Ri wuj tzꞌibꞌan kan chake ri hermanos Hebreos
1Ri Dios rukusan ri Rukꞌajol chin ndichꞌaꞌa chaqe
1Ri Dios santienta mul y jalajaj teq rubꞌeyal xukanoj chin xchꞌaꞌa chake ri ojer teq qatit-qamamaꞌ. Y ja ri profetas xerukusaj chin xuqꞌalajrisaj ri xrajoꞌ xubꞌij.1:1 Nm. 12:62Pero wokami chupan re rukꞌisibꞌel tiempo rojkꞌo,1:2 Gá. 4:4 ja ri Rukꞌajol xukusaj chin xuqꞌalajrisaj ri ndirajoꞌ ndubꞌij chaqe, y ja chuqaꞌ ri Rukꞌajol xukusaj chin xubꞌen nojel ri ekꞌo chikaj y chochꞌulew, y xubꞌen chi nojel riꞌ xok richin ri Rukꞌajol. 3Rikꞌin ri Rukꞌajol ndiqꞌalajin ri nimalej ruqꞌij ri Dios, y rikꞌin rijaꞌ nditzꞌetetej achike qitz runoꞌoj ri Dios. Ja ri ruchuqꞌaꞌ ri rutzij ri Rukꞌajol tzꞌamayon kichin nojel ri achike ekꞌo, chin keriꞌ ekꞌo pa kikꞌojlibꞌel y ma ngebꞌojbꞌoꞌ ta. Y atoq ri Rukꞌajol xuqꞌasaj yan ri kamik chin ndichꞌajchꞌojir ri qakꞌaslen roj wineq chuwech ri mak, xbꞌetzꞌuyeꞌ e chikaj pa rikiqꞌaꞌ ri nimalej Rey Dios.1:3 Mr. 16:194Y keriꞌ xqꞌalajin chi ri Rukꞌajol más nim ruqꞌij ke chikiwech ri ángeles. Y rikꞌin chuqaꞌ xbꞌix Rukꞌajol ri Dios chare, xqꞌalajin chi rijaꞌ más nim reqalen ke chikiwech ri ángeles.1:4 Ef. 1:20, 21
Ri Rukꞌajol ri Dios más nim ruqꞌij ke chikiwech ri ángeles
5Porque ri Dios ma jumbꞌey rubꞌiꞌin kereꞌ chare jun ángel:
Ja rat ri Nukꞌajol,
Y wokami niqꞌalajrisaj chi jumul wi rat Nukꞌajol.1:5 Sal. 2:7
Y ma jumbꞌey chuqaꞌ ri Dios kereꞌ ta rubꞌiꞌin pa ruwiꞌ jun ángel:
Riyin nginok rutataꞌ
Y rijaꞌ ndok nukꞌajol.
6Y atoq ri Dios xuteq pe chochꞌulew ri Rukꞌajol ri kin kꞌo más ruqꞌij ke chikiwech konojel, xchꞌaꞌa chik jumbꞌey y kereꞌ xubꞌij:
Iwonojel rix nu-ángeles, tiyaꞌ ruqꞌij.
Keriꞌ xubꞌij ri Dios.
7Jakꞌa pa kiwiꞌ ri ángeles, ri rutzij ri Dios kereꞌ ndubꞌij:
Ri Dios ndubꞌen chake ri ru-ángeles chi ngeꞌok achel kaqiqꞌ1:7 Sal. 104:4
Y ndubꞌen chake ri rusamajelaꞌ chi ngeꞌok achel ruxaq teq qꞌaqꞌ.
8Pero pa ruwiꞌ ri Rukꞌajol, ri Dios kereꞌ xubꞌij:
Rat Dios, kin richin wi jumul ndabꞌen reinar,
Y kin pa ruchojmil ndabꞌen reinar.
9Rat kin ndiqaꞌ chawech ndabꞌen ri utz, y kin itzel ndatzꞌet ri ma utz ta.
Romariꞌ riyin ri Dios, ri a-Dios rat, xinqꞌij aceite pa awiꞌ
Y rikꞌin riꞌ xinbꞌen chawa chi más santienta ngakikot
Ke chikiwech ri awachibꞌil.1:9 Sal. 45:6, 7
10Y kereꞌ chuqaꞌ xubꞌij ri Dios chare ri Rukꞌajol:
Rat Ajaw, xe jampeꞌ pa nabꞌey xabꞌen ri rochꞌulew,
Y ja chuqaꞌ rat xabꞌanun ri kaj.
11Ri rochꞌulew y ri kaj kin xtikꞌis kiqꞌij,
Ngejaratej achel jun tzieq,1:11 Is. 51:6
Pero rat jumul ratkꞌo.
12Ndabꞌat ri rochꞌulew y ri kaj achel ndibꞌan chare jun kꞌul,
Y achel jun tzieq ndijal e, kin keriꞌ xtabꞌen chake.
Jakꞌa rat, ma jumbꞌey ndijalatej awech,1:12 Sal. 102:25-27; Is. 34:4
Y ri akꞌaslen ma ndikꞌis ta.
Keriꞌ xubꞌij ri Dios chare ri Rukꞌajol.
13Pero chare jun ángel ri Dios ma jumbꞌey kereꞌ xubꞌij:
Katzꞌuyeꞌ pa wikiqꞌaꞌ, y chireꞌ kakꞌojeꞌ
Kꞌa kenyaꞌ na chuxeꞌ awaqen konojel ri itzel ngetzꞌeto awichin.1:13 Sal. 110:1
Ri Dios ma jumbꞌey xubꞌij keriꞌ chare jun ángel.
14Porque konojel ri ángeles xa erusamajelaꞌ ri Dios1:14 Sal. 103:20, 21 y e-espíritus ri ngeruteq chikitoꞌik ri wineq ri achoq chake nduyaꞌ ri kolotajik.
2Ma tiqamestaj ri nimalej reqalen ri kolotajik sipan chaqe
1Roma ri kꞌaja xqabꞌij pe pa ruwiꞌ ri Rukꞌajol ri Dios, kin más ndikꞌatzin ndiqatij qaqꞌij chi ndiqakꞌoxomaj ri ndubꞌij ri utzulej teq tzij chin kolotajik qakꞌaxan pe, ma kꞌateꞌ tisach ri qetzij bꞌey chiqawech. 2Porque ojer kan ri Dios xchꞌaꞌa y ri mandamientos xeruyaꞌ atoq xchꞌaꞌa, xeꞌok ley pa ruwiꞌ ri rutinamit, y ja ri ángeles xerukusaj chin xkiyaꞌ.2:2 Hch. 7:53; He. 10:28 Ri mandamientos riꞌ xkꞌatzin chi xekinimaj ri rutinamit ri Dios, y ri xkiqꞌej ruwiꞌ ri ndubꞌij ri mandamientos riꞌ y ma xekinimaj ta, kin xebꞌan castigar achel ndubꞌij chupan ri ley riꞌ. 3Y romariꞌ, si maneq reqalen xtiqabꞌen chare ri nimalej kolotajik sipan chaqe, ¿achike modo xtiqakal qiꞌ chuwech ri castigo? Re kolotajik reꞌ, ja ri mismo Ajaw Jesús xyoꞌon rutzijol nabꞌey, y ri xeꞌakꞌaxan richin, xkiyaꞌ rutzijol chaqe.2:3 Mr. 16:204Y re kolotajik reꞌ kin qetzij wi. Keriꞌ xqꞌalajin, porque ri Dios xuqꞌalajrisaj rikꞌin nimalej teq retal ruchuqꞌaꞌ y nimalej teq achike ri ma jumbꞌey etzꞌeton, rikꞌin jalajaj teq milagros, y rikꞌin chuqaꞌ chi ri Espíritu Santo xuyaꞌ jalajaj loqꞌolej teq sipanik chake ri rusamajelaꞌ ri Dios2:4 1Co. 12:4, 11; Ef. 4:7, 8 achel xrajoꞌ rijaꞌ.
Ri Rukꞌajol ri Dios xuꞌok wineq chiqakolik roj ri roj okuneq ruchaqꞌ
5Keriꞌ nibꞌij chiwa, porque ri Dios ma pa kiqꞌaꞌ ta ángeles ndujech ri kꞌakꞌakꞌ rochꞌulew ri ndikꞌojeꞌ más chiqawech apu, rochꞌulew ri ndiqayaꞌ rutzijol chiwa. 6Porque chupan ri rutzij ri Dios kꞌo jun ri kereꞌ rubꞌiꞌin kan chare ri Dios:
¿La kꞌo kami jun wineq ri kin utz rukꞌaslen chin ta ndakꞌuxlaꞌaj?
¿La kꞌo kami jun wineq ri kin utz rukꞌaslen chin ta ndayaꞌ ri a-favor pa ruwiꞌ?2:6 Job 7:17
7Ma richin ta kꞌiyal qꞌij xabꞌen chare chi más maneq ok ruqꞌij ke chikiwech ri ángeles,
Kin xabꞌen chi xkꞌojeꞌ ruqꞌij y xanimrisaj rubꞌiꞌ.
8Y xabꞌen chi pa ruqꞌaꞌ rijaꞌ ndikꞌojeꞌ nojel ri achike eꞌabꞌanun.2:8 Sal. 8:4-6
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
Y keriꞌ kꞌa, atoq ndubꞌij chi pa ruqꞌaꞌ rijaꞌ ndikꞌojeꞌ nojel ri erubꞌanun ri Dios, ndubꞌij tzij chi nderilaꞌ qꞌij atoq pa qaqꞌaꞌ roj wineq ndikꞌojeꞌ nojel.2:8 1Co. 15:25, 27; Ef. 1:22 Pero wokami yan, kꞌajani tiqatzꞌet chi nojel kꞌo chi ta pa qaqꞌaꞌ. 9Pero ndiqatzꞌet chi ri Jesús xe chin jubꞌaꞌ teq qꞌij xbꞌan chare chi menos jubꞌaꞌ ruqꞌij ke chikiwech ri ángeles, y ndiqatzꞌet chuqaꞌ chi xnimrisex chik ruqꞌij2:9 Fil. 2:9 y xnimrisex chik rubꞌiꞌ roma ri kamik xuqꞌasaj. Y roma ri Dios xrajoꞌ xuyaꞌ ru-favor pa qawiꞌ, ri Jesús xken qoma roj qonojel.
10Porque ri Dios ri achoq ichin nojel ri achike ekꞌo y achoq roma ebꞌanun nojel, rijaꞌ roma ndirajoꞌ chi santienta ralkꞌuaꞌl ngebꞌekꞌojeꞌ chupan ri nimalej ruqꞌij, romariꞌ xubꞌen chi xuqꞌasaj qꞌaxomal2:10 Is. 53:7-12 ri Jesús chin xok nojel ri xrajoꞌ ri Dios chi xok, y keriꞌ ja ri Jesús ri xjaqo bꞌey chin ngekolotej ri ralkꞌuaꞌl ri Dios. 11Porque ri Jesús ri ndichꞌajchꞌojrisan kꞌaslen, kin richin wi ri Dios, y erichin chuqaꞌ ri Dios ri ndichꞌajchꞌojrisex kikꞌaslen. Romariꞌ ri Rukꞌajol ri Dios ma ndikꞌix ta ndubꞌij chi eruchaqꞌ,2:11 Mt. 28:10; Jn. 20:1712achel ndubꞌij rijaꞌ:
Chake ri enchaqꞌ, nitzijoj ri utzulej anoꞌoj,
Y chikikajal ri ndikimal kiꞌ chin ndikiyaꞌ aqꞌij, nibꞌixaj ri abꞌiꞌ.2:12 Sal. 22:22
13Y ndubꞌij chuqaꞌ:
Riyin kuqul nukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios.
Y ndubꞌij chuqaꞌ:
Ja chireꞌ yinkꞌo kikꞌin ri ralkꞌuaꞌl ri Dios ri eruyoꞌon chuwa.2:13 Jn. 10:29; 17:6
Keriꞌ xubꞌij ri Jesús.
14Y achel kꞌo ki-cuerpo y kikikꞌel ri eralkꞌuaꞌl ri Dios, keriꞌ chuqaꞌ ri Jesús xkꞌojeꞌ ru-cuerpo y rukikꞌel, chin keriꞌ, rikꞌin ri kamik xuqꞌasaj ndukꞌis ruqꞌij nojel ri uchuqꞌaꞌ kꞌo pa ruqꞌaꞌ ri rajawal ri kamik, y riꞌ ja ri itzel.2:14 Ro. 8:3; 2Ti. 1:10; 1Jn. 3:815Ri kamik xuqꞌasaj ri Jesús, chin chuqaꞌ ngerukal konojel ri jumul ekꞌo pa ruqꞌaꞌ ri xibꞌriꞌil, porque kixibꞌin kiꞌ chuwech ri xtibꞌanatej kikꞌin atoq ngeken e. 16Porque ma chikitoꞌik ta ángeles xuqaqa ri Jesús chin xuqꞌasaj ri kamik, rijaꞌ xuqaqa chikitoꞌik ri xtikikuqubꞌaꞌ kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios achel xukuqubꞌaꞌ rukꞌuꞌx ri Abraham. 17Y chin xtiker xubꞌen keriꞌ, xkꞌatzin chi xuꞌok wineq achel ri wineq ri ngerukal e, chin xok ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote ri ndujoyowaj kiwech ri wineq ri ngeꞌok ruchaqꞌ,2:17 He. 7:24, 25 y kin jumul wi ndubꞌen rusamaj ri Dios pa ruchojmil, chin keriꞌ roma ri kamik xuqꞌasaj, ndikuyutej kimak ri wineq chuwech ri Dios. 18Y roma rijaꞌ xuqꞌasaj santienta kꞌayew atoq ri itzel xutaqchiꞌij chin ta xrajoꞌ xutzeq pa mak, ndiqꞌalajin chi rijaꞌ kꞌo ruchuqꞌaꞌ chin ngerutoꞌ ri ngetojtobꞌex roma ri itzel.2:18 He. 4:15, 16
3Ri Jesús más kꞌo ruqꞌij ke chuwech ri Moisés
1Romariꞌ, loqꞌolej teq hermanos ri rix oyon roma ri Dios chin ngixok richin, tiyaꞌ utz-utz cuenta chare ri ndubꞌen ri Jesús, ri qa-Apóstol y más nimalej ruqꞌij qa-Sacerdote, ri achoq ikꞌin kuqul qakꞌuꞌx achel ndiqatzijoj. 2Porque ri Jesús kin jumul ndubꞌen ri samaj yoꞌon pa ruqꞌaꞌ roma ri Dios, achel chuqaꞌ ri Moisés kin xubꞌen nojel ri xchilabꞌex chare chukꞌuaxik rutinamit ri Dios.3:2 Nm. 12:7; 1S. 12:63Pero ri Jesús xbꞌan chare chi más kꞌo ruqꞌij ke chuwech ri Moisés. Achel chuqaꞌ jun bꞌanuy jay, más kꞌo ruqꞌij ke chuwech ri jay rubꞌanun. 4Nojel teq achoch kꞌo bꞌanayon richin, pero ri bꞌanayon nojel ri achike ekꞌo, ja ri Dios.3:4 Gn. 1:1-31; Ef. 2:105Y ri Moisés jun utzulej rusamajel ri Dios ri kin xubꞌen nojel ri xchilabꞌex chare chukꞌuaxik rutinamit ri Dios. Y rikꞌin nojel ri xubꞌanalaꞌ chukꞌuaxik ri tinamit riꞌ, rewan riꞌ ri achike nduqꞌalajrisaj ri Dios atoq xurilaꞌ ri tiempo. 6Jakꞌa ri Cristo ma relik ta ok rusamajel ri Dios achel ri Moisés. Ri Cristo kin Rukꞌajol wi ri Dios, y jumul ndubꞌen nojel ri ndikꞌatzin pa ruwiꞌ rutinamit ri Dios, y ri tinamit riꞌ ja roj, si qetzij ma ndiqayaꞌ ta kan chi kuqul qakꞌuꞌx rikꞌin y ngojkikot ndiqoyobꞌej ri rusujun kan.
