Иоанн

1

1 Анханһаа нааша – юртэмсэ дэлхэйн зохёон бүтээгдэхэһээ түрүүн – Үгэ бии байһан юм. Тэрэ болбол Бурхантай хамта байгаа. Тэрэ хадаа Бурхан мүн байгаа. 2 Үгэ болбол анханһаа нааша Бурхантай хамта байһан юм. 3 Бүхы юумэн Үгѳѳр лэ бүтээгдэһэн байна, нэгэшье бүтээгдэһэн юумэн тэрээнгүйгѳѳр бүтээгүй байгаа. Тэрэ ѳѳрѳѳ бүхы амидаралай эхин мүн. Амидарал гээшэ бүхы хүнүүдые гэрэлтүүлдэг Гэрэл туяа мүн. 5 Гэрэл туяа болбол шэг харанхы соогуур сасаран гэрэлтэдэг, тиин шэг харанхы Гэрэл туяае һүнѳѳжэ шадахагүй юм. 6 Иоанн гэжэ нэрэтэй хүниие Бурхан эльгээһэн байна. 7 Гэрэл туяагай ерэхэ тухай гэршэлхэеэ Иоанн ерээ. Тэрэнэй гэршэлэлгын ашаар бүхы хүнүүд гэрэл туяада этигэхэ ёһотой байгаа. 8 Иоанн ѳѳрѳѳ Гэрэл туяа бэшэ һэн. Тэрэ Гэрэл туяагай гэршэнь һэн. 9 Бүхы хүнүүдые гэрэлтүүлдэг жэнхэни Гэрэл туяа юртэмсэ дэлхэйдэ ерэдэг бэлэй. 10 Тэрэ хадаа юртэмсэ дэлхэй соо байгаа, юртэмсэ дэлхэй тэрээгээр зохёон бүтээгдэһэншье һаа, тэрээниие дэлхэйнхид танибагүй. 11 Гэрэл туяагай ѳѳһэдынхидтѳѳ ерэхэдэнь, ѳѳһэдынхинь тэрэнээ угтан абаагүй. 12 Теэд Гэрэл туяае угтан абагшадта, тэрээнэй алдар нэрэдэ этигэгшэдтэ Бурханай үхибүүд болохо эрхэ тэрэ үршѳѳгѳѳ. 13 Тэдэ хүнэй хүсэл дуранһаа, эрын хүсэлэнһѳѳ бүрилдѳѳгүй, харин Бурханһаа түрѳѳ. 14 Үгэ хадаа хүн боложо түрѳѳд, бидэнэй дунда амидаржа байгаа. Эсэгэ Бурханай ори ганса Хүбүүниинь үршѳѳл хайрын ба үнэн зүйлэй бэелэл байжа, бидэндэ һүр шадалаа харуулаа. 15 Тэрээниие гэршэлэн Иоанн: «Минии хойноһоо ябагша намһаа нилээдгүй шухала, ушарынь гэхэдэ, намһаа урда байгаа юм гэжэ хэлэхэдээ, би энэ хүн тухай хэлээ һэм», – гэжэ айладхаа. 16 Тэрэ ѳѳрынгѳѳ хизааргүй ехэ, урданайхиһаа үлүү ехэ буян хэшэгтэ маниие хүртүүлээ. 17 Бурхан Моисейгээр дамжуулан Хуули үгѳѳ, харин Иисус Христосоор дамжан, үршѳѳл хайра, үнэн зүйл үгтѳѳ. 18 Бурханиие хэншье, хэзээдэшье хараагүй юм. Бурхантай нэгэн хамта, Эсэгэдээ ойро дүтэ ори ганса хүбүүниинь лэ Бурханиие юртэмсэ дэлхэйдэ харуулаа. 19 «Ши хэн гээшэбши?» гэжэ Иоаннһаа һураад ерэхыень еврейнүүдэй ахамадууд Иерусалимһаа санаартаниие болон левидүүдые эльгээбэ. 20 Тиихэдэнь Иоанн: – Би Бурханай табисуурта бэшэб, – гэжэ гэршэлэн сэхэ харюусаба. 21 – Тиихэдээ ши хэн гээшэбши? Илия гүш? – гэжэ тэдэнь һураба. – Бэшэб. – Ерэхэ ёһотой тэрэ лүндэншэ гүш? – Бэшэб. 22 – Тиихэдээ ши хэн болонобши? Шинии хэн байһые мэдээд ерэхыемнай эльгээһэн хүнүүдтэ бидэ харюу үгэхэ ёһотойбди. Ши ѳѳр тухайгаа хэн байнаб гэжэ бодонош? 23 – Минии тухай лүндэншэ Исайя иигэжэ бэшээ һэн: «Дээдын Эзэндэ сэхэ зам гаргажа үгэгты гэжэ хэн бэ даа сүл губида хашхарба». 24 Эдэ һурагшалааша хүнүүдые фарисейнүүд эльгээһэн байгаа. 25 – Ши Бурханай табисуурта бэшэ, Илия бэшэ, тэрэ лүндэншэ бэшэ аад, юундэ хүнүүдые уһаар арюудханабши? – гэжэ тэдэ һурана. 26 – Би уһаар лэ арюудханаб. Теэд хэн гээшэб гэжэ таанарай мэдэхэгүй хүн танай дунда бии. 27 Минии хойноһоо Заларан ерэгшын гуталайнь ооһорыешье тайлаха эрхэгүйб, – гэжэ Иоанн харюусаба. 28 Энэ бүхы ушар Иордан мүрэнэй саада бэедэ оршодог Бетани тосхондо болоо һэн. Тэндэ Иоанн хүнүүдые уһаар арюудхадаг байгаа. 29 Хойто үдэрынь урдаһаань Иисусай ерэжэ ябахые хараад, Иоанн иигэжэ хэлэбэ: – Энэл хадаа Бурханда үргэгдэхэ Хурьган мүн. Энэл хадаа газар дэлхэйн бүхы хүнүүдэй хэһэн нүгэл хилэнсые ѳѳр дээрээ даажа абаха юм! 30 «Минии хойноһоо ябагша болбол намһаа нилээдгүй шухала, ушарынь гэхэдэ, намһаа урда байгаа юм», – гэжэ минии хэлэһэн хүн – энэ гээшэ. 31 Бурханай табисуурта хэнэй байһые би ѳѳрѳѳшье мэдэхэгүй байгааб, теэд тэрээниие бүхы израильшуудта танюулхын тула би хүн зониие уһаар арюудхахаяа ерээб. 32 Эдэ үгэнүүдээ Иоанн иигэжэ гэршэлэн хэлэбэ: – Гулабхаагай дүрсэтэйгѳѳр тэнгэриһээ Нангин Һүлдын тэрэнэй дээрэ буун тогтохые би хараа һэм. 33 Би тэрэ хүниие мэдэхэгүй байгааб, теэд Бурхан уһаар лэ арюудхахыемни намайе эльгээхэдээ иигэжэ хэлэһэн юм: «Нангин Һүлдэ хэнэй дээрэ буужа тогтохые харанаш, тэрэл хадаа хүнүүдые Нангин Һүлдѳѳр арюудхаха». 34 Би эдэ бүгэдые хараа һэм, тиин энэ хүн Бурханай Хүбүүн мүн гэжэ би гэршэлнэб. 35 Хойто үдэрынь Иоанн баһал тэрэ һууридаа хоёр шабинартаяа хамта ерээд байба. 36 Хажуугаарнь Иисусай гаража ябахые хараад, Иоанн: – Харагты, энэл хадаа Бурханда үргэгдэхэ Хурьган мүн! – гэжэ хэлэбэ. 37 Иоаннай хоёр шабинар тэдэ үгэнүүдыень дуулаад, Иисусай хойноһоо ошобо. 38 Иисус эрьежэ, хойноһоонь тэдэнэй дахажа ябахые хараад: – Таанарта юун хэрэгтэйб? – гэжэ һураба. – Рабби аа (еврей хэлэн дээрэ «багша» гэһэн удхатай), ши хаана байдагбши? – гэжэ тэдэнь урдаһаань асууба. 39 – Намтай ябалсагты, ѳѳһэдѳѳ харахат, – гэжэ Иисус хэлэбэ. Энэнь үдэрэй дүрбэн саг багаар һэн. Тиин тэдэнь Иисустай хамта ошолсожо, хаана байдагыень хараба, тиигээд бүхэли тэрэ үдэртѳѳ Иисусайда байба. 40 Иоаннай хэлэхые дуулаад, Иисусай хойноһоо ябалсаһан хоёрой нэгэниинь Симон Петрой дүү Андрей байгаа. 41 Андрей ѳѳрынгѳѳ аха Симониие бэдэржэ олоод: – Бидэ Бурханай табисууртые олообди, – гэбэ («Бурханай табисуурта» – грек хэлэн дээрэ «Христос»). 42 Андрей Симониие Иисуста асаржа харуулба. Иисус тэрэниие анхаралтайгаар шэртэн хараад: – Ши Иоаннай хүбүүн Симон байнаш. Теэд шамайе Кефа гэжэ нэрлэдэг болохо («шулуун» гэһэн удхатай, грек хэлэн дээрэ болбол «Петр»), – гэбэ. 43 Хойто үдэрынь Иисус Галилейн орон нютаг ошохо гэжэ шиидэбэ. Харгыдаа тэрэ Филипптэй ушараад: – Минии хойноһоо яба! – гэбэ. 44 Филипп болбол Андрей Петр хоёрой ажаһуудаг Бетсаида гэжэ хотын хүн байгаа. 45 Филипп гээшэнь Натанаилые бэдэржэ олоод, тэрээндэ: – Моисейн Хуули дотор, мүн лүндэншэдэй бэшэгүүд соо дурдагдаһан хүниие олообди. Энэ хадаа Назарет хотын Иосифой хүбүүн Иисус гээшэ, – гэбэ. 46 – Назаредһээ гэнэ гүш? Теэд Назарет сооһоо ямар нэгэн һайн юумэн гараха аал? – гэжэ Натанаил буруушаан хэлэбэ. – Ошоёбди, ши ѳѳрѳѳ харахаш, – гэжэ Филипп тэрээндэ хэлэбэ. 47 Урдаһаань Натанаилай ерэжэ ябахые Иисус хараад: – Хуурмаг мэхэгүй, жэнхэни Израилиин хүн байна, – гэбэ. 48 – Ши намайе хаанаһаа мэдэнэбши? – гэжэ Натанаил асууба. – Филиппэй шамайе дуудахаһаань урда боди модоной һүүдэртэ һуухыешни би хараа һэм, – гэжэ Иисус харюусаба. 49 – Рабби аа! Ши ёһоороол Бурханай Хүбүүн, Израилиин Хаан байнаш! – гэжэ Натанаил дуугарба. 50 – Шамайе боди модоной һүүдэртэ һуухыешни хараа һэм гэхэдэмнил намда этигэбэш. Бай даа, энээнһээ бүришье ехэ юумэ үзэхэш, – гэбэ Иисус. 51 Тиин үргэлжэлүүлэн: – Тэнгэриин яажа нээгдэхые, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүндэ Бурханай Эльгээмэлнүүдэй буухые, тэндэһээ дээшээ тэнгэри ѳѳдэ дэгдэжэ байхые харахат гээд таанарта үнэниие хэлэнэб.

2

1 Хоёр хоногой удаа Галилей можын Кана хотодо түрэ найр болобо. Тэндэ Иисусай эжынь байлсаа. 2 Мүн Иисусшье шабинартаяа түрэдэ уригдаһан байна. 3 Үзэмэй архиин дууһахада, Иисусай эжынь хүбүүндээ: – Эдэмнай архигүй болоод байнал, – гэбэ. 4 – Эндэ минии хэрэг юуб даа? Сагни үшѳѳ ерээгүй ха юм, – гэжэ Иисус эжыдээ харюусаба. 5 – Энээнэйл хэхэ гэһэн юумэ хэгты, – гэжэ эхэнь зарасанарта хэлэбэ. 6 Тэндэнь еврейнүүдэй арюудхалай заншал сахилгада хэрэглэгдэдэг зургаан томо уһанай шулуун тогоонууд табяатай байгаа. Тогоон бүридэнь наян литрһээ зуун хорин литр хүрэтэр багтадаг һэн. 7 – Тогоонуудаа уһаар дүүргэгты, – гэжэ Иисус хэлэбэ. Зарасанарынь тогоонуудые уһаар дүүргэбэ. 8 – Зай, энээнһээ удхаад, түрэ найрые хүтэлэгшэдэ абаашагты, – гэжэ Иисус хэлэбэ. Тэдэнь абаашаба. 9 Хүтэлэгшэнь үзэмэй архи болошоһон уһанһаа амсаад үзэбэ. Иимэ үзэмэй архи хаанаһаа бии болооб гэжэ тэрэ хүн мэдээгүй, гансал уһа удхаһан зарасанар лэ энээн тухай мэдэжэ байгаа. Найрай хүтэлэгшэнь хүрьгэн хүбүүе дуудаад, 10 тэрээндэ: – Хүн бүхэн түрүүшээр һайн архияа аягалаад, айлшадайнгаа һогтоходо муушаг архи табидаг бшуу. Харин ши һайн архияа мүнѳѳ болотор хадагалаад байбаш, – гэбэ. 11 Иигэжэ Иисус Галилей можын Кана хотодо гайхамшаг үзэгдэлнүүдэйнгээ эхи табиба. Иигэжэ Иисус ѳѳрынгѳѳ алдарые харуулһан, тиин шабинарынь тэрээндэ этигэһэн юм. 12 Энэ ушарай удаа Иисус эжытэеэ, аха дүүнэртэеэ, шабинартаяа хамта Капернаум ошоо. Тэндэ хэдэн үдэр байгаа һэн. 13 Еврейнүүдэй Паасхын һайндэрэй болохонь ойртожо байхада, Иисус Иерусалим ошобо. 14 Бурхан Һүмын хорёодо наймаашадай сар, хони, гулабхаа гэхэ мэтые худалдажа байхыень, нүгѳѳдэ зариманайнь мүнгэ танга андалдажа байхыень тэрэ хараба. 15 Аргамжаар ута ташуур минаа хээд, Иисус тэдэ наймаашадые хони малтайнь хамта бултыень Бурхан Һүмын хорёоһоо намнажа гаргаба, мүнгэ һолигшодой шэрээнүүдые хүмэрюулхэдэнь, тэдэнэй мүнгэ алтань иишэ тиишээ бутаран унаба. 16 Гулабхаа наймаалагшадта Иисус: – Эдэнээ эндэһээ абаашагты! Минии Эсэгын Гэр наймаанай газар бү болгогты! – гэбэ. 17 Нангин Бэшэг соо: «Шинии Гэртэ дуратай байһамни намайе дүлэн мэтээр бадарааха!» – гэжэ бэшээтэй байһые Иисусай шабинар һанаба. 18 Теэд энэ үедэнь еврейнүүдэй ахамадууд оросолдон: – Иимэ юумэ хэхэ эрхэтэй байһанаа гэршэлэн, ши ямар гайхамшаг үзэгдэлнүүдые харуулхабши? – гэжэ асууба. 19 – Энэ Һүмэ һандаргагты, тиигээд би энээниие гурбан үдэр соо дахин бодхоохоб, – гэжэ Иисус еврейнүүдэй ахамадуудта хэлэбэ. 20 – Энэ Бурхан Һүмэ дүшэн зургаан жэлэй туршада баряа юм, харин ши гурбан үдэр соо барихаб гэнэ гүш?! – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд хэлэбэ. 21 Һүмэ тухай хэлэхэдээ, Иисус ѳѳрынгѳѳ бэе тухай хэлэһэн байгаа бшуу. 22 Иисусай амидырһан хойно тэрэнэй һурагшад эдэ үгэнүүдыень һанаад, эдэ үгэнүүдтэнь болон Нангин Бэшэг соо баһа энэ ушар тухай бэшээтэй байһанда этигэбэ. 23 Паасхын һайндэрэй үедэ Иерусалимда Иисусай үзүүлһэн гайхамшаг үзэгдэлнүүдые олон хүнүүд хараад, тэрээндэ этигэһэн юм. 24 Теэд Иисус хэндэшье найдадаггүй һэн, ушарынь хадаа, тэрэ болбол бүхы хүнүүдые мэдэдэг байгаа. 25 Иисуста ондоо хүнүүдэй хэлэһэнээр хүн тухай тухайлха хэрэггүй бэлэй, юундэб гэбэл, хүнэй сэдьхэл бодол тэрэ ѳѳрѳѳ мэдэдэг һэн.

3

1 Еврейнүүдэй ахамадай нэгэн болохо Никодим гэжэ фарисей хүн байгаа ха. 2 Тэрэ нэгэ һүни Иисуста ерээд: – Рабби, ши хадаа Бурханай эльгээһэн багша гээшэш гэжэ бидэ мэдэнэбди. Хэрбээ Бурханай үршѳѳгѳѳгүй һаа, ши иимэ гайхамшагта үзэгдэлнүүдые харуулжа шадахагүй һэнши, – гэжэ хэлээ һэн. 3 – Дахин түрэһэн лэ хүн Бурханай хаан орониие үзэхэ гэжэ би шамда үнэниие хэлэнэб! – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба. 4 – Наһаяа хүсэһэн хүн яагаад дахин түрэхэ юм? Тиимэ хүн эхын умайда дахин орожо, хоёрдохиёо түрэхэгүй бшуу. 5 – Би шамда үнэниие хэлэнэб: уһанһаа, Һүлдэһѳѳ түрэһэн хүн лэ Бурханай хаан орондо орожо шадаха! 6 Хүнэй бэеһээ түрэһэн юумэн бэе махабад мүн, имагтал Һүлдэһѳѳ Һүлдэ түрэдэг юм. 7 «Таанар дахин дээрэһээ түрэхэ ёһотойт», – гэжэ минии хэлэхэдэ бү гайхаарайт. 8 Һалхин дуратайл газартаа һалхилдаг. Һалхинай һалхилхые мэдэбэшье, хэзээ, хайшаа үлеэхыень таанар мэдэдэггүйт, Нангин Һүлдэһѳѳ түрѳѳшэд энээндэл адли юм. 9 – Тиимэ юумэ байжа болохо аал? – гэжэ Никодим һураба. 10 – Ши Израилиин багша аад, энээниие мэдэнэгүй аалши? – гэжэ Иисус харюудань хэлэбэ. – 11 Бидэ ѳѳһэдынгѳѳ мэдэхэ, хараһан үзэһэн юумэн тухайгаал гэршэлнэбди гэжэ үнэн зүбые хэлэнэб, харин таанар бидэнэй гэршэ баримта буруушаанат. 12 Газар дэлхэй дээрэхи юумэн тухай минии хэлэхэдэ намда этигэхэгүй аад, тэнгэриин юумэн тухай хэлэхэдэмни яагаад таанар этигэхэбта даа? 13 Тэнгэриһээ буужа ерэһэн Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнһээ ондоо хэншье Тэнгэридэ гаража үзѳѳгүй ха юм. 14 Моисей сүл губяар ябахадаа зэдээр бүтээһэн могой ѳѳдэнь үргѳѳ бэлэй. Тэрээндэл адляар, тэрээндэ этигэһэн бүхы хүнүүдэй хэтэ мүнхэдѳѳ амидархын тула Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн ѳѳдѳѳ дэгдэгдэхэ юм. 16 Бурхан газар дэлхэйн хүнүүдтэ тон ехээр дурлажа, тэдэнэй хосоронгүй, хэтэ мүнхэдѳѳ амидархын тула ѳѳрынгѳѳ ори ганса Хүбүүе үргэл болгожо үгѳѳ бшуу. 17 Юундэб гэбэл, Бурхан газар дэлхэйнхидые зэмэлхын тула бэшэ, харин тэдэниие абархын тула Хүбүүгээ газарта эльгээгээ ха юм. 18 Тэрэ Хүбүүндэнь этигэдэг хүн гэмнүүлхэгүй, харин этигэдэггүй хүн мүнѳѳшье гэмнүүлээд байна, юундэб гэбэл, тиимэ хүн Бурханай ганса Хүбүүндэ этигээгүй бшуу. 19 Гэмнэлгын удхань иимэ: газар дэлхэйдэ Гэрэл туяагай ерэхэдэнь, хүнүүд шэг харанхы байдалда Гэрэл туяаһаа үлүү ехээр дурлаа, ушарынь гэхэдэ, хүнүүдэй үйлэ хэрэг муу муухай ха юм. 20 Муу юумэ хэдэг хүн гэрэл туяа үзэн ядадаг, муу муухай үйлэ хэрэгни элирэн мэдэгдэхэ гэжэ айгаад, гэрэл туяада ошодоггүй юм. 21 Харин үнэн сэхээр ажаһуудаг хүн гэрэл туяа тээшэ эрмэлзэнэ, юундэб гэхэдэ, тэрэнэй үйлэ хэрэгынь Бурханай урда хэгдэнэ гэжэ элирнэ бшуу. 22 Удаань Иисус шабинартаяа хамта Иудей ошожо, тэндэ хэдэн сагай үргэлжэдэ хүнүүдые уһаар арюудхан байба. 23 Харин Иоанн тэрэ үедэ Салимай хажуудахи Энон голой уһаар арюудхажа байгаа. Тэрэ газарта уһан ехэ элбэг байһан юм. Хүнүүд Иоаннда ерэжэ, уһаар арюудхуулдаг һэн. 24 Энэнь Иоаннай түрмэдэ хаагдахын урдахана болоһон ушар. 25 Нэгэтэ Иоаннай шабинар еврейнүүдэй арюудхалгын заншал тухай асуудалаар нэгэ еврейтэй арсалдаба. 26 Тэдэ Иоаннда ерээд: – Рабби аа, Иордан голой саада бэедэ байхадаа, нэгэ хүн тухай хэлэһэнээ һанана гүт? Тэрэтнай баһал уһаар арюудханал, хүнүүд тэрээндэ барандаа ошожо байнал! – гэбэд. 27 – Тэнгэриин үршѳѳгѳѳгүй юумэ хэншье абажа шадахагүй, – гэжэ Иоанн харюусаба. – 28 «Би Бурханай табисуурта бэшэб, би миин лэ тэрээнһээ урда эльгээгдэһэн байнаб», – гэжэ минии хэлээшые таанар ѳѳһэдѳѳшье баталха байхат. 29 Хадамда гараха басага гэртээ асарһан хүн тэрэ басаганай нүхэрынь гээшэ. Гэрлэхэ хүнэй хажууда зогсожо байһан дүтынь нүхэр хүбүүниинь тэрэнэй хэлээшые шагнан баясадаг. Тиин намдашье тиимэ ехэ баяр баясхалан тудаа. 30 Гэрлэхэ хүбүүнэй алдаршаха саг ерээ. Харин минии саг дүүрэжэ байна. 31 Дээдын тэнгэриһээ ерэгшэ газарайхидһаа бултанһаань дээгүүр байна. Газар дэлхэйн хүн газар дэлхэйһээ байжа, газарайхяар лэ хэлэдэг юм. Харин дээдын тэнгэриһээ ерэһэн хүн бултанһаа дээгүүр юм. 32 Тэрэ хүн нюдѳѳрѳѳ хараһанаа, шэхээрээ дуулаһанаа ѳѳрѳѳ гэршэлэн хэлэнэ, теэд тэрэнэй гэршэ баримтада хэншье этигэнэгүй. 33 Тэрээндэ этигэһэн хүн Бурханай үнэн зүб байдагыень гэршэлнэ. 34 Бурханай эльгээһэн хүн Бурханай үгэ номноно, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээндэ Нангин Һүлдэ хизааргүй ехээр үршѳѳнэ. 35 Эсэгэ Бурхан болбол Хүбүүндээ дуратай байжа, бүхы юумэ тэрээнэйгээ мэдэлдэ үгѳѳ. 36 Бурханай Хүбүүндэ этигэдэг хүн хэтэ мүнхын ажамидаралда хүртэбэ, харин энэ Хүбүүниие буруушааһан хүн хэтын амидарал үзэхэгүй, теэдшье Бурханай уур сухал хододоо хүргэжэ байха.

