MATIYE

1

1 Bo Abrahamu timite Davidi timite Yezu Krista bɛmae. 2 Abrahamu wɔn Izake vɔrɔ. Izake wɔn Zakɔbe vɔrɔ. Zakɔbe wɔn Zuda kɔ ye piare vɔrɔ. 3 Zuda wɔn Pɛrɛse kɔ Zara vɔrɔ Tamare ma. Pɛrɛse wɔn Esirɔn vɔrɔ. Esirɔn wɔn Aran vɔrɔ. 4 Aran wɔn Aminadabu vɔrɔ. Aminadabu wɔn Nasɔn vɔrɔ. Nasɔn wɔn Salmɔn vɔrɔ. 5 Salmɔn wɔn Bowazi vɔrɔ Arahabu ma. Bowazi wɔn Wobɛde vɔrɔ Wuruti ma. Wobɛde wɔn Zese vɔrɔ. 6 Zese wɔn fanganma Davidi vɔrɔ. Davidi wɔn Salomɔn vɔrɔ Wuri ta ya ma. 7 Salomɔn wɔn Worobowame vɔrɔ, Worobowame wɔn Abiya vɔrɔ. Abiya wɔn Asafu vɔrɔ. 8 Asafu wɔn Zozafate vɔrɔ. Zozafate wɔn Yorame vɔrɔ. Yorame wɔn Woziyase vɔrɔ. 9 Woziyase wɔn Zowatan vɔrɔ. Zowatan wɔn Akaziyase vɔrɔ. Akaziyase wɔn Ezekiyase vɔrɔ. 10 Ezekiyase wɔn Manase vɔrɔ. Manase wɔn Amɔn vɔrɔ. Amɔn wɔn Zoziyase vɔrɔ. 11 Zoziyase wɔn Yekoniya kɔ ye piare vɔrɔ. Wɔnna sangan ma ye mane Isirayɛlenɔmanɛ foga yaa kɔ lɔgɔ tɛrɛbe na Babilɔnigiamana hɔn. 12 Isirayɛlenɔmanɛ yaa wɛ timi ma Babilɔnigiamana hɔn, Yekoniya ɔɔn Salatiyɛle vɔrɔ. Salatiyɛle wɔn Zorobabɛle vɔrɔ. 13 Zorobabɛle wɔn Abiyude vɔrɔ, Abiyude wɔn Eliyakimu vɔrɔ. Eliyakimu wɔn Azɔre vɔrɔ. 14 Azɔre wɔn Sadɔke vɔrɔ. Sadɔke wɔn Akimu vɔrɔ. Akimu wɔn Eliwude vɔrɔ. 15 Eliwude wɔn Eleyazare vɔrɔ. Eleyazare wɔn Matan vɔrɔ. Matan wɔn Zakɔbe vɔrɔ. 16 Zakɔbe wɔn Mari bangan Zozɛfu vɔrɔ. Ye wiin Yezu we wiri da Wuro ta dɛ́gɛwɛ yi, Mari ɔɔn wɔn vɔrɔ. 17 N’a bii Abrahamu ma fɔn yaa wiri fanganma Davidi ma, wɔn yaa bɛrɛ dogore funnaa. N’a bii Davidi ma fɔn yaa wiri Isirayɛlenɔmanɛ ta figɛ ma ɔn yaa tɛrɛbe na Babilɔnigiamana hɔn, wɔn yaa bɛrɛ dogore funaa ma mɛ. N’a bii wɔnna sangan ma fɔn yaa wiri Wuro ta Dɛ́gɛwɛta ta vɔrɔ ma, wɔn yaa bɛrɛ dogore funaa ma. 18 Yezu ta vɔrɔda bii wiin nɛ, bo wɔn. Ye man’a sie Mari pere Zozɛfu ma. Ye ha mane y’a yanma pɛrɛ dɛn ga, a ɔɔn taa tulu na Wuro ta Ni baraka hɔn. 19 A bangan Zozɛfu wiin ɔɔn mane sɔɔn na tele yi, wɔn mane kia n’a du koba ga. A mane kia maga Mari hɔn tunio hɔn. 20 Bo wɔn na giatɛ hɔn a mane ti yɛ, Matigi ta mɛlɛkɛ boo ɔɔn ye yɛrɛ dɔrɔ a ma sɔnyangan hɔn, ɔn d’a ma: «Davidi timite Zozɛfu, ka kwan kɔ bia dalo Mari ta yanma ga. Wuro ta Ni baraka hɔn a taa tulu na. 21 A na nimisininɔ vɔrɔ, be a togo dɛ da Yezu bare awe ɔɔn na y’a sii kisi ye ta kakiɛ ma.» 22 Wɔnna da wɔ pepe mane tɛ wiin fa to Matigi ta daberebɛta mane wiin fa yira, wɔn do paga. A mane da: 23 Danzoro boo na taa tulu na ɔn nimisininɔ vɔrɔ y’a togo dɛ da Emanuwɛle. Wɔn kɔrɔ Wuro ti kɔ ke nɛmɛ. 24 Zozɛfu naa winni wiin sangan ma, Matigi ta mɛlɛkɛ mane wiin fa yira a ma, a ɔɔn wɔn ta ɔn y’a dalo Mari foga n’a yɔn. 25 Nka fɔn yaa kayan a ta vɔrɔ ma a ha mane sian zɛ kɔ lege ga, a ɔɔn nɔ we togo dɛ da Yezu.

2

1 Yezu vɔrɔ Bɛtilehɛmukuru hɔn Zudegiamana hɔn. Fanganma Herode ta sin hɔn. Yezu vɔrɔ wɛ timi ma, datɔsma bɔɔ wiinye ɔɔn mane mamala na kayan tɔɔ, mane tuma wurodu hɔn, ɔn naa Zeruzalɛmukuru hɔn 2 ne toga ne kwa: « Ziwifu ta fanganma wiin ɔɔn dɔ vɔrɔ, wee a ti? Mɛ́ a ta mumulu za wurodu hɔn ɔn naa a yirebɛ na.» 3 Fanganma Herode naa wɔn mɔɔ wiin sangan ma, a kakiri ɔɔn yanganmu fɔrɔna kɔ Zeruzalɛmukma pepe. 4 A ɔɔn salakawɛvɔre kɔ Tɛn na tɔsma pepe wiri n’e kwɛ n’e toga, ye wee Wuro ta Dɛ́gɛwɛta mane daga vɔrɔ? 5 Ye ɔɔn d’a ma: «Bɛtilehɛmukuru hɔn Zudegiamana hɔn. Yee Wuro ta daberebɛta man’e sɛbɛ ɔn da: 6 Bi Bɛtilehɛmukuru Zudegiamana hɔn, a bi ɔɔn Zudegiamana hɔn kire pepe na dɛgɛ yi ga. Bare zɛngɛnte na yire yi na sa be hɔn. Wɔn ɔɔn na tɛ mia kma Isirayɛle ta zɛngɛnte na.» 7 Herode ɔɔn datɔsma wɔ wiri tunio hɔn, ɔn n’e toga n’e kìni mumulu we zɛsangan na. 8 Wɔn timi a n’e yabɛ Bɛtilehɛmukuru hɔn ɔn da ye ma: «Ka yaa toga kìni nimisalo we ta da na. Ka ɔɔn n’a za, ka bere naa n’e yira ne ma wiin fa to ma yaa n’a yirebɛ mɛ.» 9 Wɔnna bɛreda wɔ yira wɛ timi ma fanganma ta, ye ɔɔn tuma sogo bii. Ye mane pia wiin mumulu we za wurodu hɔn, wɔn ye bere sige ye zin yɛ mɛ fɔn yaa taa nimisalo we tido hɔn. 10 Ye mumulu we za wiin sangan ma, ɔn nihɔndia fɔrɔna. 11 Ye kɔ kɔɔn hɔn wiin sangan ma, ɔn nimisalo we kɔ ye sie Mari za ɔn zii yoloko ɔn n’a yirebɛ. Wɔn timi ye ɔɔn y’a bie walaka ɔn sanɔ kɔ wunnudiafa kɔ wunnudiayìn pere a ma. 12 Wɔn timi Wuro naa n’e sɔnmɛbɛ sɔnyangan hɔn, ye ye ka bere dɔɔ Herode brɛ titiri ga. Ye ɔɔn soza bii ɔn yaa y’a giamana hɔn. 13 Datɔsma wɔ yaa wɛ timi ma, Matigi ta mɛlɛkɛ boo ɔɔn ye yɛrɛ dɔrɔ Zozɛfu ma sɔnyangan hɔn, ɔn d’a ma: «Tuma nimisalo we kɔ ye sie foga ɔn tɔngɔn yaa Ezipitigiamana hɔn. Be yaa wɔɔ wɛɛn fɔn ma ɔɔn yira be ma wiin sangan ma da ka bere naa. Bare Herode na nimisalo we kia yɛɛ na.» 14 Zozɛfu naa tuma ɔn nimisalo we kɔ ye sie foga wuru hɔn, ɔn yaa kɔ lɔgɔ Ezipitigiamana hɔn. 15 A yaa wɔɔ yeyɛ fɔn Herode siri na. Wɔn mane tɛ wiin fa to Matigi mane wiin fa yira y’a daberebɛta baraka hɔn, ɔn da: «Ma ne to Ezipitigiamana hɔn ɔn ne nɔ wiri,» wɔn do paga. 16 Herode naa tɔɔ wiin sangan ma, ye datɔsma ye diɛbɛ, a woro ɔɔn ba fɔrɔna. A ɔɔn sma fanɛ, ye ye yaa Bɛtilehɛmukuru kɔ ye kiege ma kire pepe hɔn, wiinye sininimisala pepe sii ɔɔn fan dɔgɔ pla ma ga, ye y’e pepe yɛɛ. A man’e ta n’e kayan kɔ datɔsma wɔ mane wiin wagati yira a ma. 17 Wuro ta daberebɛta Zeremi mane wiinye domada yira, wɔn do mane paga ɔn da kɛrɛ: 18 «Sɔngɔkɔn na yire yi sa Aramakuru hɔn. Mɔgɔkɔn kɔ sakmamogo na yire yi. Arasɛle ɔɔn ti n’e nɔmanɛ sakɔn mɔgɔ. A kia sɔɔn ye zigi tugu ga bare ye tiye titiri ga.» 19 Herode siri wɛ timi ma, Matigi ta mɛlɛkɛ boo ɔɔn ye yɛrɛ dɔrɔ Zozɛfu ma sɔnyangan hɔn, Ezipitigiamana hɔn 20 ɔn d’a ma: «Tuma, nimisalo we kɔ ye sie foga ɔn be bere yaa kɔ lɔgɔ Isirayɛlegiamana hɔn. Wiinye kma ɔɔn man’a kia yɛɛ na, ye siri.» 21 Zozɛfu ɔɔn tuma nimisalo we kɔ ye sie foga ɔn bere yaa kɔ lɔgɔ Isirayɛlegiamana hɔn. 22 Nka a mane mɔɔ ye da Arikilayusi ɔɔn tɛ fanganma na Zudegiamana hɔn ye tɔn Herode timi, wɔn tɛ a mane kwan kɔ yeyɛ tangan. Wɔn timi Wuro ɔɔn bɛre a ta sɔnyangan hɔn. A ɔɔn yaa Galilegiamana hɔn. 23 A mane yaa tangan Galilegiamana na kuru boo hɔn, ye wiin wiri Nazarɛti. Wɔn mane tɛ wiin fa to Wuro ta daberebɛta mane wiin fa yira y’a bɛreda hɔn ɔn da, ye ye na n’a wiri Nazarɛtisɔn, wɔn do paga.

