan iitihi wo lépwo apwoâpwailo. Ke time uce ta ne he pwahamii Padué! 612.6 Mataio 12.41−42Ke é pii tewé pie: E éni ana junihe piwéden koja a mwaiitihi! 712.7 Osé 6.6; Mataio 9.13Be e pii wo Padué ne he ni tii iitihi pie: Time uce a âpwailo ko wota ana wâé tong. Kehe nimung ko a pipwoééhe.Osé 6.6
«Ke wogewé, ke time geé uce temehi ace bwomune a pwooti naa, be geé tauti ni apulie ce, na time lé uce pwo celi ta ne he pwahamii Padué. 8Ke woéo pa Nahi Apulie, ke pa eapwihi a tan iitihi.»
E pwo me tieden a cunu ha a tan iitihi
9É alecehen, ke e taa ha a *mwotapitihi wo Iésu. 1012.10 Luka 14.3Kehe e ko mu lang wo pa apulie na mele a in.
Ke nime ni Farasaio me [lé alihi aceli e o pwo wo Iésu, beme] lé o bo pipé ne kon. Ke lé te pwo me tahimwoeng pie: «He te pwo mwomwon denye, me genye pwo me tieden ace cunu ko pace céiu apulie ha a tan iitihi?»
1112.11−12 Luka 14.5Ke e hegi ne telé pie: «É hemepie e tupwo ne ha ace pwon ace muto tewé celi te ju céiu nang, ha ace tan iitihi, ke kona geé o pwo de? Geé â céieng da mu ha a pwon! 12Be te junihe pipwonaado ne ko pa apulie koja a muto! Ke é mu ko anaa, na te ne me nye pwo ana wâé ha a tan iitihi.»
13Ke e pii te pali apulie pie: «Go cinebé a im.»
Ke e cine ngen a in, ke caa te wâé mwo kuti, pwohewii a céiu.
1412.14 Ioane 5.16Ke wo lépwo Farasaio na lé mu lang, ke lé wie mu ha ali mwotapitihi. Ke lé â pwopitihi, beme lé hane ace bwopwonen me lé taunu Iésu.
Pa eabwé na pipégalieng
15Me e téne wo Iésu pie, lé ko pihane ace bwopwonen me lé taunueng, ke e engen mu ha a duaan naa. Ke hiwon ni béén na lé âcéin, ke e pwo me tieden ni cunu kolé. 1612.16 Mataio 8.4; Maréko 3.12Ke e cihe me mwoiu ne kolé pie: «Geé nemwo pipatemehiéo!»
17Ke ni naado naa, ke e tuie, beme e pacuwohi ali e pii wo Padué, na e pwaadeniin bé wo péroféta Isaia pie:
1812.18−21 Ésaïe 42.1−412.18 Mataio 3.17Weengi pa eabwé tong,
na é caa pipégalieng,
pana te junihe eânimung den.
É ne kon a *Jenen Iitihi tong,
ke e bo pipatemehi te ni bele
a juuju ke a bwo celuimilé.
19Time e o uce cihe okéé,
ke time e o uce cihe me ubwo,
ke time nye o uce téneeng
heme e wiikau pwo pwaaden.
20Time e o uce tubwi
ni womeéle na caa hajii.
Time e o uce taunuhi ace miû
celi caa tice niihen.
Time e o uce tanahi
ni apulie na tice niihelé.
E o wonaa a bwo penem den,
dieli e o bo â piwéden
a mwomwon ke a juuju.
21Ke lé bo tai céihi ne kon
ati ni bele.Ésaïe 42.1−4
Pwo mwomwon den me e peni ni duéé
22Lé pébé céii Iésu pa céiu apulie na bwi nang, ke huuhu nang, be pwo duéé kon. Ke e pwo me wâé nang wo Iésu. Ke e cihe, ke e niê mwo.
23Ke lé téetihi ati ne ni apulie, ke lé pipii telé pie: «Mepwo wo paje, ke wieli wo pali piebehi Davita, pali *Mesia li genye tee ko ucéieng?»
2412.24 Mataio 9.34, 10.25Kehe icehi ana lé pii wo lépwo Farasaio pie: «Ûhu! Wo pa apulie ce, ke e penem ko a junuu Caatana12.24 Caatana—Bélzébul. Omehi Caatana ne ha a Niinaado (Vocabulaire) ha anebwén ko a tii., pa daame he ni duéé! Be é mu ko anaa, na e peni ni duéé.»
25Ke e te temehi ni bwo niimihinaado telé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Hemepie e te pipwopa ne mwo kon ace céiu mwametau, ke a mwametau naa, ke o tanahi. Ke mepie e te pipwopa ne kon mwo ace céiu pwomwo ubwo, ai ace céiu pwomwoiu, ke o pwocoon me e mu mang! 26Ke mepie e cibéé ni duéé wo Caatana, pa daame he ni duéé, ke e o te pipwopa ne mwo kon! Ke kona e o woté ko ace bwopwonen me e cumang a mwametau ten? 27Geé pii pie, é peni ni duéé ko a junuu Caatana. Ke hemepie wonaa, ke kona woo celi e ne te ni bééwé ce junuun me lé peni ni duéé? Be lé habwii pie, geé getiéo.
2812.28 Apostolo 10.38; 1 Ioane 3.8«Ûhu! É peni ni duéé ko a Jenen Iitihi te Padué. Ke [é hemepie nimewé kon, ke te jan me geé alihi temehi pie] e caa tuiebé pelewé na a *Mwametau te Padué!
29«É hemepie nimenye me nye taa ha a mwa te pace céiu apulie na pwo niihen, me nye pé ni naamuun, ke wâé heme nye mi cieeng. É mulang, ke genye bwobe pé ni naamuun mu ha a mwa ten. 3012.30 Maréko 9.40; Luka 9.50Wo pana time uce pa bééng, ke e cubwoniéo. Ke wo pana time e uce picani tong me gemu taineibuhi, ke e papiidenihi.»
Lé cihe me ta ne ko a Jenen Iitihi
3112.31 Ébéru 6.4−6«É pii tewé pie: O jan me pineu ni apulie na lé cihe me ta ne ko Padué. Kehe wo paceli e cihe me ta ne ko a Jenen Iitihi, ke time o uce pineuhi ni ta pwo ten. 3212.32 Luka 12.10Ke o jan me pineu paceli e cihe me ta ne kong, pa Nahi Apulie. Kehe mepie e cihe me ta ne ko a Jenen Iitihi, ke o time uce jan me pineuhi ni ta pwo ten, ne ha a mulie ce, ke é ne mwo ha a *mulie dieli mwo.»
A acuwo me ni acehin
3312.33 Mataio 7.16−20«A acuwo na wâé, ke e te ne ni acehin na wâé [me wii]. Ke a acuwo na ta, ke e te ne ni acehin na ta. Be nye o te temehi a acuwo mu ko ni acehin. 3412.34 Mataio 3.7, 15.18; Luka 3.7, 6.45[Ke wonaa mwo ne kowé] be geé o woté ko ace bwopiine ce naado celi wâé, wogewé ni nahi bwien, ke ni agele? Be nina e paobaanihi a pwonime pa apulie, ke weengaa nina e wie pwon heme e cihe. 35Ni naado na wâé, ke e te âbé mu ko pa apulie na wâé nang, be wâé a pwonimen. Kehe ni naado na ta, ke e te âbé mu ko pa apulie na ta nang, be ta a pwonimen.
36«Éa, é pii tewé a juuju pie: O bo pwo a Tan na e bo tauti ni apulie hen wo Padué. E bo muko pétaapwo tautilé ko ni pwooti ta na lé pipii hauli. 37Te é mu ko ni pwooti na go pii, na e bo te pihuôhi wo Padué pie, o pwocuhinaado tem, ai o celuimiko.»
Nimelé me lé alihi ce inenaado @ na pwojunuun
3812.38 Mataio 16.1; Luka 11.16; Ioane 6.30É ha a céiu tan, ke lé âbé céii Iésu ne ni béé *dotéén ko patén me ni béé Farasaio, ke lé pii ten pie: «Pa apipune, go pwo ace *pipwojunuun me geme alihi.»
3912.39 Mataio 16.4; Maréko 8.12Ke e hegi ne telé pie: «É mu ko ade na geé tee cuwo ko ilehi ce pipwojunuun, wogewé ni apulie jenaa? Te junihe ta gewé [be time geé uce piténede Padué!] O te tice mwo ace céiu pipwojunuun celi geé mwo alihi mwo, koja ali e too péroféta Jonas ânebun. 4012.40 Jonas 2.1Be li cié li tan den, ke cié bwénin tina ali pilehe ikua. Ke te piwien ne mwo kong, pa Nahi Apulie, be cié ni tan, ke cié ni bwéning, tina a pule.
4112.41 Jonas 3.5«E â Ninive wo Jonas, ke e pwopune te ni apulie lang. Ke lé téne a pune ten, ke lé pininim, ke lé pitaatééhi ni mulihelé. Kehe te e éni pelewé wo pa céiu apulie na e te nihe piwéden koja Jonas. Ke é ha a Tan na e bo tauti ni apulie hen wo Padué, ke wo lépwo Ninive, ke lé o cuwoda ânebuhewé, wogewé ni apulie jenaa, ke lé o pipé ne kowé! [Be muhi tewé me geé pininim, ke me geé bitekewé!]
4212.42 1 Rois 10.1−10«[Ke geé te temehi mwo a jepule ko] ê toomwo daame ha amu Saba bwolihi. Be li e âbé mu ha amu ten na te junihe e ité, beme e téne pa daame *Solomona na oba nang ko a pitemang. Kehe te e éni pelewé pa céiu apulie na e te junihe piwéden koja Solomona! Ke é ha a Tan na e bo tauti ni apulie hen wo Padué, ke e bo cuwoda ânebuhewé ê toomwo daame naa, ke e bo pipé ne kowé, wogewé ni apulie jenaa. [Be muhi tewé me geé téne.]»
A bwo engen ke mwojuia te ni duéé
43«[Geé cuwoteeke téne ani]: Hemepie pwo duéé ko pace céiu apulie, ke me e wie mu kon, ke e â wé? E âdé ke âbé he ni duaan na ticie hen. Be e hane ace duaan celi me e mu hen, kehe icehi ana time e uce tooli. 44Ke e niimihi pie, ‘É o mwojuia ngemwo ha ali pomwa tong.’ Ke e mwojuia, ke e tooli ali mwa he tice ânen, ke te ju balé hen ehi, ke pwoiipihi ehi. 4512.45 2 Pétéru 2.20Ke e â hane ni duéé béén na 7 jélé, na te junihe ta jélé kojaeng. Ke lé taa pimu ha ali mwa. Ke wo pa apulie naa, ke bwo junihe ta nang mwo kojan ânebun! Ke o wonaa celi e o tuie ne kowé, wogewé ni apulie na ta gewé jenaa.»
A ju pwomwoiu te Iésu
46É he e mwo teko cihe ne ko ni apulie wo Iésu, ke lé tuiebé wo nyaa ten me lépwo ciéén, ke lé âbé cuwo pwomwo, be lé haneeng beme lé picihe.
47Ke e pii ten wo pa céiu apulie pie: «Aje, élé âoté pwomwo wo nyaa tem me lépwo ciéém. Be lé ko haneko me lé cihe tem12.47 A niide a tii naa, ke te tieden he ni béé tii iitihi he pwo grek..»
48Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «He woo êce nyaa tong? Ke wooélé lépwoce ciééng?»
49Ke e hiido lépwo acémun den, ke e pii pie: «Geé alihi, be woélé-ni ni nyaa tong me ni ciééng. 5012.50 Roma 8.29Be wo pana e pwo ana te nime Caa tong kon, Padué na e jeda he miiden, ke te weengaa kuti pa âjiénung, ke ê pwaadeniing, ke ê nyaa tong.»
13A ocine ko pa apicemi
1É ha a tan naa, ke e wie mu ha a mwa he na e pimu lang wo Iésu, ke e ole ticepwon. Ke e tebwo13.1 E tebwo—A bwopwonen de lépwo apipune ne pele lépwo Juif., beme e pacémuni ni apulie. 213.2 Luka 5.1−3Ke caa â hiwon ni apulie na lé âbé céiieng. Ke é mu ko anaa, ke e taa pwo a céiu ong, ke e tebwo. Ke lé te mu jeda ticepwon ne ni apulie.
3Ke e pwo-ocine he e pacémunilé ko ni naado na hiwon. Ke e pii telé pie: «Geé téne! E bwo mu wo pa céiu apulie, ke e bwo wie ha a céiu tan, beme e tagiliihi ni âdaanu.4Ke é he e ko tagiliihi, ke lé tupwo nge pwo pwaaden ni béé pidenaado. Ke lé âbé ne ni meni, ke lé wii ati. 5Ke ni béén, ke lé tupwo ne ha a wii péi. Ke lé piepin ko cim, be time uce hiwon ni pule lang. 6Kehe icehi ana me e niê na a téale, ke éle li nahi âdaanu, ke lé meiu, be te tice waan. 7Ke ni béén, ke lé tupwo ne ha awieme ni mwawi ubwo13.7 Mwawi ubwo—Grek: Acuwo pwo dan (plantes épineuses).. Ke me lé tai picim, ke lé taunuhi li pidenaado. 8Ke ni béén, ke lé tupwo ne ha a pule na wâé. Ke lé aca; ke ni béén ke 100 ni acehin, ke ni béén 60, ke ni béén 30.» 9Ke e pii mwo telé wo Iésu pie: «Wo paceli pwo ce pwojéénen me e téne, ke wâé heme e téne!»
É ko ade na go mu pwo-ocine telé?
10Lé âbé mwonu Iésu wo lépwo acémun den, ke lé tahimwoeng pie: «É mu ko ade na go mu pwo-ocine te ni béén, heme go cihe ne kolé?»
11Ke e hegi ne telé pie: «E ne tewé wo Padué, me geé temehi a ju bwomune a Mwametau ten. Kehe icehi ana time uce jan ne ko ni apulie ati. 1213.12 Mataio 25.29; Maréko 4.25; Luka 8.18, 19.26Be wo pana caa pwo ne ten, ke o ne mwo pwon ce béén, beme pihiwon den. Kehe wo pana te tice ten, ke o pétaabwon kojaeng a nehinaado na mwo e pelen. 13É mu ko anaa, na é pwo-ocine telé, heme é pacihelé. Be lé omehi, kehe time lé uce alihi temehi; ke lé téne, ke time lé uce téne temehi. 1413.14 Ésaïe 6.9−10; Ioane 12.40; Apostolo 28.26−27Ke weengaa a bwo pacuwohi na ali e pii wo Padué ne kolé, na e pwaadeniin bé wo péroféta Isaia pie:
Geé o te téne taaci,
kehe time geé uce téne temehi.
Geé o te omehi taaci,
kehe time geé uce alihi temehi.
15Mwoiu a puni a puapulie ce.
Capuhi ni pwonimelé.
Bwéjé ni pwojéénelé.
Bwi ni naamiilé.
Be time uce nimelé me lé alihi
ko ni naamiilé,
ke me lé téne ko ni pwojéénelé,
ke me lé temehi ko ni pwonimelé.
Te muhi telé me lé bitelé bé céiiéo,
me lé taatééhi ni mulihelé,
ke me é o pwo me wâé jélé!» Ésaïe 6.9−10
1613.16−17 Luka 10.23−24«Ke hemepwo wogewé, ke geé pipwodéén, be geé alihi ko ni naamiiwé, ke geé téne ko ni pwojéénewé. 17É pii tewé a juuju pie: Hiwon ni péroféta, ke hiwon ni apulie na mwomwon jélé, na te nihe nimelé me lé alihi nina geé alihi, kehe time lé uce alihi temehi. Ke nimelé me lé téne nina geé téne, kehe time lé uce téne.»
A bwopiine a ocine ko pa apicemi
18«Geé téne a bwopiine a ocine ko pa apicemi: 19Ni béé pidenaado, ke lé tupwo nge pwo pwaaden. [A pwaaden] ke ni apulie na lé téne a pwooti ko a Mwametau, ke time lé uce temehi. Ke e tuiebé wo *Caatana, pana ta nang, ke e céi mwo a pwooti na caa cemi ne he ni pwonimelé.
20«Ke ni béé pidenaado, ke lé tupwo ne ha a wii péi. [A wii péi] ke ni apulie na lé téne a pwooti, ke lé epin me lé hegi ha a pipwodéén. 21Kehe icehi ana te tice waan ne kolé a pwooti na lé téne. Ke lé te pitaatééhi ni bwo niimihinaado telé. Hemepie e tuie ne kolé a tacebwén me pwo nina ta ne kolé, watihen a pwooti te Padué, ke lé patieden ni céihi telé.
2213.22 Luka 12.16−21; 1 Timoté 6.9−10,17«Ke ni béé pidenaado, ke lé tupwo ne he ni mwawi ubwo. [A pule naa] ke ni apulie na lé téne a pwooti, kehe icehi ana pinekepé ni pwonimelé ne ko ni naado na e tuie ne pwo a bwohemwo ce. Ke lé téte cehi mwani me ni naamuu bwohemwo. É mu ko ninaa, ke e taunuhi a pwooti, ke te tice acehin.
23«Ke ni béé pidenaado, ke lé tupwo ne ha a pule na wâé. [A pule naa] ke ni apulie na lé téne a pwooti, ke lé temehi, ke pwo acehi a pwooti ne kolé: ni béén ke 100 acehin, ke ni béén ke 60, ke ni béén ke 30.»
Ni béé ocine ko a Mwametau
A meté na ta
24E pwo mwo a céiu ocine wo Iésu, ke e pii te ni apulie pie: «A *Mwametau he Miiden ke pwohewii ani:
«E bwo mu wo pa céiu apulie, pa apwo âdaanu. Ke e bwo tagiliihi ni pidenaado na wâé ne ha apwoamu ten. 25Kehe icehi ana é he bwén, he e ko pule, ke e bwo tehenebé wo pa apipwokon, ke e tagiliihi ni âdaanu na ta, ha awieme ni âdaanu na wâé, ke e engen.
26«Ke lé cim ne li âdaanu li wâé, ke lé aca. Ke lé te cim mwo li âdaanu li ta. 27Ke me lé alihi anaa ne ni apenem ha apwoamu, ke lé pii te pali eapwihi ali apwoamu pie: “Go te alihi, go pa daame, be li go tagiliihi li âdaanu li wâé ha ali apwoamu tem. Ke kona lé âbé mu wé ne ni âdaanu na ta na élé hen?”
28«Ke e hegi ne telé pie: “Ûhu, wo pa apipwokon na e pwo anaa.”
«Ke lé pii ten pie: “Kona o te nimem me geme â tewii taabwon ni âdaanu na ta?”
29«Ke e hegi ne telé pie: “Ûhu! Be mepie geé tewii ni âdaanu na ta, ke geé o tewii ne pehi ni âdaanu na wâé. 30Kehe geé te nelé me lé te picim ibu, die ha a pitii âdaanu. Ke é bo pii te ni apenem dong pie, me lé mi taineibuhi ni âdaanu na ta, me lé cini, ke me lé ne ni âdaanu na wâé ha a mwoâdaanu tong.”»
A pide moutarde
31E pwo mwo a céiu ocine telé wo Iésu, ke e pii telé pie:
«A Mwametau he Miiden, ke pwohewii a pide moutarde na e cemi wo pa céiu apulie ha a cereda ten. 32A cuwo nahi pidenaado na te junihe wahin. Kehe icehi ana me e cim, ke te junihe ubwo nang koja ati ni naado na nye cemi he ni cereda. Ke lé âbé ne ni meni, ke lé pwo ni mwonahilé ne he ni dihen, be caa â acuwo na junihe ubwo.»
A nyaa te pwoloa
33E pwo telé mwo a céiu ocine wo Iésu, ke e pii pie: «A Mwametau he Miiden, ke e pwohewii mwo a nyaa te pwoloa13.33 Nyaa te pwoloa—Levain. na e pé ê céiu toomwo, ke e iluuhi neibu me a 25 kilo ko farine dieli e â cibu da ali pwoloa!»
É mu ko ade na e pwo-ocine wo Iésu?
34Ati ninaa, ke e pii telé he ocine wo Iésu. Be e te cuwo ko pwo-ocine telé heme e pacihe ni apulie. 3513.35 Psaume 78.2E wonaa, beme e pacuwohi ali e pii wo Padué na e pwaadeniin bé wo pa péroféta ten pie:
É bo pwo-ocine heme é pacihelé.
É bo pii ni naado na neduwohi
mu ha atabuhi ko a bwohemwo.Psaume 78.2
A bwopiine a ocine ko a meté na ta
36Lé engen koja ni apulie wo Iésu me lépwo acémun den, ke lé â pwomwo. Ke é nelang, ke lé pii ten pie: «Go cuwoteeke pii teme ace bwopiine ali ocine li go pii ne ko ni meté na ta.»
37Ke e hegi ne telé pie: «Wo pana e tagiliihi ni pidenaado na wâé, ke woéo pa Nahi Apulie. 38-39A apwoamu, ke a bwohemwo. A pide âdaanu na wâé, ke ni nahi a Mwametau. Wo pa apipwokon, ke wo Caatana, pana ta nang. Ke a pide âdaanu na e cemi, ke ni naîn, [ke ni apulie na e kolé a duéé]. Ke a pitii âdaanu, ke anebwén ko a bwohemwo. Ke ni apenem, ke ni *âcélo. 4013.40 Ioane 15.6Ke lé bo tai ni pidenaado na ta, ke lé cini ne pwo miû. O wonaa ace [bwopwonen ne ko ni naî Caatana] ha anebwén ko a bwohemwo.
4113.41 Mataio 24.31, 25.31; Maréko 13.27«Be woéo pa Nahi Apulie, ke é bo nebé ni âcélo tong. Ke lé bo pétaabwon mu ha a Mwametau tong nina lé pwo nina ta, me lépwona lé pwo me tieden ni céihi13.41 Lé pwo me tieden ni céihi—ai Lé pwo me lé pwo nina ta. te ni béén. 4213.42 Mataio 8.12Ke lé o bo tahilé da pwo a miû na ubwo. Ke é nelang he na lé o é me piwii pecuwo.