Ma tiqayaꞌ kan chi ndiqanimaj ri ndubꞌij ri Dios
7Romariꞌ achel ndubꞌij ri Espíritu Santo chupan ri rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan:
Si wokami ndiwakꞌaxaj ri ndubꞌij ri Dios chiwa,
8Ma tikowrisaj iwánima, achel xkibꞌen ri ojer teq iwatit-imamaꞌ pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew
Atoq rikꞌin ri itzel teq achike xekibꞌanalaꞌ, xkitojtobꞌej ri janipeꞌ ndikochꞌon ri Dios.3:8 Sal. 95:8, 9
9Romariꞌ ri Dios kereꞌ xubꞌij:
Chiriꞌ ri ojer teq iwatit-imamaꞌ xkitojtobꞌej ri janipeꞌ ngikochꞌon,
Maske 40 junaꞌ xkitzꞌet ri nimalej teq achike xenbꞌanalaꞌ pe chikiwech.
10Romariꞌ, xyakatej woyowal chake ri ojer teq iwatit-imamaꞌ riꞌ,
Y kereꞌ xinbꞌij pa kiwiꞌ: Jumul esachineq pa kánima
Y ma ndikajoꞌ ta ndiketamaj ruchojmil ri bꞌey nukꞌutun chikiwech.
11Romariꞌ, pa woyowal xinbꞌen jurar:
Ma la chuwaꞌq ma la kabꞌij xkeꞌok chupan ri uxlanen nusujun.3:11 Sal. 95:11
Keriꞌ xubꞌij ri Dios.
12Rix hermanos, wokami ndikꞌatzin chi ndichajij ri ikꞌaslen, ma kꞌateꞌ kꞌo jun chiwech rix ri itzel xtubꞌen qa ránima y ma xtutaqij chi ta ri ndubꞌij ri Kꞌaslik Dios, y romariꞌ xtuyaꞌ kan. 13Pa rukꞌexel riꞌ, qꞌij-qꞌij tibꞌochilaꞌ y tipixabꞌaj iwiꞌ chiwech, utz kꞌa yoꞌon tiempo chaqe, achel ndubꞌij ri rutzij ri Dios, chin keriꞌ nixta jun xtichꞌakatix roma ri mak y xtikowir qa ri ránima. 14Porque kꞌo chuqaꞌ qaqꞌaꞌ chare ri yoꞌon chik chare ri Cristo, pero ndikꞌatzin chi jumul ndiqayaꞌ qánima rikꞌin hasta pa rukꞌisibꞌel, achel qabꞌanun pe xe jampeꞌ pa nabꞌey.
15Achel ndubꞌij chupan ri rutzij ri Dios ri kꞌaja xqabꞌij pe:
Si wokami ndiwakꞌaxaj ri ndubꞌij ri Dios chiwa,
Ma tikowrisaj ri iwánima, achel xkibꞌen ri ojer teq iwatit-imamaꞌ ri xeyakatej chirij ri Dios.
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
16Y kin ja ri wineq ukꞌuan kibꞌey roma ri Moisés ri xeꞌel pe pa rochꞌulew Egipto, ja wineq riꞌ ri maske xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Dios, xa xeyakatej chirij.3:16 Nm. 14:2, 4, 11; Dt. 1:34, 3517¿Y achoq chake xyakatej royowal ri Dios 40 junaꞌ? Chake ri xekibꞌanalaꞌ mak, romariꞌ xeken y xepokꞌeꞌ kan pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew.3:17 Nm. 26:6518¿Y achoq chake xubꞌen jurar ri Dios chi ma la chuwaꞌq ma la kabꞌij xkeꞌok chupan ri uxlanen rusujun? Chake ri ma xeniman ta. 19Konojel ri wineq riꞌ, ndiqatzꞌet chi ma xeꞌok ta chupan ri uxlanen sujun, porque ma xkitaqij ta ri Dios.3:19 He. 4:5, 11
41Romariꞌ, tiqabꞌanaꞌ cuenta ri qakꞌaslen, utz chi kꞌa kꞌo cheꞌel ngojok chupan ri uxlanen rusujun ri Dios. Ma kꞌateꞌ ekꞌo jujun chiꞌikajal ri ma xkeꞌok ta chupan ri uxlanen riꞌ. 2Porque jajun chaqe roj tzijon pe ri utzulej teq tzij chin kolotajik,4:2 2Ts. 2:14 achel xtzijox ri utzulej rutzij ri Dios chake ri ojer teq qatit-qamamaꞌ. Pero chake rejeꞌ, ri xkakꞌaxaj xa ma jun utz xukꞌen pe, porque ma xkikuqubꞌaꞌ ta kikꞌuꞌx rikꞌin ri utzulej tzij xkakꞌaxaj. 3Keriꞌ nibꞌij chiwa porque roj ri qataqin ri utzulej teq tzij qakꞌaxan, qatzꞌamon bꞌey chin ngojok chupan ri uxlanen rusujun ri Dios. Pero ri Dios pa kiwiꞌ ri ma xkuqeꞌ ta kikꞌuꞌx rikꞌin, kereꞌ xubꞌij:
Romariꞌ, pa woyowal xinbꞌen jurar:
Ma la chuwaꞌq ma la kabꞌij xkeꞌok chupan ri uxlanen nusujun.4:3 Sal. 95:11
Keriꞌ xubꞌij ri Dios, maske xe jampeꞌ pa nabꞌey atoq xubꞌen ri rochꞌulew runabꞌan chik ri uxlanen riꞌ. 4Porque kꞌo jun apeꞌ chupan ri rutzij ri Dios ndichꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri xubꞌen ri Dios atoq xkꞌachaj yan rubꞌanik ri kaj y ri rochꞌulew. Chiriꞌ ndubꞌij:
Atoq ri Dios xukꞌis rubꞌanik nojel ri samaj xubꞌen, pa ruwuq qꞌij xuxlan.4:4 Gn. 2:2; Ex. 20:11
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
5Pero achel xqabꞌij yan pe, chupan ri rutzij ri Dios kereꞌ chuqaꞌ ndubꞌij:
Ma la chuwaꞌq ma la kabꞌij xkeꞌok chupan ri uxlanen nusujun.
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
6Romariꞌ, ri ojer teq qatit-qamamaꞌ ma xeꞌok ta chupan ri uxlanen riꞌ, porque ma xeniman ta. Pero qꞌalej chuqaꞌ chi kꞌa ekꞌo jujun ri ngeꞌok chupan ri uxlanen rusujun ri Dios. 7Porque atoq qꞌaxneq chik kꞌiy tiempo, ri Dios xuchaꞌ chik jun qꞌij chin nduyaꞌ uxlanen, romariꞌ xuyaꞌ pa ránima ri David chin xubꞌij:
Si wokami ndiwakꞌaxaj ri ndubꞌij ri Dios chiwa,
Ma tikowrisaj ri iwánima,4:7 Sal. 95:8
xchajeꞌ.
8Xa ta ja chupan ri qetzij uxlanen rusujun ri Dios, xeꞌukꞌuꞌex ri ojer teq qatit-qamamaꞌ roma ri Josué, ri Dios man ta xuyaꞌ pa ránima ri David chin xchꞌaꞌa pa ruwiꞌ jun chik qꞌij chin uxlanen. 9Romariꞌ, qetaman chi kꞌa kꞌo jun loqꞌolej uxlanen chin rutinamit ri Dios. 10Porque ri jun ri okuneq chupan ri uxlanen rusujun ri Dios, nduxlan chuqaꞌ chuwech ri erubꞌanaloꞌon pe, achel ri Dios xuxlan chuwech ri erubꞌanun. 11Romariꞌ tiqatijaꞌ qaqꞌij chi ngojok chupan ri uxlanen ndusuj ri Dios, ma kꞌateꞌ kꞌo jun xtoqan rubꞌey kikꞌaslen ri ma xeniman ta ojer.
12Porque ri rutzij ri Dios kin kꞌaslik wi y kꞌo ruchuqꞌaꞌ, y más nditiker ndisokon ke chuwech jun espada4:12 Ef. 6:17 ri kaꞌiꞌ apeꞌ kꞌo rey, y más nej ndok qa chupan ri qánima y ri qa-espíritu. Ndeqaqa hasta apeꞌ kꞌo ri rututꞌil ri qabꞌaqil, y nditiker ndunikꞌoj ri ndiqanojij y ri ndiqarayij pa qánima. 13Y nixta jun chikikajal ri ebꞌanun ri nditiker ta ndirewaj riꞌ chuwech ri Dios, nojel ri ebꞌanun roma rijaꞌ kin ngeqꞌalajin wi chuwech, y chuwech rijaꞌ ndeqabꞌij nojel ri qabꞌanun pa qakꞌaslen.
Ja ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij qa-Sacerdote
14Ri Jesús ri Rukꞌajol ri Dios, ja rijaꞌ ri más nimalej ruqꞌij qa-Sacerdote ri xbꞌa e chikaj y xbꞌekꞌojeꞌ rikꞌin ri Dios. Romariꞌ, tiqatijaꞌ qaqꞌij chi jumul kuqul qakꞌuꞌx rikꞌin ri achike qataqin pa ruwiꞌ rijaꞌ. 15Porque ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote riꞌ, kin kꞌo pa qawiꞌ, y nditiker ndujoyowaj qawech atoq maneq ok ruchuqꞌaꞌ qánima4:15 Is. 53:3 chuwech ri mak. Porque atoq xkꞌojeꞌ chochꞌulew, rijaꞌ xtaqchiꞌix achel ngojtaqchiꞌix roj. Ri itzel xukusaj nojel itzel teq achike chirij chin xutaqchiꞌij y xrajoꞌ ta xutzeq pa mak, pero rijaꞌ ma jumbꞌey xtzaq pa mak.4:15 2Co. 5:21; 1P. 2:2216Y roma chikaj kꞌo wi ri más nimalej ruqꞌij qa-Sacerdote, kuqul qakꞌuꞌx tiqakꞌutuj qatoꞌik chare ri Dios ri tzꞌuyul pa ru-trono,4:16 He. 10:19, 22 chin keriꞌ ndiqil rujoyowaxik qawech y ri ru-favor ri Dios atoq ndikꞌatzin chaqe.
51Porque nojel sacerdote ri más nimalej ruqꞌij, ndichaꞌox chikikajal ri wineq chin ndichꞌaꞌa pa ki-cuenta ri wineq chuwech ri Dios, chin keriꞌ ngerusuj jalajaj teq sipanik y ngerukamisaj awej ri ngekikꞌen pe ri wineq chin ndikuyutej ri kimak.5:1 He. 8:3, 42Ri sacerdote riꞌ xa wineq ok chuqaꞌ ri maneq ruchuqꞌaꞌ ránima chuwech ri mak, romariꞌ nditiker ndupoqonaj kiwech ri wineq ri ma ketaman ta ri ndirajoꞌ ri Dios y sachineq rubꞌey ri Dios chikiwech. 3Y roma maneq ok ruchuqꞌaꞌ ránima chuwech ri mak, ndikꞌatzin ngerusuj awej chuwech ri Dios chin ndikuyutej ri mak rubꞌanun rijaꞌ,5:3 Lv. 4:3 y ri mak kibꞌanun ri wineq.
4Y nixta jun wineq ruyon ta chuwech ndok ri más nimalej ruqꞌij sacerdote. Xa kin ja ri Dios ndoyon richin, achel xbꞌanatej ojer rikꞌin ri Aarón.5:4 Ex. 28:15Keriꞌ chuqaꞌ ri Cristo, ma ruyon ta chuwech xok ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote, xa kin ja ri Dios xchaꞌon richin, porque kereꞌ xubꞌij chare:
Ja rat ri Nukꞌajol,
Y wokami niqꞌalajrisaj chi jumul wi rat Nukꞌajol.5:5 Sal. 2:7; Hch. 13:33
6Achel chuqaꞌ ndubꞌij jun chik apeꞌ chupan ri rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan:
Rat, rat Sacerdote chin jumul,
Sacerdote achel ri sacerdote Melquisedec.5:6 Sal. 110:4
7Atoq ri Cristo xkꞌojeꞌ chochꞌulew, rikꞌin oqꞌej y kaw ruchꞌabꞌel xubꞌen orar, xukꞌutuj kamelal chare ri Dios ri kꞌo ruchuqꞌaꞌ chin ndukal pa ruqꞌaꞌ ri kamik; y roma rijaꞌ kin xniman, xakꞌaxex roma ri Dios. 8Ri Cristo kin Rukꞌajol wi ri Dios, pero rikꞌin ri kꞌayew xuqꞌasaj, xretamaj xniman.5:8 Fil. 2:89Y roma xubꞌen nojel ri achike roma xtaq pe chochꞌulew, rijaꞌ xok Kolonel ri nduyaꞌ kolotajik chin jumul chake konojel ri ngeniman richin.5:9 He. 2:1010Porque ri Dios xubꞌen chare chi xok ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote, Sacerdote achel ri sacerdote Melquisedec.