3

1 Wɔnna sangan ma batizeta Zan mane sa Zudegiamana na kibɛkolo hɔn ne kwa: 2 «Ka ka zugo katra Wuro ta sin vetra.» 3 Wuro ta daberebɛta Izayi mane wiin te da yira ɔn da, ye kɔn boo kwa kibɛkolo hɔn, ye ka Matigi ta sogo tɛtɛrɛ, n’a ta somɛngɛn telebɛ. A mane Zan. 4 Zan ta zogo mane yɔngɔnma na wian. A ta yɔyɔsɔfa ne komasulu. A ta zɔnfa mane gwale kɔ yi. 5 Wɔn tɛ Zeruzalɛmukma kɔ Zudekma pepe kɔ Zurudɛnkudo ma wola hɔn kma pepe mane sa ne yaa a brɛ. 6 Ye mane y’a kakiɛ yira, a n’e batize Zurudɛnku hɔn. 7 Zan ta tɛ ɔɔn mane Fariziyɛn kɔ Tɛn na kma na yaan ye za, ye ne naa ye brɛ batize na, a ɔɔn da ye ma: «Kɔtɔrɔsi, kɔ te ɔɔn da ka tɔngɔn Wuro woro na ba yi na? 8 Ka tɛ k’a tɛda n’a dɔrɔ da ka ka zugo katra. 9 Sɔɔn ka giati ye kɔrɔ hɔn, ye tɔn ti yi ta wiin ɔɔn Abrahamu ga rɛ. Bare ma ye yira ka ma da Wuro sbɛ ne timikma sabɛ Abrahamu ta bɔ dɔge bɛ hɔn. 10 Tà do ti wɛ sɔnɔ sulu ma. Wiin sɔnɔ pepe mane nɔmanɛfɔre vɔrɔ ga, ye na wɔn kiɛn n’a dra togo hɔn. 11 Mɛ kɔnɛ ka batize zu hɔn zugokatra na. Nka wiin te ɔɔn na naa mɛ timi, wɔn fan yi mɛ ma. Mɛ yɛrɛ dɛgɛ a ta kanɛgɛ na pɛrɛ ta firi hɔn. Awe ɔɔn ka batize kɔ Wuro ta Ni ɔnkɔ togo hɔn. 12 A ta dugosiofa ti a soro hɔn. A na y’a tin sare n’a kìnibɛ fɔrɔna, ɔn dugonɔmanɛ wɔ ka y’a molo hɔn. Nka dugoku we han, a na togo ka wɔn ma wiin ɔɔn dibe ga.» 13 Wɔnna sangan ma, Yezu mane tuma Galile ɔn naa fɔn Zurudɛnku do ma Zan brɛ wiin fa to a batize a ta. 14 Zan mane kia maga ye na ɔn da: «Bi wiin ɔɔn daga mɛ batize a ma bi ɔɔn naa mɛ brɛ ra?» 15 Nka Yezu ɔɔn d’a ma: «Be ɔɔn dian ne batize basiɛ, wɔn ɔɔn na tɛ ke Wuro dungo na da ta ye na sogo ma.» Wɔn tɛ Zan ɔɔn dian. 16 Yezu batize wɛ suu, ɔn sa zu hɔn. Wɔnna nɔɔ tala hɔn, wurokɔn ɔɔn kibɛ, a ɔɔn Wuro ta Ni za, a ɔɔn zii a ma wɔkara zɛnɛyalo. 17 Bɛrekɔn boo ɔɔn sa wuro hɔn, ɔn da: «Bo mia moronanɔ, be da dia ne ma fɔrɔna.»

4

1 Wɔn tɛ suu Wuro ta Ni ɔɔn Yezu foga yaa kɔ lege kibɛkolo hɔn wiin fa to Sitanɛ n’a mama. 2 A naa yin kiepla kɔ wuru kiepla ta ma zɔn ga, wu n’a foga. 3 Sitanɛ Mamata ɔɔn ye dɔbɛ a na ɔn d’a ma: «Be ɔɔn ne Wuro Nɔ, yira bɔ dɔge bɛ ma, ye ye bere buru na.» 4 Nka Yezu d’a ma: «Ye sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn, ye zɔnfa dama sɔɔn woro ga. Nka wiinye domada pepe ɔɔn sa Wuro do hɔn, wɔnwɔ ɔɔn sɔɔn woro.» 5 Wɔn tɛ Sitanɛ ɔɔn figɛ yaa kɔ lege Zeruzalɛmukuru hɔn ɔn yaa taa kɔ lege Wuro ta kɔɔn wɔɔn ma 6 ɔn d’a ma: «Be ɔɔn ma Wuro Nɔ, be be to bɛɛ ɔn tige zii lɔ ma. Bare ye sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn, y’a na y’a mɛlɛkɛ fanɛ be ye na, ye naa be bii wiin fa to be ka naa be kaan dun dɔgɔnɔ sii hɔn ga.» 7 Yezu ɔɔn d’a ma: «Ye sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn mɛ ɔn da, ye be na Matigi bia Wuro taa n’a sege ga.» 8 Sitanɛ ɔɔn figɛ yaa kɔ lege tolo na kuru yi boo ma yɛ mɛ ɔn diniyan hɔn giamanɛ pepe kɔ ye na foro dɔrɔ a ma 9 ɔn d’a ma: «Be ɔɔn zii yoloko ne wee ɔn ne yirebɛ, ma na bɔ pepe pere be ma.» 10 Wɔn tɛ Yezu ɔɔn d’a ma: «Be sabɛ Sitanɛ. Bare ye sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn ɔn da, ye be na yoloko Matigi bia Wuro dama ɔɔn wee n’a yirebɛ.» 11 Wɔn tɛ suu Sitanɛ ɔɔn n’a to, mɛlɛkɛ bɔɔ ɔɔn ye dɔbɛ ɔn n’a mako fɔrɔ. 12 Yezu naa mɔɔ ye da, ye ye Zan ka kaso hɔn, a ɔɔn tuma yaa Galile. 13 Wɔn timi a naa tuma Nazarɛtikuru hɔn ɔn naa tangan Kapɛrenawɔmukuru hɔn yɛngɛnzu do ma Zabulɔn kɔ Nɛfutali ta giamana hɔn, 14 wiin fa to Wuro ta daberebɛta Izayi domada paga ɔn da kɛrɛ: 15 «Zabulɔn ta giamana kɔ Nɛfutali ta giamana, ki wiinye ti yɛngɛnzu na yasogo ma Zurudɛnku kwiri ma, kɔ bi Galilegiamana, sisma ta tangando. 16 Wiinye zamɛ ɔɔn mane tangan tunio hɔn, ye kini na yire yi za. Wiinye kma ɔɔn mane tangan siri na tunio hɔn, kini boo sa ye ma.» 17 N’a bii wɔnna sangan ma Yezu mane Wuro domada yira ne kwa: «Ka ka zugo katra, Wuro ta kolo vetra.» 18 Yezu mane yara Galileparogwaga do ma ɔn plala sma pla bɔɔ za. Bo mane Simɔn, ye wiin wiri Piyɛre kɔ ye puu Andre. Ye mane ti zɔdrɛ hɔn ne zɛkia. 19 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka naa dɔɔ ne ma, ma na ka ta smakiare na.» 20 Wɔnna nɔɔ tala hɔn ye ɔɔn y’a zɔye to yɛ ɔn dɔɔ a ma. 21 A naa yaa zin zɔgɔ ɔn plala sma pla bɔɔ za yɛ mɛ. Wɔn mane Zebede nɔmanɛ Zake kɔ ye puu Zan. Ye mane ti kɔ ye tɔn Zebede koro hɔn ne y’a zɔye kwaro. Yezu n’e wiri. 22 Wɔnna nɔɔ tala hɔn ye ɔɔn tuma y’a koro kɔ ye tɔn to ɔn dɔɔ a ma. 23 Wɔn timi, Yezu mane Galilegiamana pepe yara ne sma kala ye ta Kalakɔan hɔn ne Wuro ta fanganmabe na fanɛdia yira ne komatogaparere sii pepe kɔ bu sii pepe kɛnɛbɛ. 24 A togo mane sa Sirigiamana pepe hɔn. Wiinye kma ɔɔn yannɛ komatoga sii na yaan ye kɔ zini na yaga ye kɔ murukulaganuru kɔ sirimawinnilaganuru ta, a mane wɔnwɔ kɛnɛbɛ. 25 Zamɛ na yaan ye mane dɔɔ a ma. Bɔɔ mane tuma Galilegiamana hɔn, bɔɔ ɔɔn tuma kire fun na wola hɔn, bɔɔ ɔɔn tuma Zeruzalɛmukuru hɔn kɔ Zudegiamana hɔn kɔ Zurudɛnku kwiri ma.

