Ri wuj rutzꞌibꞌan kan ri Santiago

1

Ri Santiago nduteq ruxunaqil kiwech ri hermanos

1Riyin Santiago, rusamajel ri Dios y rusamajel ri Ajaw Jesucristo, nitzꞌibꞌaj e re wuj reꞌ chiwa rix ri kiy-kimam kan ri kabꞌlajuj1:1 Hch. 26:7 rukꞌajol ri Israel ri ikiran iwiꞌ chuwech ri rochꞌulew. Niteq e ruxunaqil iwech.

Ri kochꞌonik kꞌiy utz ndukꞌen pe

2Hermanos, santienta tikikot iwánima atoq ngixtojtobꞌex rikꞌin jalajaj ruwech kꞌayew pa ikꞌaslen. 3Porque rix iwetaman chi atoq rix qꞌaxneq chik chupan ri kꞌayew riꞌ, y nditzꞌetetej chi qetzij kuqul ikꞌuꞌx1:3 1P. 1:7 rikꞌin ri Dios, riꞌ ndubꞌen chiwa chi más ngixkochꞌon.1:3 Ro. 5:34Pero ma tikꞌis qa ri kochꞌonik iwikꞌin, porque kꞌiy utz ndukꞌen pe chare ri ikꞌaslen, y keriꞌ ngixkꞌiy chiraqen ri Ajaw, ngixok nojel ri ndirajoꞌ ri Dios chi ngixok,1:4 Mt. 5:48 y ma jun ri man ta tzꞌaqet pa ikꞌaslen.

5Y si kꞌo jun chiꞌikajal ri maneq ok runojibꞌal, tukꞌutuj nojibꞌel chare ri Dios,1:5 1R. 3:9; Pr. 2:3; Jn. 15:7 y kin xtiyoꞌox wi pe chare. Porque ri Dios nduyaꞌ nojibꞌel chake konojel ri ngekꞌutun chare, ma ndukꞌekꞌej ta y ma nabꞌey ta ndukꞌusalaꞌ tzij pa ruwiꞌ ri ndikꞌutun, y kꞌaja ta riꞌ xtuyaꞌ. 6Pero ri ndikꞌutun nojibꞌel chare ri Dios, ndikꞌatzin chi kuqul rukꞌuꞌx chi ndiyoꞌox chare ri ndukꞌutuj.1:6 Mt. 21:21 Porque si rikꞌin kakaꞌ rukꞌuꞌx ndukꞌutuj, rijaꞌ xa achel jun rubꞌolqot ri mar, ri ndukꞌuꞌex kelaꞌ, ndukꞌuꞌex kelaꞌ roma ri kaqiqꞌ. 7Ri kakaꞌ rukꞌuꞌx ndukꞌutuj nojibꞌel chare ri Ajaw, ma tunojij chi ndiyoꞌox pe chare ri ndukꞌutuj. 8Porque ri keriꞌ ndubꞌen, jun wi achike ndunojij kami, y jun wi achike ndunojij chuwaꞌq, y keriꞌ ndubꞌen rikꞌin nojel.

9Ri hermano ri maneq ok ruchajin, tikikot, porque bꞌanun chare roma ri Dios chi kin kꞌo ruqꞌij.1:9 Mt. 23:1210Y ri hermano bꞌeyon tikikot chuqaꞌ, roma rukꞌoxoman chi ndikꞌatzin nduqasaj riꞌ chuwech ri Ajaw. Porque ri bꞌeyon xa achel rukontzꞌijal qꞌayis ri ma chin ta jumul ndikꞌojeꞌ.1:10 Is. 40:6-8; 1P. 1:2411Porque atoq ndel pe ri qꞌij y nduyaꞌ pe ruchuqꞌaꞌ, ndichaqiꞌj qa ri qꞌayis, y ri rukontzꞌijal nditzaq e, y nojel ri rex ok nditzuꞌun xa ndikꞌis qa. Keriꞌ chuqaꞌ ndibꞌanatej rikꞌin ri rukꞌaslen ri ndubꞌen bꞌeyomal, xa ndikꞌis qa.

12Kin jabꞌel roruqꞌij ri ndikochꞌon ri kꞌayew1:12 Mt. 5:11, 12; He. 10:32 nduqꞌasaj, porque atoq xukachꞌ yan, nditzꞌetetej chi qetzij kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, y ndiyoꞌox chare jun nimalej rajel-rukꞌexel1:12 2Ti. 4:8; 1P. 5:4; Ap. 2:10 y riꞌ ja ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta, ri rusujun ri Dios chake ri ngeꞌojowan richin. 13Atoq jun nditaqchiꞌix chin ndubꞌen itzel teq achike, ma tubꞌij chi ja ri Dios nditaqchiꞌin richin, porque ri Dios ma ngerutaqchiꞌij ta ri wineq chin ndikibꞌen itzel teq achike, nixta rijaꞌ nditaqchiꞌix chin ndubꞌen itzel teq achike. 14Atoq jun nditaqchiꞌix chin ndubꞌen itzel teq achike, xa ja ri itzel ri ngerurayij pa ránima1:14 Mt. 5:28 ri nditaqchiꞌin richin, y jariꞌ ndukꞌuan richin chin ndubꞌen mak. 15Y atoq jun wineq nduyaꞌ qꞌij chare ri itzel teq rayinik chi ndubꞌen qa ruxeꞌ pa ránima, ndeꞌalex pe ri mak1:15 Sal. 7:14 y atoq ri mak kꞌiyineq chik pa rukꞌaslen, kamik ndukꞌen pe1:15 Ro. 5:12 chare.

