Ri rukꞌaslen ri Jesucristo tzꞌibꞌan kan roma ri apóstol Juan

1

Ri Jun ri ndiqꞌalajrisan runoꞌoj ri Dios

1Atoq xtzꞌukutej pe nojel, kin xixkꞌo wi ri Jun1:1 Ap. 19:13 ri ndiqꞌalajrisan runoꞌoj ri Dios, y ri Jun riꞌ kin kꞌo wi rikꞌin ri Dios y kin Dios wi chuqaꞌ.1:1 Jn. 10:302Rijaꞌ kin kꞌo wi pe jumul rikꞌin ri Dios atoq kꞌajani titzꞌukutej pe nojel. 3Y ri Dios chin xubꞌen nojel ri ebꞌanun, ja rijaꞌ ri xukusaj chin xerubꞌen, y nojel ri ebꞌanun, man ta ekꞌo, si rijaꞌ man ta bꞌanayon1:3 1Co. 8:6; Col. 1:15, 16; He. 1:2 kichin. 4Rikꞌin rijaꞌ kꞌo wi ri kꞌaslen1:4 Jn. 11:25; 1Jn. 5:11 y ri kꞌaslen riꞌ, jariꞌ ri ndiyikꞌan1:4 Jn. 8:12 kikꞌaslen ri wineq. 5Ri luz riꞌ, ngeruyikꞌaj ri wineq qꞌequꞌ kánima y ri qꞌequꞌ kꞌo pa kánima ri wineq ma xtiker ta xuchup.

6Xkꞌojeꞌ chochꞌulew jun achi taqon pe1:6 Mal. 3:1 roma ri Dios, rubꞌiniꞌan Juan. 7Ri Juan xpuꞌun chin xuruyaꞌ utzulej rutzijol ri Jun ri taqon pe chin nduyikꞌaj kikꞌaslen ri wineq, chin tikitaqij ri Jun riꞌ roma ri utzulej rutzijol riꞌ. 8Ma ja ta ri Juan ri ndiyikꞌan1:8 Hch. 13:25 kikꞌaslen ri wineq. Rijaꞌ xpuꞌun chin xuruyaꞌ utzulej rutzijol ri ndiyikꞌan kikꞌaslen ri wineq. 9Y ri Jun ri qetzij ndiyikꞌan1:9 Is. 49:6 kikꞌaslen ri wineq xuqaqa chochꞌulew.

10Kin xuqaqa chochꞌulew, y ja rijaꞌ ri xkusex roma ri Dios chin xubꞌen1:10 1Co. 8:6 ri rochꞌulew, pero ri wineq ma xketamaj ta achike rijaꞌ. 11Chikikajal ri wineq ri erichin rijaꞌ xuqaqa wi, pero rejeꞌ ma xkikꞌen ta apu ruwech. 12Pero ri xekꞌamo apu ruwech y xkitaqij, xuyaꞌ chake chi kꞌo kiqꞌaꞌ chin ngeꞌok ralkꞌuaꞌl ri Dios.1:12 Ro. 8:15; Gá. 3:2613Y rejeꞌ xeꞌalex chik jumbꞌey, pero ri alaxik riꞌ ma roma ta kikꞌuan kikikꞌel ri kite-kitataꞌ, nixta roma kirayibꞌel ri kite-kitataꞌ, nixta roma keriꞌ xunojij ri aj rochꞌulew kitataꞌ, xa kin rikꞌin ri Dios pataneq1:13 Jn. 3:3, 5-7 ri kꞌakꞌakꞌ alaxik.

14Ri Jun ri ndiqꞌalajrisan runoꞌoj ri Dios xuqaqa chochꞌulew, xkꞌojeꞌ jun ru-cuerpo achel qa-cuerpo roj1:14 He. 2:14 wineq y rijaꞌ xkꞌojeꞌ chiqakajal. Roj xqatzꞌet ri nimalej ruqꞌij1:14 Is. 40:5 ri kin chin wi ri junayon Rukꞌajol ri Tataꞌaj Dios ri nojneq ránima rikꞌin ri qetzij y rikꞌin ri ru-favor ri Dios. 15Y ri Juan xuyaꞌ utzulej rutzijol ri Jun riꞌ, y rikꞌin kaw ruchꞌabꞌel xubꞌij: Jareꞌ ri Jun nutzijon pe chiwa atoq xinbꞌij: Ri Jun nduqaqa chuwij más kꞌo ruqꞌij ke chinuwech riyin, porque rijaꞌ kin xixkꞌo wi atoq kꞌajani kinalex riyin, xchajeꞌ ri Juan.

16Y roma nojneq ránima ri Rukꞌajol ri Dios rikꞌin ri qetzij y ru-favor1:16 Ef. 1:6 ri Dios, santienta favor roqaloꞌon riꞌ yoꞌon pe pa qawiꞌ chuqaꞌ roj. 17Keriꞌ ndiqꞌalajin, porque ri ley pa ruqꞌaꞌ ri Moisés xjach wi chin ndukꞌut rubꞌeyal ri kꞌaslen chiqawech, y wokami yoꞌon chaqe ri qetzij1:17 Jn. 14:6 y ri ru-favor1:17 Ro. 5:21 ri Dios, y ri kꞌamayon pe richin, ja ri Jesucristo ri Jun taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit. 18Ma jun wineq tzꞌeteyon richin1:18 Ex. 33:20 ri Dios, xaxe ri junayon Rukꞌajol1:18 1Jn. 4:9 ri achoq ikꞌin jun ránima rubꞌanun tzꞌeteyon richin, y ja rijaꞌ ri qꞌalajrisayon chiqawech runoꞌoj ri Tataꞌaj Dios.

Ri Juan ri Bautista ndichꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri Jun taqon pe roma ri Dios

(Mt. 3:11, 12; Mr. 1:7, 8; Lc. 3:15-17)

19Ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ chiriꞌ pa tinamit Jerusalén, xekiteq jujun sacerdotes israelitas y jujun levitas apeꞌ kꞌo ri Juan, chin ndekikꞌutuj razón chare y xkibꞌij: ¿Achike kꞌa rat? ¿Ja rat ri Jun ri nduteq pe ri Dios chukolik ri rutinamit? 20Y ri Juan xubꞌij chake: Ma riyin ta,1:20 Jn. 3:28 xchajeꞌ. Ma xrewaj ta, xa kin chaj xubꞌij chi ma ja ta rijaꞌ ri Jun nduteq pe ri Dios chukolik ri rutinamit.

21Y rejeꞌ xkibꞌij chare: ¿Y achike kꞌa rat? ¿Ma rat ta kami ri profeta Elías? Y rijaꞌ xubꞌij chake: Ma riyin ta.

Y xkibꞌij chik chare: ¿Ja rat ri jun profeta1:21 Dt. 18:15, 18; Jn. 6:14 ri bꞌiꞌin kan chi nduqaqa? Y rijaꞌ xubꞌij chik: Ma riyin ta.

22Y ri etaqon e xkibꞌij chik chare ri Juan: ¿Achike kꞌa rat? Roj ndiqajoꞌ ndiqetamaj chin keriꞌ ndeqabꞌij chake ri etaqayon pe qichin. Taqꞌalajrisaj kꞌa chiqawech achike rat.

23Y rijaꞌ xubꞌij: Ja riyin ri jun ri achoq pa ruwiꞌ xchꞌaꞌa kan ri profeta Isaías ri kereꞌ xubꞌij: Pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew ndakꞌaxex ruchꞌabꞌel jun ri ndisikꞌin chubꞌixik: Tichojmirisaj ri bꞌey1:23 Is. 40:3 apeꞌ ndeqꞌax ri Ajaw. Keriꞌ xubꞌij ri Juan.

24Ri etaqon e chin ndekikꞌutuj razón chare ri Juan chi achike rijaꞌ, ekachibꞌil ri fariseos. 25Rejeꞌ xkibꞌij chare ri Juan: Si ma ja ta rat ri Jun ri nduteq pe ri Dios chukolik ri rutinamit, nixta rat ri profeta Elías, nixta rat ri jun profeta bꞌiꞌin kan chi nduqaqa, ¿achike kꞌa roma ngaꞌabꞌen bautizar wineq?

26Y ri Juan xubꞌij chake: Riyin chare yaꞌ nibꞌen bautizar. Pero chiꞌikajal rix kꞌo Jun ri ma iwetaman ta ruwech. 27Rijaꞌ, chuwij riyin nduqaqa, y nixta rukꞌulun chi ja ok riyin ngikiro rukꞌamal ri ruxajabꞌ, xchajeꞌ ri Juan.

28Nojel reꞌ xbꞌanatej jukꞌan apu ruchiꞌ ri raqen yaꞌ Jordán, pa jun lugar rubꞌiniꞌan Betania, apeꞌ ndubꞌen bautizar ri Juan atoq riꞌ.

Ri Alaj Karneꞌl taqon pe roma ri Dios

29Chukan qꞌij, ri Juan xutzꞌet chi ri Jesús tzalan apu apeꞌ kꞌo rijaꞌ, y xubꞌij: ¡Titzꞌetaꞌ kꞌa, chiwech rix kꞌo ri Alaj Karneꞌl1:29 Is. 53:7; 1P. 1:19; Ap. 5:6 taqon pe roma ri Dios chin ndirelesaj ri mak keqalen1:29 1Co. 15:3; Gá. 1:4; He. 1:3; 9:28; 1P. 2:24; 1Jn. 2:2; Ap. 1:5 konojel wineq! 30Jareꞌ ri Jun nutzijon pe chiwa atoq xinbꞌij: Chuwij riyin nduqaqa Jun más santienta ruqꞌij ke chinuwech riyin, porque rijaꞌ kin xixkꞌo wi atoq kꞌajani kinalex riyin.1:30 Jn. 1:1531Rubꞌanun kan, yin ma wetaman ta chi ja rijaꞌ ri taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, pero chin ndetamex ruwech rijaꞌ koma ri israelitas xinuqaqa chin ngenbꞌen bautizar wineq pa yaꞌ.

32Y ri Juan ri Bautista xubꞌij chuqaꞌ: Riyin xintzꞌet chi ri Espíritu Santo xqaqa pe chikaj achel jun paloma, y xukꞌojeꞌ qa pariꞌ1:32 Mt. 3:16 ri Jesús. 33Y rubꞌanun kan yin ma wetaman ta chi ja rijaꞌ ri taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, pero ri Dios ri taqayon pe wichin chin ngenbꞌen bautizar ri wineq pa yaꞌ, rubꞌiꞌin pe chuwa: Ri achoq pariꞌ ndatzꞌet chi ndiqaqa y ndikꞌojeꞌ ri Espíritu, ja rijaꞌ ri ndibꞌanun bautizar kichin ri wineq rikꞌin ri Espíritu Santo.1:33 Jn. 20:22; Hch. 1:534Y yin xintzꞌet chi keriꞌ xbꞌanatej. Y romariꞌ niyaꞌ rutzijol chi ja rijaꞌ ri Rukꞌajol ri Dios,1:34 Mt. 14:33; Jn. 1:49 xchajeꞌ ri Juan.

Ri nabꞌey teq ru-discípulos ri Jesús

35Chukan qꞌij, ekꞌo chik chiriꞌ jumbꞌey ri Juan y ekaꞌiꞌ ru-discípulos. 36Atoq ri Juan xutzꞌet chi ri Jesús ndeqꞌax chiriꞌ, xubꞌij: Titzꞌetaꞌ kꞌa, ja laꞌ ri Alaj Karneꞌl taqon pe roma ri Dios.

37Y ri ekaꞌiꞌ discípulos atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Juan ri Bautista, xkoqaj ri Jesús. 38Ri Jesús xuyaꞌ vuelta, y atoq xerutzꞌet chi ri kaꞌiꞌ ru-discípulos ri Juan koqan e, kereꞌ xukꞌutuj razón chake: ¿Achike ndiwojoꞌ?

Y rejeꞌ xkibꞌij: ¿Rabí, apeꞌ ngatuxlan? xechajeꞌ. Rejeꞌ rabí xkibꞌij chare porque keriꞌ ndikibꞌij ri israelitas chare jun tijonel.

39Y ri Jesús xubꞌij chake: Joꞌ, teꞌitzꞌetaꞌ. Rejeꞌ xkoqaj y xbꞌekitzꞌetaꞌ apeꞌ nduxlan, y roma ja pa kajiꞌ hora chin tiqaqꞌij atoq riꞌ, xekꞌojeꞌ qa chiriꞌ ri qꞌij riꞌ.

40Jun chikiwech ri kaꞌiꞌ ri xeꞌakꞌaxan ri xubꞌij ri Juan y xkoqaj ri Jesús, ja ri Andrés ri kichaqꞌ-kinimal kiꞌ rikꞌin ri Simón Pedro. 41Ri Andrés ja paqiꞌ xbꞌerukanoj ri Simón Pedro ri kichaqꞌ-kinimal kiꞌ rikꞌin, y xubꞌij chare: Wokami xqil ri Mesías, xchajeꞌ. Y ri tzij Mesías ndubꞌij tzij: Jun ri taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit.

42Y ri Andrés xukꞌuaj ri Simón chuwech ri Jesús, y atoq ri Jesús xutzꞌet ri Simón, xubꞌij chare: Rat, rat Simón rukꞌajol ri Juan, pero wokami Cefas ndabꞌiniꞌaj, xchajeꞌ. Y ri bꞌiꞌaj Cefas ndubꞌij tzij, Pedro.

Ri Jesús ndubꞌij chare ri Felipe y ri Natanael chi tikoqaj

43Chukan qꞌij, ri Jesús xubꞌen ruwech ndibꞌa pa rochꞌulew Galilea, y xukꞌul jun achi rubꞌiniꞌan Felipe,1:43 Jn. 6:5-7; 12:21, 22; 14:8, 9 ri achoq chare xubꞌij: Kanawoqaj.

44Ri Felipe aj Betsaida, ri kitinamit ri Andrés y ri Pedro. 45Y ri Felipe xbꞌerukanoj jun achi rubꞌiniꞌan Natanael, y atoq xril, xubꞌij chare: Ja xqil ri Jun ri achoq pa ruwiꞌ kꞌo rutzꞌibꞌan kan1:45 Dt. 18:18 ri Moisés chupan ri ley y ri achoq pa ruwiꞌ kꞌo kitzꞌibꞌan kan1:45 Is. 9:6; 53:1-12; Mi. 5:2; Zac. 6:12; 9:9; Mal. 3:1 ri profetas ojer, y ri jun riꞌ ja ri Jesús aj Nazaret, rukꞌajol ri José.

46Y ri Natanael xubꞌij: ¿Kꞌo kami jun achike utz xtel pa tinamit Nazaret?1:46 Jn. 7:41, 42, 52 Y ri Felipe xubꞌij chare: Si ma ndataqij ta, joꞌ taꞌatzꞌetaꞌ.

47Pero atoq naqaj chik kꞌo ri Natanael chin ndeqaqa apeꞌ kꞌo ri Jesús, ri Jesús xutzꞌet pe y xubꞌij: Titzꞌetaꞌ re jun achi reꞌ. Rijaꞌ kin qetzij chi israelita y ma jun chꞌakatinik kꞌo pa ránima.

48Y ri Natanael xubꞌij chare ri Jesús: ¿Achike modo awetaman nunoꞌoj? Ri Jesús xubꞌij chare: Atoq kꞌajani karoyoj pe la Felipe, riyin xatintzꞌet yan chi ratkꞌo chuxeꞌ ri jun cheꞌ higuera.

49Ja atoq riꞌ ri Natanael xubꞌij chare ri Jesús: Tijonel, ja rat ri Rukꞌajol ri Dios y ja rat ri Rey1:49 Sal. 2:6; Is. 9:7; Os. 3:5 pa qawiꞌ roj israelitas.

50Y ri Jesús xubꞌij: ¿Roma xinbꞌij chi xatintzꞌet chi ratkꞌo chuxeꞌ ri cheꞌ higuera, nganataqij? Kꞌa kꞌo más nimalej teq achike chuwech reꞌ ri xkaꞌatzꞌet.

51Y ri Jesús xubꞌij chuqaꞌ: Kin qetzij nibꞌij chiwa, chi ri más chiqawech apu, rix nditzꞌet chi ndijaqatej ri kaj, y chi ri ru-ángeles ri Dios ngejote-ngeqaqa pa nuwiꞌ riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal.

2

Ri xbꞌanatej pa jun kꞌulubꞌik pa tinamit Caná

1Atoq qꞌaxneq chik oxiꞌ qꞌij, kꞌo jun kꞌulubꞌik xbꞌanatej pa tinamit Caná2:1 Jn. 4:46 chiriꞌ pa rochꞌulew Galilea. Ri ruteꞌ ri Jesús kꞌo apu ri pa kꞌulubꞌik. 2Y ri Jesús y ri ebꞌaneq chirij, eꞌoyon chuqaꞌ chin ngekꞌojeꞌ chupan ri kꞌulubꞌik riꞌ. 3Atoq ndajin ri nimaqꞌij chin ri kꞌulubꞌik, xkꞌis ri vino, y ja atoq riꞌ ri ruteꞌ ri Jesús xubꞌij chare: Maneq chik vino kikꞌin.

4Pero ri Jesús xubꞌij: Nteꞌ, ¿achike roma chuwa riyin ndabꞌij reꞌ? Riyin kꞌajani tuqaqa ri nu-hora,2:4 Jn. 7:6 xchajeꞌ.

5Y ri ruteꞌ ri Jesús kereꞌ xubꞌij chake ri ngejachon pa kꞌulubꞌik: Tibꞌanaꞌ nojel ri xtubꞌij rijaꞌ chiwa.

6Chiriꞌ ekꞌo waqiꞌ nimaꞌq teq tenáxa ebꞌanun chare abꞌej apeꞌ ndok laꞌeq jun 50 o 70 litros yaꞌ chikijununal. Ri israelitas ndikikusaj ri yaꞌ riꞌ chin ndikichꞌej kiqꞌaꞌ achel ri ki-costumbre, retal chi ndikichꞌajchꞌojrisaj kiꞌ2:6 Mr. 7:3, 4 chuwech ri Dios, achel ndubꞌij ri ley xyoꞌox chare ri Moisés. 7Ja atoq riꞌ ri Jesús xubꞌij chake ri ngejachon pa kꞌulubꞌik: Keꞌinojisaj rikꞌin yaꞌ re tenáxa reꞌ.

Rejeꞌ kin ndichenchot xkibꞌen chake ri tenáxa, 8y ri Jesús xubꞌij chuqaꞌ chake: Wokami tipajaꞌ e jubꞌaꞌ y tikꞌuaj chare ri jun kꞌo pa ruwiꞌ rubꞌanik re nimaqꞌij reꞌ. Y ri ngejachon xkibꞌen ri xubꞌij ri Jesús chake.

9Atoq ri achi kꞌo pa ruwiꞌ rubꞌanik ri nimaqꞌij xutojtobꞌej ri yaꞌ ri xbꞌan vino chare, xroyoj ri kꞌajol aj kꞌulubꞌel, roma ma retaman ta apeꞌ kꞌamon pe ri vino, xaxe wi ri ngejachon eꞌetamayon. 10Y xubꞌij chare: Atoq ndibꞌan jun nimaqꞌij, konojel wineq ja ri utzulej vino ndikipej nabꞌey, y atoq esikirneq chik ri wineq, kꞌateriꞌ ndikipej ri vino ma más ta utz, pero rat ma ke ta riꞌ xabꞌen, rat ayakon kan ri utzulej vino y kꞌaja xbꞌaꞌawelesaj pe.

11Jariꞌ ri nabꞌey retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios xubꞌen ri Jesús, y xbꞌanatej pa tinamit Caná chin ri rochꞌulew Galilea. Y re jun etal ruchuqꞌaꞌ ri Dios reꞌ xukꞌut chi rijaꞌ kin kꞌo ruqꞌij,2:11 Jn. 1:14 y ri ru-discípulos más xkikuqubꞌaꞌ kikꞌuꞌx rikꞌin ri Jesús.

12Atoq xqꞌax yan ri kꞌulubꞌik, ri Jesús, ri eruchaqꞌ, ri ruteꞌ, y ri ru-discípulos xebꞌa qa pa tinamit Cafarnaúm. Y chiriꞌ xekꞌojeꞌ kaꞌi-oxiꞌ qꞌij.

Ri Jesús ngeroqotaj pe ri ngekꞌayin pa rachoch ri Dios

(Mt. 21:12, 13; Mr. 11:15-18; Lc. 19:45, 46)

13Roma naqaj chik kꞌo ri qꞌij atoq nditzꞌukutej e ri kinimaqꞌij ri israelitas rubꞌiniꞌan Pascua,2:13 Ex. 12:1-14; Nm. 28:16 ri Jesús xbꞌa e pa tinamit Jerusalén. 14Y pa rachoch ri Dios, xeril ri ngekꞌayin wakx, karneꞌl, palomas y xeril chuqaꞌ ri ejaloy ruwech méra etzꞌuyul. 15Y ri Jesús xubꞌen jun chꞌaybꞌel rikꞌin chawen rupan kꞌan y xeroqotaj pe konojel. Xeroqotaj pe chuqaꞌ ri karneꞌl y ri wakx, y xukiraj pa ulew kiméra ri ejaloy ruwech méra y xerutikmayilaꞌ ri ki-mesas. 16Y xubꞌij chake ri ngekꞌayin palomas: Keꞌiwelesaj e waweꞌ re chikap reꞌ, y ma tibꞌen chare rachoch ri Nataꞌ Dios, jun kꞌayibꞌel, xchajeꞌ.

17Y roma keriꞌ xbꞌanatej chirachoch ri Dios, ri ru-discípulos xkikꞌuxlaꞌaj ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios: Ri ma utz ta ndikibꞌen ri wineq chiꞌawachoch, tzꞌan ruqꞌaxomal wánima nduyaꞌ.2:17 Sal. 69:9 Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.

18Pero ri achiꞌaꞌ israelitas ri kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkibꞌij chare ri Jesús: ¿Achike kꞌa jun retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios2:18 Mt. 12:38 ndakꞌut chiqawech chin ndiqetamaj chi kꞌo uchuqꞌaꞌ pa aqꞌaꞌ chin xaꞌawoqotaj e ri wineq chireꞌ?

19Ri Jesús xubꞌij chake: Tiwulij re rachoch ri Dios, y yin pa oxiꞌ qꞌij nipabꞌaꞌ chik2:19 Jn. 10:18 jumbꞌey.

20Ja atoq riꞌ ri israelitas riꞌ xkibꞌij chare ri Jesús: Re jun jay reꞌ, 46 junaꞌ xukꞌuaj chin xpabꞌex, ¿y rat ndabꞌij chi pa oxiꞌ qꞌij ngatiker ndapabꞌaꞌ chik jumbꞌey? xechajeꞌ.

21Pero ri rachoch ri Dios ri achoq pa ruwiꞌ ndichꞌaꞌa ri Jesús, ja ri ru-cuerpo. 22Romariꞌ, atoq ri Jesús xkꞌastajbꞌex yan pe chikikajal ri animaꞌiꞌ, ri ru-discípulos xkikꞌuxlaꞌaj2:22 Jn. 14:26 ri rubꞌiꞌin kan, y xkitaqij ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios2:22 Lc. 24:45 y chuqaꞌ ri rubꞌiꞌin kan ri Jesús.

Ri Jesús retaman ri kꞌo pa kánima ri wineq

23Atoq ri Jesús kꞌo pa nimaqꞌij rubꞌiniꞌan Pascua, pa tinamit Jerusalén, santienta wineq xkitaqij achike chi achi rijaꞌ, porque xkitzꞌet ri retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios2:23 Jn. 3:2; 4:45 ri ngerubꞌanalaꞌ chiriꞌ. 24Pero ri Jesús ma kuqul ta rukꞌuꞌx kikꞌin, porque retaman ri kꞌo pa kánima konojel wineq. 25Y ma ndikꞌatzin ta chi kꞌa kꞌo ta na jun ndibꞌiꞌin chare ri achike kꞌo pa kánima2:25 1S. 16:7; 1Cr. 28:9; Mt. 9:4 ri wineq, porque xa kin retaman wi.

3

Ri Jesús y ri Nicodemo

1Kꞌo jun achi fariseo rubꞌiniꞌan Nicodemo, y ri achi riꞌ jun chikikajal ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ. 2Pa jun tokoqꞌaꞌ, xbꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Jesús y xubꞌij chare: Tijonel, qetaman chi rat jun tijonel taqon pe roma ri Dios,3:2 Jn. 9:16, 33; Hch. 2:22 porque ri retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios ngaꞌabꞌanalaꞌ, nixta jun wineq nditiker ndubꞌen, si maneq ri Dios rikꞌin.3:2 Hch. 10:38

3Y ri Jesús xubꞌij chare: Kin qetzij nibꞌij chawa, si jun wineq ma ndalex ta chik jumbꞌey,3:3 Jn. 1:13; Stg. 1:18 maneq cheꞌel ndok pa ru-reino ri Dios.

4Ri Nicodemo xubꞌij chare ri Jesús: ¿Achike modo xtalex chik jumbꞌey jun wineq riꞌj chik? ¿Nditiker kami ri ruteꞌ ndiralaj chik jumbꞌey?

5Ri Jesús xubꞌij: Kin qetzij nibꞌij chawa, si jun wineq ma ndalex ta rikꞌin yaꞌ y rikꞌin ri alaxik nduyaꞌ ri Espíritu Santo,3:5 Tit. 3:5 ri wineq riꞌ maneq cheꞌel ndok pa ru-reino ri Dios. 6Ri ngeꞌalex chikiqꞌaꞌ ri kite-kitataꞌ, xaxe ri aj rochꞌulew kꞌaslen kikꞌuan, pero ri kikꞌuan ri alaxik ri nduyaꞌ ri Espíritu Santo, kin ja ri kꞌakꞌakꞌ kꞌaslen pataneq rikꞌin ri Espíritu Santo kikꞌuan. 7Ma tisach akꞌuꞌx rikꞌin ri xinbꞌij chawa, chi ndikꞌatzin ngatalex chik jumbꞌey. 8Ri kaqiqꞌ ndiwujuj xa apejeꞌ na, y maske ndawakꞌaxaj chi ndiwujuj, ma awetaman ta apeꞌ pataneq y apeꞌ ndibꞌa wi. Keriꞌ ndibꞌanatej kikꞌin ri wineq ri kikꞌuan ri kꞌakꞌakꞌ alaxik. Ma qꞌalej ta achike modo ndisamej ri Espíritu Santo pa kánima chin ndujel kikꞌaslen.

9Ja atoq riꞌ ri Nicodemo xubꞌij chare ri Jesús: ¿Achike modo ndibꞌanatej ri alaxik ri ndabꞌij?

10Ri Jesús xubꞌij chare: Rat, rat jun nimalej kitijonel ri israelitas, y ¿ma awetaman ta rubꞌeyal re nibꞌij chawa? 11Kin qetzij nibꞌij chawa, chi ja ri qetaman y ri qatzꞌeton ri ndiqatzijoj,3:11 Jn. 3:32 pero rix ma ndiwojoꞌ ta nditaqij ri ndiqabꞌij chiwa. 12Riyin ja ri achike ngebꞌanatej chochꞌulew ri nutzijon pe chiwa y ma nginitaqij ta. ¿Achike modo xkinitaqij si nitzijoj ta chiwa ri ngebꞌanatej chikaj?

13Ma jun wineq chochꞌulew ri bꞌaneq ta e chikaj3:13 Jn. 6:38; 16:28 apeꞌ kꞌo ri Dios, chin ta ndurubꞌij achike rubꞌeyal nojel chiriꞌ, xa kin xe ri jun qajneq pe, y riꞌ ja riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal. 14Y achel xubꞌen ri Moisés pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew, xujotobꞌaꞌ chikaj ri rachibꞌel jun kumetz3:14 Nm. 21:9 chutzaꞌ jun cheꞌ, keriꞌ chuqaꞌ ndikꞌatzin chi riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal ngijotobꞌex chikaj.3:14 Jn. 8:2815Chin keriꞌ, xa achike na ri nditaqin wichin, ndiril ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta,3:15 Jn. 3:36; 6:40, 47 xchajeꞌ ri Jesús.

Ri Dios ndirajoꞌ chi konojel wineq ngekolotej

16Porque ri Dios santienta xerajoꞌ3:16 Ro. 5:8; Tit. 3:4 ri wineq, y romariꞌ xuteq pe ri junayon Rukꞌajol chochꞌulew, chin keriꞌ xa achike na wineq ri xtitaqin chi ja rijaꞌ ri rukolonel, ma ndibꞌa ta chupan ri kamik, xa kin ndiril ri kꞌaslen3:16 1Jn. 4:9 ma ndikꞌis ta. 17Ri Dios ma chin ta nduruyaꞌ castigo pa kiwiꞌ ri wineq xuteq pe ri Rukꞌajol chochꞌulew, xa kin xuteq pe chin ngekolotej3:17 1Jn. 4:14 ri wineq roma ri Rukꞌajol.

18Ri castigo ri nduyaꞌ ri Dios ma ndiqaqa ta pa ruwiꞌ3:18 Ro. 8:1 jun wineq ri xtutaqij chi ja ri Rukꞌajol ri Dios ri rukolonel, pero ri ma xtutaqij ta, kin kꞌo chik ri castigo pa ruwiꞌ, porque ma rutaqin ta chi rukolonel ri junayon Rukꞌajol ri Dios. 19Ri achike roma ri Dios nduyaꞌ castigo pa kiwiꞌ ri wineq, jareꞌ: Ri Jun ri ndiyikꞌan kikꞌaslen ri wineq xuqaqa chochꞌulew,3:19 Jn. 1:9 pero ri wineq más xkajoꞌ xekꞌojeꞌ pa qꞌequꞌ, porque xa kin itzel wi ri ngetajin rikꞌin. 20Porque konojel ri ngekibꞌanalaꞌ itzel teq achike, ma ndikajoꞌ ta ndiyikꞌex kikꞌaslen y ma ngejel ta apu rikꞌin ri Jun ri ndiyikꞌan kikꞌaslen, chin ma tiqꞌalajin pe ri itzel teq achike ngekibꞌanalaꞌ. 21Pero ri wineq ri ja ri qetzij ndubꞌen pa rukꞌaslen, ndijel apu rikꞌin ri Jun ri ndiyikꞌan rukꞌaslen, chin keriꞌ nditzꞌetetej chi ri ngerubꞌanalaꞌ, ja ri Dios ukꞌuayon richin chin ndubꞌen.

Ri Juan ri Bautista kꞌo chꞌaqa chik jabꞌel teq tzij xubꞌij pa ruwiꞌ ri Jesús

22Atoq xbꞌanatej yan nojel reꞌ, ri Jesús junan kikꞌin ri ru-discípulos xebꞌa pa rochꞌulew Judea, y chiriꞌ xuqꞌasaj jun tiempo kikꞌin, y ngerubꞌen bautizar3:22 Jn. 4:2 ri wineq. 23Chupan ri tiempo riꞌ ri Juan ri Bautista ndubꞌen chuqaꞌ bautizar pa rochꞌulew Enón, chunaqaj ri jun lugar rubꞌiniꞌan Salim, porque chiriꞌ santienta yaꞌ kꞌo, y ri wineq ngebꞌeqaqa chiriꞌ y rijaꞌ ngerubꞌen e bautizar. 24Nojel riꞌ xbꞌanatej atoq kꞌajani tiyoꞌox pa cheꞌ3:24 Mt. 14:3; Lc. 3:19, 20 ri Juan ri Bautista.

25Pero jujun ru-discípulos ri Juan ri Bautista xkichuquchaꞌ kiꞌ chi tzij rikꞌin jun israelita pa ruwiꞌ ri achike chi chꞌajchꞌojrisanik ri más utz. 26Rejeꞌ xebꞌa apeꞌ kꞌo ri Juan ri Bautista y xkibꞌij chare: Tijonel, ri jun achi ri xchꞌaꞌa awikꞌin ri jukꞌan chik apu ruchiꞌ ri raqen yaꞌ Jordán, ri achoq pa ruwiꞌ rat kin utz xachꞌaꞌa wi, wokami ndubꞌen bautizar y konojel ri wineq ngebꞌa apu apeꞌ kꞌo rijaꞌ.

27Ri Juan xubꞌij chake ri ru-discípulos: Ma jun achike nditiker ndubꞌen jun wineq, si ma ja ta ri Dios ndiyoꞌon qꞌij chare chi ndubꞌen. 28Y rix iwakꞌaxan ri xinbꞌij chi ma ja ta riyin ri Jun ri taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, xa yin taqon pe nabꞌey chin nuyaꞌ utzulej rutzijol3:28 Mal. 3:1 rijaꞌ. 29Pa jun kꞌulubꞌik ri kꞌajol ndikꞌuleꞌ jariꞌ ri ndok rachijil ri xten, y ri kꞌajol peyon chin ndikꞌojeꞌ pa ruwiꞌ ri nimaqꞌij chin ri kꞌulubꞌik, santienta ndikikot atoq ndirakꞌaxaj chi ri aj kꞌulubꞌel ngetzeyaj chikiwech. Keriꞌ kꞌa chuqaꞌ riyin santienta ngikikot roma niwakꞌaxaj chi wokami santienta wineq ngebꞌa apu apeꞌ kꞌo ri Jun taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit. 30Porque ndikꞌatzin chi rijaꞌ ndinimer ruqꞌij, jakꞌa riyin ndikꞌatzin ndichꞌutiner nuqꞌij.