4313.43 Daniel 12.3«Ke ni béén na mwomwon jélé ne he pwahamii Padué, ke o pwomelaan jélé pwohewii a téale13.43 O pwomelaan jélé pwohewii a téale—A bwopiinen pie, e bo te junihe adéilé ke pipaunulé wo Padué. Ke lé o mu pelen ne ha a bwo ubwo na a wâé ten. ne ha a Mwametau te Caa telé. Wo paceli pwo ce pwojéénen me e téne, ke wâé heme e téne!»
Ni wâé na neduwohi
44«A Mwametau he Miiden, ke pwohewii ni mwani megele na te junihe pwonaado ne kon, na neduwohi ha apwoamu. Ke e tooli wo pa apenem ha apwoamu. Ke e te junihe pipwodéén kuti, ke e te neduwohi mwo. Ke e icuhi ati nina eten, ke e pwocuhi a apwoamu naa.»
A perle na te junihe wâé
45«A Mwametau he Miiden, ke pwohewii mwo a perle na te junihe wâé, ke te junihe ubwo a cuhin. Pwo pa céiu a-icu, na e hane perle. 46Ke e tooli a perle naa. Ke e te icuhi ati kuti nina e pelen, beme e pwocuhin.»
A pua
47«A Mwametau he Miiden, ke pwohewii mwo a pua, heme nye tahi ole he jié, ke e pé ni muko pétaapwo ikua. 48Ke genye pé da huâiu, ke genye tai ni ikua na wâé, ke genye ne he ni élele. Ke genye tahi taabwon ni ikua na ta. 49Ke o wonaa ha anebwén ko a bwohemwo, be e bo pahede ni âcélo ten [wo Padué]. Ke lé o pineité nina lé *mwomwon ne he pwahamiin, me ni béén na time lé uce piténedeeng. 5013.50 Mataio 13.42; Luka 13.28Ke lé o bo tahi ni béén na time lé uce piténedeeng ne ha a miû na ubwo. Ke é nelang he na lé o bo é me piwii pecuwo.»
Ni muko pétaapwo wâé
51E tahimwo ni acémun den wo Iésu pie: «Kona geé te temehi ni ocine naa?»
Ke lé hegi ne ten pie: «Éa.»
52Ke e pii telé pie: «Wo pa *dotéén ko patén na caa pa apulie ha a Mwametau he Miiden, ke e pwohewii pa céiu eapwihi pwomwo na e pipégali mu he ni wâé ten nina mwo coho, me nina caa bwolihi.»
Time lé uce céihi ne kon ni Nazaret
53Me e pii ati ni ocine naa wo Iésu, ke e engen mu ha a duaan naa. 5413.54 Ioane 7.15Ke e â Nazaret, he na ubwo nang ne hen. Ke e pacémuni ni apulie [ko a pwooti te Padué] ne ha a *mwotapitihi.
Ke lé te junihe téetieng, ke lé pitahimwolé pie: «He woo na e pacémunieng? Kona e âbé mu wé ni bwo temehinaado ten, ke ni *pipwojunuun na e pwo? 5513.55 Ioane 6.42Be pali naî pali apenem ko ba-acuwo! Pali naî Maria, ke pa cuwo Cang, me José13.55 José—ai Josef., me Simon, me Jude! 56Ke lé teko mulie pelenye ni toomwo pwaadeniin! Ke he woo na e ne ten ni naado na e pwo?»
5713.57 Ioane 4.44Ke lé pitaaba ne kon wo lépwo Nazaret, ke te muhi telé me lé céihi ne kon. Ke e pii telé pie: «Au, mwolihi! Be wo pa péroféta, ke lé te paciitieng ati ne he ni amu, kehe te icehi ne ha amu ten!»
58Ke time e uce pwo ce pipwojunuun celi hiwon nelang wo Iésu, be time lé uce céihi ne kon.
14E mele wo Ioane pa apipuu apulip
1É ha a benaamwon naa, ke e piténe ni jepule ko Iésu wo *Érode Antipas, gupéno ne Galilé. 2Ke e pii te ni eabwé ten pie: «Wo pa apulie naa, ke wo *Ioane pa apipuu apulip, he e caa mulie cemwo mu ha amele! Ke weengaa a watihen me e pwo ni *pipwojunuun.»
3-414.3−4 Lévitique 18.16, 20.21; Luka 13.19−20Weengi a jepule ko a bwo mele te Ioane: Wo Érode, ke lu piaten me Érodiade, ê mwode Filip, pa âjiénen. Ke e mu te cuwo ko pii ten wo Ioane pie: «Te tice mwomwon dem me go pé ê toomwo naa.»
Ke e te pwo me imwi Ioane wo Érode, ke e cieeng, ke e neeng he karépu. 514.5 Mataio 21.26Nime Érode me e taunueng, kehe icehi ana mwotieng ko ni apulie, be a hiwon kolé, ke lé niimihi pie pa péroféta [te Padué].
6Ke é ha a tan na lé pipaunuhi a bwo âbeele te Érode, ke e pwolu he pwahamii ni apulie wo ê naî Érodiade.
Ke te junihe wâé te Érode. 7Ke e *piapwo ne ten pie: «É o ne tem ati celi go o ilehi kojaéo.»
8Ke e cineeng wo nyaa ten, beme e pii te pa daame Érode pie: «Go ne tong a puni Ioane ne ha ace tam.»
9-10Ke te junihe piwahin Érode. Kehe icehi ana e caa mi piapwo ne he pwahamii ni apulie ati. Ke e pahede ni coda ten nge ha a karépu, beme lé â tahagéi a hene Ioane. 11Ke lé pébé a punin ne ha ace tam, ke lé ne te êgi ewa toomwo. Ke wo êje, ke e pé nge céii nyaa ten.
12Ke é alecehen, ke lé âbé wo lépwo acémun de Ioane, ke lé pé a één, ke lé â neduwohi, ke lé â pipatemehi te Iésu ana e tuie ne ko Ioane.
Lé wiinaado ne ni apulie na 5000 jélé
Maréko 6.30−44; Luka 9.10−17; Ioane 6.1−15
13Me e téne ana e tuie ne ko Ioane wo Iésu, ke e te piengen cehi pwo ong, ke e â ha a céiu duaan na e ité, na te piticie hen. Kehe icehi ana lé piténe ne ni apulie, ke lé wie mu he ni mwopopwaalé, ke lé piâcéin nge ticepwon. 14Ke me e ele ole mu pwo ali ong wo Iésu, ke e alihi a pubu apulie na te junihe ubwo, ke e te junihe pipwoééhelé. Ke e pwo me wâé ni béén na cunu jélé.
15E caa pwo me e nuule a téale, ke lé âbé céiieng wo lépwo acémun den, ke lé pii ten pie: «O caa babwén, kehe apiticie éni. Go ne ngemwo ni apulie ce, nge he ni mwopopwaalé na e mwonu, beme lé o pé ce wiinaado telé.»
16Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Ûhu, wâé heme lé mu éni, ke me geé ne ce wiinaado telé.»
17Ke lé pii ten pie: «Time uce jan, be te ju nim ni pwoloa, ke alo lupwo ikua na e peleme!»
18Ke e pii telé pie, me lé pébé céiieng.
1914.19 Mataio 15.35−39; Maréko 8.6−10Ke nebwén, ke e pii te ni apulie pie, me lé tebwo he ni meté. Ke e pé li pwoloa li nim me lupwoli ikua. Ke e alehede da he miiden, ke e pwo-olé te Padué. Ke e ebii li pwoloa, ke e ne te lépwo acémun den, ke lé pipatihi ne ko ni apulie. [Ke e wonaa mwo ko lupwoli ikua.] 20Ke lé tai wiinaado ati, ke caa pwoluu jélé. Ke lé taineibuhi mwo ni nehi wiinaado telé, ke lé paobaanihi ni élele na 12 kon. 21A jéhi ni apulie aiu na lé wiinaado, ke e pwo 5000 jélé, ke time uce pine ni ewa me ni toomwo.
E engen pwo bwotabe wo Iésu
22Te ju é alecehen, ke e pii wo Iésu te lépwo acémun den pie: «Geé taa pwo ong, ke geé mi gaale ângedé ko a céiu goon.»
Ke e mwo te mu wo Iésu, ke e pamwojuiéhi mwo ni pubu apulie. 2314.23 Luka 6.12, 9.28Ke me e caa pinelé ati, ke e taa pwo juwole, beme e pwoiitihi, ke bwénieng nelang.
24Ke mepwo wo lépwo acémun den na lé mu pwo ali ong, ke caa élé ité koja a nicepwon. Ke e âbédelé na a dan; ke ni jié, ke taii ne ko ali ong.
25Ke caa é pwopwometan, ke e âbé céiilé pwo bwotabe wo Iésu. 2614.26 Luka 24.37Ke me lé alieng, he e ko engen pwo bwotabe, ke te junihe mwotilé, ke lé haa da ko miiden, be lé niimihi pie a duéé! 27Kehe icehi ana e te pwome pacihelé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Geé nemwo pwo me mwotikewé! Be woéo! Geé mwoiu!»
28Ke e pii ten wo Pétéru pie: «Padaame, mepie te wogo, ke go pwo me é oté céiiko ne pwo bwotabe.»
29Ke e pii ten wo Iésu pie: «Îgo, go opé!»
Ke e ole mu pwo ong wo Pétéru, ke e â céii Iésu pwo bwotabe. 30Kehe icehi ana mwotieng ko a dan [me ni jié] be ubwo, ke e te tabuhi kopi neole ha a tabe. Ke e toii da pie: «Padaame, go celuimiéo!»
3114.31 Mataio 8.26; Maréko 4.39Ke e te pétaa nge ko a in kuti wo Iésu, ke e pii ten pie: «Te junihe wahin kuti a céihi tem! É ko ade na pinekepé ne tem?» 32Ke me lu taa pwo ong, ke e cuwo ali dan.
33Ke lé tidihi jililé ati nina lé mu pwo ong, ke lé pipaunu Iésu, ke lé pii pie: «A juuju pie wogo, ke pa *Naî Padué!»
E pwo me wâé ni cunu ne Génésaret
34Lé caa nebwén ko tahagéi jié wo Iésu me lépwo acémun den. Ke lé tuie gaale ha a duaan na e mwonuhi Génésaret. 35Ke lé ali temehi Iésu ne ni apulie lang. Ke lé pipii ngen pitihi a duaan naa a bwo tuie ten.
Ke lé tai pébé céiieng ati ni cunu. 3614.36 Mataio 9.20−21Ke lé pii ten pie: «Te jan heme lé te ju ti cehi ko a baaé epwénem?»
Ke caa te wâé ati nina lé ti kon.
15A bwo picihe ko ni bwomu
1Lé âbé mu *Iérusaléma ne ni béé *Farasaio me ni béé *dotéén ko patén, ke lé âbé too Iésu. Ke lé pii ten pie: 2«Time lé uce piténedehi a ju bwomu wo lépwo acémun dem, be time lé uce mi puu ni ilé ânebuhe a wiinaado pwohewii ni watihenye. Kehe é mu ko ade, go paje?»
3Ke e hegi ne telé pie: «Lépwoje! É mu ko ni ju bwomu tewé, ke time geé uce piténedehi nina nime Padué kon. Kehe é mu ko ade? 415.4 Exode 20.12, 21.17; Deutéronome 5.16Be e pii wo Padué pie: Go paciiti lu nyaa me caa tem.Exode 20.12
E pii mwo pie: Geé taunu pa apulie na e pipii me ta lu nyaa me caa ten.Exode 21.17
5«Kehe icehi ana wogewé, ke geé te pii te ni apulie pie, te wâé heme lé pii te lu nyaa me caa telé pie: “Nimung me é ne teu ace céiu naado me bépicani teu, kehe icehi ana time uce jan, be é caa pwo me âpipati iitihi te Padué.”
6«Ke é nelang he na geé pacémunilé, me time lé uce paciiti lu nyaa me caa telé! Ke me wonaa, ke geé caaite ne he pule15.6 Caaite ne he pule—Grek: Pwo me piticenaado ne kon. ni pwooti te Padué ko ni bwomu tewé! 7Geé te ju gahe pwo! E te juuju wo péroféta Isaia, na e pwaadeni a pwooti te Padué ne kowé pie:
815.8−9 Ésaïe 29.13Lé te ju pipaunuéo ko pwolé
wo lépwo apulie ce,
kehe te e ité kojaéo ni pwonimelé.
9Lé pwoiitihi me *pwoâpwailo tong
kehe te piticenaado ne kon.
Ana lé pacémuni ni apulie kon,
ke te ni patén delé ni apulie,
kehe time uce a pwooti tong.» Ésaïe 29.13
Ana e pwo me ta pa apulie
10É alecehen, ke e tode ni apulie wo Iésu, ke e pii telé pie: «Lépwoje! Geé tabemiéo, ke geé temehi ehi ana me é pii tewé: 1115.11 Mataio 12.34Time uce ana e taa pwo pa apulip ana e pwo me ta nang ne he pwahamii Padué. Kehe te icehi ana e wie mu pwon, ana e pwo me ta nang.»
12Ke lé âmwonu Iésu wo lépwo acémun den, ke lé pii ten pie: «Ni pwooti tem, ke te junihe ti ko ni Farasaio, he go te temehi?»
13Ke e hegi ne telé pie: «Wo lépwo Farasaio naa, ke lé pwohewii ni acuwo na time uce ni âcemi he Caa tong jeda he miiden. Ke e o bo taawii15.13 Grek: O taawii ati ni acuwo na time e uce cemilé wo Caa tong jeda he miiden.. 1415.14 Luka 6.39; Roma 2.19Geé nelé! Be wo lépwo bwi, ke lé te pé lépwo bwi. Be wo pa bwi, ke me e pé pa céiu bwi, ke lu o tai tupwo ole ha ace pwon!»
15Ke e pii te Iésu wo Pétéru pie: «Go patemehi ehi teme a ocine naa.»
16Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Kona wogewé mwo, lépwo acémun dong, ke time uce téele jan me geé temehi anaa? 17Geé téne, ati ni naado na ta pwo pa apulie, ke me e â tinan, ke é alecehen, ke e te wie mwo mu ha a één. He time geé uce temehi anaa? 18-19Kehe te icehi ni pwooti na e wie mu pwo ni apulie, ke ni bwo niimihinaado na ta na lé wie mu he ni pwonimelé, ke weengaa kuti nina e ne me lé pwo ana ta:
Lé taunuhi apulie;
Lé pibune;
Lé pipule me ni apulie hauli;
Lé bune;
Lé pigeti ni béén;
Lé pipii me ta ni béén.
20«Weengaa nina ta genye kon, ne he pwahamii Padué. Kehe time uce ta genye ko ace bwo time uce puu ne ni inye.»
A céihi te ê toomwo Kanana
21É alecehen, ke e engen mu ha a duaan naa wo Iésu, ke e â ha a céiu duaan na e mwonuhi lupwo pwomwo ubwo Tir me Sidon. 22Ke e âbé céii Iésu wo ê céiu toomwo mu ha amu naa, beme e cihe ne kon. Kehe time uce ê *Juif, be ê piebehi lépwo *Kanana [a bele na lé téétihi wo lépwo Juif]. Ke e toii da pie: «Padaame, pa *Naî Davita, go pipwoééhung me picani tong! Be pwo duéé ko ê naîng, ke te junihe cunu nang.»
23Kehe icehi ana time e uce hegi ne ten wo Iésu ko ace céiu pwooti.
Ke lé âbé mwonueng wo lépwo acémun den, ke lé pii ten pie: «Go pwo me engen wo ê toomwo ne! Be e tee ko cuwo ko cihe céinye!»
2415.24 Mataio 10.6Ke e pii ten wo Iésu pie: «Wo Padué, ke e te neéo bé cehi ne ko ni apulie *Isaraéla, na lé pwohewii ni nahi muto na lé pipatieden.»
25Kehe icehi ana wo êgi toomwo, ke e âbé tidihi jilin ânebuhe Iésu, ke e pii ten pie: «Padaame, go picani tong!»
26Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Time uce wâé heme nye pé ni wiinaado te ni cuwo ewa, me nye tahi ne te ni ‘nahi wotaahen’15.26 ‘Nahi wotaahen’—Wo lépwo béé Juif, ke lé pii ko lépwona time lé uce Juif pie ‘wotaahen’. Kehe icehi ana time e uce pii pie wonaa wo Iésu he e mwiihilé. Ke pwohewii a bwo cihe tenye ne ko ni pahecemenye..»
27Ke e pii ten wo êje pie: «Go te juuju, go Padaame, kehe icehi ana ni nahi wotaahen mwo, ke lé te eni ni mewiinaado na lé tupwo mu pwo taap te pa caa telé.»
28Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Êje, te junihe ubwo a céihi tem! Wâé heme pwohewii ana nimem kon!»
Ke caa te tieden kuti ali cunu ko êgi naîn!
E pwo me tieden ni cunu
29É alecehen, ke e engen wo Iésu mu ha a duaan naa. Ke e uti a nicepwon Galilé. Ke é mulang, ke e taa pwo juwole, ke e tebwo. 30Ke lé âbé céiieng ne ni apulie na te junihe hiwon jélé, ke lé pébé céiieng nina tebwa jélé, ke nina bwi jélé, me ni tebwomwa, me ni huuhu, ke hiwon mwo ni béé cunu. Ke lé tai nelé ânebuhe Iésu, ke e tai pwo me tieden ni pétaapwo cunu kolé. 3115.31 Maréko 7.37Ke ni huuhu, ke lé caa cihe. Ke ni tebwomwa, ke lé caa engen. Ke ni bwi, ke lé caa niê.
Ke lé téetihi ne ni apulie, ke lé pipaunu Padué he lépwo Isaraéla!
Lé wiinaado ne ni apulie na 4000 jélé
3215.32 Mataio 14.14E tode ni acémun den wo Iésu, ke e pii telé pie: «É te junihe pipwoééhe ni apulie ce! Be caa cié ni tan denye me woélé, ke tice wiinaado telé. Ke time uce wâé me é pamwojuiélé, be koli bo tice niihelé nge he pwaaden.»
33Ke lé pii ten wo lépwo acémun den pie: «Genye o woté ko ace bwo ne wiinaado telé ati, ne éni ha a duaan na apiticie? Be go alihi, be te junihe hiwon jélé!»
34Ke e tahimwolé wo Iésu pie: «Kona niile ce pwoloa celi e pelewé?»
Ke lé pii ten pie: «7 ni pwoloa, ke pwo ni cuwo nahi ikua.»
35Ke nebwén, ke e pii te ni apulie pie me lé tebwo. 36Ke e pé li pwoloa li 7, me li nahi ikua, ke e pwo-olé te Padué. Ke e ebii, ke e ne te lépwo acémun den, ke lé pipwopii ne ko ni apulie. 37Ke lé wiinaado dieli caa tai pwoluu jélé. Ke é alecehen, ke lé tai ni nehi wiinaado telé wo lépwo acémun den, ke e pwo 7 ni élele na oba! 38Pwo 4000 ni aiu na lé wiinaado, ke time uce pine ni toomwo me ni cuwo ewa!
39Ke nebwén, ke e pii telé wo Iésu pie, me lé mwojuia ngemwo pelelé. Ke e taa pwo ong, ke e â ha a duaan ne Magadan.
16Lé ilehi ce pipwojunuun
116.1 Mataio 12.38; Luka 11.16É ha a céiu tan, ke lé âbé céii Iésu ne ni béé *Farasaio, me ni *Saducéen, be nimelé me lé pipwohuô ten. Ke lé pii ten pie: «Go habwii teme ace *pipwojunuun de Padué celi e kom.» [Be nimelé me lé habwii pie time e uce penem ko a junuu Padué.]
2Ke e hegi ne telé pie: «Me e megele a miiden heme e nuule a téale, ke geé pii pie, o wâé amu16.2,3 Lupwo niide a tii naa, ke tieden he ni béé tii iitihi he pwo grek..
3«Ke me pipiing a amu ko a acaama, ke geé pii pie, o ute. Be geé caa te temehi heme wâé a amu, ai é heme ta a amu. Kehe icehi ana me geé alihi ni naado na e ko tuie jenaa, ke time geé uce temehi ace bwopiinen! [Be hemepie geé ko alihi ehi, ke geé temehi ehi ana nime Padué me geé pwo.] 416.4 Mataio 12.39; Luka 11.29É mu ko ade na geé tee cuwo ko ilehi ce pipwojunuun, wogewé ni apulie jenaa? Te junihe ta gewé [be time geé uce piténede Padué!] O te tice mwo ace céiu pipwojunuun celi geé mwo alihi mwo, koja ali e too péroféta Jonas ânebun.»
Ke e engen kojalé wo Iésu.
A ‘nyaa te pwoloa’ te ni Farasaio
5É he lé hagéi a *jié Galilé wo lépwo *acémun de Iésu, ke lé neuhi me lé pé pwoloa.
616.6 Luka 12.1Ke e pii telé wo Iésu pie: «Geé pipwocilekewé ne ko a ‘nyaa te pwoloa’ te ni Farasaio me ni Saducéen!»
7Ke lé pipii telé wo lépwo acémun den pie: «Wieli é mu ko ana time genye uce pé pwoloa?»
8Ke e te téne wo Iésu, ke e pii telé pie: «Te junihe wahin kuti ni céihi tewé! É mu ko ade na geé tee cuwo ko cihe ko a pwoloa? 916.9 Mataio 14.17−21Mwo te time geé uce temehi kuti? Kona time geé uce niimihi li nim pwoloa te li 5000 apulie? É ha a tan naa, ke li geé tai mwo celi niile élele? 1016.10 Mataio 15.34−38Ai, li 7 pwoloa ne te li 4000 apulie, ke a tan naa, ke niile ce élele celi geé tai mwo?
11«É caa te pii tewé pie: Geé pipwocilekewé ko a ‘nyaa te pwoloa’ te ni Farasaio, me ni Saducéen. Kehe time é uce pii tewé ce pwoloa celi me nye eni! Ke kona time geé uce temehi anaa?»
12Ke lé bwobe temehi wo lépwo acémun den pie, e pii telé pie, me lé pipwocile ni cémun de ni Farasaio me ni Saducéen.
Wo Iésu ke pa Mesia
13Ke lé engen wo Iésu me lépwo acémun den, ke lé tuie nge ha a céiu duaan ko a pwomwo ubwo Césaré-Filip. Ke e tahimwolé pie: «Kona lé pii pie woté ne kong ne ni apulie? Lé pii pie woéo ke woo, woéo pa Nahi Apulie?»