16Hermanos ri tzꞌan ngixinwojoꞌ, ma tichꞌakatij qa iwiꞌ. 17Chikaj rikꞌin ri Dios pataneq nojel ri utzulej teq achike y nojel ri loqꞌolej teq sipanik. Ja rijaꞌ bꞌanayon kichin nojel ri chꞌumilaꞌ ri ndujalalaꞌ riꞌ ri luz ndikiyaꞌ, pero rijaꞌ ma jumbꞌey ndijalatej ruwech1:17 Nm. 23:19; Mal. 3:6 y maneq qꞌequꞌ rikꞌin. 18Y roma keriꞌ xrajoꞌ rijaꞌ, xuyaꞌ ri aj chikaj kꞌaslen chaqe, roma xqataqij ri utzulej teq tzij chin kolotajik ri ndichꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri qetzij. Y keriꞌ xojok achel ri nabꞌey teq ruwech tikoꞌ1:18 Jer. 2:3; Ap. 14:4 ri ngechꞌup chin ngesuj chuwech.

Tiqabꞌanaꞌ pa qakꞌaslen ri ndubꞌij ri rutzij ri Dios

19Hermanos ri tzꞌan ngixinwojoꞌ, tikꞌuxlaꞌaj ri nibꞌij chiwa: Rix iwonojel tiwakꞌaxaj utz-utz nabꞌey ri ndibꞌix chiwa, ma xetal paqiꞌ titzolij ruwech jun tzij y ma chaꞌanin paqiꞌ tipuꞌun iwoyowal1:19 Pr. 14:29 pa ruwiꞌ jun achike. 20Porque ri wineq ri xe oyowal koma, ma ngetiker ta ndikikꞌuaj jun chojmilej kꞌaslen chuwech ri Dios. 21Romariꞌ, tiwelesaj e pa ikꞌaslen nojel ri ndichꞌabꞌaqrisan richin y nojel ri itzel teq achike kꞌo pa iwánima. Tiqasaj iwiꞌ chuwech ri Dios chunimaxik ri rutzij tikon kan pa iwánima, porque ri utzulej teq tzij riꞌ kꞌo ruchuqꞌaꞌ chin ngixrukal.1:21 Ro. 1:16

22Pero ma xe tiwakꞌaxaj ri utzulej teq tzij tzijon chiwa, xa kin tibꞌanaꞌ pa ikꞌaslen ri ndubꞌij,1:22 Ro. 2:13 porque si ma ke ta riꞌ ndibꞌen, xa iyon chiwech ndichꞌakatij qa iwiꞌ. 23Porque si jun wineq xe ndirakꞌaxaj ri rutzij ri Dios y ma ndubꞌen ta ri ndubꞌij ri tzij riꞌ,1:23 Mt. 7:26 xa achel jun wineq ri ndutzꞌet ruwech pa jun espejo. 24Atoq xutzꞌet yan riꞌ pa espejo y ndibꞌa, ja paqiꞌ ndumestaj qa achike rubꞌanun ri ruwech. 25Pero ri ma ndumestaj ta ri tzij rakꞌaxan pe y jumul ruyoꞌon pa cuenta ri ndubꞌij ri chojmilej teq tzij ri elesayon richin chuxeꞌ ruchuqꞌaꞌ ri mak, y jumul ndutij ruqꞌij ndubꞌen ri ndubꞌij ri utzulej teq tzij riꞌ, ri jun riꞌ kin jabꞌel roruqꞌij1:25 Jn. 13:17 rikꞌin nojel ri ndubꞌen pa rukꞌaslen.

26Si kꞌo jun ndunojij chi qetzij runiman ri Ajaw, pero xa ma nduqꞌet ta riꞌ rikꞌin ri ngerubꞌilaꞌ,1:26 Stg. 3:2 xa ruyon chuwech nduchꞌakatij qa riꞌ, y ma qetzij ta ri ndunojij chi runiman ri Ajaw. 27Porque chuwech ri Tataꞌaj Dios, ri qetzij runiman rijaꞌ, ma jun itzel pa rukꞌaslen,1:27 Is. 1:16, 17 xa kin chꞌajchꞌaj y kereꞌ ndubꞌanalaꞌ: Ngerutoꞌ ri mebꞌaꞌ teq akꞌolaꞌ y ri malkaꞌ teq ixoqiꞌ chupan ri kꞌayew ndikiqꞌasaj, y ndubꞌen cuenta ri rukꞌaslen chin ma nduchꞌabꞌaqrisaj ta riꞌ rikꞌin ri itzel teq achike ndusuj ri rochꞌulew.

2

Junan kiwech keqatzꞌetaꞌ ri wineq

1Nu-hermanos, rix ri itaqin ri Qajaw Jesucristo ri kin nimalej ruqꞌij,2:1 1Co. 2:8; Fil. 2:9 nibꞌij chiwa chi ma utz ta chi ngeꞌichaꞌ kiwech2:1 Lv. 19:15; Dt. 1:17; 16:19 wineq. 2Porque si apeꞌ imolon iwiꞌ pa rubꞌiꞌ ri Dios, ndeqaqa jun achi rukusan jabꞌel teq tzieq, y chi ruwiꞌ ruqꞌaꞌ rukusan anillo bꞌanun chare qꞌanapueq, y ndeqaqa chuqaꞌ jun achi ri maneq ok ruchajin y jarajaj teq tzieq rukusan, 3rix ja ri achi ri rukusan jabꞌel teq tzieq utz nditzꞌet ruwech y kereꞌ ndibꞌij chare: Katzꞌuyeꞌ chireꞌ chupan re jabꞌel tzꞌuyubꞌel reꞌ. Pero chare ri achi maneq ok ruchajin, kereꞌ ndibꞌij: Rat kapeꞌeꞌ na chiriꞌ, o katzꞌuyeꞌ chireꞌ pa ulew chiwaqen. 4Atoq keriꞌ ndibꞌen, ndiqꞌalajin chi ngeꞌichaꞌ kiwech wineq, y xa ngixok qꞌatoy teq tzij ri rix ukꞌuan roma itzel teq noꞌoj, porque ma junan ta kiwech ngeꞌitzꞌet ri wineq.