5

1 Yezu naa zamɛ za wiin sangan ma ɔn ba yaa tangan tolo boo ma, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na, 2 a ɔɔn dutigɛ n’e kala ne kwa ye ma: 3 «Ye dangamu, fangandanbe na kakiri ti wiinye kma hɔn, bare Wuro ta kolo n’e yi. 4 Ye dangamu wiinye worama ɔɔn kuna, bare ye na diniyan gun kɔrɔ na. 5 Ye dangamu wiinye kma ɔɔn mɔgɔ, bare ye na n’e zigi tugu. 6 Ye dangamu, telebe na wu kɔ a na mulu ti wiinye kma na, bare ye na yingin. 7 Ye dangamu wiinye kma ɔɔn makare, bare ye na makare ye ma. 8 Ye dangamu wiinye kma kɔrɔ hɔn ɔɔn kìni, bare ye na Wuro za. 9 Ye dangamu wiinye kma ɔɔn siara na da ta, bare ye na n’e wiri Wuro nɔmanɛ. 10 Ye dangamu wiinye kma ɔɔn yannɛ telebe ye na, bare Wuro ta kolo n’e yi. 11 Ye ɔɔn ne ka vini ne ka yannɛ ne niɔn sɔɔ n’a dɛ ka ma ne dayaga sii pepe ta ka na mɛ ye na, ka dangamu. 12 Ka nihɔndia fɔrɔna bare ka tɔnɔ na ne yaan Wuro brɛ. Wuro ta daberebɛre wiinye ɔɔn mane pia ka ma, yee ye mane wɔnwɔ yannɛ yɛ. 13 Ka diniyan ta yin. Nka yin na diaro ɔɔn wɛ, wɔnnɔ a ɔɔn fɔrɔ yɛ? Yin na diaro ɔɔn wɛ, a foyi fɔrɔ titiri ga, fɔn y’a dra sire, sma n’a tɔngɔn. 14 Ka diniyan ta kini. Wiin kuru ɔɔn ti tolo ma, wɔn sbɛ ne dɔɔn ga. 15 Sɔɔn fintina mulu n’a tigɛ suu wee ga. Ye ɔɔn n’a mulu, y’a tigɛ kɔɔn hɔn, a n’e kini sabɛ kɔɔn kɔrɔ hɔn kma pepe ma. 16 Yee k’a kini daga ne wɔlɔ sma ma mɛ wiin fa to ye k’a tɛdafɔre za. Ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, ye wɔn yirebɛ. 17 Ka k’a giati da, ye mɛ naa Tɛn wɛlɛ Wuro ta daberebɛre ta da yaga na ga rɛ. Mɛ naa pagabɛ na ɔɔn. 18 Tian na, ma ye yira ka ma da lagakɔn kɔ wurokɔn na yaga. Nka Tɛn hɔn da na tala na yaga ga. 19 Wɔn ye na, n’a bii basiɛ sin, wiin te ɔɔn bɔ Tɛn bɛ na slalo yi yaga ɔn bɔ sɛrɛ ka ye hɔn mɛ, wɔnna te na wiri da Wuro ta kolo hɔn kma pepe hɔn slalo yi. Nka wiin te ɔɔn kwa ye ma n’e yira sma ma, wɔnna te na wiri da Wuro ta kolo hɔn sɔngwaga. 20 Bare ma ye yira ka ma da k’a telebe ɔɔn ma yalo Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn yi ma ga, ka na kɔ Wuro ta kolo hɔn ga. 21 Ka mɔɔ ye ye mane da gwerekma ma, ye sɔɔn ka da ye sɔɔn yɛɛ ga. Ye wiin te ɔɔn sɔɔn yɛɛ, ye wɔnna te daga kiti na. 22 Awale mɛ kɔnɛ n’e yira ka ma da wiin te pepe woro ɔɔn ba ye na plalo ta, ye daga wɔnna te kiti. Wiin te ɔɔn ye na plalo vini, y’a yinni, wɔnna te daga kiti na. Wiin te ɔɔn da ye na plalo ma, y’a kakaba, wɔnna te daga kɔ na giaganɔma hɔn. 23 Awale be ɔɔn ne yaa bia salaka wado hɔn, be kakiri ɔɔn tugo ɔn tɔɔ da boo fa ti bi kɔ be na plalo yɔɔ, 24 bia salaka to wɛɛn salakawɛdo zin yɛ, ɔn yaa bɛɛn kia be na plalo ta dɛn, wɔn timi be ɔɔn sbɛ naa bia salaka wa. 25 Bɔɔ da ɔɔn kɔ bi kɔ boo yɔɔ, ka ne yaa ye yɔnnɔ hɔn wado hɔn, be vɛ a ta salesale ka ne ti sogo ma yɛ, ka tɛ a naa yaa be ka kitisɔta sra hɔn, wɔn be ka sɔrɔdasi sra hɔn, sɔrɔdasi be ka kaso hɔn ga. 26 Tian na, ma ye yira be ma da be ma bia ku pepe sara n’a wɛ ga, be na sa yeyɛ abada ga. 27 Ka mɔɔ ye da, ye ka ka da ka vunada ta ga. 28 Awale mɛ kɔnɛ n’e yira ka ma da wiin te ɔɔn ya sege ɔn ye yɔnnɔ sabɛ a na, wɔnna te vunafa ta n’a wɛ ye kɔrɔ hɔn kɔ wɔnna ya we. 29 A ɔɔn ma be digesramayɔnnɔ ɔɔn be ka kakiɛ hɔn, a legere n’a dra dɛrɛdo hɔn. Bare be yasɔ na tala ta yaga fɔn be ma kɔ bi yɛrɛ na sɔnɔ pepe ta drɛ giaganɔma hɔn. 30 Be digesramasoro ɔɔn ne be ka kakiɛ hɔn, a sɔɔ n’a dra dɛrɛdo hɔn. Bare be yasɔ na tala ta yaga fɔn yi be ma, a ɔɔn ma bi yɛrɛ na sɔnɔ ta kɔ giaganɔma hɔn. 31 Ye da boo piri ma yɛ mɛ, ye wiin te ɔɔn y’a ya laga, y’a daga yanmayagasɛbɛ pere a ma. 32 Mɛ kɔnɛ n’a yira n’a dɔrɔ ka ma da wiin te ɔɔn y’a ya laga, a ma ne vunatɛya ga, a ya we ka vunatɛ hɔn. Wiin te ɔɔn ya na lɛ yi yɔn, wɔnna te vunatɛta. 33 Ka mɔɔ ye ye da gwerekma ma, ye be ɔɔn be sun wiinye da na, ye be daga n’e yaga ga. Ye nka be be sun wiinye da na Matigi ma, ye be wɔnwɔ ta n’e do paga. 34 Mɛ n’e yira ka ma da ka ka ne ka sun ga. Ka da be be sun wurokɔn ma ga, wɔn Wuro ta fanganmakware. 35 Ka da be be sun lagakɔn ma ga, wɔn Wuro ta kandɛdo. Ka da be be sun Zeruzalɛmukuru ma ga, wɔn Fanganmagwaga ta kuru. 36 Ka da be be sun be yɛrɛ wɔɔn ma ga. Bare be ha sbɛ ne be wɔnsɔgɔnɔ tala furobɛ wɛlɛ n’a dungunbɛ ga. 37 Ka ɔɔn ne ti bɛreda hɔn, ka da ɔnhɔn wɛlɛ awo. Bɔ sɛrɛ pepe sa Sitanɛ ɔɔn hɔn. 38 Ka mɔɔ ye da, ye yɔnnɔ hɔn yɔnnɔ na ku wɛ, yinninɔ na ku ne wɛ yinninɔ hɔn. 39 Nka mɛ n’e yira ka ma da sɔɔn ka dian zugoyagafa na ga. Sɔɔn yɛrɛ ɔɔn be digesramaturu webe, be ninagan ma yi bere a ma. 40 Wiin te ɔɔn ne kia yaa kɔ be nɛmɛ kiti na wiin fa to a bia zoslalo tɔɔ, bia zogwaga to a ma mɛ. 41 Sɔɔn ɔɔn fangan dɛ be ma kilo tala na yuru na, ye ta kilo pla. 42 Wiin te ɔɔn mɛ be ta, be a ka. Wiin te ɔɔn duba be ta, ka maga ga. 43 Ka mɔɔ ye da, ye be be nɛmɛ da diabɛ be ma ɔn yu ka be zugu ta. 44 Mɛ kɔnɛ n’a yira n’a dɔrɔ ka ma da ka ka zugi da diabɛ ka ma. Wiinye kma ɔɔn ka yannɛ, ka Wuro mɛ ye ma 45 wiin fa to ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, ka tɛ a nɔmanɛ na siɛbɛ na. Bare a y’a sin sabɛ zugoyagasma ma kɔ smafɔre ma ne wuro mɛnɛbɛ smatele ma kɔ smayaga ma. 46 Nka ka da dia wiinye kma ma, a ɔɔn ma wɔnwɔ dama da ɔɔn dia ka ma, wee tɔnɔ ka na ɔɔn gun Wuro ta? A yee lanpotɔre tɛ ga ra? 47 A ɔɔn ma ka na plala dama na ka bire, wee kabakoda ka ɔɔn ta? A wɔn nɛmɛ bɔ sisma sɛrɛ ɔɔn ta mɛ ga ra? 48 Ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn wɔn kìni wiin nɛ, yee ki daga ne kìni mɛ.

6

1 Ka ka yɛrɛ kɔrɔse, ka ka ne k’a Wurokiada ta sma pepe yɔnnɔ na wiin fa to ye ne ka za ga. Ka ɔɔn n’e ta sma pepe yɔnnɔ na, ka ha na tɔnɔ gun ye na ka Tɔn ta wiin ɔɔn ti wuro hɔn ga. 2 Be ɔɔn ne durute ka, ka tɛ ye ne tola pɛn be zin wɔkara daplabɛresma tɛ wiin ne Kalakɔan hɔn kɔ wisoga hɔn ga. Ye tɛ ne tɛ yee wiin fa to sma n’e yirebɛ. Tian na ma ye yira ka ma da, ye y’a tɔnɔ gun n’a wɛ. 3 Nka ki kɔnɛ, be ɔɔn da be durute ka, ka tɛ be tikwɛta bia tɛda yɔnnɔ tɔɔ ga 4 wiin fa to bia tɛda wɔɔ bunu hɔn. Be Tɔn wiin ɔɔn bunu hɔn da tɔɔ, wɔn na n’e na tɔnɔ pere be ma. 5 Ka ɔɔn ne Wuro mɛ wiin sangan ma, ka ka ne tɛ wɔkara daplabɛresma ga. Kalakɔan hɔn taa kɔ wisogo hɔn taa ɔɔn dia ye ma wiin fa to sma pepe n’e za. 6 Nka bi kɔnɛ, be ɔɔn ne kia Wuro mɛ, kɔ bia kɔɔn hɔn, ɔn koro gwolo n’a lɛgɛ. Be Tɔn wiin ɔɔn ti tunio hɔn ne bia tɛda za, wɔn na n’e na tɔnɔ pere be ma. 7 Ka ɔɔn ne Wuro mɛ wiin sangan ma, ka ka ne bɛredayan yira wɔkara Wurotɔbareyasma ga. Ye tɛ n’a giati da y’a bɛredayan ye na Wuro na mɔɔ ye ta. 8 Ka ka ne tɛ yee ga. Bare ka mako sa wiin fa hɔn, ka yɛrɛ na n’a sabɛ ka do hɔn dɛn ga, ka Tɔn n’a pepe tɔɔ. 9 Ka daga ne Wuro mɛ wiin nɛ, bɔɔ wɔn: Mɛ Tɔn wiin ti wuro hɔn. Tɛ sma bia kìni yɔnnɔ tɔɔ. 10 Tɛ bia sin wiri. Be dungo tɛ wuro hɔn wiin nɛ, tɛ a tɛ yee lagakɔn ma. 11 Wiin zɔnfa ɔɔn mɛ́ kayan, wɔn pere mɛ́ ma sma. 12 Mià kakiɛ yafa mɛ́ ma wɔkara bɔ sɛrɛ tɛ kɔ mɛ́ nabada hɔn mɛ́ yafa ye ma wiin nɛ. 13 Ka tɛ mɛ́ kɔ mama hɔn ga nka be mɛ kisi mɛ na yagata ma. [Bare bi ma fanganmabe kɔ sebe kɔ yirebe wiri sangan pepe ma. Amina] 14 Sma wiinye dayaga ta ka na, ka ɔɔn n’e yafa ye ma, ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, wɔn na yafa ka ma mɛ. 15 Wiinye kma ɔɔn k’a kakiɛ bii, ka ɔɔn mane dian ne yafa ye ma ga, ka Tɔn na k’a kakiɛ yafa ka ma mɛ ga. 16 Ka ɔɔn ne sun ka, ka ka ka zin yaga wɔkara daplabɛresma tɛ wiin nɛ ga. Ye ye zin katra wiin fa to sma pepe tɔɔ da ye ti sun hɔn. Tian na, ma ye yira ka ma da ye y’a tɔnɔ gun n’a wɛ. 17 Nka bi kɔnɛ, be ɔɔn ne sun ka, be be yinna waa ɔn be wɔɔn tɛtɛrɛ wiin fa to sma ka tɔɔ da be ti sun hɔn ga. 18 Fɔn be Tɔn sɔnnala wiin ɔɔn bunu hɔn da tɔɔ, wɔn ɔɔn na n’e yɔnnɔ tɔɔ. Be Tɔn wiin ɔɔn bunu hɔn da tɔɔ, wɔn na n’e na tɔnɔ pere be ma. 19 Ka ka naforo kia n’a tigɛ ka yɛrɛ ma bɛɛ diniyan hɔn ga. Tɔntɔna kɔ lege tiye ne frɛ pepe yaga. Pana tiye ne kwala yaga ne kɔ ne kimi. 20 Nka ka naforo kia n’a tigɛ ka yɛrɛ ma wuro hɔn. Tɔntɔna kɔ lege frɛ yaga wɛɛn ga, pana mane kwala yaga ne kɔ ne frɛ kimi wɛɛn mɛ ga. 21 Bare bia naforo ti wiin wɛɛn, wɛɛn bia giatɛ ti mɛ. 22 Sɔɔn yinna ɔɔn tɛ a ta fintina na. Be yinna ɔɔn ne fɔrɔ, be ne zɛ. 23 Nka be yinna ɔɔn yaga, be zɛ ga. Wiin kini ɔɔn ti be hɔn, wɔn ɔɔn ne tunio, wɔnna tunio na ne yire rɛ. 24 Sɔɔn sii sbɛ ne bara ta wɔnnakma sma pla ma ga. A na sɔnnala dadiabɛ ye ma ɔn bo dayagabɛ ye ma. A na malo tala ma ɔn ye mako wa bo hɔn. Ka ha sbɛ ne tɛ Wuro kɔ gwana ta baratɛta na ga. 25 Bo wɔn ɔɔn tɛ ma ɔɔn da ka ma, da ka ka ninaban kɔ zɔnfrɛda kɔ k’a mɛnɛfrɛ da k’a sirewɔ na ga, kɔ k’a kiɛzogada mɛ ga. Ni fɔn kɔ zɔnfa. Sɔɔn kɔn fɔn kɔ zogo mɛ. 26 Ka yala sege. Ye ha sɔn ga, mane sɔnfrɛtɛtɛrɛ mɛ ga. Moli ti ye ta ga. Nka ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, wɔn n’e woro. Ka fɔn kɔ yala melemele ga ra? 27 Kɔ te ɔɔn sbɛ n’a bii y’a ninabannɔ ma ɔn fa kwɛ y’a sirewɔ ma? 28 Wɔnnɔ na ka ninanban kɔ k’a zogada? Ka bagatulo na kayan ta laga hɔn. Ye bara ta ga, mane dasifire ne zoyɛn mɛ ga. 29 Nka ma yira ka ma da fanganma Salomɔn kɔ y’a yirebe pepe, a ta zoga ta foro mane wiri ye na tala ta ga. 30 Wiinye sɔgɔ ɔɔn ti laga hɔn sma, togo ne na n’e wunna sɛn, Wuro ɔɔn n’e kakiri to wɔnwɔ ta foro na, ka tɔɔ d’a na k’a kiɛzoga pere ka ma mɛ, ki wiinye ta yɔnmabe ɔɔn dɛgɛ. 31 Awale, ka ka ka kakiri yanganmu ɔn da, ye wɔnnɔ ke na ɔɔn zɔn? Wɔnnɔ ke na ɔɔn mɛnɛ? Wɔnnɔ ke na ɔɔn ka ke moga hɔn? 32 Yɔnmabe ti wiinye kma hɔn ga, wɔnna kma ɔɔn wɔnna frɛ wɔ kia. Nka ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, wɔn tɔɔ da ka mako sa wɔnna wɔ frɛ hɔn. 33 Ka Wuro ta kolo kia ɔn telebe na sogo bii dɛn. Wɔn timi, Wuro na bɔ frɛsɛrɛ pepe kwɛ n’e pere ka ma. 34 Ka ka ka kakiri yanganmu sɛn da na ga. Sɛn kɔɔ na ninanban ye yɛrɛ ye na. Wiin kɔɔ ti pepe wɔn kɔ ye hɔn yannɛ.