Pixabꞌanik chin ngojkꞌiy chiraqen ri Ajaw
11Pa ruwiꞌ ri qabꞌiꞌin pe, kꞌa kꞌiy achike ndiqajoꞌ ndiqabꞌij, pero cuesta ndiqabꞌij rubꞌeyal chiwa porque kꞌajani kixtiker ndikꞌoxomaj roma ma ndiwojoꞌ ta. 12Y roma kꞌiy chik tiempo itaqin ri Ajaw, kin ta rix tijonelaꞌ chik, pero xa kꞌa ndikꞌatzin ngixtijox chik jumbꞌey rikꞌin tijonik chin ri rutzij ri Dios ri más ma cuesta ta ngekꞌoxomex. Xa kꞌa rix achel chꞌuteq akꞌolaꞌ, ri kꞌa tzꞌun ipan y kꞌajani kixtiker ndikꞌux rikil wey. 13Porque ri ndikitijoj kiꞌ xe ok rikꞌin ri tijonik más ma cuesta ta, xa eꞌachel chꞌuteq akꞌolaꞌ, porque kꞌajani tiketamaj utz-utz rukajal ri utz rikꞌin ri ma utz ta.5:13 1Co. 14:2014Pero ri tijonik chin ri rutzij ri Dios ri más cuesta ndikꞌoxomex, ndiyoꞌox chake ri ekꞌiyineq pa kikꞌaslen chiraqen ri Ajaw, porque rejeꞌ rukꞌamon chake ndikichaꞌ achike ri utz roma kitijon kiꞌ pa ruwiꞌ achike ri utz y achike ri ma utz ta.5:14 1Co. 2:14, 15; Ef. 4:13
61Romariꞌ tiqabꞌanaꞌ chare ri qakꞌaslen chi ndikꞌiy más chiraqen ri Ajaw. Tiqetamaj más chuwech ri nabꞌey teq tijonik xyoꞌox chaqe pa ruwiꞌ ri Cristo. Ma qojkikot xe ok rikꞌin ri tijonik qetaman chik pa ruwiꞌ ri Cristo, achel ri tijonik ri ndubꞌij chi ndikꞌatzin ndiqayaꞌ kan ri itzel teq achike ri ndukꞌen pe kamik, o ri tijonik pa ruwiꞌ ri ndikꞌatzin ndiqakuqubꞌaꞌ qakꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, 2o ri tijonik pa ruwiꞌ bautismos,6:2 Hch. 19:4, 5 o ri tijonik pa ruwiꞌ ri achike roma ndiyoꞌox qꞌaꞌaj pa kiwiꞌ ri hermanos,6:2 Hch. 8:17; 1Ti. 4:14 o ri tijonik pa ruwiꞌ ri kikꞌastajibꞌel ri animaꞌiꞌ, o ri tijonik pa ruwiꞌ ri qꞌaton tzij ri maneq chik cheꞌel ndijalatej ri xtubꞌen ri Dios pa kiwiꞌ ri wineq. 3Y kin xtikꞌiy más ri qakꞌaslen chiraqen ri Dios, si rijaꞌ nduyaꞌ qꞌij chaqe.
4Porque ri xyikꞌex yan jumbꞌey ri kikꞌaslen, y xekikot yan chupan ri favor nduyaꞌ ri Dios, y xkꞌojeꞌ yan chuqaꞌ ri Espíritu Santo kikꞌin, 5y xkinaꞌ yan rukiꞌil ri utzulej rutzij ri Dios, y rukiꞌil chuqaꞌ ri nimalej teq uchuqꞌaꞌ ri nditzꞌetetej chupan ri tiempo más chiqawech apu, 6si rejeꞌ maske bꞌanun nojel reꞌ kikꞌin, xkimalij kan ri Dios, maneq cheꞌel xtitzolix chi pe kánima rikꞌin ri Dios, porque xa castigo ndikoyoj chikij roma xa achel ndikibꞌajij chik jumbꞌey ri Rukꞌajol ri Dios cho cruz y ndikikꞌixbꞌisaj chikiwech ri wineq. 7Ri ndikibꞌen chare ri kikꞌaslen chi ndikꞌiy más chiraqen ri Ajaw, kin eꞌachel jun ulew ri ndubꞌiqꞌ qa ri qatataꞌ ri jutaqil ndiqaqa pa ruwiꞌ. Ri ulew riꞌ nduyaꞌ utzulej tikoꞌ chake ri ngesamajin richin, y ri ulew kin ndiyoꞌox ru-favor ri Dios pa ruwiꞌ. 8Pero ri wineq ri ndikimalij kan ri Dios, xa eꞌachel jun ulew ri ma jun rikꞌaꞌtz, porque xa qꞌayis y kꞌix ngebꞌeꞌel pe chuwech. Jun ulew achel riꞌ xa itzel nditzꞌat y pa rukꞌisibꞌel xa ndikꞌatisex nojel ruwech.6:8 Is. 5:5, 6
9Hermanos ri tzꞌan ngixqajoꞌ, maske kaw jubꞌaꞌ re tzij re ngojtajin chubꞌixik chiwa, kin kuqul qakꞌuꞌx chi rix ma imalin ta kan ri Dios, y ndibꞌen ri utz pa ikꞌaslen, rix achel ri ulew ri nduyaꞌ utzulej tikoꞌ y rikꞌin ri ngixtajin rikꞌin, ndiqꞌalajin chi ngixkolotej. 10Porque ri Dios kin pa ruchojmil ndubꞌen nojel, romariꞌ ma ndumestaj ta ri samaj ibꞌanun pe pa rubꞌiꞌ, y ma ndumestaj ta chuqaꞌ chi rix ndiwojoꞌ rijaꞌ. Keriꞌ ndiqꞌalajin roma eꞌitoꞌon pe y kꞌa ngeꞌitoꞌ ri loqꞌolej teq ralkꞌuaꞌl. 11Pero ndiqarayij chi chiꞌijununal nditij iqꞌij chi ngixtoꞌon y keriꞌ ta kꞌa jumul ndibꞌen hasta pa rukꞌisibꞌel, chin keriꞌ rikꞌin kuqubꞌel kꞌuxlaj ndiwoyobꞌej apu ri qꞌij chin ndiwil ri favor rusujun kan. 12Ma ndiqajoꞌ ta chi ngixqꞌorayaj, ndiqajoꞌ chi ndiwoqaj kikꞌaslen ri ndok kichin ri rusujun ri Dios porque kiyoꞌon kánima rikꞌin rijaꞌ y ma qꞌaxneq ta kikꞌuꞌx chiroyobꞌexik ri rusujun.
Ri Dios kin nduyaꞌ wi ri rusujun
13Porque ri Dios atoq kꞌo xusuj chare ri Abraham, kin xubꞌen jurar, y roma maneq chik jun bꞌiꞌaj ri más nim ruqꞌij, ri Dios pa rubꞌiꞌ rijaꞌ mismo xubꞌen jurar. 14Y xubꞌij chare: Kin qetzij wi, riyin santienta favor niyaꞌ pa awiꞌ, y nibꞌen chawa chi santienta awiy-amam ngebꞌekꞌojeꞌ,6:14 Gn. 22:16, 17 xchajeꞌ ri Dios. 15Y keriꞌ ri Abraham ma xkꞌo ta rukꞌuꞌx chiroyobꞌexik ri xsuj chare, y kin xyoꞌox wi chare. 16Ri wineq atoq ndikibꞌen jurar, ndikikusaj rubꞌiꞌ jun ri más nim ruqꞌij ke chikiwech rejeꞌ, y riꞌ ndubꞌij tzij chi ja ri qetzij ngetajin chubꞌixik, y ma ndikꞌatzin ta ndibꞌix chik jun achike pa ruwiꞌ ri xkibꞌij. 17Romariꞌ, ri Dios xubꞌen jurar atoq xrajoꞌ xukꞌut utz-utz chikiwech ri ngekochin ri rusujun, chi rijaꞌ ma ndujel ta ruwech rutzij, xa kin nduyaꞌ wi ri rusujun.6:17 Job 23:13, 14; Ro. 11:2918Y rikꞌin ri kꞌo xusuj y ri xubꞌen jurar, ndiqꞌalajin chi ri Dios ma ndireqꞌon ta y ma ndujel ta ruwech rutzij. Keriꞌ xubꞌen chin ndubꞌochiꞌij qánima roj ri qakanon qatoꞌik rikꞌin chin ngojrukal, chin keriꞌ kaw kuqul qakꞌuꞌx chi rijaꞌ kin nduyaꞌ wi ri qoyobꞌen chi nduyaꞌ. 19Y ri qoyobꞌen chi nduyaꞌ kin achel jun yuqubꞌel chin ri qánima ri roj ruximon kaw, achel jun ancla yoꞌon qa pa yaꞌ ri ndubꞌen chare jun barco chi xe jun apeꞌ ndikꞌojeꞌ pariꞌ ri yaꞌ. Ri qoyobꞌen ndubꞌen chaqe chi achel roj qꞌaxneq chi apu jukꞌan chin ri pimilej kꞌul ri tzꞌapiyon ruchiꞌ ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej chin ri aj chikaj rachoch ri Dios. 20Chiriꞌ xok apu nabꞌey ri Jesús qoma roj y xujeq ri bꞌey chiqawech, porque okuneq más nimalej ruqꞌij Sacerdote chin jumul, Sacerdote achel ri sacerdote Melquisedec.6:20 He. 4:14
7Ri Melquisedec más nimalej ruqꞌij ke chuwech ri Abraham
1Nikꞌuxlaꞌaj ri Melquisedec chiwa, porque rijaꞌ rey chin ri tinamit Salem, y sacerdote chin ri nimalej ruqꞌij Dios. Y atoq ri Abraham tzolijneq pe pa guerra roma xtiker pa kiqꞌaꞌ ri reyes, ri Melquisedec xbꞌerukꞌuluꞌ ri Abraham y xubꞌen bendecir.7:1 Gn. 14:182Y ri Abraham xujech chare ri Melquisedec ri diezmo chin nojel ri xukꞌen chikiqꞌaꞌ ri reyes. Ri bꞌiꞌaj Melquisedec ndubꞌij tzij, rey ri ndubꞌen nojel pa ruchojmil, y ndubꞌij tzij chuqaꞌ, rey pa ruwiꞌ ri tinamit Salem, y Salem ndubꞌij tzij, rey ri nduyaꞌ uxlanen chikikajal ri wineq. 3Chupan ri rutzij ri Dios, ma jun achike ndubꞌij si xekꞌojeꞌ rute-rutataꞌ ri Melquisedec, nixta etaman si xekꞌojeꞌ ratit-rumamaꞌ, ma etaman ta chuqaꞌ si xalex o xken, y rikꞌin riꞌ ndiqꞌalajin chi rijaꞌ okuneq sacerdote chin jumul, achel ri Rukꞌajol ri Dios, ri kin Sacerdote wi chin jumul.7:3 Sal. 110:4
4Tiyaꞌ cuenta chare chi kin nimalej ruqꞌij ri Melquisedec, porque hasta ri ojer qamamaꞌ Abraham xuyaꞌ chare ri diezmo ri xrelesaj e rikꞌin nojel ri xukꞌen chikiqꞌaꞌ ri reyes pa guerra.7:4 Gn. 14:205Ri ley xyoꞌox chare ri Moisés, ndubꞌij chi ri eriy-rumam ri Leví ri echaꞌon chin ngeꞌok sacerdotes, chake rejeꞌ ndiyoꞌox ri diezmos koma ri kiwinaqul, maske ri kiwinaqul eriy-rumam ri Abraham chuqaꞌ.7:5 Nm. 18:21, 266Pero ri Melquisedec maske ma riy-rumam ta kan ri Leví, xjach ri diezmo pa ruqꞌaꞌ roma ri Abraham, y ri Melquisedec xubꞌen bendecir ri Abraham ri achoq chare kꞌo rusujun kan ri Dios. 7Y kin qetzij wi chi ri más nimalej ruqꞌij, jariꞌ ri ndibꞌanun bendecir ri más maneq ok ruqꞌij. 8Chireꞌ chochꞌulew, ri diezmo ndiyoꞌox chake sacerdotes israelitas ri xa ngeken e, pero pa ruwiꞌ ri sacerdote Melquisedec ndibꞌix chi kꞌo rukꞌaslen, y ri Abraham chare rijaꞌ xuyaꞌ ri diezmo. 9Y rikꞌin ri xuyaꞌ ri diezmo ri Abraham chare ri Melquisedec, ri sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví ri achoq chake ndiyoꞌox ri diezmo wokami, achel ta jajun rejeꞌ xkiyaꞌ ri diezmo chare ri Melquisedec, roma ri diezmo xuyaꞌ ri ojer kimamaꞌ Abraham. 10Keriꞌ ndiqabꞌij, porque atoq ri Melquisedec xbꞌerukꞌuluꞌ ri Abraham, kꞌajani talex nixta ri Leví y nixta jun rumam, xa kꞌa ekꞌo pa ru-cuerpo ri Abraham, romariꞌ ndiqabꞌij chi rejeꞌ kin achel xkiyaꞌ ta ri diezmo chare ri Melquisedec chuqaꞌ.
Ri Jesús xok Sacerdote pa kikꞌexel ri sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví
11Ri samaj ri xkibꞌen ri sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví, samaj ri kin rukꞌuꞌx ri ley ri xyoꞌox chake ri israelitas, xa ta xubꞌen chi ri israelitas xchꞌajchꞌojir kikꞌaslen chuwech ri Dios, man ta xkꞌatzin chi xuqaqa jun chik Sacerdote achel ri sacerdote Melquisedec, jun Sacerdote ri ma achel ta ri sacerdote Aarón nixta achel ri chꞌaqa chik sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví. 12Keriꞌ nibꞌij chiwa, porque atoq ngejalatej e ri bꞌotzaj sacerdotes, ndikꞌatzin chuqaꞌ chi ndijalatej ri ndubꞌij ri ley. 13Y ri Qajaw Jesucristo ri achoq pa ruwiꞌ ndubꞌij ri rutzij ri Dios chi Sacerdote wokami, rijaꞌ jun riy-rumam kan ri Judá, y chikikajal rejeꞌ nixta jun chaꞌon chin ta okuneq sacerdote. 14Y kin qꞌalej chi ri Qajaw Jesucristo jun riy-rumam kan ri Judá. Y ri ley xyoꞌox chare ri Moisés nixta jun achike ndubꞌij chi ngeꞌok sacerdotes ri eriy-rumam kan ri Judá.
15Y más qꞌalej chi ri Dios xerujel ri sacerdotes, porque xuteq pe jun chik Sacerdote achel ri sacerdote Melquisedec. 16Ri Qajaw Jesucristo xok Sacerdote, pero ma achel ta ri ndubꞌij ri ley xyoꞌox chare ri Moisés, ri ndubꞌij chi chikikajal ri eriy-rumam kan ri Leví ngechaꞌox ri ngeꞌok sacerdotes. Ri Jesucristo xok Sacerdote roma nim ruchuqꞌaꞌ ri rukꞌaslen ri ma jubꞌaꞌ xtikꞌis. 17Porque ri Dios kereꞌ rubꞌiꞌin kan pa ruwiꞌ ri Rukꞌajol:
Rat, rat Sacerdote chin jumul,
Sacerdote achel ri sacerdote Melquisedec,7:17 Sal. 110:4
xchajeꞌ.