5Nu-hermanos ri tzꞌan ngixinwojoꞌ, tiwakꞌaxaj re nibꞌij chiwa: Ri Dios eruchaꞌon ri maneq ok kichajin2:5 Lc. 6:20 chochꞌulew chin ndikitaqij rijaꞌ, y riꞌ kin nimalej bꞌeyomal, y eruchaꞌon chuqaꞌ chin ngeꞌok pa ru-reino ri Dios, reino ri sujun chake konojel ri ngeꞌojowan richin. 6Pero rix maneq keqalen2:6 1Co. 11:22 ndibꞌen chake ri maneq ok kichajin. ¿Ma nduqaqa ta kꞌa chiꞌikꞌuꞌx chi ja ri bꞌeyomaꞌ ri ngixkiyaꞌ pa kꞌayew chin ngewaꞌ chiwij, y ja chuqaꞌ ri bꞌeyomaꞌ ri rix kijororen ngixkikꞌuaj pa qꞌatbꞌel tzij chin ndikiqꞌabꞌaj tzij chiwij? 7¿La ma ja ta kꞌa ri bꞌeyomaꞌ ri ngeyoqꞌon rubꞌiꞌ ri Ajaw, bꞌiꞌaj ri xsikꞌix pa iwiꞌ chin xixok richin?

8Rix kin utz ndibꞌen, si qetzij ndibꞌen cumplir ri ley ruyoꞌon ri Rey Dios, ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij y kereꞌ ndubꞌij: Kaꞌawojoꞌ ri wineq2:8 Lv. 19:18; Mt. 22:39 achel ndawojoꞌ awiꞌ rat. Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. 9Pero si rix ngeꞌichaꞌ kiwech wineq, mak ngixtajin rikꞌin. Y kin rukꞌulun ndiqaqa pa iwiꞌ ri castigo nduyaꞌ ri Dios, porque rix qꞌajoy tzij chin ri ru-ley ri Dios. 10Porque si jun ndubꞌen nojel ri ndubꞌij chupan ri ley, pero nduqꞌej jun chikiwech ri mandamientos, riꞌ ndubꞌen chare ri jun riꞌ, chi ndok qꞌajoy tzij chin nojel ri mandamientos.2:10 Dt. 27:26; Mt. 5:19; Gá. 3:1011Porque ri Dios kereꞌ rubꞌiꞌin kan: Ma takanoj rukꞌexel ri achoq ikꞌin rat kꞌulan.2:11 Dt. 5:18; Mt. 5:27, 28 Y xubꞌij kan chuqaꞌ: Ma kakamisan.2:11 Ex. 20:13 Si jun ma rukanon ta rukꞌexel ri achoq ikꞌin kꞌulan, pero ndikamisan, ri jun riꞌ okuneq jun qꞌajoy tzij chin ri ley. 12Romariꞌ, tichajij iwiꞌ rikꞌin ri ndibꞌij y ri ndibꞌen, porque kin ja ri utzulej teq tzij ri elesayon pe iwichin chuxeꞌ ruchuqꞌaꞌ ri mak, jariꞌ ri xtikusex chiwij chin ndiqꞌat tzij pa iwiꞌ. 13Porque si jun wineq ma ndupoqonaj ta kiwech wineq, ma ndijoyowex ta chuqaꞌ ruwech rijaꞌ chupan ri qꞌij atoq ri Dios nduqꞌet tzij pa kiwiꞌ ri wineq.2:13 Mt. 6:15; Mr. 11:26 Pero ri ndipoqonan, kin xtijoyowex ruwech chupan ri qꞌij riꞌ.

Ri rutaqin ri Ajaw ndikꞌatzin ndubꞌen ri utz

14Nu-hermanos, ¿kꞌo kami reqalen si jun ndubꞌij chi rutaqin ri Ajaw, pero ma ndubꞌen ta ri utz chake chꞌaqa chik? ¿La ndikolotej kami ri jun riꞌ, roma xe ok ndubꞌij chi rutaqin ri Ajaw? 15Tiqabꞌij na kꞌa chi kꞌo jun hermano o jun hermana ri maneq chi ok kitziaq ndikikusaj, y maneq chuqaꞌ achike ndikikꞌux qꞌij-qꞌij, 16y si jun chiꞌikajal rix kereꞌ ndubꞌij e chake: ¡Man ta jun achike xtikꞌulwachij pa bꞌey! ¡Tikusaj yan chik pimilej itziaq y tiwilij yan chik utz-utz iwiꞌ! Pero ma nduyaꞌ ta e2:16 1Jn. 3:17, 18 ri ndikꞌatzin chake chin ndikiqꞌasaj ri kikꞌaslen, ¿achike ndikꞌatzin ri tzij ndubꞌij e chake? 17Keriꞌ chuqaꞌ ri ndibꞌiꞌin chi rutaqin ri Ajaw, pero ma ndubꞌen ta ri utz chin ngerutoꞌ chꞌaqa chik, xa ma jun reqalen ndubꞌij chi rutaqin ri Ajaw.