4

1 Иисус Иоаннһаашье олон шабинартай боложо, Иоаннһаашье олон хүнүүдые уһаар арюудхана гэжэ фарисейнүүд дуулаба. (Үнэхѳѳрѳѳ Иисус ѳѳрѳѳ хэнииешье уһаар арюудхадаггүй, харин тэрэнэй шабинарынь арюудхадаг байгаа.) Иисус энээниие мэдээд, Иудейһээ гаража, һѳѳргѳѳ Галилейдэ ошобо. 4 Тэрэнэй харгы Самариин газар дайдаар ошоһон байна. 5 Тиин Сихар гэжэ нэрэтэй самаряан хотодо Иисус хүрэжэ ерэбэ. Тэрэ хотонь Иосиф гэжэ хүбүүндээ Яковай үгэһэн хубита газарһаа холо бэшэ оршодог һэн. 6 Тэндэнь Яковай худаг байдаг һэн ха. Иисус харгыдаа эсээд, тэрэ худагай хажууда ерэжэ, амархаяа һууба. Тиихэдэ хахад үдэр боложо байгаа. 7 Худагһаа уһа удхахаяа самаряан эхэнэр ерэбэ. – Намда уһа уулгажа хайрлыт, – гэжэ Иисус тэрэ эхэнэртэ хандаба. 8 (Тэрэ үедэ Иисусай шабинар эдихэ юумэ худалдажа абахаяа хото ошоһон байгаа.) 9 – Иихэдээ хайшаа юм гээшэб? Ши еврей хүн аад, самаряан эхэнэрһээ уһа эринэ гүш? – гэжэ тэрэнь Иисуста гайхан хэлэбэ. (Ушарынь гэхэдэ, еврейнүүд самаряануудтай нэгэ амһартаһаа юумэ уудаг эдидэггүй һэн.) 10 – Бурханай юу үршѳѳдэгые, шамһаа уһа эриһэн хүнэй хэн байһые мэдэжэ байгаа һаа, ши ѳѳрѳѳ тэрэниие гуйха бэлэйш, тиихэдэшни тэрэ хүн шамда амидаралта уһа үгэхэ һэн, – гэжэ Иисус харюусаба. 11 – Эзэмни аа, энэ худаг гүнзэгыл, харин ши уһа удхаха хүнэггүйлши. Тиигээд амидаралта уһа хаанаһаа олохобши? 12 Манай үбгэ эсэгэ Яковай манда орхиһон энэ худагһаа тэрэ ѳѳрѳѳшье, тэрэнэй хүбүүдыньшье, мал адууһанииньшье уудаг һэн лэ. Ши Яковһаа дээгүүр хүн гүш? 13 – Энэ уһа ууһан хүн дахин ундаа хүрэхэ. 14 Харин минии үгэхэ уһа ууһан хүн хэзээдэшье ундаа хүрэхэгүй юм. Минии үгэхэ уһан тэрэ хүнэй досоо булаг болон дэлгэржэ, мүнхын амидарал олгохо юм. 15 – Эзэмни аа, намда тиимэ уһа үгыш даа, тиигээ һаашни, би ундаа хүрэхэеэ болижо, иишэ уһанда ерэхэеэ болихолби. 16 – Ошожо, үбгэеэ наашань дуудаад ерэ, – гэжэ Иисус хэлэбэ. 17 – Би нүхэргүйб, – гэжэ тэрэ эхэнэр харюусаба. – Нүхэргүйб гэжэ ши зүб хэлээш. 18 Ши таба дахин хадамда гарааш, мүнѳѳ шамтай һуугша хүн үбгэншни бэшэ. Ши үнэн зүбѳѳ хэлээш, – гэбэ Иисус. 19 Тиихэдэнь эхэнэр хүниинь: – Эзэмни аа, шинии лүндэншэ байһые би ойлгожо байнаб, – гэжэ Иисуста хэлэбэ. – 20 Манай үбгэ эсэгэнэр энэ хада дээрэ гаража Бурханда мүргэдэг һэн, тиихэдэ таанар гансал Иерусалимда Бурханда мүргэхэ газар бии гэнэлта. 21 – Эхэнэр аа, намда этигэлши: Эсэгэ Бурхандаа таанар энэ хада дээрэшье гаража, Иерусалимдашье ошожо мүргэхэгүй байха тиимэ саг ерэжэ байна. 22 Хэндэ һүзэглэн мүргэдэгѳѳ таанар мэдэнэгүйт, харин бидэ хэндэ һүзэглэн мүргэжэ байдагаа мэдэнэбди: юртэмсэ дэлхэйн абаралга еврейнүүдһээ ерэхэ юм. 23 Бурханай Һүлдын үнэн зүбэй һургаһан ёһоор Эсэгэ Бурханда үнэн зүбѳѳр һүгэдэн мүргэхэ саг ерэжэ байна, ерээдшье байна! Энэнь үнэн бодото һүгэдэлгэ мүн. Эсэгэ Бурхан ѳѳрыень иигэжэл хүндэлхые хүсэнэ. 24 Бурхан болбол Һүлдэ мүн; тиин Бурханиие үнэн дээрээ хүндэлхэнь Бурханай Һүлдын үнэн зүбэй һургаһан ёһоор тэрээндэ һүгэдэн мүргэхэ болоно. 25 – Бурханай табисуурта (ондоогоор хэлэбэл Христос) ерэхэ, тиигээд бүгэдые манда ойлгуулха гэжэ мэдэнэб, – гэжэ эхэнэр хэлэбэ. 26 – Тэрэшни биб, шамтай мүнѳѳ хѳѳрэлдэжэ байнаб, – гэжэ Иисус харюусаба. 27 Энэ үедэ тэрэнэй шабинар бусажа ерэбэ. Самаряан эхэнэртэй Иисусай хѳѳрэлдэжэ байхада ехээр гайхалдабашье, юундэ хѳѳрэлдэһэн тухайнь нэгэнииньшье асуубагүй. 28 Тэрэ эхэнэрынь домбоёо хаяжа, хото хүрэжэ, хүнүүдтэ: 29 – Наһаараа хэһэн бүхы юумэнүүд тухаймни намда хэлэжэ үгэһэн хүниие таанар ошожо харагты. Магад, тэрэ Бурханай табисуурта аалам? – гэжэ дуулгаба. 30 Тэдэ хүнүүд городһоо гаража, Иисуста ошобо. 31 Энэ үедэ шабинарынь: – Рабби аа, эдеэлэ! – гэжэ гуйба. 32 – Эдихэ юумэн намда бии, тэрээн тухаймни таанад мэдэнэгүйт, – гэжэ Иисус харюусаба. 33 – Магад, энээндэмнай хэн нэгэн эдихэ юумэ асараа гү даа? – гэжэ шабинарынь ѳѳһэд хоорондоо хѳѳрэлдэбэ. 34 – Намайе эльгээһэн Бурханай хүсэл дурыень бэелүүлэн, намда даалгаһан ажал хэрэгыень түгэсхэхэ гээшэ – минии эдеэ хоол мүн, – гэжэ Иисус тэдэндээ хэлэбэ. – 35 «Үшѳѳ дүрбэн һараһаа таряа хуряаха саг ерэхэ» гэжэ таанар хэлэдэг бэшэ гүт? Харин мүнѳѳ нюдѳѳ нээгээд, таряалангай газар тээшэ харагты даа: талха таряан эдеэшэжэ, хадаха хуряахаар бэлэн болоод, халюуран сайран байна лэ. 36 Таряа хадагша ѳѳрынгѳѳ түлѳѳһэ абадаг, мүнхэ амидаралай тула ургаса хуряадаг юм, тиин таряа таригшашье, таряа хадагшашье адли баясадаг байна. 37 «Нэгэниинь таридаг, нүгѳѳдэнь хададаг» гэһэн оньһон үгэ мүнѳѳ баталагдаба гээшэ. 38 Таанарай урдань ажаллаагүй, бусадай хэһэн ажалай үрэ дүндэ хүртэхынтнай тула талха таряа хадахыетнай би эльгээнэб. 39 «Тэрэ хүн наһаараа хэһэн бүхы юумэнүүд тухаймни намда хэлэжэ үгѳѳ» гэһэн эхэнэрэй ашаар энэ хотын олон тоото самаряан зон Иисуста этигэбэ. 40 Самаряанууд Иисуста ерэжэ, манайда үлыт даа гэжэ гуйба. Тиихэдэнь Иисус тэдэнэйдэ хоёр үдэрѳѳр үлэбэ. 41 Самаряануудтай хѳѳрэлдэхэдэнь, Иисуста бүри олон хүн этигэбэ. 42 – Бидэ шинии хэлэһэнээр тухайлна бэшэбди, харин энэ хүнэй хэлэһые ѳѳһэдѳѳ шагнаад байхадаа, энэ хүн үнэхѳѳрѳѳл дэлхэйн зониие Абарагша байна гэжэ одоол мэдээбди, – гэжэ тэрэ эхэнэртэ самаряанууд хэлэбэд. 43 Хоёр хоноод, Иисус тэндэһээ Галилей ошобо. 44 «Лүндэншые түрэһэн нютагтань хүндэлдэггүй юм», – гэжэ Иисус ѳѳрѳѳ хэлээ һэн. 45 Теэд Галилейдэ ерэхэдэнь, тэрэниие галилейнхин баяртайгаар угтаба: юундэб гэбэл, тэндэхин Иерусалимда болоһон найрта хабаадалсажа, тэндэ Иисусай бүтээһэн бүхы гайхамшаг хэрэгүүдые хараһан байгаа. 46 Тиин Иисус Галилейн Канада дахин ерэбэ. Түрүүн энэ һуурида юрын уһа үзэмэй архи болгоо һэн. Капернаумда ажаһуудаг нэгэ түшэмэлэй хүбүүниинь ехээр үбдэжэ байгаа. 47 Иисус Иудейһээ Галилейдэ бусаа гэжэ дуулаһаар тэрэ түшэмэл Иисуста хүрэжэ: «Капернаумда ерэжэ, үхэхэеэ байһан хүбүүем аргалыт даа», – гэжэ гуйба. 48 – Гайхамшаг дүлгэ тэмдэгүүдые болон хэрэгүүдые үзѳѳ хараагүй һаа, хэнтнайшье этигэхэгүйл! – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба. 49 – Эзэмни! Хүбүүнэймни наһа барашоодүйдэ Капернаум ошоёл даа! – гэбэ түшэмэлынь. 50 – Гэртээ хари, хүбүүншни амиды мэндэ ябаха, – гэбэ Иисус. Тиихэдэнь тэрэ хүн Иисусай хэлэһэн үгэнүүдтэ этигэжэ, харгы замдаа мордобо. 51 Бүри харгыдаа ябахадань, түшэмэлые зарасанарынь угтажа, хүбүүншни элүүр мэндэ байна гэжэ дуулгаба. 52 – Хүбүүнэймни бэень хэды сагта бараг болооб? – гэжэ тэрэ асууба. – Үсэгэлдэр, үдэрэй нэгэ сагта халууниинь буураа, – гэжэ тэдэ харюусаба. 53 «Хүбүүншни амиды мэндэ ябаха», – гэжэ Иисусай хэлэһэн эгээл тэрэ сагта хүбүүмни һайн болоо гэжэ эсэгэнь ойлгоо. Тиигэжэ түшэмэл ѳѳрѳѳшье, тэрэнэй гэртэхиньшье Иисуста этигэбэ. 54 Энэнь Иудейһээ Галилейдэ ерэхэдээ Иисусай харуулһан хоёрдохи гайхамшаг хэрэг мүн.

5

1 Удаань еврейнүүдэй һайндэр болобо. Иисус Иерусалим ошоо бэлэй. 2 Еврей хэлээр Бетзата гэжэ нэрэтэй томо сѳѳрэм бии һэн, тэрэнь Иерусалимдахи Хониной хаалгын хажууда байгаа. Тэрэ сѳѳрэмэй хажууда табан һарабшанууд доро олон үбшэн зон хэбтээ. Тэдэнь һохор, дохолон, саа үбшэнтэн бэлэй. [Тэдэ хүнүүд уһанай салгидахые хүлеэжэ байгаа. 4 Юундэб гэхэдэ, Бурханай Эльгээмэл заримдаа эндэ буужа, сѳѳрэмэй уһа салгидуулдаг байгаа, тиихэдэнь сѳѳрэмдэ түрүүн орожо абаһан хүнэй ямаршье үбшэн эдэгэшэдэг байгаа.] 5 Гушан найман жэл соо үбдэжэ байһан нэгэ хүн тэдэнэй дунда бии һэн. 6 Иисус тэрэ хүнэй хэбтэхые харахадаа, иимэ удаан үбдэжэ байһыень мэдээд: – Ши элүүр мэндэ болохоёо һанана гүш? – гэжэ асууба. 7 Үбшэн хүниинь: – Эзэмни, уһанай салгидахада нэгэшье хүн намайе сѳѳрэмдэ шунгуулхагүйл. Уһанда орохоёо ошомсоорни, намһаа урда ондоо хүн орошонол, – гэжэ харюусаба. 8 – Ши бодо, дэбдихэрээ абаад яба, – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ. 9 Үбшэн хүниинь тэрэ дороо элүүр боложо, дэбдихэрээ абаад ябаба. Тиихэдэ субботын, еврейнүүдэй амаралтын үдэр һэн. 10 Еврейнүүдэй ахамадууд аргалуулһан хүндэ хандан: – Мүнѳѳдэр суббото. Ши дэбдихэрээ абажа ябаха ёһогүйш! – гэбэд. 11 – Намайе эдэгээһэн хүн «дэбдихэрээ абаад яба» гээ һэн, – гэжэ тэрэнь харюусаба. 12 – «Дэбисхэрээ абаад яба» гээд шамда хэлэһэн хүн хэн гээшэб? – гэжэ тэдэнь һураба. 13 Теэд аргалуулһан хүниинь тэрэниие мэдэхэгүй байгаа, юундэб гэбэл, Иисус тэндэ байһан олон зоной дундуур далда орожо ошоһон байгаа. 14 Хожомынь Иисус тэрэ хүниие Бурхан Һүмэ соо олоод: – Зай, одоо ши элүүр мэндэ болобош. Саашадаа бүри муу юумэн болохогүйн тула ондоо нүгэл бү хэ, – гэбэ. 15 Тиихэдэнь тэрэ хүн ахамадуудта һѳѳргѳѳ ошожо, намайе Иисус эдэгээгээ гэжэ дуулгаба. 16 Иимэ юумэ субботодо хэһэнэйнь түлѳѳ еврейнүүдэй ахамадууд Иисусые мүрдэжэ захалба. 17 Теэд Иисус тэдэндэ: – Минии Эсэгэ хододоо ажаллажа байдаг юм, бишье баһал ажалланаб, – гэжэ харюусаба. 18 Тиихэдэнь еврейнүүдэй ахамадууд Иисусые алаха гэжэ бүри ехээр оролдобо: хорюултай байһан субботын үдэр ажаллахаһаа гадна, Бурханиие Эсэгэмни гэхэдээ, ѳѳрыгѳѳ Бурхантай зэргэсүүлбэ гэлдэбэ. 19 Теэд Иисус тэдэндэ харюусаба: – Би таанарта үнэниие хэлэнэб: Хүбүүниинь ѳѳрынгѳѳ дураар юушье хэжэ шадахагүй. Эсэгэнь хайшан гээд хэнэб, тэрээнииень хараад лэ Хүбүүниинь хэдэг. Эсэгэнь юу хэнэб, тиимэл юумэ Хүбүүниинь хэдэг. 20 Юундэб гэбэл, Эсэгэнь Хүбүүндээ дуратай байдаг дээрэһээ ѳѳрынгѳѳ хэдэг бүхы юумэ хүбүүндээ харуулдаг юм. Эсэгэнь тэрээндэ бүришье ехэ гайхамшаг дүлгэ тэмдэг харуулха байна, таанар бултадаа үшѳѳл гайхахат. 21 Эсэгэнь үхэһэн хүнүүдые амидыруулдаг, тиин Хүбүүнииньшье дуратайл хүнүүдээ амидыруулдаг байна. 22 Эсэгэнь хэнииешье шүүбэрилдэггүй. Эсэгыень хүндэлдэгтэл адляар Хүбүүень бултанай хүндэлжэ байхын тула зарга шүүбэри хэхэ бүхы эрхэеэ тэрэ Хүбүүндээ дамжуулан үгѳѳ. Хүбүүе хүндэлѳѳгүй һаа, тэрэниие эльгээһэн Эсэгыеньшье баһал хүндэлнэгүй гээшэ. 24 Би таанарта үнэниие хэлэнэб: минии үгэ дуулаһан хүн, намайе эльгээгшэ Эсэгэдэ этигэдэг хүн хэтэ мүнхэдѳѳ амиды мэндэ ябаха. Тиимэ хүн гэмнүүлхэгүй – тиимэ хүн үхэлһѳѳ абарагдан, амидырба гээшэ. 25 Би таанарта үнэниие хэлэнэб: Бурханай Хүбүүнэй хэлэһые наһа бараһан хүнүүдэй дуулаад, амидырха саг ерэжэ байна, мүнѳѳ ерээдшье байна. 26 Эсэгэнь мүнхэдѳѳ амидаралгын шанартай юм, тиин Хүбүүгээшье тэрэнь иимэ шанартай болгоһон байна. 27 Зарга шүүбэри хэхэ эрхэ засагые Эсэгэнь Хүбүүндээ үгѳѳ һэн, ушарынь гэбэл, Хүбүүниинь Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн мүн. 28 Таанар энээндэ бү гайхаарайт. Юундэб гэбэл, үхэһэн хүнүүд бултадаа дахин амидыраад, Хүбүүнэй дууень дуулажа, 29 үхээриингээ газарһаа гараха – һайн юумэ хэһэн хүнүүд амиды мэндэ ябаха, муу юумэ хэһэн хүнүүд гэмнүүлхэ. 30 Би ѳѳрынгѳѳ дура зоргоор юушье хэжэ шадахагүйб. Эсэгынгээл хэлээшээр шүүбэрилнэб, тиин минии зарга шүүбэри – үнэн зүб юм, ушарынь гэбэл, би ѳѳрынгѳѳ дураар юумэ хэнэ бэшэб, харин намайе эльгээгшэ Эсэгын дура хүсэлѳѳр болоноб. 31 Хэрбээ ѳѳр тухайгаа ѳѳрѳѳ хэлээ һаамни, минии гэршэнүүд үнэн зүб бэшэ байха һэн. 32 Зүгѳѳр намайе гэршэлдэг нэгэ гэршэ бии юм. Нам тухай тэрэнэй гэршэлэн хэлэдэг бүхы үгэнүүд үнэн зүб юм гэжэ би мэдэнэб. 33 Таанар ѳѳһэдынгѳѳ хүнүүдые Иоаннда эльгээгээ һэнта, тиин тэрэ хүн үнэн зүб гэршэ баримта үгѳѳ һэн. 34 Теэд хүнүүдые ѳѳрынгѳѳ гэршэ болгохо гэжэ оролдоһоноймни хэрэг намда үгы, харин таанарайл абарагдахын түлѳѳ тэдэниие гэршэ болгон баринаб. 35 Иоанн болбол ялагар һаруул дэн мэтэ байгаа. Тэрэнэй гэрэл туяагай хажууда таанар ойр зуура баясаха хүсэлэнтэй байгаат. 36 Харин Иоаннайхиһаашье ехэ нам тухай гэршэ бии юм. Эсэгэһээмни үгтэһэн гайхамшаг хэрэгүүдые бүтээһэмни намайе Эсэгэмни эльгээгээ юм гэжэ гэршэлнэ! 37 Намайе эльгээһэн Эсэгэ тиигэжэ нам тухай ѳѳрѳѳ гэршэлнэ гээшэ. Эсэгымни үгэ хэлэхые таанар хэзээдэшье дуулаа шагнаагүйт, ѳѳрыень таанар хэзээдэшье хаража үзѳѳгүйт. 38 Тэрэнэй хэлэһэн үгые таанар зүрхэ сэдьхэлдээ хадуужа ябанагүйт, юундэб гэбэл, тэрэнэй эльгээһэн нэгэндэ таанар этигэнэгүйт. 39 Мүнхын амидарал олохобди гэжэ этигэн, таанар Нангин Бэшэгые оролдосотойгоор шудалнат. Теэд Нангин Бэшэгтэшье нам тухай гэршэлэн хэлэгдэнэ! 40 Тиибэшье намда ерэжэ, мүнхын амидаралда хүртэхэ дурагүй байналта. 41 Хүнүүдэй магтаал намда хэрэггүй. 42 Би таанарые һайса мэдэжэ байнаб: таанар Бурханда дуратай бэшэт! 43 Би ѳѳрынгѳѳ Эсэгын дура хүсэлѳѳр ерээб – теэд таанар намайе хүлеэжэ абанагүйт. Харин нэрэ хүндэдэ дуратай ондоо хүнэй ѳѳрынгѳѳ хүсэлѳѳр ерэхэдэнь, таанар тэрэниие хүлеэн абахат! 44 Таанар бэе бэедээ магтуулхаяа ехээр хүсэнэт, харин Бурханай магтаалда хүртэхэ гэжэ оролдоногүйт! Таанартал адли хүнүүд намда этигэхэ аал? 45 Эсэгынгээ урда таанарые зэмэлхэеэ ерээ гэжэ намайе бү һанагты. Таанарые Моисей зэмэлхэ, харин таанар Моисейдэ найдадаг ха юмта. 46 Хэрбээ таанар Моисейн үгэдэ үнэншѳѳ һаа, миниишье үгэдэ үнэншэхэ ёһотой байгаалта, юундэб гэбэл, нам тухай Моисей бэшээ юм. 47 Теэд Моисейн бэшэһэн үгэнүүдтэ үнэншѳѳгүй аад, таанар минии хэлэһэн үгэдэ этигэхэ аалта?