Ri Jun ri qajneq pe chikaj

31Ri Jun ri qajneq pe chikaj más nimalej ruqꞌij ke chikiwech konojel wineq, y aj chikaj nojibꞌel ndurutzijoj chiqakajal. Jakꞌa ri rusamajel ri kꞌo chochꞌulew, kin aj rochꞌulew wi, y xaxe ok ri achike kꞌutun chuwech ndutzijoj. Ri Jun ri qajneq pe chikaj3:31 Jn. 8:23 más nimalej ruqꞌij ke chikiwech konojel.3:31 Mt. 28:1832Ri Jun ri qajneq pe chikaj, ja ri rakꞌaxan y rutzꞌeton pe chikaj ri nduyaꞌ rutzijol,3:32 Jn. 8:26 pero ri wineq ma ndikitaqij ta ri ndubꞌij.3:32 Jn. 3:1133Jakꞌa atoq jun wineq ndutaqij ri nojibꞌel ndutzijoj ri Jun ri qajneq pe chikaj, rikꞌin riꞌ ndiqꞌalajin chi ri Dios jumul ndubꞌij ri qetzij.3:33 1Jn. 5:1034Porque ri Jun ri taqon pe roma ri Dios, ja ri tzij rakꞌaxan pe rikꞌin ri Dios ndutzijoj,3:34 Jn. 7:16 porque ri Dios nduyaꞌ ri Espíritu Santo y ma ndukꞌekꞌej ta nduyaꞌ. 35Ri Tataꞌaj Dios santienta ndirajoꞌ ri Rukꞌajol, y nojel rujachon pa ruqꞌaꞌ.3:35 Dn. 7:1436Ri nditaqin chi ja ri Rukꞌajol ri Dios ri Kolonel, kꞌo ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin. Pero jun ri ma ndunimaj ta ri ndubꞌij ri Rukꞌajol ri Dios, ma ndikꞌojeꞌ ta ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin, xa kꞌa keriꞌ kꞌo chuxeꞌ ri nimalej royowal ri Dios.

4

Ri Jesús nditzijon rikꞌin jun ixaq aj rochꞌulew Samaria

1Ri Jesús xuyaꞌ cuenta chare chi ri fariseos kakꞌaxan chi rijaꞌ más santienta wineq ngeꞌoqan richin4:1 Jn. 3:26 y más santienta wineq ngerubꞌen bautizar ke chuwech ri Juan ri Bautista. 2Aunque ma ja ta ri Jesús ndibꞌanun bautizar, xa ja ri ru-discípulos. 3Y roma ri Jesús xuyaꞌ cuenta chare chi keriꞌ xkakꞌaxaj ri fariseos, xel pe pa rochꞌulew Judea y xutzꞌen bꞌey, xbꞌa chik jumbꞌey pa rochꞌulew Galilea.

4Y kin xunaꞌ pa ránima chi ndikꞌatzin ndeqꞌax pa rochꞌulew Samaria. 5Ri Jesús y ri ru-discípulos xebꞌa, y xebꞌeqaqa pa jun tinamit rubꞌiniꞌan Sicar chin ri rochꞌulew Samaria, chunaqaj jun rulew ri Jacob ri xuyaꞌ chare ri rukꞌajol rubꞌiniꞌan José. 6Chiriꞌ kꞌo jun pozo ri ndibꞌix richin ri Jacob chare. Chuchiꞌ ri pozo riꞌ xtzꞌuyeꞌ qa ri Jesús, porque santienta kosneq roma ri bꞌey kibꞌanun pe. Paqꞌij laꞌeq atoq riꞌ. 7-8Y atoq ri discípulos ebꞌaneq chuloqꞌik rikil kiway pa tinamit, ja hora riꞌ xbꞌeqaqa jun ixaq aj rochꞌulew Samaria chin nderelesaj ruyaꞌ, y ri Jesús xubꞌij chare: Tasipaj jubꞌaꞌ nuyaꞌ.

9Pero roma ri israelitas ma utz ta ndikitzꞌet kiꞌ kikꞌin ri aj Samaria,4:9 2R. 17:24; Lc. 9:52, 53; Hch. 10:28 ri ixaq xubꞌij chare ri Jesús: Rat, rat israelita. ¿Achike roma ndakꞌutuj ayaꞌ chuwa riyin jun ixaq aj Samaria?

10Ri Jesús xubꞌij chare: Xa ta awetaman achike chi sipanik nduyaꞌ ri Dios, y xa ta awetaman chuqaꞌ achike ri Jun ri ndikꞌutun jubꞌaꞌ ruyaꞌ chawa, ja ta rat ri ngakꞌutun ayaꞌ chare rijaꞌ, y rijaꞌ nduyaꞌ chawa ri yaꞌ4:10 Is. 12:3; 44:3; Jer. 2:13; Zac. 14:8 ri ndikꞌamo pe kꞌaslen.

11Ri ixaq xubꞌij chare: Re pozo nej bꞌaneq qa rupan, y rat maneq abꞌambꞌal chin ndawelesaj jubꞌaꞌ yaꞌ. ¿Apeꞌ kꞌa awelesan pe ri yaꞌ ri ndikꞌamo pe kꞌaslen ri ndasuj? 12Ri ojer qamamaꞌ Jacob ruyoꞌon kan re pozo reꞌ chaqe, apeꞌ xrelesaj ruyaꞌ rijaꞌ, xkelesaj kiyaꞌ ri ralkꞌuaꞌl y kichin ri kawej. ¿Más kami kꞌo aqꞌij rat ke chuwech ri qamamaꞌ Jacob?

13Y ri Jesús xubꞌij chare ri ixaq: Konojel ri ngetijo re yaꞌ reꞌ, xa ndichaqiꞌj chi pe kichiꞌ. 14Pero ri nditijo ri yaꞌ ri niyaꞌ yin chare, ma jumbꞌey chik xtichaqiꞌj ruchiꞌ, porque ri yaꞌ ri niyaꞌ yin kin ndubꞌen chare ri ránima achel jun alaxbꞌel yaꞌ apeꞌ ndichoxin pe ri yaꞌ.4:14 Jn. 7:38 Y ri yaꞌ riꞌ ndukꞌuan chupan ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.4:14 Jn. 10:10; Ro. 5:21; 6:23

15Y ri ixaq xubꞌij chare: Tabꞌanaꞌ kamelal, tayaꞌ ri yaꞌ riꞌ chuwa, chin keriꞌ ma jumbꞌey chik ndichaqiꞌj nuchiꞌ y ma xtikꞌatzin chi ta nginuqaqa chireꞌ chin nuwelesaj nuyaꞌ.

16Ri Jesús xubꞌij chare ri ixaq: Taꞌawoyoj ri awachijil, y katzolij pe chireꞌ.

17Y ri ixaq xubꞌij: Riyin maneq wachijil. Y ri Jesús xubꞌij chare: Qetzij ri ndabꞌij chi maneq awachijil. 18Porque ewoꞌoꞌ awachijil kekꞌojeꞌ, y ri achi achoq ikꞌin akꞌuan awiꞌ wokami ma awachijil ta. Kin qetzij ri xabꞌij chi maneq awachijil.

19Ri ixaq xubꞌij chare: Riyin ninaꞌ chi rat, rat jun profeta.4:19 Lc. 7:16; 24:1920Ri ojer teq qatit-qamamaꞌ roj, pariꞌ la jun juyuꞌ kꞌo chiqawech xkiyaꞌ ruqꞌij ri Dios. Pero rix israelitas ndibꞌij chi ja ri pa tinamit Jerusalén4:20 Dt. 12:5; 2Cr. 7:12; Sal. 78:68, 69 ndikꞌatzin ndiyoꞌox ruqꞌij ri Dios.

21Ri Jesús xubꞌij: Ixaq, tataqij ri nibꞌij chawa, chi nduqaqa ri qꞌij atoq rix ndiyaꞌ ruqꞌij ri Tataꞌaj Dios,4:21 Mal. 1:11; 1Ti. 2:8 pero ma pariꞌ ta re juyuꞌ reꞌ, nixta pa tinamit Jerusalén. 22Rix aj rochꞌulew Samaria nixta iwetaman ri achike ndiyaꞌ ruqꞌij.4:22 2R. 17:28-34 Jakꞌa roj israelitas kin qetaman ri achike ndiqayaꞌ ruqꞌij, porque ri Jun ri ndikꞌamo pe kolotajik, chiqakajal roj ndel wi pe.4:22 Is. 2:3; Ro. 9:4, 523Pero ja nduqaqa ri qꞌij, y ri qꞌij riꞌ ja xuqaqa, atoq ri qetzij ngeyoꞌon ruqꞌij ri Tataꞌaj Dios, ndikiyaꞌ ruqꞌij rikꞌin nojel kánima y eꞌukꞌuan roma ri Espíritu Santo,4:23 Fil. 3:3 porque ri Tataꞌaj Dios ja ri keriꞌ ngebꞌanun ri ngerukanoj chin ndikiyaꞌ ruqꞌij. 24Ri Dios kin Espíritu wi, romariꞌ ri ngeyoꞌon ruqꞌij, ndikꞌatzin ndikiyaꞌ ruqꞌij rikꞌin nojel kánima y eꞌukꞌuan roma ri Espíritu Santo.

25Ri ixaq xubꞌij chare ri Jesús: Riyin wetaman chi kꞌo jun qꞌij nduqaqa chochꞌulew ri Cristo,4:25 Dt. 18:18 ri Jun nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, y atoq nduqaqa, rijaꞌ nojel achike nduruqꞌalajrisaj chiqawech.

26Ri Jesús xubꞌij chare ri ixaq: Ri jun achoq pa ruwiꞌ ngachꞌaꞌa rat, ja yin ri ngitzijon awikꞌin.

27Ja atoq riꞌ xebꞌeqaqa ri ru-discípulos ri Jesús y xsach kikꞌuꞌx chirij chi nditzijon rikꞌin jun ixaq, pero nixta jun chikiwech rejeꞌ xukꞌutuj ta razón chare chi achike roma nditzijon chare ri ixaq o achike ndukꞌutuj razón chare. 28Ja atoq riꞌ ri ixaq xuyaꞌ kan ri rukukuꞌ chiriꞌ y xtzolij pa tinamit, y kereꞌ xbꞌerubꞌij chake ri wineq: 29Kixámpe, teqatzꞌetaꞌ jun achi ri xubꞌij chuwa nojel ri nubꞌanaloꞌon pa nukꞌaslen.4:29 Jn. 4:17, 18 ¿Ma ja ta kami rijaꞌ ri Cristo ri ndibꞌix chi nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit?

30Ja atoq riꞌ ri wineq ri xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri ixaq xeꞌel pe pa tinamit, y xebꞌa apeꞌ kꞌo ri Jesús. 31Atoq kꞌajani kebꞌeqaqa ri wineq, ri discípulos kereꞌ ndikibꞌilaꞌ chare ri Jesús: Tijonel, takꞌuxuꞌ jun rutzaꞌ away.

32Pero ri Jesús xubꞌij chake: Riyin kꞌo jun rikil nuway4:32 Job 23:12 ri ma iwetaman ta rix.

33Y ri discípulos xkibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Kꞌo kami jun xkꞌamo pe jun rutzaꞌ ruway?

34Y ri Jesús xubꞌij chake: Ri rikil nuway riyin, ja ri nibꞌen ri rurayibꞌel ri taqayon pe wichin,4:34 Jn. 6:38 y nikꞌis chuqaꞌ rubꞌanik ri samaj ruyoꞌon pa nuqꞌaꞌ.4:34 Jn. 17:435Rix ndibꞌij chi kꞌa ndirajoꞌ kajiꞌ ikꞌ chin nditzꞌukutej pe ruchꞌupik kiwech ri tikoꞌ, pero riyin nibꞌij chiwa: Tijaqaꞌ utz-utz ri iwech y keꞌitzꞌetaꞌ ri wineq, porque rejeꞌ eꞌachel ruwech jun tikoꞌ4:35 Mt. 9:37; Lc. 10:2 ri utz chik chin ngechꞌup. 36Y ri ndisamej chuchꞌupik ri tikoꞌ ndiyoꞌox chare ri rajel ri rusamaj, y ri ruwech ri tikoꞌ ri ndumal ruchiꞌ, riꞌ ja ri wineq ri ndiyoꞌox ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta4:36 2Jn. 8 chake, y keriꞌ ri xtikon ri tikoꞌ y ri xchꞌupu ruwech ri tikoꞌ, junan ngekikot. 37Rikꞌin riꞌ ndiqꞌalajin chi qetzij wi ri ndubꞌij ri jun tzij: Jun wi ri nditikon, y jun wi ri ndichꞌupu ruwech ri tikoꞌ. Keriꞌ ndibꞌix. 38Y riyin xixinteq chin ndichꞌup ruwech ri tikoꞌ ri ma rix ta samajiyon richin, xa chꞌaqa chik xesamajin. Rix xaxe chik ruchꞌupik ruwech ri tikoꞌ ndibꞌen chupan ri samaj kibꞌanun pe rejeꞌ, xchajeꞌ ri Jesús.

39Santienta aj tinamit Sicar chin ri rochꞌulew Samaria xkitaqij ri Jesús roma ri ixaq kereꞌ xubꞌij chake: Ri achi riꞌ xubꞌij chuwa nojel ri nubꞌanaloꞌon pa nukꞌaslen, xchajeꞌ. 40Atoq xebꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Jesús, xkikꞌutuj kamelal chare chi tikꞌojeꞌ pa kitinamit, y ri Jesús xkꞌojeꞌ kaꞌiꞌ qꞌij chiriꞌ. 41Y santienta más wineq xkitaqij ri Jesús atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij chake. 42Y ndikibꞌilaꞌ chare ri ixaq: Wokami roj qetaman chi ja rijaꞌ ri Kolonel kichin ri wineq chochꞌulew4:42 1Jn. 2:2 y ndiqataqij roma xqakꞌaxaj ri ndubꞌij rijaꞌ, y ma xe ta roma ri xabꞌij rat chaqe, xechajeꞌ.

Ri Jesús ndukꞌachojrisaj rukꞌajol jun rusamajel ri rey

(Mt. 8:5-13; Lc. 7:1-10)

43Atoq xeqꞌax yan ri kaꞌiꞌ qꞌij riꞌ, ri Jesús xuyaꞌ kan ri rochꞌulew Samaria y xutzꞌen chik bꞌey chin xbꞌa pa rochꞌulew Galilea. 44Rijaꞌ keriꞌ xubꞌen, porque ruqꞌalajrisan chi nixta jun profeta ndinimrisex rubꞌiꞌ pa rutinamit.4:44 Mt. 13:57; Mr. 6:4; Lc. 4:2445Y kin xqꞌalajin chi qetzij ri xubꞌij, porque atoq xbꞌeqaqa pa rochꞌulew Galilea, ri wineq xkikꞌen apu ruwech, pero xaxe roma kitzꞌeton ri milagros4:45 Jn. 2:23; 3:2 xerubꞌanalaꞌ pa tinamit Jerusalén pa nimaqꞌij4:45 Dt. 16:16 rubꞌiniꞌan Pascua, porque ri aj rochꞌulew Galilea xekꞌojeꞌ chuqaꞌ chupan ri nimaqꞌij riꞌ.

46Y roma keriꞌ kánima ri wineq, ri Jesús xbꞌa chik jumbꞌey pa tinamit Caná chin ri rochꞌulew Galilea, apeꞌ xubꞌen chare ri yaꞌ chi xok qa vino. Chiriꞌ kꞌo jun rusamajel ri rey, y ri samajel riꞌ kꞌo jun rukꞌajol ndiyawej pa tinamit Cafarnaúm. 47Atoq ri rusamajel ri rey xrakꞌaxaj chi ri Jesús xel pe pa rochꞌulew Judea y xbꞌeqaqa pa rochꞌulew Galilea, xbꞌa apeꞌ kꞌo ri Jesús y xukꞌutuj kamelal chare chin ta ndibꞌa qa chirachoch chin nderukꞌachojrisaj ri rukꞌajol ri yaméra ndiken. 48Roma kꞌa riꞌ, ri Jesús xubꞌij chare: Si rix man ta nditzꞌet retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios y nimalej teq achike ri nixta jumbꞌey etzꞌeton, man ta nginitaqij.4:48 1Co. 1:22

49Pero ri rusamajel ri rey xubꞌij chare: Ajaw, tabꞌanaꞌ kamelal, ngabꞌa ta ok qa chuwij, ma kꞌateꞌ tiken qa ri nukꞌajol.

50Y ri Jesús xubꞌij chare: Katzolij chiꞌawachoch, ri akꞌajol ndikꞌaseꞌ.

Y ri achi riꞌ xutaqij ri xubꞌij ri Jesús chare y xbꞌa. 51Atoq ri rusamajel ri rey rutzꞌamon bꞌey chin nditzolij, ekꞌo jujun rusamajelaꞌ epataneq chukꞌulik y xkibꞌij chare: Ri akꞌajol utz yan chik, ma xken ta.

52Y roma keriꞌ xrakꞌaxaj, rijaꞌ xubꞌij chake ri rusamajelaꞌ: ¿Achike hora utz xunaꞌ pe ri nukꞌajol? Ri rusamajelaꞌ xkibꞌij: Iwir a la una tiqaqꞌij xkꞌis e ri kꞌaten chirij.

53Ri rutataꞌ ri kꞌajol chaꞌanin xuqaqa chukꞌuꞌx chi ja hora riꞌ atoq ri Jesús xubꞌij chare chi ri rukꞌajol ndikꞌaseꞌ. Y romariꞌ rijaꞌ y konojel ri ekꞌo pa rachoch4:53 Hch. 16:31-34 xkitaqij ri Jesús.

54Y jareꞌ ri rukan retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios4:54 Jn. 2:11 xubꞌen ri Jesús pa rochꞌulew Galilea atoq eleneq chi pe pa rochꞌulew Judea.

5

Ri Jesús ndukꞌachojrisaj jun achi chuchiꞌ ri atinibꞌel Betzatá

1Jun chik qꞌij, kꞌo jun kinimaqꞌij ri israelitas pa tinamit Jerusalén, y ri Jesús xbꞌa e chiriꞌ. 2Pa tinamit Jerusalén, chunaqaj ri jun puerta ri ndibꞌix Kichin Karneꞌl chare, kꞌo jun atinibꞌel ri pa kichꞌabꞌel ri israelitas rubꞌiniꞌan Betzatá. Ri atinibꞌel riꞌ ekꞌo woꞌoꞌ chijay chuchiꞌ. 3Chuxeꞌ teq ri chijay riꞌ ekꞌo santienta ngeyawej elibꞌan, ekꞌo wineq esoqꞌ, ekꞌo chuqaꞌ ri ngejetzꞌmaꞌy ngebꞌiyin y ekꞌo ri yutuyeq kiqꞌa-kaqen. Konojel koyobꞌen chi ndiselox ri yaꞌ. 4Porque janteq nduqaqa jun ru-ángel ri Ajaw pa atinibꞌel chin nduruseloj qa ri yaꞌ, y ri nabꞌey chikiwech ri ngeyawej ndok qa chupan ri yaꞌ atoq selon kan, ndikꞌachaj chuwech achike na chi yabꞌil.5:4 Ri tzij ngeqil chupan ri rukꞌisibꞌel parte chin ri versículo 3, y nojel re versículo reꞌ, ma chupan ta konojel ri ojer teq manuscritos más kꞌo keqalen ekꞌo wi.5Chikikajal konojel ri ngeyawej chiriꞌ kꞌo jun achi, ri ja 38 junaꞌ tiyawej. 6Atoq ri Jesús xutzꞌet chi libꞌan chiriꞌ pa ulew y xrakꞌaxaj chi santienta chik junaꞌ keriꞌ rukꞌulwachin, xubꞌij chare: ¿Ndawojoꞌ ngakꞌachaj chuwech ri ayabꞌil?

7Ri achi ndiyawej kereꞌ xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, pero ma jun ndibꞌanun favor chuwa chin ta ngirujuꞌ qa chupan ri yaꞌ atoq ndiselox kan. Atoq riyin nitij nuqꞌij chin nginok qa chupan ri yaꞌ, jun chik ndok qa nabꞌey chinuwech.

8Y ri Jesús xubꞌij chare: Kayakatej, takꞌoloꞌ e la awarabꞌel y kabꞌiyin.

9Ri achi riꞌ kin ja paqiꞌ xkꞌachaj chuwech ri ruyabꞌil, xukꞌal e ri ruwarabꞌel, y xutzꞌen bꞌey xbꞌa. Y riꞌ xbꞌanatej pa jun uxlanibꞌel qꞌij.5:9 Jn. 9:1410Romariꞌ, ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ kereꞌ xkibꞌij chare ri achi xkꞌachojrisex: Chupan ri ley xyoꞌox chare ri Moisés ndubꞌij chi xajan ri achel ndabꞌen rat chi akꞌuan awarabꞌel pa uxlanibꞌel qꞌij.5:10 Ex. 20:10; Mr. 3:4

11Pero rijaꞌ xubꞌij chake: Ri xkꞌachojrisan wichin xubꞌij chuwa: Takꞌoloꞌ e la awarabꞌel y kabꞌiyin.

12Y rejeꞌ xkikꞌutuj razón chare: ¿Achike achi ri xbꞌiꞌin chawa chi takꞌoloꞌ e la awarabꞌel y kabꞌiyin?

13Pero ri achi xkꞌachojrisex ma retaman ta achike ri xkꞌachojrisan richin, porque ri Jesús xel yan e chikikajal ri wineq ekꞌo apu chiriꞌ. 14Atoq xbꞌanatej yan riꞌ, ri Jesús xril ri achi riꞌ pa rachoch ri Dios y xubꞌij chare: Wokami xakꞌachaj chuwech ri ayabꞌil. Ma tabꞌen chik mak,5:14 Jn. 8:11 ma kꞌateꞌ takꞌulwachij jun kꞌayew más nim.

15Ri achi xbꞌa y xbꞌerutzijoj chake ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ chi ja ri Jesús ri xkꞌachojrisan richin. 16Romariꞌ ri achiꞌaꞌ riꞌ kitzeqlebꞌen ri Jesús chin ndikibꞌen itzel chare, porque jajun pa uxlanibꞌel qꞌij ngerubꞌanalaꞌ milagros. 17Pero ri Jesús xubꞌij chake: Ri Nataꞌ Dios ndisamej re qꞌij reꞌ, y keriꞌ chuqaꞌ riyin ngisamej, xchajeꞌ.

18Roma kꞌa riꞌ, ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ndikajoꞌ ndikikamisaj ri Jesús, porque pa kiwech rejeꞌ xajan ri ngerubꞌanalaꞌ chupan ri uxlanibꞌel qꞌij, y ma xe ta riꞌ ndubꞌen, xa ndujunumaj riꞌ5:18 Jn. 10:30 rikꞌin ri Dios roma ndubꞌij chi ja ri Dios ri Rutataꞌ.

Ri uchuqꞌaꞌ yoꞌon pa ruqꞌaꞌ ri Rukꞌajol ri Dios

19Ri Jesús xubꞌij chake: Kin qetzij nibꞌij chiwa chi yin ri Rukꞌajol ri Dios maneq cheꞌel chi nuyon chinuwech nibꞌen jun achike, xa kin ja ri nitzꞌet chi ndubꞌen ri Tataꞌaj Dios nibꞌen, y kin achel ndubꞌen rijaꞌ,5:19 Jn. 8:28 nibꞌen chuqaꞌ riyin. 20Porque ri Tataꞌaj Dios santienta ngirajoꞌ riyin ri Rukꞌajol,5:20 Mt. 3:17; Jn. 3:35 y ndukꞌut chinuwech nojel ri ndubꞌen. Y más nimaꞌq teq achike ke chuwech re itzꞌeton rix ndukꞌut chinuwech ri más chiqawech apu, chin keriꞌ, rix santienta ndisach ikꞌuꞌx. 21Keriꞌ nibꞌij chiwa porque achel ri Tataꞌaj Dios ngerukꞌastajbꞌaꞌ ri animaꞌiꞌ y nduyaꞌ chik kikꞌaslen,5:21 Ro. 4:17; 8:11 keriꞌ chuqaꞌ yin ri Rukꞌajol, niyaꞌ kikꞌaslen ri achoq chake niwojoꞌ niyaꞌ. 22Porque ri Tataꞌaj Dios pa nuqꞌaꞌ riyin ri Rukꞌajol ruyoꞌon nojel uchuqꞌaꞌ chin niyaꞌ o ma niyaꞌ ta kikꞌaslen ri wineq, y ma ja ta rijaꞌ ndibꞌanun, 23chin keriꞌ, konojel wineq ndikiyaꞌ nuqꞌij riyin ri Rukꞌajol, achel ndikiyaꞌ ruqꞌij ri Nataꞌ. Y ri ma nduyaꞌ ta nuqꞌij riyin, ma nduyaꞌ ta chuqaꞌ ruqꞌij ri Nataꞌ5:23 1Jn. 2:23 ri taqayon pe wichin.

24Kin qetzij nibꞌij chiwa chi ri ndakꞌaxan ri tzij nibꞌij y ndutaqij ri taqayon pe wichin, kin kꞌo chik ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin. Pa ruwiꞌ rijaꞌ ma ndiqaqa ta ri castigo nduyaꞌ ri Dios, xa kin kolotajneq chi pe chuwech ri kamik y qꞌaxneq chi apu chupan ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.5:24 1Jn. 3:1425Kin qetzij nibꞌij chiwa chi nduqaqa ri qꞌij, y ri qꞌij riꞌ ja xuqaqa, chi ri ekamineq pa kimak pa ruwech ri Dios xtikakꞌaxaj ri nibꞌij riyin ri Rukꞌajol ri Dios chake, y ri ngeꞌakꞌaxan y ngetaqin ri nutzij ndikꞌojeꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta kikꞌin. 26Porque achel ri Tataꞌaj Dios jumul kꞌo rukꞌaslen y nduyaꞌ kꞌaslen,5:26 Ef. 2:1, 5 keriꞌ rubꞌanun chuwa yin ri Rukꞌajol chi jumul kꞌo nukꞌaslen y niyaꞌ kꞌaslen chuqaꞌ. 27Y pa nuqꞌaꞌ chuqaꞌ yin ri Rukꞌajol ruyoꞌon uchuqꞌaꞌ5:27 Hch. 10:42; 17:31 chin niqꞌet tzij pa kiwiꞌ ri wineq, porque ja riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chikikajal. 28Ma tisach ikꞌuꞌx roma re nibꞌij chiwa, porque nduqaqa jun qꞌij atoq konojel ri animaꞌiꞌ nginikakꞌaxaj. 29Ri animaꞌiꞌ ri xkibꞌanalaꞌ ri utz chuwech ri Dios atoq xekꞌaseꞌ, ngebꞌeꞌel pe apeꞌ emuqun chin ndiyoꞌox ri kꞌaslen5:29 1Ts. 4:16 ma ndikꞌis ta chake. Pero ri animaꞌiꞌ ri xkibꞌanalaꞌ itzel teq achike chuwech ri Dios atoq xekꞌaseꞌ, ngebꞌeꞌel pe chin ndiyoꞌox castigo chake,5:29 Dn. 12:2 xchajeꞌ.

Ri ngeqꞌalajrisan achike ri Jesús

30Y xubꞌij chuqaꞌ: Riyin maneq cheꞌel chi nuyon chinuwech nibꞌen jun achike. Kin achel ndibꞌix pe chuwa roma ri Nataꞌ jariꞌ ri nibꞌen, y pa ruchojmil niqꞌet tzij pa kiwiꞌ ri wineq, porque ma ja ta ri niwojoꞌ riyin nibꞌen, xa kin ja ri ndirajoꞌ ri Nataꞌ ri taqayon pe wichin. 31Y xa ta riyin nuyon chinuwech nibꞌij chi kin utz ri ngitajin rikꞌin,5:31 Jn. 8:54 kꞌo ta cheꞌel nditaqij rix chi xa ma qetzij ta ri nibꞌij. 32Pero kꞌo chik Jun ri ndiqꞌalajrisan ri achike riyin,5:32 Jn. 5:37 y riyin wetaman chi ri ndubꞌij rijaꞌ chuwij, kin qetzij wi. 33Rix xeꞌiteq wineq chin xbꞌekikꞌutuj razón chare ri Juan ri Bautista achike riyin, y rijaꞌ ja ri qetzij xubꞌij pe. 34Pero ma ndikꞌatzin ta chi kꞌa tipe ta na jun wineq ri ndichꞌaꞌa utz pa nuwiꞌ. Riyin nikꞌuxlaꞌaj chiwa ri qetzij ri xubꞌij ri Juan chin keriꞌ kolopeꞌ xkixkolotej. 35Ri Juan xok achel jun antorcha ri ndikꞌat y ndiyikꞌan,5:35 2P. 1:19 y rix kin xixkikot xixbꞌiyin jubꞌaꞌ teq qꞌij5:35 Mt. 13:20, 21 chuxeꞌ ruyikꞌinik ri antorcha riꞌ. 36Pero yin kꞌo achike ndiqꞌalajrisan wichin ri kꞌa más kꞌo reqalen ke chuwech ri ruqꞌalajrisan kan ri Juan pa nuwiꞌ, porque nojel ri achike ruyoꞌon ri Tataꞌaj Dios pa nuqꞌaꞌ chin nikꞌis kan rubꞌanik, nojel reꞌ ngeqꞌalajrisan chi ja ri Tataꞌaj Dios taqayon pe wichin. 37Keriꞌ chuqaꞌ ri Nataꞌ Dios ri taqayon pe wichin, ruqꞌalajrisan achike riyin.5:37 Mt. 3:17; 17:5; 1Jn. 5:9 Pero rix ma jubꞌaꞌ iyoꞌon ixikin rikꞌin ri ndubꞌij y ma itzꞌeton ta ruwech,5:37 Jn. 1:1838nixta ri rutzij ma kꞌo ta pa iwánima, porque ma nditaqij ta ri Jun taqon pe roma rijaꞌ. 39Rix kin ndinikꞌoj wi ri ndubꞌij ri rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan,5:39 Lc. 16:29 porque ndinojij chi keriꞌ ndiwil ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta, y xu ja tzij riꞌ, ri ndiqꞌalajrisan achike riyin.5:39 Dt. 18:15; Lc. 24:27, 4440Pero rix xa ma ndiwojoꞌ ta5:40 Jn. 1:11 ngixpuꞌun wikꞌin chin ndiwil ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.

41Rikꞌin re nibꞌij chiwa, ma tinojij chi yin nikanoj chi ri wineq ndikiyaꞌ nuqꞌij. 42Pero riyin wetaman achike rubꞌanun ri iwánima, chi ma ndiwojoꞌ ta ri Dios. 43Riyin xinuqaqa pa rubꞌiꞌ ri Nataꞌ Dios, y rix ma ndikꞌen ta apu nuwech, pero si jun chik nduqaqa ruyon chuwech, kin ndikꞌen paqiꞌ apu ruwech. 44¿Achike modo xkinitaqij rix? Porque xa ndiwojoꞌ chi ndinimrisex ibꞌiꞌ koma ri wineq, y ma ndikanoj ta chi ndinimrisex ibꞌiꞌ roma ri qetzij Dios ri kin xe wi jun. 45Pero ma tinojij chi ja riyin ri xkisujun iwichin chuwech ri Nataꞌ Dios. Ri xtisujun iwichin, ja ri Moisés, maske iwoyobꞌen chi ja ri rutzꞌibꞌan rijaꞌ xtitoꞌon iwichin. 46Porque xa ta qetzij nditaqij ri rutzꞌibꞌan kan ri Moisés, nginitaqij ta chuqaꞌ riyin, porque ri rutzꞌibꞌan kan rijaꞌ, pa nuwiꞌ riyin ndichꞌaꞌa wi.5:46 Hch. 26:22, 2347Pero si rix ma nditaqij ta ri rutzꞌibꞌan kan ri Moisés, ¿achike modo xtitaqij ri nibꞌij riyin chiwa?5:47 Lc. 16:29, 31 xchajeꞌ ri Jesús.

6

Ri Jesús ngerutzuq más e 5,000 wineq

(Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17)

1Atoq xbꞌanatej yan riꞌ, ri Jesús xbꞌa apu jukꞌan ruchiꞌ ri lago chin ri rochꞌulew Galilea, lago ri ndibꞌix chuqaꞌ Tiberias chare. 2Y santienta wineq koqan ri Jesús, porque ndikitzꞌet ri nimalej teq retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios ndubꞌen pa kikꞌaslen ri ngeyawej chin ngerukꞌachojrisaj. 3Xbꞌa kꞌa e ri Jesús chuwech jun juyuꞌ y xbꞌetzꞌuyeꞌ chiriꞌ junan kikꞌin ri ru-discípulos. 4Ri qꞌij riꞌ, naqaj chik kꞌo ri kinimaqꞌij ri israelitas ri ndibꞌix Pascua chare. 5Y atoq ri Jesús xtzuꞌun pe, y xerutzꞌet chi santienta wineq ebꞌaneq e apeꞌ kꞌo rijaꞌ, kereꞌ xubꞌij chare ri Felipe: ¿Apeꞌ ndeqaloqꞌoꞌ kaxlan wey chin ngeqatzuq re wineq reꞌ?