7

1 Ka ka sɔɔn zarake ga. Sɔɔn na ka zarake mɛ ga. 2 Ka ɔɔn sɔɔn zarake, Wuro na ka zarake wɔkara ka sɔɔn zarake wiin nɛ. Ka frɛ yirabɛ sma ma kɔ wiin yirabɛfa, wɔn ma Wuro na yirabɛ ka ma mɛ. 3 Wiin sɔbɛgɛnɔ ɔɔn ti be na plalo yɔnnɔ hɔn, wɔnnɔ na be wɔn sege kamasɔrɔ sɔsagwaga ne ti bi yɛrɛ yɔnnɔ hɔn, be mane wɔn za ga. 4 Nɛ na be sbɛ da be na plalo ma, y’a tɛ be wɔnna sɔbɛgɛnɔ wa a yɔnnɔ hɔn, kamasɔrɔ sɔsa ne ti bi yɔnnɔ hɔn. 5 Daplabɛreta, be yɔnnɔ hɔn sɔsa wa dɛn, wɔn timi be ɔɔn sbɛ sege zɛ fɔrɔna ɔn be na plalo yɔnnɔ hɔn sɔbɛgɛnɔ wa. 6 Ka ka fa na kìni yi pere gwegi ma ga wiin fa to ye ka naa bere ka na ɔn ka win ga. Ka ka k’a terebadɛnɔma dra tɛgɛ ma ga, ka tɛ ye naa n’e tɔngɔn ga. 7 Ka ɔɔn mɛ, ka na gun. Ka ɔɔn kia, ka na zɛ. Ka ɔɔn koro kwangwaga, a na kibɛ ka ma. 8 Bare wiin te ɔɔn mɛ, wɔnna te ɔɔn gun. Wiin te ɔɔn kia, wɔnna te ɔɔn zɛ. Wiin te ɔɔn koro kwangwaga, wɔnna te ma a kibɛ. 9 Ki na wee yi nɔ ɔɔn buru mɛ a ta, a dɔgɔnɔ pere a ma? 10 Wɛlɛ a ɔɔn zɛnɔ mɛ a ta, a san pere a ma? 11 Ki wiinye ɔɔn zugoyagasma, ki ɔɔn ne dian ne frɛfɔre pere ka nɔmanɛ ma, ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, wɔn na frɛfɔre ye pere ye na mɛsma ma mɛ ga ra? 12 Ka kia ye wiin fa pepe ta ka ma, ka wɔn nɛmɛ ta sma ma mɛ. Wɔn Moyizi ta Tɛn kɔ Wuro ta daberebɛre ta sɛbɛ ɔɔn yira. 13 Ka kɔ kuledo na slalo yi hɔn. Wiin kuledo ɔɔn tara, wiin sogo ɔɔn yadia, wɔn sɔnfirebɛ yi. Sma na yaan ye ɔɔn dɔɔ a ma. 14 Nka wiin kuledo ɔɔn dɛgɛ, wiin sogo ɔɔn dɛgɛ, wɔnwɔ ɔɔn sɔɔn ka wɛbareyani hɔn. Sma zɔgɔ dama ɔɔn dɔɔ a ma. 15 Ka ka yɛrɛ kɔrɔse Wuro ta daberebɛre na niɔnsɔ ye na. Ye ye yɛrɛ ta wɔkara gwanɔmanɛ kamasɔrɔ ye ne sanmilele. 16 Ka na n’e dɛ́gɛ tɔɔ ye ta tɛda ɔɔn ma. Sɔɔn sbɛ ne erezɛnnɔmanɛ kwire kile ma ga. Sɔɔn mane sbɛ ne kafɔnɔnɔmanɛ kwire sanfuru ma mɛ ga. 17 Sɔfɔrɔ sii pepe ɔɔn nɔmanɛfɔre vɔrɔ nka sɔnɔyɔ nɔmanɛyaga ɔɔn vɔrɔ. 18 Sɔfɔrɔ ha sbɛ ne nɔmanɛyaga vɔrɔ ga. Sɔnɔ na yaga yi mane sbɛ ne nɔmanɛfɔre vɔrɔ mɛ ga. 19 Wiin sɔnɔ pepe ɔɔn sbɛ ne nɔmanɛfɔre vɔrɔ ga, wɔn na kiɛn ɔn drɛ togo hɔn ɔn wɛnnɛ. 20 Yee mɛ ka na Wuro ta daberebɛre na niɔnsɔ ye dɛ́gɛ tɔɔ ye ta tɛda ma. 21 Wiinye kma ɔɔn mɛ wiri Matigi, Matigi, wɔnwɔ pepe na kɔ Wuro ta kolo hɔn ga, fɔn wiinye kma ɔɔn mɛ tɔn dungo ta wiin ɔɔn ti wuro hɔn. 22 Kiti kɔɔ ma, sma na yaan ye na ne ne wiri ne kwa Matigi, Matigi a bi togo na ke mane Wuro ta fanɛ yira ga ra? A bi togo na ke mane zini laga ga ra? A bi togo na ke mane kabakoda na yaan ye ta ga ra? 23 Wɔnna sangan ma ma na da ye ma da ma ye tɔɔ melemele ga. Da ye tuma ye sabɛ ne do na, yewɔ dayagatɛre. 24 Yee mɛ wiin te pepe ɔɔn bɔ domada bɛ mɔɔ ɔn kwa ye ma, wɔnna te na tɛ wɔkara yinnamakwiɛta boo, wiin ɔɔn y’a kɔɔn tɔgɔ tiri ma. 25 Wuro naa mɛnɛ, zu na yaan yi ɔɔn naa, pangan na yire ye ɔɔn wirɛ. Ye naa bɛrɛ wɔnna kɔɔn we ma, nka a ma yaga ga. Bare tiri ma a du ti. 26 Wiin te ɔɔn mɛ domada mɔɔ, ma kwa ye ma ga, wɔnna te tɛ wɔkara kakiridurute wiin y’a kɔɔn tɔgɔ banyege ma. 27 Wuro naa mɛnɛ, zu na yaan yi ɔɔn naa, pangan na yire ye ɔɔn wirɛ. Wɔnna kɔɔn we ɔɔn bɛrɛ. A bɛrɛnɔn nɔma ɔɔn yaga fɔrɔna.» 28 Bo Yezu naa waro y’a bɛreda na wiin sangan ma, zamɛ ɔɔn kaba wɔɔ a ta sɔnkalanɔn na. 29 Bare a man’e kala wɔkara ye ta Tɛn na kma n’e kala wiin nɛ ga. Nka a man’e kala kɔ sebe.