18Naq xa kꞌo jun ri kereꞌ xtibꞌiꞌin chuwa: Riyin nutaqin ri Ajaw, jakꞌa rat ndabꞌen ri utz chake chꞌaqa. Chare ri jun riꞌ, kereꞌ nibꞌij: Rat ndabꞌij chi ataqin ri Ajaw, pero ma ndabꞌen ta ri utz chake chꞌaqa. Takꞌutuꞌ kꞌa chinuwech achike modo chi qetzij ataqin ri Ajaw, si ma ndabꞌen ta ri utz. Y riyin nikꞌut chawech chi qetzij nutaqin ri Ajaw rikꞌin ri utz nibꞌen chake chꞌaqa chik. 19Rat ataqin chi ri Dios xe jun. ¡Kin utz chi keriꞌ ndataqij! Pero hasta ri itzel teq espíritu ndikitaqij chi ri Dios xe jun, y romariꞌ kin ngebꞌarbꞌot chi xibꞌriꞌil. 20Rat xa rat achel jun wineq ri maneq runoꞌoj keriꞌ. Takꞌoxomaj kꞌa chi ma jun utz ndukꞌen pe chawa si xaxe ok ndabꞌij chi ataqin ri Ajaw, y ma ndabꞌen ta ri utz chake chꞌaqa chik.2:20 Gá. 5:621Tiqakꞌuxlaꞌaj kꞌa ri xubꞌen ri qatit-qamamaꞌ Abraham2:21 Gn. 22:9 ojer. Rijaꞌ xutaqij ri xubꞌij ri Dios chare porque xusuj ri rukꞌajol Isaac pariꞌ jun altar, romariꞌ ri Dios xubꞌen chare chi nixta jun rumak xreqalej. 22Rikꞌin reꞌ, ndiqatzꞌet chi ri Abraham qetzij xutaqij ri Ajaw,2:22 He. 11:17 y rikꞌin ri xubꞌen chunimaxik ri Dios, kin tzꞌaqet wi pa ránima chi rutaqin ri Ajaw. 23Y rikꞌin riꞌ, xbꞌanatej ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios pa ruwiꞌ ri Abraham, ri kereꞌ ndubꞌij: Ri Abraham xutaqij ri xbꞌix chare roma ri Dios, y romariꞌ ri Dios xubꞌen chare chi nixta jun rumak xreqalej.2:23 Gn. 15:6 Y ndubꞌij chuqaꞌ ri rutzij ri Dios chi ri Abraham ramígo ri Dios.2:23 2Cr. 20:7; Is. 41:8

24Rikꞌin riꞌ ndiqatzꞌet chi jun wineq ma xe ta ok roma ndubꞌij chi rutaqin ri Ajaw, kin ja ta romariꞌ nixta jun rumak reqalen chuwech ri Dios, xa kin ndikꞌatzin chuqaꞌ ndubꞌen ri utz ri ndirajoꞌ ri Dios. 25Keriꞌ chuqaꞌ ri Rahab2:25 Jos. 2:1 ri ixaq ri xukꞌayilaꞌ riꞌ chake achiꞌaꞌ ojer, nixta jun rumak xreqalej chuwech ri Dios, porque xerewaj pa rachoch ri ekaꞌiꞌ achiꞌaꞌ etaqon e chin ndekitzꞌetaꞌ chilaqꞌel ri tinamit Jericó, y xeruteq pa jun chik bꞌey chin xeꞌanimej. 26Romariꞌ ri rukꞌuꞌx ri qabꞌiꞌin pe jareꞌ: Si jun ndubꞌij chi rutaqin ri Ajaw, pero ma ndubꞌen ta ri utz chake chꞌaqa chik, xa ma jun reqalen ndubꞌij chi rutaqin ri Ajaw. Xa achel jun cuerpo kamineq, y maneq chik ri ránima.