6

1 Энээнэй һүүлдэ Иисус Галилейн гэхэ гү, али Тибериадай нуурай нүгѳѳ эрьедэ гараба. 2 Хойноһоонь олон зон дахалдаба, юундэб гэхэдэ, үбшэн хүнүүдые гайхамшаг аргаар Иисусай эмнэн эдэгээхые үзэһэн хараһан байна бшуу. 3 Иисус шабинартаяа хамта хада дээрэ гаража һууба. 4 Еврейнүүдэй Паасхын һайндэр болохонь ойртожо байгаа. 5 Иисус урдаһаань олон зоной ерэжэ ябахые хараад, Филипптэ хандан: – Эдэ зониие эдеэлүүлхэ хилээмэ хаанаһаа худалдажа абахамнай гээшэб? – гэжэ хэлэбэ. 6 Иисус юу хэхэеэ мэдэжэ байгаад, Филиппые туршан тиигэжэ хэлээ бшуу. 7 – Хоёр зуун динари мүнгѳѳр хилээмэ худалдажа абаад, зүһэм зүһэмѳѳршье хубаагаа һаа, бултанда хүртэхэгүйл, – гэжэ Филипп харюусаба. 8 Шабинарайнь нэгэн, Симон Петрой дүү Андрей: 9 – Эндэ байһан нэгэ хүбүүндэ таба монсогор ешмээн хилээмэн, хатааһан хоёр загаһа бии. Теэд иимэ олон хүн зондо энэнь яажа хүртэхэб даа? – гэжэ хэлэбэ. 10 – Хүн зониие һуулгагты, – гэжэ Иисус захирба. Тэрэ газартань үдхэн ногоон ургажа байгаа. Тэндэнь табан мянга шахуу ганса эрэшүүл һуубад. 11 Иисус хилээмыень абаад, Бурханда баясхалан хүргэн, тэндэ һуугшадта хубаан үгэбэ. Мүн загаһыень баһал хүн бүхэндэ дураарнь хубаажа үгэбэ. 12 Хүнүүдэй эдеэлжэ садахадань, Иисус: – Үлѳѳшэ хилээмэеэ бултыень суглуулагты, юушье бү орхигты, – гэжэ шабинартаа хэлэбэ. 13 Таба монсогор ешмээн хилээмэнһээнь үлэһэн зүһэмүүдые арбан хоёр түрсүүг дүүрэтэр шабинарынь суглуулба. 14 Иисусай хэһэн иимэ гайхамшаг хэрэгүүдые хараад: – Энэмнай газар дэлхэйн зондо заларжа ерэхэ ушартай байһан ёһоороол тэрэ лүндэншэ юм байна! – гэжэ хүнүүд хэлсэбэ. 15 Эдэ хүнүүд намайе барижа, баалалтаар хаан болгожо табихаяа байна гэжэ ойлгоод, Иисус гансаараа дахин хада дээрэ гараба. 16 Үдэшэ болоходо Иисусай шабинарынь нуурай эрьедэ ошобо. 17 Тиин онгосодо һуугаад, нуурай нүгѳѳ бэедэ оршодог Капернаум хото тамаран ошобо. Харанхы болобошье, Иисус үшѳѳ ерээдүй байгаа. 18 Тэрэ үедэ шанга һалхин боложо, нуур ехээр долгилбо. 19 Нуурай эрьеһээ таба-зургаан модо газарта онгосоороо тамаржа ошоод, шабинарынь Иисусайнгаа нуурай уһан дээгүүр алхалан, онгосодонь дүтэлжэ ябахые хараба. Тэдэн ехээр айжа мэгдэбэ. 20 – Энэ би байнаб, бү айгты! – гэбэ Иисус. 21 Шабинарынь Иисусые онгосодоо һуулгаха һанаатай байба, теэд онгосонь тэрэ дороо зориһон эрьедээ хүрэжэ ерэшэбэ. 22 Нүгѳѳдэ үдэрынь нуурай саана үлэһэн хүнүүд үсэгэлдэр тэндэнь гансахан лэ онгосо байгаа бэлэй гэжэ һанаба. Теэд Иисус һурагшадтайгаа хамта тэрэ онгосодо һуугаагүй, харин һурагшадынь амяараа тамаран ошоо һэн гэжэ тэдэ зон баһал мэдэжэ байгаа. 23 Тиихэдэ Тибериадаһаа хүн зон хэдэн онгосонуудта һуугаад, Дээдын Эзэнэй Бурханда баясхалан хүргэһэнэй һүүлдэ олошоруулагдаһан хилээмэ зоной эдиһэн газарта тамаран ерэбэ. 24 Теэд тэндэнь Иисусшье, шабинарыньшье байбагүй, тиимэһээ тэндэ байһан зон онгосонуудта һуугаад, Иисусые бэдэржэ, Капернаум руу тамаран ошобо. 25 Нуурай нүгѳѳ эрьедэ тэдэнэр тамаран ерэжэ, Иисусые олоод: – Багша аа, ши хэзээ иишэ ерэшэһэн байбаш? – гэжэ асууба. 26 Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба: – Таанар гайхамшаг дүлгэ тэмдэгүүдые үзэһэн хараһанһаа бэшэ, харин хилээмэ эдижэ садаһан дээрэһээл намайе бэдэрнэт гэжэ таанадта үнэн зүбые хэлэнэб. 27 Теэд таанар саг зуурын эдеэндэ һаналаа бү табигты, харин мүнхын амидарал олгодог эдеэндэ һаналаа табигты. Тиимэ амидаралые таанарта Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн үгэхэ, юундэб гэбэл, Бурхан Эсэгэмнай тэрээндэ эрхэ засагаа үршѳѳгѳѳ юм. 28 – Бурханай заабари бэелүүлхын тула бидэ юу хэхэ ёһотой гээшэбди? – гэжэ тэдэнь асууба. 29 – Бурханай эльгээһэн хүндэ таанар этигэгты, тиихэдээл Бурханай хэрэгые бүтээһэн болохот, – гэжэ Иисус харюусаба. 30 – Теэд ямар дүлгэ тэмдэгыешни хараад, бидэ шамда этигэхэ болонобди? Ши юу хэхэбши? – гэжэ тэдэ асууба. – 31 Манай үбгэ эсэгэнэр сүл губида ябахадаа, ман эдидэг байгаа. «Тэнгэриһээ тэдэндэ хилээмэн үгтэһэн юм», – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшэгдэнхэй. 32 Тиихэдэнь Иисус: – Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: Бурханай хилээмэ таанарта Моисей үгѳѳгүй, тиимэ ёһотой хилээмэ минии Эсэгэ Бурхан таанарта үгэдэг юм. 33 Юундэб гэбэл, Бурханай хилээмэн хадаа Тэнгэриһээ буужа ерээд, энэ дэлхэйн зондо ажамидарал үгэгшэ мүн, – гэжэ харюусаба. 34 – Эзэн аа, бидэндэ тиимэ хилээмэ хододоо үгэжэ байгыш! – гэжэ тэдэнь хэлэбэ. 35 – Би ѳѳрѳѳ ажамидаралай хилээмэн гээшэб. Намда ерэдэг хүн хэзээдэшье үлэн хооһон байхагүй, намда этигэдэг хүн хэзээдэшье ундаа хүрэхэгүй. 36 Теэд энээниие ѳѳһэдѳѳ үзэһэн хараһаншье һаа, этигэнэгүйт гэжэ таанарта хэлээ һэм. 37 Минии Эсэгын намда үгэһэн хүн бүхэн намда ерэхэ. Тиин намда ерэһэн хүниие би намнажа үлдэхэгүйб. 38 Юундэб гэхэдэ, ѳѳрынгѳѳ дураар юумэ хэхэеэ би тэнгэриһээ буужа ерээ бэшэб, харин намайе эльгээһэн Эсэгын дура хүсэлые бэелүүлхэеэ ерээб. 39 Тиин намайе эльгээһэн Эсэгын дура хүсэлынь иимэ юм: тэрэнэй намда үгэһэн хүнүүдэй нэгыеньшье хосороонгүйгѳѳр, һүүлшын Үдэртэ бүгэдые амидыруулха гээшэ. 40 Юундэб гэбэл, минии Эсэгын дура хүсэлынь иимэ юм: Бурханай Хүбүүе харадаг үзэдэг, тэрээндэ этигэдэг хүн бүхэн мүнхэ наһатай болохо. Тиин һүүлшын Үдэр би тэдэниие амидыруулхаб. 41 «Би тэнгэриһээ буужа ерэһэн хилээмэн гээшэб», – гэжэ Иисусай хэлэхэдэнь, тэндэ сугларагшадай дунда гэмэрэлдээн болобо. 42 – Энэмнай Иосифой хүбүүн Иисус ха юм? Тиимэ бэшэ аал? Бидэ тэрэнэй эсэгыеньшье, эхыеньшье мэдэхэбди. Теэд «Би тэнгэриһээ буужа ерээб», – гэжэ энэ юундэ хэлэжэ байнаб? – гэлдэбэ тэдэнь. 43 – Таанар бү гэмэрэлдэгты. 44 Минии Эсэгэмни хэниие намда ерүүлнэб, тэрэл хүн намда ерэжэ шадаха. Иимэ хүниие һүүлшын Үдэртэ би амидыруулхаб. 45 «Бүхы хүнүүдые Бурхан һургаха», – гэжэ лүндэншэд бэшэһэн байна. Эсэгын үгэ дуулажа, тэрэнэй һургаал ойлгожо абаһан хүн намда ерэхэ. 46 Теэд Эсэгые хэншье хараагүй юм. Тэрэниие Бурханһаа ерэгшэл гансаараа хараа юм. 47 Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: намда этигэдэг хүн мүнхэ наһанда хүртѳѳд байна. 48 Би ажамидаралай хилээмэн гээшэб. 49 Таанарай үбгэ эсэгэнэр сүл губида ябахадаа, ман эдибэшье, үхэһэн байна. 50 Харин тэнгэриһээ буужа ерэһэн хилээмэһээ эдиһэн хүн хэзээдэшье үхэдэггүй. 51 Би тэнгэриһээ буужа ерэһэн амиды хилээмэн гээшэб. Энэ хилээмые эдиһэн хүн мүнхэ наһатай болохо. Тэрэ хүндэ минии үгэхэ хилээмэн хадаа минии бэемни гээшэ, тиин энэ бэеэ бүхы дэлхэйн ажамидаралай түлѳѳ би үгэнэб. 52 Тиихэдэнь еврейнүүдэй хоорондо гани халуун арсалдаан болобо: – Энэ хүн хайшан гээд ѳѳрынгѳѳ бэеые манда эдюулхэнь гээшэб?! 53 Иисус харюусаба: – Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэйл бэе эдидэг һаа, тэрэнэйл шуһа уудаг һаа, амидаралгын шанартай байхат гэжэ таанарта үнэн зүбые хэлэнэб. 54 Минии бэе эдидэг, минии шуһа уудаг хүн мүнхэ наһатай болобо гээшэ – тиин тэрэ хүниие би һүүлшын Үдэртэ амидыруулхаб. 55 Минии бэе хадаа ёһотой эдеэн гээшэ, минии шуһа хадаа ёһотой унда гээшэ. 56 Минии бэе эдидэг хүн, минии шуһа уудаг хүн минии досоомни байна, би баһал тэрэнэй досоонь байнаб. 57 Намайе эльгээһэн Эсэгэмни мүнхэдѳѳ амидаралгын шанартай юм. Тэрэ минии амидаралай эхин болоно. Энээндэл адли, би намайе эдидэг хүнэй амидаралай эхин байхаб. 58 Тэнгэриһээ бууһан хилээмэн – энэ байна. Үбгэ эсэгэнэрэйтнай эдеэд үхэһэн хилээмэн иимэ бэшэ һэн. Харин энэ хилээмэ эдидэг хүн мүнхэ наһатай байна. 59 Капернаумай мүргэлэй гэр соо һургаалаа номноходоо, Иисус тиигэжэ хэлэдэг һэн. 60 Эдэ үгэнүүдые шагнаһан олон шабинарынь: – Энэнь жэгтэй һонин һургаал байнал! Шагнахыншье аргагүйл! – гэлсэбэ. 61 Тэрэнэй үгэнүүд шабинарайнь дура гутааба гэжэ мэдээд, Иисус тэдэндээ иигэжэ хэлэбэ: – Эдэ үгэнүүдни таанад соо һэжэг түрүүлнэ гү? 62 Теэд Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй түрүүшээр байһан орондоо дэгдэн бусахые харахадаа, юун гэхэбта? 63 Ажамидарал гансал Һүлдэһѳѳ эхи абадаг, харин хүнэй бэе эндэ юушье хэжэ шадахагүй. Таанадта минии хэлэһэн үгэнүүд хадаа Һүлдэ, Ажамидарал гээшэ. 64 Теэд заримантнай намда этигэнэгүйл. Хэн тэрээндэ этигэнэгүйб, хэн тэрээниие барижа үгэхэб гэжэ Иисус анханһаа мэдээд байгаа. 65 Иисус саашань үргэлжэлүүлэн хэлэбэ: – Эсэгымни үршѳѳлгүйгѳѳр хэншье намда ерэжэ шадахагүй байна гэжэ би таанадта хэлээ һэнби. 66 Энээнһээ хойшо Иисусай олон шабинарынь тэрэниие орхёод, саашадаа тэрээнтэй ябалсаагүй. 67 Ѳѳрынгѳѳ арбан хоёр шабиһаа Иисус һураба: – Магад, таанаршье намайе орхихо һанаатай бэшэ гүт? 68 – Дээдын Эзэн аа, бидэ ондоо хэндэ ошохомнай гээшэб? Шамдал мүнхэ наһа олгодог үгэнүүд байна ха юм. 69 Ши Бурханай Нангин Хүбүүнши гэжэ бидэ этигэнэбди, мэдэжэ байнабди, – гэжэ Симон Петр харюусаба. 70 – Би ѳѳрѳѳл Арбан хоёр таанадые шэлэжэ абаа бэшэ һэн гүб! Теэд таанадай нэгэн шолмос байна! – гэжэ Иисус харюусаба. 71 Иигэжэ Симон Искариодой хүбүүн Иуда тухай Иисус хэлэһэн байна. Тэрэ Арбан хоёрой нэгэниинь байһан аад, һүүлээрнь Иисусые барижа үгэхэ.

7

1 Удаань Иисус Галилейгээр ябаба. Иудейдэ ошохогүй гэжэ тэрэ шиидэбэ, юундэб гэхэдэ, Иудейн ахамадууд тэрэниие алаха һанаатай байгаа. 2 Еврейнүүдэй Отог урса табилгын һайндэр гэжэ найр болохоёо байба. 3 Аха дүүнэрынь Иисуста хэлэбэ: – Ши эндэһээ гараад, Иудей ошо! Шинии бүтээдэг гайхамшаг хэрэгүүдые тэндэ ажаһуудаг һурагшадшни хараг лэ. 4 Ѳѳрынгѳѳ үйлэ хэрэгые нюусаар хэдэг хүн алдар сууда гарахагүй бшуу. Харин шинии тиимэ гайхамшаг үйлэ хэрэгүүд тухайшни бүхы дэлхэйн зон мэдэг лэ! 5 Иисусай аха дүүнэрыньшье тэрээндээ этигэдэггүй байгаа бшуу. 6 Иисус аха дүүнэртээ иигэжэ харюусаба: – Минии саг үшѳѳл ерээдүй байна. Таанарта ямаршье саг таараха ха юм. 7 Дэлхэйн хүнүүд таанарта дурагүйлхэхэгүй, харин намда тэдэ дурагүйлхэдэг, тэдэ хүнүүдэй үйлэ хэрэгэйнь ёро муутай байһые би гэршэлэн харуулна ха юмбиб. 8 Таанар һайндэртээ ошогты. Би тэрэ найрта ошохогүйб, минии саг үшѳѳ ерээдүй байна. 9 Иисус тиигэжэ хэлээд, Галилейдээ үлэбэ. 10 Аха дүүнэрэйнгээ тэрэ һайндэртэ ябаһанай хойно Иисус баһа тиишээ бэеэ мэдүүлэнгүй ошобо. 11 Еврейнүүдэй ахамадууд найрай үедэ Иисусые бэдэрбэ. Тэрэ хүн хаана байнаб гэжэ тэдэнэр һурагшалба. 12 Иисус тухай ехэ арсалдаан улад зоной дунда болоо. Зарим нэгэниинь: «Энэ һайн хүн юм», – гэлдэбэ. Нүгѳѳ зариманиинь: «Үгы, энэ хүн улад зониие мэхэлнэ», – гэжэ буруушааба. 13 Теэд засагаархидһаа айжа, Иисус тухай сэхэ руунь хэншье хэлээгүй. 14 Һайндэрэй хахад сагынь үнгэршэхэдэ Иисус Бурхан Һүмэ соо бии боложо, һургаалаа номнобо. 15 Еврейнүүдэй ахамадууд гайхалсан: – Энэ хүн хаанашье һураагүй аад, иимэ ехэ юумэ хаанаһаа мэдэнэ гээшэб? – гэлсэбэ. 16 Иисус харюусаба: – Энэ – минии бэшэ, харин намайе эльгээһэн Бурханай һургаал юм. 17 Тэрэнэй дура хүсэл дүүргэхэ һанаатай хүн һаа, энэ Бурханай һургаал гээшэ гү, али би ѳѳрһѳѳн хэлэжэ байна гүб гэжэ мэдэдэг болохо. 18 Ѳѳрһѳѳн хэлэһэн хүн ѳѳрыгѳѳ магтуулхаяа оролдоно, харин намайе эльгээһэн Бурханиие алдаршуулхаяа оролдогшо үнэн зүбые хэлэнэ, тэрэнэй зүрхэ сэдьхэлдэ худал юумэн байхагүй. 19 Моисей таанарта Бурханай хуули үгѳѳ бэшэ һэн аал? Теэд таанарай хэнтнайшье тэрэ Хуули сахинагүйл! Юундэ таанар намайе алахаяа һананабта? 20 – Ши досоогоо ада шүдхэртэй байнаш! Хэн шамайе алахаяа байгаа юм? – гэжэ хүн зон харюусаба. 21 Иисус харюудань иигэжэ хэлэбэ: – Би нэгэл гайхамшаг хэрэг хэбэб, тиихэдэмни таанар бултадаа ехээр гайхабалта. 22 Бишыхан хүбүүдэйнгээ бэлгэ отолуулха ёһо заншал таанарта Моисей захяа һэн (үнэндѳѳ Мойсейһээ урда, үбгэ эсэгэнэр тиигэжэ захиһан юм), тиигээд таанар субботодошье отолуулна ха юмта. 23 Моисейн Хуули эбдэхэгүй гэжэ хүниие субботодо отолуулжа байхадаа, субботодо хүнэй бэеые сүм эдэгээхэдэмни таанар намда яахадаа ехээр сухалдана гээшэбта? 24 Таанар гадаада талыень обёороод лэ, халирхайгаар бү шиидхэгты, харин үнэн зүб шиидхэбэри гаргагты! 25 Иерусалим хотодо байгшадай зариманиинь иигэжэ хэлэбэ: – Энэл хүниие засаг баригшад алахаяа һанана бэшэ аал? 26 Теэд харыта, энэ хүн һургаалаа нюунгүй сэхэ номножо байнал. Хэншье тэрэниие хориногүйл... Энэ хүн үнэхѳѳрѳѳ Бурханай табисуурта байна гэжэ, магад, засагаархиншье ойлгоо гээшэ хаяа? 27 Теэд энэ хүн хаанаһааб гэжэ бидэ мэдэнэбди. Харин Бурханай табисууртын ерэхэдэ, тэрэ хаанаһааб гэжэ хэншье мэдэхэгүйл. 28 Тиихэдэнь Иисус һургаалаа Бурхан Һүмэ дотор номножо байгаад: – Таанар намайе мэдэнэ гүт? Минии хаанаһаа ерэһэн тухай баһа мэдэнэ гүт? Би ѳѳрһѳѳн ерээ бэшэб. Намайе эльгээгшэдэ этигэжэ болохо юм, зүгѳѳр таанар тэрээниие мэдэхэгүйт. 29 Харин би тэрээниие мэдэхэб, ушарынь нэрлэбэл, би тэрээнһээ ерээб, намайе тэрэ эльгээгээ юм, – гэжэ шангаар дуугарба. 30 Тиигэжэ хэлэхэдэнь Иисусые засагаархин барижа хаахаяа һанаба, теэд хэншье тэрээнэй ойро хүрэбэгүй, юундэб гэхэдэ, тэрэнэй сагынь үшѳѳ ерээдүй байгаа. 31 Теэд олон юрын зон тэрээндэ этигэһэн байна. «Бурханай табисуурта ерэхэдээ, энэ хүнһѳѳ үлүү ехэ дүлгэ тэмдэг харуулжа шадаха аал?» – гэжэ тэдэ зон хэлсэһэн байна. 32 Иисус тухай арад зоной дунда арсалдаанай боложо байхые фарисейнүүд дуулаба. Тиин түрүү санаартан ба фарисейнүүд тэрэниие барижа хаагты гэжэ Һүмын харуулшадые эльгээбэ. 33 Иисус тэрэ үедэ: – Үшѳѳ нэгэ заа таанартай суг байлсахамни, тиигээд намайе эльгээһэн Эсэгэдээ ошохомни. 34 Таанар намайе бэдэрхэт, теэд олохогүйт; минии байха газарта таанар ерэжэ шадахагүйт, – гэжэ хэлэбэ. 35 Тиихэдэнь еврейнүүд ѳѳһэд дундаа хѳѳрэлдэбэ: – Үгы, бидэнэй тэрэниие олохогүй ямар газарта энэмнай ошохоёо түхеэрбэ гээшэб? Али грегүүдэй дунда тарашоод байһан манай улад зондо ошожо, грегүүдые һургахаяа һанаба гээшэ гү? 36 «Таанар намайе бэдэрхэт, теэд олохогүйт», «Минии байха газарта таанар ошожо шадахагүйт» гэхэдээ, ямар удхатайгаар тэрэ хэлэбэ гээшэб? 37 Иисус һайндэрэй һүүлшын эгээл ехэ үдэрынь хүн зондо иигэжэ шангаар айладхаба: – Ангаһан хүн намда ерээд, ундаа харяаг! 38 Намда этигэдэг хүн тухай Нангин Бэшэг соо «Тэрэнэй зүрхэнһѳѳ амидаралта урадхал уһан урдаха» гэжэ бэшэгдэнхэй. 39 Иисус тиигэжэ хэлэхэдээ, Нангин Һүлдэ тухай хэлэбэ гээшэ: Иисуста этигэһэн хүнүүд хожомынь Нангин Һүлдэтэй болохо ёһотой байһан юм. Тэрэ үедэ Нангин Һүлдэ үшѳѳл үгтѳѳдүй байгаа, юундэб гэхэдэ, Иисус үшѳѳл алдар солодо хүртѳѳгүй байгаа. 40 Сугларһан зоной зариман Иисусай үгэнүүдые шагнаад: – Энэмнай хүн зондо заларжа ерэхэ ёһотой тэрэ лүндэншэ байнал! – гэлсэбэ. 41 Нүгѳѳдэ зариманиинь: – Энэмнай Бурханай табисуурта байнал! – гэлсэбэ. – Теэд Бурханай табисуурта Галилейһээ ерэхэ аал? – гэжэ бэшэ зариманиинь буруушааба. – 42 Бурханай табисуурта болбол Давидай үри һадаһан мүн, Давидай түрэһэн Вифлеем хотоһоо ерэхэ ёһотой гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй ха юм. 43 Тиин улад зон Иисус тухай арсалдан, тэдэнэй һаналнуудынь тудалдаба. 44 Зариманиинь Иисусые барижа тушаахаяашье һанаба, теэд тэрээндэ хэншье гар хүрэбэгүй. 45 Бурхан Һүмын харуулшад түрүү санаартанда, фарисейнүүдтэ бусажа ерэбэ. Тэдэнь: – Юундэ таанар тэрээниие наашань асараагүйбта? – гэжэ һураба. 46 – Энэ хүндэ адляар нэгэшье хүн хэзээдэшье хэлээгүйл! – гэжэ харуулшад харюусаба. 47 – Тэрэ хүн иихэдээ таанарыешье мэхэлбэ гээшэ гү? – гэжэ фарисейнүүд харуулшадһаа асууба. – 48 Теэд ахамадуудай дундаһаа гү, али фарисейнүүдэй дундаһаа нэгэшье хүн тэрээндэ этигээ аал? 49 Хуули мэдэдэггүй харанхы мунхаг зон лэ тэрэ хүндэ этигэбэ гээшэ, тэдэ зон Бурханай хараалда хүртѳѳ! 50 Теэд нэгэтэ Иисустай ерэжэ уулзаһан тэдэнэй нэгэн Никодим бэшэндээ иигэжэ хэлэбэ: 51 – Хүниие гэмнэхэ гээ һаа, түрүүн тэрэ хүнэй хэлэһые шагнангүйгѳѳр, зэмыень тодоруулангүйгѳѳр шиидхэбэри гаргахые манай Хуули зүбшѳѳдэг юм гү? 52 – Зай, ши тиихэдээ баһал Галилейһээ хаяаш? Ши ѳѳрѳѳ Нангин Бэшэг шудала, тиибэл Галилейһээ нэгэшье лүндэншэ гарахагүй юм гэжэ ши ѳѳрѳѳ мэдэхэш, – гэжэ тэдэнь харюусаба. [ 53 Удаань бултадаа гэр гэртээ хариба.