1416.14 Mataio 14.1−2; Maréko 6.14−15; Luka 9.7−8Ke lé hegi ne ten pie: «Lé pii ne ni béén pie wogo, ke wo *Ioane pa apipuu apulie. Ke lé pii ne ni béén pie péroféta *Élia. Ke lé pii mwo wo lépwo béén pie Iérémia, ai pace céiu pibéé ni péroféta ânebun.»
15Ke e tahimwolé wo Iésu pie: «Ke kona wogewé ke?»
1616.16 Ioane 6.69Ke e hegi ne ten wo Simon Pétéru pie: «Wogo, ke pa *Mesia16.16 Mesia—Grek: Kériso. Be Mesia he pwo ébéru, ke Kériso he pwo grek. Omehi Ioane 1.41., pa *Naî Padué na e mulip.»
1716.17 Galat 1.15−16Ke e pii ten wo Iésu pie: «Adéiko go Simon pa naî Jonas16.17 Jonas—ai Ioane., be time uce wo pace céiu apulie paceli e pwo me go temehi anaa, kehe te wo Caa jeda he miiden. 1816.18 Ioane 1.42; Éféso 2.20Ke é pii tem jenaa ni pie: A niim pie Pétéru, [a bwopiinen pie ‘a péi’]. Ke é pwo a péi naa, ke é o bahi a *Mwaiitihi tong16.18 Bahi a mwaiitihi tong—Ocine ko ati ni acéihi ne ko Iésu.. Ke a junuu a melepiing, ke tice niihe ne kon. 1916.19 Mataio 18.18; Ioane 20.23É bo ne tem ni kilé ko a *Mwametau he Miiden, ke ati nina go paciitihi† ne éni pwo bwohemwo, ke e o te paciitihi ne mwo jeda he miiden wo Padué. Ke ati nina go pii pie wâé16.19 Paciitihi; Pii pie wâé—Grek: Cie; Tuwo. ne éni pwo bwohemwo, ke e o te pii pie wâé ne mwo jeda he miiden.»
20Ke e paciitihi ko lépwo acémun den wo Iésu pie, me lé nemwo pii te ni apulie pie weeng pa Mesia.
E bo mele ke mulie cemwo
21Tabuhi ha a tan naa, ke e pii beetihi te ni acémun den wo Iésu pie: «Wâé heme é â *Iérusaléma, beme é mu he ni picani na ubwo na lé o pwo wo lépwo apihuô, me lépwo caa te lépwo *apwoâpwailo, me lépwo *dotéén ko patén. Ke lé bo pwo me é mele. Kehe icehi ana é ha a béciéhe ni tan alecehen, ke é o bo mulie cemwo.»
22Ke e tode Iésu nge ha a céiu duaan wo Pétéru, ke e cihe me ubwo ne kon, ke e pii ten pie: «Ûhu, Padaame! O te tice celi e o tooko celi wonaa!»
23Ke e biteeng wo Iésu ne kon, ke e pii pie: «*Caatana, go engen mu he pwahamiing! Be go teko pwobwoniéo koja ana te nime Padué kon. Be time go uce niimihi pwohewii Padué, kehe go niimihi pwohewii ni apulie!»
A bwo âcéi Iésu
2416.24 Mataio 10.38; Luka 14.27E pii te ni acémun den wo Iésu pie: «Wo paceli nimen me e âbé céing [beme pa acémun dong] ke me e nemwo bo uce piniimieng mwo. Kehe wâé heme e canihi a *kuricé ten, ke me e âbé céing. 2516.25 Mataio 10.39; Luka 17.33; Ioane 12.25Be wo pana nimen me e celuimi a mulihen, ke e o patieden. Kehe wo pana e patieden a mulihen mu kong, ke o celuimieng. 2616.26 Mataio 4.8−9He ade ne te pa apulie, hemepie e hegi ati ni naamuu a bwohemwo, ke me e patieden a mulihen? Kona ace de aceli o jan me e ne, beme e pwocuhi mwo a mulihen?
27-2816.27 Psaume 62.13; Proverbes 24.12; Mataio 25.31; Roma 2.6; Pii Beetihi 22.12«Geé tabemi ehi: É pii tewé ati anaa, be é o bo mwojuia mwobé, me é ne a pwodaame tong, woéo pa Nahi Apulie. Ke geme bo âbé me ni *âcélo tong ha a junuu Padué, me a bwo ubwo na a wâé ten. Ke é bo ne ce ceme ni penem de ni apulie. Ke pwo lépwo béén na élé éni jenaa, na lé o mwo te alihi anaa, ânebuhe ce bwo mele telé.»
17Habwii a bwo ubwo na a wâé ten
1Alecehe ni tan na 6, ke wo Iésu, ke e pé Pétéru, me lupwo pwénaâjién wo Cang me Ioane. Ke lé taa pwo a juwole na te nihe ubwo. 217.2 2 Pétéru 1.16−18Ke pitaatééhi a bwo alieng ne he pwahamiilé. Be pwodaadii a pwahamiin pwohewii a téale, ke pwojo pwomelaa ni epwénen pwohewii a pwéélang. 3Ke lé te ali kuti *Moosé me *Élia, [lupwo alo péroféta ânebun na piubwo julu] he lé ko picihe me weeng.
4Ke e pii te Iésu wo Pétéru pie: «Padaame, te nihe wâé heme genye ko mu éni. Hemepie nimem, ke é o pacuuli ce mwa mwaanu celi cié ne éni, beme a dem a céiu, ke me a de Moosé a céiu, ke me a de Élia a céiu.»
517.5 Deutéronome 18.15; Psaume 2.7; Ésaïe 42.1; Mataio 3.17; Maréko 1.11; Luka 3.22É he e mwo teko cihe, ke e te âbé kuti a menii na pwomelaan, ke e taluilé. Ke lé téne a pwocihe bé mu ha ali menii, na e pii pie: «Wo paje, ke pa Naîng [na te céiu nang] na te junihe eânimung den. Ke geé piténedeeng!»
6Ke me lé téne a pwocihe naa wo lépwo acémun den, ke lé tidihi jililé, ke lé miibule, be mwotilé.
7Ke e âbé céiilé wo Iésu, ke e ti kolé, ke e pii telé pie: «Geé cuwoda! Ke geé nemwo pwo me mwotikewé!» 8Ke me lé alehede, ke lé alihi pie, caa te piwoélé cehi me Iésu.
9Ke me lé homwobé mu pwo juwole, ke e pii mwoiuhi telé wo Iésu pie: «Geé nemwo pii te ce béé apulie nina geé alihi, dieli ha ace tan celi é bo mulie cemwo mu ha amele, woéo pa Nahi Apulie.»
1017.10 Malachie 3.23Ke lé tahimwo Iésu pie: «Lé pii wo lépwo *dotéén ko patén pie, wo Élia, ke pana me e mi âbé ânebuhe [pa *Mesia]. Ke he wonaa be woté?»
11Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Éa kuti, e mi âbé wo Élia, beme e pine ehi ati ni naado he ni amu nen. 1217.12 Mataio 11.14Kehe icehi ana é pii tewé pie: E caa te âbé wo Élia, kehe time lé uce temehieng ne ni apulie, ke lé te pwo ten nina nimelé kon. Ke te pwohewii ne mwo kong, be é bo mu he ni picani mu kolé, woéo pa Nahi Apulie.»
1317.13 Luka 1.17Ke lé bwo temehi wo lépwo acémun den pie, e cihe telé ko *Ioane pa apipuu apulip.
E pwo me wâé pa céiu ewa @ na pwo duéé kon
14[Me lé homwobé mu pwo juwole] wo Iésu me lépwo acémun den na cié jélé, ke lé tooli a pubu apulie.
Ke e âbé céii Iésu wo pa céiu apulie, ke e tidihi jilin ânebuhen. 15Ke e pii ten pie: «Padaame, go pipwoééhe pa naîng, be e kon a duéé na e pwo me éjén nang, ke te junihe cunu nang kon. É he ni béé benaamwon, ke e mu tahieng da pwo miû, ai é he tabe. 16Ke é caa pééeng bé céii lépwo acémun dem, ke time uce jan me lé pwo me wâé nang.»
17Ke e pii telé wo Iésu pie: «[É te junihe pipwoééhewé] wogewé ni apulie jenaa! Mwo te time geé uce téele céihi, be wogewé ni apwo mwoiu pun! O é dieli éniile celi é o mwo te mu pelewé, ke me é mwo tee picani ne kowé? Geé pébé éni pa cuwo ewa naa!» 18Ke e peni ali duéé wo Iésu, ke e pii ten pie: «Go wie!» Ke e wie, ke te wâé kuti pali cuwo nahi ewa.
1917.19 Mataio 10.1É alecehen, ke me lé bwo te pimu cehi wo Iésu me lépwo acémun den, ke lé âbé mwonueng, ke lé tahimwoeng pie: «É ko ade na time uce jan me geme pwo me e wie ali duéé?»
2017.20 Mataio 21.21; Maréko 11.23; Luka 17.6; 1 Korénit 13.2Ke e hegi ne telé pie: «Wonaa be te junihe wahin kuti a céihi tewé. Kehe é pii tewé a juuju pie: Hemepie a céihi tewé, ke me te ju wahin pwohewii a pide moutarde, ke o te jan me geé pii te a juwole ce pie: “Go engen mulang”, ke e o te engen! Ke o te tice aceli o pwocoon ne kowé. 21{Be o te icehi mu ko a pwoiitihi te Padué, me a pipatupwo wiinaado, na o jan me geé pawiehi a bwo pwo duéé naa.}»
E pii mwo a bwo mele ten
2217.22 Mataio 16.21É alecehen, ke lé pipwotapitihi ne Galilé wo Iésu me lépwo acémun den. Ke e pii telé pie: «O bo icuéo te ni apulie, woéo pa Nahi Apulie. Ke lé bo imwiéo, 23ke lé o bo pwo me é mele, kehe é ha a béciéhe ni tan alecehen, ke é bo mulie cemwo mu ha amele.»
Ke me lé téne anaa, ke te junihe piwahin jélé kuti.
A cuhi puni apulie ko a mwaiitihi
2417.24 Exode 30.13, 38.26Lé tehene nge Kapernaüm wo Iésu me lépwo acémun den. Ke lé âbé céii Pétéru wo lépwo *atai mwani cuhi puni apulie ko a *mwaiitihi, ke lé tahimwoeng pie: «Kona wo pa caa tewé, ke e te ne mwo a cuhi puni apulie ko a mwaiitihi?»
25Ke e hegi ne telé wo Pétéru pie: «Éa! E te pwocuhin mwo!»
É alecehen, ke lu taa ha a mwa me Iésu. Ke e te pwome cihe wo Iésu, ke e pii te Simon Pétéru pie: «Simon, de ace bwo alihi nen dem? Woo paceli e o pwocuhi puni apulie17.25 Pwocuhi puni apulie—Grek: Pwocuhi ni béé puni apulie (impôts). É ne pele lépwo Roma, ke wo lépwona lé mu ha a tii telé (citoyens), ke time lé uce pwocuhi a mwani cuhi puni apulie. Te icehi lépwona lé patiedenilé ne ko pa. ne te pa daame? Wo pa eapwihi amu, ai wo pa aâbé?»
26Ke e hegi ne ten wo Pétéru pie: «Wo pa aâbé.»
Ke e pii ten wo Iésu pie: «Éa kuti, beme wo pa eapwihi amu, ke time e o uce pwocuhin. 27Kehe icehi ana genyu nemwo pwotahinaado ne kolé. Go â tapwé, ke ace ikua celi go céi, ke go waa a pwon, be go o tooli a mwani, ke go pébé me a cuhi puni apulie tenyu ko a mwaiitihi.»
18A pwooti ko a pimiibule
Woo pana piubwo nang?
118.1 Luka 22.24É ha a benaamwon naa, ke lé âbé céii Iésu wo lépwo acémun den, ke lé tahimwoeng pie: «Kona woo paceli piubwo nang ne ha a *Mwametau he Miiden?»
2Ke e tode pa cuwo nahi ewa, ke e neeng ha awiemelé. 318.3 Mataio 19.14; Maréko 10.15; Luka 18.17Ke e pii telé pie: «Geé tabemi ehi, be é o pii tewé a juuju pie: Mepie time geé uce pwo me piwahin gewé, me geé pwohewii ni cuwo ewa, ke time geé o uce taa ha a Mwametau he Miiden. 4Ke hemepie pwo pace apulie celi e pwo me piwahin nang pwohewii pa cuwo nahi ewa ce, ke o bo piubwo nang ne ha a Mwametau he Miiden. 518.5 Mataio 10.40; Luka 10.16; Ioane 13.20Ke wo pana e hegi ne he niing pace cuwo nahi ewa pwohewii paje, ke e hegiéo.»
Go nemwo pwotahi a céihi ten!
618.6−7 Luka 17.1−2«Go nemwo pwotahi a céihi18.6 Pwotahi a céihi—ai Pwo me patieden a céihi—ai Ne me e pwo ana ta. Grek: Pwo me e tupwo. te pa apulie na e céihi ne kong pwohewii a cuwo nahi ewa, be o te junihe ubwo a cuhinaado tem. Ke wâé heme cie ace pilehe péi ne ko a henem, ke o tahiko ole ha anumwihi! 7O te cuwo ko pwo ni bwomunen me nye tupwo ne ha a ta ne pwo a bwohemwo ce. Kehe go pipwocile, be o te junihe ubwo a cuhinaado te pana e pwo me lé tupwo ne ha a ta wo lépwo béén.
818.8 Mataio 5.29−30«Mepie a watihen a im, ai a am, me go pwo ana ta, ke go tahagéi, ke go tahi taabwon nge ité kojako. Be wâé heme go taa ha *a ju mulip pele Padué, hemepie te céiu a im, ai te céiu a am. Kehe te junihe pwoééhem heme go te cile lupwo im, me am, ke me tahiko ne ha a miû na te tice pwonehin. 9Ke me watihen a naamiim me go pwo ana ta, ke go tuu tahi nge ité kojako. Be wâé heme go taa ha a ju mulip pele Padué, hemepie te céiu a naamiim. Kehe te junihe pwoééhem me go tee cile lupwo naamiim, ke me tahiko ne ha a miû.
1018.10 Ébéru 1.14«Geé pipwocilekewé, beme geé nemwo tééti ni cuwo nahi ewa na lé céihi ne kong! Be é pii tewé a juuju pie: Ni *âcélo na lé te wéilé, ke te élé pele Caa tong jeda he miiden. 1118.11 Luka 19.10{Be woéo pa Nahi Apulie, ke é âbé me é *celuimi nina lé pipatieden.}»
A ocine ko a muto na e pipatieden
1218.12−14 Luka 15.4−7«Ade ace bwo niimihinaado tewé ne ko a jepule ce?
«Pwo pa céiu apulie, na pwo 100 ni muto ten. Ke mepie tieden aceli te ju céiu nang, ke e o pwo de? E o necu nelang li 99 muto, ke e o â hane ali muto li e pipatieden. 13Ke me e tooeng, [ke a tan naa] ke e te junihe pipwodéén ko a muto na te ju céiu, koja nina 99 na lé te mu. Ke geé tabemi ehi, be é pii tewé a juuju pie: 14O wonaa ne ko Caa tewé18.14 Caa tewé—ai Caa tong. na e jeda he miiden, be time uce nimen me e patieden paceli te ju céiu nang mu ko ni naîn.»
Pa céiu acéihi béém na e pwo ana ta
1518.15 Luka 17.3; Galat 6.1«Mepie e pwo {tem} aceli ta wo pa céiu acéihi béém, ke go â tooeng, ke geu mi picihe ehi, ke go habwii ten ana ta na e pwo. Ke me e piténedeko, ke caa wâé, be go caa pééeng koja a ta. 1618.16 Deutéronome 19.15; Ioane 8.17Ke me time e uce piténedeko, ke go pé pace ai wo lupwoce acéihi me geé picihe me weeng, beme lu bo pajuujuhi a picihe tewé [pwohewii ana caa te tii ne he ni tii iitihi pie]: Wâé heme alo ai cié ni *apajuujuhi nen.Deutéronome 19.15
17Ke mepie muhi ten me e ténedekewé, ke go â pii te ni apwoiitihi. Ke mepie muhi ten me e ténede ni apwoiitihi, ke geé nemwo pipéce ne kon, be e bo â pwohewii nina time lé uce céihi, me ni *atai mwani cuhi puni apulie.
1818.18 Mataio 16.19; Ioane 20.23«Geé tabemi ehi, be é o pii tewé a juuju pie: Ati nina geé paciitihi ne éni pwo bwohemwo, ke e o te paciitihi ne mwo jeda he miiden wo Padué. Ke ati nina geé pii pie wâé ne éni pwo bwohemwo, ke e o te pii pie wâé ne mwo jeda he miiden.»
Geé pipwoiitihi ibu!
1918.19 Maréko 11.24; Ioane 15.7«A céiu mwo, ke wo lupwoceli alo julu mu kowé, ke me céiu julu ne ko aceli lu pwoiitihi ne kon, ke e o bo pwo ne telu wo Caa tong jeda he miiden. 20Be mepie alo ai me cié celi lé neibulé ne he niing, ke woéo ha awiemelé.»
Pa eabwé na time e uce pineu pa béén
21E âbé céii Iésu wo Pétéru, ke e tahimwoeng pie: «Padaame, hemepie e te cuwo ko pwotahi ne kong wo pa bééng, ke o oniile jo ko pineueng? Dieli ko 7?»
2218.22 Luka 17.4Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Time é uce pii tem pie, é dieli ko 7, ai é dieli ko 700018.22 7000—Grek: 70 x 7. A ocine cehi ko a numéro na junihe ubwo.. [Kehe go te pineueng taaci.] 23Be a Mwametau he Miiden, ke pwohewii ani:
«E bwo mu wo pa céiu daame, ke nimen me e temehi ace jéhi ce kérédi te ni eabwé ten. 24Ke e tabuhi mu ko pa céiu, ke lé pébé céiieng pana e caa taa pwo ni milliard18.24 Ni milliard na hiwon—Grek: 10000 talents. Céiu a talent, ke a cuhi pa apulie na céiu nang he na 20 ni jo. na hiwon ni kérédi ten. 25Ke caa time uce jan me e wodehin. Ke e pii wo pa daame pie: “Me icueng beme pa *apenem tice ja kon. Ke icu mwo mwoden, me ni naîn, me ni naamuun! Icuhi ati, beme e pwocuhi ni kérédi ten!”
26«Kehe icehi ana wo paje, ke e tidihi jilin he pwahamii pa daame, ke e é, me pii ten pie: “É ileko pie, go nemwo wele, be é bo te pwocuhi ne tem ati!”
27«Ke e te pipwoééhen wo pa daame, ke e ciitili taabwon ni kérédi ten, ke e neeng me e engen.
28«Ke nebwén, ke e engen wo pali eabwé, ke pitapitilu me pa béén ko penem, na e pé kojaeng a mwani péi na te ju céiu18.28 A mwani péi na te ju céiu—Grek: 100 mwani péi (deniers). A bwopiinen pie, te junihe wahin koja ni kérédi ten (10000 talents = 60 million deniers).. Ke e imwi pali, ke e pwoti henen, ke e pii ten pie: “Go piepin me go wodehi ni mwani tong!”
29«Ke e tidihi wo pali he pwahamiin, ke e pii ten pie: “É ileko pie, go nemwo wele, be é bo te wodehin ne mwo tem!”
30«Kehe icehi ana muhi te paje, ke e neeng da he karépu, ucéihi ace bwo wodehi ne ni kérédi ten.
31«Ke lé téetihi ne ni béélu ko penem, ke te junihe muhi telé18.31 Te junihe muhi telé—ai Te junihe wahin jélé., ke lé â pitéteiminaado te pa daame helé.
32«Ke e tode pali eabwé wo pa daame, ke e pii ten pie: “Wogo, ke pa eabwé na piticenaado ne kom! Be li é ciitili ati li kérédi tem li te junihe ubwo, be he li go ko âbé é ne kong! 33Ke wogo mwo, ke me go pipwoééhe pa béém, pwohewii a bwo pipwoééhem dong!”
3418.34 Mataio 5.25−26«Ke e te junihe okéé wo pa daame, ke e pwo me imwi pali eabwé, ke e neeng he karépu. Ke e pwocuhinaado ten, ucéihi ace bwo wodehi na ati ni kérédi ten.»
3518.35 Mataio 6.15; Maréko 11.25; Éféso 4.32; Kolosé 3.13[Ke e panebwénihi a ocine naa wo Iésu, ke e pii pie]: «O wonaa ana e o pwo tewé wo Caa tong jeda he miiden, hemepie time geé uce pineu pa bééwé acéihi he ni ju pwonimewé.»
19A piaten me a pitahagéi piaten
1Me e pii ati anaa wo Iésu, ke e engen mu ha amu Galilé, ha a duaan *Judé ne gaale cemwo ne ko a éémwa Ioridano. 2Ke hiwon ni apulie na lé âcéin, ke e pwo me wâé nina cunu jélé.
3Ke lé âbé céiieng ne ni béé *Farasaio, ke lé pwo me lé pipwohuô ten, ke lé tahimwoeng pie: «Kona te pwo mwomwon de pa apulie ne he ni patén, me e cibéé ê mwoden? He ade ace watihen me e cibééeng?»
419.4 Genèse 1.27, 5.2Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Kona time geé uce pine ana caa te tii ne he ni tii iitihi? Be caa tii pie, é ha atabuhi kon, me e tabuhi a bwohemwo wo Padué, ke e ne pa aiu me ê toomwo.Genèse 1.27
519.5 Genèse 2.24; Éféso 5.31Ke e pii wo Padué pie: Ke é mu ko anaa, ke e patupwo lu nyaa me caa ten wo pa aiu, beme lu pimu me ê mwoden. Ke me wonaa, ke caa céiu julu.Genèse 2.24
6«[É ko anaa na é pii tewé pie]: Caa time bo uce alo mwo lupwoce apulie, kehe caa te ju céiu julu. Ke geé nemwo pineitééhi mwo nina e caa pineibuhi wo Padué!»
719.7 Deutéronome 24.1−4; Mataio 5.31Ke lé hegi ne ten wo lépwo Farasaio pie: «Ke me wonaa, ke kona é ko ade na e pii wo *Moosé pie, pwo mwomwon de pa apulie me e pawie mwo ê mwoden, hemepie e pwo ace tii me pitahagéi piaten?»