3

Tiqaqꞌataꞌ qiꞌ chuwech ri tzij ngeqabꞌilaꞌ

1Nu-hermanos, ma ekꞌiy chiꞌikajal rix tirayij ngixok tijonelaꞌ3:1 Mt. 23:8 kichin ri hermanos, porque si ma ndiqabꞌen ta ri ndiqakꞌut, más kꞌiy castigo nduyaꞌ ri Dios chaqe atoq nduqꞌet tzij pa qawiꞌ. 2Porque roj qonojel3:2 1R. 8:46; Pr. 20:9; Ec. 7:20 kꞌiy mul ma ja ta ri ndiqabꞌen, y ngeqabꞌij tzij ri ndubꞌen chake chꞌaqa chi ma utz ta ndikinaꞌ chare, pero si kꞌo jun ri ma ndisach ta rikꞌin ri tzij ngerubꞌilaꞌ,3:2 Mt. 12:37; 1P. 3:10; 1Jn. 1:8 ri rukꞌaslen ri jun riꞌ kin ja achel ri ndirajoꞌ ri Dios, y nditiker chuqaꞌ nduqꞌet riꞌ chikiwech ri itzel teq achike. 3Atoq ndiqayaꞌ freno pa ruchiꞌ jun kej, chin ndunimaj qatzij ndiqabꞌen keriꞌ chare, y keriꞌ apejeꞌ na ri ndiqajoꞌ, ngojtiker ndiqakꞌuaj ri kej. 4Tiyaꞌ cuenta chuqaꞌ chare ri ngebꞌanatej kikꞌin ri barcos, maske kin enimaꞌq y ngenimox roma kaqiqꞌ ri santienta ruchuqꞌaꞌ, pero ri barcos riꞌ, xa rikꞌin jun wíta timón ngesamajix koma ri achiꞌaꞌ ukꞌuayon kichin, y xa apejeꞌ na ndikajoꞌ rejeꞌ, ngetiker ngekikꞌuaj. 5Achel chuqaꞌ jun chꞌuti racheq qꞌaqꞌ nditiker ndubꞌen chare jun liꞌaj komon cheꞌ chi ndijina pe, ja chuqaꞌ keriꞌ ri qaqꞌ, porque ri qaqꞌ maske xa jun chꞌuti ruwachinel ruqꞌa-raqen ri qa-cuerpo, rikꞌin ri tzij ngerubꞌilaꞌ nditiker ngojrunim chupan kꞌiy achike.3:5 Sal. 73:8, 96Ri qaqꞌ achel jun qꞌaqꞌ keriꞌ, porque ri qaqꞌ kin jun kꞌisoy ruqꞌij kꞌiy achike.3:6 Mt. 15:11; Mr. 7:15, 20, 23 Rikꞌin ri qaqꞌ ngojtiker ndiqabꞌij nojel ruwech itzel teq achike. Y maske xa jun chꞌuti ruwachinel ruqꞌa-raqen ri qa-cuerpo, nduchꞌabꞌaqrisaj nojel ri qakꞌaslen, y ndikusex roma ri itzel ri rajawal ri infierno chin ndiqakꞌis kiqꞌij wineq y chin chuqaꞌ ndikꞌis ruqꞌij ri qakꞌaslen roj. 7Ri jalajaj teq kiwech chikap, achel ri aj xikꞌ teq chikap, ri kumatziꞌ y ri chikap ekꞌo pa mar, kin ebꞌanun pe amansar koma ri wineq chochꞌulew. 8Pero nixta jun wineq nditiker ndubꞌen amansar ri raqꞌ. Ri qaqꞌ xa kin itzel wi, y nixta jun nditiker nduqꞌet riꞌ chuwech ri raqꞌ. Ri qaqꞌ kin achel jun kumetz ri rukꞌuan veneno pa ruchiꞌ y ri veneno riꞌ ndukꞌen pe kamik. 9Rikꞌin ri qaqꞌ, ndiqayaꞌ ruqꞌij ri Qajaw y Qatataꞌ Dios, y rikꞌin chuqaꞌ ri qaqꞌ ngeqabꞌilaꞌ mal teq tzij chikij wineq ri bꞌanun chake roma ri Dios chi ngetiker ngenojin achel ndinojin rijaꞌ.3:9 Gn. 1:26; 5:1; 9:6; 1Co. 11:710Riꞌ kaꞌiꞌ ruwech qatzij ndubꞌij tzij chi pa qachiꞌ ngeꞌel pe utzulej teq tzij y ngeꞌel pe chuqaꞌ itzel teq tzij. Nu-hermanos, ma utz ta ndiqabꞌij itzel teq tzij chikij wineq. 11Porque chupan jun alaxbꞌel yaꞌ ma kaꞌiꞌ ta ruwech yaꞌ ri ndalex pe, ma ndalex ta pe raxyaꞌ y kꞌayilej yaꞌ. 12Nu-hermanos, rix iwetaman chi jun mata higo ma nduwachij ta aceitunas, y jun raqen uva ma nduwachij ta higos. Keriꞌ chuqaꞌ pa jun alaxbꞌel yaꞌ ma ndalex ta pe raxyaꞌ y chuqaꞌ tzayilej yaꞌ.

Ri nojibꞌel pataneq rikꞌin ri Dios

13Si chiꞌikajal rix kꞌo jun ri ruchajin nojibꞌel y kin kꞌes runoꞌoj, tukꞌutuꞌ kꞌa chi keriꞌ rikꞌin rukꞌuaxik jun chojmilej kꞌaslen, y rikꞌin chuqaꞌ ngerubꞌanalaꞌ3:13 Gá. 6:3, 4 ri utz chake chꞌaqa chik. Keriꞌ tubꞌanaꞌ rikꞌin jun ránima ri ukꞌuan roma ri nojibꞌel pataneq rikꞌin ri Dios, ri ndibꞌanun chare chi ma nim ta ngerunaꞌ chare. 14Pero si rix ndikꞌayir qa ri iwánima chirij jun roma utz rubꞌanun, y chuqaꞌ ndiwojoꞌ chi xaxe rix ngixyoꞌox pa cuenta, si keriꞌ ndibꞌanalaꞌ, ma tinimrisaj iwiꞌ, porque rikꞌin riꞌ, ndiqꞌalajin chi xa rix tzꞌukuy aqꞌ chirij ri qetzij. 15Ma tibꞌij chi kꞌo inojibꞌal, porque jun nojibꞌel keriꞌ, ma pataneq ta rikꞌin ri Dios, xa aj rochꞌulew, xa kichin wineq y xa rikꞌin ri itzel pataneq wi. 16Porque si itzel ndinaꞌ chare chirij jun roma utz rubꞌanun, y ndiwojoꞌ chi xaxe rix ngixyoꞌox pa cuenta, rikꞌin ri keriꞌ ndibꞌen, nditzꞌukutej pe oyowal y nojel ruwech itzel achike. 17Pero ri wineq ri kichajin ri nojibꞌel pataneq rikꞌin ri Dios,3:17 1Co. 2:6, 7 kin qetzij chi kikꞌuan jun chꞌajchꞌaj kꞌaslen, ndikiqꞌet kiꞌ chuwech ri oyowal, utz kinoꞌoj ndikibꞌen chake chꞌaqa chik, chaj ndikikꞌuaj kiꞌ kikꞌin chꞌaqa chik, ngepoqonan y jabꞌel ngetoꞌon, ma ngekichaꞌ ta kiwech wineq, y ma kaꞌiꞌ ta kipalej. 18Y ri ndikitij kiqꞌij chi ndikꞌojeꞌ uxlanen pa kánima ri wineq,3:18 Mt. 5:9 ngekitoꞌ ri wineq chin ndikikꞌuaj jun chojmilej kꞌaslen ri ndukꞌen pe uxlanen chikikajal konojel.