8

1 Yezu mane tuma tolo ma ne zii, zamɛ na yaan ye ne dɔɔ a ma. 2 Komayagafate boo mane naa zii yoloko a zin ɔn d’a ma: «Mɛ na te, be ɔɔn ne dian, be sbɛ ne ne kìnibɛ.» 3 Yezu ɔɔn ye soro sɔrɔ ɔn le a ma ɔn da: «Ma dian be kìnibɛ na.» Wɔnna nɔɔ tala hɔn a ta komayagafa ɔɔn wɛ. 4 Wɔn timi Yezu ɔɔn d’a ma: «Ka b’e yira sɔɔn sii ma ga. Nka yaa be yɛrɛ dɔrɔ salakawɛta ma. Moyizi wiin salaka yira, be wɔn wa. Wɔn ɔɔn na tɛ ye tɔɔ da ye tian.» 5 Yezu mane ti ne kɔ Kapɛrenawɔmukuru hɔn, sɔrɔdasi wɔnnate boo ɔɔn ye dɔbɛ a na 6 ɔn d’a ma: «Mɛ na te, n’a baratɛta sian kɔɔn hɔn ne pare fɔrɔna, mane sbɛ ne tuma ga.» 7 Yezu ɔɔn d’a ma: «Mɛ na yaa n’a kɛnɛ.» 8 Nka sɔrɔdasi wɔnnate we ɔɔn da Yezu ma: «Mɛ na te, ka kɔ ne brɛ ga bare mɛ dɛgɛ kɔ bia kɔ ne brɛ. Nka domada tala dama yira, n’a baratɛta na kɛnɛ. 9 Mɛ ti boo fangan hɔn mɛ, kunkwinini ne ti ne soro ma mɛ. Ma ɔɔn da wiin ma d’a yaa yoo, a yaa. Ma ɔɔn da wiin ma da wɔn naa bɛɛ, wɔn naa. Ma ɔɔn da n’a tere ma d’a wiinye ta, a wɔn ta.» 10 Yezu wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ wiin sangan ma, a da ɔɔn dia a ma fɔrɔna, a ɔɔn da ye timikma ma: «Tian na, ma ye yira ka ma da ma bo yɔnmabe be nɛmɛ gun sɔnnala boo ta Isirayɛle ga. 11 Ma ye yira ka ma mɛ da, sma na yaan ye na tuma bii pepe hɔn ɔn naa tangan Wuro ta kolo na zɔndo hɔn kɔ Abrahamu kɔ Izake kɔ Zakɔbe. 12 Kamasɔrɔ wiinye kma ɔɔn daga yeyɛ zama na, wɔnwɔ ne na drɛ sire tunio hɔn, mogo kɔ yinniwin na ne ti wiin wɛɛn.» 13 Wɔn timi a ɔɔn da sɔrɔdasi ta zɛngɛnte we ma: «Bere yaa be brɛ. Be wiin fa kia, wɔn na tɛ be ma bia yɔnmabe do ma.» Wɔnna wagati we yɛrɛ ma baratɛta we mane kɛnɛ. 14 Yezu da ye yaa kɔ Piyɛre brɛ, n’a ta ya sie za sian, a kɔn ne toba. 15 Yezu n’a foga a soro ma, a ta komatogo ɔɔn wɛ. A ɔɔn tuma n’a mako fɔrɔ. 16 Sindobɛrɛsangan ma ye ɔɔn naa a brɛ kɔ zinifigɛsma na yaan ye. A ɔɔn wɔnna zini wɔ laga kɔ domada tala dama ɔn komatogaparere wɔ pepe kɛnɛbɛ 17 wiin fa to Wuro ta daberebɛta Izayi mane wiinye bɛreda yira ɔn da, y’awe ɔɔn kià komatoga bii ɔn kià laganuru bii bie na, wɔn do paga. 18 Yezu naa zamɛ na yaan ye za ye kiege ma wiin sangan ma, ɔn da ye tɛ ye kwire zukwiri ma. 19 Tɛn na kma na boo ɔɔn ye dɔbɛ a brɛ ɔn d’a ma: «Mɛ na te, be ɔɔn ne yaa wiin wɛɛn pepe, ma na dɔɔ be ma.» 20 Yezu ɔɔn d’a ma: «Wura ti dɛn ta, siɛn ne ti yala ta mɛ. Nka makunabɛdo ti Sɔɔn Nɔ ta ga.» 21 A ta kalanɔmanɛ na boo ɔɔn d’a ma: «Matigi, sogo pere ne ma, ma yaa ne tɔn sitra dɛn.» 22 Nka Yezu ɔɔn d’a ma: «Naa dɔɔ ne ma ɔn sara to wɔnwɔ y’a sara sitra.» 23 Yezu naa kɔ koro hɔn, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn kwɛ kɔ lege. 24 Ye da ye naa tɔɔ, panganye bɔɔ ɔɔn tuma zu ma, koro we ne tɛ paga na zu na. Wɔn da ye tɛ Yezu ne sian ne yin. 25 Kalanɔmanɛ wɔ ɔɔn ye dɔbɛ a na, n’a winni ɔn d’a ma: «Mɛ na te, tɛ́ ke ma. Bo ke ti ne siri.» 26 A ɔɔn da ye ma: «Wɔnnɔ na ka kwan? K’a yɔnmabe dɛgɛ fɔnɔ.» Wɔn timi a ɔɔn tuma gwangwana pangan kɔ zu ma, bii hɔn ɔɔn kuna min. 27 Sma pepe mane kaba ne kwa: «Bo yɛrɛ kɔ te ha, pangan kɔ zu yɛrɛ ne mɔɔ a ta?» 28 Yezu naa wiri zu do ma Gadarakma ta giamana hɔn wiin sangan ma, sma pla bɔɔ ɔɔn sa sɔnsitrado hɔn ɔn naa n’a tɛn. Ziniyaga mane ti wɔnna sma pla wɔ. Ye ta da mane sige fɔrɔna fɔn sɔɔn mane sbɛ ne dɔɔ ne fɔnɔ wɔnna sogo we ma ga. 29 Ye mane sɔngɔ ne kwa: «Wɔnnɔ be ɔɔn kia ke ta Wuro Nɔ? Be naa mɛ́ yannɛ na wagati ma wiri dɛn ga ra?» 30 Wɔn da ye tɛ, tɛgɛkuru boo mane ti yeyɛ do na ne nɛmɛ. 31 Zini wɔ ɔɔn Yezu mɛ, y’a ɔɔn ye laga, y’a tɛ ye yaa kɔ wɔnna tɛgɛ wɔ hɔn. 32 Yezu ɔɔn da ye ma, ye ye yaa. Ye ɔɔn sa sma pla wɔ hɔn, ɔn yaa kɔ wɔnna tɛgɛ wɔ hɔn. Wɔnna nɔɔ tala hɔn, tɛgɛkuru we pepe ɔɔn yiri tuma tolo ma ɔn zii yaa kɔ yɛngɛnzu hɔn ɔn siri yeyɛ. 33 Tɛgɛ wɔ na nɛsma ɔɔn tuma tɔngɔn bige yaa wɔnna da wɔ yira kuru kɔrɔ hɔn ɔnkɔ zinifigɛre sma pla wɔ ta da mɛ. 34 Wɔn tɛ kirekma wɔ pepe ɔɔn sa yaa Yezu tɛn. Ye yaa n’a za wiin sangan ma, ɔn n’a mɛ, y’a sa y’a giamana hɔn.

9

1 Yezu man’e bere kɔ koro hɔn, ɔn zu kwire ɔn yaa y’a kuru hɔn. 2 Sma mane bii naa kɔ muruku boo a brɛ, a mane sbɛ ne tuma ga. A mane sian sianfa boo ma. Yezu naa sma wɔ ta yɔnmabe za wiin sangan ma, a ɔɔn da muruku we ma: «Be woro sige ne nɔ, bia kakiɛ yafa be ma.» 3 Wɔn tɛ Tɛn na kma bɔɔ ɔɔn mane giati ye kɔrɔ hɔn ne kwa, ye bo sɔɔn be Wuro togo yaga. 4 Yezu naa n’e kɔrɔ hɔn da tɔɔ, ɔn da: «Wee giatiyaga sii ɔɔn ti ka hɔn yee? 5 Ɔn d’a ta kakiɛ yafa a ma wɛlɛ ɔn d’a tuma yaa, wɔnna pla wɔ hɔn, wee yi ɔɔn yiradia yi? 6 Nka ma kia ka tɔɔ da kakiɛ ta yafa na sebe ti Sɔɔn Nɔ ta bo diniyan be hɔn.» Wɔn timi a ɔɔn da sɔɔn we ma: «Tuma bia sianfa bii ɔn bige.» 7 Sɔɔn we ɔɔn tuma yaa ye brɛ. 8 Zamɛ wɔn za wiin sangan ma, kuun n’e foga fɔrɔna, ye ɔɔn Wuro yirebɛ bare a wɔnna sebe we pere sma ma. 9 Yezu naa tuma wɛɛn ne ti yuru hɔn, ɔn sɔɔn boo za, tangan lanpotɔdo hɔn. Ye man’a togo wiri Matiye. Yezu ɔɔn d’a ma: «Tuma dɔɔ ne ma.» A ɔɔn tuma dɔɔ Yezu ma. 10 Bo Yezu mane ti zama hɔn Matiye brɛ, lanpotɔre na yaan ye kɔ smayaga na yaan ye ɔɔn naa tangan ne kwɛ ne zɔn kɔ lege kɔ a ta kalanɔmanɛ mɛ. 11 Fariziyɛn naa wɔn za wiin sangan ma ɔn Yezu ta kalanɔmanɛ toga, ye wɔnnɔ na ye wɔnnate kwɛ ne zɔn kɔ lanpotɔre kɔ smayaga? 12 Yezu naa wɔn mɔɔ ɔn da ye ma: «Wiinye kma ɔɔn kɛnɛ, wɔnwɔ mako ha sa sutɛta hɔn ga. Komatogaparere mako ɔɔn sa a hɔn. 13 Wiin fa ɔɔn yira Wuro domada na sɛbɛ hɔn ɔn da, ye kɛrɛ mɛ mako sa worofrɛ na salaka hɔn ga nka ma kia wiin fa na wɔn woramadiabe, ka wɔn kɔrɔ giati. Bare mɛ naa sma tele kia na ga nka smayaga.» 14 Zan Batizeta ta kalanɔmanɛ mane naa Yezu brɛ n’a toga, ye wɔnnɔ na yiwɔ kɔ Fariziyɛn sun ka sanganyan ma, awe ta kalanɔmanɛ mane sun ka ga? 15 Yezu ɔɔn da ye ma: «Damarasɔnsma sbɛ ne ti kɔ damorobangan ɔn ye bere ne ti ninabannɔ hɔn yɛ mɛ ra? Wɔn ha sbɛ ne tɛ ga. Nka boo kɔɔ na wiri yi, damorobangan ɔɔn ma naa ne ti kɔ lɔgɔ wiin sangan ma ga, wɔnna sangan ma ye na sun ka. 16 Sɔɔn ha zowun bii ɔn zobiri bɛtɛrɛ kɔ lege ga. Wɔn ɔɔn tɛ, wɔnna zogo we na barado na moro. 17 Ye duvɛnwun ka poro na bire yi hɔn mɛ ga. Wɔn ɔɔn tɛ, poro we na fɛtɛ. Duvɛn na vunu, poro yaga mɛ. Ye duvɛnwun ka poro na wun yi ɔɔn hɔn. Wɔn ɔɔn tɛ, ye pepe na fɔrɔ.» 18 Yezu mane ti wɔnna bɛreda wɔ hɔn yɛ, ye da ye tɔɔ Ziwifu ta zɛngɛnkma na boo ɔɔn naa zii yoloko a wee ɔn d’a ma: «N’a nɛmɛdalo dɔ siri basiɛ o. Nka naa be sra dɛ a ma, a na winni.» 19 Yezu kɔ y’a kalanɔmanɛ mane tuma ne dɔɔ a ma. 20 Ya boo mane tiye, wiin ɔɔn mane yannɛ y’a landa ta dɔgɔ funpla yɔɔ. Ya we ɔɔn ye dɔbɛ Yezu timi ɔn le a ta zogo danɔ ma. 21 Ya we mane giati ne kwa ye kɔrɔ hɔn, ye ye ɔɔn sbɛ le a ta zogo ma dama, ye ye na dɛ. 22 Nka Yezu naa taa ye bere n’a za ɔn d’a ma: «Ne nɔ, yɔn ne ma, bia yɔnmabe be kɛnɛ.» Wɔnna nɔɔ tala hɔn yɛrɛ ya we ɔɔn kɛnɛ. 23 Yezu naa yaa wiri Ziwifu ta zɛngɛnte we brɛ wiin sangan ma ɔn tolapɛnsma kɔ zamɛ za, ye ne sɔngɔ fɔrɔna ne nɔ we sakɔn mɔgɔ a ɔɔn da: 24 «Ka ka sabɛ wɛɛn, dalalo we ha siri ga, a yin ɔɔn.» Sma man’a zi. 25 Ye naa zamɛ sabɛ n’e wɛ sire wiin sangan ma, Yezu ɔɔn kɔ kɔɔn hɔn, ɔn yaa dalalo we foga a soro ma, a ɔɔn winni. 26 Da wɔ na bɛreda mane zanzan yeyɛ wola pepe hɔn. 27 Yezu naa tuma wɛɛn ne ti yuru hɔn, fue sma pla bɔɔ ɔɔn tuma ne dɔɔ a ma ne sɔngɔ ne kwa: «Davidi timite, makare mɛ́ ma.» 28 Yezu naa kɔ kɔɔn hɔn wiin sangan ma, wɔnna fue wɔ ɔɔn ye dɔbɛ a brɛ. A n’e toga da ye ma: «Ka tɔɔ da tian na ma sbɛ ne wɔn ta ra?» Ye ɔɔn d’a ma: «Ɔɔn, mɛ́ na te.» 29 Wɔn tɛ a ɔɔn le ye yinna ma ɔn da: «K’a yɔnmabe wiin fa kia, wɔn tɛ a tɛ ka ma.» 30 Ye yinna ɔɔn kibɛ. Wɔn timi Yezu ɔɔn n’a yira n’a sigebɛ ye ma fɔrɔna ɔn da, ye ye ka da ye tɛ sɔɔn sii n’e yɔnnɔ tɔɔ ga. 31 Nka yewɔ naa sa suu ne Yezu da yira wɔnna wola wɔ pepe hɔn. 32 Ye mane ti yuru hɔn, sma ɔɔn naa kɔ sɔɔn boo Yezu brɛ a mane sbɛ ne bɛre ga, ziniyɔ boo ta. 33 Yezu naa zini we laga wiin sangan ma, sɔɔn we ne bɛre. Zamɛ ɔɔn kaba fɔrɔna ne kwa: «Ke bɔ nɛmɛ za n’e za Isirayɛlegiamana hɔn dɛn ga.» 34 Nka Fariziyɛn mane kwa: «Zini pepe wɔnnate baraka hɔn a zini wɔ laga.» 35 Yezu mane kireyeye kɔ kireslala pepe yara ne sma kala ye ta Kalakɔan hɔn ne Wuro ta kolo hɔn da na fanɛdia yira. A mane laganuru sii pepe kɔ komasiribɛbu sii pepe na kma kɛnɛbɛ. 36 A naa zamɛ za wiin sangan ma, ye na makare n’a foga bare ye mane bana, ye koma ne siri, ye ne wɔkara nɛsma ti wiinye gware na ga. 37 Wɔn tɛ a ɔɔn da y’a kalanɔmanɛ ma: «Sɔnfrɛ yaan, baratɛre mane fiin ga. 38 Ka lɔte mɛ wiin fa to a baratɛre fanɛ y’a lɔ hɔn sɔnfrɛtɛtɛrɛ na.»