18Romariꞌ, ri ndubꞌij ri ley pa kiwiꞌ ri sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví, xjal e, porque ri ley riꞌ maneq ruchuqꞌaꞌ chin xeruchꞌajchꞌojrisaj ri wineq chuwech ri Dios.7:18 Ro. 8:319Porque ri ley nixta jun achike xtiker xuchꞌajchꞌojrisaj chin jumul chuwech ri Dios.7:19 Hch. 13:39; Ro. 3:20; Gá. 3:21, 24 Jakꞌa ri achike qoyobꞌen wokami kin más wi utz roma ja ri Jesús ri qa-Sacerdote, ri achoq roma ngojjel apu rikꞌin ri Dios.
Ja ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote chin jumul
20Ri Dios kin xubꞌen jurar atoq xuyaꞌ ri Jesucristo chin xok qa-Sacerdote. Pero pa kiwiꞌ ri sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví, ri Dios nixta jun juramento xubꞌen atoq xeruyaꞌ chin xeꞌok sacerdotes. 21Pero atoq ri Jesús xok Sacerdote, ri Dios kin xubꞌen jurar chare. Achel ndubꞌij chupan ri rutzij tzꞌibꞌan kan:
Ri Ajaw Dios kereꞌ xubꞌen jurar
Y ma ndutzolij ta rutzij:
Rat, rat Sacerdote chin jumul.
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
22Y rikꞌin ri keriꞌ xubꞌen jurar ri Dios, ja ri Jesús ri etal chi kin ndikꞌachaj wi ri pacto rubꞌanun ri Dios qikꞌin roj ri qataqin, y re kꞌakꞌakꞌ pacto reꞌ más jabꞌel chuwech ri nabꞌey. 23Porque chupan ri nabꞌey pacto, xkꞌatzin chi xekꞌojeꞌ ekꞌiy sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví, roma ngeken e y ma ngetiker ta ngeꞌok sacerdotes chin jumul. 24Jakꞌa ri Jesús chin jumul kꞌo rukꞌaslen, y romariꞌ ma ndijalatej ta, xa kin Sacerdote chin jumul. 25Romariꞌ, nditiker ngerukal chin jumul ri ngetaqin richin chin ngebꞌeqaqa rikꞌin ri Dios, porque jumul kꞌo rukꞌaslen chin ndukꞌutuj ru-favor ri Dios pa kiwiꞌ.
26Y keriꞌ kꞌa, ja ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote ri ndikꞌatzin chaqe, porque rijaꞌ kin loqꞌolej wi, ma jumbꞌey rubꞌanun mak, y nixta jun itzel kꞌo pa ránima.7:26 He. 4:15 Ma junan ta rukꞌaslen kikꞌin ri wineq, porque ri wineq kin eꞌaj mak wi, y rijaꞌ kin más nim ruqꞌij bꞌanun chare chikaj. 27Y ri Jesús ma achel ta ri más nimalej teq kiqꞌij sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví, ri ndikꞌatzin chi qꞌij-qꞌij ngekikamisaj chikap chin ngekisuj chuwech ri Dios pariꞌ ri altar. Rejeꞌ keriꞌ ndikibꞌen roma kimak rejeꞌ y kꞌateriꞌ roma kimak ri kiwinaqul.7:27 Lv. 9:7 Pero ri Jesús atoq xkꞌojeꞌ chochꞌulew, xe jumbꞌey y chin jumul xusuj ri rukꞌaslen pa kamik chuwech ri Dios, roma kimak ri wineq.7:27 Ro. 6:1028Porque chupan ri ley xyoꞌox chare ri Moisés, ndubꞌij chi ri ngeꞌok más nimalej teq kiqꞌij sacerdotes, xa wineq ri kꞌo cheꞌel ngetzaq pa mak. Pero tiempo más pe chuwech ri ley riꞌ, ri Dios xubꞌen jurar chi ja ri Rukꞌajol ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote chin jumul, porque kin ndubꞌen nojel ri ndibꞌix chare roma ri Dios.7:28 He. 2:10
8Ja ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote chin ri kꞌakꞌakꞌ pacto
1Ri rukꞌuꞌx nojel ri ngojtajin chubꞌixik chiwa, jareꞌ: Pa qawiꞌ roj kꞌo jun más nimalej ruqꞌij Sacerdote tzꞌuyul pa rikiqꞌaꞌ ri ru-trono ri nimalej Dios chikaj. 2Y riꞌ, ja ri Jesús ri ndubꞌen ri loqꞌolej samaj chin sacerdote chupan ri qetzij rachoch ri Dios, achoch ri ma wineq ta ebꞌanayon,8:2 He. 9:11 xa kin ja ri Ajaw Dios.
3Konojel ri más nimalej teq kiqꞌij sacerdotes, echaꞌon chin ngekisuj awej teq chikap y jalajaj teq sipanik chuwech ri Dios chin ndikuyutej kimak ri wineq.8:3 He. 5:1 Romariꞌ ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij qa-Sacerdote, xkꞌatzin chuqaꞌ chi kꞌo achike xusuj chuwech ri Dios. 4Si ri Jesús kꞌo ta chochꞌulew, man ta okuneq sacerdote, porque ekꞌo chik sacerdotes israelitas ri ngekisuj ofrendas pariꞌ ri altar, achel ndubꞌij ri ley xyoꞌox chare ri Moisés. 5Pero ri sacerdotes riꞌ ngesamej chupan ri aj rochꞌulew rachoch ri Dios, rachibꞌel y rumochꞌochꞌil ri qetzij rachoch ri Dios kꞌo chikaj. Y roj qetaman chi keriꞌ, porque atoq ri Moisés ja ndutzꞌuk ndupabꞌaꞌ ri rachoch ri Dios, ri Dios kereꞌ xubꞌij chare: ¡Tatzꞌetaꞌ utz-utz nojel ri achike xtabꞌen! Tabꞌanaꞌ chare ri achoch qitz achel xinkꞌut chawech pariꞌ ri juyuꞌ,8:5 Ex. 25:40; Hch. 7:44 xchajeꞌ. 6Pero ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij qa-Sacerdote, más utzulej samaj yoꞌon chare ke chuwech ri samaj yoꞌon chake ri sacerdotes eriy-rumam kan ri Leví. Y keriꞌ chuqaꞌ ri kꞌakꞌakꞌ pacto ri xubꞌen ri Dios kikꞌin ri wineq, kin más utz chuwech ri pacto kꞌo nabꞌey, porque ja ri Jesús xukusaj chin xubꞌen ri kꞌakꞌakꞌ pacto, y más jabꞌel teq achike ndusuj ri Dios chupan ri pacto riꞌ.
Ri kꞌakꞌakꞌ pacto más jabꞌel chuwech ri nabꞌey pacto
7Xa ta ri nabꞌey pacto xtiker xubꞌen chꞌajchꞌaj chare kikꞌaslen ri wineq chuwech ri Dios, man ta xkꞌatzin chi ri Dios xubꞌen jun rukan pacto. 8Pero atoq ri Dios xutzꞌet chi ri rutinamit ma chꞌajchꞌaj ta ri kikꞌaslen, chi chꞌolinik xubꞌij:
Ngetuqaqa qꞌij, ndichajeꞌ ri Ajaw,
Atoq nibꞌen jun kꞌakꞌakꞌ pacto kikꞌin ri aj Israel y ri aj Judá.8:8 Jer. 31:31
9Ma achel ta ri pacto ri xinbꞌen kikꞌin ri ojer teq katit-kimamaꞌ,
Chupan ri qꞌij atoq xenyuqej chikiqꞌaꞌ
Chin xenwelesaj pe pa rochꞌulew Egipto;
Y roma rejeꞌ ma xkibꞌen ta ri ndubꞌij chupan ri pacto xinbꞌen kikꞌin,
Riyin xinmalij kan kiwech.
10Romariꞌ nibꞌen jun kꞌakꞌakꞌ pacto kikꞌin ri israelitas,
Atoq qꞌaxneq chik ri tiempo chin ri nabꞌey pacto,
Y jareꞌ rubꞌeyal, ndichajeꞌ ri Ajaw:
Niyaꞌ ri nu-ley pa kinojibꞌal,
Y nitzꞌibꞌaj pa kánima,
Riyin nginok ri ki-Dios,
Y rejeꞌ ngeꞌok nutinamit.8:10 Jer. 24:7; Zac. 8:8
11Chupan teq ri qꞌij riꞌ, ma ndikꞌatzin chi ta
Chi ndikitijoj kiꞌ chikiwech chi kiwinaqul kiꞌ o chi koxpochel kiꞌ,
Chin ndiketamaj nunoꞌoj riyin ri Ajaw.
Porque chupan ri tiempo riꞌ, konojel ndiketamaj nunoꞌoj,
Chi chꞌutiꞌq chi nimaꞌq.
12Chupan teq ri qꞌij riꞌ, riyin nikuy nojel ri itzel teq achike kibꞌanun,
Y ma jumbꞌey chik nikꞌuxlaꞌaj ri kimak.8:12 He. 10:17
Keriꞌ xubꞌij ri Ajaw.
13Y atoq ri Dios ndichꞌaꞌa pa ruwiꞌ jun kꞌakꞌakꞌ pacto, riꞌ ndubꞌij tzij chi xubꞌen chare ri nabꞌey pacto chi ma ndikꞌatzin chi ta, y qetaman chi ri ma ndikꞌatzin chi ta, y nditziaqur qa, jubꞌaꞌ chik ndirajoꞌ chin ndikꞌis ruqꞌij.
9Ri nabꞌey pacto ma ndubꞌen ta chake ri wineq chi chaj chik kibꞌanun chuwech ri Dios
1Y achel xqabꞌij yan, kꞌo leyes chupan ri nabꞌey pacto ri xubꞌen ri Dios rikꞌin ri rutinamit, ri ngechꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri achike rubꞌanik ndiyoꞌox ruqꞌij rijaꞌ chupan ri aj rochꞌulew rachoch, y kꞌo chuqaꞌ leyes xeruyaꞌ ri ndichꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri achike rubꞌanik ndibꞌan chare ri rachoch.9:1 Ex. 25:82Romariꞌ kereꞌ xbꞌan chare: Ri achoch riꞌ xbꞌan rikꞌin kꞌul, y kꞌo chuqaꞌ jun pimilej kꞌul jachayon rupan ri achoch riꞌ. Chupan ri kꞌojlibꞌel kꞌo pe nabꞌey, xyoꞌox ri candelero, y xyoꞌox chuqaꞌ ri mesa apeꞌ ngeyoꞌox ri kaxlan teq wey ri ngesujeꞌ chuwech ri Dios.9:2 Lv. 24:5, 6 Ri nabꞌey kꞌojlibꞌel riꞌ, ndibꞌix loqꞌolej kꞌojlibꞌel chare. 3Y chirij apu ri rukan kꞌul ri jachayon rupan rachoch ri Dios, kꞌo apu ri kꞌojlibꞌel ndibꞌix más loqꞌolej chare. 4Chunaqaj apu ri kꞌul chin ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej kꞌo jun altar bꞌanun chare qꞌanapueq apeꞌ ndiporox ri pon, y chupan ri kꞌojlibꞌel riꞌ kꞌo apu chuqaꞌ ri káxa chin ri nabꞌey pacto xubꞌen ri Dios rikꞌin ri rutinamit, y ri káxa riꞌ, qꞌanapueq nojel rij-rupan. Chupan ri káxa kꞌo jun chꞌuti bꞌambꞌel bꞌanun chuqaꞌ chare qꞌanapueq apeꞌ kꞌo jubꞌaꞌ maná ri achel xkikꞌux ri rutinamit ri Dios ojer. Kꞌo chuqaꞌ ri ruchꞌamiꞌy ri Aarón ri xjotayin pe, y ri kaꞌiꞌ tzꞌajtzꞌeq teq abꞌej achoq chikiwech tzꞌibꞌan ri rukꞌuꞌx ri nabꞌey pacto.9:4 Ex. 25:16; Nm. 17:105Y pariꞌ ri káxa, ekꞌo kaꞌiꞌ kachibꞌel ru-ángeles ri Dios ri ndibꞌix querubín chake,9:5 Lv. 16:2 ri ngeqꞌalajrisan ri nimalej ruqꞌij ri Dios. Ri ángeles riꞌ rikꞌil kixikꞌ chin ndikimujaj ri lugar apeꞌ ndikuyutej kimak ri wineq. Pero wokami ma ndiqabꞌij yan ta nojel rubꞌeyal riꞌ.
6Y rikꞌin ri keriꞌ rubꞌanik bꞌanun chare rupan ri rachoch ri Dios, ri sacerdotes israelitas qꞌij-qꞌij ngeꞌok apu chupan ri nabꞌey kꞌojlibꞌel chin ndikibꞌen nojel ri yoꞌon pa kiqꞌaꞌ chin ndikibꞌen. 7Pero chupan ri rukan kꞌojlibꞌel chin ri rachoch ri Dios, xe ri más nimalej ruqꞌij sacerdote kꞌo cheꞌel ndok apu, y xe chupan jun qꞌij pa jun junaꞌ, y atoq ndok apu, ndukꞌuaj apu kikikꞌel chikap chin ndusuj chuwech ri Dios roma rumak rijaꞌ y roma ri kimak ri tinamit ri ma chubꞌanik ta kibꞌanun.9:7 Ex. 30:108Y rikꞌin ri keriꞌ ndibꞌanatej chupan ri aj rochꞌulew rachoch ri Dios, ri Espíritu Santo nduqꞌalajrisaj chi mientras kꞌa kꞌo ri aj rochꞌulew rachoch ri Dios, kꞌajani tijaqeꞌ ri bꞌey chin ngeꞌok ri wineq chupan ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej apeꞌ kꞌo ri Dios. 9Nojel reꞌ ndukꞌut chiqawech chupan re tiempo re nitzꞌibꞌaj reꞌ chiwa, chi ri rusujik jalajaj teq sipanik y awej teq chikap chuwech ri Dios, ma nditiker ta ndubꞌen chake ri ngesuju chin ta ndikinaꞌ pa kánima chi chaj chik kibꞌanun chuwech ri Dios.9:9 Gá. 3:2110Y ekꞌo chuqaꞌ leyes chupan ri nabꞌey pacto pa ruwiꞌ ri achike utz nditijeꞌ, ri achike utz ndikꞌuxeꞌ, y pa ruwiꞌ jalajaj teq chꞌajchꞌojrisanik ri ndikꞌatzin ngebꞌan chuwech ri Dios. Ri leyes riꞌ xkꞌojeꞌ keqalen xe hasta xuqaqa ri tiempo atoq ri Dios xuyaꞌ ri kꞌakꞌakꞌ pacto.