4

Ri bꞌaneq kánima chirij ri itzel teq achike, eyakatajneq chirij ri Dios

1¿Achike kꞌa ri ndibꞌanun chiwa chi itzel nditzꞌet iwiꞌ chiwech chin ngeꞌibꞌen kakaj y nimaꞌq teq oyowal? Ri ndibꞌanun keriꞌ chiwa, ja ri itzel teq rayinik kꞌo pa iwánima,4:1 1P. 2:11 ri ndikajoꞌ ngixkiyaꞌ chuxeꞌ ri kuchuqꞌaꞌ. 2Rix ngixjamem chirij kꞌiy achike, pero roma ma ndiwil ta, hasta ngixkamisan,4:2 1Jn. 3:15 y itzel ndinaꞌ chare roma utz rubꞌanun jun chik, y roma ma ngixtiker ta ndiwil ri ndiwojoꞌ, ndibꞌanalaꞌ kakaj y nimaꞌq teq oyowal chiwech. Rix maneq iwikꞌin ri ndiwojoꞌ, porque ma ndikꞌutuj ta chare ri Dios. 3Y atoq rix ndikꞌutuj jun achike chare ri Dios, rijaꞌ ma nduyaꞌ ta pe chiwa, porque ma ndikꞌutuj ta chin ndibꞌen ri utz, xa chin ndibꞌanalaꞌ ri itzel teq achike ndirayilaꞌ. 4¡Rix ma xe ta chare ri Dios iyoꞌon ri iwánima! ¿La ma iwetaman ta kꞌa si ndibꞌa iwánima chirij ri ndusuj ri rochꞌulew,4:4 1Jn. 2:15 rix yakatajneq chirij ri Dios? Romariꞌ konojel ri ndibꞌa kánima chirij ri ndusuj ri rochꞌulew, kin eyakatajneq chirij ri Dios. 5Ma tinojij rix chi maneq reqalen ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios ri kereꞌ ndubꞌij: Ri Dios santienta ndirajoꞌ ri espíritu ri ruyoꞌon chaqe. Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. 6Pero ri Dios ngojrutoꞌ más rikꞌin ri nimalej ru-favor ruyoꞌon pa qawiꞌ, achel ndubꞌij chupan ri rutzij: Ri Dios ma ndukꞌen ta apu kiwech ri ndikinimrisalaꞌ kiꞌ, pero nduyaꞌ ri ru-favor4:6 Pr. 3:34; Is. 54:7, 8; 1P. 5:5 pa kiwiꞌ ri ndikiqasaj kiꞌ chuwech. Keriꞌ tzꞌibꞌan kan. 7Romariꞌ, kin tijachaꞌ iwiꞌ pa ruqꞌaꞌ ri Dios. Ma tiyaꞌ lugar chare ri itzel chi ngixrutaqchiꞌij,4:7 Ef. 4:27; 6:11; 1P. 5:8 y keriꞌ ri itzel ndanimej e y ngixruyaꞌ kan. 8Kixjel apu rikꞌin ri Dios,4:8 Gn. 18:22, 23; 2Cr. 15:2; Sal. 73:28; 145:18; Is. 55:6, 7 y ri Dios kin xtijel pe iwikꞌin rix.4:8 Os. 6:1, 2; Zac. 1:3; Mal. 3:7 ¡Rix aj mak, tichojmirisaj ri ikꞌaslen! ¡Y rix ri ndiwojoꞌ ndiyaꞌ ruqꞌij ri Dios, pero xa ndibꞌanalaꞌ chuqaꞌ itzel teq achike, tichꞌajchꞌojrisaj kꞌa ri iwánima! 9¡Kixbꞌison, tiqꞌaxa iwánima y kixoqꞌ roma ri imak! ¡Rix ri ngixtzeyaj roma ri itzel teq achike ngeꞌibꞌanalaꞌ, titzꞌamaꞌ oqꞌej, y rix ri ndikikot ri iwánima roma ri itzel teq achike ngeꞌibꞌanalaꞌ, kixbꞌison! 10Tiqasaj iwiꞌ chuwech ri Ajaw, y rijaꞌ kin xtunimrisaj iqꞌij.4:10 1P. 5:6

11Hermanos, riyin nibꞌij chiwa chi ma utz ta ngixwalal chirij jun chik.4:11 Mt. 7:1 Ri ndiwalal chirij jun hermano, o ndubꞌij chi ma ja ta ri ndajin rikꞌin, xa kin chirij ri ley chin ri Dios ndiwalal y ndubꞌen chi ri ley maneq reqalen. Y si jun maneq reqalen ndubꞌen chare ri ru-ley ri Dios, xa ma ndunimaj ta ri ley. Pa rukꞌexel riꞌ, xa ndeqꞌax rutzij pa ruwiꞌ ri ley. 12Xaxe wi jun ri Qꞌatoy tzij ri yoyon pe ri ley, y ja rijaꞌ ri kꞌo uchuqꞌaꞌ pa ruqꞌaꞌ chin ngerukal ri wineq o ndukꞌis kiqꞌij.4:12 Mt. 10:28 Jakꞌa rat, ¿achike kꞌa rat chin ndabꞌij si utz o ma utz ta rubꞌanun ri kikꞌaslen ri wineq?