10

1 Yezu y’a kalanɔmanɛ sma funpla wiri n’e dɔbɛ, ɔn sebe pere ye ma ziniyaga laga na wiin fa to ye n’e laga ne laganuru sii pepe kɔ bu sii pepe kɛnɛ. 2 Bo kalanɔmanɛ sma funpla wɔ toga: Gwere yi wɔn Simɔn, ye wiin wiri da Piyɛre bo wɔn puu Andre bo Zebede nɔmanɛ Zake kɔ ye puu Zan. 3 Bo Filipu bo Baretelemi bo Toma bo lanpotɔta Matiye bo Alife nɔ Zake bo Tade. 4 Bo Simɔn ye wiin wiri magata. Bo ma Zuda Isikariyɔte wiin yɛrɛ ɔɔn Yezu ka sra hɔn. 5 Yezu mane wɔnna kalanɔmanɛ sma funpla wɔ fanɛ ɔn n’e ladi ɔn da ye ma: «Ka ka Wurotɔbareyasma ta sogo bii ga, ɔn ka da ka kɔ Samarikma ta kire na boo hɔn mɛ ga. 6 Isirayɛlegiamana hɔn gware wiinye ɔɔn fire, ka yaa wɔnwɔ ɔɔn brɛ. 7 Ka na yasangan ma, ka ne kwa, ye Wuro ta kolo vetra. 8 Ka komatogaparere kɛnɛbɛ ɔn sara winni ɔn komayagafakma kɛnɛbɛ ɔn ziniyaga laga. Ka gun zana, ka sma ka zana mɛ. 9 Ka ka sanɔ wɛlɛ gwana wɛlɛ gwanamɛngɛn ka k’a zɔbe hɔn ga, 10 ɔn ka kireyaporo bii ga, ɔn ka zoga nɔma pla bii wɛlɛ ɔn kanɛgɛ kɔ gwangan bii mɛ ga. Bare baratɛta daga kɔ ye do na zɔnfa. 11 Ka ɔɔn yaa wiri wiin kuru hɔn, ka toga sɔɔn ɔɔn ne tiye ka sbɛ ne vɛ wiin ta. Ka wɔɔ wɔnna te brɛ fɔn ka bere na. 12 Ka ɔɔn ne kɔ wiin wɛɛn, ka bire ɔn da: Wuro siara ta ka ma. 13 Yeyɛ kma ɔɔn ka foga, ka wiin foo ta ye ma, ye na wɔnna siara gun. Nka ye ma ka foga ga, ka wiin foo we ta ye ma, ye na n’a na siara gun ga. 14 Ye ɔɔn ma ka foga ga, ɔn ma mɔɔ ka domada na ga, ka ɔɔn ne sa wɔnna kɔɔn we wɛlɛ wɔnna kuru we hɔn, ka ka kaɛn ma tulu sɛrɛ n’a wa n’a dɔrɔ da ka maga ye hɔn. 15 Tian na ma ye yira ka ma da kitikɔ ma, wɔnna sma wɔ ta kiti na sige yi Sodɔmu kɔ Gomɔre yi ma. 16 Bo ma ka fanɛ wɔkara gware sanmilele woro hɔn. Wɔn ye na ka tɛ ka yinnama ne kwiɛ wɔkara san, ka woroma ne dia wɔkara zɛnɛyalo. 17 Ka ka yɛrɛ kɔrɔse sma na bare ye na ka ka kitisɔre sra hɔn ɔn ka vaan y’a Kalakɔan hɔn. 18 Ye na yaa kɔ ka nɛmɛ fanganmɛ kɔ giamanawɔnnakma brɛ mɛ ye na. Wɔn ɔɔn na tɛ ye ta siɛrɛbe na yewɔ kɔ Wurotɔbareyasma. 19 Ye ɔɔn naa ka ka sra hɔn wiin sangan ma, ka ka nina ban ɔn da wɔnnɔ ka na ɔɔn yira ga, wɛlɛ ye nɛ ka na ne bɛre ne da ga. Ka daga wiin fa yira, wɔn na yira ka ma ye na sangan yɛrɛ ma. 20 Bare a ki yɛrɛ ɔɔn na ne bɛre ga, nka ka Tɔn ta Ni ɔɔn na ne bɛre ka da hɔn. 21 Plalo na ye na plalo pere y’a yɛɛ. Tɔn ne na ye nɔ pere y’a yɛɛ. Nɔmanɛ na tuma ye na vɔrɔre na n’e ta y’e yɛɛ. 22 Ka da na ne yaga sma pepe ma mɛ ye na. Nka wiin te ɔɔn sbɛ sɔmna fɔn yaa wiri tege ma, wɔnna te na kisi. 23 Ye ɔɔn ka laga boo kuru hɔn, ka tɔngɔn yaa kireza hɔn. Tian na ma ye yira ka ma da ka ha na waro Isirayɛlegiamana na kire pepe yara na Sɔɔn Nɔ ɔɔn sbɛ naa ga. 24 Kalanɔ fan ye na kalata ma ga. Baratɛta fan ye wɔnnate ma ga. 25 Kalanɔ daga ne ti wɔkara ye na kalata, baratɛta ne ti wɔkara ye wɔnnate. Ye debe kɔɔn na zɛngɛnte giati zini na zɛngɛnte Bɛlezebule na han, yee ye na ne kɔnkma wɔ giati suu yɛ. 26 Ka ka kwan ye na ga. Dɔnda tala bɔɔ tiye wiinye ɔɔn na sa kini na ga. Bunuda tala bɔɔ mane tiye wiinye yɔnnɔ ɔɔn na tɔɔ mɛ ga. 27 Ma wiin fa yira ka ma tunio hɔn, k’a yira gwendege na. Wiin fa ɔɔn yɔyɔleyira ka ma, k’a puru n’a yira zɛn ma. 28 Wiinye ɔɔn komavere yɛɛ nka mane sbɛ ne ni yɛɛ ga, ka ka kwan wɔnwɔ na ga. Wiin te ɔɔn sbɛ ne ni yɛɛ ɔn komavere yɛɛ togo hɔn mɛ, ka kwan wɔn ɔɔn na. 29 Ye yalatɛntɛn pla zabire gwanafuro tala na ga ra? Hali kɔ wɔn, ye na tala ha bɛrɛ lɔ ma a ma ka Tɔn ɔɔn dian ye na ga. 30 A ma ki han, ka wɔnsogo pepe zio. 31 Wɔn ye na, ka ka kwan ga. Ka fɔn kɔ yalatɛntɛn pepe. 32 Wiin te pepe ɔɔn tɛ mɛ siɛrɛte na zamɛ woro hɔn, ma na tɛ wɔnna te siɛrɛte na mɛ ne Tɔn brɛ wiin ɔɔn ti wuro hɔn. 33 Nka wiin te ɔɔn da sma yɔnnɔ na, ye ye mɛ tɔɔ ga, ne Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, ma na da wɔn brɛ mɛ da m’awe na te tɔɔ mɛ ga. 34 Ka k’a giati ɔn da ma naa siara ɔɔn pere na lagakɔn ma ga rɛ. Ma naa siara pere ga, nka kunkwinitaba. 35 Ma naa tɔn kɔ ye nɔ yɔɔ bɛɛn yaga na ɔn dalo kɔ ye sie, nɛmɛmogo kɔ ye bangansie yɔɔ bɛɛn yaga. 36 Kɔɔn tala hɔn kma na tɛ nɛmɛ zugi na. 37 Wiin te ɔɔn ye tɔn wɛlɛ ye sie da diabɛ ye ma ɔn yalo mɛ ma, wɔnna te sbɛ ne kwɛ kɔ mɛ ga. Wiin te ɔɔn ye nɔ da diabɛ ye ma ɔn yalo mɛ ma, wɔnna te sbɛ ne kwɛ kɔ mɛ ga. 38 Wiin te ɔɔn ma ye na kwangwagasɔ bii ɔn dɔɔ mɛ ma ga, wɔnna te sbɛ ne kwɛ kɔ mɛ ga. 39 Wiin te ɔɔn kwa ye yɛrɛ ni ma, a na pna a hɔn. Nka wiin te ɔɔn pna ye ni hɔn mɛ ye na, a na n’a gun. 40 Wiin te ɔɔn kwa ka ma fɔrɔna, wɔnna te mɛ ɔɔn foga. Wiin te ɔɔn mɛ foga fɔrɔna, wɔnna te mɛ na fanɛta ɔɔn foga. 41 Wiin te ɔɔn Wuro ta daberebɛta foga bare a daberebɛta, wɔnna te na daberebɛta ta yirebe nɛmɛ ɔɔn gun. Wiin te ɔɔn sɔntele foga, bare a sɔntele, wɔnna te na sɔntele ta yirebe ɔɔn nɛmɛ gun. 42 Wiin te pepe ɔɔn kobalayɔnnɔ tala na mɛnɛzio pere bɔ nimisala bɛ na boo ma bare a kalanɔ, tian na ma ye yira ka ma da a na te na pna y’a yirebe hɔn ga.»