6Rijaꞌ keriꞌ xubꞌij chare ri Felipe, xe chin ndutojtobꞌej achike na kꞌa ri xtubꞌij, porque ri Jesús kin retaman wi ri achike ndubꞌen chin ngerutzuq ri wineq. 7Ri Felipe xubꞌij chare: Si ndiqalaqꞌ ta kaxlan wey rikꞌin rajel 200 qꞌij samaj, nixta riꞌ ndubꞌen chin ndiqayaꞌ jubꞌaꞌ chake chikijununal.

8Jun chikikajal ri discípulos rubꞌiniꞌan Andrés ri kichaqꞌ-kinimal kiꞌ rikꞌin ri Simón Pedro, kereꞌ xubꞌij chare ri Jesús: 9Waweꞌ kꞌo jun kꞌajol rukꞌuan woꞌoꞌ kaxlan wey bꞌanun rikꞌin cebada y kaꞌiꞌ chꞌuteq ker, pero riꞌ ma ndubꞌen ta chin ngeqatzuq re santienta wineq ekꞌo chireꞌ.

10Ja atoq riꞌ ri Jesús xubꞌij: Tibꞌij chake ri wineq chi ketzꞌuyeꞌ.

Ri lugar riꞌ jabꞌel kꞌin kꞌo, y jun laꞌeq 5,000 achiꞌaꞌ ri xetzꞌuyeꞌ cho kꞌin. 11Ri Jesús xeruliꞌej pa ruqꞌaꞌ ri kaxlan wey y xumatioxij6:11 Mt. 15:36; 26:26; Lc. 24:30; 1Ti. 4:4, 5 chare ri Dios, y xubꞌij chi tijach chake ri etzꞌuyul chiriꞌ. Keriꞌ chuqaꞌ xubꞌen rikꞌin ri kaꞌiꞌ ker, xuyaꞌ chake ri wineq ri janipeꞌ xkajoꞌ xkikꞌux. 12Y atoq xekolaj yan ri wineq, ri Jesús xubꞌij chake ri ru-discípulos: Timoloꞌ ruchiꞌ ri ma xekꞌuxeꞌ ta, chin ma xe keriꞌ kepokꞌeꞌ kan.

13Ri discípulos xkimal ruchiꞌ ri ma xekꞌuxeꞌ ta, y kꞌa xekinojisaj kabꞌlajuj chakech chare ri xkolotej chake ri woꞌoꞌ kaxlan wey bꞌanun rikꞌin cebada. 14Atoq ri wineq xkitzꞌet ri retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios xubꞌen ri Jesús, xkibꞌilaꞌ: Kin qetzij wi chi jareꞌ ri profeta bꞌiꞌin kan chi nduqaqa chochꞌulew,6:14 Dt. 18:15; Jn. 1:21; 7:40 xechajeꞌ.

15Pero atoq ri Jesús xuyaꞌ cuenta chare chi ri wineq riꞌ kiyoꞌon pa kánima chi ndikikꞌuaj y ndikibꞌen rey chare, xbꞌa e ruyon más pariꞌ ri juyuꞌ.6:15 Mt. 14:23; Mr. 6:46

Ri Jesús ndibꞌiyin pariꞌ ri lago

(Mt. 14:22-27; Mr. 6:45-52)

16Atoq ja ndokoqꞌaꞌ qa, ri ru-discípulos ri Jesús xebꞌa qa chuchiꞌ ri lago. 17Rejeꞌ xeꞌok e pa jun barco y xebꞌa pariꞌ ri yaꞌ chin ngeꞌeqꞌax apu pa tinamit Cafarnaúm. Ja xchaqꞌaꞌ qa, y ri Jesús kꞌajani kebꞌerilaꞌ apeꞌ ekꞌo apu pariꞌ ri yaꞌ. 18Ja atoq riꞌ xtiker pe jun kaqiqꞌ tzꞌan ruchuqꞌaꞌ ri ndubꞌen chare ruwiꞌ ri yaꞌ chi ndibꞌolqotilan. 19Y atoq ebꞌaneq apu jun laꞌeq woꞌoꞌ o waqiꞌ kilómetros pariꞌ ri yaꞌ, ri discípulos xkitzꞌet pe pa barco chi ri Jesús ndibꞌiyin bꞌaneq apu pariꞌ ri yaꞌ chin ngebꞌerilaꞌ kan, y rejeꞌ xkixibꞌij kiꞌ. 20Pero ri Jesús xubꞌij chake: ¡Ja riyin ri Jesús, ma tixibꞌij iwiꞌ!

21Y ri discípulos ngekikot xkikꞌen apu ri Jesús pa barco, y ja paqiꞌ xebꞌeqaqa ri apeꞌ ebꞌaneq apu.

Ri wineq ngebꞌa pa teq barcos chukanoxik ri Jesús

22Chukan qꞌij, ri wineq ri xekꞌojeꞌ kan jukꞌan ruchiꞌ ri lago, xkikꞌuxlaꞌaj chi chiriꞌ xaxe ok jun barco xkꞌojeꞌ ri jun qꞌij kan, y ri Jesús ma xok ta e kikꞌin ri ru-discípulos atoq xebꞌa chupan, xa kiyon ri discípulos xebꞌa. 23Pero ekꞌo barcos eꞌeleneq pe pa tinamit Tiberias xebꞌeqaqa chiriꞌ chunaqaj ri apeꞌ xkꞌojeꞌ ri Jesús ri jun qꞌij kan, atoq xumatioxij chare ri Dios y xerutzuq ri wineq. 24Atoq xkiyaꞌ cuenta chare chi ri Jesús y ri ru-discípulos ma ekꞌo ta chik chiriꞌ, ri wineq xeꞌok e pa teq barcos y xebꞌa pa tinamit Cafarnaúm chukanoxik ri Jesús.

Ja ri Jesús ri kaxlan wey ri ndiyoꞌon kꞌaslen ma ndikꞌis ta

25Atoq ri wineq riꞌ xbꞌekilaꞌ ri Jesús jukꞌan ruchiꞌ ri lago, xkikꞌutuj razón chare: Tijonel, ¿Jampeꞌ xatuqaqa waweꞌ?

26Ri Jesús xubꞌij chake: Kin qetzij nibꞌij chiwa, chi rix nginikanoj ma roma ta xitzꞌet ri nimalej teq retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios ri ngeqꞌalajrisan chi ja rijaꞌ taqayon pe wichin. Nginikanoj xa roma xixnanoꞌ rikꞌin ri kaxlan wey xinyaꞌ chiwa. 27Titijaꞌ iqꞌij, pero ma xe ta chin ndiwil ri rikil ri xa ndikꞌis. Titijaꞌ iqꞌij chin ndiwil ri rikil iway ri ndiyoꞌon chiwa ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.6:27 Ro. 6:23 Y ri rikil wey riꞌ niyaꞌ chiwa riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal, roma ja yin ri chaꞌon roma ri Tataꞌaj Dios chin niyaꞌ chiwa.

28Y ri wineq xkikꞌutuj apu razón chare ri Jesús: ¿Achike kꞌa ri utz chin ndiqatij qaqꞌij chubꞌanik chin keriꞌ ndiqabꞌen ri ndirajoꞌ ri Dios?

29Ri Jesús xubꞌij chake: Ri ndirajoꞌ ri Dios chi rix ndibꞌen, ja ri nginitaqij6:29 1Jn. 3:23 riyin ri yin taqon pe roma rijaꞌ.

30Ri wineq xkibꞌij chare ri Jesús: ¿Achike retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios6:30 Mt. 12:38 ndabꞌen chin ndiqatzꞌet y ngatiqataqij? ¿Achike ngatiker ndabꞌen? 31Ri ojer teq qatit-qamamaꞌ xkikꞌux ri maná6:31 Nm. 11:7, 8; Sal. 78:24 xyoꞌox chake pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew, achel ndubꞌij ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios: Kaxlan wey chin chikaj xuyaꞌ chake chin xkikꞌux.6:31 Neh. 9:15 Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.

32Ri Jesús xubꞌij chake: Kin qetzij nibꞌij chiwa chi ma ja ta ri Moisés ri xyoꞌon ri kaxlan wey chin chikaj chake ri ojer teq iwatit-imamaꞌ, xa kin ja ri Nataꞌ Dios xyoꞌon chake, y ja chuqaꞌ rijaꞌ ri ndiyoꞌon ri qetzij kaxlan wey chin chikaj chiwa rix. 33Porque ri kaxlan wey ri nduyaꞌ ri Dios, ja ri jun ri qajneq pe chikaj, ri ndiyoꞌon kikꞌaslen ri wineq.

34Ri wineq ekꞌo apu chiriꞌ kereꞌ xkibꞌij chare ri Jesús: Ajaw, nojel ta ok qꞌij ndayaꞌ ri kaxlan wey riꞌ chaqe.

35Y ri Jesús xubꞌij chake: Ja riyin ri kaxlan wey ri ngiyoꞌon kꞌaslen. Ri ndipuꞌun wikꞌin y nduyaꞌ ránima wikꞌin, ma jumbꞌey chik xtichꞌumu rupan nixta xtichaqiꞌj chik ruchiꞌ.6:35 Jn. 4:1436Pero achel nubꞌiꞌin chik chiwa, rix ma nginitaqij ta maske yin itzꞌeton chik. 37Konojel ri ngeruyaꞌ ri Nataꞌ Dios chuwa, ngepuꞌun y ndikiyaꞌ kánima wikꞌin, y riyin ma ngenwoqotaj ta e. 38Porque riyin ri yin qajneq pe chikaj, ma xinuqaqa ta chin nibꞌen ri nurayibꞌel riyin, xinuqaqa chin nibꞌen ri rurayibꞌel ri taqayon pe wichin.6:38 Mt. 26:39; Jn. 4:3439Y ri rurayibꞌel ri taqayon pe wichin, jareꞌ: Konojel ri eruyoꞌon chuwa, nixta jun chikiwech rejeꞌ nisech kan,6:39 Jn. 10:28 xa kin xkenkꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij. 40Porque ri rurayibꞌel ri Nataꞌ ri taqayon pe wichin, jareꞌ: Konojel ri ndiketamaj achike riyin y nginikitaqij, ndikil ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta,6:40 Jn. 4:14 y riyin ngenkꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij.

41Ja atoq riꞌ ri wineq israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ xechꞌaꞌa chirij ri Jesús roma rijaꞌ kereꞌ xubꞌij: Ja riyin ri kaxlan wey ri qajneq pe chikaj, xchajeꞌ. 42Y kereꞌ ndikibꞌilaꞌ: ¿Ma ja ta laꞌ ri Jesús, rukꞌajol ri José?6:42 Lc. 4:22 Roj xa qetaman kiwech ri rute-rutataꞌ. ¿Y xa ndubꞌij chi qajneq pe chikaj?

43Pero ri Jesús xubꞌij chake: ¡Ma kixwalal chuwij! 44Nixta jun wineq nditiker ndipuꞌun wikꞌin chin ngirutaqij, si ri Nataꞌ Dios ri taqayon pe wichin ma ndubꞌen ta samaj pa ránima chin ndukꞌen pe. Y ri wineq ri ngirutaqij, riyin pa rukꞌisibꞌel qꞌij nikꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ. 45Chupan ri kitzꞌibꞌan kan ri profetas ndubꞌij: Konojel ngetijox roma ri Dios.6:45 Is. 54:13; Mi. 4:2 Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. Romariꞌ, konojel ri ndikakꞌaxaj y ndiketamaj ri xubꞌij ri Nataꞌ Dios, ngepuꞌun wikꞌin chin nginikitaqij. 46Riꞌ ma ndubꞌij ta tzij chi kꞌo jun tzꞌeteyon ruwech ri Tataꞌaj Dios.6:46 Jn. 1:18; 5:37 Xa kin xe ri qajneq pe chikaj ri tzꞌeteyon ruwech, y riꞌ ja riyin.

47Kin qetzij nibꞌij chiwa: Ri ngirutaqij, kin kꞌo ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta6:47 Jn. 3:16, 36; 5:24; 1Jn. 5:12 rikꞌin. 48Ja riyin ri kaxlan wey ri ngiyoꞌon ri kꞌaslen6:48 Jn. 6:33 ma ndikꞌis ta. 49Ri ojer teq iwatit-imamaꞌ, maske xkikꞌux ri maná pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew, xa xeken e. 50Pero ri ngekꞌuxu ri kaxlan wey qajneq pe chikaj, ndubꞌen chake chi ma ngebꞌeqaqa ta chupan ri kamik ri kin chin jumul. 51Ja riyin ri kꞌaslik kaxlan wey ri qajneq pe chikaj. Ri ndikꞌuxu re kaxlan wey reꞌ, ndikꞌojeꞌ rukꞌaslen chin jumul. Y ri kaxlan wey ri nibꞌij chiwa, ja ri nu-cuerpo,6:51 He. 10:10 ri nijech pa kamik chin ndukꞌen pe kꞌaslen ma ndikꞌis ta chake ri wineq.

52Ri israelitas atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Jesús, xkitzꞌen kiꞌ chi tzij6:52 Jn. 7:43; 9:16 y ndikibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Achike rubꞌeyal riꞌ chi re achi reꞌ nduyaꞌ ri ru-cuerpo chaqe chin ndiqakꞌux?

53Y ri Jesús xubꞌij chake: Kin qetzij nibꞌij chiwa: Si ma ndikꞌux ta ri nu-cuerpo riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal y ma nditij ta ri nukikꞌel, maneq ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta iwikꞌin. 54Ri ndikꞌuxu ri nu-cuerpo, y ndutij ri nukikꞌel, kꞌo ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin, y riyin nikꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij. 55Porque ri nu-cuerpo, jariꞌ ri qetzij rikil wey, y ri nukikꞌel, jariꞌ ri qetzij yaꞌ. 56Ri ndikꞌuxu ri nu-cuerpo y ndutij ri nukikꞌel, jumul xe jun rubꞌanun wikꞌin y riyin jumul ngikꞌojeꞌ pa ránima.6:56 1Co. 6:17; 2Co. 6:16; 1Jn. 3:24; 4:1557Y achel yin rutaqon pe ri Kꞌaslik Tataꞌaj Dios, ri achoq roma jumul kꞌo nukꞌaslen, keriꞌ chuqaꞌ ri ndikꞌuxu ri nu-cuerpo, nibꞌen chare chi woma yin jumul ndikꞌojeꞌ rukꞌaslen. 58Ri kaxlan wey qajneq pe chikaj ri nibꞌij chiwa, ma junan ta rikꞌin ri maná xkikꞌux ri ojer teq iwatit-imamaꞌ, porque ri maná riꞌ ma xtiker ta xerukal chuwech ri kamik, pero ri ndikꞌuxu ri kaxlan wey qajneq pe chikaj, kin ndikꞌojeꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin.

59Nojel reꞌ xubꞌij ri Jesús atoq ngerutijoj ri kimolon kiꞌ pa sinagoga pa tinamit Cafarnaúm.

Ri rutzij ri Jesús kin nduyaꞌ wi ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta

60Atoq xkakꞌaxaj ri ndubꞌij ri Jesús, ekꞌiy chikiwech ri eꞌoqayon richin kereꞌ xkibꞌij: ¡Cuesta chaqe ri tijonik nduyaꞌ! ¿Achike jun xtitiker ndutaqij? ngechajeꞌ.

61Pero ri Jesús kin retaman6:61 Jn. 2:25 wi pa ránima chi ri eꞌoqayon richin ngejasjat roma ri xubꞌij, romariꞌ xubꞌij chake: ¿Re xinbꞌij ndubꞌen chiwa chi ndiwojoꞌ nginiyaꞌ kan? 62¿Achike ta kꞌa ndinaꞌ rix chare, xa ta nginitzꞌet riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal chi ngibꞌa e chikaj apeꞌ yinkꞌo pa nabꞌey?6:62 Mr. 16:19; Jn. 3:1363Ri ndiyoꞌon ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta ja ri Espíritu Santo. Ri cuerpo chin jun wineq ma nduyaꞌ ta ri kꞌaslen riꞌ. Ri tzij ri nubꞌiꞌin pe chiwa, kin rikꞌin ri Espíritu epataneq wi y kin ndikiyaꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta. 64Pero ekꞌo jujun chiꞌikajal rix ri ma nginikitaqij ta.

Keriꞌ xubꞌij ri Jesús chake, porque xe jampeꞌ pa nabꞌey retaman6:64 Jn. 2:24 achike ri ma ngetaqin ta richin y ri ndijacho e richin pa kiqꞌaꞌ ri wineq.

65Y ri Jesús xubꞌij chuqaꞌ chake: Romariꞌ nubꞌiꞌin chik chiwa chi nixta jun wineq nditiker ndipuꞌun wikꞌin chin ngirutaqij, si ma ja ta ri Nataꞌ Dios ndiyoꞌon qꞌij chare chi ndipuꞌun.

66Y roma keriꞌ xubꞌij chake, santienta ri eꞌoqayon richin ma xkoqaj chi ta6:66 1Jn. 2:19 ri Jesús. 67Y ri Jesús xubꞌij chake ri kabꞌlajuj ru-discípulos: ¿Ndiwojoꞌ chuqaꞌ rix nginiyaꞌ kan?

68Ri Simón Pedro xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, ¿achike chik kꞌa jun utz chin ta xtiqoqaj? Porque awikꞌin rat pataneq ri tzij ri ndukꞌen pe kꞌaslen ma ndikꞌis ta. 69Roj qetaman y qataqin chi ja rat ri Loqꞌolej Rukꞌajol ri Dios.6:69 Mt. 16:16; Mr. 1:1

70Y ri Jesús xubꞌij chake ri ru-discípulos: Ja riyin ri xichaꞌon iwichin rix kabꞌlajuj discípulos, pero nibꞌij chiwa chi jun chiꞌikajal rix kin itzel wi.

71Atoq ri Jesús xubꞌij chi kꞌo jun chikikajal ri kin itzel wi, chirij ri Judas rukꞌajol ri Simón Iscariote xchꞌaꞌa wi. Porque ri Judas riꞌ jariꞌ ri ndijacho e ri Jesús pa kiqꞌaꞌ ri wineq, y ri Judas jun chikikajal ri kabꞌlajuj discípulos.

7

Ri Jesús ma nditaqix ta koma ri ruchaqꞌ

1Jun chik qꞌij, ri Jesús ndibꞌiyaj pa teq tinamit chin ri rochꞌulew Galilea. Ma rojowan ta bꞌaneq pa teq tinamit chin ri rochꞌulew Judea, porque ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ndikitij kiqꞌij chin ndikikamisaj.7:1 Jn. 5:16-182Ri qꞌij riꞌ, naqaj chik kꞌo ri jun kinimaqꞌij ri israelitas rubꞌiniꞌan Tabernáculos.7:2 Ri Tabernáculos jun nimaqꞌij kꞌuxlabꞌel chin ri tiempo kiqꞌasan pe ri katit-kimamaꞌ ri israelitas pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew. Chupan ri nimaqꞌij riꞌ, ri israelitas xkibꞌen chꞌuteq kꞌujay ri achoq chupan xekꞌojeꞌ wuquꞌ qꞌij.3Romariꞌ ri eruchaqꞌ ri Jesús xkibꞌij chare: Ndikꞌatzin chi ngatel e chireꞌ y ngabꞌa pa rochꞌulew Judea chupan ri nimaqꞌij, chin keriꞌ ri xatikoqaj chiriꞌ ndikitzꞌet ri nimalej teq achike ngaꞌabꞌanalaꞌ. 4Porque si jun ndirajoꞌ ndetamex ruwech, ma ndirewaj ta riꞌ atoq ndubꞌen ri achike nditiker ndubꞌen. Si rat ngaꞌabꞌen nimalej teq achike, taqꞌalajrisaj kꞌa awiꞌ chikiwech ri wineq.

5Keriꞌ ndikibꞌij ri eruchaqꞌ7:5 Mr. 3:21 ri Jesús chare, porque nixta rejeꞌ ndikitaqij achike rijaꞌ. 6Romariꞌ ri Jesús xubꞌij chake ri ruchaqꞌ: Ri qꞌij chin ngibꞌa pa rochꞌulew Judea kꞌajani tuqaqa, jakꞌa rix xa achike na qꞌij utz ngixbꞌa e. 7Rix maneq roma itzel ngixtzꞌat koma ri wineq. Pero riyin itzel ngitzꞌat koma rejeꞌ, porque kin nibꞌij chake chi ma utz ta ri itzel teq achike ri ngekibꞌanalaꞌ. 8Kixbꞌiyin e rix pa nimaqꞌij; riyin ma ngibꞌa yan ta e, porque kꞌajani tuqaqa ri qꞌij chin ngibꞌa e.

9Y atoq rubꞌiꞌin chik nojel reꞌ, xkꞌojeꞌ kan pa rochꞌulew Galilea.

Ri Jesús ndibꞌa e pa nimaqꞌij rubꞌiniꞌan Tabernáculos

10Y atoq xebꞌa yan ri ruchaqꞌ pa nimaqꞌij pa tinamit Jerusalén, ri Jesús chuqaꞌ xbꞌa e, pero chin ma tikitzꞌet ri wineq, chilaqꞌel xbꞌa e. 11Y ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ndikikanolaꞌ pa nimaqꞌij y ndikikꞌutulaꞌ razón chake ri wineq: ¿Ma rukꞌutun ta kami rupalej ri jun achi riꞌ waweꞌ? ngechajeꞌ.

12Y chupan ri nimaqꞌij riꞌ, jalajaj ndikibꞌilaꞌ ri wineq chirij ri Jesús. Ekꞌo ndikibꞌilaꞌ chi ri Jesús jun utzulej achi pero ekꞌo chꞌaqa ndikibꞌilaꞌ chi xa ngeruchꞌakatij ri wineq.

13Pero konojel xa chilaqꞌel ngechꞌaꞌa chirij ri Jesús, porque ndikixibꞌij kiꞌ chikiwech ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ.

14Y atoq xnikꞌajer ri nimaqꞌij, ri Jesús xok apu pa rachoch ri Dios, y xutzꞌuk kitijoxik ri wineq. 15Y ri israelitas ndisach kikꞌuꞌx chirij ri Jesús y ndikibꞌilaꞌ: ¿Achike modo xretamaj re achi reꞌ ri retaman pa ruwiꞌ rutzij ri Dios, xu ma rutijon ta riꞌ kikꞌin ri qatijonelaꞌ?7:15 Mt. 13:54; Mr. 6:2

16Romariꞌ, ri Jesús xubꞌij chake: Ri tijonik niyaꞌ riyin, ma wichin ta riyin, xa kin richin ri taqayon pe wichin.7:16 Jn. 8:28; 12:49; 14:10, 2417Si kꞌo jun ndirajoꞌ ndubꞌen ri rurayibꞌel ri Dios, ndukꞌoxomaj si ri tijonik niyaꞌ riyin kin rikꞌin ri Dios pataneq o xa riyin tzꞌukuyun qa. 18Ri wineq ri ruyon ndutzꞌuk qa jun tijonik, xa ndukanoj chi ndiyoꞌox ruqꞌij,7:18 Jn. 8:50 pero ri ndirajoꞌ chi ndiyoꞌox ruqꞌij ri taqayon pe richin, kin qetzij ri ndubꞌij y maneq chꞌakatinik pa ránima.

19Ri Moisés chiwa rix ruyoꞌon kan ri ley,7:19 Hch. 7:38 pero nixta jun chiꞌikajal ndubꞌen ri ndubꞌij ri ley riꞌ, porque xa niwojoꞌ nginikamisaj.7:19 Mt. 12:14; Mr. 3:6

20Ri wineq xkibꞌij chare ri Jesús: Rat xa kꞌo itzel espíritu pa akꞌaslen.7:20 Jn. 10:20 ¿Achike kꞌa ndirajoꞌ ndikamisan awichin?

21Y ri Jesús xubꞌij chake: Riyin xaxe jun milagro xinbꞌen chiwech, y rix xa axteq xinaꞌ chare. 22Ri Moisés chupan ri ley xubꞌij kan chi kebꞌan circuncidar7:22 Lv. 12:3 ri chꞌuteq kꞌajolaꞌ. Pero ma ja ta rijaꞌ xtzꞌuku kan chi keriꞌ tibꞌan, xa ja ri ojer teq iwatit-imamaꞌ ri más eꞌojer ke chuwech ri Moisés. Y rix hasta pa uxlanibꞌel qꞌij ngeꞌibꞌen circuncidar ri chꞌuteq kꞌajolaꞌ. 23Si keriꞌ ndibꞌen rix pa uxlanibꞌel qꞌij chin ma ndiqꞌej ta ri ndubꞌij ri ley, ¿achike roma xyakatej iwoyowal roma riyin xinkꞌachojrisaj jun achi pa jun uxlanibꞌel qꞌij? 24Ma xetal kixwalal chubꞌixik chi ma utz ta ndajin rikꞌin jun wineq xe roma ndinojij chi ma utz ta ri ndubꞌen. Pa rukꞌexel riꞌ, titzꞌetaꞌ utz-utz si qetzij ri achel ndinojij o ma ke ta riꞌ.

Ri Jesús ndubꞌij chi rikꞌin ri Dios eleneq wi pe

25Jujun wineq ri kꞌo kachoch pa tinamit Jerusalén ndikibꞌilaꞌ: ¿Ma ja ta kami achi reꞌ ri ndikanox chin ndikamisex? 26Pero titzꞌetaꞌ kꞌa, xa kin chikiwech konojel ndichꞌaꞌa y nixta jun ndiqꞌato chuwech. Naq xa ri israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkitaqij chi ja rijaꞌ ri taqon pe roma ri Dios chukolik rutinamit. 27Pero re jun achi reꞌ qetaman aj apeꞌ,7:27 Mt. 13:55 jakꞌa atoq nduqaqa ri jun nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, nixta jun xtetaman aj apeꞌ.

28Y ri Jesús atoq ngerutijoj ri wineq pa rachoch ri Dios, rikꞌin kaw ruchꞌabꞌel xubꞌij: Rix ndibꞌij chi iwetaman nuwech y ndibꞌij chuqaꞌ chi iwetaman yin aj apeꞌ. Pero riyin ma nuyon ta chinuwech yin pataneq, xa kin pa rubꞌiꞌ ri taqayon pe wichin7:28 Jn. 8:26, 42 yin pataneq. Rijaꞌ kin qetzij chi Dios y rix ma iwetaman ta runoꞌoj.7:28 Jn. 8:5529Pero riyin kin wetaman wi runoꞌoj,7:29 Mt. 11:27; Jn. 10:15 porque yin eleneq pe apeꞌ kꞌo rijaꞌ y ja rijaꞌ ri taqayon pe wichin.

30Y roma ri Jesús keriꞌ xubꞌij, ekꞌo xkajoꞌ xkitzꞌen e, pero nixta jun xtzꞌamo e richin,7:30 Jn. 7:44; 10:39 porque kꞌajani tiril ri qꞌij7:30 Jn. 8:20; 13:1 chin nditzꞌan. 31Pero ekꞌiy chikikajal ri wineq xkitaqij ri Jesús, y ndikibꞌilaꞌ: Atoq nduqaqa ri jun ri nduteq pe ri Dios chukolik rutinamit, ¿más kꞌiy kami retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios xtibꞌanatej chiruqꞌaꞌ, ke chuwech ri ngebꞌanatej chiruqꞌaꞌ re jun achi reꞌ?

Ri fariseos ndikajoꞌ ndikitzꞌen e ri Jesús

32Ri fariseos xkakꞌaxaj chi ri wineq keriꞌ ndikibꞌilaꞌ chikiwech pa ruwiꞌ ri Jesús. Romariꞌ ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij y ri fariseos xekiteq ri ngechajin rachoch ri Dios chin ndikitzꞌen e ri Jesús. 33Romariꞌ, ri Jesús xubꞌij: Xe chik jubꞌaꞌ qꞌij ngikꞌojeꞌ chiꞌikajal, kꞌateriꞌ ngitzolij e apeꞌ kꞌo ri taqayon pe wichin. 34Y atoq riꞌ, rix nginikanolaꞌ, pero ma nginiwil chi ta, porque ri apeꞌ ngibꞌekꞌojeꞌ riyin, rix ma ngixtiker ta ngixbꞌeqaqa.7:34 Jn. 8:21; 13:33

35Atoq ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Jesús, xkibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Apeꞌ kꞌa ndibꞌa re achi reꞌ chin ma ndiqil chi ta roj? ¿Ndibꞌa kami apeꞌ ekꞌo ri qawinaqul kikiran kiꞌ chuwech ri rochꞌulew,7:35 Re israelitas reꞌ kikiran kiꞌ chuwech ri rochꞌulew, porque ri ojer teq katit-kimamaꞌ xeꞌoqotex e pa kirochꞌulew. chin ngebꞌerutijoj ri ma israelitas ta? 36¿Achike ndubꞌij tzij ri xubꞌij? Nginikanolaꞌ, pero ma nginiwil chi ta, porque ri apeꞌ ngibꞌekꞌojeꞌ riyin, rix ma ngixtiker ta ngixbꞌeqaqa.

Ri yaꞌ ri ndiyoꞌon ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta

37Pa rukꞌisibꞌel qꞌij chin ri nimaqꞌij, ri qꞌij más nim reqalen, ri Jesús xpeꞌeꞌ y rikꞌin kaw ruchꞌabꞌel xubꞌij: Si kꞌo jun ndichaqiꞌj ruchiꞌ,7:37 Is. 55:1; Ap. 22:17 turutijaꞌ ri yaꞌ ri niyaꞌ riyin chare. 38Ri ngirutaqij, ndibꞌanatej rikꞌin achel ndubꞌij rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan: Ri yaꞌ ri ndiyoꞌon kꞌaslen ma ndikꞌis ta, kin ndibꞌiyin pa ránima achel jun raqen yaꞌ.

39Atoq ri Jesús xubꞌij keriꞌ, xchꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri Espíritu Santo,7:39 Jl. 2:28; Jn. 16:7; Hch. 2:17 ri xa jubꞌaꞌ chik qꞌij ndirajoꞌ chin ndiyoꞌox pa kánima ri kitaqin ri Jesús. Keriꞌ xubꞌij, porque ri Espíritu Santo kꞌajani tiqape, roma ri Jesús kꞌajani titzolij e chikaj chin ndiqꞌalajin chik ri nimalej ruqꞌij.

Ri wineq ma junan ta ruwech kitzij ndikibꞌilaꞌ pa ruwiꞌ ri Jesús

40Atoq ri santienta wineq kimolon kiꞌ xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Jesús, ekꞌo chikikajal rejeꞌ ri kereꞌ xkibꞌilaꞌ: Kin qetzij chi re achi reꞌ, ja ri profeta7:40 Dt. 18:15 ri bꞌiꞌin kan chi nduqaqa.

41Ekꞌo chik chꞌaqa ri kereꞌ ndikibꞌilaꞌ: Jareꞌ ri Jun taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit. Pero ekꞌo chꞌaqa ndikibꞌilaꞌ: ¿La aj rochꞌulew Galilea kꞌa ri Jun nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit? 42Porque chupan ri rutzij ri Dios ndubꞌij chi ri Jun nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, riy-rumam kan ri rey David7:42 Sal. 132:11, 12 y ndalex chupan ri aldea ri apeꞌ xalex chuqaꞌ ri rey David, y riꞌ ja ri Belén.7:42 Mi. 5:243Roma kꞌa riꞌ, ri wineq riꞌ xa ma junan ta ruwech kitzij xkibꞌen pa ruwiꞌ ri Jesús. 44Y ekꞌo jujun chikikajal ri xkajoꞌ xkitzꞌen e ri Jesús, pero nixta jun xtzꞌamo e richin.

Ri achiꞌaꞌ israelitas ri kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ma ndikitaqij ta ri Jesús

45Atoq xetzolij ri ngechajin rachoch ri Dios apeꞌ ekꞌo ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij y ri fariseos, kereꞌ xbꞌix chake: ¿Achike roma ma xikꞌen ta pe7:45 Jn. 7:32 ri achi xixqateq chutzꞌamik?

46Y ri ngechajin rachoch ri Dios xkibꞌij: Ma xqatzꞌen ta pe, porque nixta jun achi qakꞌaxan ndichꞌaꞌa achel ri achi riꞌ.

47Romariꞌ ri fariseos xkibꞌij chake: ¿Jajun chuqaꞌ rix xixchꞌakatix pe roma ri achi riꞌ? 48¿La kꞌo kami jun chikikajal ri qawinaqul israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ,7:48 Jn. 12:42 o jun chiqakajal roj fariseos rutaqin ri achi riꞌ? 49Pero ri santienta wineq ri ngetaqin rutzij xa ma jun keqalen y ma ketaman ta rubꞌeyal ri ley xyoꞌox chare ri Moisés. Y kin ndiqaqa pa kiwiꞌ ri castigo nduyaꞌ ri Dios, xechajeꞌ.

50Ja atoq riꞌ jun chikiwech ri fariseos rubꞌiniꞌan Nicodemo, ri achi ri xbꞌeqaqa chaqꞌaꞌ7:50 Jn. 3:1, 2 apeꞌ kꞌo ri Jesús, kereꞌ xubꞌij chake ri erachibꞌil: 51Ri ley xyoꞌox chare ri Moisés ndubꞌij chi maneq cheꞌel chi roj israelitas ri kꞌo uchuqꞌaꞌ pa qaqꞌaꞌ ndiqabꞌij chi jun wineq kꞌo rumak, si nabꞌey ma ndiqayaꞌ ta qꞌij chare chi ndutoꞌ riꞌ chuwech ri sujunik ndiyoꞌox chirij, y ndiqetamaj utz-utz si qetzij o ma qetzij ta ri sujunik riꞌ.