Ma tinimrisaj iwiꞌ roma ri ndiwojoꞌ ndibꞌen

13Wokami tiwakꞌaxaj ri nibꞌij chiwa rix ri ndibꞌilaꞌ kereꞌ: Wokami o chuwaꞌq ngojbꞌa pa jun chik tinamit y ngojbꞌekꞌojeꞌ chiriꞌ jun junaꞌ, ngojloqꞌon y ngojkꞌayin chin ndiqabꞌen méra,4:13 Lc. 12:18-21 ngixchajeꞌ. 14Y xa ma iwetaman ta ri ndipuꞌun pa ruwiꞌ ri ikꞌaslen chuwaꞌq-kabꞌij. Porque ri ikꞌaslen xa achel ri neblina ndiqaqa chochꞌulew, ri xa jubꞌaꞌ ok kꞌo y ndikꞌis paqiꞌ e.4:14 Job 7:715Ri ndikꞌatzin ndibꞌij rix, jareꞌ: Si ri Ajaw nduyaꞌ qakꞌaslen, ndiqabꞌen ri jalajaj teq achike qanojin, kixchajeꞌ. 16Pero rix ma ke ta riꞌ ndibꞌij, xa ndinimrisalaꞌ iwiꞌ rikꞌin ri tzij ndibꞌilaꞌ chuwech ri Dios. Y ri keriꞌ ndibꞌij xa kin itzel wi. 17Porque si jun retaman ndubꞌen ri utz, y ma ndubꞌen ta, xa mak4:17 Lc. 12:47; Jn. 9:41; 15:22-24 ri ndajin rikꞌin.

5

Ri ndikikꞌulwachij ri bꞌeyomaꞌ itzel kinoꞌoj

1Rix bꞌeyomaꞌ,5:1 Lc. 6:24 tiwakꞌaxaj reꞌ:¡Kixoqꞌ y kixsikꞌin chi oqꞌej roma ri pataneq pa iwiꞌ! 2Ri ibꞌeyomal xa qꞌayinaq rubꞌanun y ri itziaq iyakon xchikopir qa.5:2 Mt. 6:193Ri iqꞌanapueq y ri isaqipueq xpusir qa ruwech, y jariꞌ ndikꞌutu iwichin chi rix kꞌekꞌ, y roma ri ikꞌekꞌel, keriꞌ rubꞌanun ri ibꞌeyomal, y jariꞌ ri nditaqo iwichin pa qꞌaqꞌ.5:3 Ro. 2:5 Rix iwetaman chi rojkꞌo chik chupan ri kꞌisibꞌel teq qꞌij, y xa tzꞌan bꞌeyomal imolon ruchiꞌ. 4Tiyaꞌ cuenta chare chi ri koqꞌej ri samajelaꞌ ri xkimal ruwech ri itikoꞌ ri ma xeꞌitaj ta,5:4 Lv. 19:13; Dt. 24:15; Jer. 22:13; Mal. 3:5 jariꞌ ri ndisujun iwichin, y ri koqꞌej rejeꞌ xakꞌaxex pe roma ri Ajaw5:4 Job 34:28 ri kꞌo nojel uchuqꞌaꞌ pa ruqꞌaꞌ. 5Jakꞌa rix, chireꞌ chochꞌulew ikꞌuan jun kꞌaslen ri kin nojel kꞌo iwikꞌin, y nojel ri ndurayij ri iwánima iyoꞌon chare. Itiojrisan iwiꞌ achel wakx ri xe chik koyobꞌen ri qꞌij chin ngekamisex.5:5 Jer. 12:1-36Ri wineq ri maneq itzel kibꞌanun chiwa, xeꞌisujuj y xitzꞌuk aqꞌ chikij chin xeꞌiteq pa kamik, y rejeꞌ ma jun achike xetiker xkibꞌen chin xkitoꞌ kiꞌ pa iqꞌaꞌ.

Ma tikꞌo ikꞌuꞌx chiroyobꞌexik ri Ajaw

7Romariꞌ hermanos, ma tikꞌo ikꞌuꞌx, xa kin rikꞌin nojel iwánima tiwoyobꞌej ri qꞌij atoq ri Ajaw Jesucristo xtuqaqa chik jumbꞌey. Tiyaꞌ cuenta chare chi jun ri ndisamej pa rulew chutikik ru-semilla, ma ndikꞌo ta rukꞌuꞌx ndiroyobꞌej ndiqaqa ri nabꞌey teq jabꞌ y ri rukꞌisibꞌel jabꞌ5:7 Dt. 11:14 pa ruwiꞌ ri rutikoꞌ. 8Keriꞌ chuqaꞌ rix, ma tikꞌo ikꞌuꞌx ndiwoyobꞌej ri qꞌij atoq ri Ajaw nduqaqa chik jumbꞌey, xa kin tikꞌojeꞌ ruchuqꞌaꞌ iwánima rikꞌin rijaꞌ chin jumul, porque jubꞌaꞌ chik ndirajoꞌ chin nduqaqa.5:8 Fil. 4:5