8Ke e pii telé wo Iésu pie: «E ne a mwomwon dewé, be te junihe mwoiu ni puniwé! Kehe icehi ana é ha atabuhi kon, ke time uce wonaa. 919.9 Mataio 5.32; 1 Korénit 7.10−11É ko anaa na é pii tewé pie: Go nemwo cibéé ê mwodem na time uce ê abune aiu19.9 Go nemwo cibéé ê mwodem… ai Go nemwo cibéé ê mwodem, kehe icehi ana hemepie êce toomwo celi iitihi me geu piaten.. Be, me go cibééeng, ke me go piaten mwo, ke go bune toomwo koja ê mwodem ânebun.»
Pwo ni béén na time lé uce piaten
10Lé pii te Iésu wo lépwo acémun den pie: «Heme wonaa, ke wâé heme tice piaten!»
11Ke e hegi ne telé pie: «A pwooti naa, ke time e uce ne, me de ati ni apulie, kehe wo Padué, ke e te ne cehi te ni béén me lé hegi. 12Be te pwo ni béén na time lé uce piaten, be time uce jan me lé pwo, mu he ni bwo âbeele telé. Ke pwo ni béén na te tice naîlé ko nina lé pwo ne ko ni éélé ni apulie19.12 2e phrase—Heme a bwomu te ni béé apulie ânebun, ke mepwo wo lépwo apulie naa, na pii kolé pie eunuque, ke pipégalilé beme lé eabwé te ê toomwo daame.. Ke pwo ni béén na time lé uce piaten, be watihen a *Mwametau he Miiden. [Be nimelé me lé pipwoeabwé ehi te Padué.] Wo paceli nimen me e hegi a pwooti naa, ke wâé heme e hegi!»
E adéi ni cuwo nahi ewa wo Iésu
Maréko 10.13−16; Luka 18.15−17
13É alecehen, ke lé âbé céii Iésu ne ni béé apulie, ke lé pébé céiieng ni cuwo ewa, beme e ne ni in huîilé, ke me e pwoiitihi me delé. Kehe icehi ana lé cihe me ubwo ne kolé wo lépwo acémun den, ke lé pacuwolé.
1419.14 Mataio 18.2−3Kehe icehi ana e pii telé wo Iésu pie: «Geé ne ni cuwo nahi ewa me lé âbé céiiéo! Geé nemwo pacuwolé! Be a Mwametau he Miiden, ke a de ni apulie na lé pwohewii ni cuwo nahi ewa.»
15Ke e ne ni in wo Iésu pwo puni ni cuwo ewa [ke e adéilé]. Ke é alecehen, ke e engen mu ha a duaan naa.
Pa apulie na nihe pwo den
Maréko 10.17−31; Luka 18.18−30
16É he e mwo ko wonaa wo Iésu, ke e te tuie kuti wo pa céiu apulie, ke e tahimwoeng pie: «Pa apipune, he ade aceli me é pwo celi o wâé, beme é hegi a *mulie dieli mwo ne pele Padué?»
1719.17 Lévitique 18.5; Luka 10.28Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Kona é mu ko ade na go tahimwoéo ko aceli wâé? Te céiu pana wâé nang. Ke hemepie nimem me pwo ne tem *a ju mulip, ke go piténedehi ni patén den.»
1819.18 Exode 20.12−16; Deutéronome 5.16−20Ke e pii ten wo pali pie: «Kona de ce patén den?»
Ke e hegi ne ten wo Iésu pie:
«Go nemwo taunuhi apulie;
Go nemwo pibune;
Go nemwo bune;
Go nemwo geti ni apulie19.18 Go nemwo geti ni apulie—A bwopiinen pie, go nemwo wonaa ne ha a mwotautinaado.;
1919.19 Exode 20.12−16; Lévitique 19.18Go paciiti lu nyaa me caa tem;Exode 20.12−16
Go pwo me eânimem de ni béén19.19 Ni béén—Grek: Pana e mu mwonuko, ai Pa ju béém., pwohewii a bwo pieânimem dem.»Lévitique 19.18
20Ke e hegi ne ten wo pali apulie pie: «É caa te ténedehi kuti ninaa, ke he ade aceli me é pwo mwo?»
21Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Mepie nimem me te junihe wâé ehi ni huô tem ne he pwahamii Padué, ke go engen, ke go â icuhi ati ni den, ke go ne ni cuhin ne te nina tice delé, be me wonaa, ke o pwo ce dem ne pele Padué. Ke nebwén, ke go âbé céing.»
22Kehe me e téne anaa wo paje, ke te junihe piwahin nang, be te junihe pwo den, ke e engen.
A bwo taa ha a Mwametau
23Ke e pii wo Iésu te lépwo acémun den pie: «Geé tabemi ehi, be é pii tewé a juuju pie: Wo pa apulie na te junihe pwo den, ke te junihe pwocoon den me e taa ha a Mwametau he Miiden. 24Kona a chameau19.24 Chameau—Wota he melé. A bwopiinen ni pie, a wota na nihe ubwo., ke te jan ne kon me e taa ha a pwon ko a diti? Ûhu, pwocoon, kehe é pii tewé pie: Wo pa apulie na te junihe pwo den, ke mwo te junihe pwocoon ne kon me e taa ha a *Mwametau te Padué.»
25Ke lé te junihe téetihi wo lépwo acémun den, ke lé pii pie: «Ke kona woo paceli jan me e piceluimieng?»
2619.26 Job 42.2Ke e omelé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Ana time uce jan ne ko pa apulie me e pwo, ke jan ne ko Padué. Be ati ni naado, ke te tai jan ne ko Padué.»
27Ke e pii ten wo Pétéru pie: «Wogeme, ke geme caa patupwo ati ni naado, beme geme âcéim. Ke he ade aceli geme o hegi?»
2819.28 Mataio 25.31; Luka 22.30; Pii Beetihi 3.21Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Geé tabemi ehi, be é o pii tewé a juuju pie: E bo taatééhi me mwo coho ati ni naado wo Padué. Ke é ha a tan naa, ke woéo pa Nahi Apulie, ke é o bo tebwo pwo atebwo tong ne ha *a wâé tong. Ke wogewé na geé âcéing, ke geé tebwo pwo ni 12 atebwo te lépwo daame, beme geé o pihuô te ni 12 pwomwoiu *Isaraéla.
29«Ke wo paceli e patupwo a pomwa ten me ni âjiénen, me ni toomwo pwaadeniin, me lu nyaa me caa ten, me ni naîn, me ni apwoamu ten, watihen a niing, ke e o bo hegi celi piwéden, celi te junihe ubwo ke hiwon, ke o pwo den ko a mulie dieli mwo ne pele Padué. 3019.30 Mataio 20.16; Luka 13.30Ke hiwon nina lé ânebun jenaa, na lé bo alece. Ke hiwon nina lé alece jenaa, na lé bo ânebun.»
20Ni apenem na piwie a cuhilé
1[E pii mwo telé wo Iésu pie]: «A *Mwametau he Miiden, ke pwohewii ani:
«E bwo mu wo pa eapwihi a ni tabe megele, ke e bwo wie he mwo ju acaama ne ha apwojenep, beme e hane ce apenem den. 2Ke e too ni béén, ke lé caa piténelé pie, me e pwocuhilé ko a cuhi a tan na céiu ko penem20.2 A cuhi a tan na céiu ko penem—Céiu a mwani pwojo (denier). Te piwie ni mwani na e ne telé ne he ni niide a tii 9,10,13.. Ke e nelé nge ha apwoamu. 3É nge ko 9 inetéale ha acaama, ke e wie mwo ne ha apwojenep, ke e ali mwo ni béén na te tice celi lé pwo. 4Ke e pii telé pie: “Wogewé mwo, geé âmwo penem ha ali apwoamu tong, be é bo te ne ace cuhikewé celi jan.”
5«Ke lé engen. Ke e wie mwo he te ju goahen wo pali, ke e pé mwobé ni béé apenem. Ke piwien mwo ko cié inetéale alecehe a goahen.
6«Ke nebwén, ke e wie mwo nge ko nim inetéale, ke e too mwo ni béén na lé teko pitabée, ke e tahimwolé pie: “Lépwoje, kona geé teko pwo de? Te tice aceli geé pwo?”
7«Ke lé hegi ne ten pie: “Wonaa, be te tice paceli me e péékeme me geme penem.”
«Ke e pii telé pie: “Wogewé mwo, ke geé â penem ha apwoamu tong.”
820.8 Lévitique 19.13; Deutéronome 24.15«Ke â babwén, ke e pii te pa caa te penem den pie: “Go todebé lépwo apenem, ke go pwocuhilé, ke go mi pwocuhi lépwoli lé bwo penem alece, ke go bwo panebwénihi ne ko lépwoli lé mi penem.”
9«Ke lé mi âbé wo lépwoli lé bwo penem alece, ke lé pé ni cuhilé pwohewii a cuhi penem he na céiu tan. 10Ke me lé alihi anaa wo lépwoli lé mi penem, ke lé piniimihi pie: ‘Wâé, be genye o hegi celi piwéden!’
«Kehe icehi ana lé te hegi mwo, pwohewii ana lé te hegi wo lépwo apenem alece. 11Ke lé okéé ne ko pali eapwihi apwoamu, 12ke lé pii ten pie: “Wo lépwoje, ke lépwoli lé bwo tuie alece, ke te céiu a inetéale na lé penem hen, ke go ne me te piwie a cuhikeme! Kehe wogeme, ke geme picani ko ni bwo mwaale geme, ke cinikeme na a téale!”
13«Ke e hegi ne te pa céiu béélé wo pali eapwihi apwoamu, ke e pii ten pie: “Pa bééng, go nemwo niimihi pie é pihaamiko, be li genyu caa te piténekenyu ne ko a cuhiko. 14Go pé ni mwani tem, ke go engen, be nimung me é ne te nina lé alecehem celi piwien me wogo. 15Te pwo mwomwon dong me é pihuôhi ni mwani tong. É ko ade na go piniimihi tahi he é pwo ana wâé ne ko ni béén?”»
1620.16 Mataio 19.30; Maréko 10.31; Luka 13.30[Ke e panebwénihi a ocine naa wo Iésu, ke e pii pie]: «Wo lépwona lé alece, ke lé o bo ânebun, ke nina lé ânebun, ke lé bo alece.»
E pii a béociéhe a bwo mele ten
Maréko 10.32−34; Luka 18.31−34
17Lé mwo ko engen me lé â *Iérusaléma wo Iésu me lépwo 12 acémun den [me ni béé apulie]. Ke e pé itéhi ni acémun den, ke e pii telé pie: 1820.18 Mataio 16.21, 17.22−23«Geé téne, genye o caa taa Iérusaléma. Ke é nelang he na o neéo, woéo pa Nahi Apulie, te lépwo caa te lépwo *apwoâpwailo, me lépwo *dotéén ko patén. Ke lé bo tautiéo die ko ace bwo taunuéo, 19ke lé o neéo te nina te tice céihi telé. Ke woélé, ke lé o pihooniéo, ke lé o ahiéo ko a bwaliiwota, ke lé o cemeiteéo ne ko a *kuricé, dieli ko a bwo mele tong. Kehe icehi ana é ha a béciéhe ni tan alecehen, ke é o mulie cemwo mu ha amele.»
Genye pwo me piwahin genye
20É alecehe anaa, ke lé âbé céii Iésu wo mwode Zébédé me lupwo naîn. Ke e tidihi jilin he pwahamiin wo êje, beme e ilehi kojaeng a céiu naado.
2120.21 Mataio 19.28; Luka 22.30Ke e pii ten wo Iésu pie: «De aceli nimem kon?»
Ke e hegi ne ten pie: «É hemepie go bo mu ha a Mwametau tem me ha *a wâé tem, ke wâé heme go pwo me lu tebwo ko ni piduaam wo lupwo naîng ce: wo pa céiu ne pwo juim, ke wo pa céiu ne pwo eaamum.»
2220.22 Mataio 26.39; Ioane 18.11Ke e pii [te lupwoli pwénaâjién] wo Iésu pie: «Time geu uce temehi ana geu ko ilehi! Kona geu o te ûdu a tabe ko picani na é o ûdu?»
Ke lu hegi ne ten pie: «Éa, o te jan ne komu!»
23Ke e pii telu pie: «Éa kuti, geu o te ûdu a tabe na é o ûdu. Kehe time o uce woéo na é pihuôhi pie, woo paceli e o tebwo pwo a ing ne pwo jui, ke é pwo eaamung. Be te wo Caa tong na e caa te piwâamihi ni atebwo naa, me de ni béén na e caa te pipégalilé.»
24Me lé téne a pwocihe naa wo lépwo 10 acémun béélu, ke lé te junihe okéé ne ko lupwo pwénaâjién naa.
2520.25 Luka 22.25−26Ke e todelé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Geé temehi pie, é ne pele ni béén na time uce ni apulie te Padué20.25 Ne pele ni béén… Grek: Ne pele ni bele., ke lé caaite ni apulie wo lépwo daame me lépwo apihuô. Ke lé pwo me piubwo jélé. 2620.26 Mataio 23.11; Maréko 9.35Kehe wogewé, ke geé nemwo pwohewiilé! Be wo pana nimen me piubwo nang ne hadeniiwé, ke wâé heme e pipwoeabwé tewé. 27Ke wo pana nimen me e pihuô tewé, ke wâé heme pa céiu *apenem tice ja kon ne pelewé. 2820.28 Luka 22.27; Filipi 2.7Wâé heme geé pipwohewiiéo, woéo pa Nahi Apulie, be time é uce âbé beme lé pipwoeabwé tong. Kehe é âbé beme é pipwoeabwé te ni apulie, ke me é patupwo a mulihung, beme cuhi a bwo *celuimi ni apulie na hiwon jélé.»
E pwo me lu niê wo lupwo bwi
Maréko 10.46−52; Luka 18.35−43
29É alecehe a bwo â Iériko telé, ke lé wie wo Iésu me lépwo acémun den. Ke te junihe hiwon ni apulie na lé âcéilé.
30Pwo lupwo bwi na lu tebwo ko a jije pwaaden. Ke me lu téne pie e tuie wo Iésu, ke lu te toii da kuti pie: «{Padaame,} pa *Naî Davita, go pipwoééhemu!»
31Ke lé pihaalu ne ni apulie, beme lu nemwo cihe. Kehe icehi ana lu bwo junihe cihe da ko miiden kuti, ke lu pii pie: «Padaame, pa Naî Davita, go pipwoééhemu, ke go picani temu!»
32Ke e â cuwo wo Iésu, ke e todelu, ke e tahimwolu pie: «Ade aceli nimeu me é pwo me deu?»
33Ke lu hegi ne ten pie: «Padaame, me go tehi ni naamiimu, me gemu niê.»
34Ke e te junihe pipwoééhelu wo Iésu, ke e pétaa ko ni naamiilu. Ke lu caa te niê kuti [pwohewiin ânebun20.34 Pwohewiin ânebun—Omehi Maréko 10.52 ke Luka 18.43.]. Ke lu âcéi Iésu.
21E taa Iérusaléma wo Iésu
Maréko 11.1−24; Luka 19.28−48; Ioane 12.12−19
1É he lé mwo ko engen me lé â *Iérusaléma wo Iésu me lépwo acémun den, ke lé caa âmwonuhi Betfagé, a mwopopwaalé na e mwonuhi a juwole ko ni Olivier. Ke e mi ne ngen lupwo alo acémun den wo Iésu.
2Ke e pii telu pie: «Geu â ha a mwopopwaalé na e ânebuhenye. Ke geu bo tooli nelang a buriko na lé taaeng, me a naîn. Ke geu tuwolu, ke geu péélu bé céiiéo.3Ke mepie lé tahimwokeu ko aceli geu pwo, ke geu hegi ne telé pie: “Nime Padaame kolu.” Ke lé o nelu teu.»
4E tuie a bwopwonen naa, beme e pacuwohi ali e pii wo Padué, na e pwaadeniin bé wo pa péroféta ten pie:
521.5 Zakari 9.9Go pii te Iérusaléma, pie:
Go alihi, go ê toomwo *Sion,
be e âbé céiiko wo Padaame hem!
Te junihe bwala a pwonimen,
be e âbé ha a péém.
E tebwo pwo a nahi buriko21.5 A nahi buriko—Grek: A buriko, a nahi buriko.,
a wota na e pé ni âneule.Ésaïe 62.11; Zakari 9.9
6Ke lu engen wo lupwoli acémun, ke lu te tai pwo ati nina e pii telu wo Iésu. 7Ke lu pébé ali nyaa te buriko me ali naîn, ke lé ne ni epwén huîilu wo lépwo acémun den. Ke e bwo taa tebwo huîi ali nahi buriko wo Iésu.
Lé pipaunueng ne ni apulie
8Hiwon ni apulie na lé talihi ni mwaanu telé nge pwo a pwaaden ânebuhe Iésu [beme lé pipaunueng]. Ke ni béén, ke lé tahagéi ni mii acuwo na mwo wamin, ke lé ne pwo a pwaaden. 921.9 Psaume 118.25−26Ke hiwon ni apulie na lé ânebun ke lé alecehe Iésu. Ke lé tai toii da pie:
«Osana! Pipwoun de Padué!
Pipaunu pa *Naî Davita!
*Adéi pa apulie
na e âbé ne he nii Padaame!Psaume 118.26
Osana me adéihi!
Paunu Padaame na e daaité!»
10É he e tehene nge Iérusaléma wo Iésu, ke te junihe emegéi na ati ni apulie ha a pwomwo ubwo, ke lé pitahimwolé pie: «He woo pa apulie ce?»
11Ke lé hegi ne telé ne ni apulie na lé âcéin pie: «Wo Iésu mu Nazaret é Galilé, pali péroféta [li genye tee ko ucéieng].»
E peni lépwo api-icu mu ha a mwaiitihi
1221.12 Ioane 2.13−22E taa ha a *mwaiitihi wo Iésu, ke e peni wie nina lé pwojenep nelang. Ke e tamiibutihi ni taap te lépwo ataatééhi mwani, ke ni atebwo te lépwo a-icuhi meni21.12 Lépwo a-icuhi meni—Wo lépwo Juif na lé mulie ne he ni amu na lé mu ité, ke lé mu âbé ha a mwaiitihi ne Iérusaléma. Ke lé pwocuhi ni wota beme ni âpwailo. Ke lé taatééhi mwo ni mwani bépicani, be iitihi me lé pébé ni mwani te lépwo Roma. Ke wo lépwo api-icuhi wota me lépwo ataatééhi mwani, ke lé pé mwani ko anaa.. 1321.13 Ésaïe 56.7; Jérémie 7.11Ke e pii telé pie: «E pii ne he ni tii iitihi wo Padué pie: A mwa tong, ke bo toii kon pie a mwo ko pwoiitihi.Ésaïe 56.7
Kehe wogewé, ke geé ko pwo me ataduwo te lépwo abune!» Jérémie 7.11
14Lé âbé céii Iésu ne ha a mwaiitihi ni bwi me ni tebwa, ke e pwo me wâé jélé. 15Ke lé téetihi ne ni caa te lépwo *apwoâpwailo me ni *dotéén ko patén, he lé alihi ni naado na wâé na e pwo wo Iésu. Ke lé alihi mwo ni cuwo nahi ewa na lé cihe da ko miiden ne ha a mwaiitihi, ke lé pii pie: «Osana! Pa Naî Davita!»
Ke lé te junihe okéé ne ko Iésu wo lépwo apihuô naa. 1621.16 Psaume 8.3Ke lé pii te Iésu pie: «He go teko téne nina lé pii ne ni cuwo nahi ewa ce?»
Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Éa, time geé mu uce pine ni pwooti na tii ne he ni tii iitihi, na e pii pie:
É mu pwo ni ewa
me ni cuwo nahi ewa
na lé mwo âbeele,
ke lé bo pii a wâé tem,
âcehi ana te nimem kon.» Psaume 8.3
17Ke e nelé wo Iésu, ke e wie mu ha a pwomwo ubwo beme e â Bétani, ke e pule lang.
A éé majing na te tice acehin
18É ha acaama hen, he e mwojuia ngemwo ha a pwomwo ubwo, ke menen. 19Ke e alihi a *majing ne ko jije pwaaden, ke e piâmwonuhi, kehe e te ju tooli cehi ni madihin21.19 Cehi ni madihin—Te ité, be tice acehi pa majing naa, be lupwo alo benaamwon ne ha a jo na lé aca ne ni acuwo majing. Wieli a ocine ko a bele Isaraéla. Omehi a Majing ne ha a Niinaado (Vocabulaire) ha anebwén ko a tii.. Ke e pii ten pie: «O time o bo uce pwo mwo ce acehiko!»
Ke caa te meiu kuti. 20Heme lé alihi anaa wo lépwo acémun den, ke lé te nihe téetihi, ke lé pii pie: «Woté ace bwomunen me e piepin ko meiu?»
2121.21 Mataio 17.20; Luka 17.6; Ioane 14.12; 1 Korénit 13.2Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «É pii tewé a juuju: Hemepie pwo ace céihi tewé, ke mepie time uce pinekepé tewé, ke o jan me geé pwo ana é pwo te pa majing ce. Ke o te jan mwo me geé pii te pa juwole ce pie: “Go engen mulang, ke go ole ha a jié!”, ke e o te pwo.
2221.22 Mataio 7.7−11, 18.19«Ati nina geé ilehi mu ko a pwoiitihi, ke geé bo hegi, hemepie geé céihi ne kon.»
Woo na e ne te Iésu a pihuô?
Maréko 11.27―12.12; Luka 20.1−19
23E taa ha a mwaiitihi wo Iésu, ke e pacémuni ni apulie.
Ke lé âmwonueng wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo apihuô, ke lé tahimwoeng pie: «Woo na e ne tem a pihuô me go pwo nina go ko pwo? Woo na e pahedeko?»
24Ke e hegi ne telé pie: «Woéo mwo, ke é o mwo tahimwokewé ko a céiu naado. Ke hemepie geé hegi ne tong, ke é bo pii tewé pana e ne tong a pihuô me é pwo ni naado naa. 25Wooélé na e ne a pihuô te Ioane me e *pipuu apulie? Wo Padué, ai ni apulie?»
Ke lé te junihe picihe kon, ke lé pipii telé pie: «Mepie genye hegi ne ten pie: “É mu ko Padué”, ke e o pii tenye pie: “Ke é mu ko ade na time geé uce céihi ne ko nina e pii tewé wo Ioane?” 2621.26 Mataio 14.5Ke mepie genye hegi ne ten pie: “É mu ko ni apulie”, ke é mulang, ke genye pipwocilekenye ne ko ni apulie na lé céihi ne ko Ioane!»