Ri nimalej reqalen rukamik ri Cristo
11Pero ri Cristo okuneq más nimalej ruqꞌij Sacerdote ri ndiyoꞌon más utzulej teq favores ri kꞌo qaqꞌaꞌ chake, y wokami ndisamej chupan ri qetzij rachoch ri Dios chikaj, ri más kꞌo ruqꞌij y reqalen. Ri achoch riꞌ ma wineq ta ebꞌanayon, y riꞌ ndubꞌij tzij chi ma aj rochꞌulew ta achoch.9:11 He. 8:212Ri Cristo xbꞌa e chikaj y xok chupan ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej chin ri rachoch ri Dios, ma chin ta ndusujlaꞌ kikikꞌel wakx y cabras, xa kin ja ri rukikꞌel rijaꞌ ri xbꞌiyin cho cruz ri xusuj chare ri Dios chin xojrulaqꞌ, y xe jumbꞌey keriꞌ xubꞌen chin xojrelesaj pa ruqꞌaꞌ ri tzꞌamayon qichin chin jumul. 13Chupan ri nabꞌey pacto, ri kikikꞌel ri achijaꞌ teq wakx y ri achijaꞌ teq cabra y chuqaꞌ ri ruchajil ri ati wakx ri ndixol rikꞌin yaꞌ,9:13 Nm. 19:2, 17, 18 ri ndikirex chirij ri ki-cuerpos ri wineq ma echꞌajchꞌaj ta chuwech ri Dios, ndikibꞌen chik chꞌajchꞌaj chare ri wineq riꞌ chuwech ri Dios. 14Y si keriꞌ ngetiker ndikibꞌen ri kikikꞌel y ri kichajil ri chikap, ¡kin más wi nditiker ndubꞌen ri rukikꞌel ri Cristo! Porque ri rukikꞌel ri xbꞌiyin cho cruz, nduchꞌajchꞌojrisaj ri qánima chuwech ri itzel teq achike eqabꞌanaloꞌon ri xa pa kamik ngojrukꞌuaj.9:14 1Jn. 1:7 Keriꞌ xubꞌen ri Cristo chin ndiqayaꞌ ruqꞌij ri Kꞌaslik Dios. Ri Cristo rikꞌin ri ruchuqꞌaꞌ ri Espíritu ri jumul kꞌo rukꞌaslen, xusuj riꞌ chi chꞌajchꞌaj ofrenda chuwech ri Dios.
Ri kꞌakꞌakꞌ pacto xkꞌojeꞌ reqalen rikꞌin rukamik ri Cristo
15Y romariꞌ, ja ri Jesús xkusex chin xbꞌan ri kꞌakꞌakꞌ pacto, chin keriꞌ rikꞌin ri rukamik ngerukal ri wineq chuwech ri mak xkibꞌen atoq xekꞌojeꞌ chuxeꞌ ruchuqꞌaꞌ ri nabꞌey pacto. Y roma chuqaꞌ ri rukamik roj qonojel ri roj oyon roma ri Dios, ndiyoꞌox chaqe ri herencia ri ma ndikꞌis ta, herencia ri rusujun kan rijaꞌ. 16Keriꞌ nibꞌij chiwa, porque atoq bꞌanun ruwujil jun herencia, hasta kꞌa ndiken na e ri ndiyoꞌon ri herencia, ndikꞌojeꞌ reqalen ri ruwujil ri herencia riꞌ. 17Porque jun ruwujil herencia, maneq reqalen si ri ndiyoꞌon ri herencia kꞌa kꞌes, pero ndikꞌojeꞌ reqalen atoq ndiken e. 18Romariꞌ, chin xkꞌojeꞌ reqalen ri nabꞌey pacto ri xubꞌen ri Dios kikꞌin ri rutinamit, xkꞌatzin chi xekamisex y xbꞌiyin kikikꞌel awej teq chikap. 19Porque atoq ri Moisés xukꞌis rubꞌixik nojel ri mandamientos yoꞌon pe chupan ri ley chake ri ruwinaqul israelitas, xbꞌerukꞌamaꞌ pe kusmal teq karneꞌl oqꞌoman rikꞌin color keq, y xuxim chutzaꞌ jun ruqꞌaꞌ cheꞌ ndibꞌix hisopo chare, xumubꞌaꞌ pa kikikꞌel cabras y kikikꞌel achijaꞌ teq wakx xolon rikꞌin yaꞌ. Xukiraj ri kikꞌ chirij ri bꞌoton wuj ri achoq chuwech tzꞌibꞌan ri ley y pa kiwiꞌ ri wineq erutinamit ri Dios.9:19 Ex. 24:720Y ri Moisés xubꞌij chake: Rikꞌin re kikꞌ reꞌ nditzꞌukutej e ri pacto ri ndubꞌen ri Dios iwikꞌin, ri achoq chupan ndubꞌij ri ndirajoꞌ chi rix ndibꞌen.9:20 Ex. 24:821Ri Moisés chuqaꞌ xukiraj kikꞌ chirij rachoch ri Dios y chikij nojel ri ngekusex chin ndibꞌan ri rusamaj ri Dios pa rachoch. 22Chupan ri ley riꞌ, ndubꞌij chi jubꞌaꞌ ma nojel ri ndichꞌajchꞌojrisex, ndikꞌatzin chi rikꞌin kikꞌ ndibꞌan. Y si ma ndibꞌiyin ta rukikꞌel jun awej ri ndikamisex, ma ndikuyutej ta ri mak chuwech ri Dios.9:22 Lv. 17:1123Romariꞌ, ri aj rochꞌulew rachoch ri Dios y nojel ri achike ekꞌo chupan xkꞌatzin chi xechꞌajchꞌojrisex rikꞌin kikikꞌel awej teq chikap. Ri achoch riꞌ jun rachibꞌel ri qetzij rachoch ri Dios kꞌo chikaj,9:23 He. 8:5 y roma ri rachoch ri Dios kꞌo chikaj kin más nim ruqꞌij, xkꞌatzin chi xbꞌiyin kikꞌ más nim reqalen ke chuwech ri kikikꞌel awej teq chikap.
Ri rukamik ri Cristo xukꞌen pe kolotajik chaqe
24Keriꞌ nibꞌij chiwa porque ri Cristo, ma chupan ta ri aj rochꞌulew rachoch ri Dios, ri kin rachibꞌel wi ri qetzij rachoch ri Dios, xok chin xusuj ri rukikꞌel. Ri Cristo xbꞌa e chikaj, y xbꞌeqaqa chuwech ri Dios chin ndukꞌutuj favor pa qawiꞌ.9:24 Ro. 8:34; He. 7:25; 1Jn. 2:125Y ma ndikꞌatzin ta chi kꞌiy mul ndusuj ri rukikꞌel chuwech ri Dios. Pero waweꞌ chochꞌulew ri más nimalej ruqꞌij sacerdote juna-junaꞌ ndok apu chupan ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej chin ri rachoch ri Dios chin nderusujuꞌ kikꞌ ri xa ma rukikikꞌel ta rijaꞌ. 26Xa ta keriꞌ xkꞌatzin xubꞌen ri Cristo, kꞌiy ta mul xkꞌatzin xusuj riꞌ pa kamik, xe jampeꞌ xtzꞌukutej pe ri rochꞌulew hasta wokami. Pero chupan ri rukꞌisibꞌel tiempo rojkꞌo, rijaꞌ xuqaqa chochꞌulew chin xusuj riꞌ pa kamik xe jumbꞌey y chin jumul, chin xkuyutej ri mak kibꞌanun ri wineq.9:26 Gá. 4:4; Ef. 1:10; He. 7:27; 10:10; 1P. 3:1827Y achel rubꞌiꞌin kan ri Dios, chi ri wineq xe jumbꞌey ngeken y kꞌateriꞌ ndiqꞌat tzij pa kiwiꞌ, 28keriꞌ chuqaꞌ ri Cristo, xe jumbꞌey xkꞌatzin xusuj rukꞌaslen pa kamik chin xkuyutej kimak santienta wineq.9:28 Ro. 6:10; 1P. 2:24 Y nduruqꞌalajrisaj chik riꞌ, pero ma chin chi ta ndukuy kimak wineq, xa kin chin ngeturukꞌamaꞌ ri nojel kánima koyobꞌen chi ngerukal.
10Ri kikikꞌel ri awej teq chikap ma ndirelesaj ta chin jumul ri kimak ri wineq
1Ri ndubꞌij chupan ri ley xyoꞌox chare ri Moisés, xaxe yan jun rumochꞌochꞌil ri qetzij favores ri nduyaꞌ ri Dios más chiqawech apu. Romariꞌ ri ley ma xtiker ta xubꞌen chꞌajchꞌaj chin jumul chare ri kikꞌaslen ri wineq, ri juna-junaꞌ ngekisuj awej teq chikap chuwech ri Dios. 2Xa ta ri ley xtiker xubꞌen chꞌajchꞌaj chin jumul chare ri kikꞌaslen ri wineq, man ta ndikinaꞌ chi kꞌa kꞌo kimak, y man ta chik ngekisuj awej teq chikap chuwech ri Dios. 3Pa rukꞌexel chi ndubꞌen chꞌajchꞌaj chake, ri rusujik kikikꞌel awej teq chikap ri ndibꞌan juna-junaꞌ chuwech ri Dios, xaxe ndukꞌuxlaꞌaj chake chi kꞌa keqalen ri kimak.10:3 Lv. 16:214Porque ri kikikꞌel ri achijaꞌ teq wakx y ri achijaꞌ teq cabras, ma jubꞌaꞌ ngetiker ndikelesaj e chin jumul ri mak kibꞌanun ri wineq.
Ri Cristo xe jumbꞌey y chin jumul xusuj riꞌ pa kamik chuwech ri Dios
5Romariꞌ, atoq ri Cristo ja nduꞌalex chochꞌulew, kereꞌ xubꞌij chare ri Dios:
Rat ma ndarayij ta chi ngesuj kikikꞌel awej teq chikap y jalajaj teq sipanik chawech,
Romariꞌ, xanabꞌaꞌ jun aj rochꞌulew cuerpo chuwa chin nisuj chawech.
6Ri ngeporox awej teq chikap chawech, y ri ngekamisex awej teq chikap chin ndisuj kikikꞌel chawech roma ri mak, ma ndikikot ta awánima rikꞌin.
7Romariꞌ, xinbꞌij: Ja re yinkꞌo chireꞌ,
Chin nibꞌen ri arayibꞌel rat nu-Dios,
Achel ndubꞌij ri atzij ri tzꞌibꞌan kan pa nuwiꞌ chupan ri bꞌoton wuj,
xchajeꞌ ri Cristo.
8Achel ri kꞌaja ok xqabꞌij, ri Cristo nabꞌey kereꞌ xubꞌij: Ri awej ri ngeporox, ri jalajaj teq sujunik ri ngesuj, ri awej teq chikap ri ngekamisex chin ndisuj kikikꞌel chawech roma ri mak y ri jalajaj teq sipanik ri ngesuj chawech, ma ndarayij ta y ma ndikikot ta awánima rikꞌin. Keriꞌ xubꞌij ri Cristo chare ri Dios, maske ri ley xyoꞌox chare ri Moisés ndubꞌij chi keriꞌ kebꞌan. 9Atoq xubꞌij yan keriꞌ ri Cristo, xubꞌij chuqaꞌ: Ja re yinkꞌo chireꞌ, chin nibꞌen ri arayibꞌel rat, xchajeꞌ. Y keriꞌ xkꞌis reqalen ri nabꞌey pacto y xtzꞌukutej e ri kꞌakꞌakꞌ pacto. 10Ri Dios xubꞌen chꞌajchꞌaj chaqe roma ri Jesucristo xubꞌen ri rurayibꞌel ri Dios, atoq xusuj ri ru-cuerpo pa kamik xe jumbꞌey y chin jumul.
11Qꞌij-qꞌij ri sacerdotes israelitas epeꞌel ndikibꞌen rusamaj ri Dios y ndikisuj kikikꞌel awej teq chikap chuwech ri Dios,10:11 Nm. 28:3 pero ri kikꞌ ri ngekisuj ma nditiker ta ndirelesaj chin jumul ri mak pa kikꞌaslen ri wineq. 12Pero ri Cristo, xe jumbꞌey y chin jumul xusuj riꞌ pa kamik chuwech ri Dios chin xrelesaj ri mak, kꞌajariꞌ xbꞌa e chikaj y xbꞌetzꞌuyeꞌ e pa rikiqꞌaꞌ ri Dios.10:12 Col. 3:1; He. 1:313Y chiriꞌ kꞌo, royobꞌen ri qꞌij atoq xkeyoꞌox chuxeꞌ rutzij konojel ri itzel ngetzꞌeto richin.10:13 Sal. 110:1; Hch. 2:3514Porque rijaꞌ xe jumbꞌey xkꞌatzin chi xusuj riꞌ pa kamik chuwech ri Dios, chin xubꞌen chi ma jumbꞌey chik ndikeqalej mak konojel ri ndichꞌajchꞌojrisex kikꞌaslen roma rijaꞌ. 15Keriꞌ chuqaꞌ ri Espíritu Santo nduyaꞌ rutzij chi qetzij ri ngojtajin chubꞌixik, rikꞌin ri kereꞌ ndubꞌij:
16Atoq xeꞌeqꞌax yan ri qꞌij riꞌ,
Jareꞌ ri pacto xtinbꞌen kikꞌin ri wineq:
Niyaꞌ ri nu-ley pa kánima
Y nitzꞌibꞌaj pa kinojibꞌal.
17Y ma jumbꞌey chik xtinkꞌuxlaꞌaj ri kimak y ri itzel teq achike kibꞌanaloꞌon,10:17 Jer. 31:34
ndichajeꞌ ri Ajaw. Y jariꞌ ri tzij nduyaꞌ ri Espíritu Santo.
18Y rikꞌin xekuyutej yan ri mak roma ri Ajaw, ma ndikꞌatzin chi ta ndisujeꞌ kikikꞌel awej teq chikap pa kikꞌexel ri wineq.