52Y ri erachibꞌil xkibꞌij chare: ¿Rat aj Galilea kami chuqaꞌ rat chin ndatoꞌ pe ri achi riꞌ? Tatzꞌetaꞌ utz-utz ri ndubꞌij ri rutzij ri Dios, chi pa rochꞌulew Galilea nixta jun profeta ndel pe.

Ri ixaq ri xilitej chi ndajin rikꞌin mak rikꞌin jun achi

53Y chi jujun chi jujun xebꞌa chikachoch.

8

1Pero ri Jesús xbꞌa e chuwech ri juyuꞌ rubꞌiniꞌan Olivos. 2Chukan qꞌij, kumaj saqer xtzolij chik jumbꞌey pa rachoch ri Dios. Ja atoq riꞌ ri wineq xejel apu apeꞌ kꞌo, y rijaꞌ xtzꞌuyeꞌ qa y ngerutijoj.

3Ja atoq riꞌ ri tijonelaꞌ chin ri ley xyoꞌox chare ri Moisés y ri fariseos xebꞌeqaqa chiriꞌ kikꞌuan apu jun ixaq ri xilitej pe chi ndajin rikꞌin mak rikꞌin jun achi, y xbꞌekipabꞌaꞌ chuwech ri Jesús pa kinikꞌajal ri ekꞌo apu chiriꞌ. 4Ri fariseos y ri tijonelaꞌ xkibꞌij chare ri Jesús: Tijonel, re jun ixaq reꞌ xilitej chi ndajin rikꞌin mak rikꞌin jun achi. 5Y chupan ri ley yoꞌon kan pa qawiꞌ, ri Moisés rubꞌanun kan mandar chi kekꞌaq chi abꞌej chin ngekamisex8:5 Dt. 22:22-24 ri ixoqiꞌ keriꞌ ndikibꞌanalaꞌ. ¿Achike ndabꞌij rat pa ruwiꞌ reꞌ?

6Rejeꞌ keriꞌ xkibꞌij chare ri Jesús, chin ta ndiqaqa pa kiqꞌaꞌ y keriꞌ kꞌo jun roma ndikisujuj. Pero ri Jesús xlukeꞌ qa, y xtzꞌibꞌan qa pa ulew rikꞌin ruwiꞌ ruqꞌaꞌ. 7Y roma ndikikꞌutulaꞌ apu razón chi achike ndibꞌan chare ri ixaq, ri Jesús xpeꞌeꞌ pe y xubꞌij chake: Si kꞌo jun chiꞌikajal maneq rumak8:7 Mt. 7:3-5; Ro. 2:1 chuwech ri Dios, ja rijaꞌ nabꞌey tikꞌaqaꞌ abꞌej chirij re ixaq reꞌ.

8Y ri Jesús xlukeꞌ chi qa y xtzꞌibꞌan chik pa ulew. 9Atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Jesús, ri eꞌukꞌuayon apu ri ixaq chi jujun chi jujun xebꞌa. Y ri nabꞌey xebꞌa ja ri más erijilej chik. Atoq xaxe chik ri Jesús y ri ixaq xekanej kan chiriꞌ, 10ri Jesús xpeꞌeꞌ pe y xubꞌij: Ixaq, ¿apeꞌ ekꞌo ri ekꞌamayon pe awichin? ¿Nixta jun chikiwech ri xebꞌiꞌin chi kakamisex ri xkꞌojeꞌ kan?

11Y ri ixaq xubꞌij: Nixta jun, Ajaw.

Y ri Jesús xubꞌij chare: Nixta riyin nibꞌij chi kakamisex. Kabꞌiyin y ma tabꞌen chik mak, xchajeꞌ chare.8:11 Ri tzij ngeqil chupan ri versículos 7:53—8:11, ma ekꞌo ta chupan konojel ri ojer teq manuscritos más kꞌo keqalen.

Ja ri Jesús ri ndiyikꞌan kikꞌaslen ri wineq

12Jumbꞌey chik ri Jesús xchꞌaꞌa chake ri wineq y xubꞌij: Ja riyin ri ngiyikꞌan8:12 Jn. 1:9 kikꞌaslen ri wineq. Ri ndoqan wichin, ndikꞌojeꞌ pa ránima ri luz chin ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta, y ri wineq riꞌ ma ndikꞌojeꞌ chi ta pa qꞌequꞌ.

13Y ri fariseos xkibꞌij chare ri Jesús: Roj ma ndiqataqij ta chi qetzij ri ndabꞌij pa ruwiꞌ ri achike rat, roma xa rat ri ngabꞌiꞌin qa.

14Pero ri Jesús xubꞌij chake: Maske ja yin ngibꞌiꞌin ri achike riyin, kin qetzij ri nibꞌij, porque wetaman apeꞌ yin eleneq pe8:14 Jn. 7:29; 8:42; 13:3 y chiriꞌ ngitzolij e. Pero rix ma iwetaman ta apeꞌ yin eleneq pe nixta apeꞌ ngitzolij e. 15Rix xaxe rikꞌin ri relik teq inojibꞌal8:15 Jn. 7:24 ndibꞌij qa si jun wineq kꞌo rumak o naq, pero yin ma ke ta riꞌ nibꞌen. 16Si riyin niqꞌet tzij pa ruwiꞌ jun wineq, kin pa ruchojmil nibꞌen, porque ma nuyon ta nibꞌen qa, xa kin junan rikꞌin ri Nataꞌ ri taqayon pe wichin nibꞌen. 17Chupan ri ley yoꞌon kan chiwa, tzꞌibꞌan kan chi atoq ekaꞌiꞌ junan ndikibꞌij8:17 Dt. 17:6; 19:15; 2Co. 13:1; He. 10:28 pa ruwiꞌ ri kitzꞌeton, kin qꞌalej chi qetzij ri ngetajin chubꞌixik. 18Riyin niqꞌalajrisaj ri achike riyin, y ri Nataꞌ ri taqayon pe wichin, nduqꞌalajrisaj8:18 2P. 1:17; 1Jn. 5:10, 11 chuqaꞌ ri achike riyin.

19Ja atoq riꞌ ri fariseos xkibꞌij chare ri Jesús: ¿Apeꞌ kꞌo ri Atataꞌ? Y ri Jesús xubꞌij chake: Rix ma iwetaman ta achike riyin, nixta achike ri Nataꞌ. Xa ta iwetaman achike riyin, iwetaman ta chuqaꞌ achike ri Nataꞌ.8:19 Jn. 14:7; 16:3

20Ja tzij reꞌ ri xubꞌij ri Jesús, atoq ngerutijoj ri wineq pa rachoch ri Dios chiriꞌ apeꞌ ndiyoꞌox kan ri ofrendas. Y ma jun xtzꞌamo e richin, roma kꞌajani tiril qꞌij8:20 Jn. 7:30 chin keriꞌ ndibꞌanatej.

Ri Jesús ndubꞌij chake ri wineq chi ma ngetiker ta ngebꞌeqaqa apeꞌ ndibꞌa rijaꞌ

21Jumbꞌey chik ri Jesús xubꞌij chake ri wineq: Riyin ngibꞌa, y rix kin xkinikanolaꞌ, pero xa chupan ri imak ngixken wi. Apeꞌ ngibꞌa riyin, rix ma ngixtiker ta ngixbꞌeqaqa.8:21 Jn. 7:34

22Ja atoq riꞌ ri israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ ndikibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Ndukamisaj kami riꞌ, romariꞌ ndubꞌij chi apeꞌ ndibꞌa, roj ma ngojtiker ta ngojbꞌa?

23Ri Jesús xubꞌij chake: Rix, rix aj rochꞌulew, jakꞌa riyin, yin aj chikaj. Rix ikꞌuan ri aj rochꞌulew noꞌoj,8:23 Jn. 17:16 pero yin ma ke ta riꞌ. 24Romariꞌ xinbꞌij chiwa chi chupan ri imak ngixken wi. Si rix ma nditaqij ta ri achike riyin, kin ngixken wi chupan ri imak.

25Ri wineq xkibꞌij chare ri Jesús: ¿Achike rat kꞌa? Y ri Jesús xubꞌij chake: Riyin jumul nubꞌiꞌin pe chiwa ri achike riyin. 26Riyin kꞌo kꞌiy achike ngitiker nibꞌij chiwij chin niqꞌet tzij pa iwiꞌ, pero waweꞌ chochꞌulew riyin xe nibꞌij8:26 Jn. 3:32 ri wakꞌaxan pe pa ruchiꞌ ri taqayon pe wichin, y rijaꞌ jumul ndubꞌij ri qetzij.

27Pero rejeꞌ ma xkikꞌoxomaj ta chi ri Jesús pa ruwiꞌ ri Tataꞌaj Dios ndichꞌaꞌa wi. 28Romariꞌ ri Jesús xubꞌij chake: Atoq rix nginijotobꞌaꞌ chuwech cruz8:28 Jn. 3:14; 12:32 riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal, ndikꞌoxomaj achike riyin, y ndiwetamaj chuqaꞌ chi nojel ri nibꞌen, ma nuyon ta chinuwech nibꞌen,8:28 Jn. 5:19, 30 xa kin xe ri achike ndukꞌut pe ri Tataꞌaj Dios chinuwech, jariꞌ ri nibꞌij. 29Y rijaꞌ ri taqayon pe wichin, kꞌo wikꞌin y ma yin ruyoꞌon ta kan nuyon,8:29 Jn. 14:10; 16:32 porque jumul nibꞌen ri ndiqaꞌ chuwech8:29 Jn. 4:34; 6:38 rijaꞌ.

30Y atoq keriꞌ ndajin chubꞌixik ri Jesús, ekꞌiy ri xeꞌakꞌaxan richin xkitaqij8:30 Jn. 7:31; 10:42; 11:45 achike chi achi rijaꞌ.

Ri erichin ri Dios y ri ma erichin ta ri Dios

31Ja atoq riꞌ ri Jesús kereꞌ xubꞌij chake ri israelitas ri xetaqin achike chi achi rijaꞌ: Si rix ndibꞌen jumul ri nukꞌutun chiwech, qetzij ngixok nu-discípulos. 32Y keriꞌ ndiwetamaj achike ri qetzij, y ri qetzij ndubꞌen chiwa chi ngixel libre.8:32 Ro. 6:18, 22; 8:2; Stg. 1:25; 2:12

33Y rejeꞌ xkibꞌij: Roj, roj riy-rumam kan ri ojer qamamaꞌ Abraham,8:33 Mt. 3:9 y ma jumbꞌey roj okuneq loqꞌon samajelaꞌ. ¿Achike roma ndabꞌij chi ngojel libre?

34Ri Jesús xubꞌij chake: Kin qetzij nibꞌij chiwa chi ri wineq ri ndubꞌanalaꞌ mak, chuxeꞌ ruchuqꞌaꞌ ri mak kꞌo wi.8:34 2P. 2:1935Y ri kꞌo chuxeꞌ ruchuqꞌaꞌ ri mak, maneq cheꞌel ndikꞌojeꞌ apeꞌ kꞌo ri Dios, pero riyin ri Rukꞌajol ri Dios kin jumul yinkꞌo apeꞌ kꞌo ri Nataꞌ. 36Roma kꞌa riꞌ, si riyin ri Rukꞌajol ri Dios ngixinwelesaj chuxeꞌ ruchuqꞌaꞌ ri mak, kin qetzij ngixel libre. 37Riyin wetaman chi rix, rix riy-rumam kan ri Abraham, pero nditij iqꞌij chin nginikamisaj,8:37 Jn. 7:19 roma ma iyoꞌon ta qꞌij chi okuneq ri nutzij pa iwánima. 38Ri nitzijoj chiwa, ja ri rukꞌutun pe ri Nataꞌ chinuwech, y keriꞌ chuqaꞌ rix ja ri iwakꞌaxan pa ruchiꞌ ri okuneq itataꞌ ri ndibꞌen.

39Y rejeꞌ xkibꞌij: ¡Ri qatataꞌ roj ja ri Abraham! Y ri Jesús xubꞌij chake: Xa ta qetzij chi rix ralkꞌuaꞌl ri Abraham, ndibꞌen ta ri utz, achel xubꞌen rijaꞌ. 40Pero wokami nditij iqꞌij chi nginikamisaj riyin ri nutzijon pe chiwa ri qetzij wakꞌaxan pe pa ruchiꞌ ri Dios. ¡Ri Abraham man ta xubꞌen achel ndiwojoꞌ ndibꞌen rix chuwa! 41Rix ja ri ndubꞌen ri okuneq itataꞌ ri ndibꞌanalaꞌ.

Atoq xkakꞌaxaj keriꞌ, rejeꞌ xkibꞌij chare ri Jesús: Roj ma roma ta xubꞌen mak ri qateꞌ xojalex, kin xe wi jun qatataꞌ kꞌo, y riꞌ ja ri Dios.

42Ri Jesús xubꞌij chake: Xa ta qetzij chi ja ri Dios ri Itataꞌ, nginiwojoꞌ ta yin, porque riyin apeꞌ kꞌo ri Dios yin eleneq wi pe8:42 Jn. 16:28 y yin qajneq pe chireꞌ. Riyin ma nuyon ta chinuwech yin pataneq, xa kin ja rijaꞌ ri taqayon pe wichin. 43¿Achike roma ma ndikꞌoxomaj ta ri nibꞌij chiwa? Rix ma nginikꞌoxomaj ta, porque ma ndiwojoꞌ ta ndiwakꞌaxaj ri nibꞌij chiwa. 44Ri itataꞌ rix ja ri itzel. Rix, rix richin rijaꞌ, y ja ri rurayibꞌel rijaꞌ ri ndiwojoꞌ ndibꞌen. Rijaꞌ kamisanel xe jampeꞌ pa nabꞌey, y ma jumbꞌey roqan ri qetzij, porque pa ránima ma jun qetzij kꞌo. Y atoq ndireqꞌon, kin richin wi keriꞌ ndubꞌen, porque rijaꞌ reqꞌóta, y rikꞌin rijaꞌ nditzꞌukutej pe nojel ruwech aqꞌ. 45Pero rix ma nginitaqij ta porque riyin ja ri qetzij nibꞌij chiwa. 46Y nixta jun chiꞌikajal rix kꞌo cheꞌel xtukꞌut chi kꞌo mak nubꞌanun, porque ma jun mak nubꞌanun. Y xu ja ri qetzij nibꞌij chiwa, ¿achike roma ma nginitaqij ta? 47Ri erichin ri Dios ndikibꞌen ri ndubꞌij, pero rix ma rix richin ta, y romariꞌ ma ndibꞌen ta ri ndubꞌij rijaꞌ.

Ri Cristo kin kꞌo wi atoq kꞌajani talex ri Abraham

48Ri israelitas xkibꞌij chare ri Jesús: Qetzij wi ri ndiqabꞌij chi xa rat aj rochꞌulew Samaria y kꞌo itzel espíritu pa akꞌaslen.

49Ri Jesús xubꞌij chake: Riyin maneq itzel espíritu pa nukꞌaslen. Riyin ja ri Nataꞌ ninimrisaj ruqꞌij, pero rix xa ma jun nuqꞌij ndibꞌen chuwa. 50Riyin ma nuyon ta chinuwech nikanoj chi ndiyoꞌox nuqꞌij, pero kꞌo Jun ri ndikanon chi ndiyoꞌox nuqꞌij y ja rijaꞌ ri ndibꞌiꞌin achike ndibꞌiꞌin ri qetzij, si ja yin o ja rix. 51Kin qetzij nibꞌij chiwa: Xa achike na jun ri ndubꞌen ri nibꞌij riyin, ma ndeqaqa ta chupan ri kamik ri kin chin jumul.8:51 Jn. 5:24; 11:26

52Y ri israelitas xkibꞌij chare ri Jesús: Wokami qetaman chi qetzij kꞌo itzel espíritu pa akꞌaslen, porque ri Abraham xken, y ri profetas chuqaꞌ, y rat ndabꞌij chi ri ndikibꞌen ri ndabꞌij, ma ngebꞌeqaqa ta chupan ri kamik ri kin chin jumul. 53¡Ni modo ke rat más nim aqꞌij ke chuwech ri qatataꞌ Abraham y chikiwech ri profetas ri xa xeken e! ¿Achike kꞌa ok más ndanaꞌ chare rat ke chikiwech rejeꞌ?

54Ri Jesús xubꞌij chake: Si riyin nuyon ta chinuwech niyaꞌ nuqꞌij, xa maneq wi reqalen, pero ri ndiyoꞌon nuqꞌij riyin, ja ri Nataꞌ ri ndibꞌij i-Dios chare rix. 55Y rix ma iwetaman ta achike rijaꞌ,8:55 Jn. 7:28 pero riyin kin wetaman, y si riyin nibꞌij ta chi ma wetaman ta, xa riyin jun reqꞌóta achel rix. Pero riyin kin wetaman achike rijaꞌ y nibꞌen ri ndubꞌij. 56Ri ojer itataꞌ Abraham tzꞌan xkikot roma xukꞌoxomaj chi xtutzꞌet re tiempo yinkꞌo yin chochꞌulew, y kin xutzꞌet wi y tzꞌan xkikot.

57Romariꞌ ri israelitas xkibꞌij chare ri Jesús: Rat kꞌajani 50 ajunaꞌ, ¿y ndabꞌij chi atzꞌeton ruwech ri Abraham?

58Ri Jesús xubꞌij chake: Kin qetzij nibꞌij chiwa chi riyin kin yinkꞌo wi8:58 Col. 1:17; He. 1:10 atoq kꞌajani talex ri Abraham.

59Ja atoq riꞌ ri israelitas xbꞌekisikꞌilaꞌ pe abꞌej chin ndikikꞌeq apu chirij. Pero ri Jesús xewex y xel pe pa rachoch ri Dios.

9

Ri Jesús ndukꞌachojrisaj jun achi soqꞌ ralaxibꞌen pe

1Atoq ri Jesús ndeqꞌax pa bꞌey, xutzꞌet jun achi soqꞌ ralaxibꞌen pe. 2Y ri ru-discípulos xkikꞌutuj razón chare: Tijonel, ¿achike xbꞌanun mak chi re jun achi reꞌ soqꞌ ralaxibꞌen pe, ja rijaꞌ o ja ri rute-rutataꞌ?

3Ri Jesús xubꞌij chake: Re jun achi reꞌ soqꞌ xalex, ma roma ta xubꞌen mak rijaꞌ nixta rute-rutataꞌ. Rijaꞌ kelaꞌ xalex, chin atoq ndikꞌachojrisex, ndiqꞌalajin ri nimalej samaj ndubꞌen ri Dios pa rukꞌaslen.9:3 Jn. 11:44Ndikꞌatzin chi ndiqabꞌen rusamaj ri taqayon pe wichin,9:4 Jn. 17:4 utz kꞌajani tokoqꞌaꞌ qa, porque atoq ndokoqꞌaꞌ qa, nixta jun nditiker ndisamej. 5Ri janipeꞌ qꞌij ri kꞌa yinkꞌo na chochꞌulew, ja riyin ri ngiyikꞌan kikꞌaslen ri wineq.9:5 Jn. 8:12

6Atoq xubꞌij yan riꞌ, ri Jesús xchubꞌan qa pa ulew, xubꞌen jubꞌaꞌ chꞌabꞌeq rikꞌin ri ruchubꞌ y xukil apu chi teq ruwech ri achi soqꞌ. 7Y xubꞌij chare: Kabꞌiyin, taꞌachꞌajaꞌ awech pa atinibꞌel rubꞌiniꞌan Siloé. Siloé ndubꞌij tzij: Taqon.

Xbꞌa kꞌa ri soqꞌ, xbꞌeruchꞌajaꞌ ruwech, y atoq xtzolij pe, nditzuꞌun yan chik. 8Ja atoq riꞌ ri ru-vecinos y ri wineq ri kitzꞌeton pe chi ndukꞌutuj limosna, ndikibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Ja kami achi reꞌ ri nditzꞌuyeꞌ ndukꞌutuj limosna?

9Jujun chikikajal ri wineq riꞌ ndikibꞌilaꞌ: Jaꞌn, ja rijaꞌ. Chꞌaqa chik ndikibꞌilaꞌ: Achel rijaꞌ keriꞌ, pero ma ja ta. Pero ri achi xkꞌachojrisex ndubꞌij chake: Jaꞌn, ja riyin.

10Ri wineq riꞌ, ndikibꞌilaꞌ chare: ¿Achike kꞌa ri xbꞌan chawa chin ngatiker yan chik ngatzuꞌun?

11Ri achi xubꞌij chake: Ri achi rubꞌiniꞌan Jesús xubꞌen jubꞌaꞌ chꞌabꞌeq y xukil chi teq nuwech y xubꞌij chuwa: Kabꞌiyin, taꞌachꞌajaꞌ awech pa atinibꞌel Siloé, xchajeꞌ. Y riyin xibꞌa, xinchꞌej nuwech y ja xitzuꞌun.

12Y ri wineq xkibꞌij chare: ¿Apeꞌ kꞌo ri achi riꞌ? Rijaꞌ xubꞌij: Ma wetaman ta.

Ri fariseos ndikikꞌat ruchiꞌ ri achi xkꞌachojrisex

13Y xkikꞌuaj kꞌa apu ri achi ri nditzuꞌun yan chik chikiwech ri fariseos. 14Ri qꞌij atoq ri Jesús xubꞌen chꞌabꞌeq y xukꞌachojrisaj ri achi soqꞌ, jun uxlanibꞌel qꞌij. 15Romariꞌ ri fariseos xkikꞌutuj chuqaꞌ razón chare ri achi chi tubꞌij chake achike xbꞌan chare chin xtzuꞌun. Y rijaꞌ xubꞌij chake: Ri xkꞌachojrisan wichin, xukil chꞌabꞌeq chi teq nuwech, y riyin xenchꞌej y wokami ngitzuꞌun.

16Ja atoq riꞌ jujun chikikajal ri fariseos riꞌ kereꞌ ndikibꞌilaꞌ chirij ri Jesús: Ri achi riꞌ, ma ja ta ri Dios taqayon pe richin, porque maneq reqalen ndubꞌen chare ri uxlanibꞌel qꞌij.

Pero chꞌaqa chik ndikibꞌilaꞌ: ¿Achike modo nditiker ndubꞌen nimalej teq retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios,9:16 Jn. 3:2 si xa ta aj mak achel ndibꞌij rix?

Y ma junan ta ruwech kitzij9:16 Jn. 7:43 xkibꞌen qa ri fariseos roma ri Jesús. 17Romariꞌ, xkibꞌij chik chare ri achi xkꞌachojrisex: ¿Achike ndabꞌij rat pa ruwiꞌ ri xbꞌanun chawa chi ngatzuꞌun?

Y ri achi xubꞌij chake: Rijaꞌ jun profeta,9:17 Lc. 24:19; Jn. 4:19 ngichajeꞌ riyin.

18Pero ri fariseos ma ndikitaqij ta chi ri achi riꞌ soqꞌ ralaxibꞌen pe, nixta ndikitaqij chuqaꞌ chi xkꞌachojrisex, romariꞌ xekoyoj ri rute-rutataꞌ, 19y xkikꞌutuj razón chake: ¿Iwalkꞌuaꞌl re jun achi reꞌ, ri ndibꞌij chi soqꞌ ralaxibꞌen pe? ¿Achike modo chi wokami nditzuꞌun yan chik?

20Ja atoq riꞌ ri rute-rutataꞌ ri achi riꞌ xkibꞌij: Qetaman chi ja rijaꞌ ri qalkꞌuaꞌl y soqꞌ wi xalex, 21pero ri achike xbꞌanatej chin nditzuꞌun yan chik wokami, ma qetaman ta, nixta qetaman ruwech ri xbꞌanun chi xtiker xtzuꞌun. Tikꞌutuj razón chare, porque kꞌo chik rujunaꞌ chin ndubꞌij ri xbꞌanatej rikꞌin.

22Keriꞌ xkibꞌij ri rute-rutataꞌ ri achi roma kixibꞌin kiꞌ chikiwech ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ, porque ri achiꞌaꞌ riꞌ kibꞌiꞌin chik chi xa achike na jun ri xtibꞌiꞌin chi ja ri Jesús ri taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, kin ndoqotex e pa sinagoga.9:22 Jn. 12:42; 16:223Romariꞌ ri rute-rutataꞌ xkibꞌij chi tikꞌutux razón chare, porque kꞌo chik rujunaꞌ chin ndubꞌij.

24Ri fariseos xkoyoj chik jumbꞌey ri achi xkꞌachojrisex y xkibꞌij chare: ¡Rat ja ri Dios tayaꞌ ruqꞌij rikꞌin ri ndabꞌij ri qetzij! Porque roj qetaman chi ri achi ri ndabꞌij rat chi xkꞌachojrisan awichin kin aj mak wi.

25Y ri achi xubꞌij chake: Si rijaꞌ aj mak, ma wetaman ta. Ri wetaman, ja ri jumbꞌey kan yin soqꞌ, pero wokami ngitzuꞌun yan chik.

26Romariꞌ ri fariseos xkibꞌij chare ri achi: ¿Achike xubꞌen chawa? ¿Achike xubꞌen rijaꞌ chin ngatzuꞌun yan chik?

27Rijaꞌ xubꞌij: Riyin xinbꞌij yan chiwa y ma xinitaqij ta. ¿Achike ndikꞌatzin ndiwojoꞌ ndiwakꞌaxaj chik jumbꞌey ri xinbꞌij yan chiwa? ¿Ndiwojoꞌ kami chuqaꞌ rix ngixok ru-discípulos ri achi riꞌ?

28Pero ri fariseos xkichap y xkibꞌij chare: Rat xa rat ru-discípulo ri achi riꞌ, pero roj, roj ru-discípulos ri Moisés. 29Roj qetaman chi ri Dios xchꞌaꞌa chare ri Moisés, pero ri jun achi riꞌ ma qetaman ta aj apeꞌ.9:29 Jn. 8:14

30Y ri achi riꞌ xubꞌij chake: Rikꞌin ri ndibꞌij rix, riyin ndisach nukꞌuꞌx chiwij, porque nixta iwetaman aj apeꞌ rijaꞌ, y xu ja rijaꞌ xbꞌanun chuwa chi ngitzuꞌun yan chik. 31Roj qetaman chi ri Dios ma ngerakꞌaxaj ta aj mak9:31 Job 27:8, 9; Sal. 66:18; Pr. 28:9; Is. 1:15; Jer. 11:10, 11; Ez. 8:17, 18; Mi. 3:4; Zac. 7:13 teq wineq, pero si kꞌo jun wineq ri ndiyoꞌon ruqꞌij ri Dios rikꞌin rukꞌaslen y ndubꞌen chuqaꞌ ri rurayibꞌel ri Dios, kin ndakꞌaxex wi9:31 Sal. 34:15; Pr. 15:29 roma rijaꞌ. 32Xe jampeꞌ ekꞌo wineq pariꞌ ri rochꞌulew, ma jumbꞌey akꞌaxan chi kꞌo ta jun rukꞌachojrisan jun wineq soqꞌ ralaxibꞌen pe. 33Si ri jun achi riꞌ, man ta taqon pe roma ri Dios, ma jun ta achike nditiker ndubꞌen.9:33 Jn. 3:2

34Ri fariseos xkibꞌij chare: Kin qꞌalej chi awalaxibꞌen pe chi rat aj mak, ¿y ndawojoꞌ ngojatijoj?

Y xkoqotaj pe9:34 Jn. 9:22 chiriꞌ.

Ri qetzij esoqꞌ chuwech ri Dios

35Ri Jesús xrakꞌaxaj chi ri achi ri xukꞌachojrisaj xoqotex pe koma ri fariseos, y atoq ri Jesús xril chik jumbꞌey, xubꞌij chare: ¿Ndataqij pa awánima rat ri Jun aj chikaj ri xuꞌalex chiꞌikajal?

36Y ri achi riꞌ xubꞌij chare: Ajaw, ¿achike achi riꞌ, chin keriꞌ yin nitaqij?

37Ri Jesús xubꞌij chare: Rat atzꞌeton chik ruwech, y riꞌ ja riyin ri ngichꞌaꞌa awikꞌin.

38Ri achi riꞌ xubꞌij: Ajaw, riyin ngatintaqij. Y xxukeꞌ chuwech ri Jesús chin xuyaꞌ ruqꞌij.

39Y ri Jesús xubꞌij: Riyin xinuqaqa chochꞌulew chin niqꞌalajrisaj ri kꞌo pa kikꞌaslen ri wineq, chin keriꞌ nibꞌen chake ri ma ngetzuꞌun ta chi ngetzuꞌun y chin chuqaꞌ niqꞌalajrisaj chikiwech ri ndikinaꞌ chi ngetzuꞌun, chi xa esoqꞌ.

40Jujun chikikajal ri fariseos ri ekꞌo apu chiriꞌ apeꞌ kꞌo ri Jesús, atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij, xkibꞌij chare: ¿La roj soqꞌ kami chuqaꞌ roj?

41Ri Jesús xubꞌij chake: Si rix, rix ta soqꞌ, man ta kꞌo imak iweqalen,9:41 Jn. 15:22, 24 pero wokami roma ndibꞌij chi ngixtzuꞌun, kin kꞌo mak iweqalen chuwech ri Dios.

10

Ri ejemplo pa kiwiꞌ ri karneꞌl y ri kiyuqꞌunel

1Kin qetzij nibꞌij chiwa: Ri ma ndok ta apeꞌ kꞌo ri tzꞌapiꞌ chin kikoral ri karneꞌl, y xa jukꞌan chik apeꞌ ndijoteꞌ chin ndiropin qa pa koral, xa jun eleqꞌon y tzꞌamoy kichin karneꞌl chin ngereleqꞌaj. 2Pero ri ndok apu apeꞌ kꞌo ri tzꞌapiꞌ chin ri koral, ja ri yuqꞌunel kichin ri karneꞌl. 3Ri chajiy koral ndujeq pe ri tzꞌapiꞌ chuwech, y ri karneꞌl ndikakꞌaxaj ruchꞌabꞌel ri yuqꞌunel, y rijaꞌ ngeroyoj apu rikꞌin kibꞌiꞌ ri rukarneꞌl chin ngerelesaj e pa koral. 4Atoq erelesan chi pe konojel ri rukarneꞌl, ndukꞌuaj bꞌey chikiwech y ri karneꞌl ndikoqaj porque ketaman ruchꞌabꞌel ri ndiyuqꞌun kichin. 5Pero nixta jumbꞌey ndikoqaj jun ri ma kiyuqꞌunel ta, xa ngeꞌanimej chuwech, porque ri karneꞌl ma ketaman ta ruchꞌabꞌel jun ri ma kiyuqꞌunel ta.

6Re jun ejemplo reꞌ xubꞌij ri Jesús chake ri fariseos ekꞌo apu rikꞌin, pero ma xkikꞌoxomaj ta rubꞌeyal ri xrajoꞌ xubꞌij chake.

Ja ri Jesús ri utzulej yuqꞌunel kichin ri karneꞌl

7Ri Jesús xubꞌij chuqaꞌ: Kin qetzij nibꞌij chiwa: Ja riyin ri tzꞌapiꞌ chin ri koral apeꞌ ngeꞌel-ngeꞌok ri karneꞌl. 8Konojel ri xetuqaqa nabꞌey chinuwech riyin y xkibꞌij chi etaqon pe roma ri Dios chukolik rutinamit, xa eꞌeleqꞌomaꞌ y etzꞌamoy kichin wineq chin ndikeleqꞌaj ri kikꞌuan, pero ri nukarneꞌl riyin ma xekoqaj ta. 9Ja riyin ri tzꞌapiꞌ chin kikoral ri enukarneꞌl, y ri ndok pe chupan re tzꞌapiꞌ reꞌ, kin ndikolotej wi. Y achel ri karneꞌl ma ndikixibꞌij ta kiꞌ chin ngeꞌel-ngeꞌok pa koral y ndikil kiway,10:9 Sal. 23:1, 2 keriꞌ kikꞌaslen ri nginikitaqij.

10Ri eleqꞌon nduqaqa xe chin ndeleqꞌan, ndikamisan y ndukꞌis ruqꞌij nojel, jakꞌa riyin xinuqaqa chin niyaꞌ kikꞌaslen ri enukarneꞌl, jun kꞌaslen tzꞌaqet ri ma ndikꞌis ta. 11Ja riyin ri utzulej Yuqꞌunel.10:11 Is. 40:11; Ez. 34:23 Ri utzulej Yuqꞌunel nduyaꞌ rukꞌaslen koma ri rukarneꞌl. 12Jakꞌa ri samajel ri xaxe roma tojon ngeruyuqꞌuj ri karneꞌl, ma ja ta rijaꞌ ri yuqꞌunel y ma erichin ta ri karneꞌl. Romariꞌ ri samajel riꞌ atoq ndutzꞌet chi ndeqaqa jun utiw apeꞌ ekꞌo ri karneꞌl, ndanimej e y ngeruyaꞌ kan kiyon. Y ri utiw kꞌo karneꞌl ngeruxil, ngerukayej ngerukꞌuaj y ri chꞌaqa chik ndikikiraj e kiꞌ. 13Ri samajel tojon ndanimej e porque ma erichin ta ri karneꞌl, y romariꞌ ma jun achike ndunaꞌ chare ri ndibꞌanatej kikꞌin ri karneꞌl.