Be lé tai céihi ne kon pie pa péroféta [te Padué].
27Ke é mu ko anaa, ke lé hegi ne te Iésu wo lépwo apihuô pie: «Meniing, time geme uce temehi.»
Ke e pii telé pie: «Ke woéo mwo, ke time é o uce pii tewé pie, he wooélé na e ne tong a pihuô me é pwo nina é ko pwo.»
A ocine ko lupwo pwénaâjién
28[E pwo-ocine telé wo Iésu pie]: «Ade celi geé niimihi ne ko a jepule ce?
«Lé bwo mu wo pa céiu apulie, me lupwo naîn. Ke e pii te pa bécéiuhen pie: Pa naîng, go â penem ha apwoamu jenaa.
29«Ke e hegi ne ten wo paje pie: “Te muhi tong.”
«Kehe icehi ana é alecehen, ke e pininim ne ko ali bwo hegi ne ten den. Ke e bwo te â penem ha ali apwoamu.
30«Ke e pii te pali céiu wo caa telu pie: “Pa naîng, go â penem ha apwoamu jenaa.”
«Ke e hegi ne ten pie: “Éa, wâé go caa. É o caa ân.” Kehe icehi ana time e uce ân.
31«Ke woo hadenii lupwonaa celi e piténede caa telu?»
Ke lé hegi ne ten wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo me lépwo apihuô pie: «Wo pa bécéiuhen.»
Ke e pii telé wo Iésu pie: «Geé tabemi ehi, be é o pii tewé a juuju pie: Lé o ânebuhewé ne ha a *Mwametau te Padué wo lépwo *atai mwani cuhi puni apulie, me ni toomwo pwopwaaden. 3221.32 Luka 3.12, 7.29−30Be e âbé céiikewé wo Ioane pa apipuu apulie, beme e habwii tewé, wogewé a bele *Isaraéla, a pwaaden na *mwomwon ne he pwahamii Padué. Ke time geé uce céihi ne kon. Kehe icehi ana wo lépwo atai mwani me ni toomwo pwopwaaden, ke lé te céihi ne kon. Ke me geé alihi pie lé céihi, ke time geé uce pininim, me geé céihi ne kon.»
Lépwo awéihi na a ni tabe megele
3321.33 Ésaïe 5.1−2«Geé tabemi a céiu ocine:
E bwo mu wo pa eapwihi a ni tabe megele21.33 A ni tabe megele—Vignoble.. Ke e cemi apwoamu ten, ke e bwo pwo a aba beme babé kon. Ke e bwo ini a pwon, beme acaai ace tabe megele, ke me e bo céi ne hen a tabe hen. Ke e bahi a mwa na te junihe bwali da ko miiden, beme a mwowéa ko ali ni éé tabe megele. Ke nebwén, ke [e niimihi pie me] e mwo â pitabée ha ace céiu amu, ke e pwocuhi ni béé apulie, beme lé wéihi ali ni tabe megele ten, ke e engen.
34«[Pwo ni wole alecehen] ke tuie nge ha a benaamwon ko tabwo ace tabe megele. Ke e ne ngen ni apenem den, beme lé â hegi ce den mu ko a pitii âdaanu, koja lépwoli awéihi ni éé tabe megele. 35Kehe icehi ana lé imwilé wo lépwoli awéihi ni tabe megele. Ke lé pitati pa bécéiuhen, ke lé taunu pa béalohen, ke lé taunu mwo pa béciéhen ko péi. 36Ke e ne mwobé ni béé apenem. Kehe icehi ana te piwie ana lé pwo telé. 37Ke nebwén, ke e ne ngen pa naîn, be e piniimihi pie lé o paciitieng.
3821.38 Mataio 27.18«Kehe icehi ana me lé alieng he e tehene ngen, ke lé pipii telé pie: “Geé téne! Te weengaa kuti pana e bo eapwihi ali ni tabe megele ha ace céiu tan! Wâé heme nye ju taunueng, beme bo a denye ali ni tabe megele!” 3921.39 Ébéru 13.12Ke lé imwieng, ke lé teuueng wie koja a apwoamu, ke lé taunueng.»
40[Ke wo Iésu, ke e tahimwo lépwona lé ko tabemieng pie]: «Ke kona mepie e tehenebé wo pali eapwihi ali apwoamu, ke e o woté te ni apenem naa?» 41Ke lé hegi ne te Iésu wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo apihuô pie: «E bo taunu lépwona lé pwotahinaado, ke e bo uce ne te ce béén a apwoamu, beme lé bo uce wéa kon. Ke é ha a benaamwon celi lé tabwo ace tabe megele hen, ke lé o bo ne ten ce den.»
4221.42 Psaume 118.22−23; Roma 9.33; 1 Pétéru 2.6−8Ke e te pii telé mwo wo Iésu pie: «Kona time geé uce pine ana tii ne he ni tii iitihi?
Ali péi li lé tahi taabwon
wo lépwo abahi mwa,
ke te anaa kuti a ju paamwa.
Be te ni âpihuô te Padaame.
Ke nye téetihi a wâé ten,
na nye caa ko alihi!Psaume 118.22−23
43-44«{Hemepie e tupwo wo pace céiu apulie ne pwo a péi naa, ke o tatubwi ati a één. Ke mepie e tupwo ali péi ne huîi pace céiu apulie, ke o te ju tagetieng.} Weengaa a watihen me é pii tewé pie: Ke e o pé kojakewé [a *adéihi ko] a Mwametau ten wo Padué. Ke e o ne te ace céiu bele, celi e bo ne ce acehi ni penem de lépwo ju nahi a Mwametau.»
45Lé temehi wo lépwo apihuô te lépwo apwoâpwailo me lépwo *Farasaio, pie e ko pwo-ocine ne kolé wo Iésu. 46Ke te nimelé me lé imwieng. Kehe icehi ana mwotilé ko ni apulie, be te junihe hiwon ni béén na lé niimihi pie pa péroféta [te Padué].
22A piwiinaado ubwo ko a piaten
1Ke e pwo-ocine telé mwo wo Iésu, ke e pii telé pie: 2«A *Mwametau he Miiden, ke pwohewii ani:
«E bwo mu wo pa céiu daame. Ke e piwâam ko a piwiinaado na te junihe ubwo ko pa naîn na e piaten. 3Ke e pahede ni eabwé ten, me lé â tode nina lé pahede céiilé ne ko a piwiinaado. Kehe icehi ana wo lépwonaa, ke time uce nimelé me lé âbé wiinaado.
4«Ke e pahede mwo ni béé eabwé ten, me lé â pii telé pie: “É caa pipwopweehi ati. Be é caa pwo me lé taunuhi paaci me ni wota tong na géréén jélé. Geé âbé me nye piwiinaado ibu ko a piaten!”
5«Kehe icehi ana time lé uce pipéce ne kolé wo lépwona todelé. Ke lé tee muko engen ne ko ni penem delé, be e â ha apwoamu ten wo pa céiu, ke e â mu ha a magaha ten wo pa céiu. 622.6 Mataio 21.35Ke wo lépwo béén, ke lé imwi lépwoli eabwé, ke lé pwotahinaado ne kolé, ke lé taunulé. 7Ke e te junihe okéé kuti wo pa daame. Ke e pahede ni coda ten me lé â taunu ni pwéréca naa, ke lé cini a pwomwo ubwo telé.
8«Ke e todebé ni béé eabwé ten, ke e pii telé pie: “Caa nebwén ali wiinaado ko piaten, kehe icehi ana wo lépwoli é caa todelé, ke time uce jan ne kolé. 9Ke geé â ati he ni dihe pwaaden, ke geé todebé ati ce apulie celi geé toolé.”
10«Ke lé engen uti ni pwaaden wo lépwoli eabwé, ke lé tode ati ni apulie na lé toolé, nina ta jélé, me nina wâé jélé, ke caa te ju â oba ali mwowiinaado.
11«Ke e taa wo pa daame, beme e ali lépwoli lé ko wiinaado. Ke e ali pa apulie na time e uce cuwohe ace epwén ko piwiinaado. 12Ke e pii ten pie: “Pa bééng, go woté ko ace bwo taabé tem éni, he te tice epwénem ko piwiinaado?”
«Ke time e uce temehi ace bwo hegi nen ne ten wo paje.
1322.13 Mataio 8.12, 25.30; Luka 13.28«Ke e pii te li eabwé ten wo pa daame pie: “Geé cie ni in me ni an, ke geé tahieng wie ne ha a melepiing, he na lé bo é nelang, ke lé piwii pecuwo.”»
14Ke e pii wo Iésu pie: «Hiwon ni apulie na e todelé wo Padué, kehe time uce hiwon nina e pipégalilé.»
A cuhi puni apulie te lépwo Roma
Maréko 12.13−17; Luka 20.19−26
1522.15 Maréko 3.6É ha a céiu tan, ke lé pitapitilé wo lépwo *Farasaio, beme lé hane ace bwopwonen me lé pipwohuô te Iésu ko ace bwo hegi nen den ne telé.
16Ke lé pahede ngen ni béé acémun delé, me ni béén na élé ha a duaan de *Érode22.16 Duaan de Érode—Lépwona wâé telé a pihuô te Érode me lépwo Roma.. Ke lé â pii te Iésu pie: «Pa apipune, geme temehi pie go pii a juuju, be go te patemehi ati ni naado na nime Padué me genye pwo. Be time uce mwotiko ko pa apulie, ke time go uce pipwoinen ne kolé. 17Ke anaa kuti ana nimeme me geme tahimwoko pie: He te wâé heme22.17 He te wâé heme… ai He pwo mwomwon denye. Wieli pii na a patén ko pwoiitihi te lépwo Juif. nye pwocuhi puni apulie te pa daame he lépwo Roma? Ai time uce wâé?»
18Kehe e te temehi a bwo pipwohuô telé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Lépwoje, wogewé ke lépwo agele! É ko ade na geé pihaamiéo? 19Geé cuwoteeke habwii tong ace mwani *cuhi puni apulie!»
Ke lé ne ten a mwani péi.
20Ke e pii telé pie: «A démee, ke a nii-î ana e pwo a mwani ce?»
2122.21 Roma 13.7Ke lé hegi ne ten pie: «A de pa daame he lépwo Roma.»
Ke e pii telé wo Iésu pie: «Ke caa wâé, ke geé ne mwo te pa daame nina te ni den, ke geé ne te Padué nina te ni de Padué.»
22Ke lé te junihe téetihi a bwo hegi nen den. Ke lé cepewieeng, ke lé engen.
A bwo mulie cemwo te ni amele
Maréko 12.18−27; Luka 20.27−38
2322.23 Apostolo 23.8Mwo te é ha a tan naa, ke lé âmwobé céii Iésu wo lépwo béé *Saducéen. [Woélé, ke te a céiu dihe pwoiitihi te lépwo *Juif] na time lé uce céihi pie, lé o mulie cemwo wo lépwo amele.
Lé âbé too Iésu, [ke lé pwo me lé habwii pie lé juuju] ke lé tahimwoeng pie: 2422.24 Deutéronome 25.5«Pa apipune, e caa pii wo *Moosé ne he ni patén pie: Hemepie e mele wo pace céiu apulie celi te tice naîn, ke wâé heme e pé ê depwele22.24 Depwele—Veuve.ten wo pa ciéén me lu piaten.Deutéronome 25.5
Be me wonaa, ke me bo pwo ce piebehi pa amele.
25«[Ke te wâé. Kehe go cuwoteeke niimihi ani]: Pwo lépwo pwénaâjién na 7 jélé, ke e piaten wo pa cuwolé, kehe icehi ana e mele he mwo te tice naîn. Ke lu piaten wo pa béalohen me êgi depwele. 26Ke te piwien ne mwo ko pa béalohen, ke pa béciéhen, die ko pa bé7 hen. 27Ke é alecehelé ati, ke e bwobe mele wo êgi toomwo. 28Ke [go ko pii pie] lé o bo mulie cemwo ne ni amele, ha ace céiu tan. Ke hemepie wonaa, ke o bo wooélé mu hadeniilé celi bo pa aiu he ê toomwo naa, ha a benaamwon naa? Be caa te tai lépwo aiu hen ati! [Ke go cuwoteeke hegi!]»
29Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Geé pipweéo, be time geé uce temehi ni tii iitihi, me a junuu Padué. 30Be mepie lé mulie cemwo ne ni amele, ke time lé o bo uce piaten mwo. Kehe lé mulie pwohewii ni *âcélo ne pele Padué. 31He time geé uce pine ali e pii wo Padué ne ko a mulie cemwo? Be e pii pie: 3222.32 Exode 3.6; Mataio 8.11Woéo Padué he *Abérama, ke Padué he Isaaka, ke Padué he Iakobo.Exode 3.6
[A bwopiinen pie, lé teko tai mulie pele Padué!] Be time uce Padué he ni amele, kehe Padué he nina lé mulie!»
33Ke lé téne anaa ne ni apulie na hiwon jélé, ke lé te junihe téetihi a bwo pacémunilé te Iésu.
A patén na piwéden
Maréko 12.28−34; Luka 10.25−28
34Me lé téne wo lépwo Farasaio pie e capuhi ni pwo lépwo Saducéen wo Iésu, ke lé pitaineibulé, beme lé â ali Iésu.
35Ke pwo pa céiu béélé, pa céiu *dotéén ko patén, na nimen me e pipwohuô te Iésu, ke e tahimwoeng pie: 36«Pa apipune, kona ade patén celi e piwéden na ati he ni patén?»
3722.37 Deutéronome 6.5Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Weengi: Go pwo me eânimem de Padaame Padué hem, ati ne ha a ju pwonimem, me a mulihem, me a bwo niimihinaado tem.Deutéronome 6.5
38Weengaa a patén na junihe piwéden ne ha ati ni patén. 3922.39 Lévitique 19.18; Mataio 7.12Ke weengi a béalohe ni patén, na pwohewii ali ânebun: Go pwo me eânimem de ni béén22.39 Ni béén—Grek: Pana e mu mwonuko, ai Pa ju béém., pwohewii a bwo pieânimem dem.Lévitique 19.18
4022.40 Roma 13.10; Galat 5.14«Ati ni *patén de Moosé, me ni cémun de ni péroféta, ke lé te tai âbé mu ko lupwo patén naa.»
Nihe pwonaado ne ko pa Mesia
Maréko 12.35−37; Luka 20.41−44
41Lé mu aujeni Iésu wo lépwo Farasaio, ke e tahimwolé pie: 4222.42 Ioane 7.42«De ace bwo niimihinaado tewé ne ko pa *Mesia? Pa piebehii?»
Ke lé hegi ne ten pie: «Pa piebehi *Davita.» [A bwopiinen pie pa apulie na wahin nang kojaeng.]
43Ke e pii telé pie: «Wo Davita, ke he caa ju tilieng na a *Jenen Iitihi, ke e pii ko pa Mesia pie: “Padaame hung”. Kehe é mu ko ade? 4422.44 Psaume 110.1; Mataio 26.64Be e pii pie:
Pwooti te Padaame Padué,
na e pacihe pa daame hung:
“Go âbé tebwo éni pwo a juing.
[É ne tem a pihuô,
ke o pipaunuko dieli mwo.]
É pwo me go caaite
nina lé pipwopa ne kom.”Psaume 110.1
45«Ke me e ko pii wo Davita pie: Padaame hung, ke a bwopiinen pie, wo pa Mesia. Ke me wonaa, ke ade ace watihen me geé niimihi pie, wo pa Mesia, ke time uce pace apulie celi piubwo nang koja Davita22.45 Grek: Heme e pii wo Davita pie ‘Pa daame’, ke é ko ade me pa naîn??»
46Ke te tice paceli e hegi ne ten. Ke é alecehe anaa, ke te tice paceli e bo uce tahimwoeng mwo ko ce béé naado.
23Nemwo pipwohewii ni Farasaio
Maréko 12.38−40; Luka 11.43−46, 20.45−47
1É alecehen, ke lé tabemi Iésu wo lépwo acémun den me ni apulie na lé mu lang, he e pii telé pie: 2«Geé te ali lépwo *dotéén ko patén me lépwo *Farasaio, be a penem delé me lé pacémuni ni apulie ko ni *patén de Moosé.
323.3 Malachie 2.7−8«Ke wâé heme geé piténedehi ati nina lé pii tewé. Kehe icehi ana geé nemwo pipwohewiilé, be time lé uce pwo nina lé pii tewé! 4Be ni pihuô telé, ke pwohewii ni âneule na te junihe téé, na lé ne me lé taawon ne ni apulie. Be te muhi telé me lé ti kon ko a mwodéilé na te ju céiu!
523.5 Exode 13.9; Nombres 15.38−39; Deutéronome 6.8; Mataio 6.1«Ati ni huô telé, ke lé pwo, beme lé alilé ne ni apulie [pie lé teko âcehi ni pihuô te Padué]. Ke lé pwo me piubwo ni cuwo nahi élele iitihi23.5 Cuwo nahi élele iitihi—Phylactères. A cuwo nahi élele na pwo ko iiwota. Ke lé ne a cuwo nahi memwaanu na tii ne kon ni pwooti he ni tii iitihi. Ke lé cie ne pwo bwaadelé, ke é ko ni ilé. Lé wonaa be lé niimihi pie lé pacuwohi ni pihuô te Padué ne he Deutéronome 6.4−9. na mu pwo bwaadelé, ke é ko ni ilé. Ke lé pwo me bwali ni baaé epwénelé23.5 Bwali ni baaé epwénelé—E huôhi ne te lépwo Isaraéla wo Padué pie, me lé cuwohe ni epwén na frangés ne ko ni baaéén, beme lé piniimihi ati ni pihuô ten. Omehi Nombres 15.37−41..6Ke lé te cuwo ko pipégali ni atebwo ânebun ne he ni piwiinaado ubwo, ke é ne he ni *mwotapitihi. 7Be wâé telé heme lé pipaunulé ne ni apulie, ke me lé pii telé pie ‘Pa daame’.
8«Kehe wogewé, ke geé nemwo pwo me lé pii kowé pie ‘Pa daame’. Be te céiu Pa daame. Be wogewé, ke lépwo pwénaâjién. 9Ke geé nemwo pii ko pace céiu apulie éni pwo bwohemwo pie ‘Caa’23.9 Nemwo pii…‘Caa’—Time e uce paciitihi konye me nye pii anaa te lépwo caa tenye. Kehe icehi ana time uce wâé heme lé cuwokonye wo lépwo apihuô te ni acéihi, me nye junihe pipaunulé., be te céiu pa Caa tewé, na e jeda he miiden. 10Ke geé nemwo pwo me pitoii kowé pie ‘Pa apihuô’, be te céiu Pa apihuô, na wo Kériso, pa *Mesia. 1123.11 Mataio 20.26; Maréko 9.35; Luka 22.26Wo pace apulie celi piubwo nang ne pelewé, ke wâé heme e pwo me piwahin nang. 1223.12 Job 22.29; Proverbes 29.23; Luka 14.11, 18.14Be wo pana e pwo me piubwo nang, ke o neeng ole. Ke wo pana e pwo me piwahin nang, ke o pineeng da.»
E paténe lépwo Farasaio wo Iésu
13E pacihe mwo lépwo Farasaio me lépwo dotéén ko patén wo Iésu, ke e pii telé pie: «Geé pipwocile, wogewé lépwo apipulekenye ke lépwo apihaami! Be o te junihe ubwo a cuhinaado tewé! Be time geé uce taa ha a *Mwametau he Miiden wogewé, ke geé capuhi a pomwa ne ko ni béén na nimelé me lé taa.
{ 14«Geé pwo ni jame pwoiitihi [beme nye o niimihi pie, ni apulie na wâé gewé]. Kehe icehi ana geé pé ati koja ni depwele ni delé. Ke é mu ko anaa kuti, na o bo ne tewé a cuhinaado na junihe ubwo koja a cuhinaado te ni béén.}
15«Wogewé, ke lépwo apulie na te junihe ta gewé! Be geé téte pitihi a bwohemwo me a jié, beme geé tooli ace apulie celi te ju céiu nang, ke me e hegi a pwoiitihi tewé. Ke me geé caa pééeng, ke geé pwo me pa apulie na te junihe ta nang kojakewé, ke jan me e â ha a miû, pwohewiikewé!
1623.16 Mataio 15.14«Geé pwocilekewé, wogewé lépwo bwi na geé pipé lépwo bwi. [Be geé pitalupe heme geé pacémuni ni apulie ko ni *piapwo.] Be geé pii telé pie: “Mepie go piapwo cehi ne ko nii ‘a *mwaiitihi’, ke te piticenaado ne kon, kehe mepie go piapwo ne ko ce mwani megele celi e mu ha a mwaiitihi, ke wâé heme go pwo ana go piapwo ne kon.”
17«Wogewé, ke lépwo pitice pwonimewé, ke bwi gewé! Ade aceli junihe pwonaado ne kon? A mwani megele ai a mwaiitihi? É pii tewé pie: Te a mwaiitihi cehi ana pipwonaado ne kon, be a duaan na e mu hen wo Padué!
18«Ke piwien mwo, heme geé pii pie: “Hemepie go te ju piapwo cehi ne ko *apwoâpwailo, ke o te piticenaado ne kon. Ke heme go piapwo ne ko a âpwailo na e mu pwon, ke wâé heme go pacuwohi a piapwo naa.”
19«Woté? Kona te tice aceli geé temehi? Ade aceli junihe pipwonaado ne kon? A âpwailo, ai a apwoâpwailo, na e pwo me iitihi a âpwailo? 20Geé téne, wo pana e piapwo ne ko a apwoâpwailo, ke e piapwo ati ne ko nina e pwon. 21Ke wo pana e piapwo ne ko a mwaiitihi, ke e piapwo ne ko a nii Padué, be a mwa ten. 2223.22 Ésaïe 66.1; Mataio 5.34Ke wo pana e piapwo ne ko a miiden, ke e piapwo ne ko a atebwo iitihi te Padué [na e daaité].»
Wogewé lépwo apineduwohi na a ta!