11

1 Bo Yezu naa y’a ladi yira n’e wɛ y’a kalanɔmanɛ sma funpla wɔ ma, ɔn tuma ye tido hɔn ɔn yaa ne sma kala ne fanɛdia yira ye ta kire hɔn. 2 Batizeta Zan man’e to kaso hɔn ɔn Krista ta tɛda mɔɔ. A ɔɔn y’a kalanɔmanɛ na bɔɔ fanɛ a brɛ, ye ye yaa n’a toga ɔn da: 3 «Wiin te ɔɔn daga naa, a bi ra, taa ke daga sɔnza yɛ́rɛ?» 4 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka wiinye bɛreda mɔɔ, ɔn wiinye da za, ka yaa wɔnwɔ yira Zan ma. 5 Fue sege ne zɛ, murukue ne yaa, komayagafakma ne kɛnɛ, dungurɛ ne mɔɔ, sara ne winni, durukma ne fanɛdia mɔɔ. 6 Wiin te ta yɔnmabe ɔɔn na yaga mɛ ye na ga, wɔnna te dangamu.» 7 Zan ta kalanɔmanɛ mane ti yuru hɔn, Yezu ɔɔn dutigɛ ne Zan ta da yira zamɛ ma ne kwa: «Wɔnnɔ ka yaa ɔɔn sege kibɛkolo hɔn? Pangan wiin sɔgɔlo yingini ra? Awo. 8 Awale wɔnnɔ ka yaa ɔɔn sege, zogafɔrefɔrete ra? Nka zogafɔrefɔrekma tangan fanganmɛ ta kɔan hɔn. 9 A ɔɔn ma wɔnnɔ ka yaa ɔɔn sege? Wuro ta daberebɛta boo ra? Tian na, ma ye yira ka ma d’a fan yi daberebɛta ma. 10 Wiin te ta da ɔɔn sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn ɔn da, ye bo ma n’a fanɛta fanɛ be zin a yaa bia sogo tɛtɛrɛ be zin. A wɔnna te. 11 Tian na ma ye yira ka da ma ya nɔmanɛ yɔ, sɔɔn sii tiye wiin ɔɔn fan yi batizeta Zan ma ga. Nka hali kɔ wɔn, Wuro ta kolo hɔn slalo yi fan yi a ma. 12 N’a bii batizeta Zan ta sin hɔn ɔn naa n’a kwɛ sma ma, dasigesige ɔɔn tɛ Wuro ta kolo hɔn. Dasigetɛsma ɔɔn n’a kia dɛn na. 13 Wuro ta daberebɛre pepe kɔ Moyizi ta Tɛn na sɛbɛ mane Wuro ta fanɛ ɔɔn yira fɔn naa wiri Zan ma. 14 Ka ɔɔn ne kia n’e yɔnnɔ tɔɔ ɔn da wiin Eli ɔɔn daga naa, a awe Zan. 15 Tra ti wiin te ta, a mɔɔ. 16 Wɔnnɔ ma na bɔ dogore bɛ kayanbɛ kɔ ɔɔn? Ye ti wɔkara wiinye nimisala ɔɔn tangan wisogo hɔn ne sɔn ye nɛmɛ ma ne kwa 17 ye mɛ́ tola pɛn ka ma, ka ma nimi ga, ɔn sakɔn wiri ka ma, ka ma mɔgɔ ga. 18 Zan naa, a mane zɔn ga, mane duvɛn mɛnɛ ga. Ka ɔɔn da, ye zini ɔɔn ti kɔ lege. 19 Sɔɔn Nɔ naa, ne zɔn ne mɛnɛ. Ka da mɛ, ye wɔn korokun ne mɛnɛyinginta. Y’a lanpotɔre kɔ kakiɛtɛre maa. Nka datɔ ta tɛda baraka hɔn a dɛ́gɛ tɔɔ fa na tele yi.» 20 Bo wɔn ɔɔn tɛ Yezu ɔɔn mane kabakoda na yaan ye ta wiinye kire hɔn, a ɔɔn dutigɛ n’eyɛ kma zarake bare ye man’e zugo katra ga 21 ɔn da: «Gwale sa be ma Korazinkuru. Gwale sa be ma Bɛtesayidakuru. Bare wiinye kabakoda ɔɔn tɛ ki hɔn, wɔnwɔ nɛmɛ m’a tɛ Tire kɔ Sidɔn kire hɔn, yeyɛ kma mane na ye zugo katra wɔn siɛ dɛrɛ ɔn ninabanzoga ka ne sian yibe ma. 22 Wɔn ye na ma ye yira ka ma da kitikɔ ma Tire kɔ Sidɔn ta da na fɔn ka ye. 23 Bi Kapɛrenawɔmukuru, be a giati ɔn da be na duro fɔn wuro hɔn ra? Awo rɛ, be na yaa fɔn wara. Bare wiinye kabakoda ɔɔn tɛ be brɛ, wɔnwɔ nɛmɛ m’a tɛ Sodɔmu, wɔnna kuru we mane na ne tiye sma yɛ. 24 Wɔn ye na ma ye yira ka ma da kitikɔ ma Sodɔmu ta da na fɔn be ye.» 25 Wɔnna sangan ma Yezu mane bɛreda bii ɔn da: «Ma baraka yira be ma, ne Tɔn wurokɔn kɔ lagakɔn na te, bare be bɔ da bɛ dɔɔn datɔre kɔ kakirikma na ɔn n’e dɔrɔ nimisala ma. 26 Tian na ne Tɔn, yee be ye ta bia woramadiabe do ma. 27 Mɛ Tɔn da pepe ka ne sra hɔn. Sɔɔn tiye wiin ɔɔn nɔ tɔɔ, a ma tɛ a tɔn ga. Sɔɔn mane tiye wiin ɔɔn Tɔn tɔɔ mɛ, a ma tɛ a nɔ ga, ɔnkɔ nɔ we dian n’a da yira wiin te ma mɛ. 28 Ki wiinye kma pepe ɔɔn bana k’a bie ta, ka naa ne brɛ, ma na makunabɛdo pere ka ma. 29 Ka n’a zu bii ɔn dian n’a kala na bare ne woroma dia fɔrɔna. Ka na siara gun ne brɛ. 30 Tian na n’a zu bidia, n’a bie mane tɛnɛ mɛ ga.»