14Ja riyin ri utzulej Yuqꞌunel, y wetaman kiwech10:14 2Ti. 2:19 ri nukarneꞌl y rejeꞌ ketaman nuwech riyin. 15Achel ri Nataꞌ Dios retaman nuwech riyin,10:15 Mt. 11:27 keriꞌ chuqaꞌ riyin wetaman ruwech rijaꞌ, y riyin niyaꞌ ri nukꞌaslen koma ri nukarneꞌl. 16Riyin kꞌo chik chꞌaqa nukarneꞌl ri ma erichin ta re koral reꞌ; ndikꞌatzin chuqaꞌ ngenkꞌen pe chin ngenyuqꞌuj.10:16 Is. 56:8 Rejeꞌ kin xtikakꞌaxaj ri nutzij y xe jun bꞌotzaj ndikibꞌen10:16 Ef. 2:14-17 konojel y xe jun qetzij yuqꞌunel ndikꞌojeꞌ pa kiwiꞌ.

17Ri Nataꞌ Dios ngirajoꞌ porque nijech ri nukꞌaslen pa kamik chin ndikꞌojeꞌ chik jumbꞌey nukꞌaslen.10:17 Is. 53:10; 2Co. 5:1518Ma jun nditiker ndikamisan wichin, nuyon chinuwech nijech ri nukꞌaslen pa kamik. Kin pa nuqꞌaꞌ yin kꞌo chin niyaꞌ ri nukꞌaslen pa kamik y pa nuqꞌaꞌ chuqaꞌ yin kꞌo chin ndikꞌojeꞌ chik nukꞌaslen.10:18 Jn. 2:19-21 Jareꞌ ri rubꞌiꞌin pe ri Nataꞌ Dios chuwa chi nibꞌen.

19Atoq ri israelitas xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Jesús, ma junan ta ruwech kitzij xkibꞌen chik jumbꞌey pa ruwiꞌ ri xubꞌij. 20Ekꞌiy chikikajal ri wineq riꞌ ndikibꞌilaꞌ: Xa kꞌo itzel espíritu pa rukꞌaslen y xa okuneq chꞌuꞌj. ¿Achike roma ndiwakꞌaxaj ri ndubꞌij?

21Pero ekꞌo chik chꞌaqa ndikibꞌilaꞌ: Nixta jun wineq ri kꞌo itzel espíritu pa rukꞌaslen ndichꞌaꞌa utzulej teq tzij achel rijaꞌ. ¿Nditiker kami jun itzel espíritu ndukꞌachojrisaj jun wineq soqꞌ?10:21 Jn. 9:6, 32, 33

Ri wineq ndikajoꞌ ndikikꞌeq chi abꞌej ri Jesús

22Chupan ri ru-tiempo ri tew, pa tinamit Jerusalén ndibꞌan ri nimaqꞌij kꞌuxlabꞌel chin ri qꞌij atoq xkꞌachaj rujosqꞌixik rupan ri rachoch ri Dios. 23Y ja tiempo riꞌ ndibꞌiyin ri Jesús pa rachoch ri Dios pa jun chijay ri ndibꞌix Chin Salomón chare. 24Ja atoq riꞌ ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkimal apu kiꞌ chirij ri Jesús, y ndikibꞌilaꞌ chare: ¿Jampeꞌ kꞌa ndabꞌij chaqe achike rat? Taqꞌalajrisaj chiqawech si qetzij ja rat ri Jun taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit.

25Ri Jesús xubꞌij chake: Riyin xinbꞌij yan chiwa achike riyin, pero rix ma xinitaqij ta. Nojel ri samaj nibꞌen riyin, pa rubꞌiꞌ ri Nataꞌ nibꞌen, y ja ri samaj riꞌ ndiqꞌalajrisan wichin10:25 Jn. 5:36 achike riyin. 26Pero rix xa ma nginitaqij ta, porque ma rix ta chin ri bꞌotzaj nukarneꞌl riyin. 27Ri nukarneꞌl, ndikakꞌaxaj ri nuchꞌabꞌel y riyin wetaman kiwech, y rejeꞌ nginikoqaj.10:27 Jn. 10:3, 428Y riyin niyaꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta10:28 Jn. 17:2 chake, y ma ngebꞌa ta chupan ri kamik ri kin chin jumul, y nixta jun nditiker ngerumej e pa nuqꞌaꞌ. 29Ri eruyoꞌon ri Nataꞌ Dios chuwa, más nim keqalen ke chuwech nojel ri achike ekꞌo chochꞌulew, y nixta jun nditiker ngerumej pa ruqꞌaꞌ chuqaꞌ rijaꞌ. 30Riyin y ri Tataꞌaj Dios, xe jun rubꞌanun ri qánima.10:30 Jn. 17:11

31Y ja atoq riꞌ ri israelitas xebꞌekisikꞌilaꞌ chi pe abꞌej chin ndikikꞌeq apu chirij10:31 Jn. 8:59 ri Jesús. 32Pero ri Jesús xubꞌij chake: Rikꞌin ruchuqꞌaꞌ ri Tataꞌaj Dios, santienta utzulej y nimalej teq achike enubꞌanun pe chiwech. ¿Achike chikiwech ri nimalej teq achike enubꞌanun pe, ri ma xqaꞌ ta chiwech, y romariꞌ ndiwojoꞌ nginikꞌeq chi abꞌej?

33Y ri israelitas xkibꞌij: Roj ma ngatiqakꞌeq ta chi abꞌej roma ri utzulej teq achike eꞌabꞌanun pe. Roj ngatiqakꞌeq porque xa rat relik ok achi, y ndajunumaj awiꞌ rikꞌin ri Dios, y riꞌ ndubꞌij tzij chi itzel ngachꞌaꞌa chirij ri Dios.

34Y ri Jesús xubꞌij chake: Chupan ri ley yoꞌon kan chiwa, ri Dios ndubꞌij: Riyin nibꞌij chiwa chi rix dioses.10:34 Sal. 82:6 Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. 35Y qetaman chi ri rutzij ri Dios maneq cheꞌel ndibꞌan chare chi ma qetzij ta. Romariꞌ si ri Dios xubꞌij dioses chake ri achoq chake xchꞌaꞌa wi, 36¿achike roma rix ndibꞌij chi niyaqꞌ rubꞌiꞌ ri Dios xe roma xinbꞌij chi yin Rukꞌajol,10:36 Lc. 1:35 xu ja rijaꞌ yin chaꞌayon chin xiruteq pe10:36 Jn. 8:42 chochꞌulew? 37Si riyin ma nibꞌen ta ri samaj rubꞌiꞌin pe ri Nataꞌ Dios chuwa, ma kinitaqij. 38Pero si nibꞌen ri samaj rubꞌiꞌin pe ri Dios chuwa, maske ma nditaqij ta achike riyin, kinitaqij roma ri samaj nibꞌen, chin keriꞌ ndiwetamaj y nditaqij chi ri Tataꞌaj Dios jun rubꞌanun wikꞌin y riyin jun nubꞌanun rikꞌin rijaꞌ.10:38 Jn. 14:10, 11

39Ja atoq riꞌ jumbꞌey chik, xkajoꞌ xkitzꞌen e ri Jesús, pero ri Jesús xbꞌa chikiwech.

40Ri Jesús xtzolij chi apu jukꞌan ruchiꞌ ri raqen yaꞌ Jordán y xbꞌekꞌojeꞌ chiriꞌ, apeꞌ ri Juan ri Bautista xerubꞌen bautizar10:40 Jn. 1:28 wineq jumbꞌey kan. 41Santienta wineq xbꞌekitzꞌetaꞌ ri Jesús chiriꞌ, y kereꞌ ndikibꞌilaꞌ chikiwech: Kin qetzij chi ri Juan ri Bautista ma jun retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios xubꞌen, pero nojel ri xubꞌij kan pa ruwiꞌ re jun achi reꞌ,10:41 Jn. 1:29-34 kin qetzij, ngechajeꞌ. 42Y santienta chikikajal ri wineq ri ekꞌo apu chiriꞌ xkitaqij ri Jesús.

11

Ri rukamik ri Lázaro

1Pa jun aldea rubꞌiniꞌan Betania, kꞌo jun achi rubꞌiniꞌan Lázaro ndiyawej. Ri achi riꞌ ekꞌo kaꞌiꞌ ranaꞌ, jun rubꞌiniꞌan María y ri jun chik, Marta.11:1 Lc. 10:382Ri María riꞌ, jariꞌ ri xuqꞌij jubꞌulej aqꞌon chirij raqen ri Jesús y xerusuꞌ rikꞌin ri rusmal ruwiꞌ,11:2 Jn. 12:3 y ja ruxibꞌal rijaꞌ ri ndiyawej. 3Y romariꞌ, ri ekaꞌiꞌ ranaꞌ ri Lázaro kereꞌ rubꞌixik xkiteq chare ri Jesús: Ajaw, ri Lázaro ri santienta ndawojoꞌ, ndiyawej.

4Atoq ri Jesús xrakꞌaxaj ri xbꞌix chare, xubꞌij: Ri yabꞌil nduqꞌasaj ri Lázaro, ma chin ta kamik, xa kin chin ndiqꞌalajin ri nimalej ruqꞌij ri Dios,11:4 Jn. 9:3 y chin chuqaꞌ ndiyoꞌox ruqꞌij ri Rukꞌajol ri Dios.

5Y pa ránima ri Jesús kin ekꞌo ri Marta, ri María y ri Lázaro, 6romariꞌ atoq xbꞌix chare chi ri Lázaro ndiyawej, xkꞌojeꞌ chik kaꞌiꞌ qꞌij más apeꞌ kꞌo.11:6 Jn. 10:407Atoq xqꞌax yan ri kaꞌiꞌ qꞌij riꞌ, ri Jesús xubꞌij chake ri ru-discípulos: Qojtzolij chik pa rochꞌulew Judea.

8Ri discípulos xkibꞌij chare: Tijonel, kꞌa jubꞌaꞌ tubꞌen chi ri israelitas jutzꞌima ngatikikamisaj11:8 Jn. 10:31 chi abꞌej pa rochꞌulew Judea, ¿Y ndawojoꞌ chi ngatzolij chiriꞌ?

9Ri Jesús xubꞌij chake: ¿Ma iwetaman ta kꞌa chi ri qꞌij rukꞌuan kabꞌlajuj horas? Si jun ndibꞌiyin paqꞌij, ma ndupajkꞌij ta raqen, porque ri ndiyikꞌan ri rochꞌulew, nduyikꞌaj chuqaꞌ rukꞌaslen ri jun riꞌ. 10Pero si jun ndibꞌiyin chaqꞌaꞌ, ndupajkꞌilaꞌ raqen, porque ri ndiyikꞌan ri rochꞌulew11:10 Jn. 12:35 ma kꞌo ta rikꞌin.

11Y atoq ri Jesús xukꞌis rubꞌixik ri tzij riꞌ, xubꞌij chuqaꞌ: Ri Lázaro ri santienta ndiqajoꞌ, wokami ndiwer, y riyin ngibꞌa chin nekꞌasoj.

12Ja atoq riꞌ ri ru-discípulos xkibꞌij chare: Ajaw, si ri Lázaro ndiwer, riꞌ etal chi ndikꞌachaj pe chuwech ri ruyabꞌil.

13Pero ri Jesús pa ruwiꞌ ri rukamik ri Lázaro ndichꞌaꞌa wi, jakꞌa ri ru-discípulos xkikꞌoxomaj chi ri Lázaro xa relik ndiwer. 14Romariꞌ, ri Jesús kereꞌ xuqꞌalajrisaj chikiwech ri discípulos: Ri Lázaro xken, 15y riyin ngikikot, porque kꞌo utz ndukꞌen pe chiwa chi ma yinkꞌo ta apu chiriꞌ atoq xken, porque riꞌ ndubꞌen chi rix kꞌo cheꞌel más xkinitaqij pa iwánima. Wokami, joꞌ teqatzꞌetaꞌ.

16Ja atoq riꞌ ri jun discípulo rubꞌiniꞌan Tomás, ri ndibꞌix gemelo chare, xubꞌij chake ri chꞌaqa chik discípulos: Joꞌ chuqaꞌ roj, chin ngojbꞌeken junan rikꞌin.

Ja ri Jesús ri ndikꞌastajbꞌan e kichin ri animaꞌiꞌ y ndiyoꞌon ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta

17Atoq xbꞌeqaqa ri Jesús pa aldea Betania, ja kajiꞌ qꞌij teqꞌax chi ri Lázaro xmuq. 18Ri Betania ma nej ta kikajal rikꞌin ri tinamit Jerusalén, xa jun laꞌeq oxiꞌ kilómetros. 19Y ekꞌiy israelitas ekꞌo apu chikachoch ri Marta y ri María chin ndikibꞌochiꞌij kánima, roma xken ri kixibꞌal. 20Atoq ri Marta xrakꞌaxaj chi ri Jesús ja ndeqaqa, chaꞌanin paqiꞌ xbꞌa chukꞌulik, pero ri María xkanej kan pa rachoch. 21Y ri Marta xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, xa ta ratkꞌo chireꞌ, ri nuxibꞌal man ta xken. 22Pero riyin wetaman chi maske keriꞌ bꞌanatajneq, ri Dios ngarakꞌaxaj y kin nduyaꞌ chawa ri ndakꞌutuj chare.

23Y ri Jesús xubꞌij: Ri axibꞌal kin xtikꞌastej pe chikikajal ri animaꞌiꞌ.

24Ri Marta xubꞌij: Riyin wetaman chi ndikꞌastej pe pa rukꞌisibꞌel qꞌij atoq ri animaꞌiꞌ ngekꞌastajbꞌex pe.11:24 Dn. 12:2; Lc. 14:14; Jn. 5:28, 29

25Ri Jesús xubꞌij: Ja riyin ri ngikꞌastajbꞌan e kichin ri animaꞌiꞌ, y ja riyin ri ngiyoꞌon ri kꞌaslen11:25 Jn. 1:4; 5:25; 14:6; Col. 3:4; 1Jn. 1:1; 5:11 ma ndikꞌis ta. Ri nditaqin wichin, maske xtiken, kin ndikꞌastajbꞌex pe.11:25 Jn. 6:39, 40, 4426Konojel ri nuyoꞌon kikꞌaslen y nginikitaqij, ma ngebꞌa ta chupan ri kamik ri kin chin jumul.11:26 Jn. 8:51 ¿Ndataqij rat ri nibꞌij chawa?

27Y ri Marta xubꞌij: Jaꞌn, Ajaw, riyin nitaqij chi ja rat ri Jun taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, chi ja rat ri Rukꞌajol ri Dios,11:27 Mt. 16:16 ri bꞌiꞌin kan chi nduqaqa.

Ri Jesús ndoqꞌ chuchiꞌ ri jul apeꞌ muqun ri Lázaro

28Atoq xubꞌij yan kan keriꞌ chare ri Jesús, ri Marta xtzolij chiroyoxik ri María ri kichaqꞌ-kinimal kiꞌ rikꞌin, y chilaqꞌel xubꞌij chare: Ri Ajaw xuqaqa y ngaroyoj.

29Ri María xe xrakꞌaxaj ri xubꞌij ri Marta, chaꞌanin xyakatej y xbꞌa apeꞌ kꞌo ri Jesús. 30Ri Jesús kꞌajani tok apu pa aldea Betania, xa kꞌaja kꞌo apeꞌ xbꞌekꞌul roma ri Marta. 31Y ri israelitas ri ekꞌo pa jay chin ndikibꞌochiꞌij ránima ri María, atoq xkitzꞌet chi chaꞌanin xyakatej y xbꞌa, rejeꞌ chuqaꞌ xkoqaj, porque xkinojij chi ri María ndeꞌoqꞌ chuchiꞌ ri jul apeꞌ muqun ri ruxibꞌal.

32Ri María xbꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Jesús, y atoq xutzꞌet, xxukeꞌ qa chiraqen y xubꞌij chare: Ajaw, xa ta ratkꞌo chireꞌ, man ta xken ri nuxibꞌal.

33Atoq ri Jesús xutzꞌet chi ri María ndoqꞌ y keriꞌ chuqaꞌ ngeꞌoqꞌ ri israelitas koqan, achel xa rijaꞌ ta ri kꞌo kamineq chuwech xunaꞌ chare y santienta xbꞌison qa. 34Y ri Jesús xukꞌutuj razón chake ri ekꞌo apu chiriꞌ: ¿Apeꞌ imuqun ri Lázaro? Y rejeꞌ xkibꞌij: Ajaw, joꞌ teqatzꞌetaꞌ.

35Y ri Jesús xoqꞌ. 36Ja atoq riꞌ ri israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ ndikibꞌilaꞌ: Titzꞌetaꞌ, kin qꞌalej chi tzꞌan xrajoꞌ.

37Pero jujun chikiwech ri israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ kereꞌ xkibꞌij chirij ri Jesús: Rijaꞌ xtiker xubꞌen chare ri achi soqꞌ11:37 Jn. 9:6, 7 chi xtzuꞌun. ¿Ma xtiker ta kami xubꞌen chare ri Lázaro chi man ta xken?

Ri Lázaro ndikꞌastajbꞌex pe chikikajal ri animaꞌiꞌ

38Ja atoq riꞌ ri Jesús ndibꞌison chik jumbꞌey xjel apu chuchiꞌ ri jul apeꞌ yoꞌon ri Lázaro. Ri jul riꞌ tzꞌapin ruchiꞌ rikꞌin jun abꞌej. 39Ri Jesús xubꞌij: Tiwelesaj e la abꞌej.

Pero ri Marta ri ranaꞌ ri ámna xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, riꞌ santienta chik ruchuwil, porque ja kajiꞌ qꞌij tiken.

40Pero ri Jesús xubꞌij chare ri Marta: ¿Ma nubꞌiꞌin ta kꞌa chawa si ngataqin, kin ndatzꞌet ri nimalej ruqꞌij ri Dios?

41Y ja xkelesaj e ri abꞌej chuchiꞌ ri jul apeꞌ kꞌo ri ámna. Ri Jesús xtzuꞌun e chikaj y xubꞌij: Nataꞌ Dios, matiox niyaꞌ chawa roma xanawakꞌaxaj yan pe. 42Riyin wetaman chi rat kin jumul nganawakꞌaxaj, pero chin kꞌo utz ndukꞌen pe chake ri wineq ekꞌo pe chireꞌ, romariꞌ ximatioxin chawa, chin ndikitaqij chi ja rat taqayon pe wichin.

43Atoq ri Jesús rubꞌiꞌin chik keriꞌ, rikꞌin nim pa ruchiꞌ xubꞌij: ¡Lázaro, katel pe11:43 Lc. 7:14; 8:54 saqil!

44Ja atoq riꞌ kꞌes yan chik xbꞌeꞌel pe ri Lázaro pa jul, bꞌiron ruqꞌa-raqen pa kꞌul,11:44 Jn. 19:40 y ri ruwech bꞌiron chuqaꞌ rikꞌin jun kꞌul, y ri Jesús xubꞌij: Tikiraꞌ ri kꞌul bꞌiron chirij, y tiyaꞌ qꞌij chare chi tibꞌa.

Ri israelitas ndikibꞌen ruwech chi ndikikamisaj ri Jesús

(Mt. 26:1-5; Mr. 14:1, 2; Lc. 22:1, 2)

45Romariꞌ ekꞌiy chikikajal ri israelitas ri ekꞌo apu rikꞌin ri María xkitaqij ri Jesús, atoq xkitzꞌet ri xubꞌen. 46Pero jujun chikikajal ri israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ, xebꞌa apeꞌ ekꞌo ri fariseos y xbꞌekitzijoj chake ri xubꞌen ri Jesús. 47Romariꞌ, ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij y ri fariseos xekimal ri chꞌaqa chik achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ, y kereꞌ xkibꞌij chake: ¿Achike kꞌa ndiqabꞌen? Porque ri jun achi riꞌ, kꞌiy nimalej teq etal ngerubꞌanalaꞌ. 48Y si xtiqayaꞌ qꞌij chare chi kelaꞌ ngerubꞌanalaꞌ, konojel ri wineq xtikitaqij rijaꞌ,11:48 Jn. 12:9, 10 y xketuqaqa ri aj Roma ri kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ, y ndikelesaj ri uchuqꞌaꞌ kꞌo pa qaqꞌaꞌ pa ruwiꞌ ri rachoch ri Dios y pa kiwiꞌ ri qawinaqul.

49Pero jun chikikajal rejeꞌ, rubꞌiniꞌan Caifás, ri más nimalej ruqꞌij sacerdote ri junaꞌ riꞌ, xubꞌij chake: Rix xa ma jun iwetaman. 50Nixta ndiyaꞌ cuenta chare chi más utz chiwa rix, chi xaxe jun achi ndiken pa rukꞌexel ri tinamit, ke chuwech ndikꞌis kiqꞌij konojel qawinaqul.

51Pero ri Caifás ma ruyon ta chuwech xubꞌij ri tzij riꞌ. Ri tzij ri xubꞌij, ja ri Dios xyoꞌon pa ránima chi ndubꞌij, roma ja rijaꞌ ri más nimalej ruqꞌij sacerdote ri junaꞌ riꞌ, y romariꞌ xubꞌij chi ri Jesús ndiken pa rukꞌexel ri tinamit Israel. 52Y ma xe ta pa rukꞌexel ri tinamit Israel, xa chin chuqaꞌ ndubꞌen xe jun11:52 Jn. 10:16 chake ri eralkꞌuaꞌl ri Dios ri kikiran kiꞌ11:52 Is. 49:6 chochꞌulew. 53Romariꞌ xe jampeꞌ ri qꞌij riꞌ, ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkibꞌen ruwech chi ndikikamisaj ri Jesús.

54Romariꞌ, ri Jesús ma xukꞌut ta chik riꞌ chikiwech ri israelitas, xa xel e pa rochꞌulew Judea y xbꞌa pa jun tinamit rubꞌiniꞌan Efraín, chunaqaj jun chaqiꞌj y tzꞌiran ulew, y chiriꞌ xbꞌekꞌojeꞌ junan kikꞌin ri ru-discípulos.

55Jubꞌaꞌ chik qꞌij ndirajoꞌ chin nduqaqa ri kinimaqꞌij ri israelitas rubꞌiniꞌan Pascua, romariꞌ santienta wineq eꞌeleneq pe pa teq tinamit y ngebꞌa e pa tinamit Jerusalén chin ndikichꞌajchꞌojrisaj kiꞌ11:55 1S. 16:5; Job 1:5 chuwech ri Dios. 56Ri wineq riꞌ ndikikanolaꞌ ri Jesús, y atoq ekꞌo apu pa rachoch ri Dios, ndikibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Achike ndibꞌij rix? ¿Nduqaqa kami chupan re nimaqꞌij reꞌ o xa maneq? ngechajeꞌ.

57Ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij y ri fariseos, kibꞌiꞌin chik chake ri wineq chi si jun retaman apeꞌ kꞌo ri Jesús, terubꞌij chake, chin keriꞌ rejeꞌ ndikitzꞌen e.

12

Jun ixaq nduqꞌij jubꞌulej aqꞌon chirij raqen ri Jesús

1Waqiꞌ chik qꞌij ndirajoꞌ chin nditiker ri kinimaqꞌij ri israelitas rubꞌiniꞌan Pascua, atoq ri Jesús xbꞌeqaqa pa aldea Betania, rutinamit ri Lázaro ri achi xken y xkꞌastajbꞌex pe chikikajal ri animaꞌiꞌ roma ri Jesús.12:1 Jn. 11:43, 442Y chiriꞌ xbꞌan jun waꞌin roma xbꞌeqaqa ri Jesús, y ja ri Marta ndijachon ri rikil y ri Lázaro jun chikikajal ri ekꞌo apu rikꞌin ri Jesús chuchiꞌ ri mesa. 3Ja atoq riꞌ ri María12:3 Lc. 10:39 xutzꞌen jun laꞌeq nikꞌaj litro jubꞌulej aqꞌon santienta rajel rubꞌiniꞌan nardo12:3 Cnt. 1:12 ri nixta jun achike xolon rikꞌin, y xuqꞌij chikij raqen ri Jesús y xerusuꞌ rikꞌin rusmal ruwiꞌ. Y ri achoch apeꞌ ekꞌo xnoj rikꞌin ruxlaꞌ ri aqꞌon riꞌ. 4Pero jun chikikajal ri discípulos ri rubꞌiniꞌan Judas Iscariote, ri ndijacho e richin ri Jesús pa kiqꞌaꞌ ri wineq, xubꞌij: 5¿Achike roma ma xkꞌayix ta re jubꞌulej aqꞌon reꞌ? Porque xa ta xkꞌayix, xyoꞌox ta rajel 300 qꞌij rusamaj jun achi chuwech, y ri méra riꞌ, xjach ta chake ri wineq maneq ok kichajin.

6Ri Judas xubꞌij keriꞌ, ma roma ta qetzij ndupoqonaj kiwech ri wineq ri maneq ok kichajin. Rijaꞌ keriꞌ xubꞌij xa roma kin eleqꞌon wi y pa ruqꞌaꞌ rijaꞌ jachon ri méra ndikikusaj ri Jesús y ri discípulos y xa kin kꞌo ndireleqꞌaj e rikꞌin ri méra riꞌ. 7Ri Jesús xubꞌij chare ri Judas: Ma achike tabꞌij chare. Rijaꞌ ruyakon pe re jubꞌulej aqꞌon, chin xirunabꞌaꞌ yan apu chin ri qꞌij atoq ngimuq,12:7 Mt. 26:128porque ri wineq maneq ok kichajin kin jumul ekꞌo chiꞌikajal,12:8 Dt. 15:11 pero riyin ma jumul ta ngikꞌojeꞌ chiꞌikajal.

Ri sacerdotes israelitas ri más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij ndikibꞌen ruwech chi ndikikamisaj ri Lázaro

9Santienta israelitas xkiyaꞌ cuenta chare chi ri Jesús kꞌo pa Betania, y ri wineq riꞌ xebꞌa chutzꞌetik, pero ma xe ta roma ri Jesús, xa roma chuqaꞌ ndikajoꞌ ndikitzꞌet ri Lázaro ri xkꞌastajbꞌex pe12:9 Jn. 11:43, 44 roma ri Jesús chikikajal ri animaꞌiꞌ. 10Romariꞌ ri sacerdotes israelitas ri más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij, jun ruwech kitzij xkibꞌen chin ndikikamisaj chuqaꞌ ri Lázaro. 11Porque ndikibꞌij chi romak ri Lázaro, santienta israelitas ma ndikinimaj ta chik ri ndikibꞌij rejeꞌ, xa ja yan chik ri Jesús ndikitaqij.12:11 Mr. 15:10; Jn. 11:45

Ri Jesús ndok apu pa tinamit Jerusalén

(Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40)

12Chukan qꞌij pa tinamit Jerusalén, santienta wineq kimolon kiꞌ roma ri nimaqꞌij. Y atoq xkakꞌaxaj chi ri Jesús bꞌaneq apu chiriꞌ, 13xekitzꞌamalaꞌ ruqꞌaꞌ teq palma, y xeꞌel pe chukꞌulik ri Jesús, y ngesikꞌiyaj chubꞌixik: ¡Nim ruqꞌij re Kolonel reꞌ! ¡Kin nimalej favor kꞌo pa ruwiꞌ re pataneq pa rubꞌiꞌ ri Ajaw Dios, ja rijaꞌ ri ndok Rey pa qawiꞌ roj israelitas!

14Y ri Jesús xril jun chꞌuti burro y xutzꞌuyubꞌej e, achel ndubꞌij rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan:

15Ma tixibꞌij iwiꞌ rix israelitas ri rixkꞌo pa tinamit Sión;

Titzꞌetaꞌ chi ri i-Rey ja pataneq,

Tzꞌuyul pe chirij ral jun burra.12:15 Zac. 9:9

Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.

16Nabꞌey, nojel reꞌ ma xkikꞌoxomaj ta ri discípulos, kꞌaja na atoq ri Jesús xbꞌa chikaj chin xkꞌojeꞌ chik nimalej ruqꞌij,12:16 Jn. 7:39; He. 1:3 xkikꞌuxlaꞌaj chi re xkibꞌen ri wineq chare ri Jesús, kin tzꞌibꞌan wi kan chupan ri rutzij ri Dios.

17Y ri wineq ri xetzꞌeto richin ri Jesús atoq xusikꞌij apu rubꞌiꞌ ri Lázaro chin xukꞌastajbꞌaꞌ pe chikikajal ri animaꞌiꞌ, kiyoꞌon pe rutzijol pa tinamit chi keriꞌ xbꞌanatej. 18Y romariꞌ, xebꞌeꞌel pe santienta wineq chukꞌulik ri Jesús, porque xkakꞌaxaj chi xubꞌen re jun retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios reꞌ. 19Romariꞌ, ri fariseos ndikibꞌilaꞌ chikiwech: Titzꞌetaꞌ kꞌa, ma jun chik achike ngojtiker ndiqabꞌen chin ndiqaqꞌet ri ndubꞌen re jun achi reꞌ, porque konojel wineq ebꞌaneq chirij.

Jujun wineq ma israelitas ta ndikikanoj ri Jesús

20Y chikikajal ri ebꞌaneq e pa tinamit Jerusalén chin ndikiyaꞌ ruqꞌij ri Dios pa nimaqꞌij, ekꞌo jujun wineq ma israelitas ta.12:20 1R. 8:41-4321Ri wineq riꞌ xebꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Felipe, y kereꞌ kamelal xkikꞌutuj apu chare: Ale, roj ndiqajoꞌ ndiqatzꞌet ri Jesús, ngechajeꞌ chare. Ri Felipe aj Betsaida, jun tinamit chin ri rochꞌulew Galilea.

22Xbꞌa kꞌa ri Felipe y xbꞌerubꞌij chare ri Andrés ri ndikibꞌij ri ma israelitas ta, y chi ekaꞌiꞌ xbꞌekibꞌij chare ri Jesús. 23Pero ri Jesús xubꞌij chake: Ja xuqaqa ri tiempo chi riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal ngitzolij e chikaj y ndikꞌojeꞌ chik nimalej nuqꞌij. 24Kin qetzij nibꞌij chiwa: Rikꞌin ri nukꞌaslen ndibꞌanatej achel ndibꞌanatej rikꞌin jun chꞌuti ruwech trigo. Si ma xtimuq ta pa ulew, ma ndibꞌos ta, xa kin junajaꞌ ruwech ndikanej, pero si xtimuq, ndibꞌos pe y santienta ruwech nduyaꞌ. 25Keriꞌ chuqaꞌ, xa achike na jun chiwech rix, ri ja ri aj rochꞌulew rukꞌaslen ndupoqonaj, ma ndiril ta ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta, pero xa achike na jun ri ma ndupoqonaj ta ri aj rochꞌulew rukꞌaslen chin nduqꞌasaj kꞌayew roma ngiroqaj, kin ndiril ri kꞌaslen12:25 Lc. 9:24; 17:33 ma ndikꞌis ta. 26Si kꞌo jun ndirajoꞌ ndubꞌen ri nusamaj, kiroqaj kꞌa, y apeꞌ yinkꞌo riyin, chiriꞌ chuqaꞌ ndikꞌojeꞌ ri nusamajel. Y ri ndibꞌanun ri nusamaj, ri Tataꞌaj Dios kin xtubꞌen chare chi ndikꞌojeꞌ ruqꞌij.

Ri Jesús ndubꞌij chi ndikamisex

27Wokami santienta kꞌayew ninaꞌ pa wánima. Pero, ¿la utz kami nibꞌij chare ri Nataꞌ: Kanakoloꞌ chuwech re kꞌayew reꞌ, xu chin niqꞌasaj re kꞌayew reꞌ yinkꞌo chireꞌ re hora reꞌ?12:27 Lc. 12:5028Nataꞌ Dios, tabꞌanaꞌ chi ndiqꞌalajin ri nimalej aqꞌij, xchajeꞌ ri Jesús.

Ja atoq riꞌ xakꞌaxex jun chꞌabꞌel chikaj ri ndubꞌij: Riyin nuqꞌalajrisan chik nuqꞌij, y niqꞌalajrisaj chik jumbꞌey.

29Y ri santienta wineq ekꞌo apu chiriꞌ ri xkakꞌaxaj ri chꞌabꞌel riꞌ, ndikibꞌilaꞌ: Riꞌ, xa jun rayo ri xqꞌajan, xechajeꞌ. Chꞌaqa chik ndikibꞌilaꞌ chi jun ángel ri xchꞌaꞌa pe chare.

30Y ri Jesús xubꞌij chake: Ri chꞌabꞌel ri xiwakꞌaxaj, ma woma ta riyin xchꞌaꞌa pe, xa iwoma rix chin kꞌo utz ndukꞌen pe chiwa. 31Wokami ja xuqaqa ri qꞌij chin ndiqꞌat tzij pa kiwiꞌ konojel wineq, y ri itzel ri rajawal re rochꞌulew ndelesex e ri uchuqꞌaꞌ kꞌo pa ruqꞌaꞌ.12:31 Jn. 16:1132Y riyin rikꞌin ri ngijotobꞌex chikaj,12:32 Jn. 8:28 nibꞌochiꞌij kánima konojel kiwech wineq chin ndikikuqubꞌaꞌ kikꞌuꞌx wikꞌin.

33Ri Jesús xubꞌij keriꞌ chin nduqꞌalajrisaj achike chi kamik nderuqꞌasaj.12:33 Jn. 18:32

34Y ri wineq xkibꞌij chare: Roj qetaman chi ri qa-ley ndubꞌij chi ri Jun ri nditaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit kin jumul kꞌo rukꞌaslen. ¿Achike roma ndabꞌij chi ri Jun aj chikaj ri xtuꞌalex chiqakajal ndikꞌatzin ndijotobꞌex chikaj? ¿Achike kꞌa chi achi riꞌ? xechajeꞌ.