2323.23 Lévitique 27.30; Miché 6.8«Geé ne te Padué ana te ju céiu mu ko nina 10, é mu ko ni pétaapwo âdaanu23.23 É mu ko ni pétaapwo âdaanu—Pii ehi he pwo grek pie: Menthe me aneth me cumin. Be lé pine die ko ni cuwo nahi madinaado, beme lé habwii pie, lé piténedehi ni patén.. [Ke te wâé.] Kehe geé pipwocile! Be time geé uce âcehi ni junaado ne he ni patén: a ju céihi ne ko Padué, me a bwo pipwoiipi ni apulie, me a bwo pipwoééhelé23.23 A bwo pipwoiipi…me a bwo pipwoééhelé—La justice et la compassion.. Wâé heme geé pacuwohi ati nina ubwo, me ati ni nahi patén. 24Wogewé ni bwi na geé pé ni bwi! Geé tapulicéihi a tabe beme geé pétaabwon a nabu, kehe icehi ana geé nemihi a chameau23.24 Chameau—Wota he melé. A bwopiinen ni pie, a wota na junihe ubwo. Omehi Mataio 19.24.!
2523.25 Maréko 7.4«O te junihe ubwo a cuhinaado tewé, be geé te ju gahe pwo! Be geé puu ehi pwo mwojéi ni mwoûdu me ni tam, kehe icehi ana te ju oba kuti ni pwonimewé ko nina ta. Be geé te junihe tapi, ke geé tee cuwo ko hane nina wâé me dewé, ke geé bune ni apulie! 26Wogewé ni bwi! Geé mi puu ni ne ni tamewé. Ke é mulang, ke o wâé ati ni tam.
2723.27 Apostolo 23.3«Wogewé lépwo apineduwohi na a ta! Be geé pwohewii ni bwomu na timi me pwojo pwomwo, ke te ju wâé bwo alihi nen. Kehe icehi ana é henen, ke te ju oba ko duapulie, me ati ni naado na caa muti. 2823.28 Luka 16.15Wogewé mwo, be é ne pwomwo, ke te junihe wâé gewé ne ko ni apulie, kehe é jengedé ne kowé, ke te ju oba ko gele me nina ta.»
Wogewé na geé taunu ni péroféta
29«O te junihe ubwo a cuhinaado tewé, wogewé lépwo dotéén ko patén me lépwo Farasaio! Be geé pwonaamuu ni bwomuhe lépwo péroféta, me ni apulie na mwomwon jélé ne he pwahamii Padué. [Kehe te wo lépwo watihewé kuti li lé taunulé!] 30Ke geé pipii tewé pie: “Hemepie teko wogenye he ni benaamwon naa, ke wieli me time nye uce taunulé!”
3123.31 Apostolo 7.52«Kehe icehi ana heme geé ko pii anaa, ke geé pihabwiikewé pie, wogewé, ke te ni ju naî lépwona lé taunulé. 32Te wâé, ke geé te panebwénihi ni penem de ni watihewé! 3323.33 Mataio 3.7, 12.34; Luka 3.7Wogewé ni nahi bwien! Ke e bo pwocuhinaado tewé wo Padué, ke e bo tahikewé ne ha a miû! Ke time geé o uce piceluimikewé koja anaa!
34«Geé tabemi ehi, be é o pahede ni péroféta me nina lé pitemang, ke nina me lé pacémunikewé. Ke geé o tahi bwaliiwota ko ce béén ne he ni mwotapitihi. Ke geé o pwotahinaado ne ko ce béén nge he ni amu. Ke geé o cemeite ce béén ne ko ce *kuricé. Ke geé o taunu ce béén ko ce béé bwopwonen.
3523.35 Genèse 4.8; 2 Chroniques 24.20−21«Ke é mu ko anaa, na e bo tautikewé wo Padué ko a bwo taunu lépwona lé céihi ne kon: tabuhi mu ko Abel23.35 Abel—Omehi 2enote ko Ébéru 12.24; Zakari—Pa bénebwéne apulie mu ko lépwona taunulé ne ha a Élele Iitihi Ânebun (l’Ancien Testament)., pa apulie na e mwomwon, die ko Zakari†, pa naî Baraki. Be geé23.35 Geé—A bwopiinen pie, lépwo watihewé. taunu Zakari ne ha awieme apwoâpwailo me a duaan na junihe iitihi. 36É pii tewé a juuju pie: E bo pwocuhinaado tewé wo Padué, wogewé ni apulie jenaa, ko ati nina lé pwo ne ni watihewé.»
A pipwoééhe te Iésu @ ne ko lépwo Iérusaléma
37[E pii mwo wo Iésu pie]: «Au, mwolikewé wogewé lépwo *Iérusaléma! Be geé taunu lépwo péroféta [na e nelé bé céiikewé wo Padué] be geé ahi ni béén ko péi, ke geé taunu ce béén ko ce béé bwopwonen. Mu te cuwo ko nimung me é taineibukewé, pwohewii a nyaa te ja, heme e taineibuhi ni naîn haahi ni puuin. Kehe icehi ana te muhi tewé. 3823.38 1 Rois 9.7−8; Jérémie 22.5Ke geé téne, [é o mwo engen kojakewé] ke e o patupwo a mwaiitihi tewé wo Padué. 3923.39 Psaume 118.26Ke é pii tewé pie: O caa time geé bo uce aliéo mwo dieli ha ace tan celi geé o bo pii pie: *Adéi pa apulie na e âbé ne he nii Padaame!» Psaume 118.26
24O bo tanahi a mwaiitihi
1É alecehen, he e ko wie mu ha a *mwaiitihi wo Iésu, ke lé ko picedi ni aba kon wo lépwo acémun den. Ke lé piâbé mwonu Iésu beme lé habwii ten.
224.2 Luka 19.44Ke e pii telé pie: «Geé te alihi ati ninaa? Ke é pii tewé a juuju pie: O time e bo uce mu éni mwo ace céiu péi pwo ace céiu. Be ati, ke o tai tanahi taabwon.»
Ana e o tuie
Maréko 13.3−37; Luka 21.7−30, 17.26−37
3[É alecehen] ke e tebwo pwo a juwole ko ni Olivier wo Iésu [ne he bebenihe a mwaiitihi]. Ke lé âbé mwonueng wo lépwo acémun den, ke te piwoélé cehi me weeng, ke lé tahimwoeng pie: «He éniile celi e o bo tuie ana go ko pii? Ke o ade ace inenaado ko ace bwo mwojuia cemwo tem, ke a pwonehi a bwohemwo?»
4Ke e hegi ne telé pie: «Geé pipwocile, beme geé nemwo pipweéo! 524.5 Mataio 24.23−24; 1 Ioane 2.18Be o hiwon nina lé o âbé heme lé pé a niing. Ke lé o pii tewé pie: “Woéo pa *Mesia”, ke lé o pipwohuô te ce apulie celi hiwon jélé.
6«Ke geé o téne heme lé cihe ko ce pa celi e mwonu ai e ité. Kehe geé nemwo pwo me mwotikewé! Be e o mi tuie ninaa, kehe icehi ana time uce téele a pwonehi a bwohemwo. 724.7 Ésaïe 19.2Be a céiu amu, ke e bo pipwopa me a céiu amu. Ke a céiu mwametau, ke e bo pipwopa me a céiu mwametau. Ke o bo pwo ni menele na ubwo ne he ni pétaapwo piduaan, ke ni penem bwohemwo. 8É ne he ni bwomunen naa, ke o pwohewii ni bécéiuhe picani ko a piâbeele ewa.»
O pwotahi ne ko ni acéihi
924.9 Mataio 10.22«[É ha a benaamwon naa] ke lé o bo téétikewé mu kong ati ne ni apulie pwo bwohemwo. Ke lé o bo imwikewé, ke pwotahi ne kowé, dieli lé o bo taunukewé, mu ko ana wogewé ke ni apulie tong.
10«Ke o bo hiwon nina lé o bo patieden ni céihi telé. Ke lé o bo pitéétilé nina pibéélé, ke lé o bo pi-iculé mwo. 1124.11 Mataio 24.5,24; 1 Ioane 4.1O hiwon ni péroféta agele na lé o bo tuiebé, ke lé o bo pipwohuô te ce apulie celi hiwon jélé. 12Ke a ta, ke o bo piubwo da ne pwo a bwohemwo, ke o bo hiwon nina lé o bo patieden ni pwonimelé ne ko Padué, ke é ne ko ni béélé. 1324.13 Mataio 10.22Kehe icehi ana wo pana e cumang die ha anebwén [ko a mulihen] ke e bo celuimieng wo Padué. 1424.14 Mataio 28.19Ke o bo pipatemehi ati ne pwo a bwohemwo a Pwooti Wâé ko a Mwametau, beme lé o bo téne ne nina time lé uce téele temehi Padué. Ke é alecehe anaa, ke o caa a pwonehi a bwohemwo.»
Lé o te junihe picani ne ni apulie
1524.15 Daniel 9.27, 11.31, 12.11«Geé bo alihi ali naado li e caa cihe kon wo péroféta Daniéla, he e bo mu ha a duaan na iitihi: ali naado li e pwotahi ati ni naado, na nihe mwakile nang, ke muhi tenye kon.»
Wo paceli e pine anaa, ke wâé heme e temehi [beme e bo cihe kon]!
16«Ke é ha a benaamwon naa, ke wâé heme lé tai cela da pwo ni juwole ne nina lé mu *Judé! 1724.17 Luka 17.31Ke wo pana e âoté pwomwo24.17 Âoté pwomwo—Grek: Pwo mwa, be pwo ko pule, ke te ju belece ehi, ke jan me nye engen pwon. Ke lé mu mwaale lang., ke e nemwo taamwo hane ce naado mu ha a mwa ten.18Ke wo pana e mu ha apwoamu, ke e nemwo mwojuia ngemwo pelen, me e pé ce epwénen. 19Au, mwolihi! Be é he ni tan naa, ke o pwoééhe ni toomwo na pigiaa jélé, me nina lé mwo paditihi ewa.
20«Ke geé pwoiitihi te Padué pie, me a bwo cela tewé, ke me time e o uce tuie ha ace benaamwon celi ta-amu hen, ai é ha ace *tan iitihi24.20 Tan iitihi—Ne pele lépwo Juif, ke iitihi me lé ju engen ha a tan iitihi.. 2124.21 Daniel 12.1Be, é ha a benaamwon naa, ke lé o te junihe mu he ni picani ne ni apulie. Be mwo te tice pace apulie celi e caa mu he ce picani celi wonaa, tabuhi ha atabuhi ko a bwohemwo, dieli jenaa. Ke o te tice mwo pace céiu apulie celi e o bo mu he ce picani celi wonaa.
22«É hemepie time e uce niimihi wo Padué pie, me e pineole a jéhi ni tan naa, ke wieli me o te tice pace céiu apulie celi e o celuimi a mulihen! Kehe icehi ana e te niimihi pie me e pineole, wonaa mu ko nina e caa pipégalilé.»
Lépwo ‘mesia’ na ni agele
2324.23 Mataio 24.5«Mepie e pii tewé wo pace céiu apulie pie: “Geé alihi! E éni wo pa *Mesia!”, ai “E ha a duaan ce!”, ke geé nemwo céihi ne kon. 2424.24 Deutéronome 13.2−4; 2 Tésalonik 2.8−9; Pii Beetihi 13.13−14Be lé o bo tehenebé ce ‘mesia’ me ce ‘péroféta’ celi ni agele. Ke lé o pwo ce *pipwojunuun celi lé o téetihi ne ni apulie, beme a bwopwonen me lé pipwohuô telé. Ke lé o te hane mwo me lé pipwohuô te nina e caa pipégalilé wo Padué. 25Ke é ko anaa na é caa mi pii tewé ni naado na o bo tuie!
2624.26 Luka 17.23−24«Ke mepie lé pii tewé pie: “Geé alihi, e ha a melé24.26 Melé—Da (désert). A duaan na ticie hen. wo pa Mesia!”, ke geé nemwo ân. Ke me lé pii tewé pie: “Geé alihi, be e taduwo éni!”, ke geé nemwo céihi ne kon. 2724.27 Mataio 24.37−39Be a bwo âmwobé tong, woéo pa Nahi Apulie, ke o pwohewii a ilehi heme e pwéélang ati a miiden, mu ha a céiu baaéén die ha a céiu baaéén. 2824.28 Luka 17.37; Job 39.30Be [pwohewii ana nye mu pii pie]: “É he na e lang a déhi wota, ke lé taineibulé nelang ne ni bwaaoléé.”»
A bwo âmwobé te Iésu
2924.29 Ésaïe 13.10, 34.4; Ézékiel 32.7; Joël 2.10, 3.4; 2 Pétéru 3.10; Pii Beetihi 6.12−13«É he ni tan naa, ke lé o te junihe mu he ni picani ne ni apulie. Ke é alecehe anaa, ke:
O time e uce niê na a téale.
O bwén ne ha a wole.
Lé o bo tupwo ne ni ceni.
O éjén ni pipwojunuun he miiden24.29 O éjén ni pipwojunuun he miiden—A bwopiinen pie, O tupwo ni ceni, ai O pahauli ni mwametau me lépwo daame helé, ai O pahauli ni duéé..Ésaïe 13.10; 34.4
3024.30 Daniel 7.13; Zakari 12.10; Pii Beetihi 1.7«Ke é mulang, ke e o tuie a inenaado ne jeda he miiden, ko a bwo tuie tong, woéo pa Nahi Apulie. Ke lé o haa ko ni bwo mwotilé ati ne ni bele pwo a bwohemwo, be lé aliéo, he é âbé pwo ni nii, ne ha ati a junuung me a bwo ubwo jo. 3124.31 1 Korénit 15.52; 1 Tésalonik 4.16Ke me e cuu a tutu na ubwo [wo pa céiu *âcélo] ke é o pawiebé ni âcélo tong, beme lé neibu nina é caa pipégalilé. Ke lé o taineibulé ne ha a céiu behi amu, die ha a céiu behin, pitihi a bwohemwo.»
A inenaado ko a éé majing
32«Wâé heme geé temehi a inenaado ko a majing. Be, me e tile, ke geé caa temehi pie, caa é mwonu a cim naado.
33«Wonaa mwo, heme geé alihi ati ni naado naa, ke geé o temehi pie, o caa pacuwohi ati24.33 O caa pacuwohi ati—Wieli a bwo mwojuia cemwo te Iésu, ai wieli a bwo tanahi na a pwomwo ubwo Iérusaléma, na pwo ha a jo 70. Omehi note ko Maréko 13.29.. 3424.34 Mataio 16.28É pii tewé a juuju pie: [Time o uce bwolihi.] Be lé o mwo te alihi anaa ne ni béé apulie jenaa, ânebuhe ace bwo mele telé. 3524.35 Mataio 5.18Be o tieden a miiden me a bwohemwo, kehe o time uce tieden a pwooti tong.»
Geé tee ûmiê!
3624.36 Apostolo 1.7; 1 Tésalonik 5.1−2«Te tice pace apulie celi e temehi ace tan me ace inetéale celi e o tuie hen ni naado naa. Te tice paceli e temehi, heme woéo pa Naîn, heme ni âcélo te Padué. Kehe te wo Caa cehi na e temehi.
3724.37 Genèse 6.5−8«A tan na é bo âbé hen, woéo pa Nahi Apulie, ke o pwohewii a benaamwon de Noé. 38-3924.38 Genèse 7.7,23Be lé teko wiinaado me ûdu ne ni apulie; ke lé piaten, ke lé ne ni naîlé toomwo me lé aten. Ke te tice aceli lé temehi dieli ha a tan na e taa ha ali ong wo Noé. Ke e te âbé kuti ali jaa, ke e tai péélé ati.
«Ke o te piwien mwo me a bwo âmwobé tong, woéo pa Nahi Apulie. 40Be é ha a tan naa, ke lupwo apulie na lu mu ha apwoamu, ke o pé pace céiu, ke o ne pa céiu. 41Ke alo lu toomwo na lu ko cemeii blé ibu, ke o pé ê céiu, ke o ne ê céiu. 4224.42 Mataio 25.13Wâé heme geé tee ûmiê, be time geé uce temehi ace benaamwon celi e o tuie mwobé hen wo Padaame hewé! 4324.43 Luka 12.39−40; Pii Beetihi 16.15Geé cuwoteeke niimihi ani: Wo pa eapwihi pwomwo, ke time e uce temehi ace inetéale celi e o taa ha a mwa ten wo pa abune na e âbé he bwén. Be hemepie e teko wéa, ke me time e o uce neeng me e taa pelen. 44Weengaa kuti ana é pii tewé pie: Geé te piwâam. Be é o bo âbé, woéo pa Nahi Apulie, kehe time geé uce temehi ace benaamwon.»
Pa eabwé na e piténedehi
45«He wooélé pa eabwé na e piténedehi, ke e pipwoiipieng? Wo pana e pii ten wo pa daame hen pie: “É ne tem a penem [na pwonaado kon]: Go ne ce wiinaado te lépwo apenem dong he ce benaamwon celi wâé.”
46«Ke o te nihe wâé ne ko pa eabwé naa, hemepie e tuiebé wo pa daame, hemepie e teko penem ehi! 4724.47 Mataio 25.21,23É pii tewé a juuju pie: E o ne ten a pihuô ati ne ko ni den. 48Kehe icehi ana wieli pa apulie ta wo pa apenem naa, ke wieli e piniimihi pie: ‘O bwoli pa caa tong me e âmwobé.’ 49Ke e ahi lépwo béén ko penem. Ke e te nihe wiinaado me ûdu me lépwo apiolo. 50Ke e o bo âmwobé wo pa caa ten ha a tan na time e uce ucéieng, ke é ha a inetéale na time e uce temehi. 51Ke e bo ne a cuhinaado na junihe ubwo te pa apenem naa, woélé me lépwo béé apenem na ta jélé, ke lé o é ke piwii pecuwo.»
25Ni ewa toomwo na 10 jélé
125.1 Luka 12.35; Pii Beetihi 19.7[E pii mwo wo Iésu pie]: «A *Mwametau he Miiden, ke pwohewii ani:
«Lé bwo mu ne ni ewa toomwo na 10 jélé. Ke lé bwo pé ni mwomiû helé, beme lé â ucéi pa apiaten. 2Nim léna lé piténedehi, ke nim léna lé pilééng25.1―25.2 É ne pele lépwo Juif ânebun, ke e tuiebé wo pa apiaten, beme e pébé ê mwoden me ati ni apulie na e todelé, ne pele caa ten, beme lu piaten nelang. Ke lé tai pé mwomiû..
3-4«Léli ewa toomwo li lé piténedehi, ke lé âbé imi ni mwomiû helé, ne pehi ni tabe hen. Kehe wo léli ewa toomwo li lé pilééng, ke lé âbé imi ni mwomiû helé, kehe icehi ana tice tabe hen.
5«[Ke caa bwén] ke time e uce epin ko âbé wo pali apiaten. Ke caa nime léli ewa toomwo me lé pule, ke lé pule.
6«É ha awieme bwén, ke lé téne a pwocihe na e pii pie: “Neko pa apiaten! Geé wie me nye â beniieng.”
7«Ke lé tai ûmiê wo léli ewa toomwo, ke lé pwopweehi li mwomiû helé. 8Ke lé pii te léli apiténedehi wo léli ewa toomwo apilééng pie: “Au! Caa tice tabe he ni mwomiû heme! Geé ne ce tabe he ni mwomiû heme ko ni nehi tabe tewé.”
9«Ke lé hegi ne telé pie: “Ûhu! Caa time uce jan. Kehe geé â pele ni a-icu me geé pwocuhi ce tabe he miû tewé.”
10«Kehe icehi ana me lé mwo ko engen, ke e tuiebé wo pali apiaten. Ke wo léli ewa toomwo li lé caa te piwâam, ke lé caa tai taa me pali apiaten ha ali mwopiaten. Ke e capuhi a pomwa.
1125.11 Luka 13.25−27«Mepwo é ne ko léli ewa toomwo apilééng, ke lé bwo tehenebé, ke lé toii pie: “Pa daame, pa daame, tehi a pomwa!”
1225.12 Mataio 7.23«Kehe icehi ana e hegi ne telé wo pali apiaten pie: “[Geé engen kojaéo] be time é uce temehikewé.”»
1325.13 Mataio 24.42[Ke e panebwénihi a ocine naa wo Iésu, ke e pii pie]: «Geé ûmiê, be time geé uce temehi ace tan me ace inetéale [celi é o tehenebé hen].»
Ocine ko lépwo eabwé na cié jélé
14[E pii mwo wo Iésu pie]: «A Mwametau he Miiden, ke pwohewii ani:
«E bwo mu wo pa céiu apulie. Ke nimen me e â pitabée, ke e tode ni eabwé ten, ke e pawie ne telé ni naamuun.
1525.15 Roma 12.6«Ke e muko pétaapwo ne telé nina jan me lé pwo. E ne te pa céiu nina 5 million25.15 Million—Grek: Talent. A céiu talent, ke a cuhi pa apulie na céiu nang he na 20 ni jo., ke wo pa céiu ke 2 million, ke wo pa béciéhen ke 1 million, ke e engen. 16Ke e engen wo pa eabwé na e hegi nina 5 million, ke e â penem ko ni mwani naa, ke e tooli mwo nina 5 million. 17Ke wonaa ne mwo ko pana e ne ten nina 2 million, ke e te hane béén mwo, ke e tooli mwo nina 2 million. 18Ke mepwo wo pali e ne ten ana 1 million, ke e â ini a pwon, ke e neduwohi ali mwani te pali caa ten, [ke time e uce penem kon].»
Wogo pa eabwé na wâé go!
19«Caa bwolihi a bwo engen de pali daame, ke e mwojuia mwobé. Ke e tode lépwoli eabwé ten, ke e tahimwolé ko aceli lé pwo ko li mwani ten.
20«Ke e hegi ne ten wo pali eabwé li e ne ten li 5 million pie: “Padaame, li go ne tong li 5 million. Ke weengi nina 5 million mwo, ni âpenem dong beme ni béén.”
2125.21 Mataio 24.45−47; Luka 16.10«Ke e pii ten wo pali daame pie: “Wâé! Wogo pa eabwé na wâé go. Be go piténedehi ne he ni naado na wahin, ke é bo ne tem ce naado celi ubwo. Ke go taabé me genyu pipwodéén ibu.”
22«Ke e âbé wo pali béalohe eabwé, ke e pii te pali daame hen pie: “Pa daame, weengi li 2 million li go ne tong. Ke weengi nina 2 million mwo, ni âpenem dong beme ni béén.”
23«Ke e pii ten wo pali daame pie: “Wâé! Wogo mwo pa eabwé na wâé go, be go piténedehi ne ko a naado na wahin, ke é bo ne tem ce naado celi ubwo. Kehe go taabé me genyu pipwodéén ibu.”»