8

1 Иисус Элеон хада дээрэ гараһан байна. 2 Эртэ үглѳѳгүүр Иисусай дахин Бурхан Һүмэдэ ерэхэдэ, бүхы зон тэрээндэ ерэбэ. Тиин Иисус һуугаад, хүнүүдтэ номнол зааба. 3 Тиихэ үедэнь Хуули заадаг багшанар ба фарисейнүүд ѳѳрынгѳѳ эрэдэ урбаһан нэгэ эхэнэрые Иисуста асарба. Тэрэ эхэнэрые зоной урда байлгаад, 4 Иисуста хандан: – Багша аа, энэ эхэнэрые эрэдээ урбажа байхадань, бидэ балшыса баряабди, – гэбэд. – 5 Иимэшүүлые шулуугаар шэдэжэ хэһээхэ ёһотой гэжэ Моисей ѳѳрынгѳѳ Хуули дотор захяа һэн. Харин ши юу гэжэ хэлэхэ байнабши? 6 Хуули заадаг багшанар ба фарисейнүүд юундэ тиигэжэ асуугааб гэбэл, Иисусые туршан үгэ алдуулаад, хожомынь гэмнэхэеэ һанаһан байгаа бшуу. Теэд Иисус доошоо тонгойгоод, хургаараа юушьеб газар дээрэ бэшэжэ байба. 7 Тэдэнь юумэ асуугаад һалабагүй, тиихэдэнь Иисус толгойгоо үргѳѳд, тэдэндэ хандажа: – Таанарай хэнтнай нүгэл хэзээдэшье хээгүйб, тэрэ хүнтнай энэ эхэнэрые түрүүн шулуудаг лэ! – гэбэ. 8 Тиигээд Иисус дахин уруугаа хараад, газар дээрэ юумэ бэшэһэнээ үргэлжэлүүлбэ. 9 Иисусай тиигэжэ хэлэхыень дуулаад, тэндэ сугларһан зон хойно хойноһоо һубарилдан тараба, эгээн ехэ наһатайшуулынь түрүүн гаража ошоо. Удаань Иисус эхэнэртэй хоюулан лэ үлэбэ. 10 Иисус толгойгоо ѳѳдэнь үргѳѳд, эхэнэрһээ: – Эхэнэр аа, бэшэ зон хаана гээшэб? Шамайе хэншье зэмэлээгүй гү? – гэжэ асууба. 11 – Хэншье зэмэлээгүй даа, эзэн аа, – гэжэ тэрэ эхэнэр харюусаба. – Баһа бишье шамайе зэмэлнэгүйб. Яба, дахин нүгэл бү хэ, – гэбэ Иисус.] 12 Иисус дахин тэдэнтэй хѳѳрэлдэбэ: – Би дэлхэйе гэрэлтүүлэгшэ Гэрэл туяа гээшэб. Минии хойноһоо дахаһан хүн харанхы соогуур тѳѳрижэ ябахагүй, харин амидарал олгодог гэрэл туяатай болохо. 13 – Ши ѳѳр тухайгаа ѳѳрѳѳ гэршэлэн хэлэнэш. Тиимэһээ шинии гэршэлгэ үнэн зүб бэшэ, – гэжэ фарисейнүүд хэлэбэ. 14 Иисус харюусаба: – Хэрбээ ѳѳр тухайгаа минии ѳѳрѳѳшье хэлээ һаамни, минии үгэнүүдтэ этигэхэдэ болохо юм, юундэб гэбэл, би хаанаһаа ерэһэнээ, хайшаа ошохо байһанаа мэдэнэб, харин таанар минии хаанаһаа ерэһые, хайшаа ошохыемни мэдэнэгүйт. 15 Таанар хүнүүдтэл адли шүүбэрилнэт, харин би хэнииешье шүүбэрилнэгүйб. 16 Теэд хүниие шүүбэрилбэлни, минии зарга шүүбэри үнэн зүб байха һэн, юундэб гэхэдэ, би гансаараа шүүбэрилнэ бэшэб, намайе эльгээһэн Эсэгэмни намтай хамта байна. 17 Тиин хоёр хүнэй гэршэлгэ үнэн зүб юм гээд таанарай Хуули дотор бэшээтэй. 18 Бидэ болбол хоёр гэршэбди: намайе эльгээһэн Эсэгэ бидэ хоёр минии тухай гэршэлнэбди. 19 – Теэд шинии эсэгэ хаана гээшэб? – гэжэ тэдэ һураба. – Таанар намайешье, минии Эсэгыешье мэдэхэгүйт. Хэрбээ таанар намайе мэдээ һаа, минии Эсэгыешье мэдэхэ һэнта, – гэжэ Иисус харюусаба. 20 Бурхан Һүмэдэ мүнгэ алта үргэдэг газарай хажууда зогсон номножо байхадаа, Иисус тиигэжэ хэлээ һэн. Тиин хэншье тэрээниие барижа тушаагаагүй, ушарынь нэрлэбэл, тэрэнэй сагынь үшѳѳ ерээдүй байгаа. 21 Иисус баһа иигэжэ хэлээ: – Би һаяар ябахамни. Таанар намайе бэдэрхэт, теэд нүгэлтэйгѳѳ үхэхэт. Минии ошохо газарта таанар ошожо шадахагүйт. 22 – «Минии ошохо газарта таанар ошожо шадахагүйт» гээшэнь ямар удхатайб? Али энэмнай бэеэ хорложо үхэхэеэ һанаба гү? – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд хѳѳрэлдэбэ. 23 – Таанар доодо дэлхэйн ха юмта, харин би дээрэһээ ерээб. Таанар энэ дэлхэйн хүнүүдта, би энэ дэлхэйн бэшэлби. 24 «Таанар нүгэлнүүдтэйгѳѳ үхэхэт!» гэжэ би таанарта хэлээб. «Би» байһандамни үнэншѳѳгүй һаа, бултадаа нүгэлтэйгѳѳ үхэхэт! – гэжэ Иисус харюусаба. 25 – Тиихэдээ ши хэн гээшэбши? – гэжэ тэдэ асууба. – Би хододоо ѳѳрыгѳѳ хэн гээд нэрлэдэг һэнбиб, тэрэл гээшэб, – гэжэ Иисус харюусаба. – 26 Таанар тухай хэлэхэ, таанарые гэршэлэн зэмэлхэ олон юумэн намда бии, теэд намайе эльгээһэн Эсэгэһээ дуулаһанаал энэ дэлхэйнхидтэ хэлэнэб, харин намайе эльгээгшэ үнэн зүб юм. 27 Эсэгэ тухайгаа тэрэ хэлэнэ гэжэ ахамадууд ойлгобогүй. 28 Иисус үргэлжэлүүлэн: – Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие таанарай дээшэнь дэгдүүлхэдэ, минии «Би» байһые, минии ѳѳрынгѳѳ дураар юушье хэдэггүй байһые, Эсэгынгээл һургаһан ёһоор хэлэдэг байһые таанар ойлгохот. 29 Намайе эльгээгшэ ходо намтай, тэрэ намайе гансаарыемни орхёогүй, юундэб гэбэл, би тэрэнэйнгээл дура хүсэлые бэелүүлнэб, – гэбэ. 30 Иисусай иигэжэ хэлэхэдэ, тэрээндэ олон зон этигэбэ. 31 Удаань Иисус тэрээндэ этигэһэн еврейнүүдтэ иигэжэ хэлэбэ: – Хэрбээ таанар минии һургаалай ёһоор ябаа һаа, үнэхѳѳрѳѳл минии шабинар болохот. 32 Тиихэдээ таанар үнэн зүйлые ойлгохот, үнэн зүйл таанарые сүлѳѳлхэ. 33 – Бидэнэр Абраһамай үри һадаһад гээшэбди, хэзээдэшье хэнэйшье барлагууд байгаагүйбди! «Таанар эрхэ сүлѳѳтэй болохот» гэхэдээ ши ямар юумэн тухай хэлэнэбши? – гэжэ тэдэнь һураба. 34 Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба: – Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: нүгэл хэгшэ хүн бүхэн нүгэлэй барлагынь мүн. 35 Барлаг болбол гэр бүлэ соо үни байдаггүй, харин хүбүүниинь хододоо гэр бүлэдѳѳ үлэдэг. 36 Таанарта Хүбүүнэй эрхэ сүлѳѳ үгѳѳл һаа, таанар үнэхѳѳрѳѳл сүлѳѳтэй хүнүүд болохот. 37 Таанар Абраһамай үри һадаһад гээшэт гэжэ би мэдэнэб, теэд таанар намайе алаха һанаатайт, юундэб гэхэдэ, минии үгэнүүд таанарай зүрхэ сэдьхэлдэ байра олоногүй бшуу. 38 Би ѳѳрынгѳѳ Эсэгындэ юу хараһан үзэһэн тухайгаа таанарта хэлэнэб, харин таанар ѳѳрынгѳѳ эсэгэһээ дуулаһан юумэеэ хэнэт. 39 – Манай үбгэ эсэгэ Абраһам юм! – гэжэ тэдэ харюусаба. Иисус тэдэндэ хэлэбэ: – Үнэхѳѳрѳѳ Абраһамай үри һадаһан байгаа һаа, таанар Абраһамдал адли хэрэгүүдые бүтээхэ һэнта. 40 Харин таанар намайе алахаяа һананалта, Бурханһаа дуулаһан үнэн зүйл таанарта хэлэһэн хүниие алахаяа һананалта! Теэд Абраһам иимэ юумэ хэдэг байгаа гү?! 41 Үгы даа, таанар ѳѳрынгѳѳл эсэгэдэ адли юумэ хэнэт! – Бидэ нүгэл хилэнсэдэ түрѳѳ бэшэбди! Манай ори ганса эсэгэ – Бурхан юм! – гэлсэбэ тэдэ. 42 Иисус тэдээндэ харюусаба: – Хэрбээ Бурхан таанарай эсэгэ байгаа һаа, таанар намда дуратай байха һэнта, юундэб гэбэл, би Бурханһаа иишээ ерээб, Бурхандаа ошожо ябанаб. Би ѳѳрһѳѳн ерээгүйлби – намайе Бурхан эльгээгээл! 43 Таанар юундэ минии хэлэһэн үгые ойлгоногүй гээшэбта? Таанар минии хэлэһэн үгэ дуулаха шадалгүй байналта! 44 Таанарай эсэгэ – шолмос юм, тиин таанар эсэгынгээ бүхы дура хүсэлыел бэелүүлхэ хүсэлэнтэйт. Теэд танай эсэгэ анханһаа нааша хүнүүдые аладаг байһан лэ, тэрэтнай үнэн зүйлые үзэжэ ядадаг байгаал, ушарынь хэлэбэл, тэрээндэтнай үнэн зүйл гэжэ байхагүйл. Худал юумэ хэлэхэдээ, тэрэтнай ѳѳрынгѳѳ түрэлхи хэлэн дээрэ дуугардаг һэн, юундэб гэбэл, тэрэтнай ѳѳрѳѳшье худалша, худал юумэ үүдхэгшэ байһан юм. 45 Харин үнэн зүб юумэ минии хэлэхэдэ, таанар намда этигэнэгүйт. 46 Нүгэл хээ гэжэ намайе таанарай хэнтнай гэршэлэн харуулжа шадахаб? Таанарта үнэн зүб юумэ минии хэлэхэдэ, таанар юундэ намда этигэнэгүйбта? 47 Бурханай мэдэлдэ байгша болбол Бурханай хэлэһэн үгэнүүдые дуулана. Таанар намайе дууланагүйт, юундэб гэхэдэ, таанар Бурханай мэдэлдэ бэшэт. 48 Еврейнүүд Иисуста иимэ харюу үгэбэ: – Шамайе ада шүдхэртэ барюулһан самаряан хүн гэжэ бидэ зүб хэлсэдэг байнабди. 49 – Би ада шүдхэртэ барюулаагүйб: би ѳѳрынгѳѳ эсэгые хүндэлнэб, харин таанар минии нэрэ гутаажа байнат. 50 Би ѳѳртѳѳ алдар соло бэдэрнэ бэшэб, теэд намда алдар соло бэдэрэгшэ ондоо нэгэн бии юм, тэрэл шиидхэнэ. 51 Таанарта үнэн сэхэ хэлэнэб: минии һургаалаар ябадаг хүнүүд хэзээдэшье үхэхэгүй! 52 – Ши ада шүдхэртэ барюулһан хүн байнаш гэжэ одоол бидэ лаб мэдэбэбди, – гэлдэбэ, – Абраһам наһа баранхай, мүн баһа лүндэншэдшье нүгшэнхэй. Харин ши «минии һургаалаар ябадаг хүнүүд хэзээдэшье үхэхэгүй» гэнэш. 53 Наһа бараһан манай үбгэ эсэгэ Абраһамһаа ши ехэ гээшэ гүш? Али наһаяа дүүрэһэн лүндэншэдһѳѳ ехэ гээшэ гүш? Ши хэнби гэжэ ѳѳр тухайгаа һананабши? 54 – Хэрбээ би ѳѳрѳѳ ѳѳрыгѳѳ алдаршуулжа байгаа һаа, минии алдар нэрэ юуншье бэшэ. Теэд намайе минии Эсэгэ алдаршуулна – таанар тэрээниие ѳѳһэдымнай Бурхан гэжэ нэрлэнэт! 55 Теэд таанар минии Эсэгые мэдэнэгүйт, харин би тэрэниие мэдэнэб. Хэрбээ би тэрэниие мэдэхэгүйб гээ һаа, би таанартайл адли худалша болохо һэм. Теэд би тэрэниие мэдэхэб, тэрэнэй хэлэдэг үгэнүүдые бэелүүлнэб. 56 Танай үбгэ эсэгэ Абраһам минии заларжа ерэхэ үдэрые харахаб гэжэ һанахадаа баярладаг бэлэй, тиин ерэһэн үдэрыемни хараад, баяртай золтой байгаа һэн! 57 – Ши табиншье наһа хүрѳѳгүй аад, Абраһамые хараһан болоно гүш?! – гэжэ еврейнүүд жэгшэбэ. 58 – Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: би Абраһамай үшѳѳ түрѳѳдүйдэ байгааб, байнашьеб, – гэжэ Иисус харюусаба. 59 Тиихэдэнь еврейнүүд Иисусые шулуудажа алаха гэжэ шулуунуудые бариба. Теэд Иисус тэдэнһээ зайлажа, Бурхан Һүмэһѳѳ гаража ошобо.

9

1 Энэ ушарай дараа Иисус ябажа ябатараа түрэхэһѳѳ һохор хүниие хараба. 2 – Багша аа, энэ хүн яахадаа һохор түрѳѳ гээшэб? Хэниинь нүгэл хэһэн байгааб: энэ ѳѳрѳѳ гү, али энээнэй эхэ эсэгэнь гү? – гэжэ тэрэнэй шабинарынь һураба. 3 – Энэ хүн ѳѳрѳѳшье, эхэ эсэгэньшье нүгэл хээгүй, – гэжэ Иисус харюусаба. Тиин үргэлжэлүүлэн: – Тэрээнэй аргалуулһан ябадалаар Бурханай хаба хүсэ элирхэйлэгдэхын тула тэрэ һохор байгаа. 4 Үдэр байһан дээрэнь бидэ намайе эльгээһэн Эсэгын хэрэгүүдые бүтээхэ ёһотойбди. Мэнэ гэһээр һүни болохоёо байна, тиихэдэ хэншье юумэ хэжэ шадахагүй. 5 Дэлхэй дээрэ байха сагтаа би энэ дэлхэйн гэрэл туяань гээшэб. 6 Иигэжэ хэлээд, Иисус газарта нёлбобо. Нёлбоһоо шоройтой худхан шабар бүтээжэ, тэрэ шабараараа һохор хүнэй нюдые шабаба. 7 – Иигээд Шилоах сѳѳрэмдэ ошожо нюураа угаа, – гэжэ Иисус тэрэ һохор хүндэ хэлэбэ (Шилоах гэжэ үгэ «Эльгээгдэһэн» гэһэн удхатай). Һохор хүниинь тэндэ ошожо, нюураа угаагаад, юумэ харадаг болошоод ерэбэ. 8 Хүршэнэрынь, тиихэдэ юумэ ходо бадарлажа һуухыень харадаг зон: – Энэл хүн юумэ бадаржа һуудаг бэшэ һэн гү? – гэлсэбэ. 9 – Тиимэл даа, энэ хүн лэ даа, – гэжэ нүгѳѳ зариманиинь харюусаба. – Бэшэ, энэмнай миин лэ тэрээндэ адли хүн байна, – гэжэ үшѳѳ нүгѳѳдүүлынь буруушааба. – Үнэхѳѳрѳѳ энэ би байнаб, – гэжэ тэрэ хүниинь ѳѳрѳѳ хэлэбэ. 10 – Теэд ши яагаад харадаг болоо гээшэбши? – гэжэ тэдэ хүнүүд урдаһаань һураба. 11 – Иисус гэжэ нэрэтэй нэгэ хүн шабар худхажа, тэрэ шабараараа нюдыемни шабаад, «Шилоахда ошожо нюураа угаа» гээ. Би тиихэдэнь тэндэ ошожо нюураа угаагаад, юумэ харадаг болооб, – гэжэ тэрэ хүниинь харюусаба. 12 – Тэрэ хүн хаанаб? – гэжэ тэдэнь асууба. – Би мэдэнэгүйб, – гэжэ аргалуулһан хүниинь харюусадаг һэн. 13 Урдань һохор байһан тэрэ хүниие фарисейнүүдтэ асарба. 14 Иисус амаралтын субботын үдэр шоройгоор шабар худхажа, тэрэ шабараараа һохор хүниие аргалһан байгаа. 15 Хайшан гээд юумэ харадаг болоош гэжэ фарисейнүүд тэрээнһээ баһа асуужа оробо. – Тэрэ хүн нюдыемни шабараар шабаа, би нюураа угаагаад, мүнѳѳ юумэ харанаб, – гэжэ аргалуулһан хүниинь харюусаба. 16 – Энэ хүн Бурханһаа заяагдаһан байха ёһогүй, юундэб гэбэл, субботые тооногүй, – гэжэ зарим фарисейнүүд мэдүүлбэ. – Теэд нүгэлтэн һаа, энэ хүн иимэ гайхамшаг хэрэгүүдые бүтээхэ һэн гү? – гэжэ нүгѳѳ зариманиинь буруушааба. Тиин фарисейнүүд ѳѳһэд хоорондоо арсалдан хубааралдаба. 17 Аргалуулһан хүнһѳѳ тэдэ дахин һураба: – Тэрэ хүн шамайе юумэ харадаг болгоо гэнэш. Тэрээнэй тухай ши ѳѳрѳѳ юун гэжэ һананабши? – Лүндэншэ гэжэ һананаб, – гээд тэрэнь харюусаба. 18 Еврейнүүдэй ахамадууд һохор хүн байһанаа юумэ харадаг болоо гэжэ юрэдѳѳ этигэбэгүй. Тиигээд юумэ харадаг болоһон хүнэй эхэ эсэгые тэдэ ерүүлбэ. 19 Тиин тэдэнһээ: – Энэ танай хүбүүн гү? Энэтнай һохор түрѳѳ һэн гэнэт. Теэд мүнѳѳ хүбүүнтнай хайшан гээд юумэ харадаг болоо юм? – гэжэ асууба. 20 – Энэ манай хүбүүн байна гэжэ бидэ мэдэнэбди, энэмнай һохор түрэһэн юм. Теэд хайшан гээд харадаг болооб, хэн энээнииемнай хараатай болгооб гэжэ бидэ мэдэнэгүйбди. Ѳѳрһѳѳнь һурагты. Хүбүүмнай наһаяа хүсѳѳ, ѳѳрѳѳ хэлэжэ шадаха, – гэжэ эхэ эсэгэ хоёрынь харюусаба. 22 Хүбүүнэй түрэлхидынь юундэ тиигэжэ харюусааб гэбэл, еврейнүүдэй ахамадуудһаа айгаа. Ушарынь хэлэбэл, Иисусые Бурханай табисуурта гэжэ тоолодог хүн бүхэниие мүргэлэй гэртэ оруулхагүй гэһэн шиидхэбэри тэдэ ахамадууд гаргаад байгаа бшуу. 23 Тиимэһээ: «Хүбүүмнай наһаа хүсѳѳ, ѳѳрһѳѳнь һурагты», – гэжэ түрэлхидынь хэлэһэн байна. 24 Тиин һохор түрэһэн хүниие хоёрдохиёо дуудажа асараад: – Үнэн сэхэ руунь хэлэхэб гэжэ ши Бурханда тангаригаа үгэ! Тэрэшни нүгэлтэн юм гэжэ бидэ мэдэнэбди, – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд тэрээндэ хэлэбэ. 25 – Нүгэлтэн юм гү, али үгы гү – би мэдэнэгүйб. Харин би һохор байһанаа мүнѳѳ харадаг болооб гэжэл мэдэнэб, – гээд тэрэнь харюусаба. 26 – Тэрэ хүн шамда юу хээб? Хайшан гээд шамайе харадаг болгооб, – гэжэ дахин тэдэ һураба. 27 – Би таанарта хэлээ һэнби, теэд таанар шагнаагүйлта. Яагаад дахин намаар хэлүүлхэеэ һананабта? Магад, тэрэ хүнэй шабинарынь болохо һанаатай байна гүт? – гэжэ тэрэнь харюусаба. 28 – Ши тэрэнэй шабинь гээшэш! Харин бидэ Моисейн шабинар гээшэбди! – гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд бадашаба. 29 – Бурхан болбол Моисейтэй хѳѳрэлдэдэг байһан юм гэжэ бидэ мэдэнэбди. Харин энэ хүн хаанаһаа бии болооб гэжэ мэдэнэгүйбди. 30 – Ямар жэгтэй юм гээшэб! Тэрэнэй хаанаһаа ерэһые таанар мэдэнэгүйлта, харин тэрэ хүн намайе юумэ харадаг болгоол, – гэжэ аргалуулһан хүниинь харюусан, саашань үргэлжэлүүлбэ: – 31 Теэд Бурхан нүгэлтэнэй хэлэһые дууладаггүй, харин Бурханиие хүндэлдэг, дура хүсэлыень бэелүүлдэг хүнүүдые дууладаг гэжэ бидэ мэдэнэбди. 32 Һохор түрэһэн хүниие харадаг болгоо гэжэ эртэ урданһаашье нааша дуулдаагүй юм байна. 33 Хэрбээ тэрэ хүн Бурханһаа заяагдаагүй һаа, иимэ юумэ хэжэ шадахагүй һэн! 34 Тиихэдэнь еврейнүүдэй ахамадууд: – Ши түрэхынгѳѳ нүгэлтэй аад, маанадые һургаха һанаатай гүш, – гэжэ тэрэ хүниие хараагаад, мүргэлэй гэрһээ намнажархиба. 35 Аргалуулһан хүниие намнаба гэжэ дуулаад, Иисус тэрэниие бэдэржэ олоод: – Ши Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүндэ этигэнэ гүш? – гэжэ асууба. 36 – Эзэн аа, этигэхым тула тэрэ хүмнай хэн гээшэб гэжэ намда хэлыш даа, – гээд аргалуулһан хүниинь харюусаба. 37 – Ши тэрээниие харааш. Тэрэ хүн мүнѳѳ шамтай хѳѳрэлдэжэ байна, – гэбэ Иисус. 38 – Дээдын Эзэн аа, этигэнэб! – гэжэ тэрэнь харюусан, Иисусай урда үбдэглэн унаба. 39 – Зарга сүүд хэхэеэ би энэ дэлхэйдэ ерээб. Тиихэдээ юумэ харадаггүй хүнүүд харадаг болохо, юумэ харадаг хүнүүд һохор болохо, – гэжэ Иисус хэлэбэ. 40 Иисусай хажууда байһан фарисейнүүд: – Теэд ши бидэниие баһа һохор гэжэ тоолоногүй бэзэш? – гэжэ тэрээнһээ асууба. 41 – Үнэхѳѳрѳѳ һохор байгаа һаа, таанар зэмэгүй байха һэнта. Теэд таанар юумэ харанабди гэнэт. Иимэ ушарһаа таанар зэмэтэй зандаа үлэнэт, – гэжэ Иисус харюусаба.