35Ri Jesús xubꞌij chake: Riyin ri ngiyikꞌan12:35 Jn. 1:9; 8:12; 9:5 rubꞌey ri ikꞌaslen, kꞌa ngikꞌojeꞌ jubꞌaꞌ chiꞌikajal, romariꞌ, kixbꞌiyin chupan re yikꞌinik niyaꞌ riyin, utz kꞌa yinkꞌo chireꞌ, ma kꞌateꞌ tiqaqa qꞌequꞌ12:35 Jer. 13:16 pa iwiꞌ. Porque ri ndibꞌiyin pa qꞌequꞌ,12:35 Jn. 11:10; Ef. 5:8 ndisach ri bꞌey chuwech. 36Pero utz kꞌa kꞌo re yikꞌinik reꞌ iwikꞌin, titaqij, chin keriꞌ ngixok wineq ri ngixyikꞌan pa ikꞌaslen12:36 Fil. 2:15 achel riyin.

Atoq rubꞌiꞌin chik keriꞌ ri Jesús, xeruyaꞌ kan ri wineq y xsacho riꞌ chikiwech.

Ri israelitas ma ndikitaqij ta ri Jesús

37Maske ri Jesús xubꞌen nimalej teq retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios chikiwech ri wineq, ma xkitaqij ta achike rijaꞌ, 38chin keriꞌ xbꞌanatej ri rubꞌiꞌin kan ri profeta Isaías ojer, atoq xubꞌij:

Ajaw, ¿kꞌo kami xetaqin ri qabꞌiꞌin pe pa abꞌiꞌ?12:38 Ro. 10:16

¿Kꞌo kami jun xarutaqij atoq xqꞌalajrisex ri nimalej awuchuqꞌaꞌ12:38 Is. 53:1 chuwech?

Keriꞌ rubꞌiꞌin kan ri Isaías.

39Romariꞌ ri wineq riꞌ ma xetiker ta xkitaqij achike ri Jesús, y ma xe ta riꞌ rubꞌiꞌin kan ri Isaías xa kin ruqꞌalajrisan kan chuqaꞌ:

40Ri Ajaw kereꞌ rubꞌiꞌin:

Yin nutzꞌapin kiwech re wineq reꞌ,

Y nukowirisan ri kánima,

Chin ma ndeqꞌax ta rubꞌeyal chikiwech ri ndikitzꞌet,

Y ma ndikikꞌoxomaj ta ri ndikakꞌaxaj;

Chin ma nditzolij ta pe kánima wikꞌin,

Y riyin ma nichojmirisaj ta ri kikꞌaslen.12:40 Is. 6:9, 10; Mt. 13:14, 15

41Keriꞌ rubꞌiꞌin kan ri Isaías roma xutzꞌet ri nimalej ruqꞌij12:41 Is. 6:1 ri Ajaw, y pa ruwiꞌ ri Ajaw chꞌoyineq wi kan.

42Maske keriꞌ bꞌiꞌin kan chikij ri israelitas, ekꞌo santienta ri xkitaqij ri Jesús, hasta ekꞌo jujun achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ri xkitaqij, pero roma kixibꞌin kiꞌ chi ngeꞌoqotex pe pa sinagoga koma ri fariseos, ma xkibꞌij ta chi xkitaqij. 43Porque más ndikirayij chi ndinimrisex kibꞌiꞌ koma ri wineq ke chuwech ndinimrisex kibꞌiꞌ roma ri Dios.12:43 Jn. 5:44

Ri tzij ngerubꞌij ri Jesús, jariꞌ ri ndikusex chin ndiqꞌat tzij pa kiwiꞌ ri wineq

44Ri Jesús rikꞌin kaw ruchꞌabꞌel xubꞌij: Ri ngirutaqij,12:44 1P. 1:21 ma xe ta riyin ngirutaqij, xa kin ndutaqij chuqaꞌ ri taqayon pe wichin. 45Ri nditzꞌeto wichin, ndutzꞌet chuqaꞌ ri taqayon pe wichin.12:45 Jn. 14:946Ja riyin ri luz ri xinuqaqa chochꞌulew, chin keriꞌ ri nditaqin wichin, ma ndikanej ta pa qꞌequꞌ.12:46 Jn. 8:1247Si jun ndirakꞌaxaj ri nutzij y ma ndubꞌen ta ri ndubꞌij, ma riyin ta ri ngiqꞌato tzij pa ruwiꞌ, porque riyin ma chin ta riꞌ xinuqaqa, riyin xinuqaqa chin ngenkal12:47 Jn. 3:17 ri wineq. 48Y ri nduyaꞌ kan roracheq chinuwech y ma ndunimaj ta12:48 Dt. 18:18, 19 ri tzij nibꞌij, kꞌo ndiqꞌato tzij pa ruwiꞌ, y riꞌ ja ri tzij enubꞌiꞌin ri ndikusex chirij chin ndiqꞌat tzij pa ruwiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij. 49Porque riyin nixta jun tzij ri nuyon ta chinuwech nubꞌiꞌin; ri tzij nubꞌiꞌin pe chiwa, ja ri Nataꞌ ri taqayon pe wichin ri rubꞌanun pe mandar chin nibꞌij y ngixintijoj rikꞌin. 50Y riyin wetaman chi ri rubꞌanun pe mandar chin nibꞌij, kin nduyaꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta. Romariꞌ, ri nibꞌij chiwa kin ja achel rubꞌiꞌin pe ri Nataꞌ chin nibꞌij.

13

Ri Jesús nduchꞌej kaqen ri ru-discípulos

1-4Atoq jubꞌaꞌ chik qꞌij ndirajoꞌ chin nduqaqa ri kinimaqꞌij ri israelitas rubꞌiniꞌan Pascua, ri itzel13:1-4 Lc. 22:3 ruyoꞌon chik pa ránima ri Judas, rukꞌajol jun achi rubꞌiniꞌan Simón Iscariote, chi ndujech ri Jesús pa kiqꞌaꞌ ri wineq. Ri Jesús retaman chi ja nduqaqa ri qꞌij chin ndel e chochꞌulew y nditzolij e chikaj13:1-4 Jn. 17:11 apeꞌ kꞌo ri Tataꞌaj Dios. Retaman chuqaꞌ chi nojel jachon pa ruqꞌaꞌ13:1-4 Jn. 3:35; 17:2 roma ri Tataꞌaj Dios, y chi eleneq pe apeꞌ kꞌo ri Dios y chiriꞌ chik nditzolij e.

Ri Jesús kin jumul xerajoꞌ ri erichin ri ekꞌo chochꞌulew, y chi jun rukꞌaslen xerajoꞌ. Romariꞌ pa jun tokoqꞌaꞌ, atoq ndiwaꞌ kikꞌin ri ru-discípulos, xyakatej pe ri apeꞌ ndiwaꞌ, xuchꞌil kan ri kꞌul ruqꞌuꞌun chirij, xutzꞌen jun toalla y xuxim chirupan. 5Y xuyaꞌ qa yaꞌ chupan jun bꞌambꞌel y xutzꞌen ruchꞌajik kaqen ri ru-discípulos, y xerusulaꞌ rikꞌin ri toalla ruximon chirupan.

6Y atoq xbꞌeqaqa apeꞌ tzꞌuyul ri Simón Pedro chin nduchꞌej raqen, ri Pedro xubꞌij chare: Ajaw, ¿rat ndachꞌej waqen riyin?

7Y ri Jesús xubꞌij chare: Re ngitajin rikꞌin, ma ndakꞌoxomaj ta wokami, pero ndeqaqa jun qꞌij atoq ndakꞌoxomaj.

8Ri Pedro xubꞌij chare: Ma la chuwaꞌq ma la kabꞌij xtachꞌej waqen. Pero ri Jesús xubꞌij chare: Si ma nichꞌej ta awaqen, ma ngatok chi ta nu-discípulo.

9Ri Simón Pedro xubꞌij: Ajaw, si keriꞌ, ma xe ta re waqen tachꞌajaꞌ, tachꞌajaꞌ chuqaꞌ ri nuqꞌaꞌ y ri nujolon.

10Pero ri Jesús xubꞌij chare: Ri xatin yan, xaxe ri raqen ndikꞌatzin ngechꞌaj, y ma nojel ta ri ru-cuerpo porque chꞌajchꞌaj chik, y rix, rix chꞌajchꞌaj chik,13:10 Jn. 15:3; Ef. 5:26, 27 pero ma rix iwonojel ta.

11Ri Jesús keriꞌ xubꞌij, roma retaman achike ndijacho e richin,13:11 Jn. 6:64 romariꞌ xubꞌij chi ma echꞌajchꞌaj ta konojel.

12Y atoq ruchꞌajon chik kaqen ri ru-discípulos, xbꞌeruqꞌuꞌuj chi pe ri kꞌul ruchꞌilon kan chirij, y xbꞌetzꞌuyeꞌ chik apeꞌ ndiwaꞌ y xubꞌij: ¿Xikꞌoxomaj achike roma xinchꞌej ri iwaqen? 13Rix ndibꞌij Tijonel y Ajaw13:13 1Co. 12:3; Fil. 2:11 chuwa, y kin utz ri ndibꞌij, porque kin ja wi keriꞌ. 14Y si riyin ri Tijonel y ri Ajaw xinchꞌej ri iwaqen, keriꞌ chuqaꞌ rix ri iwachibꞌil iwiꞌ ndikꞌatzin ndichꞌej iwaqen chiwech. 15Riyin jun ejemplo xinyaꞌ chiwech, chin keriꞌ achel xinbꞌen yin, keriꞌ chuqaꞌ tibꞌanaꞌ rix.13:15 Fil. 2:5, 7; 1P. 2:2116Kin qetzij nibꞌij chiwa chi ma jun samajel más ta kꞌo ruqꞌij ke chuwech ri rajaw,13:16 Lc. 6:40 y ma jun ri nditaq ri más ta kꞌo ruqꞌij ke chuwech ri nditaqo e richin. 17Si rix xikꞌoxomaj utz-utz nojel reꞌ, y si ngeꞌibꞌen,13:17 Stg. 1:25 kin jabꞌel roꞌiqꞌij ndikꞌojeꞌ.

18Ma chiwij ta rix iwonojel nibꞌij chi jabꞌel roꞌiqꞌij, porque riyin wetaman inoꞌoj iwonojel ri rix nuchaꞌon. Pero ndikꞌatzin chi ndibꞌanatej ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios ri ndubꞌij: Ri ndiwaꞌ wikꞌin, xa xyakatej chuwij.13:18 Sal. 41:919Xinnabꞌeyaj rubꞌixik reꞌ chiwa,13:19 Jn. 14:29 chin keriꞌ atoq ndibꞌanatej, rix nditaqij chi ja yin ri yin taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit. 20Kin qetzij nibꞌij chiwa, ri xtikꞌamo apu ruwech jun ri niteq riyin, kin achel ja ta riyin ri ndukꞌen apu nuwech keriꞌ, y ri xtikꞌamo apu nuwech riyin, kin achel ja ta ri taqayon pe wichin ri ndukꞌen apu ruwech.13:20 Lc. 10:16

Ri Jesús ndubꞌij chi ja ri Judas ndijacho e richin

(Mt. 26:20-25; Mr. 14:17-21; Lc. 22:21-23)

21Atoq rubꞌiꞌin chik nojel reꞌ, ri Jesús axteq xunaꞌ chare roma ri bꞌis pa ránima13:21 Jn. 12:27 y kereꞌ xubꞌij: Kin qetzij nibꞌij chiwa chi jun chiꞌikajal rix ngijacho e pa kiqꞌaꞌ ri itzel ngetzꞌeto wichin.13:21 Hch. 1:16, 17

22Ri discípulos ndikitzulaꞌ kiwech, porque ma ketaman ta achoq chirij xchꞌaꞌa ri Jesús. 23Y jun chikikajal ri discípulos, ri santienta ndojowex13:23 Jn. 19:26; 20:2; 21:7 roma ri Jesús, raqꞌel apu chunaqaj ri Jesús. 24Chare ri discípulo riꞌ, ri Simón Pedro xubꞌen apu ruqꞌaꞌ chin tukꞌutuj apu razón chare ri Jesús achike ri ndijacho e richin. 25Y ri discípulo ri tzꞌan ndojowex xraqꞌeꞌ apu chorukꞌuꞌx ri Jesús, y xukꞌutuj apu razón chare: Ajaw, ¿achike ri ndijacho e awichin?

26Ri Jesús xubꞌij: Nimubꞌaꞌ jun peraj kaxlan wey, y ri achoq chare niyaꞌ, jariꞌ ri ngijacho e, xchajeꞌ.

Ja atoq riꞌ xumubꞌaꞌ ri kaxlan wey y xuyaꞌ chare ri Judas rukꞌajol ri Simón Iscariote. 27Y atoq ri Judas Iscariote rukꞌuxun chi qa ri kaxlan wey xyoꞌox chare, xok ri itzel pa ránima. Romariꞌ ri Jesús xubꞌij chare: Ri ndawojoꞌ ndabꞌen, tabꞌanaꞌ paqiꞌ.

28Nixta jun chikiwech ri etzꞌuyul apu rikꞌin ri Jesús chuchiꞌ ri mesa xukꞌoxomaj achike roma keriꞌ xubꞌij ri Jesús chare ri Judas. 29Porque ekꞌo xkinojij chi ri Judas xtaq chin nderuloqꞌoꞌ ri ndikꞌatzin chake chupan ri nimaqꞌij, o chin nduyaꞌ jubꞌaꞌ méra chake ri maneq ok kichajin. Keriꞌ xkinojij, porque ja ri Judas ukꞌuayon ri méra13:29 Jn. 12:6 ri ndikikusaj.

30Y keriꞌ kꞌa, atoq ri Judas xukꞌux yan ri kaxlan wey, xel e chiriꞌ, y atoq xel e, xa chaqꞌaꞌ chik.

Ri kꞌakꞌakꞌ mandamiento

31Y atoq ri Judas eleneq chi e, ri Jesús xubꞌij: Wokami ja xuqaqa ri qꞌij chin ndiqꞌalajin chi kin kꞌo nuqꞌij riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal, y keriꞌ chuqaꞌ ri Dios ndiqꞌalajin chi kin kꞌo ruqꞌij woma riyin. 32Y roma kin ndiqꞌalajin ruqꞌij ri Dios woma riyin, rijaꞌ chuqaꞌ kin nduqꞌalajrisaj nuqꞌij riyin. Y riꞌ ma kꞌa jampeꞌ ta na, xa kin ja yan paqiꞌ. 33Rix ri kin achel rix walkꞌuaꞌl keriꞌ, nibꞌij chiwa chi xa jubꞌaꞌ chik qꞌij yinkꞌo chiꞌikajal. Atoq ngibꞌa, rix nginikanolaꞌ, pero achel nubꞌiꞌin chik chake ri israelitas, keriꞌ chuqaꞌ nibꞌij chiwa rix, chi apeꞌ ngibꞌa, rix ma ngixtiker ta ngixbꞌeqaqa.13:33 Jn. 7:34; 8:2134Jun kꞌakꞌakꞌ mandamiento niyaꞌ kan chiwa: Tiwojoꞌ iwiꞌ chiwech achel ngixinwojoꞌ riyin, keriꞌ chuqaꞌ tiwojoꞌ iwiꞌ chiwech.13:34 Lv. 19:18; Ef. 5:2; 1Ts. 4:9; Stg. 2:8; 1P. 1:22; 1Jn. 3:11; 4:21; 2Jn. 535Y si rix ndiwojoꞌ iwiꞌ chiwech, kin ndiqꞌalajin chikiwech ri wineq chi rix nu-discípulos, xchajeꞌ ri Jesús.

Ri Jesús nduqꞌalajrisaj chi ri Pedro xtubꞌij chi ma retaman ta ruwech

(Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Lc. 22:31-34)

36Ri Simón Pedro xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, ¿apeꞌ kꞌa ri ngabꞌa? Ri Jesús xubꞌij chare: Ri apeꞌ ngibꞌa riyin, rat ma ngatiker ta nganawoqaj wokami, pero más apu chiqawech ngabꞌeqaqa chiriꞌ.

37Y ri Pedro xubꞌij chare: Ajaw, ¿achike roma ma ngitiker ta ngatinwoqaj wokami? ¡Riyin nuyoꞌon pa wánima chi niyaꞌ ri nukꞌaslen pa kamik awoma!

38Ri Jesús xubꞌij chare: ¿Ndayaꞌ ri akꞌaslen woma yin? Kin qetzij nibꞌij chawa, chi atoq kꞌajani titziritzin pe jun ekꞌ mamaꞌ, rat oxmul yan tabꞌij chi ma awetaman ta nuwech.

14

Ja ri Jesús ri bꞌey chin ngabꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Dios

1Ri Jesús xubꞌij: Ma tichꞌujrisaj iwiꞌ, xa kin tikuqubꞌaꞌ ikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios y tikuqubꞌaꞌ chuqaꞌ ikꞌuꞌx wikꞌin riyin. 2Chikaj apeꞌ kꞌo ri Nataꞌ Dios kꞌiy achoch14:2 2Co. 5:1 ekꞌo chin ngekꞌojeꞌ ri ngebꞌeqaqa chiriꞌ. Si ma ke ta riꞌ, man ta xinbꞌij chiwa chi ngibꞌa y nebꞌanaꞌ rukꞌojlen apeꞌ ngixbꞌekꞌojeꞌ rix. 3Y atoq xibꞌa yan, y nubꞌanun chik rukꞌojlen ri apeꞌ ngixbꞌekꞌojeꞌ, nginuqaqa chik jumbꞌey14:3 Hch. 1:11 y ngixunkꞌamaꞌ qa, chin keriꞌ ri apeꞌ yinkꞌo riyin, ngixbꞌekꞌojeꞌ chuqaꞌ rix.14:3 1Ts. 4:174Rix iwetaman ri apeꞌ ngibꞌa riyin, y iwetaman chuqaꞌ ri bꞌey.

5Ri Tomás xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, roj nixta qetaman apeꞌ ngabꞌa. ¿Achike modo xtiqetamaj ri bꞌey?

6Y ri Jesús xubꞌij: Ja riyin ri bꞌey, ja riyin ri qetzij14:6 Jn. 1:17; 8:32 y ja riyin ri kꞌaslen,14:6 Jn. 1:4; 6:35 nixta jun nditiker ndeqaqa apeꞌ kꞌo ri Tataꞌaj Dios, si ma ngirutaqij ta riyin.14:6 Ro. 5:1, 27Xa ta rix iwetaman nunoꞌoj, iwetaman ta chuqaꞌ runoꞌoj ri Nataꞌ Dios.14:7 Jn. 8:19 Y xe jampeꞌ wokami xiwetamaj runoꞌoj y xitzꞌet ruwech.

8Ri Felipe kereꞌ xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, takꞌutuꞌ ri Tataꞌaj Dios chiqawech, y rikꞌin riꞌ ndikuqer qa qakꞌuꞌx.

9Y ri Jesús xubꞌij: Felipe, riyin santienta chik qꞌij kikꞌojeꞌ iwikꞌin, ¿y kꞌajani tawetamaj achike riyin? Ri yin rutzꞌeton riyin, rutzꞌeton chuqaꞌ ruwech ri Tataꞌaj Dios.14:9 Col. 1:15; He. 1:3 ¿Achike roma ndabꞌij chi ndawojoꞌ nikꞌut ri Tataꞌaj Dios chiwech? 10¿Ma ndataqij ta chi riyin jun nubꞌanun rikꞌin ri Tataꞌaj Dios, y rijaꞌ jun rubꞌanun wikꞌin?14:10 Jn. 10:38; 17:21 Ri tzij ri nibꞌij chiwa, ma nuyon ta chinuwech enutzꞌukun qa, y keriꞌ chuqaꞌ ja ri Tataꞌaj Dios ri jun ránima rubꞌanun wikꞌin ri ndikusan wichin chin ngerubꞌen ri nimalej teq achike eꞌitzꞌeton pe. 11Kinitaqij kꞌa chi riyin jun nubꞌanun rikꞌin ri Tataꞌaj Dios, y rijaꞌ jun rubꞌanun wikꞌin. Y si ma nditaqij ta re nibꞌij chiwa, kinitaqij roma ri nimalej teq achike ngenbꞌen chiwech.14:11 Jn. 5:3612Kin qetzij nibꞌij chiwa: Ri ngirutaqij, kin xkerubꞌanalaꞌ chuqaꞌ ri nimalej teq achike ngenbꞌen yin, y más nimalej teq achike ri xkerubꞌanalaꞌ, porque riyin ngibꞌa apeꞌ kꞌo ri Tataꞌaj Dios. 13Y nojel ri ndikꞌutuj rix pa nubꞌiꞌ riyin, kin nibꞌen wi, chin keriꞌ ndiqꞌalajin ruqꞌij ri Tataꞌaj Dios woma riyin ri Rukꞌajol. 14Si kꞌo jun achike ndikꞌutuj chuwa pa nubꞌiꞌ, riyin kin nibꞌen wi.

Ri Jesús ndubꞌij chi nduteq pe ri Espíritu Santo

15Ri Jesús xubꞌij chuqaꞌ: Ri retal chi qetzij nginiwojoꞌ, ja ri ngeꞌinimaj ri nu-mandamientos. 16Y riyin kin xtinkꞌutuj chare ri Tataꞌaj Dios, y rijaꞌ nduteq pe jun chik Bꞌochinel chin ndikꞌojeꞌ jumul iwikꞌin. 17Y riꞌ ja ri Espíritu Santo, ri ndiqꞌalajrisan ri qetzij. Ri Espíritu riꞌ, maneq cheꞌel ndikikꞌen apu pa kánima ri wineq ma nginikitaqij ta, porque ma ndikitzꞌet ta nixta ketaman runoꞌoj, pero rix iwetaman runoꞌoj roma kꞌo iwikꞌin wokami, y más chiwech apu, kin ndikꞌojeꞌ14:17 1Jn. 2:27 jumul pa iwánima.

18Riyin ma ngixinyaꞌ ta kan iyon achel ta rix mebꞌaꞌ keriꞌ, porque nginuqaqa chik jumbꞌey chiꞌikajal. 19Jubꞌaꞌ chik qꞌij ndirajoꞌ chi ri wineq ri ma nginikitaqij ta ma nginikitzꞌet ta chik, pero rix kꞌa nginitzꞌet. Y roma kꞌo nukꞌaslen riyin, rix chuqaꞌ ndikꞌojeꞌ ikꞌaslen chin jumul.14:19 1Co. 15:2020Y chupan ri qꞌij riꞌ, kin ndiqꞌalajin chiwech chi riyin xe jun nubꞌanun rikꞌin ri Nataꞌ,14:20 Jn. 10:38; 17:21 y rix xe jun ibꞌanun wikꞌin, y riyin iwikꞌin rix. 21Ri wineq ri kꞌo ri nu-mandamientos pa ránima y ndubꞌen ri ndikibꞌij ri mandamientos riꞌ, kin ngirajoꞌ, y ri ngirajoꞌ, ndojowex roma ri Nataꞌ. Y riyin chuqaꞌ niwojoꞌ y niqꞌalajrisaj wiꞌ chuwech.

22Ja atoq riꞌ ri discípulo rubꞌiniꞌan Judas,14:22 Lc. 6:16 pero ma ja ta ri Judas Iscariote, xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, ¿achike roma xaxe chiqawech roj ndaqꞌalajrisaj awiꞌ y ma ndaqꞌalajrisaj ta awiꞌ chikiwech ri wineq ri ma rat kitaqin ta?

23Y ri Jesús xubꞌij chare: Si jun wineq qetzij ngirajoꞌ, ndubꞌen ri nubꞌiꞌin kan y ndojowex roma ri Nataꞌ. Y ri Nataꞌ y riyin ngojuqaqa chin ndiqabꞌen qachoch chare ri ránima. 24Pero ri ma ngirajoꞌ ta, ma ndunimaj ta ri tzij nibꞌij. Y ri tzij ri nibꞌij ri ndiwakꞌaxaj rix, ma wichin ta riyin, xa kin richin ri Tataꞌaj Dios ri taqayon pe wichin.

25Nojel re ngitajin chubꞌixik chiwa, nubꞌiꞌin utz kꞌa yinkꞌo iwikꞌin. 26Y ri Espíritu Santo ri Bꞌochinel ri nditaq pe14:26 Lc. 24:49 roma ri Tataꞌaj Dios pa nubꞌiꞌ, ngixurutijoj14:26 1Jn. 2:27 rikꞌin nojel y ndurukꞌuxlaꞌaj nojel ri nubꞌiꞌin kan chiwa.

27Riyin niyaꞌ kan uxlanen14:27 Fil. 4:7 pa iwánima, achel ri uxlanen kꞌo pa wánima riyin, y ri uxlanen niyaꞌ kan pa iwánima, ma ngetiker ta ndikiyaꞌ ri wineq. Ma tichꞌujrisaj iwiꞌ, y ma tixibꞌij iwiꞌ. 28Rix xiwakꞌaxaj chi riyin nubꞌiꞌin chiwa chi ngibꞌa, y nginuqaqa chik jumbꞌey iwikꞌin. Xa ta rix nginiwojoꞌ, ngixkikot ta roma xinbꞌij chiwa chi ngibꞌa rikꞌin ri Tataꞌaj Dios,14:28 Jn. 14:12 porque rijaꞌ más nimalej ruqꞌij ke chinuwech riyin. 29Ninabꞌeyaj apu rubꞌixik reꞌ chiwa, chin keriꞌ atoq ndibꞌanatej, rix más ngixtaqin pa iwánima.

30Ma kꞌiy chi ta tzij nibꞌij kan chiwa, porque ri itzel ri rajawal14:30 Jn. 12:31 re rochꞌulew, jubꞌaꞌ chik ndirajoꞌ chin nduqaqa, pero xa ma jun ruqꞌaꞌ chuwa. 31Pero ndikꞌatzin chi ri wineq ndiketamaj chi riyin niwojoꞌ ri Tataꞌaj Dios, y kin nibꞌen achel rubꞌiꞌin pe chuwa. ¡Kixyakatej, qojel e waweꞌ!

15

Ja ri Jesús ri qetzij raqen uva

1Y ri Jesús xubꞌij: Ja riyin ri qetzij raqen uva, y ja ri Nataꞌ Dios ri samajiy richin. 2Nojel teq ruqꞌaꞌ re raqen uva reꞌ ri ma ngewachin ta, rijaꞌ ngerelesaj e. Y nojel ruqꞌaꞌ ri ndiwachin, nduqꞌet rutzaꞌ chin ndujosqꞌij, chin keriꞌ más jabꞌel ndiwachin. 3Y rix xjosqꞌitej yan ri ikꞌaslen roma ri tzij 15:3 Ef. 5:26 nutzijon chiwa. 4Rix jumul xe jun tibꞌanaꞌ wikꞌin, y riyin jumul ngikꞌojeꞌ pa iwánima. Porque kin achel ruqꞌaꞌ jun raqen uva maneq cheꞌel ruyon ta chuwech ndiwachin si ma jun ta rubꞌanun rikꞌin ri raqen uva, keriꞌ chuqaꞌ rix, maneq cheꞌel xtiwachin ri ikꞌaslen si ma jumul ta xe jun ibꞌanun wikꞌin.

5Ja riyin ri raqen ri uva, y rix ri ruqꞌaꞌ. Ri jumul xe jun rubꞌanun wikꞌin y riyin rikꞌin rijaꞌ, santienta ndiwachin ri rukꞌaslen. Porque si rix ma jumul ta xe jun ibꞌanun wikꞌin, nixta jun achike ngixtiker ndibꞌen.15:5 Fil. 4:136Ri ma jumul ta xe jun rubꞌanun wikꞌin ndelesex e saqil, ndibꞌan chare achel ri ruqꞌaꞌ teq uva ri ma ngewachin ta, ngechoy, ngechaqiꞌj qa, y ngemol chin ngetorix pa qꞌaqꞌ y ngekꞌat.

7Si rix jumul xe jun ibꞌanun wikꞌin, y ri nutzij ndikꞌojeꞌ pa iwánima, tikꞌutuj ri ndiwojoꞌ, y kin ndibꞌanatej wi.15:7 Jn. 15:168Rikꞌin ri santienta ndiwachin ikꞌaslen, ri Nataꞌ ndiyoꞌox nimalej ruqꞌij,15:8 Mt. 5:16; Fil. 1:11 y keriꞌ nditzꞌetetej chi rix nu-discípulos. 9Achel ngirajoꞌ ri Nataꞌ, keriꞌ chuqaꞌ ngixinwojoꞌ riyin. Jumul kꞌa kixkꞌojeꞌ chupan ri ajowabꞌel riꞌ. 10Si rix ndibꞌen ri ndikibꞌij ri nu-mandamientos, kin jumul ngixkꞌojeꞌ chupan ri wajowabꞌel. Achel riyin nibꞌen ri ndikibꞌij ri ru-mandamientos ri Nataꞌ, y romariꞌ kin jumul yinkꞌo chupan ri rajowabꞌel rijaꞌ.

11Nojel re nubꞌiꞌin chiwa, chin ngixkikot achel ngikikot riyin, y keriꞌ tzꞌaqet ngixkikot.15:11 Jn. 16:24; 1Jn. 1:412Jareꞌ ri nu-mandamiento: Tiwojoꞌ iwiꞌ chiwech,15:12 1Ts. 4:9; 1P. 4:8; 1Jn. 3:11 achel ngixinwojoꞌ riyin. 13Maneq ajowabꞌel más nim ke chuwech ri ajowabꞌel kꞌo pa ránima jun ri nduyaꞌ rukꞌaslen15:13 Ef. 5:2 pa kikꞌexel ri erachibꞌil. 14Y rix, rix wachibꞌil si ndibꞌen ri nibꞌij chiwa. 15Y ma nibꞌij ta chik nusamajelaꞌ chiwa, porque ri samajelaꞌ ma ketaman ta ri achike ndunojij ndubꞌen ri kajaw. Riyin nibꞌij wachibꞌil chiwa, porque nojel ri rubꞌiꞌin pe ri Nataꞌ chuwa, nuqꞌalajrisan chiwech. 16Ma rix ta ri xixchaꞌon wichin, ja riyin ri xichaꞌon iwichin, y xixinchaꞌ chin ngixinteq chubꞌanik15:16 Mr. 16:15 ri nusamaj chin más ngekꞌiyer ri ngetaqin wichin, y chin jumul ndikiyaꞌ kánima wikꞌin. Xixinchaꞌ chuqaꞌ, chin keriꞌ ri ndikꞌutuj chare ri Nataꞌ pa nubꞌiꞌ, rijaꞌ nduyaꞌ pe chiwa. 17Y jareꞌ ri mandamiento ri niyaꞌ chiwa, chi tiwojoꞌ iwiꞌ chiwech.

Ri Jesús y ri ru-discípulos itzel nditzꞌat kiwech chochꞌulew

18Si ri wineq ri ma kitaqin ta ri Dios itzel xkixkitzꞌet,15:18 Mr. 13:13; Lc. 6:22; 1Jn. 3:13 tikꞌuxlaꞌaj chi ja riyin ri nabꞌey keriꞌ xkibꞌen chuwa. 19Xa ta rix junan kikꞌin ri wineq ri ma kitaqin ta ri Dios, kin ngixojowex ta koma rejeꞌ. Pero rix ma rix achel ta ri wineq riꞌ,15:19 Jn. 17:14 porque rix nuchaꞌon chikikajal, y romariꞌ itzel ngixkitzꞌet. 20Tikꞌuxlaꞌaj ri tzij nubꞌiꞌin kan chiwa: Ma jun samajel más ta kꞌo ruqꞌij ke chuwech ri rajaw. Romariꞌ, si ri wineq yin kitzeqlebꞌen chin ndikibꞌen itzel chuwa,15:20 Is. 53:3 keriꞌ chuqaꞌ xtikibꞌen chiwa rix. Pero si xtikinimaj nutzij riyin, kin xtikinimaj chuqaꞌ itzij rix. 21Nojel reꞌ kin xtikꞌulwachij rix pa kiqꞌaꞌ ri wineq woma riyin, porque ma ketaman ta runoꞌoj15:21 Jn. 16:3 ri taqayon pe wichin.

22Y si riyin man ta xinuqaqa chochꞌulew chin xintzijoj ri nutzij chake, kꞌo ta cheꞌel ndikibꞌij chi ma kiyoꞌon ta kan rokacheq chuwech ri Dios. Pero wokami nixta jun reqal ngetiker ndikiyaꞌ chin ta ndikibꞌij chi maneq kimak.15:22 Jn. 9:4123Ri itzel nginikitzꞌet riyin, itzel chuqaꞌ ndikitzꞌet ri Nataꞌ. 24Si riyin man ta xinbꞌen nimalej teq achike chikikajal ri nixta jun chik bꞌanayon, man ta kꞌo kimak keqalen. Pero wokami xkitzꞌet yan ri nimalej teq achike15:24 Jn. 3:2; 7:31; 9:32 enubꞌanun, y maske kitzꞌeton, xa itzel nginikitzꞌet, y itzel chuqaꞌ ndikitzꞌet ri Nataꞌ Dios. 25Pero rejeꞌ itzel nginikitzꞌet, chin ndibꞌanatej ri tzꞌibꞌan kan chupan ri ley yoꞌon kan chake, ri kereꞌ ndubꞌij: Ma jun roma15:25 Sal. 35:19; 69:4; 109:3 itzel xinikitzꞌet. Keriꞌ ndubꞌij ri tzꞌibꞌan kan.