Wogo pa eabwé na ta go!
24«Ke e âbé wo pa béciéhen, ke e pii ten pie: “Pa daame, é caa temehi pie, wogo, ke pa apulie na go okéé, be go tii ni âdaanu na time go uce cemi, ke go taineibuhi nina time go uce penem kon. 25Ke mwotiéo, ke é neduwohi ni mwani tem, [be koli é o patieden]. Ke weengi, ke go te pé mwo.”
26«Ke e hegi ne ten wo pali daame hen pie: “Wogo ke pa eabwé na ta go, be pa apwoemaan! Woté? Go caa te temehi pie, é tii nina time é uce cemi, ke é taineibuhi nina time é uce penem kon. 27É mu ko ade na time go uce ne ha a mwomwani a mwani tong?! Be, mepie go wonaa, ke wieli me é céi ne pehi celi e taa ne pwon!”
28«Ke e pii te lépwo béé eabwé ten pie: “Geé pé kojaeng a 1 million na eten, ke geé ne te pana hiwon ni mwani ten! 2925.29 Mataio 13.12; Maréko 4.25; Luka 8.18Be wo pana caa pwo ne ten, ke o ne mwo pwon ce béén, beme pihiwon den. Kehe wo pana tice ten, ke o pétaabwon kojaeng a nehinaado na mwo e pelen. 3025.30 Mataio 8.12; Luka 13.28Ke wo pa eabwé piticenaado ne kon naa, ke o tahieng ole ha a melepiing, he na lé o é nelang, ke piwii pecuwo.”»
O pineitééhi ni muto me ni nani
3125.31 Mataio 16.27, 19.28[E pii mwo wo Iésu pie]: «É heme é âmwobé, woéo pa Nahi Apulie, ne ha a junuung me *a wâé tong, woéo me ni *âcélo tong, ke é o tebwo pwo atebwo tong he daame.
3225.32 Ézékiel 34.17; Pii Beetihi 20.11−13«Ke é o taineibuhi ne he pwahamiin ati ni bele. Ke é bo pineité ni apulie, pwohewii pa awéihi muto heme e pineitééhi ni muto me ni nani25.32 Ni muto me ni nani—Heme pwang, ke lé pimu ibu ne ni muto me ni nani. Kehe me babwén, ke pineitéélé, be ni nani, ke time lé uce picani ne ko a bwala.. 33Ke é o bo ne ni muto pwo juing. Ke ni nani, ke é bo nelé pwo eaamung.»
Adéihi be geé hegiéo!
34«Ke, woéo pa daame, ke é25.34 (me niide a tii 34−46) É—Grek: E (il). bo pii te nina lé mu pwo juing pie: “Geé âbé, wogewé na e adéikewé wo Caa tong, me geé hegi a Mwametau na e caa pipwopweehi me dewé, ânebuhe atabuhi ko a bwohemwo. 3525.35 Ésaïe 58.7É mu ko ana, he li menung, ke geé pwo me é wiinaado, ke é he nimung me é ûdu, ke geé pwo me é ûdu, ke he é mwo coho, ke geé hegiéo. 36Ke é he tice naamuung, ke geé ne ni naamuung. Ke é he li cunu jo, ke geé âbé caniêéo. Ke é he li é mu he karépu, ke geé âbé die pelong.”
37«Ke lé o hegi ne tong nina mwomwon jélé pie: “Pa daame, he éniile celi geme aliko he celi menem, ke geme pwo me go wiinaado? Ke éniile celi nimem me go ûdu, ke geme pwo me go ûdu? 38Ke éniile celi go mwo coho, ke geme hegiko? Ke éniile celi tice naamuum, ke geme ne ce naamuum? 39Ke éniile celi cunu go, ke geme caniêko? Ke go mu he karépu, ke geme âdé die pelem? [He éniile naa?]”
4025.40 Proverbes 19.17; Mataio 10.42; Maréko 9.41«Ke e hegi ne telé pie: “É pii tewé a juuju pie: É ati he ni benaamwon na geé pwo ninaa ne te lépwo âjiénung na wahin jélé, ke woéo pana geé ko pwo tong.”»
Geé engen, be time geé uce hegiéo!
4125.41 Mataio 7.23«Ke é bo pii te nina lé mu pwo eaamung pie: “Geé engen kojaéo, be e apwokewé wo Padué! Geé â ha a miû na e te éle dieli mwo, na e caa pipwopweehi wo Padué, me de *Caatana me ni duéé ten. 42Be é he li menung, ke time geé uce pwo me é wiinaado. Ke é he nimung me é ûdu, ke time geé uce pwo me é ûdu. 43Ke é he li é coho, ke time geé uce hegiéo. Ke é he li tice naamuung, ke time geé uce ne ce epwénung. Ke é he li cunu jo, ke time geé uce caniêéo. Ke é he li é mu he karépu, ke time geé uce âbé die pelong.”
44«Ke lé o hegi ne tong pie: “Pa daame, he éniile celi geme aliko, he celi menem, ke nimem me go ûdu, ke go coho, ke tice naamuum, ke cunu go, ke go mu he karépu? Ke time geme uce picani tem? [He éniile naa?]”
45«Ke é o hegi ne telé pie: “É pii tewé a juuju pie: Ati he ni benaamwon na muhi tewé me geé picani te ni âjiénung na wahin jélé, ke woéo pana time uce nimewé me geé picani tong.”
4625.46 Daniel 12.2; Ioane 5.29«Ke lé bo engen, me lé hegi a cuhinaado dieli mwo. Ke mepwo nina lé piténede Padué, ke lé bo engen me lé hegi a *mulie dieli mwo ne pele Padué.»
26Lé hane me lé taunu Iésu
Maréko 14.1−2; Luka 22.1−2; Ioane 11.45−53
1É he e nebwén ko pwocémun ko ninaa wo Iésu, ke e pii te lépwo acémun den pie: 226.2 Exode 12.1−27; Mataio 20.18«Lépwoli, geé temehi pie é he na alo tan, ke caa a tan ko Pacika26.2 Pacika—Tan ubwo te ni Juif ko a bwo celuimilé mu ha a bwo penem tice ja kon ne Aigupito.. Ke o icuéo, ke cemeiteéo ne ko a *kuricé, woéo pa Nahi Apulie.»
3[He e ko pii anaa wo Iésu] ke lé ko pitapitilé wo lépwo caa te lépwo *apwoâpwailo, me lépwo apihuô te lépwo *Juif, ne pele Kaïfe, pa daame helé. 4Be nimelé me lé taunu Iésu. Ke lé pihane ace bwopwonen me lé pipwohuô ten, me lé imwieng neduwohi. 5Be lé pipii telé pie: «O time uce wâé heme nye imwieng ha a piwiinaado ubwo ne he pwahamii ni apulie, be koli lé bo okéé.»
Tapulicéihi tabe ûde ne ko Iésu
Maréko 14.3−9; {Luka 7.36−50}; Ioane 12.1−8
6[É ha a benaamwon naa, ke] e mu Bétani wo Iésu ha a mwa te Simon, pa katia. 726.7 Luka 7.37−38É he lé mwo ko wiinaado, ke e tuiebé ê céiu toomwo, imi a mwotabe péi na oba ko tabe ûde na te junihe ubwo a cuhin, ke e cepulicéihi ne pwo puni Iésu.
8Ke me lé alieng wo lépwo acémun den, ke te junihe time uce wâé telé. Ke lé pipii telé pie: «He e pihoonihi a tabe ûde ne, kona woté? 9Ana te junihe ubwo a cuhin! É ko ade na time e uce icuhi, ke me genye ne a mwani te nina tice delé?»
10E te temehi nina lé niimihi wo Iésu, ke e pii telé pie: «É mu ko ade na geé ili ê toomwo ce? Ana e pwo tong, ke te junihe wâé. 1126.11 Deutéronome 15.11Be o tee élé pelewé wo lépwona tice delé, kehe woéo, ke time é o uce tee mu pelewé. 12Wo ênaa, ke e tapulicéihi ne kong a tabe ûde, be e caa mi pipwopweehi a bwo ole tong he pwon. 13Ke é pii tewé a juuju pie: É heme bo pipii beetihi a Pwooti Wâé ne he ni piduaan ati ne pwo a bwohemwo, ke lé bo tee piuti mwo a jepule ko ana e pwo ê toomwo ce, beme tee pipaniimieng.»
E icu Iésu wo Judas
14E â too ni caa te lépwo apwoâpwailo wo pa céiu béé lépwo 12 *apostolo na a niin pie Judas Iscariot. 1526.15 Zakari 11.12; Ioane 11.57Ke e pii telé pie: «Ade aceli geé bo ne tong, hemepie é ne Iésu tewé?»
Ke lé ne ten nina 30 mwani péi26.15 30 mwani péi—Âcehi a patén de lépwo Juif, ke weengaa a mwani na ne te pa céiu apulie, heme pa apenem tice ja kon den, ke taunueng na a paaci. Omehi Exode 21.32. A bwopiinen pie, lé pwo me piticenaado ne ko a mulihe Iésu.. 16Ke e tabuhi pihane ace pwaaden me e icu Iésu telé.
A piwiinaado te Padaame
Maréko 14.12−42; Luka 22.7−46; Ioane 13.21−38; 1 Korénit 11.23−25
1726.17 Exode 12.14−20É ha a bécéiuhe tan ko ‘pieni pwoloa tice nyaa ten’, ke lé âbé céii Iésu wo lépwo acémun den, ke lé pii ten pie: «Geme o â piwâam ko a wiinaado ko Pacika. Kona é wé, he celi nimem me genye piwiinaado nelang?»
18Ke e hegi ne telé pie: «Geé â ha a pwomwo ubwo, pele pa apulie [na é bo piieng dewé] ke geé pii ten pie: “E pii wo Padaame pie: ‘Caa tuie a benaamwon dong. Ke é pelem he na me é wii a wiinaado ko Pacika, wogeme me ni acémun dong.’”»
19Ke lé pwo ana e pii wo Iésu, ke lé piwâamihi a wiinaado ko Pacika.
Pwo pa bééwé na e bo pi-icuéo
20Caa babwén, ke lé tebwo pwo taap wo Iésu me lépwo 12 apostolo ten. 21Ke é he lé ko wiinaado, ke e pii telé pie: «É pii tewé a juuju pie: E bo pi-icuéo wo pa bééwé.»
22Ke te junihe piwahin jélé kuti, ke lé muko pétaapwo tahimwoeng pie: «Padaame, he time uce woéo?»
2326.23 Psaume 41.10Ke e hegi ne telé wo Iésu pie: «Wo pana gemu tai pétaa ole ha a tam me weeng26.23 Heme lé piwiinaado ibu wo lépwo Juif, ke lé te ju pétaa ole ha a tam na céiu ko ni ilé., ke weeng pana e bo pi-icuéo.
24«É bo mele, woéo pa Nahi Apulie, pwohewii ana e caa pii beetihi ne ni tii iitihi. Kehe wo pa apulie na e pi-icuéo, ke o te junihe pwoééhen! Au, mwolihi! Be wo panaa, ke wieli me o te wâé ne kon, hemepie time e uce ko âbeele!»
25Ke e tahimwo Iésu wo Judas, pana e icueng, pie: «Kona time uce woéo, go Padaame?»
Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Go caa teko pii.»
A pwoloa me a tabe megele
2626.26−28 1 Korénit 11.23−25É he lé ko piwiinaado ibu, ke e pé a pwoloa wo Iésu, ke e pipwo-olé te Padué. Ke e ebii, ke e pwopatihi ne ko lépwo acémun den, ke e pii telé pie: «Geé pé, ke geé eni, be ani, ke a ééng.»
27Ke é alecehen, ke e pé a mwoûdu ko tabe megele. Ke e pwo-olé te Padué, ke e ne telé. Ke e pii pie: «Geé tai ûdu. 2826.28 Exode 24.8; Jérémie 31.31−34; Zakari 9.11; 1 Korénit 10.16Be ani, ke a cewéhung na e o caa tée me de ni apulie, beme pineuhi ni ta pwo telé. Be a pipwoâpwailo na e pacuwohi a *piapwo na e pwo wo Padué [pie e ne a péém ne ha awiemelé me weeng].
29«Ke é pii tewé pie: O caa time é bo uce ûdu mwo ace tabe megele [ne éni pwo bwohemwo] dieli ha ace tan celi genye bo ûdu ace tabe megele celi mwo coho me wogewé, ne ha a Mwametau te Caa tong.»
Go bo piwotétaa kong, go Pétéru
3026.30 Luka 22.39; Ioane 18.1Ke lé nyebihi a psaume ko a tan ubwo naa, ke é mulang, ke lé taa pwo a juwole ko ni Olivier.
3126.31 Zakari 13.7; Ioane 16.32Ke e pii wo Iésu te lépwo acémun den pie: «É jenaa he bwén, ke geé o bo tai engen kojaéo. Be caa te tii ne he ni tii iitihi pie:
O bo taunu pa awéihi muto,
ke lé o pipiiden ne ni muto.Zakari 13.7
3226.32 Mataio 28.7,16«Kehe icehi ana é hemepie é mulie cemwo mu ha amele, ke é bo ânebuhewé ne Galilé.»
33Ke e pii ten wo Pétéru pie: «Wieli lé o engen kojako wo lépwoje, kehe time o uce woéo!» 3426.34 Mataio 26.69−75Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «É pii tem a juuju pie: É ha a bwén jenaa, ânebuhe a bwo to te a ja, ke o caa ocié go ko piwotétaa kong pie, time go uce temehiéo.» 35Ke e pii wo Pétéru pie: «Ûhu! Piwien hemepie genyu tai mele, kehe time é o uce wotétaa kom!»
Ke tai woélé ati, ke lé te tai pii ten ana céiu.
Te junihe téé Iésu
36Ke é mulang, ke lé â ha a céiu duaan [na cemi acuwo hen] na pii kon pie Getsémané. Ke e pii te lépwo acémun den wo Iésu pie: «Geé tebwo éni, be é mwo â pwoiitihi.»
37Ke e pé Pétéru me lupwo naî Zébédé. Ke caa tabuhi piwahin Iésu, ke pinekepé ten. 3826.38 Ioane 12.27Ke e pii telé pie: «Te junihe téé ke piwahin a pwonimung26.38 Ne mwo he pwo grek ni pwooti ce: Ke é caa pwo me é mele.. Kehe geé tee mu éni, ke genye tai piûmiê ibu. [Geé nemwo pule!]»
39Ke e te ju piâdé kojalé, ke e tidihi jilin, ke e miibule. Ke e pwoiitihi da céii Padué, ke e pii pie: «Caa, hemepie te jan, ke go pé kojaéo ni picani me ni téé ce26.39 Ni picani me ni téé ce—Grek: A mwoûdu ce.! Kehe icehi ana go nemwo pwo ana nimung kon, kehe ana nimem kon.»
40Ke me e mwojuia mwobé céii lépwo acémun den na cié jélé, ke e alihi pie lé teko pule. Ke e pii te Pétéru pie: «Be he time uce jan me nye piûmiê ibu, he na te ju céiu inetéale?
41«Geé te ûmiê, ke geé pwoiitihi, beme o te pwo niihewé, hemepie tacebwénikewé. Be nimewé me geé pwo ana wâé, kehe icehi ana tice niihewé.»
42Ke e engemwo kojalé wo Iésu, ke e pwoiitihi mwo, ke e pii pie: «Caa wé, mepie time uce jan me pé kojaéo ni picani me ni téé ce, ke é ilehi kojako pie, go picani tong, beme é piténedehi ana te nimem kon26.42 Grek: «Hemepie wâé me é ûdu anaa, ke wâé heme pwo ana nimem kon.».»
43Ke me e mwojuia mwobé céii lépwo acémun den, ke e toolé mwo he lé teko pule. Be caa te junihe emaan jélé, ke lé tee ko pipucing.
44Ke e engemwo kojalé, ke e âmwo pwoiitihi, ke e te pii mwo ana e caa mi pii.
45Ke me e mwojuia mwobé céiilé, ke e toolé mwo he lé teko pule, ke e pii telé pie: «Woté? Geé mwo teko mwaale, ke pule mwo? Wâé ne kowé! Kehe icehi ana o caa neéo, woéo pa Nahi Apulie, ne te lépwona lé pwo nina ta! 4626.46 Ioane 14.31Geé cuwoda! Me nye engen! Be caa e lang wo pana e icuéo!»
Lé imwi Iésu
Maréko 14.43−50; Luka 22.47−53; Ioane 18.3−12
47É he e mwo ko pii anaa wo Iésu, ke e te ju tehenebé wo Judas, pali céiu béé lépwoli 12 apostolo ten. Ke lé âbé céin ne ni apulie na te junihe hiwon jélé, imi ni teua me ni ba-acuwo. Be lé nelé ngen wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me ni apihuô te a bele te lépwo Juif.
48Ke wo Judas, pana e icu Iésu, ke e caa pipatemehi telé ana me e pwo: «Wo pa apulie na é o mwomwaaueng, ke te weeng kuti. Ke geé imwieng.»
49Ke he lé tehenebé, ke e te â céii Iésu kuti, ke e pii ten pie: «Bwocu tem, go pa apipune!» Ke e mwomwaaueng.
50Ke e pii ten wo Iésu pie: «Îgo, go pwo ana me go pwo26.50 Îgo, go pwo ana me go pwo—Grek: É mu ko ade na wogo éni?.»
Ke lé te imwi Iésu kuti. 5126.51 Ioane 18.26Kehe icehi ana wo pa apulie na e mu pele Iésu, ke e te pwome céi kuti a teua ten mu ha a mwon, ke e te tahi kuti ole pwo a puni pa apenem de pa *daame he lépwo apwoâpwailo. Kehe icehi ana e te ju tahagéi a jéénen.
5226.52 Genèse 9.6; Pii Beetihi 13.10Ke e pii ten wo Iésu pie: «Go ne homwo a teua tem ne ha a mwon! Be wo lépwona lé pwopa ko teua, ke lé o te mele ko teua.
53«Go téne, hemepie nimung, ke é o tode Caa tong, beme e nebé céiiéo a céiu mwocoda ko ni *âcélo na te junihe hiwon jélé, beme lé pwopaing! 54Kehe me wonaa, ke wieli me time e o uce pacuwohi ana e pii ne he ni tii iitihi! Be e pii pie, ke o wonaa a bwo engen ne ni naado.»
5526.55 Luka 19.47, 21.37Ke e pii te lépwona lé imwieng, pie: «Woté? Geé âbé pééo ko teua me beba-acuwo, pwohewiin heme woéo pace ataunuhi apulie! Ati he ni tan, ke é te mu hadeniiwé, he é teko pacémuni ni apulie ne ha a *mwaiitihi, kehe icehi ana time geé uce imwiéo!
56«Kehe ati ninaa, ke e tai pacuwohi a pwooti na lé pii wo lépwo péroféta ne he ni tii iitihi.»
Ke ati lépwo acémun den, ke lé cepewieeng, ke lé cela.
A mwohuô te lépwo Juif
Maréko 14.53−65; Luka 22.54−71; Ioane 18.13−24
57Lé pé Iésu nge céii Kaïfe, pa daame he lépwo apwoâpwailo. Be lé pitapitilé ne pelen wo lépwo *dotéén ko patén me lépwo apihuô te lépwo Juif. 58Ke e pi-ilipuwolé ngen wo Pétéru. Ke e tuie nge pele pa daame he lépwo apwoâpwailo, ke e tebwo pwo napwomwo, ne pele ni apenem, ni awéa. Be nimen me e alihi aceli e o tuie ne ko Iésu.
59Wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me ati a *mwohuô te lépwo Juif, ke lé hane ce apulie beme lé pipé ne ko Iésu, be nimelé me lé pwocuhinaado ten, me e mele. 60Ke hiwon ni agele na lé âbé pipé ne ko Iésu, kehe icehi ana time lé uce tooli ace ju watihen me lé taunueng.
Ke é he caa e mwonu me nebwén a pitautinaado telé, ke lu tehenebé wo lupwo alo apulie. 6126.61 Ioane 2.19−21Ke lu pii pie: «E pipii den wo panaa pie, me e bo paniihi a mwaiitihi te Padué, ke me e bo pacuuli mwo, he na cié ni tan.»
62Ke e te cuwoda kuti wo pa daame he lépwo apwoâpwailo, ke e tahimwo Iésu pie: «Kona te tice béhegi nen dem? He time go uce téne nina lé ko pipé ne kom?» 6326.63 Ésaïe 53.7; Mataio 27.12Kehe icehi ana time e uce hegi wo Iésu. Ke e te tahimwoeng mwo wo pali daame pie: «É ne he nii Padué na e mulip, ke é ileko pie, go hegi. Kona te wogo kuti, pa *Mesia, pa *Naî Padué?»
6426.64 Psaume 110.1; Daniel 7.13; Mataio 24.30Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «Go caa teko pii. Ke é pii tewé pie: Tabuhi jenaa ni, ke geé bo aliéo, woéo pa Nahi Apulie, heme é tebwo *pwo a jui Padué na te junihe pwojunuun [beme é pihuôhi ati ni naado]. Ke geé bo aliéo, heme é âbé he ni nii, mu he miiden.»
Wâé heme e mele!
6526.65 Mataio 9.3; Ioane 10.33[Ke te junihe emegéi na pali daame he lépwo apwoâpwailo, ke e te nihe okéé] ke e pitie ni epwénen, ke e pii te ni béé atautinaado pie: «E cihe me ta ne ko Padué [be e pwo me piwielu me weeng]! Caa jan! Necu ce béé bwo pipé ne kon, be e caa teko pipé ne kon mwo! Be geé caa te téne ana e pii. 6626.66 Lévitique 24.16; Ioane 19.7Ke ade aceli geé niimihi ne kon?»
Ke lé tai hegi ne ten ati pie: «Wâé heme e mele.»
6726.67 Ésaïe 50.6, 53.5Ke lé cumi ne he pwahamiin, ke lé nuô i kon. Ke lé tahi pale ni ilé ne kon wo lépwo béén, 68ke lé pii ten pie: «He woo na e ahiko? Go cuwoteeke pihane, go ‘Mesia’, hemepie wogo ke pace péroféta [celi go temehi ati ce naado]!»