10

1 – Хониной хорёодо үүдээрнь оронгүй, ондоо тээгүүр шурган ородог хүн хадаа хулгайшан, дээрмэшэн гээшэ гэжэ үнэниие таанарта хэлэнэб. 2 Үүдээрнь ородог хүн хонин һүрэгэй адуулагшань мүн. 3 Харуулшан тэрээндэ хониной байрын үүдэ нээжэ үгэдэг. Хонидынь тэрэнэйнгээ дууень дууладаг, адуулагшань хонидоо нэрэ нэрээрнь дуудаад, газаашань гаргадаг. 4 Хонидоо бултыень байраһаань гаргаад, хонишон хонидойгоо урда ябадаг, харин хонидынь хонишоноо дуугаарнь танижа, хойноһоонь дахадаг. 5 Ондоо хүнэй хойноһоо хонидынь дахахагүй, тэрэ хүнһѳѳ зугадажа арилшадаг байна, юундэб гэхэдэ, ондоо хүнэй дууниинь танигданагүй бшуу. 6 Иимэ һургаалта үгэнүүдые Иисус фарисейнүүдэй урдаһаа хэлэбэ, теэд тэдэнь ойлгобогүй. 7 Иисус үргэлжэлүүлбэ: – Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: хонидой байрын үүдэ гээшэнь би болоноб. 8 Намһаа түрүүн ерээшэд бултадаа хулгайшад, дээрмэшэд байгаа. Теэд хонид тэдэнэй үгэ дуулаагүй. 9 Үүдэ гээшэнь би болоноб. Хэн энэ үүдээр ороноб, тэрэ хүн абарагдаха. Тэрэ хүн үүдээр орожо, һүүлдэ газаашаа гараад, ѳѳрынгѳѳ бэлшээри олохо. 10 Харин хулгайшан гансал хулуухаяа, алахаяа, һандаргаха хюдахаяа ерэдэг. Харин би хүнүүдэй амидаржа һуухын тула, тэрээнһээ гадна, хүнүүдэй юрын амидаралһаа үлүү амидарал эдлэхын тула эндэ ерээб. 11 Би шударгуу һайн адуулагша гээшэб, шударгуу һайн адуулагшань хонидоо абархын тула ами наһаяа үгэдэг юм. 12 Харин хүлһэншэн хадаа хони адуулагша бэшэ, тэдэ хонид ондоо хүнэй ха юм. Тиимэһээ хүлһэншэн хонидтонь орохоёо ябаһан шонын дүтэлжэ байхые харахадаа, хонидоо орхёод, гүйжэ арилшадаг. Тиихэдэнь шоно хонидыень бариха, энээнһээ боложо хонидойнь һүрэг иишэ тиишээ гүйлдэжэ тараха. 13 Тэрэ хүн хони адуулагша бэшэ, харин хүлһэншэн гээшэ, тиимэһээ хонидто һанаагаа зобоногүй. 14 Би хадаа шударгуу һайн адуулагша гээшэб. Би ѳѳрынгѳѳ хонидые мэдэдэгби, минии хонидшье намайгаа мэдэдэг. 15 Эсэгэмни намайгаа мэдэдэгтэл адли, бишье Эсэгэеэ мэдэдэгби. Би ѳѳрынгѳѳ хонидой түлѳѳ ами наһаяа үгэнэб. 16 Энэ хорёо соохи хонидһоо гадна, мүн ондоошье хонид намда бии. Тэдэниие би баһа иишэнь асарха ёһотойб. Тэдэ хонид минии үгэ дуулаха, тиихэдээ нэгэл һүрэг хонид байха, нэгэл хонишон байха! 17 Дахин амидырхынгаа тула би ами наһаяа үгэхэб, тиимэһээ Эсэгэмни намда дуратай юм. 18 Минии ами наһые хэншье хороохогүй, харин би ѳѳрѳѳ ами наһаяа үгэхэб. Би ами наһаяа үгэхэ эрхэтэйб, би ами наһаяа һѳѳргэнь абаха эрхэтэйб. Юундэб гэхэдэ, Эсэгэмни намда тиигэжэ захиһан юм. 19 Иигэжэ хэлэхэдэнь, еврейнүүд хоорондоо дахин асатаба. 20 – Энэтнай досоогоо ада шүдхэртэй болоод, дэмыржэ байна. Таанар энээниие юундэ шагнанабта? – гэжэ олониинь хэлэбэ. 21 – Энэ досоогоо ада шүдхэртэй хүнэй үгэнүүд бэшэ. Ада шүдхэр һохор хүнүүдые харадаг болгожо шадаха һэн аал? – гээд нүгѳѳдүүлынь буруушааба. 22 Үбэлэй саг байгаа. Бурхан Һүмые Шэнэлэлгын һайндэр Иерусалимда тэмдэглэжэ байба. 23 Бурхан Һүмын хорёодо Соломоной бахананууд гэгдэдэг хушалтатай газарта Иисус сэнгэжэ ябаа. 24 Тэрэниие тойроод еврейнүүд сугларжа: – Ши хэды болотор бидэнэй тэсэбэри туршажа байха һанаатайбши? Хэрбээ ши Бурханай табисуурта юм һаа, манда сэхэ хэлыш, – гэлдэбэ. 25 – Би таанарта хэлээ һэм, теэд таанар намда этигэнэгүйлта. Ѳѳрынгѳѳ Эсэгын нэрэһээ минии бэелүүлдэг хэрэгүүд – минии гэршэ болоно. 26 Теэд таанар намда этигэнэгүйт, юундэб гэбэл, таанар минии хонид бэшэлта. 27 Минии хонид минии үгэ дууладаг, бишье тэдэнээ мэдэхэб, тэдэмни минии хойноһоо дахажа ябана. 28 Би тэдэндэ мүнхэ наһа үгэнэб, тэдэ хэзээшье хосорхогүй, тэдэниие намһаа хэншье буляажа абахагүй. 29 Тэдэниие намда үгэһэн Эсэгэмни бултанһаа холо дээгүүр юм. Минии хонидые Эсэгэһээмни хэншье буляажа шадахагүй. 30 Эсэгэ бидэ хоёр – нэгэн хамтабди. 31 Тиихэдэнь еврейнүүд Иисусые алаха гэжэ дахин шулуунуудые бариба. 32 – Эсэгынгээ хүсѳѳр би таанарта ехэ олон һайн юумэнүүдые харуулааб. Тэдэ юумэнүүдэймни алинайнь түлѳѳ намайе шулуудажа алаха һанаатай байнат? – гэжэ Иисус һураба. 33 – Бидэ шамайе һайн юумэ хэһэнэйшни түлѳѳ бэшэ, харин Бурханиие доромжолһонойш түлѳѳ шулуудажа алахаяа һананабди! Ши юрын хүн аад, ѳѳрыгѳѳ бурханби гэжэ айладханаш. 34 Иисус харюусаба: – «Таанар бурхад гээшэт гэжэ би хэлээб», – гээд танай Хуули соо бэшээтэй бэшэ гү? 35 Хэдүүдтэ Бурхан ѳѳрынгѳѳ үгэ хэлээб, тэдые Хуулитнай бурханууд гэжэ нэрлэнэ, тиихэдэ Нангин Бэшэг соо худал юумэн байха ёһогүй юм. 36 Харин намайе Эсэгэмни ѳѳртѳѳ зорюулан, энэ дэлхэйдэ эльгээһэн юм. Тиимэһээ «би Бурханай Хүбүүнби» гэхэдэмни, «ши Бурханиие доромжолнош» гэжэ таанар намда юундэ хэлэхэ болобот?! 37 Эсэгынгээ хэрэг би бүтээнэгүй гээшэ гүб? Юундэ таанар намда этигэнэгүйбта? 38 Эсэгынгээ хэрэгүүдые бэелүүлжэ байха үедѳѳ хэлэһэн үгэнүүдтэмни таанад этигээгүй һаа, минии бүтээдэг хэрэгүүдтэ этигэгты! Тиихэдээ Эсэгэмни минии зосоо байна, би Эсэгынгээ зосоо байнаб гэжэ таанар мэдэхэт, мэдэжэшье байхат. 39 Еврейнүүд Иисусые дахин барихаяа һэдэбэ, зүгѳѳр Иисус тэдэндэ баригдабагүй. 40 Тиигээд Иисус Иорданай нүгѳѳ эрьедэ ошоо. Урдань тэрэ газарта Иоанн хүн зониие уһаар арюудхаһан байна. Тэндэ Иисус ойро зуура үлэбэ. 41 Тэрээндэ олон зон ерэһэн байна. «Иоанн нэгэшье гайхамшаг хэрэг бүтээгээгүй һэн, теэд Иисус тухай хэлэһэн бүхэниинь зүб байна», – гэлсэбэ. 42 Тэндэ ерэһэн олон хүнүүд Иисуста этигэбэ.

11

1 Мария Марфа эгэшэ дүүнэртэеэ Бетани тосхондо суг һуудаг Лазарь гэжэ нэрэтэй нэгэ хүн үбдэбэ. 2 Мария Дээдын Эзэнэй хүлдэ һайхан үнэртэй ургамалай шүүһэ түрхеэд, толгойнгоо үһѳѳр хүлыень аршаһан эхэнэр мүн. Мариягай Лазарь гэжэ дүү хүбүүниинь үбдэһэн байгаа. 3 Эгэшэ дүү хоёрынь: «Дээдын Эзэн аа, шинии дуратай хүншни үбдѳѳд байна» гэжэ Иисуста дуулгаба. 4 Тиигэжэ дуулаад: – Энэ үбшэн Лазариие үхүүлхын тула бэшэ, харин Бурханиие алдар суутай болгохын тула, тиин Бурханай Хүбүүе алдаршуулхын тула болоо, – гэжэ Иисус хэлэбэ. 5 Марфа, Мария, Лазарь гурбанда Иисус дуратай байгаа. 6 Теэд Лазариин үбдэжэ байһан тухай дуулабашье, Иисус аяар хоёр үдэрэй туршада байһан газарһаа хүдэлбэгүй. 7 Удаань Иисус шабинартаа: – Гэдэргээ Иудейдээ бусая, – гэбэ. 8 – Багша аа, һаяхан Иудейн зон шамайе шулуудажа алахаяа һанаа һэн лэ, харин ши тиихэдэнь дахин тиишэ ошохо гэбэ гүш? – гэжэ шабинарынь тэрээнһээ асууба. 9 Иисус тэдэндээ иигэжэ хэлэбэ: – Нэгэ үдэр соо арбан хоёр час бэзэ? Үдэр ябаһан хүн бүдэржэ унахагүй – энэ дэлхэйн һаруул байһые харана бшуу. 10 Харин һүни ябаһан хүн бүдэржэ торожо унаха, юундэб гэбэл, дэлхэй гэрэлгүй болоод байна бшуу. – 11 Тиигэжэ хэлээд, Иисус үргэлжэлүүлбэ: – Манай нүхэр Лазарь унтажа байна. Би тэрэниие һэреэхэеэ ошохомни. 12 – Дээдын Эзэн аа! Хэрбээ Лазариин унтажа байбалнь, тэрэнэй бэень һайн болохо хаяа, – гэжэ Иисуста шабинарынь хэлэбэ. 13 Лазарь унтажа байна гэхэдээ, наһа бараа гэһэн удхатайгаар Иисус хэлээ, харин тиихэдэнь шабинарынь тэрэ юрэ миин лэ нойрсожо байна гэжэ һанаа бшуу. 14 Тиихэдэнь шабинартаа хандан: – Лазарь наһа бараа, – гэжэ Иисус сэхэ хэлээ. – 15 Теэд тэндэ байлсаагүйдѳѳ таанарай түлѳѳ баярланаб, юундэб гэбэл, таанар намда этигэхэт. Зай, Лазарьта ошоёбди! 16 Эхир гэжэ ара нэрэтэй Фома хүбүүн: – Хамта ошолсоёбди, хамта үхэнэ бэзэбди! – гэжэ бэшэ шабинартаа хэлэбэ. 17 Лазарь аяар дүрбэн үдэрэй саада тээ нүгшѳѳд, агы нүхэндэ хэбтэнэ гэжэ Иисус Бетанида ерээд мэдэбэ. 18 Бетани гээшэнь Иерусалимһаа холо бэшэ, гурбан модо шахуу газарта байгаа. 19 Дүүгэйнгээ наһа барахада уйдан гашуудажа байһан Марфа Мария хоёрой һанаа заһахаяа олон еврейнүүд тэдээнэйдэ ошобо. 20 Иисусай ерэжэ ябаһан тухай дууламсаараа, Марфа тэрэниие угтахаяа урдаһаань гараа. Мариянь гэртээ үлэбэ. 21 – Дээдын Эзэн аа! Хэрбээ шинии эндэ байгаа һаа, ахамни наһа барахагүй бэлэй! Теэд шинии гуйһан бүхы юумые Бурхан мүнѳѳшье шамда үгэхэ гэжэ би мэдэнэб, – гэжэ Иисуста Марфа хэлэбэ. 23 – Шинии ахашни дахин амидырха, – гэжэ Марфада Иисус хэлэбэ. 24 – Амидыралгын үедэ, һүүлшын Үдэртэ ахамни бодохо юм гэжэ би мэдэнэб, – гээд Марфа харюусаба. 25 – Би хадаа Амидыралга гээшэб, Ами наһан гээшэб. Намда этигэдэг хүн үхѳѳшье һаа, амиды болохо. 26 Намда этигэлтэй амидарһан ямаршье хүн хэзээдэшье үхэхэгүй. Ши энээндэ этигэнэ гүш? 27 – Этигэнэб даа, Дээдын эзэн! Ши Бурханай табисуурташ, энэ дэлхэйдэ ерэхэ ёһотой Бурханай Хүбүүнши гэжэ би этигэнэб. 28 Тиигэжэ хэлээд, Марфа Мария эгэшэдээ ошожо һэмээхэнээр: – Багша эндэ ерээд байна, тэрэ шамайе ерэ гэнэ, – гэбэ. 29 Эгэшэнь түргэн бодожо, Иисуста ошобо. 30 Иисус тиихэдэ тосхондо үшѳѳ хүрѳѳгүй, Марфын угтаһан газарта зогсожо байгаа. 31 Гэртэнь Мариягай һанаа заһажа байһан еврейнүүд эхэнэрэй түргэхэн бодожо, газаашаа гарахые обёорон, энэмнай дүүгэйнгээ хүдѳѳлүүлһэн агы нүхэнэй хажууда уйлахаяа ошобо гэжэ һанаад, хойноһоонь ошолсобо. 32 Мария Иисусай байһан газарта ерэхэдээ, тэрэниие хараад, хүлдэнь һүгэдэн унажа: – Дээдын Эзэн аа! Хэрбээ шинии эндэ байгаа һаа, дүүмни наһа барахагүй бэлэй! – гэбэ. 33 Мариягай, мүн Мариятай хамта ерэлсэһэн еврейнүүдэй уйлажа байхые хараад, Иисус айхабтар ехээр гашуудан гуниглаба. 34 – Таанар тэрэниие хаана хүдѳѳлүүлээбта? – гэбэ. – Дээдын Эзэн аа, ошоёл даа, бидэ харуулаябди, – гэжэ тэдэниинь харюусаба. 35 Иисус уйлашаба. 36 – Харыт, Иисус тэрээндэ ямар ехэ дуратай байгаа гээшэб! – гэлдэбэ еврейнүүд. 37 Тэдэнэй зариманиинь бэе бэедээ: – Һохор хүниие Иисус харадаг болгоо һэн. Лазарииешье амиды мэндэ байлгажа шадахагүй байгаа аал? – гэбэ. 38 Иисус бүри ехээр сэдьхэлээ хүдэлгэн, агы нүхэндэ дүтэлбэ. Тэрэнь орохо газартаа шулуугаар бүглѳѳтэй агы нүхэн байгаа. 39 – Шулууень эндэһээ абагты! – гэбэ Иисус. – Дээдын Эзэн аа! Үнэр орошоод байна ёһотой. Аяар дүрбэн үдэр эндэ хүдѳѳлүүлээтэй байнал, – гэжэ наһа барагшын эгэшэ Марфа хэлэбэ. 40 – «Хэрбээ шүтэжэ ябаа һаа, Бурханай алдар солые үзэхэш», – гээд шамда би хэлээ бэшэ һэн аалби? – гэжэ Иисус Марфада харюусаба. 41 Шулууень зайлуулба. Иисус Тэнгэри ѳѳдэ хараад: – Эсэгэ аа, намайе дуулаһандашни баясхалан хүргэнэб. 42 Ши намайе хододоо дуулажа байдагши гэжэ би мэдэнэб, теэд намайе ши эльгээгээш гэжэ эндэ зогсогшо хүнүүдэй этигэхынь тула би тиигэжэ хэлээб! – гэжэ 43 Иисус хэлээд: – Лазарь, тэндэһээ гаража ерэ! – гэжэ шангаар захиран дуугарба. 44 Наһа бараһан хүниинь агы нүхэн сооһоо гаража ерэбэ. Хүдѳѳлүүлхэдээ орёодог бүдѳѳр хүл гарнуудынь орёогдонхой, нюурынь баһал бүдѳѳр боолгоотой байгаа бэлэй. – Боолтыень тайлагты, һаадгүй ябаад ошог! – гэжэ тэдээндэ Иисус хэлэбэ. 45 Марияда ерэһэн еврейнүүдэй олониинь Иисусай юу бүтээһыень хараад, тэрээндэ этигэбэ. 46 Гэбэшье зариманиинь фарисейнүүдтэ ошожо, Иисусай юу хэһэн тухайнь дуулгаба. 47 Түрүү санаартан ба фарисейнүүд Дээдын Зүблэл зарлаба. – Зай, яахамнай гээшэб? Энэ хүн олон янзын дүлгэ тэмдэгүүдые харуулна. 48 Иимэ юумэ саашадаашье харуулха арга тэрээндэ олгоо һаамнай, бултадаа тэрээндэ этигэдэг болохонь. Тиихэдэнь Римэйхин ерээд, Бурхан Һүмыемнай, бүхы зонииемнай үгы хэхэ байна, – гэжэ тэдэ хэлсэбэ. 49 Энэ жэлдэ ахамад санаарта байһан Кайафа: 50 – Таанар юушье ойлгоногүйт! Хэрбээ бүхы еврей зоной түлѳѳ гансал хүнэй үхѳѳ һаа, таанарта дээрэ байха гэжэ ѳѳһэдѳѳ ойлгоногүй гээшэ гүт? – гэжэ тэдэндэ хэлэбэ. 51 Кайафа ѳѳрһѳѳн тиигэжэ хэлээ бэшэ, харин энэ жэлдэ ахамад санаарта байхадаа уридшалан мэдээд: Иисус хүн зоной түлѳѳ үхэхэ гээ бэлэй. 52 Гансашье еврей зоной түлѳѳ бэшэ, харин газар дэлхэй дээгүүр эндэ тэндэ бутаран тарашаһан Бурханай бүхы үхибүүдые суглуулан нэгэдхэхын түлѳѳ үхэхэ юм. 53 Тиин тэрэ үдэрһѳѳ хойшо ахамад санаарта ба фарисейнүүд Иисусые яажа алахамнай ааб гэжэ бододог болобо. 54 Тиимэ ушарһаа Иисус еврейнүүдэй дунда ѳѳрыгѳѳ мэдүүлэнгүйгѳѳр ябадаг болоо. Сүл губиин хажууда байһан Эфраим гэжэ хотодо ошожо, шабинартайгаа хамта байба. 55 Еврейнүүдэй Паасха болохонь ойртожо байгаа. Һайндэрэй урдахана арюудхуулдаг заншалаа сахижа, орон нютагайнь олон зон Иерусалим ерэбэ. 56 Бурхан Һүмэ дотор сугларһан тэдэ хүнүүд Иисусые бэдэрэн, ѳѳһэд дундаа: «Таанар юун гэжэ бодонобта? Һайндэртэ тэрэ ерэхэгүйнь гээшэ ха?» – гэжэ хѳѳрэлдэбэ. 57 Түрүү санаартан болон фарисейнүүд: «Иисусые барижа хаахымнай тула, тэрэнэй хаана байһые мэдэһэн хүн бүхэн бидэндэ дуулгаха ёһотой», – гэһэн захиралта гаргаба.

12

1 Паасхын болохоһоо зургаан хоног урда Иисус Бетанида ерэбэ. Лазариин һууһан эгээл тэрэ нютагта Иисус анхан ерэжэ, Лазариие үхѳѳд байхадань амидыруулаа бэлэй. 2 Тэндэхин Иисусые хүндэлхэеэ эдеэ хоол бэлдээд, угтамжа хэбэ. Марфа эдеэ хоол асарна, харин Лазарь Иисустай болон бусад айлшадтай хамта хоол барина. 3 Тэрэ үедэ Мария тон үнэтэй, һайхан хангалтай нард ургамалай тоһо домбо соо асараад, тэрэнээ Иисусай хүл дээрэ адхаба. Удаань, Иисусые угаа ехээр хүндэлдэг байһанаа гэршэлэн, хүлыень толгойнгоо үһѳѳр аршаба. Тоһоной һайхан үнэр бүхы гэрээр хангалтаба. 4 Тиихэдэнь Иисусай шабинарай нэгэниинь – Иуда Искариот (удаань Иисусые барижа үгэһэн урбагша): 5 – Энэ тоһыень гурбан зуун динаряар худалдаад, юундэ үгытэйшүүлдэ мүнгыень хубаажа үгѳѳгүй гээшэб? – гэжэ хэлэбэ. 6 (Иуда үгытэйшүүлдэ һанаагаа зобоод тиигэжэ хэлээгүй, харин тэрэ хүн ѳѳрѳѳ хулгайшан байгаа: тэрээндэ даалгагдаһан хамтын мүнгэнһѳѳ олон ушарта ѳѳрынгѳѳ хэрэглэмжэдэ гаргашалдаг байгаа.) 7 – Марияе бү һаатуулагты! Намайе хүдѳѳлүүлхэ үдэртэ зорюулан энэ тоһо Мария хадагалжа байгаа, – гэжэ Иисус харюусаба. – 8 Үгытэй ядуушуул хододоо таанартай байхал, харин би таанартай ходо байхагүйб. 9 Тэрэ үедэ еврейнүүд Иисусай тэндэ байһые мэдээд олоороо сугларба. Гансашье Иисусые харахаяа бэшэ, харин тэрэнэй амидыруулһан Лазариие харахаяа тэдэ ерээ бшуу. 10 Тиихэдэл түрүү санаартан Лазарииешье алаха гэжэ шиидэһэн байгаа. 11 Юундэб гэбэл, Лазариие амидыруулһандань олон еврейнүүд Иисуста ерэдэг, тэрээндэ шүтэдэг болоо ха юм. Иисус Иерусалим ерэбэ. 12 Хойто үдэрынь Паасхын найрта хабаадалсагша зон Иисусай Иерусалимда дүтэлжэ ябаһан тухай дуулаад байба. 13 Тэдэ зон пальма модоной мүшэрнүүдые баряад, Иисусые угтахаяа гараба. Тэдэ иигэжэ хашхаралдаа: Бурханда алдар соло! Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан ерэһэн Израилиин Хаан үреэл магтаалда хүртэһэй! 14 Иисус бэдэржэ олдоһон залуу элжэгэ дээрэ һууба ха. Иигэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байһан мүрнүүд бодото дээрээ бэелбэ: 15 «Сионой басаган, ши бү ай! Харыш! Тээ тэрэ шинии Хаан залуу элжэгэ унаад, шамда дүтэлжэ ябана!» 16 Түрүүшээр энээн тухай шабинарынь юушье ойлгобогүй. Харин Иисусай алдар соло элирхэдэнь лэ, Иисус тухай лүндэншэдэй уридшалан хэлээшээр болобо ха юм гэжэ тэдэнь ойлгоо һэн. 17 Үхэһэн Лазариие агы нүхэнһѳѳнь дуудан Иисусай амидыруулхада байһан хүнүүд энэ ушар тухай хѳѳрэһѳѳр лэ байгаа. 18 Тиимэһээ гайхамшаг хэрэг бүтээһэн хүн энэ байна гэжэ мэдэхэдээ, олон зон Иисусые угтахаяа гараа. 19 Зүгѳѳр фарисейнүүд ѳѳһэд дундаа хѳѳрэлдэбэ: – Харана гүт, бидэнэй хэһэн юумэнүүд үрэ дүнгүй байна. Хүн зон бултадаа тэрэнэй хойноһоо дахажа ябанал! 20 Бурханда мүргэхэеэ найрта ерэһэн зоной дунда грегүүдшье бии һэн. 21 Тэдэнэр Галилейн Бетсаидаһаа гараһан Филиппдэ ошожо: – Манай эзэн аа, бидэнэр Иисустай уулзаха һанаатай байнабди, – гэжэ гуйба. 22 Филипп энээн тухай Андрейдэ ошожо дуулгаба, тиигээд Андрей Филипп хоёр хоюулаа Иисуста ошожо хэлэбэ. 23 Иисус харюусаба: – Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдар соло элирхэ саг ерэбэ! 24 Таанарта үнэниие хэлэнэб: шэниисын орооһон газарта унаад хосороогүй һаа, миин лэ гансахан орооһон зандаа үлэхэ, харин тэрэ орооһон хосорходоо, ехэ ургаса асарха юм. 25 Ами наһаяа гамнадаг хүн ами наһаяа алдана, харин энэ дэлхэйдэ байхадаа ами наһаяа хайрлан гамнадаггүй хүн мүнхэ наһатай болохо. 26 Намда алба хэдэг хүн минии хойноһоо дахаад ябаг! Минии байһан лэ газарта минии зараса байлсаха. Намда алба хэдэг хүниие минии Эсэгэ хүндэлхэ юм. 27 Мүнѳѳ сэдьхэл һанаамни ехээр зобожо байна! Юушье гэжэ хэлэхэбиб даа? «Эсэгэ аа! Намайе энэ зоболонто сагһаа абарыш даа!» – гэхэ гүб? Теэд би энэл зоболонто сагай түлѳѳ ерээ ха юмбиб! 28 Эсэгэ аа, ѳѳрынгѳѳ нэрые алдаршуула! Тиигэхэдэнь тэнгэриһээ: – Би алдаршуулааб, бүришье ехээр алдаршуулхаб! – гэһэн абяан дуулдаба. 29 Тэндэ байһан зон энэ дууе дуулаба. Нэгэ зарим хүнүүдынь тэнгэри дуугараа гэлсээ, нүгѳѳдүүлынь – Бурханай Эльгээмэл Иисуста юумэ хэлэбэ гэлсээ һэн. 30 Иисус тэдээндэ иигэжэ харюусаба: – Энэ дуун минии тула бэшэ, харин таанарай тула тэнгэриһээ дуулдаба гээшэ! 31 Иигээд энэ дэлхэйе шүүбэрилхэ саг тулажа ерээ, мүнѳѳ энэ дэлхэйн Ноёниинь һэегүй намнуулха! 32 Зүгѳѳр би газарһаа дээшээ дэгдээгдэхэдээ бүхы зониие ѳѳртѳѳ хабаадуулхаб! 33 Иисус иигэжэ хэлэхэдээ, ямар үхэлѳѳр үхэхэ байһанаа мэдүүлбэ гээшэ. 34 Арад зон тэрээндэ: – Бурханай табисуурта хэтэ мүнхэдѳѳ амиды ябаха гэжэ Хуули соо бэшээтэй байна гэжэ бидэ дуулаа һэмди. Харин ши юундэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн дээшээ дэгдээгдэхэ гэжэ хэлэхэ болобош? Тиигээд тэрэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүншни хэн юм? – гэбэ. 35 Иисус тэдээндэ: – Гэрэл туяагай таанартай хамта байха саг бага үлѳѳ. Шэг балай харанхы таанадые хушаагүйдэ, гэрэл туяагай байһан дээрэнь ябажа ябыт даа. Юундэб гэхэдэ, харанхы соогуур ябадаг хүн хайшаашье ошохоёо мэдэдэггүй. 36 Харин мүнѳѳ дээрээ таанарта гэрэл туяагай толоржо байхадань, гэрэл туяада этигэгты – тиигэбэл гэрэл туяагай хүбүүдынь болохот! – гэбэ. Эдэ үгэнүүдээ хэлээд, Иисус тэдэнһээ зайлажа далда оробо. 37 Тиимэ олон дүлгэ тэмдэгүүдые хүн зондо Иисусай харуулбашье, тэдэнэр Иисуста этигэбэгүй. 38 Иигэжэ Исайя лүндэншын: «Эзэн Бурхан аа, бидэнэй хэлэһэн үгэнүүдтэ хэн этигээ юм? Эзэн Бурханай эршэ хүсэ хэндэ нээгдэн элирүүлэгдээ юм?» – гэжэ хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдээ бшуу. 39 Ондоо газарта Исайя юундэ тэдэ этигэжэ шадахагүйб гэжэ тайлбарилһан байгаа: 40 «Бурхан тэдэ хүнүүдые һохор болгоо, ухааень балартуулаа. Тиимэһээ тэдэ нюдѳѳрѳѳ юумэ харанагүй, ухаагаараа юумэ ойлгоногүй. Тиигээгүй һаа намда тэдэ хандаха һэн, би тэдэниие аргалжа эдэгээхэ һэм». 41 Исайя юундэ тиигэжэ хэлээб гэбэл, Иисусай хүсэ шадалые үзэһэн хараһан байгаа, тэрэ Иисус тухай хэлээ. 42 Ахамадуудайшье дунда Иисуста этигэһэн хүн үсѳѳн бэшэ һэн, харин энээн тухайгаа тэдэ сэхэ хэлэхэеэ фарисейнүүдһээ түбэгшѳѳдэг, мүргэлэй гэрһээ намнуулхабди гэжэ айдаг байгаа. 43 Хүнүүдэй магтаалда хүртэхэнь Бурханай һайшаалда хүртэхэһѳѳ дээрэ гэжэ тэдэ һанаһан байна. 44 Иисус шангаар дуугарба: – Намда этигэдэг хүн намда этигэнэ бэшэ, харин намайе эльгээгшэдэ этигэнэ. 45 Намайе харадаг хүн намайе харана бэшэ, харин намайе эльгээһэн Эсэгые харана. 46 Би Гэрэл туяа гээшэб, тиин намда этигэдэг хүн бүхэн шэг балай харанхы соо үлэшэхэгүйн тула би энэ дэлхэйдэ ерээб. 47 Минии хэлэһэн үгэнүүдые шагнаад, тэдэнииемни сахидаггүй хүниие би шүүбэрилхэгүйб: би энэ дэлхэйе шүүбэрилхэеэ бэшэ, харин абархаяа ерээб. 48 Намайе буруушааһан, минии үгэ дуулаха дурагүй хүндэ заргаша бии, тэрэ хүниие минии хэлэһэн үгэ һүүлшын Үдэртэ буруушаан гэмнэхэ юм! 49 Ушарынь хэлэхэдэ, би ѳѳрһѳѳ хэлэнэгүйб, намайе эльгээһэн Эсэгэ юу хэлэхэб, яагаад номнохоб гэһэн захяа намда үгѳѳ юм. 50 Тэрэ захяань мүнхэ наһа олгохо юм гэжэ би мэдэнэб. Тиимэһээ минии хэлэһэн бүхы юумэн Эсэгымни хэлэ гэжэ захиһан лэ юумэн гээшэ.