Pixabꞌanik chin ma tiqayaꞌ kan roqacheq chuwech ri Ajaw
19Hermanos, roj wokami kin kuqul qakꞌuꞌx chi ngojtiker ngojok apu chupan ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej chin ri rachoch ri Dios, y riꞌ roma xbꞌiyin rukikꞌel ri Jesús cho cruz. 20Porque rikꞌin ri rukamik ri Jesús, xujeq jun kꞌakꞌakꞌ y kꞌaslik bꞌey chiqawech. Atoq xken rijaꞌ, ri pimilej kꞌul jachayon rupan rachoch ri Dios xretzetej, y xel pa kaꞌiꞌ, y wokami maneq ndiqꞌato qabꞌey chin ngojbꞌeqaqa chuwech ri Dios. 21Y ma xe ta riꞌ, ja chuqaꞌ ri Jesús ri más nimalej ruqꞌij Sacerdote pa qawiꞌ roj ri rutinamit ri Dios. 22Romariꞌ qojjel apu chuwech ri Dios rikꞌin nojel qánima y ma kaꞌiꞌ qakꞌuꞌx tiqabꞌen, y kin ta chꞌajchꞌojrisan ri qánima chuwech ri itzel ndiqanaꞌ chare roma ri ma utz ta eqabꞌanaloꞌon pe, y kin ta chꞌajon ri qa-cuerpo rikꞌin loꞌx yaꞌ. 23Y roj ri qatzijon chake ri wineq chi qoyobꞌen ri rusujun ri Dios, ma kaꞌiꞌ qakꞌuꞌx tiqabꞌen chiroyobꞌexik, xa kin jumul kuqul qakꞌuꞌx tiqoyobꞌej, porque ri Dios ri sujuyun, ma ndujel ta ruwech rutzij, xa kin ndubꞌen wi ri rubꞌiꞌin. 24Y tiqakanoj achike rubꞌeyal ndiqabꞌen chin ndiqatolaꞌ qiꞌ chiqawech, chin más ngojojowan y ngeqabꞌen utz chake konojel. 25Ma tiqayaꞌ kan chi ndiqamal qiꞌ pa rubꞌiꞌ ri Ajaw, achel rukꞌamon chake jujun chi ndikibꞌen. Xa kin timoloꞌ iwiꞌ chin ndibꞌochilaꞌ iwiꞌ, y más ndikꞌatzin chi keriꞌ ndibꞌen wokami, porque ndiqatzꞌet chi ja nduqaqa ri qꞌij chi ri Ajaw nditzolij pe.10:25 Ro. 13:11
26Porque roj ri qetaman rubꞌeyal ri qetzij, si kꞌa keriꞌ chubꞌanik ndiqabꞌen mak, maneq chik jun xtiken qoma chin ndikuyutej ri mak riꞌ.10:26 Nm. 15:30; 2P. 2:2027Xa kin xe chik rikꞌin xibꞌriꞌil qoyobꞌen ri nimalej castigo nduyaꞌ ri Dios, y ri qꞌaqꞌ ri ndikꞌaꞌa apeꞌ ngebꞌeyoꞌox ri itzel ngetzꞌeto ruwech. 28Atoq jun nduqꞌej ruwiꞌ ri ley xyoꞌox chare ri Moisés, si ekꞌo kaꞌi-oxiꞌ ri xetzꞌeto richin y ndikiyaꞌ kitzij chirij chi keriꞌ xubꞌen, ri jun riꞌ kin ndikamisex wi y ma ndipoqonex ta ruwech.10:28 Dt. 17:629Si keriꞌ ndibꞌan, tinojij na kꞌa janipeꞌ más castigo rukꞌulun ndiyoꞌox chare ri ma jun reqalen ndubꞌen chare ri Rukꞌajol ri Dios y ma jun reqalen ndubꞌen chare ri kikꞌ chin ri kꞌakꞌakꞌ pacto ri achoq chare xchꞌajchꞌojrisex ri rukꞌaslen, y ndichꞌaꞌa chuqaꞌ chirij ri Espíritu Santo ri ruyoꞌon ri ru-favor pa ruwiꞌ.10:29 Mt. 12:31; 1Co. 11:2930Porque qetaman runoꞌoj ri Ajaw ri kereꞌ rubꞌiꞌin kan: Pa nuqꞌaꞌ riyin kꞌo chin niyaꞌ castigo, y pa nuqꞌaꞌ riyin kꞌo chin niyaꞌ rukꞌexel. Y kereꞌ chuqaꞌ tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios: Ja ri Ajaw ndiqꞌato tzij pa ruwiꞌ ri rutinamit.10:30 Dt. 32:35-36; Sal. 50:4-6; 94:131Y ¡kin juyo ruwech ri ndiqaqa pa ruqꞌaꞌ ri Kꞌaslik Dios chin ndiyoꞌox castigo chare!
32Rix tikꞌuxlaꞌaj ri qꞌij xeꞌeqꞌax yan, atoq kꞌa jubꞌaꞌ tiyikꞌex ri ikꞌaslen roma ri Ajaw y xikachꞌ ri santienta kꞌayew xbꞌan chiwa. 33Janteq xixkꞌixbꞌisex, xbꞌiloꞌox tzij chiꞌipalej y xbꞌan itzel teq achike chiwa chikiwech wineq, y janteq xe jun iwánima xibꞌen kikꞌin ri xbꞌan kꞌayew chake. 34Porque xipoqonaj kiwech ri xetzꞌapix pa cheꞌ, y hasta xixkikot atoq xmaj chiwech ri ichajin, porque iwetaman chi chikaj ichajin más yalan teq achike ri ma ngekꞌis ta.10:34 Mt. 5:1235Romariꞌ, ma tiyaꞌ kan chi kuqul ikꞌuꞌx rikꞌin ri Ajaw, porque riꞌ kin nim rajel-rukꞌexel ndukꞌen pe chiwa. 36Keriꞌ nibꞌij chiwa, porque ndikꞌatzin chi qꞌij-qꞌij ngixkochꞌon, chin keriꞌ rikꞌin ri ndibꞌen ri rurayibꞌel ri Dios, ndiyoꞌox chiwa ri sujun kan roma rijaꞌ. 37Porque ri Dios chupan ri rutzij tzꞌibꞌan kan kereꞌ ndubꞌij:
Jubꞌaꞌ chik qꞌij ndirajoꞌ
Chin nduqaqa ri Jun bꞌiꞌin kan chi nduqaqa,
Kin nduqaqa yan.
38Ri ma jun rumak reqalen chinuwech, kin ndiril ri qetzij kꞌaslen, roma kuqul rukꞌuꞌx wikꞌin.10:38 Hab. 2:4; Ro. 1:17
Pero si xtitzolij chirij y ma xkiroqaj chi ta,
Ma jubꞌaꞌ xtikikot ri wánima rikꞌin.
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
39Pero roj ma roj ta achel ri kiyoꞌon kan rokacheq chuwech ri Dios, y romariꞌ ebꞌaneq chupan ri bꞌey chin castigo. Roj, roj achel ri ebꞌaneq chupan ri bꞌey chin kolotajik, roma kuqul qakꞌuꞌx rikꞌin ri Ajaw.
11Ri kikꞌaslen ri kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios
1Ri kuqubꞌel kꞌuxlaj ja ri ndataqij rikꞌin nojel awánima chi ri Dios nduyaꞌ ri awoyobꞌen y kin awetaman chi kꞌo jun qꞌij ndatzꞌet ri kꞌajani keqꞌalajin wokami.11:1 2Co. 4:182Ri ojer teq qatit-qamamaꞌ xeqaꞌ chuwech ri Dios, porque xkikuqubꞌaꞌ kikꞌuꞌx rikꞌin.
3Roj roma qakuqubꞌan qakꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, qakꞌoxoman chi ri kaj y ri rochꞌulew xekꞌojeꞌ roma xchꞌaꞌa ri Dios y xubꞌij chi kekꞌojeꞌ.11:3 Jn. 1:3 Y riꞌ ndubꞌij tzij chi rijaꞌ ma jun achike xukusaj chin xerubꞌen ri ngeqatzꞌet wokami.
4Ri Abel roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xusuj chuwech ri Dios jun ofrenda más utz ke chuwech ri ofrenda xusuj ri Caín, y romariꞌ ri Dios xubꞌij chi nixta jun rumak xreqalej y kin xqaꞌ chuwech ri ofrenda xusuj.11:4 Gn. 4:4 Y ri Abel roma xukuqubꞌaꞌ rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, maske kamineq chik, kin achel kꞌa ndichꞌaꞌa ta chaqe wokami.
5Ri Henoc roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, keriꞌ kꞌes xukꞌuꞌex e chikaj,11:5 Gn. 5:22, 24 ma xqꞌax ta pa kamik y xkanox pero ma xilitej ta, porque xukꞌuꞌex roma ri Dios. Y ri rutzij ri Dios ndubꞌij chi nabꞌey chi xukꞌuꞌex, xtzꞌetetej chi xubꞌen ri ndiqaꞌ chuwech ri Dios. 6Y keriꞌ kꞌa, jun wineq chin ndiqaꞌ chuwech ri Dios ndikꞌatzin chi rukuqubꞌan rukꞌuꞌx rikꞌin. Porque ri ndirajoꞌ ndijel apu chuwech ri Dios, ndikꞌatzin ndutaqij chi ri Dios kin kꞌo wi y chi nduyaꞌ utzulej rajel-rukꞌexel chake ri ngekanon richin.
7Ri Noé roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xniman chuwech, atoq xbꞌix chare roma ri Dios chi ndibꞌanatej jun nim qatataꞌ ri ma jumbꞌey bꞌanatajneq,11:7 Gn. 6:13 y rijaꞌ rikꞌin xibꞌriꞌil pa ránima chuwech ri Dios, xubꞌen jun nimalej barco chin xukal riꞌ rijaꞌ y ri aj pa rachoch. Y ma jun rumak xreqalej chuwech ri Dios roma xukuqubꞌaꞌ rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios,11:7 Ro. 3:22; Fil. 3:9 y roma chuqaꞌ riꞌ, kin xtzꞌetetej chi pa rubꞌeyal xbꞌanatej chi xqaqa castigo pa kiwiꞌ ri wineq.
8Ri Abraham roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, kin xniman atoq xoyox roma ri Dios, chin xbꞌa pa jun lugar ri ndusipaj ri Dios chare. Y xutzꞌen bꞌey, maske ma retaman ta apeꞌ ndibꞌa wi.11:8 Gn. 12:1, 49Roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xbꞌekꞌojeꞌ chupan ri lugar sujun chare, apeꞌ kꞌa nixta jun achike richin rijaꞌ. Y chupan jay bꞌanun rikꞌin pimilej teq kꞌul xkꞌojeꞌ, achel xkibꞌen chuqaꞌ ri Isaac y ri Jacob, ri achoq chake sujun chuqaꞌ ri lugar riꞌ. 10Keriꞌ xubꞌen ri Abraham, porque royobꞌen ri tinamit ri ma ndiwulutej ta roma kin kowilej ruxeꞌ. Ri tinamit riꞌ, ja ri Dios xnojin achike rubꞌanik ndibꞌan chare y ja chuqaꞌ ri Dios ndibꞌanun richin.
11Ri Abraham roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xyoꞌox uchuqꞌaꞌ pa rubꞌaqil chin xralkꞌualaj jun ralkꞌuaꞌl rikꞌin ri rixjayil Sara, porque xutaqij chi ri Dios ri ma jumbꞌey ndujel ruwech rutzij kin nduyaꞌ wi ri rusujun. Y keriꞌ xbꞌanatej maske ri Abraham rijilej chik y ri Sara ma ndalan ta.11:11 Gn. 17:15, 17, 1912Y romariꞌ, ri Abraham, maske maneq chi ok ruchuqꞌaꞌ pa rubꞌaqil chin ngeralkꞌualaj akꞌolaꞌ,11:12 Ro. 4:19 xekꞌojeꞌ santienta riy-rumam, kin esantienta achel ri chꞌumil ekꞌo chikaj y achel ri sanayiꞌ chuchiꞌ ri mar ri maneq cheꞌel ngeꞌajilex nojel.
13Konojel ri wineq ri roj chꞌoyineq pe pa kiwiꞌ, xeken e, y ma yoꞌon yan ta chake ri rusujun ri Dios, pero roma kuqul kikꞌuꞌx chi ri Dios kin nduyaꞌ wi ri rusujun, rejeꞌ xekikot chi kꞌo jun qꞌij ndok kichin ri sujun chake. Y hasta xkibꞌij chi maneq kitinamit chochꞌulew y xaxe jubꞌaꞌ teq qꞌij ekꞌo chuwech. 14Y rikꞌin ri keriꞌ xkibꞌij, qꞌalej chi koyobꞌen jun lugar kichin apeꞌ ngebꞌekꞌojeꞌ. 15Si xa ja ta ri tinamit apeꞌ eꞌeleneq pe kꞌo pa kánima, kꞌa kꞌo ta cheꞌel xetzolij chiriꞌ. 16Pero xkirayij jun lugar más yalan, y ri lugar riꞌ ja ri kꞌo chikaj. Romariꞌ ri Dios ma ndikꞌix ta ndubꞌij chi rijaꞌ ki-Dios, porque rubꞌanun rukꞌojlen jun kitinamit.11:16 Fil. 3:20
17Ri Dios xutojtobꞌej ránima ri Abraham chin xutzꞌet si ndiniman, romariꞌ xubꞌij chare chi tusujuꞌ ri Isaac ri junayon rukꞌajol pa kamik chuwech.11:17 Gn. 22:1, 2 Y roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, ri Abraham kin xniman y xuyaꞌ ri Isaac pariꞌ jun altar chin ta xusuj chuwech ri Dios. Keriꞌ xubꞌen ri Abraham ri achoq chare kꞌo achike esujun roma ri Dios. 18Porque chare rijaꞌ ri Dios kereꞌ rubꞌiꞌin kan: Chikikajal ri riy-rumam ri akꞌajol Isaac xkenchaꞌ ri xkeꞌok nutinamit,11:18 Gn. 21:12 xchajeꞌ. 19Ri Abraham xutaqij chi maske xken ta ri Isaac, ri Dios kin kꞌo ruchuqꞌaꞌ chin nduyaꞌ chik rukꞌaslen. Y keriꞌ ndiqabꞌij chi achel ta qetzij xken ri Isaac, y xyoꞌox chik rukꞌaslen roma ri Dios y xjach chare ri rutataꞌ.
20Ri Isaac roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xubꞌij chake ri ekaꞌiꞌ rukꞌajol Jacob y Esaú ri favor ndiyoꞌox chake más chikiwech apu.
21Ri Jacob roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, chupan teq ri qꞌij atoq jubꞌaꞌ chik ndirajoꞌ chi ndiken, xerubꞌen bendecir ekaꞌiꞌ rumam, ri erukꞌajol ri José, y ruchuqꞌuyubꞌen ruchꞌamiꞌy xuyaꞌ ruqꞌij ri Dios.
22Ri José roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, chupan teq ri qꞌij atoq jubꞌaꞌ chik ndirajoꞌ chi ndiken, xukꞌuxlaꞌaj kan chake ri ruwinaqul israelitas chi nderilaꞌ qꞌij ngeꞌel e pa rochꞌulew Egipto, y xubꞌij kan ri achike ndibꞌan chare ri rubꞌaqil atoq xteqaqa ri qꞌij riꞌ.11:22 Gn. 50:24; Ex. 13:19
23Ri rute-rutataꞌ ri Moisés roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, ma xkixibꞌij ta kiꞌ xkewaj oxiꞌ ikꞌ ri Moisés atoq xalex,11:23 Ex. 2:2 maske ri rey Faraón rubꞌiꞌin chi kekamisex ri chꞌuteq kꞌajolaꞌ ri ngeꞌalex.11:23 Ex. 1:16, 22 Keriꞌ xkibꞌen porque ri Moisés jabꞌel ok chi akꞌual xkitzꞌet.