26Pero atoq nduqaqa ri Bꞌochinel ri niteq pe riyin pa rubꞌiꞌ ri Tataꞌaj Dios, nduruqꞌalajrisaj achike riyin. Y ri Bꞌochinel riꞌ, ja ri Espíritu Santo15:26 Hch. 2:33 ri ndiqꞌalajrisan ri qetzij. Rijaꞌ rikꞌin ri Tataꞌaj Dios ndel wi pe. 27Rix chuqaꞌ ndiqꞌalajrisaj achike riyin,15:27 Hch. 1:8 porque xe jampeꞌ xintzꞌuk pe re nusamaj chochꞌulew,15:27 Lc. 1:2; Hch. 1:21, 22 rixkꞌo pe wikꞌin.

16

1Nojel reꞌ xinbꞌij chiwa chin man ta ndiwil jun roma nginiyaꞌ kan. 2Rix kin xkixoqotex pe pa teq sinagogas, y nduqaqa ri qꞌij atoq xa achike na jun ri xkixkamisan, pa rutzij rijaꞌ16:2 Hch. 9:1, 2; 26:9, 10; Gá. 1:13; 1Ti. 1:13 rusamaj ri Dios ndajin rikꞌin. 3Y keriꞌ ngekibꞌen ri wineq chiwa porque ma xketamaj ta runoꞌoj ri Nataꞌ y nixta nunoꞌoj riyin. 4Nojel reꞌ nibꞌij chiwa, chin keriꞌ atoq xtuqaqa ri qꞌij, rix ndikꞌuxlaꞌaj chi riyin xinbꞌij yan chiwa.

Ri samaj ndubꞌen ri Espíritu Santo

Y pa nabꞌey ma xinbꞌij yan ta nojel reꞌ chiwa, porque kꞌa yinkꞌo iwikꞌin. 5Pero wokami ri ngitzolij e rikꞌin ri taqayon pe wichin,16:5 Jn. 7:33; 14:2 nixta jun chiwech rix ndikꞌutun pe razón chuwa: ¿Apeꞌ ngabꞌa? 6Pa rukꞌexel riꞌ, xa xnoj iwánima rikꞌin bꞌis, roma xinbꞌij nojel reꞌ chiwa. 7Pero riyin ja ri qetzij nibꞌij: Chiwa rix más kꞌo utz ndukꞌen pe ri ngibꞌa riyin, porque si ma xkibꞌa ta, ma nduqaqa ta ri Bꞌochinel. Pero si ngibꞌa, niteq pe iwikꞌin. 8Y atoq nduqaqa ri Bꞌochinel, nduruqꞌalajrisaj chikiwech ri wineq chi eꞌaj mak, chi riyin nibꞌen nojel pa ruchojmil chuwech ri Tataꞌaj Dios, y chi nderilaꞌ qꞌij atoq ndiqꞌat tzij pa kiwiꞌ ri wineq. 9Rijaꞌ nduruqꞌalajrisaj chikiwech ri wineq chi kin eꞌaj mak, porque ma nginikitaqij ta. 10Nduruqꞌalajrisaj chuqaꞌ chikiwech chi riyin nubꞌanun nojel pa ruchojmil chuwech ri Tataꞌaj Dios, y romariꞌ ngibꞌa apeꞌ kꞌo rijaꞌ y rix ma nginitzꞌet chi ta. 11Y nduruqꞌalajrisaj chikiwech ri wineq chi nderilaꞌ qꞌij atoq ndiqꞌat tzij pa kiwiꞌ, porque wokami qꞌaton chik tzij pa ruwiꞌ ri itzel ri rajawal ri rochꞌulew.

12Riyin kꞌa kꞌiy achike ri ma nibꞌij chi ta kan chiwa, porque rix ma ndikꞌoxomaj yan ta y ma ndikachꞌ yan ta ndikꞌuaj. 13Pero atoq nduqaqa ri Espíritu Santo16:13 Hch. 11:28; 20:23; 21:11; 1Ti. 4:1 ri ndiqꞌalajrisan chuqaꞌ ri qetzij, kin ja rijaꞌ ri ndukꞌuan iwichin chin ndikꞌoxomaj ri qetzij. Porque rijaꞌ ma ruyon ta chuwech ndurubꞌij ri ndirajoꞌ, xa kin ja ri ndirakꞌaxaj pe ri ndurubꞌij chiwa, y nduruqꞌalajrisaj ri ngebꞌanatej más chiwech apu. 14Rijaꞌ kin ndirakꞌaxaj ri nibꞌij riyin, y nduqꞌalajrisaj chiwech y keriꞌ nduyaꞌ nuqꞌij. 15Nojel ri kꞌo rikꞌin ri Tataꞌaj Dios, wichin chuqaꞌ riyin,16:15 Mt. 11:27; Lc. 10:22; Jn. 3:35; 17:10 y romariꞌ xinbꞌij chiwa chi ri Espíritu Santo, ja ri ndirakꞌaxaj wikꞌin ri nduqꞌalajrisaj chiwech.

16Xa jubꞌaꞌ chik tiempo nginitzꞌet, y kꞌateriꞌ ma nginitzꞌet ta jubꞌaꞌ. Pero kꞌateriꞌ nginitzꞌet chik jumbꞌey.

Ri discípulos kin xtikiqꞌasaj bꞌis pero xa kin xkekikot yan chik

17Y ja atoq riꞌ jujun ru-discípulos ndikibꞌilaꞌ chikiwech: ¿Achike xrajoꞌ xubꞌij atoq xubꞌij: Xa jubꞌaꞌ chik tiempo nginitzꞌet, y kꞌateriꞌ ma nginitzꞌet ta jubꞌaꞌ, pero kꞌateriꞌ nginitzꞌet chik jumbꞌey? y, ¿achike xrajoꞌ xubꞌij chuqaꞌ atoq xubꞌij chi ndibꞌa rikꞌin ri Tataꞌaj Dios? 18Y xkibꞌij chik jumbꞌey chikiwech: ¿Achike ndubꞌij tzij xa jubꞌaꞌ chik? Roj ma ndiqakꞌoxomaj ta.

19Ri Jesús xuyaꞌ cuenta chare chi ri ru-discípulos ndikajoꞌ ndikikꞌutuj razón chare pa ruwiꞌ ri xubꞌij, romariꞌ xubꞌij chake: ¿Rix ndikꞌutulaꞌ razón chiwech ri achike ndubꞌij tzij ri xinbꞌij, chi xa jubꞌaꞌ chik tiempo ri nginitzꞌet, y kꞌateriꞌ ma nginitzꞌet ta jubꞌaꞌ. Pero kꞌateriꞌ nginitzꞌet chik jumbꞌey? 20Kin qetzij nibꞌij chiwa, chi rix kin xkixoqꞌ y xkixbꞌison, jakꞌa ri wineq ri ma kitaqin ta ri Dios santienta xkekikot roma ri nikꞌulwachij. Rix kin xkixbꞌison, pero ri bꞌis riꞌ xa xtikꞌis y kin xkixkikot16:20 Mt. 5:4 yan chik. 21Ri bꞌis riꞌ ndikꞌis achel ndikꞌis ri qꞌaxomal ndunaꞌ jun ixaq atoq ndiralaj ral, pero atoq xalex yan ri ral, ndumestaj ri qꞌaxomal xuqꞌasaj, porque ndikikot chi xuyaꞌ jun chꞌuti akꞌual chochꞌulew. 22Keriꞌ chuqaꞌ rix ngixbꞌison wokami, pero riyin ngixuntzꞌetaꞌ chik jumbꞌey, y ja atoq riꞌ ri iwánima kin xtikikot chik jumbꞌey,16:22 Jn. 20:20 y nixta jun xtitiker xtubꞌen chiwa chi man ta ngixkikot.16:22 Hch. 13:52; 1P. 1:8

23Chupan ri qꞌij riꞌ, ma chuwa chi ta riyin ndikꞌutuj ri ndiwojoꞌ. Pero kin qetzij nibꞌij chiwa chi nojel ri achike ndikꞌutuj pa nubꞌiꞌ chare ri Tataꞌaj Dios, rijaꞌ nduyaꞌ pe chiwa.16:23 Jn. 15:1624Rix ma jumbꞌey ikꞌutun jun achike pa nubꞌiꞌ chare ri Tataꞌaj Dios; wokami tikꞌutuj y kin xtiyoꞌox pe chiwa, chin keriꞌ tzꞌaqet ndikikot ri iwánima.16:24 Jn. 15:11

Ri Jesús xtiker yan pa ruqꞌaꞌ nojel ruwech kꞌayew chochꞌulew

25Ri tzij nubꞌiꞌin pe chiwa, rewan jubꞌaꞌ riꞌ ri ndirajoꞌ ndubꞌij. Pero nduqaqa jun qꞌij atoq riyin ma niwewaj chi ta rubꞌeyal ri niwojoꞌ nibꞌij chiwa, xa kin qꞌalej yan chik ri nibꞌij chin niqꞌalajrisaj runoꞌoj ri Tataꞌaj Dios chiwech. 26Chupan ri qꞌij riꞌ, ma kꞌaja ta na riyin ri ndikꞌatzin nikꞌutuj iwoma, xa kin ja rix mismo ndikꞌutuj chare ri Tataꞌaj Dios pa nubꞌiꞌ. 27Porque ri Tataꞌaj Dios santienta ngixrajoꞌ,16:27 Jn. 14:21 roma yin iwojowan pe, y itaqin pe chuqaꞌ chi ja ri apeꞌ kꞌo rijaꞌ yin eleneq wi pe.16:27 Jn. 17:828Apeꞌ kꞌo ri Tataꞌaj Dios yin eleneq wi pe, y xinuqaqa chochꞌulew. Y wokami, niyaꞌ kan ri rochꞌulew chin ngitzolij e apeꞌ kꞌo rijaꞌ.16:28 Jn. 13:3

29Ri ru-discípulos xkibꞌij chare: Wokami qꞌalej ri ndabꞌij y ma ndakusaj chi ta tzij ri xa rewan riꞌ ri ndirajoꞌ ndubꞌij. 30Wokami qetaman chi nojel awetaman, y ma kꞌaja ta na roma xtikꞌutux razón chawa, kꞌaja ta riꞌ xtawetamaj ri kꞌo pa ránima ri jun ndikꞌutun razón chawa, romariꞌ qetaman chi ja ri apeꞌ kꞌo ri Dios rat eleneq wi pe.

31Y ri Jesús xubꞌij: ¿La ngixtaqin wokami? 32Yin nibꞌij chiwa chi ja nduqaqa ri hora, y yaméra nduqaqa, atoq nditalux e iwech, ngixtzolij pa teq ibꞌey y nginiyaꞌ kan nuyon.16:32 Mt. 26:31; Mr. 14:27 Pero riyin ma nuyon ta yinkꞌo, porque ri Tataꞌaj Dios kꞌo wikꞌin.16:32 Jn. 8:2933Y nojel reꞌ nibꞌij kan chiwa, chin keriꞌ rix, roma xe jun ibꞌanun wikꞌin, ndiwil uxlanen chin ri iwánima. Chochꞌulew ndiqꞌasaj kꞌayew,16:33 Hch. 14:22; Ro. 8:36, 37 pero ma tixibꞌij iwiꞌ, porque riyin xitiker yan pa ruqꞌaꞌ nojel reꞌ.

17

Ri Jesús ndubꞌen orar koma ri ru-discípulos

1Atoq ri Jesús rubꞌiꞌin chik nojel reꞌ, xtzuꞌun e chikaj y xubꞌij: Nataꞌ Dios, ri hora ja xuqaqa.17:1 Jn. 12:23; 13:31 Tanimrisaj nubꞌiꞌ riyin ri Akꞌajol, chin keriꞌ riyin ri Akꞌajol ninimrisaj ri abꞌiꞌ rat. 2Porque ajachon uchuqꞌaꞌ pa nuqꞌaꞌ chin ngikꞌojeꞌ pa kiwiꞌ konojel wineq, chin keriꞌ niyaꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta chake17:2 Jn. 10:28 konojel ri eꞌayoꞌon chuwa. 3Y ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta kereꞌ rubꞌeyal: Tiketamaj anoꞌoj rat ri qetzij Dios ri kin xe wi rat jun, y tiketamaj nunoꞌoj riyin ri Jun taqon pe awoma rat chukolik ri atinamit.

4Riyin nuyoꞌon aqꞌij chochꞌulew, porque xinkꞌis ri samaj ri abꞌiꞌin pe chuwa chi nibꞌen.17:4 Jn. 4:345Wokami, Nataꞌ, tabꞌanaꞌ chi ndikꞌojeꞌ chik nuqꞌij jumbꞌey, achel ri nuqꞌij xkꞌojeꞌ awikꞌin atoq kꞌajani tikꞌojeꞌ ri rochꞌulew.

6Riyin xinqꞌalajrisaj17:6 Sal. 22:22 achike rat chikiwech ri eꞌachaꞌon chikikajal ri wineq. Ri eꞌachaꞌon kin kiniman pe atzij y eꞌawichin rat y rat xaꞌayaꞌ chuwa. 7Wokami ketaman chi nojel ri ayoꞌon pe chuwa, kin awikꞌin rat pataneq. 8Porque ri tzij ri abꞌiꞌin pe chuwa, xintzijoj yan chake, y rejeꞌ xkikꞌen qa pa kánima y qetzij xkikꞌoxomaj chi ja ri apeꞌ ratkꞌo, yin eleneq wi pe, xkitaqij chuqaꞌ chi ja rat taqayon pe wichin.

9Riyin nikꞌutuj koma rejeꞌ, ma koma ta ri wineq ri ma rat kitaqin ta, xa kin koma ri eꞌayoꞌon chuwa nikꞌutuj wi, porque eꞌawichin rat. 10Nojel ri wichin riyin, awichin rat, y ri awichin rat, wichin riyin. Y ri nimalej nuqꞌij ndiqꞌalajin pa kikꞌaslen ri eꞌayoꞌon chuwa.

11Loqꞌolej Nataꞌ, pa aqꞌaꞌ rat ngenjech kan ri xaꞌayaꞌ chuwa. Kaꞌachajij17:11 1P. 1:5 pa abꞌiꞌ, chin keriꞌ xe jun kánima ndikibꞌen chikiwech achel qabꞌanun roj awikꞌin.17:11 Jn. 10:30 Kaꞌachajij kꞌa, porque rejeꞌ kꞌa ngekꞌojeꞌ kan chochꞌulew, y yin ngitzolij yan e chikaj chin ngibꞌekꞌojeꞌ e awikꞌin. 12Nojel teq qꞌij ri qachibꞌilan pe qiꞌ kikꞌin chochꞌulew, enuchajin pe pa abꞌiꞌ, y ma jun ri xel ta e pa abꞌey, xa kin xe ri jun ri kin chin wi ma ndikolotej ta, chin ndibꞌanatej ri ndubꞌij ri atzij tzꞌibꞌan kan.

13Wokami riyin ngitzolij e awikꞌin, y nibꞌij nojel reꞌ utz kꞌa yinkꞌo chochꞌulew, chin keriꞌ ri eꞌayoꞌon chuwa, tzꞌaqet ndikikot17:13 Jn. 15:11 ri kánima achel ngikikot riyin. 14Riyin nutzijon pe ri atzij chake, pero ri wineq ri ma rat kitaqin ta itzel ngekitzꞌet,17:14 1Jn. 3:13 porque ri eꞌayoꞌon chuwa ma junan ta kinoꞌoj kikꞌin, achel riyin ma junan ta nunoꞌoj kikꞌin ri ma rat kitaqin ta. 15Riyin ma nikꞌutuj ta chawa chi kaꞌawelesaj e chochꞌulew, xa kin nikꞌutuj chi kaꞌachajij chin ma ketzaq pa ruqꞌaꞌ ri itzel.17:15 2Ts. 3:316Rejeꞌ ma junan ta kinoꞌoj kikꞌin ri ma rat kitaqin ta, achel riyin ma junan ta nunoꞌoj kikꞌin ri ma rat kitaqin ta. 17Tabꞌanaꞌ chake ri eꞌayoꞌon chuwa chi ndikijech más kiꞌ chunimaxik ri atzij, porque ri atzij rat, jariꞌ ri qetzij. 18Y achel rat xanateq pe chubꞌanik ri asamaj chochꞌulew, keriꞌ chuqaꞌ riyin ngenteq17:18 Jn. 20:21 chubꞌanik ri asamaj. 19Y koma rejeꞌ, nijech wiꞌ pa aqꞌaꞌ chin nikꞌis rubꞌanik ri samaj ajachon pa nuqꞌaꞌ, chin keriꞌ rejeꞌ chuqaꞌ más ndikijech kiꞌ pa aqꞌaꞌ roma rusamaj ri qetzij pa kánima.

20Y ma xe ta koma ri xaꞌayaꞌ chuwa nikꞌutuj, nikꞌutuj chuqaꞌ koma konojel ri xketaqin17:20 Hch. 2:41 wichin roma ri tzij ri xtikitzijoj rejeꞌ, 21chin keriꞌ jun kánima17:21 Ro. 12:5 ndikibꞌen konojel, achel rat Nataꞌ jun awánima abꞌanun wikꞌin y riyin jun wánima nubꞌanun awikꞌin,17:21 Jn. 10:38 keriꞌ ta kꞌa chuqaꞌ rejeꞌ xe jun ndikibꞌen qikꞌin roj, chin keriꞌ ri wineq ri ma rat kitaqin ta ndiketamaj chi ja rat taqayon pe wichin. 22Kin achel ri abꞌanun chuwa yin chi kin kꞌo nuqꞌij, keriꞌ chuqaꞌ nubꞌanun chake rejeꞌ, chin keriꞌ jun kánima ndikibꞌen, achel roj jun qánima qabꞌanun. 23Riyin ngikꞌojeꞌ pa kánima ri eꞌayoꞌon chuwa, y rat pa wánima riyin, chin keriꞌ nditzꞌaqet chi konojel xe jun kánima ndikibꞌen, chin keriꞌ ri wineq ri ma rat kitaqin ta ndiketamaj chi ja rat taqayon pe wichin, y chi ngaꞌawojoꞌ ri eꞌayoꞌon chuwa achel nganawojoꞌ riyin.

24Nataꞌ, ri eꞌayoꞌon chuwa, niwojoꞌ chi ngekꞌojeꞌ17:24 1Ts. 4:17 apeꞌ ngikꞌojeꞌ riyin, chin ndikitzꞌet ri nimalej nuqꞌij ayoꞌon, porque yin awojowan pe xe jampeꞌ kꞌajani tibꞌan ri rochꞌulew. 25Nataꞌ, rat ri pa ruchojmil ndabꞌen nojel, ri wineq ri ma rat kitaqin ta ma ketaman ta ri anoꞌoj, pero riyin wetaman ri anoꞌoj, y ri eꞌayoꞌon chuwa, ketaman chi ja rat taqayon pe wichin. 26Riyin nuqꞌalajrisan achike rat chikiwech, y kꞌa ngatinqꞌalajrisaj más chikiwech, chin keriꞌ ri ajowabꞌel ri achoq ikꞌin nganawojoꞌ, ndikꞌojeꞌ pa kánima rejeꞌ y riyin chuqaꞌ ngikꞌojeꞌ pa kánima.

18

Ri Jesús ndijach pa kiqꞌaꞌ ri wineq

(Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53)

1Atoq ri Jesús xukꞌis yan ri ru-oración, rijaꞌ junan kikꞌin ri ru-discípulos xeꞌel pe chiriꞌ, y xeꞌeqꞌax apu jukꞌan ruchiꞌ jun raqen siwan rubꞌiniꞌan Cedrón. Chiriꞌ kꞌo jun qejoj tikon cheꞌ chuwech y xeꞌok apu ri Jesús y ri ru-discípulos chupan. 2Ri Judas Iscariote ri ndijacho e richin ri Jesús pa kiqꞌaꞌ ri wineq, retaman chuqaꞌ apeꞌ kꞌo ri qejoj riꞌ, porque ri Jesús y ri ru-discípulos kꞌiy mul xkimal kiꞌ chiriꞌ. 3Romariꞌ ri Judas18:3 Hch. 1:16 xbꞌeqaqa chiriꞌ, junan kikꞌin jun bꞌotzaj soldados, y kikꞌin chuqaꞌ ri ngechajin rachoch ri Dios, kikꞌuan espadas y lanzas, kitzijon antorchas y lámparas. Konojel rejeꞌ etaqon e koma ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij y koma chuqaꞌ ri fariseos. 4Ri Jesús roma retaman nojel ri nderuqꞌasaj18:4 Lc. 9:51; Jn. 13:1-4 pa rukꞌaslen, xel pe chikikꞌulik y xubꞌij chake: ¿Achike kꞌa wineq ndikanoj?

5Rejeꞌ xkibꞌij chare: Roj ndiqakanoj ri Jesús aj Nazaret. Ri Jesús xubꞌij chake: Ja riyin, xchajeꞌ.

Y chikikajal ri etaqon, kꞌo apu ri Judas Iscariote ri ndijacho e ri Jesús pa kiqꞌaꞌ. 6Y atoq ri Jesús xubꞌij chake: Ja riyin riꞌ, ri wineq xejel chikij y xetzaq pa ulew. 7Jumbꞌey chik ri Jesús xubꞌij chake: ¿Achike kꞌa wineq ndikanoj? Y rejeꞌ xkibꞌij chare: Ndiqakanoj ri Jesús aj Nazaret.

8Y ri Jesús xubꞌij chake: Xinbꞌij yan chiwa chi ja riyin. Si rix ja riyin nginikanoj, tiyaꞌ qꞌij chake re ekꞌo wikꞌin chi kebꞌa.

9Keriꞌ xubꞌij ri Jesús chin ndibꞌanatej ri tzij rubꞌiꞌin pe: Nataꞌ, ri eꞌayoꞌon chuwa ma jun xinsech kan,18:9 Jn. 17:12 xchajeꞌ.

10Ja atoq riꞌ ri Simón Pedro xrelesaj e ri espada rukꞌuan y rikꞌin jun bꞌik espada xusetuj e ri rikiqꞌaꞌ ruxikin rusamajel ri más nimalej ruqꞌij sacerdote. Ri samajel riꞌ rubꞌiniꞌan Malco. 11Ri Jesús kereꞌ xubꞌij chare ri Pedro: Tayakaꞌ qa la awespáda pa rukꞌojlibꞌel. Ri kꞌayew rubꞌiꞌin pe ri Tataꞌaj Dios chi ndikꞌatzin niqꞌasaj, ¿La ma niqꞌasaj ta kami?

Ri Jesús ndukꞌuꞌex apu chuwech ri Anás

(Mt. 26:57, 58; Mr. 14:53, 54; Lc. 22:54)

12Ja atoq riꞌ ri ki-jefe ri soldados, ri soldados y ri ngechajin rachoch ri Dios ri etaqon e koma ri israelitas, xkitzꞌen ri Jesús y xkiyut e. 13Y nabꞌey xkikꞌuaj chuwech ri Anás,18:13 Ri Anás ja ri más nimalej ruqꞌij sacerdote rubꞌanun kan. porque ja ri Anás rujinan ri Caifás, ri más nimalej ruqꞌij sacerdote ri junaꞌ riꞌ. 14Y ja ri Caifás ri bꞌiyon chake ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ chi más utz chake chi xe jun achi ndiken pa rukꞌexel ri tinamit.18:14 Jn. 11:49, 50

Ri Pedro ndubꞌij chi ma retaman ta ruwech ri Jesús

(Mt. 26:69, 70; Mr. 14:66-68; Lc. 22:55-57)

15Ri Simón Pedro y jun chik discípulo xkoqaj pe ri Jesús. Ri jun discípulo riꞌ etaman ruwech roma ri más nimalej ruqꞌij sacerdote, y xok apu rikꞌin ri Jesús chojay chin ri rachoch ri sacerdote riꞌ. 16Pero ri Pedro xpeꞌeꞌ kan saqil chi puerta chin ri achoch riꞌ. Xel kꞌa pe ri discípulo ri etaman ruwech roma ri más nimalej ruqꞌij sacerdote, y xchꞌaꞌa chare ri aj ikꞌ chajiy ri puerta chin xuyaꞌ qꞌij chare ri Pedro chi xok apu chojay. 17Y ja atoq riꞌ ri aj ikꞌ chajiy ri puerta kereꞌ xubꞌij chare ri Pedro: ¿Ma rat ta kꞌa chuqaꞌ jun chikikajal ri ru-discípulos ri achi tzꞌamon pe? Pero ri Pedro xubꞌij: Ma riyin ta.

18Ri samajelaꞌ chin ri jay riꞌ y ri ngechajin rachoch ri Dios kibꞌoxon qꞌaqꞌ roma ndikinaꞌ tew. Rejeꞌ epeꞌel apu chuchiꞌ ri qꞌaqꞌ kimeqꞌon apu kiꞌ, y ri Pedro peꞌel apu kikꞌin chin ndumeqꞌ chuqaꞌ riꞌ.

Ri más nimalej ruqꞌij sacerdote Anás ndukꞌat ruchiꞌ ri Jesús

(Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Lc. 22:66-71)

19Y ri más nimalej ruqꞌij sacerdote xukꞌutuj razón chare ri Jesús eꞌachike ri ru-discípulos y ri achike tijonik nduyaꞌ. 20Y rijaꞌ xubꞌij chare: Riyin kin chikiwech konojel wineq yin tzijoyineq pe. Jumul xentijoj pa teq sinagogas18:20 Lc. 4:15 y pa rachoch ri Dios18:20 Jn. 7:14, 28; 8:2 apeꞌ ndikimal kiꞌ konojel ri israelitas, y nixta jun achike ri chilaqꞌel ta xinbꞌij. 21¿Achike roma chuwa riyin ndakꞌutuj razón? Takꞌutuj razón chake ri eꞌakꞌaxayon wichin, y rejeꞌ xkebꞌiꞌin chawa ri achike nubꞌiꞌin riyin.

22Y atoq ri Jesús xubꞌij re tzij reꞌ, jun chikikajal ri ngechajin rachoch ri Dios ri kꞌo apu chiriꞌ, xutzꞌajij ruchiꞌ ri Jesús, y xubꞌij chare: ¿Achike roma keriꞌ ngachꞌaꞌa chare la más nimalej ruqꞌij sacerdote?

23Ri Jesús xubꞌij chare: Si kꞌo tzij ma utz ta xinbꞌij, tabꞌij achike chi tzij ri ma utz ta xinbꞌij, pero si xa nojel ri xinbꞌij utz, ¿achike roma xatzꞌajij nuchiꞌ? xchajeꞌ ri Jesús.

24Kꞌa keriꞌ na yutun ri Jesús, xtaq e roma ri Anás chuwech ri Caifás, ri más nimalej ruqꞌij sacerdote ri junaꞌ riꞌ.

Ri Pedro ndubꞌij chik jumbꞌey chi ma retaman ta ruwech ri Jesús

(Mt. 26:71-75; Mr. 14:69-72; Lc. 22:58-62)

25Y ri Simón Pedro peꞌel ndumeqꞌ apu riꞌ chuchiꞌ ri qꞌaqꞌ,18:25 Lc. 22:55; Jn. 18:18 y kereꞌ xkibꞌij chare: ¿Ma rat ta kꞌa chuqaꞌ kachibꞌil ri ru-discípulos ri achi riꞌ? Pero ri Pedro xubꞌij: Riyin ma yin ta kachibꞌil.

26Y jun rusamajel ri más nimalej ruqꞌij sacerdote, roxpochel ri achi ri xsetux e ruxikin chi espada roma ri Pedro,18:26 Jn. 18:10 kereꞌ xubꞌij chare: ¿Ma rat ta kꞌa ri xatintzꞌet chi awachibꞌilan ri achi riꞌ pa qejoj?

27Y ri Pedro xubꞌij chik chi ma rijaꞌ ta, y ja atoq riꞌ xtziritzin pe jun ekꞌ mamaꞌ.

Ri Jesús ndukꞌuꞌex chuwech ri Pilato

(Mt. 27:1, 2, 11-14; Mr. 15:1-5; Lc. 23:1-5)

28Ja ndisaqer pe atoq ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkelesaj pe ri Jesús pa rachoch ri Caifás y xkikꞌuaj pa palacio apeꞌ kꞌo ri gobernador.18:28 Hch. 3:13 Pero ri achiꞌaꞌ riꞌ ma xeꞌok ta apu chupan ri jay riꞌ, porque pa kiwech rejeꞌ xa ta xeꞌok apu, xkichꞌabꞌaqrisaj ta ri kikꞌaslen18:28 Hch. 10:28; 11:3 chuwech ri Dios, y maneq ta cheꞌel ndikikꞌux ri ndikꞌuxeꞌ pa nimaqꞌij rubꞌiniꞌan Pascua.18:28 Dt. 16:2, 329Romariꞌ ri gobernador Poncio Pilato xbꞌeꞌel pe chikiwech y xubꞌij chake: ¿Achike kꞌa chi sujunik ikꞌamon pe chirij re achi reꞌ?

30Rejeꞌ xkibꞌij chare: Xa ta man ta itzel ndajin rikꞌin re achi reꞌ, man ta xuqajachaꞌ pa aqꞌaꞌ.

31Ja atoq riꞌ ri Pilato, xubꞌij chake: Tikꞌuaj chik e rix y tiqꞌataꞌ tzij pa ruwiꞌ achel ndubꞌij ri i-ley.

Ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkibꞌij chare: Roj maneq uchuqꞌaꞌ pa qaqꞌaꞌ chin xtiqabꞌij chi tikamisex jun wineq.

32Rikꞌin ri keriꞌ xkibꞌij, xbꞌanatej ri rubꞌiꞌin pe ri Jesús atoq xuqꞌalajrisaj achike chi kamik ri xtukꞌulwachij.18:32 Mt. 20:19; Jn. 12:32, 3333Ja atoq riꞌ ri Pilato xok chi apu pa palacio, xroyoj ri Jesús y kereꞌ xukꞌutuj razón chare: ¿Ja rat ri ki-rey ri israelitas?

34Y ri Jesús xubꞌij: ¿Awikꞌin kami rat xel pe ri ndakꞌutuj razón chuwa, o xa chꞌaqa chik wineq xebꞌiꞌin chawa?

35Ri Pilato xubꞌij: ¿Riyin kami israelita yin? Ja ri awinaqul y ri sacerdotes más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij ri xejacho awichin pa nuqꞌaꞌ. ¿Achike mak abꞌanun chikiwech?

36Ri Jesús xubꞌij: Ri nu-reino ma aj rochꞌulew ta. Xa ta ri nu-reino aj rochꞌulew, ri nusamajelaꞌ eyakatajneq ta chik chin man ta xijach pa kiqꞌaꞌ ri nuwinaqul israelitas, pero wokami ri nu-reino ma aj rochꞌulew ta.

37Romariꞌ ri Pilato kereꞌ xukꞌutuj razón chare: ¿Rat ndabꞌij chi rat rey? Y ri Jesús xubꞌij: Ja rat ri ngabꞌiꞌin chi yin rey. Riyin chin wi reꞌ xinuqaqa y xinuꞌalex chochꞌulew, chin nitzijoj ri qetzij chikiwech ri wineq. Konojel ri ndikajoꞌ ndikibꞌen ri qetzij, ndikibꞌen ri ndubꞌij ri nutzij.

38Y ri Pilato xubꞌij: ¿Achike kꞌa riꞌ ri qetzij?

Ri achiꞌaꞌ israelitas ri kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ndikikꞌutuj rukamik ri Jesús

(Mt. 27:15-31; Mr. 15:6-20; Lc. 23:13-25)

Atoq rubꞌiꞌin chi kan keriꞌ chare ri Jesús, xel chi pe chikiwech ri israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ y xubꞌij chake: Riyin, nixta jun rumak niwil re achi reꞌ.18:38 Jn. 19:4, 639Pero rix rukꞌamon chiwa chi juna-junaꞌ pa nimaqꞌij Pascua, nisoqꞌopij e jun chikiwech ri etzꞌapin pa cheꞌ. ¿La ndiwojoꞌ rix chi nisoqꞌopij e ri ndibꞌix chare: Rey kichin ri israelitas?

40Jumbꞌey chik ri wineq xesikꞌin apu chubꞌixik: ¡Ma tasoqꞌopij e la achi laꞌ! ¡Ja ri Barrabás tasoqꞌopij e! xechajeꞌ.

Y ri Barrabás xa jun yakoy wineq chirij ri rey.

19

1Romariꞌ, ri Pilato xubꞌij chi tiroq ri Jesús. 2Y ri soldados xkipachꞌuj raqen teq kꞌix chin xkibꞌen jun corona ri xkiyaꞌ pa rujolon, y xkiyaꞌ jun kꞌul morado chirij. 3Ngejel apu chunaqaj y ndikibꞌilaꞌ chare: ¡Nim aqꞌij rat ri ki-Rey ri israelitas!

Y ndikitzꞌajilaꞌ ruwech.

4Xel chi pe jumbꞌey ri Pilato chikiwech ri wineq y xubꞌij chake: Titzꞌetaꞌ, ja niwelesaj pe chiwech ri achi ikꞌamon pe chin ndiwetamaj chi nixta jun rumak niwil.19:4 Jn. 18:38; 2Co. 5:21

5Ja atoq riꞌ xel pe ri Jesús, rukusan pe ri corona bꞌanun chare raqen teq qꞌayis kꞌo kikꞌixal, y rukusan pe chuqaꞌ ri kꞌul morado. Y ri Pilato xubꞌij: ¡Titzꞌetaꞌ, jareꞌ ri achi ikꞌamon pe!