13

1 Иимэ ушар Паасхын һайндэрэй урдахана болоо һэн. Энэ дэлхэйе орхёод, Эсэгэдээ бусаха сагни ерэбэ гэжэ Иисус мэдэжэ байгаа. Энэ дэлхэйдэ үлэхэ шабинартаа тэрэ аргагүй дуратай һэн. Мүнѳѳ тэрэнээ Иисус тон элеэр харуулба. 2 Үдэшэлэн тэрэ шабинартайгаа хамта хоол барихаяа байба. Симон Искариодой Иуда гэжэ хүбүүндэ шолмос Иисуста урбаха гэһэн һанал бодол идхан түрүүлбэ. 3 Эсэгэмни бүхы юумэ намда үгѳѳ, би Бурханһаа ерээб, мүнѳѳ иигээд Бурхандаа бусахамни гэжэ Иисус мэдэжэ байгаа. 4 Иисус шэрээгэй саанаһаа бодожо, гадар хубсаһаа тайлаад, аршуул абажа бэһэлбэ. 5 Удаань хүнэг соо уһа хээд, шабинарайгаа хүл угаажа, бэһэлһэн аршуулаараа хүлыень аршажа эхилбэ. 6 Симон Петрто Иисус ошобо. – Дээдын Эзэн аа! Ши минии хүл угаахаяа һанаба гүш? – гэбэ Петрынь. 7 – Минии юу хэжэ байһые ши ойлгоногүйш. Һүүлдэ ойлгохош, – гэжэ Иисус харюусаба. 8 – Минии хүл угаахашни гээшэ гү? Яабашье угаалгахагүйб! – Хэрбээ шамайе угаагаагүй һаамни, ши хойшодоо минии бэшэш. 9 – Дээдын Эзэн аа! Тиигээ һаа, хүлыемни угаахаһаа гадна, мүн гарыемни, толгой тархииемни угаагыш! – гэжэ Петр хэлэбэ. 10 – Угаагдаһан хүнэй хүлыень лэ угааха ёһотой юм – тэрэ хүн арюун сэбэр байна ха юм. Мүн таанаршье арюун сэбэр хүнүүд гээшэт, зүгѳѳр бултадаа арюун сэбэр бэшэт, – гэжэ Иисус харюусаба. 11 Ѳѳрыень хэн барижа үгэхэб гэжэ Иисус мэдэжэ байгаа, тиимэһээ: «Бултадаа арюун сэбэр бэшэт», – гэжэ тэрэ хэлээ. 12 Шабинарайгаа хүл угааһанай удаа хубсаһаа үмдѳѳд, тохоногоороо дэрэ тулан һуужа, тэрэ иигэжэ хэлэбэ: – Минии таанарта юу хэһэн тухай мэдэнэ гүт? 13 Таанар намайе багша, Дээдын Эзэн гэжэ нэрлэнэт, энэ зүб – би үнэндѳѳ тиимэб. 14 Тиин Дээдын Эзэн, багша байһан аад, би таанарай хүл угаагааб, тиимэһээ таанаршье бэе бэеынгээ хүл угааха ёһотойт. 15 Намдал адли юумэ хэжэ байхынтнай тула би таанарта жэшээ харуулба гээшэб. 16 Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: зараса ѳѳрынгѳѳ эзэнһээ ехэ бэшэ, эльгээмэл эльгээгшэһээ ехэ бэшэ юм. 17 Мэдэжэ абаһан энэ юумэеэ бэелүүлээ һаа, таанар аза жаргалтай байхат. 18 Бултанайтнай тухай би хэлэнэгүйб: хэдыетнай шэлэжэ абаһанаа би мэдэнэб. Теэд: «Намтай суг хамта хилээмэ эдижэ байһан хүн минии урдаһаа эсэргүүсэбэ» гэһэн Нангин Бэшэгэй үгэнүүд бодото дээрээ хүсэлдэг лэ даа. 19 Би таанарта энээн тухай энэ үйлэ хэрэгэй болохоһоо урда хэлэжэ байнаб. Тиин иимэ юумэнэй болоходонь, намайе «Би» байна гэжэ таанар этигэхэт. 20 Би таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: минии эльгээһэн хүниие угтажа абаһан хүн намайе угтажа абана гээшэ, намайе угтажа абаһан хүн намайе эльгээһэн Эсэгые угтажа абана гээшэ. 21 Тиигэжэ хэлээд, Иисус ехэ һанаагаа зобобо. – Таанарай нэгэнтнай намайе барижа үгэхэнь, би үнэхѳѳрѳѳ баталан хэлэнэб, – гэжэ Иисус хэлэбэ. 22 Хэн тухаймнай хэлэнэ гээшэб гэжэ ойлгожо ядан, шабинарынь урда урдаһаа харалсаба. 23 Иисустай зэргэлээд тэрэнэй дуратай шабинь толгойгоо сээжэдэнь налаад һуугаа. 24 Энэ хэн тухай хэлэнэб гэжэ Иисусһаа һурахыень Симон Петр тэрэ шабидань дохёо тэмдэг үгэбэ. 25 Тиин шабинь Иисуста хандан: – Дээдын Эзэн аа, тэрэ урбагша хэн гээшэб? – гэжэ асууба. 26 – Табаг соо хилээмэ дэбтээгээд, нэгэндэтнай үгэхэб, тэрэтнай намда урбаха, – гэжэ Иисус харюусаба. Тиигээд Иисус зүһэм хилээмэ табаг соо дэбтээгээд, Симон Искариодой Иуда хүбүүндэ үгэбэ. 27 Хилээмэ абахатай сасуунь Иудын досоо Сатана ороодхибо. – Хэхэ гэжэ һанаһан юумэеэ үтэр хэ, – гээд Иудада Иисус хэлэбэ. 28 Юундэ Иисусай тиигэжэ хэлэһыень шэрээдэ һуугшадай хэнииньшье ойлгобогүй. 29 Хамтын мүнгэ Иудын барижа байһан тула «һайндэртэ хэрэгтэй юумэ бидэндэ худалдажа аба» гэжэ тэрээндэ Иисус хэлээ гээшэ ха, али үгышье һаа, үгытэй ядуу зондо юумэ абажа үгэхыень Иудада захяа ха гэжэ зариманиинь бодобо. 30 Иуда хилээмэеэ абаад, тэрэ дороо газаашаа гараба. Һүни болоод байгаа. 31 Иудын газаа гараһан хойно Иисус хэлэбэ: – Одоол мүнѳѳ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдаршаха саг ерэбэ, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдар солонь Бурханай алдар соло гээшэ. 32 Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй алдар солонь Бурханай алдар солые элирүүлбэл, Бурханшье ѳѳрѳѳ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие алдаршуулха. Бурхан энээниие мэнэ гэһээр бүтээхэ. 33 Үхибүүдни, таанартай суг хамта байха сагни бага үлѳѳ. Таанар намайе бэдэрхэт, теэд еврейнүүдэй ахамадуудта хэлэһэндэл адляар, би таанарташье мүнѳѳ хэлэхэмни: «Минии ошохо газарта таанар ерэжэ шадахагүйт». 34 Би таанарта шэнэ захяа заабари үгэнэб: бэе бэедээ дуратай байгты. Би таанарта дуратай байгааб, тэрээндэл адляар таанаршье бэе бэедээ дуратай байгты. 35 Хэрбээ таанарай бэе бэедээ дуратай байгаа һаа, таанарые минии шабинар гэжэ хүн зон барандаа мэдэхэ. 36 – Дээдын Эзэн аа, ши хайшаа ошохошни гээшэб? – гэжэ Симон Петр Иисусһаа һураба. – Мүнѳѳ дээрээ ши минии хойноһоо ябажа шадахагүйш, теэд хожомшог хойноһоомни ерэхэш, – гэжэ Иисус харюусаба. 37 – Дээдын Эзэн аа! Би мүнѳѳ шинии хойноһоо яахадаа ошожо шадахагүй хүнбиб? Шинии түлѳѳ үхэхэшье болобол, би бэлэн байналби! 38 – Минии түлѳѳ үхэхэб гэнэ гүш? Эрэ тахяагай дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши гэжэ баталан хэлэнэб! – гэжэ Иисус харюусаба.

14

1 – Таанар һанаагаа бү зобогты! Бурханда шүтэжэ байгаад, мүн намда шүтэгты! 2 Минии Эсэгын гэртэ байха таһалганууд олон юм. Тиимэ бэшэ һаань, би таанарта хэлэхэ һэм. Би таанарай байха байра бэлдэхэеэ ошохомни. 3 Би ошожо, таанарта байра бэлдэхэб; минии байдаг газарта таанарайшье намтай суг байлсахын тула би һѳѳргѳѳ бусажа ерээд, таанарые абаашахаб. 4 Минии хайшаа ошохо зам таанар мэдэнэт, – гэжэ Иисус хэлэбэ. 5 – Дээдын Эзэн аа, шинии хайшаа ошохыешни бидэ мэдэнэгүйлди. Ошохо замыешни бидэ яажа мэдэхэбибди? – гэжэ Фома буруушаан хэлэбэ. 6 – Би болбол Харгы зам гээшэб, Үнэн зүйл, Ажамидарал гээшэб. Намаар ошоогүй хүн Эсэгэдэ хүрэжэ шадахагүй. 7 Таанар намайе мэдэхэ һаа, Эсэгыемнишье мэдэнэт. Энээнһээ хойшодоо таанар тэрэниие мэдэдэг болобот, нюдѳѳрѳѳшье хараба гээшэт! – гэжэ Иисус харюусаба. 8 – Дээдын Эзэн аа! Эсэгэеэ бидэндэ харуулыш, ондоо юушье манда хэрэггүй, – гэжэ Филипп хэлэбэ. 9 – Филипп, ши намайе мэдэнэгүй гүш? Би таанартай хамта иимэ удаан саг соо байгаалби! Намайе хараһан хүн Эсэгыемнишье хараба гээшэ. Харин ши юундэ «Эсэгэеэ бидэндэ харуулыш» гэнэбши? 10 Би Эсэгэ соогоо байнаб, Эсэгэмни минии досоо байдаг гэжэ ши этигэнэгүй гүш? Теэд таанарта хэлэдэг үгэнүүдээ би ѳѳрһѳѳ хэлэнэгүйб, тэрэ минии досоо оршодог Эсэгэмни ажаллана гээшэ. 11 Би Эсэгынгээ досоо байнаб, Эсэгэмни минии досоо байна гэхэдэмни этигэгты. Хэрбээ эдэ үгэнүүдтэмни этигээгүй һаа, бүтээдэг хэрэгүүдыемни хараад этигэгты. 12 Би таанарта үнэниие хэлэнэб: намда этигэдэг хүн минии хэдэг лэ хэрэгүүдые бүтээхэ, бүришье ехэ юумэ хэжэ шадаха, юундэб гэбэл, би Эсэгэдээ ошохомни. 13 Минии нэрэ дурдажа, юу гуйхабта, би бүгэдыень бүтээхэб, тиигэжэ Хүбүүнэйнгээ ашаар Эсэгэнь алдаршаха юм. 14 Хэрбээ Минии нэрэ дурдажа, намайе гуйгаа һаатнай, би бултыень бүтээхэб. 15 Хэрбээ таанар намда дуратай һаа, минии захяа заабариие дүүргэхэт. 16 Тиихэдэ би Эсэгэеэ гуйхаб, тэрэм таанарта ондоо Туһалагшые үгэхэ, тэрэ Туһалагша хододоо таанартай хамта байха. 17 Тэрэ Туһалагша болбол Үнэн зүйлэй Һүлдэ мүн, тэрэ Һүлдые дэлхэйн зон абажа шадахагүй, юундэб гэбэл, тэрэниие харанагүй, мэдэнэгүй бшуу. Харин таанар тэрэниие мэдэнэт, тэрэтнай таанартай мүнѳѳ байна, ерээдүйдэшье таанарай досоо байха. 18 Би таанадые үншэн үрѳѳһэнѳѳр үлѳѳхэгүйб, би таанадта ерэхэб. 19 Үшѳѳ нэгэ хэды болоод, дэлхэй намайе харахагүй, харин таанар намайе хаража үзэжэ байхат: би амиды байнаб, тиимэһээ таанаршье баһа амиды байхат. 20 Би ѳѳрынгѳѳ Эсэгэ соо байнаб, таанар минии досоо байнат, би таанарай досоо байнаб – энээн тухай таанар тэрэ үдэр мэдэхэт. 21 Минии захиһан захяа заабариие хэн дүүргэнэб, тэрэ намда дуратай гээшэ. Хэн намда дуратайб, тэрээндэ минии Эсэгэшье дуратай байха. Баһа бишье тэрэ хүндэ дуратай байхаб, би ѳѳрыгѳѳ тэрээндэ үзүүлхэб. 22 Тиихэдэнь Иуда (Искариот бэшэ) хэлэбэ: – Дээдын Эзэн аа! Юундэ ши бүхы дэлхэйдэ бэшэ, харин гансал бидэндэ ѳѳрыгѳѳ үзүүлхэеэ һананабши? 23 Иисус харюусаба: – Намда дуратай хүн минии һургадаг ёһоор ябаха, тиихэдэнь минии Эсэгэ тэрээндэ дуратай байха. Бидэ Эсэгэтэеэ хамта тэрэ хүндэ ерэжэ, тэрээнтэй байхабди. 24 Намда дурагүй хүн минии үгѳѳр ябахагүй. Харин таанарай дууладаг үгэнүүд минии хэлэһэн үгэнүүд бэшэ, харин намайе эльгээһэн Эсэгын үгэнүүд гээшэ. 25 Таанартай суг хамта байһан дээрээл энэ бүгэдые таанарта хэлэбэб. 26 Минии аша туһада Эсэгэмни таанарта Туһалагшые, Нангин Һүлдые эльгээхэ. Тэрэ Нангин Һүлдэ таанарые али бүхы юумэндэ һургаха, минии хэлэһэн юумэнүүдые бүгэдыень һануулха. 27 Би таанарые амгалан тайбанда орхёод ябахамни, би ѳѳрынгѳѳ амгалан тайбаниие таанарта үгэнэб. Минии үгэхэ энхэ тайбан энэ дэлхэйн хүн зоной энхэ тайбанда адли бэшэ. Таанар һанаа сэдьхэлээ бү зобогты! Бү айгты! 28 «Би таанарһаа холодон ошохомни, теэд дахин таанарта бусахаб» гэхыемни дуулаа һэнта. Хэрбээ таанар намда дуратай байгаа һаа, минии Эсэгэдээ ошохо байһанда баярлаха һэнта, юундэб гэбэл, минии Эсэгэ намһаа нилээд дээгүүр юм. 29 Эдэ бүхы юумэнэй тохёолдоходо, таанарай намда этигэхын тула энээн тухай би уридшалан хэлэнэб! 30 Би таанартай ииһээр ондоо хѳѳрэлдэхэгүйб, ушарынь нэрлэбэл, энэ дэлхэйн Ноёниинь ойртожо байна. Би энэ дэлхэйн Ноёной мэдэлдэ бэшэб. 31 Теэд Эсэгэдээ минии дуратай байһые дэлхэйн зон мэдэхэ ёһотой. Тиимэ ушарһаал би Эсэгынгээ захиһан бүхы юумые дүүргэнэб. Зай, бодогты, мүнѳѳ эндэһээ ябахамнай!

15

1 – Би үзэмэй модоной бодото эшэ һалаа гээшэб, харин Эсэгэмни үзэмшэн юм, – гэжэ Иисус хэлээ. – 2 Үзэм жэмэс үгэдэггүй алишье мүшэрыемни Эсэгэмни отолжо хаяад, ехэ ургаса гарахын тула үрэжэл һайтай мүшэрнүүдыемни сэбэрлэн үлээдэг юм. 3 Таанарта минии дуулгаһан һургаал үгын ашаар таанар сэбэр болобот. 4 Би таанарай досоо байнаб, тэрээндэл адляар таанар минии досоо байгты. Мүшэр ѳѳрѳѳ үрэ жэмэс асаржа шададаггүй, үрэжэл үгэхын тула мүшэр эшэ һалаагай хубинь байха ёһотой. Тэрээндэл адляар таанар минии досоо байгаагүй һаа, үрэ жэмэс асаржа шадахагүйт. 5 Би – эшэ һалааб, таанар – мүшэрнүүдни гээшэт. Хэн нэгэнэй минии досоо оршобол, би баһа тэрэнэй досоо оршохоб, тиихэдээ тэрэ хүн тон ехэ үрэжэлтэй байха. Намгүйгѳѳр таанар юушье хэжэ шадахагүйт. 6 Минии досоо оршодоггүй хүн үзэмэй сэсэрлиг сооһоо хаягдажа хаташаһан мүшэрнүүд шэнги байха. Тиимэ мүшэрнүүд суглуулагдан, гал руу хаягдан, галдагдаха. 7 Хэрбээ таанадай минии досоо оршожо, минии үгэнүүдэй таанарай досоо оршобол, юушье эрибэлтнай, эриһэн юумыетнай Бурхан таанарта үгэхэ. 8 Минии Эсэгын алдаршахын тула таанар ехэ ургаса асархат, минии шабинар болохот. 9 Эсэгэмни намда дуратай байдагтал адляар, бишье таанарта дуратайб. Хайра дуран соомни оршожо байгты! 10 Таанарта захиһан минии захяа заабариие сахин дүүргэжэ байбал, хайра дуран соомни оршожо байхат. Тон тиигэжэл бишье Эсэгынгээ захяа заабариие сахин дүүргэжэ, Эсэгынгээ хайра дуран соо оршожо байдагби. 11 Минии баяр жаргалые хубаалсахынтнай тула, энэ баяр жаргалай бүрин түгэс байхын тула би эдэ бүгэдые таанадта хэлэнэб. 12 Таанарта минии дуратай байһандал адляар, таанар бэе бэедээ дуратай байгты гэһэн захяа заабари энэ байна. 13 Хани нүхэдэйнгѳѳ түлѳѳ ами наһаяа үгэхэһѳѳ үлүү ехэ дуран дэлхэй дээрэ байхагүй. 14 Таанарта захиһан минии захяа заабари сахин дүүргээ һаатнай, таанар минии хани нүхэд болонот. 15 Саашадаа таанадые минии зарасанар гэжэ нэрлэхэгүйб, зараса гээшэ эзэнэйгээ юу хэдэгые мэдэнэгүй бшуу. Би таанарые хани нүхэдни гэжэ нэрлэнэб: Эсэгэһээ мэдэжэ абаһан бүхы юумэеэ би таанарта дуулгабаб. 16 Таанар намайе шэлэжэ абаагүйт, харин би таанадые шэлэжэ абааб, таанадые хүнүүдтэ ошожо, саг үргэлжын үрэжэл асархыетнай би заяагааб. Тиин минии нэрэһээ таанарай эриһэн хүсэһэн бүхы юумыетнай Эсэгэмни үгэхэ. 17 Бэе бэедээ дуратай байгты гэжэ би таанарта захинаб. 18 Хэрбээ дэлхэйн зоной таанарта зэбүүрхэн дурагүйтэдэг байгаа һаань, намдашье урид дурагүйтэдэг байгаа гэжэ мэдэжэ байгты. 19 Хэрбээ таанар энэ дэлхэйн зонтой адли байгаа һаатнай, энэ дэлхэйн хүнүүд таанарые ѳѳһэдынхимнай гэжэ тоолоод, таанарта дуратай байха һэн. Теэд таанар энэ зонуудаар нэгэн бэшэт, юундэб гэбэл, би таанарые шэлэжэ абахадаа энэ дэлхэйн зонуудһаа илгааб, тиимэһээл таанадые дэлхэйн зон үзэн ядана. 20 «Зараса болбол ѳѳрынгѳѳ эзэнһээ ехэ бэшэ юм» гэжэ хэлэһыемни һанана гүт? Намайе харшалһан байгаа, тиин таанарыешье харшалха. Минии үгэ дуулаһан байгаа, тиин таанарайшье үгэ дуулаха. 21 Эдэ намһаа боложо таанарые намнажа үлдэхэ, юундэб гэбэл, намайе хэн эльгээгээб гэжэ тэдэ мэдэнэгүй. 22 Хэрбээ энэ зондо минии ерэжэ, тэдэнтэй хѳѳрэлдѳѳгүй һаа, тэдэ нүгэл хилэнсэгүй байха һэн, харин мүнѳѳ тэдэнэр нүгэлнүүдэйнгѳѳ түлѳѳ хүлисэл гуйжа шадахагүй. 23 Намда зэбүүрхэн дурагүйтэгшэ минии Эсэгыешье үзэн ядана гээшэ. 24 Хэрбээ ондоо хүнэй урда хээгүй гайхамшаг хэрэгүүдые тэдэндэ харуулаагүй һаамни, тэдэ зэмэгүй байха һэн. Теэд мүнѳѳ тэдэнэр гайхамшаг хэрэгүүдыемни ѳѳһэдѳѳ хараһан үзэһэн аад, намдашье, минии Эсэгэдэшье зэбүүрхэн дурагүйтэдэг болоо. 25 Иимэл байха ёһотой юм һэн даа. «Шалтагаангүйгѳѳр намда зэбүүрхэнэ» гэжэ тэдэнэй Хуули соо бэшээтэй байһан юумэниинь бүтэбэ гээшэ. 26 Минии эльгээһэн Туһалагша Эсэгэһээмни ерэхэдээ, минии тухай гэршэлхэ. Тэрэ болбол Эсэгэһээмни эхи абаһан үнэн зүбые хэлэдэг Һүлдэ болоно. 27 Мүн таанаршье минии гэршэ болохот, ушарынь хэлэбэл, эгээл эхинһээ намтай суг байгаа ха юмта.