E piwotétaa ko Iésu wo Pétéru
Maréko 14.66−72; Luka 22.56−62; Ioane 18.16−27
69Mepwo wo Pétéru, ke e tee tebwo jeoté pwomwo. Ke e âbé céiieng wo ê céiu eabwé, ke e pii ten pie: «Éé, wogo, ke pa céiu béé Iésu, mu Galilé!»
70Ke e wotétaa ne he pwahamii ni apulie, ke e pii pie: «Ûhu! Time é uce temehi ana go ko pii!»
71Ke e te â wie kuti ha a pwobabé. Ke e alieng wo ê céiu toomwo na e penem lang, ke e pii te nina lé mu lang pie: «Uhuu, wo paje, ke pa béé Iésu mu Nazaret!»
72Ke e pii mwo wo Pétéru pie: «Ûhu! É piapwo pie time é uce temehieng!»
73É alecehen, ke nina lé mu lang, ke lé âbé céii Pétéru ke lé pii ten pie: «Uhuu! Wogo ke pa céiu acémun den! Be nye téne ne he patim.»
74Ke e te junihe pimwoiu wo Pétéru, ke e pii pie: «Geé téne! Time é uce temehi panaa. Wâé heme e pwocuhinaado tong wo Padué, hemepie é gele!»
Ke me e mwo ko pii anaa, ke e te to kuti ali ja. 7526.75 Mataio 26.34Ke e bwo niimihi ali e pii ten wo Iésu, pie: «Ânebuhe a bwo to te a ja, ke go ocié ko piwotétaa pie, time go uce temehiéo.»
Ke e wie wo Pétéru ke e te junihe é kuti.
27Lé pé Iésu nge pele Pilate
1É he mwo te junihe acaama, ke lé pitapitilé neibu wo lépwo caa te lépwo *apwoâpwailo, me lépwo apihuô te a bele te lépwo *Juif. Ke lé piténelé ko ace bwo taunu Iésu. 2Ke lé cieeng, ke lé pééeng nge céii *Pilate, pa gupéno te lépwo Roma.
A bwo mele te Judas
3Mepwo wo Judas, pali e icu Iésu, ke e alihi pie, lé o caa taunueng. Ke e bwo pininim ne ko ana e pwo te Iésu, ke te junihe piwahin nang kon. Ke e mwojuia ngemwo pele lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo apihuô. Ke e ne mwo telé li 30 mwani péi li lé ne ten.
4Ke e pii telé pie: «Au, é pwo ana ta. Be é icu pa céiu apulie na te tice ta pwo ten, me e mele.»
Ke lé hegi ne ten pie: «Te tice aceli geme alihi ne kon!»
527.5 Mataio 26.14−15; Apostolo 1.18−19Ke e tahi nge céiilé ne ha a *mwaiitihi li mwani. Ke e â piwogéi henen.
6Ke lé tai li mwani wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, ke lé pii pie: «Ade aceli genye o pwo ko ni mwani ce? Genye nemwo ne pehi ni âpipati ko mwaiitihi, be ni mwani cuhi cewéle.»
7Ke lé piténelé pie, me lé pwocuhi a pule na a niin pie ‘a pule te pa apwo ila pule’ beme a iitihi te ni coho. 8É mu ko anaa, na ni apulie, ke lé pii ko a duaan naa pie, ‘a ninaado na pwo cewéle hen’. Ke lé mwo teko pii kon dieli jenaa. 927.9 Zakari 11.12−13; Jérémie 32.6−15, 18.2, 19.1Ati ninaa, ke e tuie, beme e pacuwohi [li ocine] li e pwo wo péroféta Iérémia27.9 Wo péroféta Iérémia—Ni pwooti ne ha a niide a tii 9 ke 10, ke e âbé mu he ni tii te lupwo péroféta Iérémia me Zakari. Kehe icehi ana wo Mataio, ke e pii a nii Iérémia, be weeng pa péroféta na te junihe ubwo a niin., ne he ni tii ten: Lé pé li 30 mwani péi, wonaa a jéhin na lé niimihi na a bele *Isaraéla me lé pwocuhin me den. 10Ke lé pwocuhi ali pule te pali apwo ila pule. Be weengaa ana te nime Padaame kon27.10 2e phrase—Ai, Be weengaa ana e caa te pii tong wo Padaame pie, me é bo pii..
E tauti Iésu wo Pilate
Maréko 15.2−20; Luka 23.1−25; Ioane 18.28―19.16
11Lé pé Iésu nge he pwahamii Pilate, pa gupéno te lépwo Roma. Ke e tahimwoeng wo Pilate pie: «Kona te wogo kuti pa daame he lépwo Juif?»
Ke e hegi ne ten wo Iésu pie: «A juuju a bwopiinen dem27.11 A juuju a bwopiinen dem—Grek: Go caa teko pii..»
1227.12 Ésaïe 53.7Ke nebwén, ke lé pipé ne kon wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo apihuô te a bele. Kehe time e uce hegilé.
13Ke e te pwo me pii ten wo Pilate pie: «Kona time go uce téne nina ta na lé pii ne kon?»
14Kehe icehi ana time e uce hegi ne telé wo Iésu. Ke e te junihe téele kon wo Pilate.
Nimelé ko Barabas
15Caa te cemang ne ko Pilate, ha a tan ko *Pacika, me e pawie mu he karépu pace céiu apulie celi nime a bele kon. 16Ke é ha a jo naa, ke pwo pa céiu apwokarépu na pii kon pie Barabas27.16 Barabas—Ni béé tii iitihi he pwo grek, ke lé pii pie: Iésu Barabas. É ne pele lépwo Juif, ke Iésu, ke a nii ni apulie na hiwon pwohewii Dui, Bwaé., na lé te junihe temehieng ne ni apulie. 17Ke [hiwon ni apulie na] lé tehenebé pele Pilate, ke e pii telé pie: «Kona nimewé me é pawie Barabas, ai wo Iésu, na pii kon pie ‘pa *Mesia’?» 1827.18 Ioane 11.47−48, 12.19Be e te temehi pie, lé ne Iésu ten wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo ha a pipwokon delé.
19Ke nebwén, ke e tebwo pwo atebwo ten, beme e tauti Iésu. Ke é ha a benaamwon naa, ke e tehenebé wo pa céiu apulie na e pébé céiieng a pwooti te mwoden. Be e pii pie: «É tibwén, ke pwo a niûng ne ko pa Iésu naa, ke te junihe time wâé jo kon. Go patuwoeng, ke go nemwo ti kon, be pa apulie iitihi!»
20-21Ke e pii mwo te lépwo apulie wo Pilate pie: «É bo patupwo ne tewé pace céiu apwokarépu. Ke he woo hadenii lupwoje, celi nimewé kon?»
Ke lé hegi ne ten pie: «Barabas!» Be lé cinelé wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo apihuô, beme lé pii anaa, ke me e mele wo Iésu.
Cemeiteeng ne ko a kuricé!
22Ke e pii telé wo Pilate pie: «Ke he ade aceli é o pwo te Iésu, pana pii kon pie ‘Mesia’?»
Ke lé hegi ne ten pie: «Pwo me cemeiteeng ne ko a *kuricé!»
23Ke e tahimwolé mwo pie: «Kona ade aceli e pwo celi ta?»
Kehe icehi ana lé bwo nihe cihe me ubwo pie: «Pwo me cemeiteeng ne ko a kuricé!»
2427.24 Deutéronome 21.6−9Ke e alihi wo Pilate pie time lé uce tabemieng, be caa junihe ubwo a bwo iluulé. Ke e pé a mwotabe, ke e puu ni in ne he pwahamiilé ati, ke e pii telé pie: «Time uce woéo pa watihe a bwo mele te pa apulie ce. Kehe te wogewé cehi!»
2527.25 Apostolo 5.28Ke lé tai hegi ne ten pie: «Éa, te wogeme lépwo watihen, wogeme me ni naîme! Ke hemepie geme pwo aceli ta, ke wâé heme geme te hegi a cuhinaado ko a bwo mele ten.»
26Ke e pawie ne telé Barabas wo Pilate. Ke e pwo me ahi Iésu ko a bwaliiwota. Ke e patupwoeng ne te ni coda, beme lé â cemeiteeng ne ko a kuricé.
Lé pihoonieng ne ni coda
27Ke lé pé wie Iésu wo lépwo coda, ke lé â pwo a céiu napwomwo na ubwo. Ke lé tode ati ni mwocoda. 2827.28 Luka 23.11Ke lé céi ni epwénen, ke lé ne kon a epwén na megele [pwohewii a epwéne pa apulie na piubwo nang] beme lé pihoonieng. 29Ke lé péi a kuron ko ni mii acuwo na pwo dan, ke lé neole pwo punin. Ke lé ne ha a in ne pwo jui a bewomeéle [pwohewii a bwaja pa daame]. Ke lé tidihi jililé he pwahamiin, ke lé pii ten pie: «Bwocu, go pa daame he lépwo Juif! Adéiko!»
3027.30 Ésaïe 50.6Ke lé cumi ne kon, ke lé pé ali bewomeéle, ke lé tati a punin kon. 31Ke me lé caa nebwén ko a bwo pihoonieng, ke lé céi mu mwo kon ali epwén megele, ke lé te ne mwo kon ni epwénen. Ke é mulang, ke lé pééeng wie, beme lé â cemeiteeng ne ko a kuricé.
Lé cemeite Iésu ne ko a kuricé
Maréko 15.21−32; Luka 23.26−43; Ioane 19.17−27
32Me lé ko wie mu ha a pwomwo ubwo, ke pitapitilé me pa apulie mu ha a pwomwo ubwo Cirène na pii kon pie Simon. Ke lé cuwokon, beme e canihi ali kuricé te Iésu. 33Ke lé tuie nge pwo a céiu tihi juwole na pii kon pie Golgota, a bwopiinen pie ‘pwo a piipuni apulie’. 3427.34 Psaume 69.22Ke wo lépwo béén, ke lé pineibuhi a tabe megele me a tabe na maga27.34 Tabe na maga—Wieli a eti me time genye uce téne a cunu.. Ke lé ne te Iésu, ke me e nemi, ke time uce nimen me e ûdu.
3527.35 Psaume 22.19Nebwén, ke lé cemeiteeng ne ko ali kuricé wo lépwo coda. Ke lé pipii ne kolé ni epwénen. Ke lé picéi metii ne ko {a epwén bwali ten}27.35 Ni béé tii iitihi he pwo grek, ke e hen ni pwooti ce: Lé wonaa beme o pacuwohi a pwooti te pa péroféta, na e pii pie: «Lé pipwopii ne kolé ni epwénung. Ke lé picéi metii ne ko a epwén bwali tong.» (Psaume 22.19). 36Ke lé tebwo beme lé wéa kon.
37Ke lé cemeite ne pwo punin a eaa acuwo na tii ne kon a watihe a bwo mele ten, pie: iésu pa daame he lépwo juif. 3827.38 Ésaïe 53.12Ke lé cemeite mwo lupwo alo apulie na lu pwotahinaado, ne he ni piduaa Iésu: wo pa céiu ne pwo juin, ke wo pa céiu ne pwo eaamun.
3927.39 Psaume 22.8, 109.25Me lé alieng wo lépwona lé âdé ke âbé ha a duaan naa, ke lé tagiliihi ni punilé, ke lé pijeta kon. 4027.40 Mataio 26.61; Ioane 2.19Ke lé pii pie: «Kona time uce wogo kuti pana me go tanahi ali mwaiitihi, ke me go bo pacuuli mwo he na cié ni tan? Ke wâé, be mepie wogo pa *Naî Padué, ke go piceluimiko mwo, ke go opé mu ko a kuricé naa!»
41Ke lé pihoonieng mwo wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo *dotéén ko patén me lépwo apihuô, ke lé pii pie: 42«E niimihi pie pa daame henye, lépwo Isaraéla. Ke e temehi me e celuimi ni béén, kehe time e uce temehi me e piceluimieng mwo! Hemepie e ole mu ko a kuricé naa, ke wieli genye o bo céihi ne kon!
4327.43 Psaume 22.9«E céihi ne ko Padué, ke e pii pie, weeng, ke pa Naîn. Ke mepie eânime Padué ten, ke wâé hemepie e celuimieng jenaa!»
44Ke te piwien ne mwo ko lupwona lu pwotahinaado na cemeitelu ne he ni piduaa Iésu. Be lu te pihoonieng mwo.
E mele wo Iésu
Maréko 15.33−41; Luka 23.44−49; Ioane 19.28−30
45É he te ju goahen ehi, ke te ju melepiing ati ha amu27.45 Ati ha amu—ai Ati pwo a bwohemwo., die ko cié inetéale alecehe goahen. 4627.46 Psaume 22.2Ke me teko ju cié ni inetéale, ke e toii me ubwo wo Iésu pie: «Éli, Éli, lama sabaktani?» A bwopiinen pie: «Padué hung, Padué hung, é mu ko ade na go pawieéo?»
47Ke me lé téneeng ne ni béén na lé mu lang, ke lé niimihi pie, e tode péroféta *Élia [beme e picani ten].
4827.48 Psaume 69.22Ke e te téte kuti wo pa céiu béélé, imi a mwaanu, ke e pate ha a tabe megele na maga27.48 Tabe megele na maga—Vinaigre ne ha a Tii Iitihi he pwo pwopwaalé: A tabe megele na time uce ubwo a cuhin, na tahagéi ko tabe.. Ke e ne ko a ba-acuwo, ke e ne te Iésu beme e ûdu.
49Kehe lé pii ten wo lépwo béén pie: «Go mwo cuwo lang, be wieli nye o ali Élia, hemepie e âbé celuimieng!»
50Kehe icehi ana e cihe da me ubwo wo Iésu, ke ele a nenehen.
Hiwon ni inenaado ko a bwo mele ten
5127.51 Exode 26.31−33; Ébéru 10.19−20Ke a mwaanu [na e capuhi bwonihi a duaan na junihe iitihi] ne ha a mwaiitihi, ke te tie ne ha awiemen kuti, mu jeda die jeoté ko a baaéén. Ke penem a bwohemwo, ke buwo ni péi.52Ke te tehi kuti ni bwomu, ke lé mulie cemwo mu ha amele a hiwon ko apulie te Padué. 53Ke é alecehen, he e mulie cemwo mu ha amele wo Iésu, ke lé wie mu he ni bwomu. Ke lé taa *Iérusaléma, a pwomwo ubwo iitihi, ke lé pihabwiilé te ni apulie na hiwon jélé.
54Wo lépwo coda roma na lé wéa ko Iésu, me pa caa telé, ke lé téetihi a bwo éjén na a bwohemwo, me ati nina e tuie. Ke te junihe ubwo kuti a bwo mwotilé, ke lé pii pie: «A juuju pie, wo pa apulie ce, ke pa Naî Padué!»
5527.55 Luka 8.2−3Hiwon ni toomwo na lé mu lang, na lé omehi mu ité. Woélé kuti na lé âcéi Iésu mu Galilé beme lé picani ten. 56É hadeniilé, ke e lang wo Maria mu Magdala, me Maria nyaa te Cang me José27.56 José—Grek: Josef., me nyaa te lupwo naî Zébédé.
Neeng he iitihi
Maréko 15.42−47; Luka 23.50−56; Ioane 19.38−42
57É he babwén, ke e tehenebé wo pa céiu apulie na pii kon pie Josef, pa apulie mu ha a mwopopwaalé Arimaté, pana te junihe pwo den. Weeng mwo, ke pa apulie na e mu te âmwo céi Iésu. 5827.58 Deutéronome 21.22−23Ke e â pele pa daame Pilate, ke e ilehi a éé Iésu. Ke e pii te lépwo coda wo Pilate pie, me lé neeng den.
59Ke e pé a éé Iésu wo Josef, ke e tawii ko a mwaanu na mwo te ju wamin. 6027.60 Ésaïe 53.9Ke e pééeng ngen, ke e neeng he iitihi na e mwo te ju pwo, a pwon na e ini ne ha a péi, beme te a den, weeng Josef. Ke nebwén, ke e papitibehi a pilehe péi, ke e capuhi bwonihi ali pwon. Ke e engen.
61Ke wo Maria mu Magdala me ê céiu Maria, ke lu teko tebwo ânebuhe ali mwa péi.
Lé wéihi ali mwa péi
62[Ati ninaa, ke lé pwo he paciile] a tan ânebuhe a *tan iitihi te lépwo Juif. [He paciile] ke lé mu piwâamihi a piwiinaado ko a tan iitihi.
Ke é ha acaama hen, [é he capéto] a tan iitihi, ke lé pitapitilé ne pele Pilate wo lépwo caa te lépwo apwoâpwailo, me lépwo *Farasaio. 6327.63 Mataio 12.40, 16.21; Maréko 9.31, 10.33−34; Luka 9.22, 18.31−33; Ioane 2.19−21Ke lé pii ten pie: «Go te alihi, go pa daame, be wo pali ageti ni apulie li, wo Iésu, ke li e mi pii ânebuhe a bwo mele ten, pie: “É ha a béciéhe ni tan alecehe a bwo mele tong, ke é o mulie cemwo mu ha amele.”
64«Kehe wâé heme go pii te ni coda pie, me lé wéihi ehi ali mwa péi he na cié ni tan. Be koli lé bo bune a één wo lépwo acémun den, ke lé bo pii te a bele pie, e caa mulie cemwo mu ha amele. Ke mepie wonaa, ke a jepule gele naa, ke o te junihe ubwo kojan ânebun!»
65Ke e pii telé wo Pilate pie: «Wâé. Woélé-ni ni béé coda. Ke hemepie nimewé, ke geé pwo me lé wéihi a mwa péi!»
66Ke lé engen, ke lé â piwâamihi a bwo wéihi na ali mwa péi. Ke lé pwomangihi a péi bwonihi a pomwa hen. Ke lé ne li coda, beme lé wéihi.
28E mulie cemwo wo Iésu
Maréko 16.1−10; Luka 24.1−12; Ioane 20.1−10
1Caa nebwén a *tan iitihi te lépwo *Juif. Ke é he pwoiitihi, he mwo te ju acaama28.1 É he pwoiitihi, he mwo te ju acaama—ai He bwén. Wieli é he capéto he bwén., ânebuhe a bwo taa tuie te a téale, ke lu engen me lu â he iitihi wo Maria mu Magdala me ê céiu Maria.
2Ke te penem kuti a bwohemwo. Be e ole mu he miiden wo pa céiu *âcélo te Padaame, ke e papitibehi ali pilehe péi mu ha a pwo ali mwa péi, ke e tebwo pwon. 3Te ju pwomelaan pwohewii a ilehi, ke te junihe pwojo a epwénen.
4Ke te junihe ele jene lépwo coda na lé wéihi ali mwa péi, ke éjén jélé ko a bwo mwotilé, ke lé tupwo pwohewii nina lé caa mele.
5Ke e pii te luli toomwo wo pali âcélo pie: «Geu nemwo pwo me mwotikeu. Be é te temehi pie geu hane Iésu, pali lé cemeiteeng ne ko a *kuricé. 628.6 Mataio 12.40, 16.21Caa time uce e éni! Be e caa mulie cemwo mu ha amele, pwohewii ali e caa mi pii. Geu âbé me geu alihi ali duaan li lé neeng hen. 7Ke geu epin, me geu â pii te lépwo acémun den pie: “E caa mulie cemwo mu ha amele wo Iésu, ke e mi â ânebuhewé ne Galilé. Ke geé bo alieng nelang.” Weengaa ana me é pii teu.»
8Ke lu engen he epin mu ha ali iitihi. Ke te pimwotilu, kehe icehi ana lu te junihe pipwodéén mwo. Ke lu téte nge pipatemehi a jepule ne te lépwo *acémun de Iésu. 9Ke é nge he pwaaden, ke lu téeti Iésu he pitapitilé.
Ke e pii telu pie: «Bwocu teu!»
Ke lu téte ne kon, ke lu imwi ni an, ke lu pipaunueng.
1028.10 Mataio 26.32Ke e pii telu pie: «Geu nemwo pwo me mwotikeu, kehe geu â pii te lépwoli bééng pie me lé â Galilé, be lé bo aliéo nelang.»
A jepule na lé uti wo lépwo coda
11É he lu ko â he pwaaden wo luli toomwo, ke lé téte nge ha a pwomwo ubwo wo lépwo béé coda, li lé wéihi ali mwa péi. Ke lé too lépwo caa te lépwo *apwoâpwailo, ke lé piuti telé ati nina e tuie.
12Ke wo lépwonaa, ke lé tode ati ni béélé, me lépwo apihuô, beme lé pitapitilé, ke me lé picihe ko a jepule naa. Ke lé piniimihi ibuhi pie, me lé ne ace mwani celi te junihe ubwo ne te lépwo coda. 13Ke lé pii telé pie: «Weengi ana me geé uti: Lé bune a één wo lépwo acémun den he geé mwo ko pule. 14Ke mepie e téne anaa wo gupéno pa daame hewé, ke bo wogeme na geme bo cihe ne kon, beme e o nemwo okéé ne kowé.»
15Ke lé pé ali mwani wo lépwo coda, ke lé pwo ana lé pii telé. É mu ko anaa, na lé mwo tee ko piuti wo lépwo Juif, dieli jenaa.
E pihabwiieng de ni acémun den
Maréko 16.14−18; Luka 24.36−49; Ioane 20.19−23; Apostolo 1.6−8
1628.16 Mataio 26.32Lé â ha amu Galilé wo lépwo 11 acémun de Iésu. Ke lé â pwo a juwole na e pii telé wo Iésu pie me lé bo â lang. 17Ke e âbé benilé wo Iésu, ke lé pipaunueng. Kehe icehi ana pwo ni béén28.17 Pwo ni béén—ai Woélé ati. na time lé uce mwomwohi pie weeng.
1828.18 Ioane 13.3; Éféso 1.20−22Ke e âmwonulé wo Iésu, ke e pii telé pie: «Wo Padué, ke e ne tong ati ni *pipwojunuun ne jeda he miiden, ke éni pwo bwohemwo. 1928.19 Maréko 16.15−16; Apostolo 1.8É mu ko anaa, na é pii tewé pie: Geé engen pitihi a bwohemwo. Ke geé pwo me lé céihi ne kong, beme lé âbé céing. Ke geé puulé ne he nii Caa, me pa Naîn, me a *Jenen Iitihi. 20Ke geé pacémunilé, beme lé piténedehi ati ni pihuô na é caa ne tewé. Ke woéo, ke é o tee mu pelewé ati he ni tan, die ha a pwonehi a bwohemwo.»