9Hermanos, ma kixwalal chirij chik jun,5:9 Ro. 2:1; Stg. 4:11 chin keriꞌ ma tibꞌan keriꞌ chiwa rix. Tiyaꞌ cuenta chare chi ri Jesucristo ri Qꞌatoy Tzij pa kiwiꞌ konojel wineq, jubꞌaꞌ chik ndirajoꞌ chin nduqaqa.5:9 Mt. 24:3310Hermanos, tiwoqaj raqen kibꞌey ri profetas. Rejeꞌ ma xkꞌo ta kikꞌuꞌx, xa kin xkikachꞌ ri kꞌayew xkiqꞌasaj,5:10 Mt. 5:12 y xkiqꞌalajrisaj ri xubꞌij pe ri Ajaw pa kánima. 11Tiyaꞌ cuenta chare chi roj jabꞌel rokiqꞌij ndiqatzꞌet ri xkikachꞌ ri kꞌayew xkiqꞌasaj ojer kan. Rix iwakꞌaxan ri kꞌayew5:11 Job 1:13-20 xukachꞌ ri Job, y iwetaman chuqaꞌ ri utz ri xubꞌen ri Ajaw chare pa rukꞌisibꞌel.5:11 Job 42:10 Porque ri Ajaw kin utzulej runoꞌoj y kin ndujoyowaj kiwech ri wineq.5:11 Ex. 34:6; Nm. 14:18; 1Cr. 21:13; Dn. 9:9

12Nu-hermanos, pa ruwiꞌ ri nubꞌiꞌin pe chiwa, nibꞌij chuqaꞌ chiwa chi ma tibꞌen jurar atoq ngixchꞌaꞌa, xaxe tibꞌij jaꞌn atoq keriꞌ wi ri ndibꞌij, o naq atoq ma ke ta riꞌ.5:12 Mt. 5:34-37 Ma tiyaꞌ chupan ri itzij ri kaj, ri rochꞌulew o jun chik achike, chin keriꞌ ri Dios ma nduqꞌet ta tzij pa iwiꞌ roma keriꞌ xtibꞌen.

Ri ruchuqꞌaꞌ ri oración

13Si kꞌo jun nduqꞌasaj kꞌayew chiꞌikajal, tubꞌanaꞌ orar. Si kꞌo jun ndikikot, tubꞌixaj rubꞌiꞌ ri Dios.5:13 Ef. 5:1914Si kꞌo jun ndiyawej, keroyoj ri eꞌukꞌuey bꞌey kichin ri ndikimal kiꞌ pa rubꞌiꞌ ri Ajaw, y rejeꞌ tikibꞌanaꞌ orar pa ruwiꞌ y tikimalaꞌ chare aceite olivo5:14 Mr. 6:13 pa rubꞌiꞌ ri Ajaw. 15Y ri oración ri ndibꞌan rikꞌin kuqubꞌel kꞌuxlaj, ndubꞌen chi ri ndiyawej ndikꞌachaj, porque ri Ajaw ndukꞌachojrisaj, y si ri ndiyawej kꞌo mak erubꞌanun, ngekuyutej.5:15 Is. 33:24; Mt. 9:216Romariꞌ rix chiꞌiwachibꞌil iwiꞌ tiyaꞌ chiwij ri mak eꞌibꞌanaloꞌon, y tibꞌanaꞌ orar pa iwiꞌ chiwech5:16 Gn. 20:17 chin ngixkꞌachaj chuwech ri iyabꞌil. Tiwetamaj chi ri oración ri ndubꞌen jun ri chojmilej rukꞌaslen, kꞌo ruchuqꞌaꞌ chin ndibꞌanatej ri ndukꞌutuj. 17Achel xbꞌanatej rikꞌin ri profeta Elías ojer, rijaꞌ maske xa jun ok relik wineq ri xunaꞌ rayinik pa ránima achel roj, pero roma rijaꞌ rikꞌin nojel ránima xubꞌen orar y xukꞌutuj chi ma tiqaqa jabꞌ5:17 1R. 17:1 pa ruwiꞌ ri rochꞌulew, kin keriꞌ wi xbꞌanatej y ma xubꞌen ta jabꞌ oxiꞌ junaꞌ rikꞌin nikꞌaj. 18Y atoq xeꞌeqꞌax yan ri oxiꞌ junaꞌ rikꞌin nikꞌaj, xubꞌen chik orar, y xpuꞌun chik jabꞌ5:18 1R. 18:42, 45 chikaj, y ri tikoꞌ jabꞌel chik xewachin.

Keqatoꞌ ri aj mak wineq chin nditzolij pe kánima rikꞌin ri Dios

19Nu-hermanos, si kꞌo jun chiꞌikajal ndisach ri qetzij bꞌey chuwech, y jun chiꞌikajal rix ndubꞌen chi nditzolij pe5:19 Mt. 18:15 ránima rikꞌin ri Dios, 20tiwetamaj kꞌa, chi ri ndibꞌanun chare jun aj mak chi nditzolij pe chupan ri qetzij bꞌey, ndukal ri ránima chuwech ri kamik, y ndubꞌen chi santienta mak ngekuyutej.5:20 Sal. 32:1; 51:9; Pr. 10:12