24Ri Moisés roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, atoq xok pe intéra, ma xrajoꞌ chi ta xbꞌix chare chi ral rumiꞌal ri Faraón. 25Xa kin xuchaꞌ xuqꞌasaj kꞌayew junan kikꞌin rutinamit ri Dios,11:25 Mt. 5:10-12 pa rukꞌexel chi xubꞌen itzel teq achike ri xubꞌen ta chare chi xa jubꞌaꞌ ta ok qꞌij xkikot y xa pa mak ta xukꞌuaj ri rukꞌaslen. 26Porque xuyaꞌ pa ránima chi más utz xuqꞌasaj kꞌayew, achel ri Jun xtaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit, ke chuwech xkꞌojeꞌ ri bꞌeyomal chin ri rochꞌulew Egipto pa ruqꞌaꞌ. Keriꞌ xubꞌen porque xuyaꞌ ruwech chirij ri nimalej rajel-rukꞌexel ri nduyaꞌ ri Dios chare.
27Ri Moisés roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, ma xuxibꞌij ta riꞌ chuwech royowal ri Faraón, xa kin xuyaꞌ kan ri rochꞌulew Egipto,11:27 Ex. 12:37 y ma jumbꞌey xtzolij kan chirij porque kin achel ta xutzꞌet ri Dios ri ma nditzꞌetetej ta. 28Ri Moisés roma kuqul rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xubꞌen ri xbꞌix chare roma ri Dios, xubꞌij chake ri ruwinaqul israelitas chi kekikamisaj alaj teq karneꞌl y ri kikikꞌel ri karneꞌl tikikilaꞌ chirij ri ruchiꞌ teq kachoch, chin keriꞌ atoq ndeqꞌax ri kamisanel ángel, ma ngekamisex ta ri nimalaꞌtz kalkꞌuaꞌl.11:28 Ex. 12:29, 30 Y jariꞌ ri nabꞌey Pascua.
29Ri israelitas roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xjaqatej ri mar keq chikiwech, y pa chaqiꞌj xeꞌeqꞌax chupan,11:29 Ex. 14:22-29 kin achel ngebꞌiyaj pa chaqiꞌj ulew keriꞌ. Y atoq ri aj Egipto xkajoꞌ chuqaꞌ xeꞌeqꞌax chupan, xejiqꞌ pa yaꞌ.
30Ri israelitas roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, wuquꞌ qꞌij xkiyaꞌ vuelta chirij ri tinamit Jericó, y pa ruwuq qꞌij xetzaq ri pimilej teq xan ri tzꞌapiyon rij ri tinamit.11:30 Jos. 6:1-2031Keriꞌ chuqaꞌ ri Rahab ri ixaq ri xukꞌayilaꞌ riꞌ chake achiꞌaꞌ ojer. Rijaꞌ roma xukuqubꞌaꞌ rukꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, ma xken ta junan kikꞌin ri ruwinaqul ri ma xeniman ta chuwech ri Dios, porque rijaꞌ utz rukꞌamik kiwech xubꞌen ri israelitas etaqon e chin ndekitzꞌetaꞌ chilaqꞌel ri tinamit Jericó.11:31 Stg. 2:25
32Kꞌa kꞌo kꞌiy achike niwojoꞌ nibꞌij, pero maneq kꞌiy tiempo chin ta ngichꞌaꞌa pa ruwiꞌ ri xkibꞌen ri Gedeón, ri Barac, ri Sansón, ri Jefté, ri David, ri profeta Samuel y ri chꞌaqa chik profetas. 33Porque rejeꞌ, roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, ekꞌo jujun xetiker pa kiqꞌaꞌ reyes y xekimej ri ki-reinos,11:33 Jue. 4:7, 14 jujun chik pa ruchojmil xeqꞌaton tzij, jujun chik xkil ri sujun kan roma ri Dios, jujun chik xekitzꞌapilaꞌ xakey koj,11:33 Jue. 14:5, 634jujun chik xkichup ruchuqꞌaꞌ nimalej teq qꞌaqꞌ, jujun chik xkikal kiꞌ pa kiqꞌaꞌ wineq ri xkajoꞌ xekikamisaj rikꞌin espada, jujun chik xyoꞌox kuchuqꞌaꞌ atoq ma jun chik kuchuqꞌaꞌ, jujun chik xyoꞌox kuchuqꞌaꞌ pa guerra, jujun chik xechꞌakon pa kiqꞌaꞌ ejércitos y xkibꞌen chi xeꞌanimej chikiwech. 35Ekꞌo ixoqiꞌ roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xekꞌastajbꞌex pe ri koxpochel ekamineq e, y xetzolix chake.11:35 1R. 17:22
Pero jujun chik wineq roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xeken roma ri kꞌayew xbꞌan chake y maske xsuj chake chi ngesoqꞌopix si ndikiyaꞌ kan ri Dios, ma xkajoꞌ ta, porque rejeꞌ xkajoꞌ ngekꞌastajbꞌex pe chikikajal ri animaꞌiꞌ, y ndekilaꞌ ri más jabꞌel kꞌaslen. 36Jujun chik roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xekꞌixbꞌisex chikiwech wineq, xeroq, xexim rikꞌin cadenas y xeyoꞌox pa cheꞌ.11:36 Jer. 20:237Jujun chik roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xekꞌaq chi abꞌej, jujun chik xeꞌelesex pa nikꞌaj rikꞌin sierra, jujun chik xekamisex rikꞌin espada, jujun chik jubꞌaꞌ jukꞌan, jubꞌaꞌ jukꞌan xekꞌojeꞌ, y xe chi ok kitzꞌumal karneꞌl o cabras okuneq kitziaq,11:37 2R. 1:8 maneq ok kichajin, bꞌis-bꞌis kiwech xbꞌan chake, y xbꞌan chuqaꞌ itzel chake. 38Ri wineq ri ma xkitaqij ta ri Dios ma erukꞌulun ta chi wineq achel rejeꞌ xekꞌojeꞌ chikikajal. Rejeꞌ xetzeqlebꞌex chin ndibꞌan itzel chake, pero roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xebꞌekꞌojeꞌ pa chaqiꞌj y tzꞌiran teq ulew, pa teq juyuꞌ, pa jul chin juyuꞌ y pa teq siwan.11:38 1S. 22:1; 24:1; 1R. 18:4
39Y konojel rejeꞌ roma kuqul kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, xkikot ri Dios kikꞌin roma xeqaꞌ chuwech. Pero ma xuyaꞌ yan ta chake ri rusujun, 40porque rubꞌanun ruwech chi ri favor nduyaꞌ, kin nduyaꞌ chaqe roj junan kikꞌin rejeꞌ. Y ri favor riꞌ, ja ri ngojok nojel ri ndirajoꞌ rijaꞌ chi ngojok.
12Ri Dios ndukꞌajisaj kiwech ri eralkꞌuaꞌl
1Y roma kin ekꞌiy ri ojer teq qatit-qamamaꞌ ri xkikꞌut kan rikꞌin ri kikꞌaslen achike rubꞌeyal ri ndikuqeꞌ qakꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, romariꞌ tiqelesaj e pa qakꞌaslen nojel ri ndubꞌen chaqe chi ma ngojan ta, y ri mak ri ndubꞌen chaqe chi ngojtzaq, tiqaxikꞌaꞌ qiꞌ, ma qojkos chin ndeqakꞌisaꞌ ri bꞌey kꞌa kꞌo na chiqawech.12:1 1Co. 9:242Y jumul tiqayaꞌ qawech chirij ri Jesús ri xjaqo bꞌey chiqawech chin ndiqakuqubꞌaꞌ qakꞌuꞌx rikꞌin ri Dios y nditoꞌon qichin chin jumul kuqul qakꞌuꞌx hasta pa rukꞌisibꞌel. Ri Jesús roma retaman chi kin xtikikot, ma xupoqonaj ta riꞌ xuqꞌasaj ri kꞌix xukꞌen pe ri kamik xuqꞌasaj cho cruz, xa kin xukachꞌ.12:2 Fil. 2:8 Y xbꞌetzꞌuyeꞌ e pa rikiqꞌaꞌ ri Dios ri tzꞌuyul pa ru-trono.12:2 Sal. 110:1; Lc. 24:26
3Romariꞌ, utz-utz tiyaꞌ cuenta chare ri xubꞌen ri Jesús. Rijaꞌ kin xukachꞌ nojel ri kꞌayew xuqꞌasaj pa kiqꞌaꞌ aj mak teq wineq, chin keriꞌ rix ma kixkos y ma tipoꞌ ikꞌuꞌx. 4Kin qetzij chi rix nditij iqꞌij chi ma ngixtzaq pa ruqꞌaꞌ ri mak, y romariꞌ iqꞌasan kꞌayew. Pero kꞌa ma iqꞌasan ta jun kꞌayew ri rix rukꞌuan pa kamik. 5Y xa imestan ri pixabꞌanik ruyoꞌon ri Dios chupan ri rutzij, pixabꞌanik ri achel nduyaꞌ jun tataꞌatz chare jun ralkꞌuaꞌl. Ri Dios kereꞌ xubꞌij:
Walkꞌuaꞌl, ma tabꞌen chi maneq reqalen
Ri rukꞌajisaxik awech nibꞌen yin ri Awajaw,12:5 Job 5:17
Ma tipoꞌ akꞌuꞌx atoq nibꞌij chawa chi ma utz ta ri ngatajin rikꞌin.
6Porque riyin ri Awajaw Dios nikꞌajisaj kiwech ri ngenwojoꞌ,
Y ri nikꞌen apu kiwech chin ngeꞌok walkꞌuaꞌl, ngenraq atoq ma chaj ta ngetajin rikꞌin.
Keriꞌ xubꞌij ri Dios.
7Tiyaꞌ pa iwánima chi ri kꞌayew ndiqꞌasaj, xa kin jun rukꞌajisaxik iwech ndubꞌen ri Dios.12:7 Dt. 8:5 Rijaꞌ Tataꞌaj ri ngixrutzꞌet achel ralkꞌuaꞌl, porque, ¿la kꞌo kami jun akꞌual ri ma ndibꞌan ta castigar roma ri rutataꞌ chin ndikꞌajisex ruwech? 8Porque si ma ndikꞌajisex ta iwech achel ndubꞌen ri Dios chake konojel ralkꞌuaꞌl, riꞌ ndubꞌij tzij chi ma rix ralkꞌuaꞌl ta, xa rix achel akꞌolaꞌ ri ma qꞌalej ta achike kitataꞌ. 9Tiqakꞌuxlaꞌaj chi jumbꞌey kan, atoq kꞌa roj akꞌolaꞌ, ri qate-qatataꞌ xkikꞌajisaj qawech y roj xeqanimaj. Si keriꞌ, kin más rukꞌulun chi ndiqanimaj ri Tataꞌaj Dios ri kꞌo pa kiwiꞌ konojel espíritus, chin keriꞌ ndiqil ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta. 10Kin qetzij chi ri qate-qatataꞌ xkikꞌajisaj qawech jun tiempo chireꞌ chochꞌulew, y ja ri achel más utz pa kiwech rejeꞌ xkibꞌen chukꞌajisaxik qawech, pero ri Tataꞌaj Dios ndukꞌajisaj qawech chin ndukꞌen pe utz chaqe, chin xtok loqꞌolej ri qakꞌaslen achel ri rukꞌaslen rijaꞌ.12:10 Lv. 19:211Kin qetzij chi atoq xkꞌajisex qawech, ma utz ta xqanaꞌ chare, xa xqꞌaxa chaqe, pero si xqetamaj ri xrajoꞌ xukꞌut ri Dios chiqawech, ndikꞌojeꞌ uxlanen pa qánima y ndiqetamaj ndiqabꞌen ri utz chuwech rijaꞌ.12:11 Is. 32:17
12Romariꞌ, ma tiyaꞌ kan chi kuqul ikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios, porque ndikꞌatzin chi rix ndiyaꞌ ruchuqꞌaꞌ ri iqꞌaꞌ ekosneq y ruchuqꞌaꞌ ri iwaqen ngeqꞌaxa.12:12 Is. 35:313Tiyaꞌ pa iwánima chi ndikꞌuaj jun chojmilej kꞌaslen, chin keriꞌ ri ngejetzꞌmaꞌy ma ngeꞌel ta e chupan ri utzulej bꞌey y ngekꞌachaj.12:13 Pr. 4:26
Pixabꞌanik chin ma tiqayaꞌ kan ri Dios
14Titijaꞌ iqꞌij chi ndikꞌojeꞌ uxlanen chiwech kikꞌin konojel wineq,12:14 Ro. 14:19 y titijaꞌ iqꞌij chi ndikꞌuaj jun chꞌajchꞌaj kꞌaslen, porque nixta jun nderutzꞌetaꞌ ruwech ri Ajaw, si ma chꞌajchꞌaj ta rukꞌaslen.12:14 Mt. 5:815Titoꞌ iwiꞌ rix iwonojel, chin man ta kꞌo jun chiꞌikajal ri ma xtiril ta ri favor nduyaꞌ ri Dios. Ma kꞌateꞌ xtalex pe jun kꞌayilej noꞌoj chiꞌikajal ri ndukꞌen pe kꞌayew chiwa y xa nduchꞌabꞌaqrisaj kikꞌaslen ekꞌiy.12:15 Dt. 29:1816Man ta jun chiꞌikajal ri ndukꞌamalaꞌ qa riꞌ xa achoq na ikꞌin chin ndubꞌen mak, o ndubꞌen chi nixta jun reqalen ri kin loqꞌolej wi chuwech ri Dios, achel xubꞌen ri Esaú ri xa roma jun leq rikil xuyaꞌ kan chare ri ruchaqꞌ ri bendición ri kin richin wi rijaꞌ roma nimalaꞌtz.12:16 Gn. 25:32-3417Porque rix iwetaman chi atoq xqꞌax ri tiempo, ri Esaú xrajoꞌ chi xyoꞌox ta ri bendición riꞌ chare, pero maske santienta xoqꞌ, maneq cheꞌel xutzolij ri xbꞌanatej yan, y ri rutataꞌ ma xuyaꞌ chi ta ri bendición chin ri nimalaꞌtz chare.12:17 Gn. 27:34
18Keriꞌ nibꞌij chiwa porque rix jeleneq apu rikꞌin ri Dios, y ma xiqꞌasaj ta ri xkiqꞌasaj ri ojer teq qatit-qamamaꞌ. Rejeꞌ kixibꞌin kiꞌ xejel apu chunaqaj ri juyuꞌ rubꞌiniꞌan Sinaí, porque xa ta xkitzꞌen apu, xeken ta. Ri juyuꞌ riꞌ ndijina pa qꞌaqꞌ, qꞌequ-qꞌequꞌ xubꞌen, y xwujuj santienta kaqiqꞌ pa ruwiꞌ.12:18 Ex. 19:16; 20:18; Dt. 4:1119Xakꞌaxex chi xqꞌajan jun trompeta y xakꞌaxex chuqaꞌ ri xubꞌij ri Dios, y ri xeꞌakꞌaxan xkikꞌutuj kamelal chare ri Moisés chi ma tichꞌaꞌa chi pe más ri Dios chake. 20Keriꞌ xkikꞌutuj ri ojer teq qatit-qamamaꞌ, porque ndiqꞌaxa chake ndikibꞌen ri ru-mandamiento ri Dios, ri kereꞌ ndubꞌij: Xa achike na jun xtiyoꞌon pe jun raqen chuwech re juyuꞌ reꞌ, tikꞌaq chi abꞌej chin tikamisex, chi wineq chi awej keriꞌ tibꞌan chake. 21Y kin santienta xibꞌriꞌil xukꞌen pe ri xtzꞌetetej chiriꞌ, porque hasta ri Moisés kereꞌ xubꞌij: Ngibꞌarbꞌot roma nuxibꞌriꞌil.12:21 Dt. 9:19
22Pa rukꞌexel riꞌ, rix, rix jeleneq apu chunaqaj ri juyuꞌ rubꞌiniꞌan Sión, apeꞌ kꞌo rutinamit ri Kꞌaslik Dios, ri aj chikaj Jerusalén12:22 Ap. 21:2 y rix jeleneq apu chikinaqaj millones chi ángeles ri junan ngekikot ndikiyaꞌ ruqꞌij ri Dios. 23Rix jeleneq apu chikinaqaj ri nabꞌey teq ralkꞌuaꞌl ri Dios ri kimolon kiꞌ pa rubꞌiꞌ y tzꞌibꞌan chik kibꞌiꞌ chikaj,12:23 Lc. 10:20 rix jeleneq apu chunaqaj ri Dios ri ndiqꞌato tzij pa kiwiꞌ konojel wineq. Rix jeleneq apu chikinaqaj ri ki-espíritus ri chojmilej kikꞌaslen, ri eꞌokuneq chik nojel ri ndirajoꞌ ri Dios chi ngeꞌok. 24Rix jeleneq apu chunaqaj ri Jesús ri xkusex roma ri Dios chin xubꞌen ri kꞌakꞌakꞌ pacto qikꞌin. Rix jeleneq apu chuqaꞌ rikꞌin rukikꞌel ri Jesús, kikꞌ ri ndukꞌutuj rukuyik kimak ri wineq,12:24 1P. 1:2 y ma achel ta rukikꞌel ri Abel ri xkamisex ojer, ri xa ndukꞌutuj chare ri Dios chi nduqꞌet tzij pa ruwiꞌ ri xkamisan richin.