16

1 Этигэлээ гээхэгүйнтнай тула эдэ бүгэдые таанарта хэлэнэб. 2 Таанадые мүргэлэй гэрһээ намнаха; энээнһээ гадна, таанарые алаха хюдахадаа Бурханда алба хэнэбди гэжэ һанадаг – тиимэ саг ерэхэ. 3 Тиимэ юумэ яахадаа хэхэб гэбэл, Эсэгыешье, намайешье тэдэнэр мэдэнэгүй бшуу. 4 Тэдэнэй эзэрхэхэ сагай орожо ерэхэдэ, энээн тухай минии хэлээшые һанахынтнай тула эдэ бүгэдые би хэлээб. Би түрүүн энээн тухай таанарта хэлээгүй һэм, юундэб гэбэл, таанадаар хамта байгааб. 5 Мүнѳѳ би намайе эльгээгшэдэ ошохомни. Теэд «ши хайшаа ошохошниб?» гэжэ таанарай хэнтнайшье намһаа һуранагүй. 6 Гэбэшье, минии хэлэһэн үгэнүүд таанадай зүрхэ сэдьхэлдэ ехэ уйдхар гашуудал түрүүлбэ. 7 Теэд би таанарта үнэниие хэлэнэб: минии Эсэгэдээ ошоо һаамни, таанадта дээрэ байха. Хэрбээ минии ошоогүй һаа, Туһалагшатнай таанадта ерэхэгүй, харин би ошожо, Туһалагшые таанадта эльгээхэб. 8 Нүгэл шэбэл, үнэн зүб, зарга шүүбэри гэдэг юун бэ гэжэ дэлхэйн зондо тэрэ Туһалагша ерэхэдээ харуулха. 9 Харуулха нүгэл шэбэлынь юун бэ гэбэл – дэлхэйн зон намда этигэнэгүй. 10 Харуулха үнэн зүбынь минии талада юм, ушарынь хэлэбэл, би һѳѳргѳѳ Эсэгэдээ бусахамни, тиин таанар намайе ондоо харахагүйт. 11 Харуулха зарга шүүбэринь юун бэ гэбэл – энэ дэлхэйн Ноён гэмнүүлээд байна. 12 Би таанадта үшѳѳ олон юумэ хэлэхэ һэм, теэд таанар мүнѳѳдѳѳ ойлгохогүйт. 13 Үнэн зүйлэй Нангин Һүлдэ таанарта ерэхэдээ, үнэн зүйлые дууһыень таанарта ойлгуулха. Нангин Һүлдэ ѳѳрһѳѳ хэлэхэгүй, зүбхэн лэ ѳѳрѳѳ дуулаһан юумэеэ дамжуулан хэлэхэ, ерээдүй сагта юун болохоб гэжэ таанарта дуулгаха байна. 14 Нангин Һүлдэ намайе алдаршуулха, тэрэнэй дуулгаһан юумэн таанадта намһаа дамжан ошохо. 15 Эсэгэдэмни байһан бүгэдэ үнэн зүйл минии юм. Тиимэ ушарһаал, Нангин Һүлдын дуулгаһан юумэн таанадта намһаа дамжан ошохо юм гэжэ хэлээб. 16 Һаяар иигээд таанар намайе ондоо харахагүйт, тиибэшье нэгэ хэды болоод, намайе дахин харахат. 17 Тиихэдэнь зарим шабинарынь ѳѳһэд дундаа хѳѳрэлдэбэ: – Энэмнай ямар удхатайгаар хэлэнэ гээшэб? «Һаяар иигээд таанар намайе ондоо харахагүйт, тиибэшье нэгэ хэды болоод, намайе дахин харахат», – гэнэл. «Ушарынь гэхэдэ, би һѳѳргѳѳ Эсэгэдээ бусахамни», – гэжэ баһа хэлэнэл. 18 «Һаяар иигээд» гэхэдээ юун гэнэб? Тэрэнэй юун тухай хэлэжэ байһые бидэ ойлгоногүйлди. 19 Шабинарынь юу һурахаяа һанааб гэжэ урид мэдээд, Иисус иигэжэ хэлэбэ: – «Һаяар иигээд таанар намайе ондоо харахагүйт, тиибэшье нэгэ хэды болоод, намайе дахин харахат гэхэдээ энэмнай ямар удхатайгаар хэлэнэб?» – гэжэ таанар бэе бэеһээ асуунат. 20 Таанарта үнэн зүбые хэлэнэб: таанар уйлахат, гашуудахат, харин дэлхэйн зон баярлаха хүхихэ. Таанар уйдхар гашуудалда абтахат, теэд удаань баярлахат. 21 Эхэнэр хүн үхибүүгээ түрэхэ сагай ерэхэдэ, үбдэдэг зободог, теэд үхибүүгээ түрѳѳд байхадаа, дэлхэйдэ хүн түрэбэ гэжэ баярлахадаа, үбдэһэн зобоһоноо мартадаг. 22 Тэрээндэл адляар мүнѳѳ таанадшье уйдажа байнат, харин дахин таанараа харахадамни зүрхэ сэдьхэлтнай баяр баясхалангаар дүүрэхэ, тиин тэрэ баясхалангыетнай хэншье бууруулжа шадахагүй. 23 Тэрэ үдэр таанар намһаа юушье асуухагүйт. Таанадта үнэн зүбые хэлэнэб: минии нэрэ дурдан таанарай эриһэн бүхы юумые Эсэгэмни таанадта үгэхэ. 24 Минии нэрэ дурдажа, таанар юушье үшѳѳ эреэгүйт. Эригты – абахат, тиин таанар баяр баясхалангаар дүүрэхэт! 25 Энээн тухай би һургаалта үгэнүүдээр таанадта хэлээб, теэд ѳѳрынгѳѳ Эсэгэ тухай һургаалта үгэнүүдээр бэшэ, харин сэхэ хэлэхэ сагни ерэжэ байна. 26 Тэрэ үдэр минии нэрэ дурдажа, Эсэгыемни гуйхат. Таанарай тула би Эсэгэеэ гуйхаб гэнэгүйб. 27 Эсэгэмни ѳѳрѳѳ таанарта дуратай юм, юундэб гэбэл, таанар намда дуратай байнат, намайе Бурханһаа ерээ гэжэ этигэнэт. 28 Би энэ дэлхэйдэ Эсэгэһээ ерээб, мүнѳѳ энэ дэлхэйе орхёод, Эсэгэдээ бусахамни. 29 – Одоо мүнѳѳ ши һургаалта үгэнүүдээр бэшэ, харин сэхэ хэлэнэш, – гэжэ шабинарынь Иисуста хэлэбэ. – 30 Ши бүхы юумэ мэдэнэш, шамһаа асуухаһаашье урда мэдэнэш гэжэ бидэ ойлгобобди. Тиимэһээ ши Бурханһаа ерээш гэжэ бидэ этигэнэбди. 31 – Одоо этигэбэ гүт? 32 Шагнагты даа, намайе гансаарым орхёод гэр гэртээ гүйлдэн тараха сагтнай ерэжэ байна. Теэд би гансаараа бэшэб, минии Эсэгэ намтай суг хамта юм. 33 Минии досоо амгалан тайбан олохынтнай тула эдэ бүгэдые би таанарта хэлээб. Энэ дэлхэйдэ гашуудал зоболонтой ушархат, теэд сүхэршэгүй зоригтой байгты: би энэ дэлхэйе илааб! – гэжэ Иисус харюусаба.

17

1 Эдэ үгэнүүдэйнгээ һүүлээр Иисус тэнгэри ѳѳдэ хараад, иигэжэ хэлэбэ: – Эсэгэ аа! Сагни ерэбэ. Хүбүүнэйшни шиниингээ нэрэ алдаршуулхын тула ши Хүбүүгээ алдаршуула. 2 Бүхы хүнүүдые зонхилхо эрхэ засаг Хүбүүндээ олгоһон хадаш Хүбүүншни ѳѳртэнь даалгаһан бүхы хүнүүдтэш хэтэ мүнхын амидарал олгохо. 3 Хэтэ мүнхын амидарал гээшэ ори ганса үнэн бодото Бурхан бологшо шамайгаа, мүн шинии эльгээһэн Иисус Христосые мэдэхэ гэһэн удхатай. 4 Намда даалгаһан ажал хэрэгыешни бэелүүлэн, би шамайе газар дээрэ суурхуулан нэрлүүлээб. 5 Эсэгэмни аа, юртэмсэ дэлхэйн үшѳѳ бии болоодүйдэ, шамтайгаа суг байхадаа суурхаһан минии алдар солоор намайгаа мүнѳѳ ѳѳртыгѳѳ хамта суурхуула. 6 Дэлхэйн зонһоо илгажа намда үгэһэн хүнүүдтэ би шинии нэрэ нээбэб. Эдэ шинии хүнүүд гээшэ, эдэниие ши намда үгѳѳш. Эдэ хүнүүд шинии үгын ёһоор ажаһууна. 7 Намда шинии үгэһэн бүхы юумэн шинии юм гэжэ одоол тэдэ ойлгоо. 8 Намда шинии дамжуулан үгэһэн үгэнүүдые би тэдэндэ дамжуулбаб, тэдэнэр эдэ үгэнүүдыешни хүлеэн абаа, тиин намайе шамһаа ерээ гэжэ тэдэ үнэхѳѳрѳѳ ойлгоо, намайе ши эльгээгээш гэжэ этигээ. 9 Эдэнэй тула би зальбаран гуйнаб, бүхы дэлхэйн тула зальбаран гуйнагүйб, харин намда шинии үгэгшэдэй тула зальбаран гуйнаб, юундэб гэбэл, тэдэнэр шинии мэдэлдэ байдаг юм. 10 Ушарынь гэбэл, намда байһан бүгэдэ шинии юм, шамда байһан бүхэн минии юм. Тэдэнэй ашаар би алдаршабаб. 11 Би дэлхэйдэ саашадаа байхаяа болёоб, шамдаа бусажа ерэхэмни, харин эдэмни дэлхэйдэ үлэхэнь. Гэгээн нангин Эсэгэмни аа! Ѳѳрыншни нэрэ солын тулада, намда шинии үгэһэн эдэ хүнүүдые, ши бидэ хоёртол нэгэн адли байхынь тула абаран үлѳѳгыш даа. 12 Эдэнтэй сугтаа байхадаа, шинии намда үгэһэн нэрэ солын ашаар би ѳѳрѳѳ эдэниие хамгаалан хаража ябааб. Би тэдэниие хамгаалааб: хэнииньшье хосороогүй, харин хосорхо ёһотой байһан нэгэниинь лэ һалаа, юундэб гэхэдэ, иигэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэбэ гээшэ. 13 Мүнѳѳ би шамдаа бусахамни. Теэд минии баяр баясхалангые эдэнэймни намтай хубаалдан баясахын тула, газар дэлхэйдэ байһан дээрээ эдэ бүгэдые хэлэнэб. 14 Шинии Үгые би шабинартаа дамжуулааб, тиихэдэмни дэлхэйн хүн зон тэдэндэ зэбүүрхэн дурагүйлхѳѳ, тэдэнэр намдал адли энэ дэлхэйн зоноор нэгэн бэшэ ха юм. 15 Тэдэниие энэ дэлхэйһээ абахыешни би гуйнагүйб. Тэдэниие аюулта хоротонһоо абархыешни гуйнаб. 16 Тэдэнэр, намда адли, энэ дэлхэйн зоноор нэгэн бэшэ ха юм. 17 Эдэниие үнэн зүйлэй аша хүсѳѳр ѳѳрынгѳѳ болго, үнэн зүйл гээшэ – шинии Үгэ мүн. 18 Намайе дэлхэйн хүн зондо шинии эльгээһэндэл адли, би тэдэниие баһал энэ дэлхэйн зондо эльгээгээб. 19 Эдэниие үнэн зүйлэй хүсѳѳр шинии болгохын тула, би ѳѳрыгѳѳ шамда зорюулааб. 20 Теэд гансал эдэнэй тула шамайе гуйна бэшэб, мүн минии тухай эдэнэймни хэлэһэн үгын ашаар намда этигэгшэдэйшье тула гуйнаб. 21 Эдэнэр бултадаа нэгэн хамта байг лэ, ши минии досоо байнаш, би шинии досоо байнаб, тэрээндэл адли, тэдэнэр бидэнэй досоо байг лэ. Тиихэдээ намайе ши эльгээгээш гэжэ дэлхэйн зон этигэхэ. 22 Ши бидэ хоёртол адляар, тэдэнэй нэгэн хамта байхын тула, намда шинии үгэһэн алдар солые би тэдэндэ үгѳѳб. 23 Тэдэнэй сүм бүрин нэгэн хамта байхын тула би тэдэнэй досоо байнаб, ши минии досоо байнаш. Ши намайе эльгээгээш гэжэ, ши намда дуратай байдагтал адляар, эдэндэ дуратайш гэжэ дэлхэйн зон мэдэг лэ. 24 Эсэгэмни аа! Шинии үгэһэн хүнүүдэй намтай хамта минии ошохо газарта байхыень хүсэнэб. Юртэмсэ дэлхэйн бии болохоһоо урда ши намда дуратай байжа намда олгоһон алдар солыеш тэдэнэр хараг үзэг лэ. 25 Үнэн сэхэ Эсэгэмни аа! Дэлхэйн зон шамайе мэдэнэгүй. Теэд би шамайе мэдэнэб, намайе ши эльгээгээш гэжэ тэдэмнишье мэдэнэ. 26 Намда шинии дурладагтал адли дуран тэдэнэй досоо байхын тула, мүн тэдэнэй досоо минии байхын тула би тэдэндэ шинии нэрые нээгээб, нээжэшье үгэхэб.

18

1 Иигэжэ хэлэһэнэйнгээ һүүлээр Иисус шабинартаяа хамта Кедрон голой саада бэедэ байһан сэсэрлиг тээшэ шэглэн зорибо. Тэдэ бүгэдѳѳрѳѳ сэсэрлиг руу ошобо. 2 Урбагша Иуда энэ газарые мэдэхэ байгаа – Иисус шабинартаяа хамта тэндэ ходо суглардаг һэн. 3 Иуда Римэй бүлэг сэрэгшэдые, мүн түрүү санаартанай, фарисейнүүдэй эльгээһэн Бурхан Һүмын харуулшадые абаад, баһа сэсэрлиг руу ерэбэ; тэдэнэр бултадаа буу зэбсэг, гэрэл фонарь, гал түүдэгүүдые гартаа барижа ябаа. 4 Иисус ѳѳртэйнь ямар юумэ тохёолдохые уридшалан мэдэжэ байһанһаа, урдаһаань гаража: – Таанар хэниие бэдэрнэбта? – гэжэ һураба. 5 – Назаредэй Иисусые бэдэрнэбди, – гэжэ тэдэнь харюусаба. – Энэ би байнаб, – гэбэ Иисус. Иуда урбагша баһал тэдэнтэй хамта байлсаа. 6 «Энэ би байнаб» гэжэ Иисусай хэлэмсээр, тэдэнь гэдэргээ сухарин, газарта унашабад. 7 – Таанар хэниие бэдэрнэбта? – гэжэ Иисус дахин тэдэнһээ асууба. – Назаредэй Иисусые бэдэрнэбди, – гэжэ тэдэнь харюусаба. 8 – Энэ би байнаб гэжэ таанарта хэлээ хамнайб. Хэрбээ таанарта би хэрэгтэй һаа, эдэ хүнүүдые табигты, – гэбэ Иисус. 9 Тэрэ юундэ тиигэжэ хэлээб гэбэл: «Намда шинии үгэһэн хүнүүдэй нэгэнииньшье хосороогүй», – гэжэ Иисусай хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэхэ ёһотой байгаа. 10 Һэлмэтэй байһан Симон Петр һэлмэеэ гаргаһан бэеэрээ ахамад санаартын зарасын баруун шэхые таһа сабшаба. Тэрэ зарасань Малх гэжэ нэрэтэй байгаа. 11 – Һэлмэеэ хуйдань хэ! Иимэ хуби заяа Эсэгэмни намда үгѳѳ юм. Энээнһээ би арсаха аалби? – гэжэ Петрто Иисус хэлэбэ. 12 Тиихэдэнь Римэй сэрэгшэд даргатаяа хамта, мүн ахамад санаартын болон фарисейнүүдэй эльгээһэн Бурхан Һүмын харуулшад Иисусые барижа хүлибэ. 13 Тэрээние түрүүн тэрэ жэлдэ ахамад санаарта байһан Кайафа гэгшын хадам эсэгэнь болохо Аннада абаашаба. 14 Бүхы еврей зоной орондо гансал хүн хосороо һаа дээрэ байха гэжэ еврейнүүдэй ахамадуудта зүбшэл үгэһэн хүниинь эгээл тэрэ Кайафа гэгшэ байгаа. 15 Иисусай хойноһоо Симон Петр, баһа нэгэ шабинь дахажа ябаа. Тэрэ шабинь ахамад санаартатай танил байһан дээрэһээ ахамад санаартын буусада Иисустай хамта оробо. 16 Харин Петр бартаагай саана үлэбэ. Удаань ахамад санаартатай танил шабинь газаа гаража, бартаагай үүдэ һахидаг зараса эхэнэртэй хѳѳрэлдѳѳд, Петрые хорёо соо оруулба. 17 – Ши энэ хүнэй шабинь хаяаш? – гэжэ зараса эхэнэрынь Петрто хэлэбэ. – Бэшэб даа, – гэжэ Петр харюусаа. 18 Газаа хүйтэн байгаа. Зарасанар болон Бурхан Һүмын харуулшад гал түүдэг носоогоод, хажуудань дулаасажа һуугаа. Мүн Петршье тэдэнэй хажууда зогсоод, дулаасажа байгаа. 19 Тэрэ үедэнь ахамад санаарта Иисусай шабинар тухай, тэрэнэй һургаал номнол тухай Иисусһаа асуулта абажа байба. 20 – Би бүгэдэ зоной урда сэхэ хэлэдэг һэнби. Би мүргэлэй гэрнүүд соо ба Бурхан Һүмэ соо хододоо һургаалаа номногшо һэм. Тэндэ бүхы еврейнүүд ерэдэг һэн, – гэжэ Иисус харюусаба. – Нюуса юумэ би огто хэлээгүйб. 21 Юундэ таанар намайе мүрдэжэ мүшхэжэ байна гээшэбта? Юу хэлэһэн тухаймни минии шагнагшадһаа һурыт, юун гэжэ хэлэһыемни тэдэ мэдэхэл. 22 Иигэжэ хэлэхэдэнь, Иисусай хажууда зогсожо байһан харуулшадай нэгэниинь тэрэнэй нюурыень альгадаад: – Ахамад санаартын урдаһаа юундэ иигэжэ дуугарнабши! – гэжэ зандаран хэлэбэ. 23 – Хэрбээ али-нэгэн буруу юумэ минии хэлээ һаа, ямар юумэниинь бурууб гэжэ намда хэлыш. Хэрбээ үнэн зүб юумэ хэлээ һаамни, ши намайе юундэ сохинобши, – гэбэ Иисус. 24 Тиихэдэнь Анна Иисусые хүлеэтэй зандань ахамад санаарта Кайафада эльгээбэ. 25 Симон Петр газаа дулаасажа байба. – Ши баһа Иисусай шабинь хаяаш? – гэжэ тэрээндэ хэлэбэд. – Бэшэб, – гэжэ Петр харюусаба. 26 – Сэсэрлиг соо шамайе Иисустай хамта байхыешни би хараа бэшэ һэн аалби? – гэжэ ахамад санаартын зарасанарай нэгэн асууба. Тэрэ зарасын түрэл болохо хүнэй шэхэ Петр һэлмээрээ таһа сабшаһан байгаа. 27 – Би шабинь бэшэб, – гэжэ Петр баһа мэлзэбэ. Тиигэмсээрнь эрэ тахяа дуугарба. 28 Эртэ үглѳѳгүүр еврейнүүд Иисусые удамаршын ордондо Кайафаһаа асарба. Бэеэ бузарлахагүйн тула тэдэ римэй засаглагшын ордондо оробогүй, тэндэнь ороо һаа, тэдэндэ Паасхын зоог барижа болохогүй байгаа. 29 Тиимэһээ удамарша Пилат тэдэнтэй уулзахаяа гараба. – Энэ хүниие таанар юун гэжэ зэмэлнэбта? – гээд тэрэ асууба. 30 – Хэрбээ гэм хээгүй һаань, бидэ энээниие шамда асархагүй һэмди, – гээд тэдэнь харюусаба. 31 – Энээнээ ѳѳһэдѳѳ абаашаад, ѳѳһэдынгѳѳ хуулиин ёһоор шүүбэрилэгты, – гэбэ Пилат. – Римэй засагаархин хүниие саазалха эрхэ бидэндэ олгоногүй ха юм, – гэжэ тэдэнь арсаба. 32 Иигэжэ ямар үхэлѳѳр үхэхэ тухайгаа Иисусай хэлэһэн үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэбэ. 33 Пилат ордондоо дахин ороод, Иисусые дуудажа: – Ши еврейнүүдэй хаан гүш? – гэжэ асууба. 34 – Нам тухай ши ѳѳрѳѳ тиигэжэ һанаһанаа хэлэнэ гүш, али ондоо хүнүүд шамда тиигэжэ хэлээ гү? – гээд Иисус һураба. 35 – Би еврей аалби? Шинии ѳѳрыншни нютагаархин, түрүү санаартан шамайе намда асаржа тушаагаа. Ямар тиимэ муу юумэ ши хээбши? – гэбэ Пилат. 36 Иисус харюусаба: – Минии хаан түрэ энэ дэлхэй дээрэхи засаг түрэдэл адли бэшэ юм. Хэрбээ минии хаан түрэ энэ дэлхэй дээрэхи засаг түрэдэл адли байгаа һаа, минии албатан намайе еврейнүүдэй ахамадуудай гарта оруулхагүй гэжэ оролдохо һэн. Минии мэдэлэй хаан түрэ энэ дэлхэй дээрэхи засаг түрэдэл адли бэшэ юм. 37 – Тиихэдээ ши яабашье һаа, хаан болоно хаяаш? – гэжэ Пилат асууба. – Ши ѳѳрѳѳ намайе хаан гэнэш. Би үнэн зүйлые гэршэлхын тула түрэһэн, дэлхэйдэ ерэһэн байнаб. Үнэн зүйлые баримталагшад бултадаа минии хэлэһые дуулана, – гэбэ Иисус. 38 – Үнэн зүйл гэжэ юун бэ? – гээд Пилат асууба. Пилат дахин еврейнүүдтэй уулзахаяа гаража: – Би энэ хүндэ зэмэ тохохо ямаршье баримта олоногүйб, – гэбэ. – 39 Паасхынтнай үедэ би нэгэ хүнииетнай таанарта саазаһаа сүлѳѳлжэ үгэдэгби – танайда тиимэ заншал бии ха юм. Еврейнүүдэй хааниие танда табихыемни хүсэнэ гүт? 40 – Үгы! Тэрээниие бэшэ! Бараббые бидэндэ таби! – гээд тэдэнь хашхаралдаба. Харин Барабба гэдэгынь үймүүлэгшэ байгаа.