6Atoq ri sacerdotes israelitas ri más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij y ri ngechajin rachoch ri Dios xkitzꞌet ri Jesús, xesikꞌin apu chubꞌixik: ¡Tabꞌajij cho cruz! ¡Tabꞌajij cho cruz! Ri Pilato xubꞌij chake: Tikꞌuaj rix y tibꞌajij cho cruz, porque riyin ma jun mak niwil chirij chin ta niteq pa kamik.

7Pero ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ xkibꞌij chare ri Pilato: Roj kꞌo jun qa-ley, y ri ley riꞌ ndubꞌij chi tikamisex, porque rijaꞌ nduqꞌabꞌaj riꞌ chi Rukꞌajol ri Dios.19:7 Jn. 5:18

8Atoq ri Pilato xrakꞌaxaj ri ndikibꞌilaꞌ ri israelitas, más xuxibꞌij qa riꞌ. 9Y xok chi apu pa palacio y kereꞌ xubꞌij chare ri Jesús: ¿Aj apeꞌ kꞌa rat? Pero ri Jesús ma jun achike xubꞌij chare.19:9 Is. 53:7

10Romariꞌ ri Pilato xubꞌij chare: ¿Ma jun achike ndabꞌij chuwa pa ruwiꞌ reꞌ? ¿Ma awetaman ta kꞌa chi kꞌo uchuqꞌaꞌ pa nuqꞌaꞌ chin nibꞌij chi kasoqꞌopix e o chi kabꞌajix cho cruz?

11Ri Jesús xubꞌij chare: Ma jun ta uchuqꞌaꞌ kꞌo pa aqꞌaꞌ pa nuwiꞌ, si man ta ri Dios yoyon pe chawa.19:11 Sal. 62:11; Dn. 4:17, 25; Hch. 2:23 Y romariꞌ, ri jun ri xijacho pa aqꞌaꞌ, más nim rumak ke chuwech ri amak rat.

12Atoq xrakꞌaxaj ri tzij riꞌ, ri Pilato ndutij ruqꞌij chin ndusoqꞌopij e ri Jesús, pero ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ rikꞌin nojel kuchuqꞌaꞌ ngesikꞌin apu chubꞌixik chare: Si rat ndasoqꞌopij e la jun achi laꞌ, ma rat ta ramígo ri rey César. Konojel ri ndikiqꞌabꞌaj kiꞌ chi e-rey,19:12 Lc. 23:2 chirij ri rey César ngeyakatej wi, ngechajeꞌ.

13Romariꞌ, ri Pilato atoq xrakꞌaxaj ri tzij ri xkibꞌij ri wineq, xubꞌij chi telesex e ri Jesús, y ri Pilato xbꞌetzꞌuyeꞌ apeꞌ nduqꞌet tzij. Ri lugar riꞌ pa chꞌabꞌel hebreo ndibꞌix Gabatá chare, y riꞌ ndubꞌij tzij empedrado. 14Ja qꞌij riꞌ, ri israelitas ndikibꞌen rukꞌojlen ri ndikꞌatzin chin ri kinimaqꞌij rubꞌiniꞌan Pascua. Pa nikꞌaj laꞌeq qꞌij atoq ri Pilato kereꞌ xubꞌij chake ri wineq: ¡Titzꞌetaꞌ, ja i-rey reꞌ!

15Pero ri wineq ngesikꞌin apu chubꞌixik: ¡Tawelesaj e chin ndabꞌajij cho cruz! Y ri Pilato xubꞌij chake: ¿La ndiwojoꞌ rix chi nibꞌajij cho cruz re i-rey?

Y ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij xkibꞌij apu: Xa kin xe wi ri rey César ri qa-rey roj.

16Ja atoq riꞌ ri Pilato xujech e ri Jesús chin ndebꞌajix cho cruz, y ri soldados xkikꞌuaj.

Ri Jesús ndibꞌajix cho cruz

(Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43)

17Ri Jesús rukꞌuan ri cruz19:17 Lc. 14:27 xel pe chiriꞌ, y xbꞌa pa jun lugar ri ndibꞌix chare: Juyuꞌ ri achel rubꞌaqil jolomaj nditzuꞌun. Ri lugar riꞌ pa chꞌabꞌel hebreo rubꞌiniꞌan Gólgota. 18Chiriꞌ xkibꞌajij ri Jesús cho cruz y xekibꞌen crucificar chuqaꞌ ekaꞌiꞌ chik,19:18 Is. 53:12 jun jukꞌan jun jukꞌan xbꞌan chake, y pa kinikꞌajal xpabꞌex ri cruz apeꞌ bꞌajin ri Jesús. 19Y ri Pilato xubꞌen mandar chi tibꞌajix chutzaꞌ e ri cruz jun tzꞌalen apeꞌ tzꞌibꞌan ri achike roma ndikamisex ri Jesús, y kereꞌ ndubꞌij: Jesús aj Nazaret, ki-Rey ri israelitas.19:19 Jn. 1:49; 18:33; 19:3, 1220Ri tzij riꞌ, oxiꞌ rutzꞌibꞌaxik xbꞌan chare chuwech ri tzꞌalen, xtzꞌibꞌex pa chꞌabꞌel hebreo, pa chꞌabꞌel griego y pa chꞌabꞌel latín, y ekꞌiy israelitas xebꞌanun kan leer, porque ri apeꞌ xbꞌan crucificar ri Jesús, chunaqaj ri tinamit Jerusalén. 21Romariꞌ, ri sacerdotes israelitas más kꞌo ruchuqꞌaꞌ kitzij xkibꞌij chare ri Pilato: Ma tatzꞌibꞌaj: Ki-Rey ri israelitas, xa tatzꞌibꞌaj: Rijaꞌ xbꞌiꞌin chi ki-Rey ri israelitas.

22Y ri Pilato xubꞌij chake: Ri xintzꞌibꞌaj yan, ma ndijalatej ta.

23Atoq ri soldados xkibꞌajij yan ri Jesús cho cruz, xebꞌekikꞌamaꞌ pe ri rutziaq ri kichꞌilon kan chirij, y xkijech chikiwech. Kajiꞌ teq tzaq xkibꞌen chare y jujun tzaq kichin chikijununal. Xbꞌekikꞌamaꞌ pe chuqaꞌ ri rukꞌul nduqꞌuꞌuj, jun kꞌul ri maneq rutꞌisbꞌalen, y xe jun rukemik bꞌanun chare. 24Ja atoq riꞌ ri soldados ndikibꞌilaꞌ chikiwech: Ma tiqaretz re kꞌul reꞌ, xa qojetzꞌan chuchꞌakik, chin keriꞌ achike na ri xtichꞌakon, jariꞌ xtukꞌuan, xechajeꞌ.

Y rikꞌin ri keriꞌ xkibꞌen, xbꞌanatej ri ndubꞌij ri rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan: Xekijachalaꞌ ri nutziaq chikiwech y xkiyaꞌ pa etzꞌanin19:24 Sal. 22:18 ri nukꞌul niqꞌuꞌuj. Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. Y jariꞌ ri xkibꞌen ri soldados.

25Chunaqaj ri cruz apeꞌ bꞌajin ri Jesús, kꞌo apu ruteꞌ ri Jesús, kꞌo apu ri María rixjayil ri Cleofás, kꞌo apu ri María Magdalena y kꞌo apu chuqaꞌ jun ixaq kichaqꞌ-kinimal kiꞌ rikꞌin ri ruteꞌ ri Jesús.19:25 Mt. 27:55, 56; Mr. 15:40; Lc. 23:4926Y atoq ri Jesús xutzꞌet pe ri ruteꞌ, y xutzꞌet pe chuqaꞌ chi peꞌel apu chunaqaj ri ruteꞌ ri jun discípulo ri tzꞌan ndojowex19:26 Jn. 13:23; 20:2 roma ri Jesús, ri Jesús xubꞌij pe chare ri ruteꞌ: Nteꞌ, tatzꞌetaꞌ, ja discípulo laꞌ ri ndok kan achel awal chin ngarubꞌen cuenta.

27Y xubꞌij pe chuqaꞌ chare ri discípulo: Tatzꞌetaꞌ, ja ixaq laꞌ ri ndok kan achel ateꞌ.

Y xe jampeꞌ atoq riꞌ, ri discípulo riꞌ xukꞌen apu ruwech ri ruteꞌ ri Jesús pa rachoch.

Ri rukamik ri Jesús

(Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49)

28Atoq xbꞌanatej yan reꞌ, ri Jesús roma retaman chi xukꞌis yan rubꞌanik ri samaj yoꞌon pe pa ruqꞌaꞌ y chin ndibꞌanatej ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios, xubꞌij: Ndichaqiꞌj nuchiꞌ.

29Y chiriꞌ kꞌo jun bꞌambꞌel nojneq rikꞌin vinagre.19:29 Sal. 69:21 Jujun ri ekꞌo apu chiriꞌ xbꞌekikꞌamaꞌ pe jun ruqꞌaꞌ cheꞌ rubꞌiniꞌan hisopo, y chutzaꞌ xkiyaꞌ jun esponja kimubꞌan pa vinagre, y xkiyaꞌ e chiruchiꞌ ri Jesús. 30Atoq ri Jesús xutzꞌuꞌ jubꞌaꞌ ri vinagre, kereꞌ xubꞌij: Ja xkꞌachaj rubꞌanik nojel.

Y xulukubꞌaꞌ pe rujolon, xujech ri ru-espíritu pa ruqꞌaꞌ ri Dios, y ja xken.

Ri Jesús xqꞌoqꞌox lanza xerukꞌalkꞌaꞌx

31Ja qꞌij riꞌ, ndibꞌan rukꞌojlen ri ndikꞌatzin chin ri nimaqꞌij rubꞌiniꞌan Pascua, y ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ ma ndikajoꞌ ta chi ri cuerpos ngekꞌojeꞌ kan cho cruz chupan ri uxlanibꞌel qꞌij,19:31 Lv. 23:5; Mr. 15:42 porque ri qꞌij riꞌ pa kiwech rejeꞌ kin loqꞌolej. Romariꞌ xebꞌa apeꞌ kꞌo ri Pilato chin xkikꞌutuj chare chi tiqꞌajloꞌox kaqen ri ekꞌo cho cruz chin ngeken paqiꞌ y ngeqasex. 32Romariꞌ ri soldados xebꞌa y xkiqꞌajlaꞌ raqen jun chikiwech ri eleqꞌomaꞌ ebꞌajin cho cruz, y keriꞌ chuqaꞌ xkibꞌen chare ri jun chik ri kꞌo apu jukꞌan chunaqaj ri Jesús. 33Pero atoq xejel apu apeꞌ bꞌajin ri Jesús, xkitzꞌet chi kamineq chik, y ma xkꞌatzin ta chi xkiqꞌajlaꞌ raqen.

34Pero jun chikikajal ri soldados xujuꞌ rutzaꞌ ri ru-lanza xerukꞌalkꞌaꞌx ri Jesús, y ja xel pe yaꞌ y kikꞌ apeꞌ xsokotej. 35Y ri xtzꞌeto nojel reꞌ, ndubꞌij chi kin keriꞌ wi xbꞌanatej, y ri ndubꞌij rijaꞌ kin qetzij wi. Rijaꞌ retaman chi qetzij19:35 Jn. 21:24 ri ndubꞌij, chin keriꞌ rix nditaqij chuqaꞌ. 36Porque nojel re xbꞌanatej, kin chin wi xbꞌanatej ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios ri ndubꞌij: Nixta jun rubꞌaqil ndiqꞌajloꞌox.19:36 Ex. 12:46; Nm. 9:12 Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. 37Y xbꞌanatej chuqaꞌ, chin xbꞌanatej ri ndubꞌij jun chik apeꞌ chupan ri rutzij ri Dios: Kin xtikitzꞌet ri Jun ri xkichuqꞌ xerukꞌalkꞌaꞌx.19:37 Zac. 12:10

Ri Jesús ndimuq

(Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56)

38Atoq xbꞌanatej yan nojel riꞌ, ri José aj tinamit Arimatea, ri okuneq jun discípulo chin ri Jesús, pero chilaqꞌel, porque ruxibꞌin riꞌ chikiwech ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ, rijaꞌ xukꞌutuj qꞌij chare ri Pilato chin nderumuquꞌ ri ru-cuerpo ri Jesús, y ri Pilato xuyaꞌ qꞌij chare. Ja atoq riꞌ ri José xbꞌa, xbꞌeruqasaj ri ru-cuerpo ri Jesús y xukꞌuaj. 39Y xbꞌa chuqaꞌ ri Nicodemo, rukꞌuan apu jun laꞌeq quintal jubꞌulej aqꞌon bꞌanun chare mirra xolon rikꞌin zábila.19:39 2Cr. 16:14 Ri Nicodemo riꞌ, ja ri achi ri xbꞌeqaqa apeꞌ kꞌo ri Jesús pa jun tokoqꞌaꞌ19:39 Jn. 3:1, 2; 7:50 jumbꞌey kan. 40Ri José y ri Nicodemo, xkibꞌir ru-cuerpo ri Jesús pa kꞌul, y atoq ngetajin chubꞌirik, xkiyaꞌ chuqaꞌ ri jubꞌulej aqꞌon chirij. Keriꞌ xkibꞌen, porque ri israelitas keriꞌ wi ndikibꞌen chare ru-cuerpo jun ri ndiken. 41Y naqaj apeꞌ xbꞌajix ri Jesús cho cruz, kꞌo jun qejoj apeꞌ kꞌoton jun kꞌakꞌakꞌ jul chuwech jun xeq juyuꞌ, ri achoq chupan kꞌa nixta jun ámna yoꞌon. 42Chiriꞌ xkiyaꞌ kan ru-cuerpo ri Jesús, porque naqaj kꞌo ri jul riꞌ y roma ndajin chik rukꞌojlen ri ndikꞌatzin chake ri israelitas chin ri nimaqꞌij Pascua.

20

Ri rukꞌastajibꞌel ri Jesús

(Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12)

1Kumaj saqer chin ri nabꞌey qꞌij chin ri semana, atoq kꞌa qꞌequꞌ, ri María Magdalena xbꞌa apeꞌ muqun kan ri Jesús, y xutzꞌet chi ri abꞌej achoq chare tzꞌapin kan ruchiꞌ ri jul, elesan e. 2Rijaꞌ juꞌanin xbꞌa apeꞌ ekꞌo ri Simón Pedro y ri discípulo ri tzꞌan ndojowex roma ri Jesús, y xubꞌij chake: ¡Xkikꞌuaj ru-cuerpo ri Ajaw y ma qetaman ta apeꞌ xbꞌeyoꞌox!

3Xeꞌel e ri Pedro y ri jun chik discípulo y xebꞌa apeꞌ muqun kan ri Jesús. 4Chi ekaꞌiꞌ juꞌanin xebꞌa, pero ri jun discípulo más ndan chuwech ri Pedro, y xbꞌeqaqa nabꞌey chuchiꞌ ri jul, 5xlukeꞌ qa chin xtzuꞌun apu pa jul, xutzꞌet chi xe chik ri kꞌul20:5 Jn. 19:40 achoq chare xbꞌir ri Jesús ekꞌo kan chiriꞌ, pero ma xok ta apu chupan ri jul. 6Kꞌateriꞌ xbꞌeqaqa ri Simón Pedro ri xambꞌey kan y xok apu chupan ri jul, y xutzꞌet chi xe chik ri kꞌul achoq chare xbꞌir ri Jesús ekꞌo kan chiriꞌ. 7Xutzꞌet chuqaꞌ ri kꞌul achoq chare xpis rujolon ri Jesús chi ma junan ta kꞌo kikꞌin ri chꞌaqa chik kꞌul, xa jukꞌan chik bꞌusun kan. 8Ja atoq riꞌ ri jun chik discípulo ri xbꞌeqaqa nabꞌey xok apu chuqaꞌ chupan ri jul, y atoq xutzꞌet nojel, xutaqij chi ri Jesús xkꞌastej e chikikajal ri animaꞌiꞌ. 9Porque ri discípulos kꞌajani tikikꞌoxomaj ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios ri ndubꞌij chi rijaꞌ kin ndikꞌastej pe20:9 Sal. 16:10; Is. 53:10; Hch. 2:25-32; 13:34; 1Co. 15:14 chikikajal ri animaꞌiꞌ. 10Y ri kaꞌiꞌ discípulos riꞌ xetzolij apeꞌ ekꞌo ri chꞌaqa chik.

Ri Jesús xuqꞌalajrisaj riꞌ chuwech ri María Magdalena

(Mr. 16:9-11)

11Pero ri María Magdalena xkꞌojeꞌ kan saqil ndoqꞌ chuchiꞌ ri jul, y pa roqꞌej xlukeꞌ qa chin xnachan apu chupan ri jul. 12Y xerutzꞌet kaꞌiꞌ ángeles seq kitziaq, etzꞌuyul apeꞌ xkꞌojeꞌ ri ru-cuerpo ri Jesús, jun tzꞌuyul apeꞌ xliꞌeꞌ ri rujolon y ri jun chik apeꞌ xliꞌeꞌ ri raqen. 13Y ri ángeles xkibꞌij chare ri ixaq: ¿Achike roma ngatoqꞌ? Y rijaꞌ xubꞌij chake: Roma xkikꞌuaj ru-cuerpo ri Wajaw Jesús, y ma wetaman ta apeꞌ xbꞌekiyaꞌ wi.

14Y atoq xubꞌij yan keriꞌ, xuyaꞌ vuelta, xutzꞌet chi chiriꞌ peꞌel apu ri Jesús, pero ri María ma retaman ta chi ja ri Jesús. 15Ri Jesús xubꞌij chare: Ixaq, ¿achike roma ngatoqꞌ? ¿Achike ri ndakanoj?

Pa rutzij ri María ja ri achi ri ndisamej pa qejoj ri ndichꞌaꞌa chare, y romariꞌ xubꞌij chare: Si rat xatukꞌuan ru-cuerpo ri Wajaw Jesús, tabꞌij chuwa apeꞌ xbꞌaꞌayaꞌ wi y riyin nekꞌamaꞌ.

16Ri Jesús xubꞌij chare: ¡María!

Ja atoq riꞌ ri María xuyaꞌ vuelta y pa chꞌabꞌel hebreo xubꞌij: ¡Rabuni! Y riꞌ ndubꞌij tzij, Tijonel.

17Y ri Jesús xubꞌij chare: Ma kanatzꞌen pe, porque kꞌajani kibꞌa e chikaj apeꞌ kꞌo ri Tataꞌaj Dios. Kabꞌiyin apeꞌ ekꞌo ri nu-hermanos,20:17 Sal. 22:22; Mt. 28:10; Ro. 8:29; He. 2:11, 12 tabꞌij chake chi riyin ngibꞌa e apeꞌ kꞌo ri Nataꞌ, ri Itataꞌ chuqaꞌ rix. Rijaꞌ nu-Dios, y i-Dios chuqaꞌ rix.

18Ri María Magdalena xbꞌerutzijoj chake ri discípulos chi xutzꞌet ri Ajaw y xubꞌij chuqaꞌ chake nojel ri xubꞌij ri Ajaw chare.

Ri Jesús nduqꞌalajrisaj riꞌ chikiwech ri discípulos

(Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49)

19Atoq ja ndokoqꞌaꞌ qa ri qꞌij riꞌ, ri nabꞌey qꞌij chin ri semana, ri discípulos kimolon kiꞌ, pero kitzꞌapiloꞌon pe ruchiꞌ ri jay apeꞌ ekꞌo, roma kixibꞌin kiꞌ chikiwech ri achiꞌaꞌ israelitas kꞌo uchuqꞌaꞌ pa kiqꞌaꞌ. Ja atoq riꞌ ri Jesús xbꞌeqaqa, xbꞌepeꞌeꞌ pa kinikꞌajal,20:19 1Co. 15:5 y kereꞌ ruxunaqil kiwech xuyaꞌ: Tikꞌojeꞌ pa iwánima ri uxlanen nduyaꞌ ri Dios.

20Atoq rubꞌiꞌin chik keriꞌ chake, xerukꞌut chikiwech ri sokotajik ekꞌo pa ruqꞌaꞌ y xerukꞌalkꞌaꞌx. Romariꞌ ri discípulos atoq xkitzꞌet20:20 1Jn. 1:1 chi ja ri Ajaw Jesús ri kꞌo kikꞌin, santienta xekikot.20:20 Jn. 16:2221Y ri Jesús xubꞌij chik jumbꞌey chake: Tikꞌojeꞌ uxlanen pa iwánima. Achel ri Tataꞌaj Dios yin rutaqon pe20:21 Is. 61:1 chubꞌanik ri rusamaj, keriꞌ chuqaꞌ riyin ngixinteq20:21 Jn. 17:18 chubꞌanik ri rusamaj rijaꞌ.

22Y atoq rubꞌiꞌin chik keriꞌ, xerupuj ri discípulos y xubꞌij chake: Tikꞌamaꞌ pa iwánima ri Espíritu Santo. 23Ri wineq ri xtikuy kimak rix, kin ndikuyutej ri kimak chuwech ri Dios. Pero ri wineq ri ma xtikuy ta kimak rix, kin ma ndikuyutej ta ri kimak chuwech ri Dios.

Ri Jesús nduqꞌalajrisaj riꞌ chuwech ri Tomás

24Ri Tomás, ri ndibꞌix gemelo chare, jun chikiwech ri kabꞌlajuj discípulos, ma kꞌo ta kikꞌin ri discípulos atoq ri Jesús xbꞌeqaqa chikikajal. 25Romariꞌ ri chꞌaqa chik discípulos xkibꞌij chare: Roj xqatzꞌet ri Ajaw Jesús, xechajeꞌ chare.

Pero rijaꞌ xubꞌij: Si ma xtintzꞌet ta ri taqꞌel ri xkibꞌen ri clavos pa teq ruqꞌaꞌ y ma xtinjuꞌ ta ri ruwiꞌ nuqꞌaꞌ chupan ri taqꞌel riꞌ, y ma xtinjuꞌ ta nuqꞌaꞌ chupan ri sokotajik xerukꞌalkꞌaꞌx, ma jubꞌaꞌ xtintaqij.

26Waqxaqiꞌ qꞌij qꞌaxneq, atoq ri discípulos kimolon chik kiꞌ jumbꞌey y kꞌo yan chik ri Tomás kikꞌin, y maske kitzꞌapin pe ruchiꞌ ri jay, kꞌateꞌ ruwech, kꞌo yan chi apu ri Jesús pa kinikꞌajal.20:26 Jn. 20:19 Y xubꞌij chake: Tikꞌojeꞌ uxlanen pa iwánima.

27Ja atoq riꞌ xubꞌij chare ri Tomás: Tajuꞌ ri ruwiꞌ aqꞌaꞌ chupan re taqꞌel ekꞌo pa nuqꞌaꞌ y kaꞌatzꞌetaꞌ re nuqꞌaꞌ. Tajelesaj pe ri aqꞌaꞌ y tajuꞌ pe apeꞌ kꞌo ri sokotajik xenukꞌalkꞌaꞌx, y ma tabꞌen achel jun ri ma ndutaqij ta chi kꞌo nukꞌaslen, xa kin tataqij pa awánima chi yin kꞌes.

28Ja atoq riꞌ ri Tomás xubꞌij: ¡Ja rat ri Wajaw y ja rat ri nu-Dios!20:28 Sal. 118:28

29Ri Jesús xubꞌij chare: Rat roma xanatzꞌet ndataqij chi kꞌo nukꞌaslen. Kin jabꞌel rokiqꞌij ri nginikitaqij maske ma yin kitzꞌeton ta.20:29 2Co. 5:7; 1P. 1:8

Ri achike roma xtzꞌibꞌex re wuj reꞌ

30Kꞌiy más retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios xerubꞌen ri Jesús chikiwech ri ru-discípulos, pero ma xetzꞌibꞌex ta nojel chupan re wuj reꞌ.20:30 Jn. 21:2531Pero ri retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios ri xetzꞌibꞌex kan chupan re wuj reꞌ, xetzꞌibꞌex chin nditaqij chi ja ri Jesús ri taqon pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit y chi ja rijaꞌ ri Rukꞌajol ri Dios. Y xetzꞌibꞌex chuqaꞌ chin keriꞌ rix ri ngixtaqin,20:31 Jn. 3:15, 16 ndikꞌojeꞌ ikꞌaslen rikꞌin rijaꞌ.

21

Ri Jesús ndukꞌut riꞌ chikiwech wuquꞌ ru-discípulos

1Atoq xbꞌanatej yan nojel riꞌ, ri Jesús xukꞌut chik riꞌ jumbꞌey chikiwech ri discípulos chuchiꞌ ri lago ri ndibꞌix Tiberias chare. Y kereꞌ xbꞌanatej atoq xukꞌut riꞌ chikiwech: 2Kachibꞌilan kiꞌ ri Simón Pedro, ri Tomás ri ndibꞌix gemelo chare, ri Natanael ri aj Caná chin ri rochꞌulew Galilea, ri ekaꞌiꞌ rukꞌajol ri Zebedeo21:2 Mt. 4:21 y ekaꞌiꞌ chik discípulos más, 3ri Simón Pedro xubꞌij chake: Riyin ngibꞌekarun. Y rejeꞌ xkibꞌij chare: Roj chuqaꞌ ngojbꞌa chawij.

Xebꞌa y xeꞌok e pa jun barco, y chupan ri jun aqꞌaꞌ riꞌ nixta jun ker xkikaruj. 4Pero atoq ja ndiseqresan pe, kꞌateꞌ ruwech peꞌel apu ri Jesús chuchiꞌ ri yaꞌ. Pero ri discípulos ma ketaman ta chi ja ri Jesús. 5Y ri Jesús xubꞌij chake: Chꞌuteq walkꞌuaꞌl, ¿kꞌo ker ikarun?21:5 Lc. 24:41-43

Y ri discípulos xkibꞌij chare: Maneq.

6Y ri Jesús xubꞌij chake: Tiyaꞌ qa la yaꞌl tzꞌambꞌel ker pa rikiqꞌaꞌ la barco y ekꞌo ker xkeꞌikaruj.

Romariꞌ ri discípulos xkiyaꞌ kꞌa qa ri yaꞌl tzꞌambꞌel ker pa yaꞌ achel xbꞌix chake, y atoq xkajoꞌ xkelesaj e pa yaꞌ, ma ngetiker ta, porque santienta ker21:6 Lc. 5:4-7 xkiyaꞌ kiꞌ chupan. 7Ja atoq riꞌ ri jun discípulo ri santienta ndojowex roma ri Jesús xubꞌij chare ri Pedro: ¡La ndichꞌaꞌa pe chaqe ja ri Ajaw!

Y ri Simón Pedro xe xrakꞌaxaj chi ja ri Ajaw, kin ja paqiꞌ xukusaj ri rutziaq ruchꞌilon kan chirij y xuroqij pe riꞌ pa yaꞌ y xpuꞌun. 8Pero ri chꞌaqa chik discípulos xepuꞌun pa barco kijekꞌon pe ri yaꞌl nojneq rikꞌin ker. Y ma kin ta nej ebꞌaneq apu pariꞌ ri yaꞌ, xa jun laꞌeq 100 metros. 9Y atoq xebꞌeqaqa chuchiꞌ ri yaꞌ y xeqaqa pa ulew, xkitzꞌet chi kꞌo qꞌaqꞌ bꞌoxon, y pariꞌ ri racheq qꞌaqꞌ kꞌo jun ker saꞌon, y chiriꞌ ekꞌo chuqaꞌ kaxlan wey. 10Ri Jesús xubꞌij chake: Keꞌikꞌamaꞌ pe jujun ker ri kꞌaja xeꞌikaruj pe.

11Ri Simón Pedro xbꞌa y xjoteꞌ ri pa barco y xbꞌerukiraꞌ pe ri yaꞌl, xujekꞌ pe hasta chuchiꞌ ri yaꞌ. Y ri yaꞌl nojneq pe rikꞌin nimaꞌq teq ker. 153 ker ekꞌo pe pa yaꞌl y maske santienta ker ekꞌo pe chupan ri yaꞌl, xa ma xraqꞌachꞌitej ta. 12Ri Jesús xubꞌij chake: Kixámpe y kixwaꞌ.21:12 Hch. 10:41

Y nixta jun chikikajal ri discípulos xukowij riꞌ chin ta xukꞌutuj razón chare achike rijaꞌ, porque ketaman chi ja ri Ajaw. 13Ja atoq riꞌ ri Jesús xjel apu y xutzꞌen rujachik ri kaxlan wey chake, y keriꞌ chuqaꞌ xubꞌen rikꞌin ri ker.

14Y ja rox mul21:14 Jn. 20:19, 26 rikꞌin reꞌ xukꞌut riꞌ ri Jesús chikiwech ri ru-discípulos, xe jampeꞌ xkꞌastajbꞌex pe chikikajal ri animaꞌiꞌ.

Ri xubꞌij ri Jesús chare ri Pedro

15Atoq xekolaj yan konojel, ri Jesús xubꞌij chare ri Simón Pedro: Rat Simón ri rukꞌajol ri Juan, ¿nganawojoꞌ más ke chikiwech konojel reꞌ? Y ri Pedro xubꞌij: Jaꞌn, Ajaw, rat awetaman chi ngatinwojoꞌ.

Y ri Jesús xubꞌij chare: Kaꞌayuqꞌuj ri alaj teq nukarneꞌl.

16Y ri Jesús xubꞌij chik chare ri Pedro: Rat Simón ri rukꞌajol ri Juan, ¿nganawojoꞌ? Y ri Pedro xubꞌij: Jaꞌn, Ajaw, rat awetaman chi ngatinwojoꞌ.

Y ri Jesús xubꞌij: Kaꞌayuqꞌuj ri nukarneꞌl.21:16 1P. 5:2, 3

17Y pa rox mul ri Jesús xubꞌij chare ri Pedro: Rat Simón rukꞌajol ri Juan, ¿nganawojoꞌ?

Y ri Pedro xpuꞌun bꞌis pa ránima, roma ja rox mul rikꞌin riꞌ, ri Jesús ndubꞌij chare si qetzij ndirajoꞌ, y ri Pedro xubꞌij: Ajaw, rat nojel awetaman.21:17 Jn. 16:30 Rat awetaman chi ngatinwojoꞌ.

Y ri Jesús xubꞌij chik chare: Kaꞌayuqꞌuj ri nukarneꞌl.21:17 He. 13:20; 1P. 2:2518Kin qetzij nibꞌij chawa: Atoq kꞌa rat más kꞌajol, ayon chawech xaxim apan y xa apejeꞌ na xawojoꞌ xabꞌa, kin xabꞌa wi. Pero atoq xkarijix, xa ngaꞌarikꞌ ri aqꞌaꞌ y xa jun chik ri ndiximo apan y ngarukꞌuaj apeꞌ ma ndawojoꞌ ta ngabꞌa.

19Keriꞌ xubꞌij ri Jesús chin xuqꞌalajrisaj achike chi kamik xtukꞌulwachij ri Pedro chin nduyaꞌ ruqꞌij ri Dios rikꞌin ri rukamik. Y atoq ri Jesús rubꞌiꞌin chik nojel reꞌ, xubꞌij chare ri Pedro: Kanawoqaj.

Ri discípulo ri tzꞌan ndojowex roma ri Jesús

20Y atoq ri Pedro xuyaꞌ vuelta, xutzꞌet pe chi bꞌaneq e chikij ri jun discípulo tzꞌan ndojowex roma ri Jesús. Y riꞌ ja ri discípulo ri xraqꞌeꞌ apu chorukꞌuꞌx21:20 Jn. 13:23, 25 ri Jesús y kereꞌ xukꞌutuj razón chare: ¿Achike ri xtijacho e awichin? 21Y atoq ri Pedro xutzꞌet ri discípulo riꞌ, xubꞌij chare ri Jesús: Ajaw, la jun laꞌ ¿achike xtebꞌanatej rikꞌin?

22Y ri Jesús xubꞌij chare ri Pedro: Si riyin xtinwojoꞌ chi rijaꞌ kꞌa kꞌes atoq nginuqaqa chik jumbꞌey, maneq a-cuenta rat chare. Ri ndikꞌatzin chi ndabꞌen rat, kanawoqaj.

23Re jun tzij reꞌ, xbꞌa rutzijol chikikajal ri hermanos, y ndikibꞌilaꞌ chi ri jun discípulo riꞌ ma ndiken ta. Pero ri Jesús ma xubꞌij ta chi ma ndiken ta, xaxe xubꞌij: Si riyin xtinwojoꞌ chi rijaꞌ kꞌa kꞌes atoq nginuqaqa chik jumbꞌey,21:23 Mt. 16:27; 25:31; Ap. 3:11 maneq a-cuenta rat chare.

24Y ja discípulo riꞌ ri ndiyoꞌon rutzijol nojel reꞌ, y rutzꞌibꞌan chuqaꞌ nojel ri kꞌo chupan re wuj reꞌ, y kin qetaman chi qetzij21:24 Jn. 19:35 ri ruyoꞌon kan rutzijol chupan.

25Y kꞌa kꞌo santienta achike xerubꞌanalaꞌ ri Ajaw Jesús, y xa ta xetzꞌibꞌex chi jujun chi jujun chuwech wuj,21:25 Jn. 20:30 riyin ninojij chi ma ndubꞌen ta ri rochꞌulew chin ngeyakeꞌ ri wuj riꞌ.