25Romariꞌ, tibꞌanaꞌ cuenta iwiꞌ chi ma tiyaꞌ kan roꞌiwacheq chuwech ri Dios ri ndipixabꞌan iwichin, porque si ri ojer teq qatit-qamamaꞌ ma xkikal ta kiꞌ chuwech ri castigo, roma xkiyaꞌ kan rokacheq chuwech ri Dios atoq xepixabꞌex roma ri Moisés, pior kꞌa roj riꞌ, ma ngojkolotej ta si xtiqayaꞌ kan roqacheq chuwech ri Dios ri ndipixabꞌan pe qichin chikaj. 26Ojer kan atoq ri Dios xpixabꞌan pariꞌ ri juyuꞌ, xselon ri rochꞌulew,12:26 Ex. 19:18 pero wokami ri Dios ndubꞌij: Jumbꞌey chik nibꞌen chare ri rochꞌulew chi xtiselon, y ma xe ta ri rochꞌulew, xa keriꞌ chuqaꞌ nibꞌen chare ri rokaj,12:26 Hag. 2:6 xchajeꞌ. 27Y atoq ndubꞌij ri Dios chi xtubꞌen chik jumbꞌey chi ndiselon ri rochꞌulew y ri rokaj, riꞌ ndubꞌij tzij chi nojel ri kꞌo cheꞌel ngeselox ngeꞌelesex e,12:27 Sal. 102:26; Is. 34:4; Mt. 24:35 chin keriꞌ xaxe ri maneq cheꞌel ngeselox ngekanej kan. 28Romariꞌ roj ri ndajin ruyaꞌik ri ru-reino ri Dios chaqe, reino ri ma jun xtiselon richin,12:28 Dn. 2:44 qojmatioxin chare, tiqayaꞌ ruqꞌij rikꞌin xibꞌriꞌil y rikꞌin ndiqabꞌen ri ndiqaꞌ chuwech rikꞌin nojel qánima. 29Porque ri qa-Dios, kin achel qꞌaqꞌ ri kꞌo cheꞌel ndukꞌis qaqꞌij.12:29 Dt. 4:24
13Ri ndikꞌatzin ndikibꞌen ri kitaqin ri Cristo
1Hermanos, jumul tiwojoꞌ iwiꞌ achel ri ibꞌanun pe.13:1 1Jn. 3:11, 182Ma timestaj chi ndikꞌatzin ndikꞌen apu kiwech pa iwachoch ri epataneq jukꞌan chik apeꞌ,13:2 Ro. 12:13; 1P. 4:9 porque jujun ri keriꞌ xkibꞌen, nixta xketamaj chi kin ángeles ri xekikꞌen apu kiwech pa kachoch.
3Ma keꞌimestaj ri etzꞌapel pa cheꞌ, tinaꞌ chare chi achel ta jajun rix, ri rix tzꞌapel junan kikꞌin keriꞌ. Ma keꞌimestaj chuqaꞌ ri ndibꞌan itzel chake, tinaꞌ chare chi achel ja ta rix ri ndibꞌan keriꞌ chiwa.13:3 Ro. 12:15
4Chiꞌiwonojel tibꞌanaꞌ respetar kikꞌaslen ri achi rikꞌin ri rixjayil, man ta jun tukanoj rukꞌexel ri achoq ikꞌin kꞌulan. Porque ri Dios nduqꞌet tzij pa kiwiꞌ ri ndikikanolaꞌ rukꞌexel ri achoq ikꞌin ekꞌulan, y nduqꞌet tzij chuqaꞌ pa kiwiꞌ ri ndikikꞌamalaꞌ qa kiꞌ xa achoq na ikꞌin chin ndikibꞌen mak.13:4 1Co. 6:9; 1Ts. 4:3-6
5Ma kixjamem chirij méra,13:5 Ef. 5:3; Col. 3:5 kixkikot rikꞌin ri ruyoꞌon ri Dios chiwa. Porque ri Dios kereꞌ rubꞌiꞌin kan: Ma jumbꞌey xkatinyaꞌ kan, y ma jumbꞌey xtinmalij kan awech,13:5 Dt. 31:6 xchajeꞌ. 6Romariꞌ, roj kin kaw qawech ndiqabꞌij, achel ndubꞌij chupan ri rutzij ri Dios:
Ja ri Ajaw nditoꞌon wichin y ma nixibꞌij ta wiꞌ.
¿Achike kꞌa xketiker xtikibꞌen ri wineq chuwa?13:6 Sal. 118:6
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.
7Ma keꞌimestaj ri eꞌukꞌuayon bꞌey chiwech y rix kitijon kan rikꞌin ri rutzij ri Dios. Tiyaꞌ utz-utz cuenta chare ri utzulej kꞌaslen xkikꞌuaj, y tibꞌanaꞌ rix achel xkibꞌen rejeꞌ ri xkuqeꞌ kikꞌuꞌx rikꞌin ri Dios.
8Ri Jesucristo kin ja achel pa nabꞌey, keriꞌ wokami y chin jumul.13:8 He. 1:12; Ap. 1:49Ma tiyaꞌ qꞌij chi ngixukꞌuꞌex chunimaxik jalajaj teq tijonik ri ma junan ta rikꞌin ri ndubꞌij ri rutzij ri Dios.13:9 Ef. 4:14; He. 9:10 Porque más utz chi rix ndiwil ruchuqꞌaꞌ iwánima rikꞌin ri favor nduyaꞌ ri Dios, ke kikꞌin tijonik ri ndubꞌij achike utz o ma utz ta chin ndikꞌuxeꞌ, porque ri tijonik riꞌ ma ndukꞌen ta pe kuqubꞌel kꞌuxlaj chake ri ngeniman kichin.
10Roj ri qataqin ri Jesucristo, qichin ri kuyubꞌel mak xukꞌen pe rijaꞌ atoq xusuj rukikꞌel pa qakꞌexel chuwech ri Dios. Y ri sacerdotes israelitas ri ngekisuj kikikꞌel awej teq chikap chuwech ri Dios chupan ri aj rochꞌulew rachoch, maneq kiqꞌaꞌ chare ri kuyubꞌel mak riꞌ, porque kꞌa kikuqubꞌan na kikꞌuꞌx chi rikꞌin ri ngekisuj rejeꞌ, ndikuyutej ri mak. 11Keriꞌ nibꞌij, porque ri más nimalej ruqꞌij sacerdote kikikꞌel awej teq chikap ndukꞌuaj atoq ndok apu chupan ri kꞌojlibꞌel más loqꞌolej chin ri aj rochꞌulew rachoch ri Dios y chiriꞌ ndusuj ri kikꞌ chuwech ri Dios roma kimak ri wineq, pero ri ki-cuerpos ri awej teq chikap riꞌ, ngeꞌelesex e saqil chuchiꞌ ri tinamit y chiriꞌ ngeporox.13:11 Ex. 29:14; Lv. 4:11, 12, 2112Romariꞌ ri Jesús chuqaꞌ xkamisex saqil chuchiꞌ e ri tinamit, chin ngeruchꞌajchꞌojrisaj ri aj rutinamit rikꞌin ri rukikꞌel.13:12 Jn. 19:17; He. 9:1213Romariꞌ, ma tiqakuqubꞌaꞌ qakꞌuꞌx rikꞌin ri rusujik kikikꞌel awej teq chikap chin ta ndikuyutej qamak, xa kin tiqayaꞌ qánima rikꞌin ri Jesús ri xkamisex saqil e chin ri tinamit y ma tipoꞌ qakꞌuꞌx atoq ngojyoqꞌ roma qataqin rijaꞌ. 14Porque chireꞌ chochꞌulew, maneq jun qatinamit ri kin chin ta jumul. Roj bꞌaneq qánima chirij ri más yalan tinamit ri nduqaqa más chiqawech apu. 15Y roma ri Cristo xken qoma, ma ndikꞌatzin chi ta ngeqasuj awej chuwech ri Dios. Pa rukꞌexel riꞌ jumul tiqasujuꞌ chare ri Dios rikꞌin qachiꞌ loqꞌolej teq tzij chin ndiqayaꞌ ruqꞌij, tzij ri achoq ikꞌin ndiqabꞌij chi qetzij ja rijaꞌ ri Dios.13:15 Sal. 50:14; Ef. 5:1916Ma timestaj ndibꞌen ri utz chake ri wineq y ngeꞌitoꞌ ri ndikꞌatzin kitoꞌik, porque jariꞌ ri ndikikot ri Dios rikꞌin,13:16 Ro. 12:13; Fil. 4:18 pa rukꞌexel chi ngesuj awej teq chikap chuwech.
17Tinimaj kitzij ri ukꞌuey bꞌey chiwech y tibꞌanaꞌ ri ndikibꞌij chiwa, porque rejeꞌ ndikitij kiqꞌij chi ndikichajij ri iwánima, porque ketaman chi ndikꞌutux razón chake ri achike xkibꞌen chin xixkichajij.13:17 Hch. 20:28 Romariꞌ tinimaj kitzij, chin keriꞌ ndikikot kánima ngixkichajij, y man ta ndibꞌen chake chi rikꞌin kaꞌiꞌ kikꞌuꞌx ngixkichajij, porque si keriꞌ ndibꞌen, xa ma jun utz ndukꞌen pe chiwa.
18Tibꞌanaꞌ orar qoma roj, porque kuqul qakꞌuꞌx chi utz ngojtajin rikꞌin, y ndiqarayij chi kin ta jumul keriꞌ ndiqabꞌen pa ruwiꞌ nojel.13:18 2Ts. 3:119Y más nikꞌutuj chiwa chi tibꞌanaꞌ orar chi ri Dios nduyaꞌ qꞌij chuwa chi ngibꞌa yan apu iwikꞌin jumbꞌey chik.
Ri rukꞌisibꞌel teq tzij chin re wuj reꞌ
20Ri Dios ri ndiyoꞌon uxlanen pa qánima, ja rijaꞌ ri xkꞌastajbꞌan pe chikikajal ri animaꞌiꞌ ri Nimalej Qayuqꞌunel ri roj rukarneꞌl, y riꞌ ja ri Qajaw Jesús ri xbꞌiyin rukikꞌel chin xkꞌachaj ri pacto ri kin chin jumul.13:20 Is. 55:3; Jer. 32:4021Kin ta ja Dios riꞌ, ndiyoꞌon nojel ri ndikꞌatzin chiwa chin ngixtiker ndibꞌen ri utz pa ikꞌaslen, achel ndirajoꞌ rijaꞌ, y kin ta roma ri Jesucristo, ri Dios ndubꞌen chuqaꞌ chaqe chi ngojtiker ndiqabꞌen ri ndiqaꞌ chuwech.13:21 1P. 5:10 ¡Kin ta ndiyoꞌox nimalej ruqꞌij chin jumul! Amén.
22Hermanos, nikꞌutuj kamelal chiwa, chi utz tikꞌamaꞌ apu pa iwánima ri pixabꞌanik nutaqon e chiwa chupan re wuj reꞌ, porque xa kaꞌi-oxiꞌ ok tzij ri nutzꞌibꞌan e chiwa. 23Tiwetamaj chi ri hermano Timoteo xelesex yan pe pa cheꞌ. Si rijaꞌ nduqaqa yan wikꞌin, junan ngojbꞌa apu chiꞌitzꞌetik.
24Tiyaꞌ ruxunaqil kiwech konojel ri rusamajelaꞌ ri Dios ri eꞌukꞌuayon bꞌey chiwech, y tiyaꞌ chuqaꞌ ruxunaqil kiwech konojel ri loqꞌolej teq ralkꞌuaꞌl ri Dios. Ri hermanos aj rochꞌulew Italia ndikiteq ruxunaqil iwech.
25Ri Ajaw kin ta xtuyaꞌ ru-favor pa iwiꞌ rix iwonojel.