19

1 Тиихэдэнь Пилат Иисусые ташуурдагты гэжэ захирба. 2 Сэрэгшэдынь үүргэнээр гүрлѳѳ гүрэжэ, толгой дээрэнь табиба, тэрээндэ улаан суба үмдэхүүлбэ. 3 Иисуста дүтэлжэ ерээд: – «Еврейнүүдэй хаан» мандаха болтогой! – гэлдэн, Иисусай нюур хасарые альгадана. 4 Пилат дахин гаража, еврейнүүдтэ хандан: – Тэрэниие таанадта харуулхамни. Таанар мэдэжэ байгты: би энэ хүндэ зэмэ тохохо ямаршье баримта олоногүйб, – гэбэ. 5 Тиихэдэнь Иисус ордон сооһоо гаража ерэбэ, хадхууртай үбһэн гүрлѳѳ толгой дээрэнь табигданхай, улаан суба үмэдхүүлэнхэй байба. – Тэрэ хүн энэл даа! – гэбэ Пилат. 6 Теэд түрүү санаартан, харуулшад Иисусые хараад: – Тэрээниие хэрээһэндэ хада, хэрээһэндэ хада! – гэжэ хашхаралдаба. – Ѳѳһэдѳѳ барижа, энээнээ хэрээһэндэ хадагты! Би энээниие зэмэлхэ юумэ олоногүйб, – гэжэ тэдэндэ Пилат хэлэбэ. 7 – Манай Хуулиин ёһоор энэ хүн үхэхэ ёһотой, юундэб гэхэдэ, ѳѳрыгѳѳ Бурханай Хүбүүн гэжэ айладхана, – гэжэ еврейнүүд харюусаба. 8 Пилат энээниие дуулаад, бүри ехээр айшаба. 9 Дахин ордондоо ороод: – Ши хаанаһаабши? – гэжэ Иисусһаа һураба. Теэд Иисус харюусабагүй. 10 Тиихэдэнь Пилат: – Намтай хѳѳрэлдэхэ дурагүй байна гүш? Би шамайе табюулхашье эрхэтэйб, саазалуулхашье эрхэтэйб – энээниие мэдэнэгүй гээшэ гүш? – гэбэ. 11 – Хэрбээ дээрэһээ тиимэ эрхэ шамда үгтѳѳгүй һаа, ши намайе мэдэлдээ абажа заяандаашье шадахагүй һэнши. Тиимэһээ намайе шамда тушааһан хүнэй нүгэлынь бүришье ехэ юм. 12 Тиигэжэ хэлэхэдэнь, Пилат Иисусые хаалтаһаа сүлѳѳлхэ гэжэ оролдоһон байна. Теэд еврейнүүд: – Хэрбээ ши энээниие табяа һаа, Римэй хаанай нүхэр бэшэш! Ѳѳрыгѳѳ хаан гээшэб гэдэг хүн хадаа императорай урдаһаа эсэргүүсэн тэмсэнэ гээшэ! – гэжэ хашхаралдаба. 13 Пилат энээнииень дуулаад, Иисусые ордон сооһоо гаргаһан бэеэрээ, заргашын һуудаг креслэдэ һууба. Энэнь «Шулуугаар дэбдигдэһэн газар» (еврей хэлээр «Габбата») гэжэ нэрэтэй. 14 Энэ ушар Паасхын һайндэрэй урдахана, зургаан гарагай хахаддэрэй багаар болоо. – Харагты даа, энэ таанарай хаан гээшэ! – гэжэ Пилат еврейнүүдтэ хандан хэлэбэ. 15 – Үгы болог! Тонилог саашаа! Энээниие саазала! – гэжэ тэдэнь хашхаралдаба. – Таанарай хааниие би саазалхамни гээшэ гү? – гэжэ Пилат асууба. – Римэй хаанһаа бэшэ ондоо хаан маанадта байхагүй! – гэжэ түрүү санаартан харюусаба. 16 Тиихэдэнь лэ Иисусые хэрээһэндэ хадажа саазалхыень Пилат зүбшѳѳһэн байна. Тиихэдэнь тэдэ Иисусые туужа абаашаба. Тиихэдэнь тэдэ Иисусые туужа абаашаба. 17 «Хохимой» (еврей хэлээр «Голгофо») гэжэ нэрэтэй газар хүрэтэр Иисус хэрээһэеэ бэе дээрээ үргэлѳѳд ябаха ёһотой байгаа. 18 Тэндэ Иисусые хэрээһэндэ хадаад, һүүлдэ хэрээһыень бодхообо. Тэрээнтэй хамта үшѳѳ хоёр хүниие: нэгыень баруун тээнь, нүгѳѳдыень зүүн тээнь, Иисусые дундань хэрээһэн дээрэ үргэбэ. 19 Хабтагай модо бэлдээд, хэрээһэн дээрэнь хадаха гэжэ Пилат захирба. Тэрэ хабтагай дээрэнь: «Назаредэй Иисус, еврейнүүдэй хаан» гэжэ бэшээтэй байгаа. 20 Тэрэниие олон еврейнүүд уншаа һэн. Юундэб гэбэл, Иисусай саазалуулһан газарынь городһоо холо бэшэ һэн, тэрэнь еврей, лата, грек хэлэнүүдээр бэшээтэй байгаа. 21 Еврейнүүдэй түрүү санаартан Пиладта иигэжэ хэлэһэн байнад: – «Еврейнүүдэй хаан» гэжэ бү бэшэ! «Энэ хүн ѳѳрыгѳѳ еврейнүүдэй хаан гэдэг һэн» гэжэ бэшэ. 22 – Юун гэжэ бэшээбиб, тэрээгээрээл байг, – гэжэ Пилат харюусаба. 23 Сэрэгшэд Иисусые хэрээһэндэ хадажа саазалаад, тэрэнэй субые абажа, сэрэгшэдэй тоогоор – дүрбэн хэһэг болгожо, ѳѳһэд хоорондоо хубааба. Зүйдэлгүйгѳѳр нэхэгдэһэн субыень баһа абаба. 24 – Энээнииень бү шуулая, жээрэб хаяябди, хэндэмнай туданаб, тэрэ хүн абаха, – гэжэ ѳѳһэд дундаа хэлсэбэ. Иигэжэ Нангин Бэшэг соо: «Минии хубсаһые хоорондоо хубаагаад абаа, минии хубсаһа тухай жээрэб хаяа» гэжэ бэшээтэй үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдээ. Сэрэгшэд иимэл юумэ хэһэн байгаа. 25 Иисусай хэрээһэнэй хажууда тэрэнэй эжы, нагаса эжынь, Клопасай һамган Мария, мүн Магдалай Мария гэгшэд зогсожо байгаа һэн. 26 Иисус эжыгээ, эжынгээ хажууда зогсожо байһан ѳѳрынгѳѳ дуратай шабиие хараад, эжыдээ: – Эжымни, энэ болбол шинии хүбүүн гээшэ, – гэжэ хэлэбэ. 27 Удаань шабидаа: – Энэ болбол шинии эжы гээшэ, – гэбэ. Тииһэнэйнь хойно тэрэ шабинь Иисусай эжые гэртээ асаржа байлгаа. 28 Болохо юумэн боложо дүүрэхын заха үзэгдэхые Иисус ойлгожо, Нангин Бэшэг соо бэшэгдэһэн мүрнүүдые хүсэлдүүлэн: – Ундам хүрэнэ! – гэбэ. 29 Тэндэ дүүрэн домбо соо гашуун архи байба. Сэрэгшэд бамбагар юумэн дээрэ тэрэ архиһаа адхаад, тэрэнээ иссоп ургамалай мүшэр дээрэ табяад, Иисусай уралда ойртуулба. 30 Иисус тэрэ улаан архииень амсаад: – Бүтэбэ даа! – гэжэ хэлэбэ. Тиин тархяа тонгойлгон, ами табиба. 31 Тиихэдэ пятница, субботодо бэлдэхэ үдэр байгаа. Саазалуулһан хүнүүдэй бэеые субботын үдэр үлгѳѳтэй зандань байлгахагүй гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд оролдоо. Теэдшье тэрэ субботодо Паасхын ехэ һайндэр тудаа. Иимэ ушарһаа, саазалуулагшадай шэлбыень хуха сохёод, бэеыень хэрээһэнһээнь абхуулыт гэжэ еврейнүүдэй ахамадууд Пиладые гуйба. 32 Сэрэгшэд ерэжэ, Иисустай хамта саазалуулһан нэгэ хүнэйнь шэлбые хухалба, удаань хоёрдохи хүнэйхииень хухалба. 33 Тиигээд Иисусай хажууда ерээд харахадань, тэрэ үхэшэһэн байба, тиимэһээ шэлбыень хухалбагүй. 34 Гэбэшье нэгэ сэрэгшэнь тэрэнэй һүбээе жадаараа сүмэ хадхаба. Тиигэмсээрнь тэндэһээнь шуһан ба уһан гоожобо. 35 Таанарайшье үнэншэхын тула бараниие ѳѳрынгѳѳ нюдѳѳр хараһан хүн энээн тухай хѳѳрѳѳ бэлэй. Тэрэ хүнэй гэршэлэн харуулһаниинь үнэн зүб юм, үнэн зүб юумэ хэлэнэб гэжэ тэрэ хүн мэдэнэ. 36 Тэрэнэй гансаханшье яһаниинь хухархагүй гэһэн Нангин Бэшэгэй үгэнүүд хүсэлдэн бэелүүлэгдэбэ. 37 Сүм хадхаһан хүнѳѳ тэдэ хараха гэжэ Нангин Бэшэгэй баһа ондоо тээ хэлэгдэнэ. 38 Энээнэй һүүлдэ Аримафейн Иосиф гэдэг хүн ерэжэ, Иисусай бэеые абаашаха зүбшѳѳл Пиладһаа гуйба (Иосиф еврейнүүдэй засагаархинһаа айжа байһан дээрэһээ Иисусай нюуса шабинь байгаа). Пилат тэрээндэ зүбшѳѳлѳѳ үгэбэ. Иосиф Иисусай бэеые абаашаба. 39 Нэгэтэ һүни Иисуста ерэһэн Никодим мүнѳѳ баһа ерэлсэбэ. Никодим зуугаад һүүнтэ һайхан үнэртэй смирна ба алой ургамалнуудай шүүһэ асарба. 40 Тэдэ хоёр Иисусай шарилые һайхан хангалтай шүүһэндэ дэбтээһэн бүдѳѳр орёобо (еврейнүүд тиигэжэ хүдѳѳлүүлдэг заншалтай байгаа). 41 Иисусай саазалуулһан һууриһаа холо бэшэ сэсэрлиг бии һэн, тэндэнь урдань хэнэйшье хэбтээгүй шэнэ агы нүхэн түхеэрэгдээд байгаа. 42 Субботын урдахи үдэр һэн тула, мүн шэнэ агы нүхэн дүтэхэн байһан дээрэһээ, Иисусые тэрэ агы нүхэндэ хадаглаба.

20

1 Гарагай нэгэнэй, воскресениин эртэ үглѳѳгүүр, газаа харанхы байхада, Магдалай Мария агы нүхэндэ дүтэлэн ерэхэдээ, тэрэнэй амһарыень хаагаад байһан шулуунайнь хажуу тээшээ болгогдоод байхые обёорон хараба. 2 Магдалай Мария Симон Петрто, мүн Иисусай дуратай байһан нүгѳѳдэ шабидань гүйжэ ошоод: – Дээдын Эзэнэй шарилые агы нүхэнһѳѳнь абаашаһан байна, хайшань абаашаһыень бидэ мэдэнэгүйбди, – гэжэ тэдэндэ дуулгаба. 3 Петр ба нүгѳѳдэ шаби хоёрынь агы нүхэн тээшэ ошобо. 4 Хоюулаа гүйбэшье, нүгѳѳдэ шабинь Петрһоо хурдан байһан дээрэһээ, агы нүхэнэй хажууда түрүүн гүйжэ ерээ. 5 Тонгойгоод харахадань, тэндэ Иисусые хүдѳѳлүүлхэдээ орёоһон бүдынь лэ байба. Теэд агы нүхэ руу тэрэ оробогүй. 6 Хойноһоонь Симон Петр гүйжэ ерээд, агы соонь ороходоо, бүдынь хэбтэхые хараба. 7 Мүн толгойень бооһон бүд тэндэ байба. Теэд толгойень бооһон бүд бэеыень орёоһон бүдтэй хамта бэшэ, харин байһан байрадаа монсогойлоотой, амяараа хэбтээ. 8 Агы нүхэндэ түрүүн гүйжэ ерэһэн нүгѳѳдэ шабинь баһа тэндэ ороод, тиимэ юумэ харахадаа, этигэбэ. 9 Теэд Иисус үхѳѳд амидырха гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байһан зүйлые тэдэ шабинарынь үшѳѳл ойлгоногүй байгаа. 10 Тэдэ гэртээ бусаба. 11 Мария агы нүхэнэй хажууда зогсоод уйлажа байба. Уйлажа байгаад, агы нүхэ руу тонгойжо харахадаа, 12 иимэ юумэ обёорбо: Иисусай бэеын хэбтэһэн газарта Бурханай хоёр эльгээмэл сагаан хубсаһа үмдэнхэй һуужа һууба – нэгэниинь толгой таладань, нүгѳѳдэнь – хүлзүүр таладань һууба. 13 – Эхэнэр аа, ши юундэ уйлажа байнабши? – гэжэ тэдэ хоёрынь асууба. – Багшымни шарилые агы нүхэн сооһоонь абаашаһан байна, хайшань абаашаһыень би мэдэнэгүйлби, – гэжэ Мария харюусаба. 14 Тиигэжэ хэлээд, гэдэргээ эрьежэ харахадань, урдань Иисус зогсожо байба. Теэд Мария тэрэниие танибагүй. 15 – Эхэнэр аа, ши юундэ уйлажа байнабши? Хэниие бэдэрнэбши? – гэбэ Иисус. Энэнь саад таригша байна гэжэ һанаад, Мария тэрээндэ: – Эзэмни аа, хэрбээ тэрэнэй шарилые ши абаашаа һаа, хаана орхёобши – хэлыш, би тэрэнииень абаашахамни, – гэбэ. 16 – Мария! – гэбэ Иисус. Мария гэдэргээ эрьен хараад: – Раббуни! – гэжэ еврей хэлэн дээрэ хашхараад абаба (энэнь «багша» гэһэн удхатай үгэ). 17 – Намайе бү бари! – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ. – Би Эсэгэдээ үшѳѳ бусаагүй байнаб. Минии аха дүүнэртэ ошоод, «Би ѳѳрынгѳѳ, мүн таанарай Эсэгэдэ, ѳѳрынгѳѳ, мүн таанарай Бурханда бусанаб», – гэжэ хэлэ. 18 Магдалай Мария шабинартань ерээд: – Би Дээдын Эзэниие харааб! – гэбэ. Тиигээд Иисусай хэлэһэн үгэнүүдые тэдэндэ дамжуулан дуулгаба. 19 Тэрэл үдэрэйнгѳѳ үдэшэ, ондоогоор хэлэхэдэ, гарагай нэгэнэй үдэшэ шабинарынь суглараад, еврейнүүдэй ахамадуудһаа айжа, үүдээ шэбхэдээд һууба. Тэрэ үедэнь Иисус орожо, тэдэнэй дунда зогсоод: – Амгалан тайбаниие таанадта айладханаб! – гэбэ. 20 Тиигээд тэдээндээ гараа, һүбээгээ харуулба. Шабинарынь Дээдын Эзэнээ хараад, ехэ баярлаба. 21 – Таанарта амгалан тайбан! – гэжэ Иисус дабтан мэндэшэлбэ. – Намайе Эсэгэмни эльгээгээ, баһа бишье таанараа эльгээнэб. 22 Тиигэжэ хэлэмсээрээ, Иисус тэдэн тээшээ үлеэгээд: – Нангин Һүлдые тогтоон абагты! 23 Хэнэй нүгэлые хүлисэнэбта, тэрэнэй нүгэлынь хүлисэгдэхэ, хэнэйхииень хүлисэнэгүйбта, тэрэнэй нүгэлынь хүлисэгдэхэгүй, – гэжэ хэлэбэ. 24 Иисусай ерэхэдэ, арбан хоёр шабиинь нэгэн Фома (далда нэрэнь – Эхир) тэдэнтэй байлсаагүй һэн. 25 – Дээдын Эзэниие бидэ хараабди! – гэжэ Фомада бэшэ шабинарынь хэлэбэ. – Тэрэнэй гарта хадааһаар хадаһанай шарха хараадүйдѳѳ, тэрэ шарха руунь хургаяа хэжэ үзѳѳдүйдѳѳ, һүбээгэйнь шархые гараараа барижа үзѳѳдүйдѳѳ, би этигэхэгүйб! – гэжэ Фома харюусаба. 26 Долоо хоноод, Иисусай шабинарынь дахин сугларба, мүнѳѳ тэдэнтэй хамта Фомашье байлсаа. Үүдэнь хаалтатай байгаа. Иисус орожо ерээд, тэдэнэй урда зогсон: – Таанарта амгалан тайбан! – гэбэ. 27 Удаань Фомада хандажа: – Хургаяа үгэ! Энэ минии гарые барижа үзэ. Гараа һарбайгаад, һүбээгэйм шарха руу хэ! Юумэндэ һэжэг түрэхэеэ боли, этигэжэ яба! – гэбэ. 28 – Дээдын Эзэмни, Бурхамни! – гэжэ Фома хашхараад абаба. 29 – Ши намайе харахадаал этигэбэш. Теэд намайе хараагүй аад, этигэһэн хүнүүд жаргалтай! – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ. 30 Мүн баһа ондоошье Иисусай бүтээһэн олон тоото гайхамшаг дүлгэ тэмдэгүүдые тэрэнэй шабинарынь хараһан байна. Энээн тухай энэ ном соо бэшэгдэбэгүй. 31 Теэд Иисус болбол Бурханай табисуурта, Бурханай Хүбүүн гэжэ таанарай этигэхын түлѳѳ, Иисуста этигэдэгэйнгээ ашаар амиды ябахынтнай түлѳѳ энэ бүхы юумэн бэшэгдэбэ гээшэ.

21

1 Энээнэй удаа Тибериада нуурай хажууда байһан шабинартаа Иисус дахин ѳѳрыгѳѳ үзүүлбэ. Энэ ушар иигээд болоһон байна. 2 Симон Петр, Эхир гэжэ ара нэрэтэй Фома, Галилейн Канаһаа гарбалтай Натанаил, Зэбэдэйн хүбүүд, Иисусай ондоо хоёр шабинар бултадаа сугларба. 3 – Би загаһа барихаяа ошохомни, – гэжэ Симон Петр тэдэндэ хэлээ. – Бидэшье шамтай ошолсохомнай, – гэжэ бэшэниинь хэлэбэ. Тэдэнэр онгосодо һуугаад, нуураар тамарба, теэд тэрэ һүни нэгэшье загаһа барибагүй. 4 Үүр сайжа эхилхэдэ Иисус нуурай эрьедэ зогсожо байба. Теэд шабинарынь Иисусые танибагүй. 5 – Хүбүүд, загаһа бариба гүт? – гэжэ Иисус тэдэнһээ асууба. – Баряагүйбди, – гэжэ тэдэнь харюусаба. 6 – Губшуураа онгосынгоо баруун тээнь хаягты, тиигээ һаа, барихат, – гэбэ Иисус. Тэдэнь гүльмэеэ хаяба, тиихэдэнь гүльмэ соонь татажа гаргахын аргагүй олон загаһа орошоод байба. 7 – Энэ Дээдын Эзэн байна! – гэжэ Иисусай дуратай шабинь Петрто хэлэбэ. Энэ Дээдын Эзэн байна гэжэ дуулахадаа, Симон Петр гадар хубсаһаа үмдѳѳд, уһа руу һүрэбэ. Энээнэй түрүүн Симон Петр загаһа барихаяа гадар хубсаһаа тайлаад байгаа. 8 Нүгѳѳдэ шабинарынь загаһатай гүльмэеэ хойноһоо шэрээд, онгосоороо эрье тээшэ тамарба. Нуурайнь эрье холо бэшэ һэн – зуугаад тухай метртэ байгаа. 9 Уһанай эрьедэ гарахадаа, носожо байһан улаан сог, дээрэнь загаһа, хажуудань хилээмэ байхые шабинарынь хараба. 10 – Мүнѳѳ бариһан загаһанһаа үшѳѳ нэгэ хэдые асарагты, – гэжэ Иисус тэдэндэ хэлэбэ. 11 Симон Петр уһанай эрьедэ гараад, гүльмэеэ татажа гаргаба, тэндэнь зуун табин гурбан томо гэгшын загаһа дүүрэн ороод байба. Тиимэ олон загаһа ороод байбашье, гүльмэнь таһарбагүй. 12 – Үглѳѳнэй хоол барихаяа һуугты, – гэбэ Иисус. Ши хэн гээшэбши гэжэ тэрээнһээ асуухаяа шабинарай хэнииньшье зүрхэлбэгүй. Энэмнай Дээдын Эзэн байна гэжэ тэдэнь мэдээ ха юм. 13 Иисус хажуудань ерэжэ, хилээмэ абаад, тэдэндээ хубааба, мүн загаһа хубаажа үгэбэ. 14 Амидырһанайнгаа һүүлдэ шабинартаа Иисусай гурбадахияа ѳѳрыгѳѳ үзүүлхэдэнь, тиимэ ушар болоо һэн. 15 Тэдэнэй эдеэлһэн хойно Иисус Симон Петрто хандан: – Иоаннай хүбүүн Симон, ши намда эдэнһээ бүри ехээр дуратай гүш? – гэжэ асууба. – Тиимэ даа, Дээдын Эзэн, шамда минии дуратайе ши мэдэнэ ха юмши, – гэжэ Петр харюусаба. – Минии хурьгадые харууһалжа бай, – гэбэ Иисус. 16 Тэрээнһээ хоёрдохиёо: – Иоаннай хүбүүн Симон, ши намда дуратай гүш? – гэжэ һураба. – Тиимэ даа, Дээдын Эзэн, шамда минии дуратайе ши мэдэнэ ха юмши, – гэжэ Петр харюусаба. – Минии хонидые харууһалжа бай. 17 Иисус тэрээнһээ гурбадахияа: – Иоаннай хүбүүн Симон, ши намда дуратай гүш? – гэжэ һураба. Намда дуратай гүш гэжэ Иисусай гурбадахияа һурахадань, Петрой досоо уйдхартай байба. – Дээдын Эзэн, ши бултыень мэдэжэ байналши. Шамда минии дуратайе ши мэдэнэ ха юмши, – гэжэ Иисуста Петр харюусаба. Иисус тэрээндэ: – Минии хонидые харууһалжа бай. 18 Шамда үнэн зүбые хэлэнэб: залуу ябахадаа бүһэеэ ши ѳѳрѳѳ бүһэлѳѳд, дуратай тээшээ ошодог байгааш. Харин үтэлхэдэшни гарыешни уяад, шинии ошохо дурагүй байһан газарта шамайе хүтэлѳѳд абаашаха, – гэжэ хэлэбэ. 19 Иигээд хэлэхэдээ, Петр ямар үхэлѳѳр үхэжэ Бурханиие алдаршуулхаб гэжэ Иисус ойлгуулһан байгаа. Тиигээд: – Минии хойноһоо дахаад яба! – гэжэ Петрто хэлэбэ. 20 Петрой гэдэргээ эрьеэд харахадань, Иисусай дуратай шаби Петрой арада ябаба. Һүүлшын үдэшэ хоол барижа байха үедэ эгээл тэрэ шабинь Иисусай сээжэдэ толгойгоо налаад һуужа байһанаа: «Дээдын Эзэн аа! Шамайе хэн барижа үгэхэеэ байнаб?» – гэжэ һураа бэлэй. 21 Петр тэрэ шабииень хараад, Иисусһаа: – Дээдын Эзэн аа, энэмнай яахань гээшэб? – гэжэ һураба. 22 – Һѳѳргѳѳ бусажа ерэтэрни энэ шабиингаа амиды байхые хүсѳѳшье һаамни, шамда ямар хэрэг байнаб? Ши минии хойноһоо дахаад яба! – гэжэ Иисус хэлэбэ. 23 Тиимэл ушарһаа тэрэ шабинь үхэхэгүй гэһэн һураг бэшэнүүдэйнь дунда тараба. Теэд үхэхэгүй гэжэ Иисус хэлээгүй, харин: «Һѳѳргѳѳ бусажа ерэтэрни энэ шабиингаа амиды байхые минии хүсѳѳшье һаамни, шамда ямар хэрэг байнаб?» – гэжэ хэлээ һэн. 24 Тэрэл шабинь энээн тухай хѳѳрэһэн, эдэ бүгэдые бэшэһэн байна. Тэрэ шабиинь энэ гэршэ баримта үнэн зүб юм гэжэ бидэ мэдэнэбди. 25 Иисус үшѳѳшье олон хэрэгүүдые бүтээһэн байна. Хэрбээ эдэ бүгэдыень тодорхойгоор бэшээ һаа, тиимэ олон номууд бүхы дэлхэйдэшье багтахагүй һэн гэжэ һананаб.