12

1 Wɔnna sangan we ma, Tangantun boo kɔɔ ma, Yezu mane dɔɔ ne fɔnɔ bilekoro boo hɔn. Wɔn da ye tɛ, wu mane ti a ta kalanɔmanɛ na. Ye ɔɔn dutigɛ ne bɔɔ bilewɔan sɔɔ n’e tigitaga n’e nɔma. 2 Fariziyɛn naa wɔn za wiin sangan ma, ɔn da Yezu ma: «Bia kalanɔmanɛ sege rɛ. Ye ti wiin fa hɔn, kià Tɛn ha dian wɔn tɛ Tangantun kɔɔ ma ga.» 3 Yezu ɔɔn da ye ma: «Wu mane Davidi kɔ ye tikwɛre foga wiin sangan ma, a mane wiin fa ta, ka wɔn kala ga ra? 4 A mane kɔ Wuro ta kɔɔn hɔn. Wiinye buro ɔɔn mane pere Wuro ma, awe kɔ ye tikwɛre n’e zɔn. Kamasɔrɔ kià Tɛn yirado ma, sɔɔn sii daga wɔnwɔ zɔn ga, fɔn salakawɛre dama. 5 Ka ye kala n’e za Moyizi ta Tɛn hɔn mɛ ga ra, ye Tangantun kɔɔ pepe ma Wuro ta kɔɔn hɔn salakawɛre Tangantun yaga nka Wuro ha ye zarake ga. 6 Awale ma ye yira ka ma da fa ti bɛɛ ne fan yi Wuro ta kɔɔn ma. 7 Wiinye domada wɔ ɔɔn yira ɔn da, ye woromadiabe na ma kia, ma kia salaka na ga, ka ma ne wɔnwɔ kɔrɔ tɔɔ, wiinye sma bɛ ɔɔn kakiɛ ta ga, ka mane na n’e zarake ga. 8 Bare Sɔɔn Nɔ ɔɔn Tangantun wɔnnate.» 9 Yezu naa tuma wɛɛn ɔn yaa kɔ ye ta Kalakɔn hɔn. 10 Wɔn da ye tɛ srasiri boo mane ti yeyɛ. Wiinye kma ɔɔn mane tiye, ye mane dɛndɛnmada kia Yezu zarake na. Wɔn tɛ ye ɔɔn man’a toga ɔn d’a ma: «Sɔɔn daga pareta kɛnɛbɛ Tangantun kɔɔ ma ra?» 11 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka na wee yi ɔɔn tiye, a ma gwa tala dama ɔɔn ti a ta, wɔnna gwa we bɛrɛ wuru hɔn Tangantun kɔɔ ma, a ma yaa n’a wa yeyɛ ga? 12 Awale sɔɔn fɔn kɔ gwa ga ra? Wɔn ye na dafɔre na tɛsogo tiye Tangantun kɔɔ ma.» 13 Wɔn tɛ suu a ɔɔn da sɔɔn we ma, y’a ye soro sana. Sɔɔn we n’a sana, a ɔɔn bere tɛ wɔkara bo tala ne fɔrɔ. 14 Fariziyɛn naa sa suu ɔn yaa ye nɛmɛ kwɛ wiin fa to ye bɔɔ dɛndɛnmada gun n’a yɛɛ. 15 Yezu naa n’e mɔɔ wiin sangan ma, ɔn sa ye wa yeyɛ. Sma na yaan ye mane dɔɔ a ma. A n’e pepe kɛnɛbɛ. 16 A man’a yira n’a sigebɛ ye ma, ye ye ka da y’e yira sɔɔn ma ga, 17 wiin fa to Wuro ta daberebɛta Izayi mane wiin fa yira, wɔn do paga. A mane da: 18 «Bo mia baratɛta, ma wiin dɛ́gɛ. N’a moronanɔ, wiin da ɔn dia ne ma fɔrɔna. Ma na n’a Ni ka a hɔn. A na n’a tian yira sii wɔ ma. 19 A na dakwiɛ kɔ sɔɔn sii ga ɔn mane na sɔngɔ mɛ ga. Sɔɔn mane na n’a sɔngɔkɔn mɔɔ wisogo hɔn ga. 20 Wiin wɛlo ɔɔn kwiɛ, a na wɔn yɔɔ ga. Wiin fintina ɔɔn tɛ dibe na, a mane na wɔn piu n’a dibe mɛ ga fɔn yaa kayan tian ta gun ma kɔ sebe. 21 Awe ma sii pepe na ne yɔn.» 22 Bo wɛɛn ye mane figɛ naa Yezu brɛ kɔ bobo ne fuu boo. Ziniyɔ boo ɔɔn mane ti kɔ lege. Yezu ɔɔn n’a kɛnɛbɛ, a ne bɛre ne sege ne zɛ. 23 Zamɛ pepe mane kaba ne kwa: «Bo sɔɔn be Davidi timite ga ra?» 24 Nka Fariziyɛn naa wɔn mɔɔ wiin sangan ma, ɔn da: «Bo sɔɔn be ziniyaga laga n’e wa sma hɔn zini wɔnnate Bɛlezebule ɔɔn dama baraka hɔn.» 25 Yezu naa n’e ta giatɛ tɔɔ, ɔn da ye ma: «Wiin giamana pepe ɔɔn sodini ɔn tuma ye nɛmɛ na, a na yaga. Wiinye kirekma pepe wɛlɛ wiinye kɔnkma pepe ɔɔn tuma ye nɛmɛ na, ye na wɛ. 26 Sitanɛ ɔɔn tuma ne Sitanɛ laga, a ɔɔn sodini ɔn tuma ye yɛrɛ na, nɛ a ta giamana sbɛ ne fɔrɔ yɛ? 27 Ka ɔɔn da, ye zini wɔnnate Bɛlezebule baraka hɔn mɛ zini laga, kɔ te baraka hɔn k’a kma n’e laga? Yewɔ yɛrɛ n’a dɔrɔ da tian ti ka ta ga. 28 Nka a ɔɔn ma Wuro ta baraka hɔn mɛ zini laga, wɔn kɔrɔ Wuro ta kolo wiri ka ma. 29 Wɛlɛ yɛ mɛ, nɛ na sɔɔn sbɛ ne kɔ sɔɔn na kɛnɛ yi ta kɔɔn hɔn, ɔn n’a soro hɔn frɛ kimi ɔn ma pia n’a pɛrɛ dɛn ga? Wɔn timi a ɔɔn sbɛ n’a ta frɛ kimi. 30 Wiin te ɔɔn mane ti kɔ mɛ ga, wɔnna te mɛ zugu. Wiin te ɔɔn mane mɛ diɛma kwɛ na ga, wɔnna te yaga ta. 31 Wɔn ye na ma ye yira ka ma da sma wiinye kakiɛ kɔ wiinye bɛredayaga pepe yira, Wuro na wɔn pepe yafa ye ma. Nka wiin te ɔɔn Wuro ta Ni togo yaga, wɔnna te ha na yafa gun ga. 32 Wiin te ɔɔn bɛredayaga yira Sɔɔn Nɔ ta da na, a na yafa gun ye na. Nka wiin te ɔɔn bɛredayaga yira Wuro ta Ni ta da na, wɔn na yafa gun ye na bɛɛ diniyan hɔn ga ɔn mane na yafa gun ye na sɛn mɛ ga. 33 Wiin sɔ ɔɔn ne fɔrɔ, wɔn nɔmanɛ na ne dia mɛ. Wiin ɔɔn mane fɔrɔ ga, yee wɔn nɔmanɛ na ne saga yɛ. Sɔnɔ ma y’a na sɔ dɛ́gɛ tɔɔ yo. 34 Ki kɔtɔrɔsi, nɛ na ki sbɛ ne dafɔre yira bare ka smayaga yo. Bare wiin fa ɔɔn ti sɔɔn kɔrɔ hɔn, wɔn ɔɔn sa a do hɔn. 35 Bɛredafɔre ɔɔn sa sɔnfɔrɔ do hɔn. Bɛredayaga ne sa sɔnyɔ do hɔn mɛ. 36 Awale ma ye yira ka ma da kitikɔ ma, sma wiinye vunada pepe yira, wɔnwɔ na ye na n’e toga. 37 Bare bia bɛreda ɔɔn na be ta sɔntele na, bia bɛreda ɔɔn na be ka zarake hɔn.» 38 Wɔn tɛ Tɛn na kma bɔɔ kɔ Fariziyɛn bɔɔ ɔɔn mane da Yezu ma: «Mɛ́ na te, mɛ́ kia be bɔɔ kabakoda ta, mɛ́ ye za.» 39 Yezu ɔɔn da ye ma: «Dogore na yaga ye n’e na telebareya yi ti ne kabakoda kia. Nka kabakoda tala boo na dɔre ye ma ga, a ma tɛ Wuro ta daberebɛta Zonase ye ga. 40 Bare Zonase mane yin saa ta zɛnɔgwaga tulu hɔn wiin nɛ, yee Sɔɔn Nɔ na yin saa ta lɔ hɔn yɛ mɛ. 41 Kitikɔ ma, Ninivukma na tuma taa bɔ dogore bɛ na ɔn n’e zarake. Bare Zonase mane Wuro ta fanɛ yira ye ma, ye ɔɔn ye zugo katra. Awale sɔɔn ti bɛɛ ɔɔn ne fan yi Zonase ma. 42 Kiti kɔɔ ma, saan hɔn piri ma fanganmaya na tuma bɔ dogore bɛ na n’e zarake. Bare a mane tuma fɔn diniyan tege na ɔn naa mɔɔ Salomɔn ta datɔbere na. Awale Salomɔn na fan yi ɔɔn ti bɛɛ. 43 Ziniyɔ tɛ sa sɔɔn hɔn ɔn yaa ne yara bɔɔ wolayaga hɔn wiin fa to a makunabɛdo gun. Nka a ɔɔn ma gun ga, 44 wɔnna sangan ma a tɛ da, ye ye sa wiin kɔɔn we hɔn, ye ye na bere yaa wɛɛn yɛ. A tɛ bere da ye naa wiri, a n’a za da foyi ti wɔnna kɔɔn we hɔn ga, a ne kìni ne tɛtɛrɛfɔrɔ. 45 Wɔnna sangan ma a yaa zini kopra za ye foga n’e kwɛ ye ma wiinye ɔɔn yaga yi awe yɛrɛ ma. Ye naa kɔ wɔnna kɔɔn we hɔn ɔn tangan yeyɛ. Wɔnna sɔɔn we ta da na yaga yi wɔnna sangan ma ɔn yalo a na gwere yi ma. Yee bɔ dogoreyaga bɛ ta da na tɛ mɛ.» 46 Yezu mane ti bɛreda hɔn kɔ zamɛ, a sie kɔ a na plala ɔɔn naa taa sire. Ye mane kia bɛre a ta. 47 Sɔɔn boo ɔɔn d’a ma: «Bo be sie kɔ be na plala ti sire, ne kia bɛre be ta.» 48 Yezu ɔɔn d’a ma: «Kɔ te ɔɔn mɛ sie? Kɔ kma ɔɔn ne na plala?» 49 Wɔn timi a y’a kalanɔmanɛ luru n’e dɔrɔdɔrɔ ɔn da: «Bo mɛ sie kɔ ne na plala. 50 Mɛ Tɔn wiin ti wuro hɔn, wiin te pepe ɔɔn wɔn dungo ta, wɔnna te ɔɔn mɛ na plalo ne n’a ligeya ne ne sie.»

13

1 Wɔnna kɔɔ we ma Yezu mane sa ɔn yaa tangan zu do ma. 2 Zamɛ na yaan ye mane naa kwɛ a brɛ fɔn a ɔɔn kɔ tangan koro boo hɔn. Zamɛ wɔ pepe mane taa zu do ma. 3 A mane da na yaan ye yira ye ma dakala hɔn, ɔn da: «Tugota boo mane sa tugo na. 4 A mane ti tugofrɛ drɛ hɔn, tugofrɛnɔmanɛ bɔɔ ɔɔn bɛrɛ sogo do ma, yala ɔɔn naa wɔnwɔ pepe bra. 5 Bɔɔ mane bɛrɛ mege ma, vere na yaan yi ti wiin wɛɛn ga. Ye naa faga sale bare vere na yaan yi ha mane ti yeyɛ ga. 6 Bo sin naa toba wiin sangan ma, ye ɔɔn kwiɛ bare ye sile ha mane kɔ dɛrɛ ga. 7 Bɔɔ mane bɛrɛ kilɛ hɔn. Kile ɔɔn pra wɔnwɔ tu. 8 Bɔɔ mane bɛrɛ lagafɔrɔ ma ɔn nɔmanɛ vɔrɔ. Bɔɔ ye zɔlo (100) bɔɔ ye kesaa bɔɔ ye kiofun. 9 Tra ne ti wiin te ta, wɔn mɔɔ.» 10 Yezu ta kalanɔmanɛ ye dɔbɛ a na ɔn d’a ma: «Wɔnnɔ na be bɛre ye ta dakala hɔn?» 11 Yezu ɔɔn da ye ma: «Bare Wuro ta kolo hɔn bunu na tɔɔ pere ki ma. Nka a pere bɔ sma bɛ ma ga. 12 Bare fa ti wiin te ta, boo na pere kwɛ wɔnna te yi ma a yaan ye gun. Nka foyi ti wiin te ta ga, hali wiin zɔgɔ yɛrɛ ɔɔn ti a ta, wɔn na tɔɔ a ta. 13 Bo wɔn ɔɔn tɛ ma ɔɔn ne bɛre ye ta dakala hɔn. Bare ye sege ɔn mane zɛ ga, ne mɔɔ ɔn mane foyi kɔrɔ tɔɔ ga. 14 Wuro ta daberebɛta Izayi wiin fa yira ye ye na, wɔn do na paga. A mane da, ye ka na ne mɔɔ fɔrɔna nka ka ha na ne foyi kɔrɔ tɔɔ ga. Ye ka yinna na ne sɛlɛ fɔrɔna nka ka na ne foyi za ga. 15 Ye bare bɔ sma bɛ tɛ tramakwiɛsma na, ye ye damɔ ga. Ye ye ye yinna pin wiin fa to ye ka ne zɛ ga, ɔn ka ne mɔɔ ga, ɔn ka ne da kɔrɔ tɔɔ ga ɔn ka naa ye zugo katra ga ye naa makare ye ma ga. 16 Nka a ma ki han, ki dangamu bare ka sege ne zɛ, ka tra ne mɔɔ. 17 Tian na ma ye yira ka ma da ka wiin fa za, Wuro ta daberebɛre na yaan ye kɔ smatele na yaan ye man’a kia zɛ na nka y’a za ga. Ka wiin fa mɔɔ, ye mane wɔn kia mɔɔ na nka y’a mɔɔ ga. 18 A ma ki han, ka mɔɔ tugota ta da na dakalo kɔrɔ na. 19 Wiinye kma ɔɔn Wuro ta kolo na bɛreda mɔɔ, ma n’e kɔrɔ tɔɔ ga, wɔnwɔ tɛ sogo do nɛmɛ na, tugofrɛnɔmanɛ bɛrɛ wiin wɛɛn. Zuga naa wɔnna bɛreda wɔ wa a kakiri hɔn. 20 Bɔɔ sma tɛ wɔkara mege na lɔ, tugofrɛnɔmanɛ mane bɛrɛ wiin wɛɛn. Ye wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ, n’e foga sale kɔ nihɔndiaro. 21 Nka sile ti ye ta ga. Ye faga, zɔgɔta yee dama. Yannɛ ɔɔn n’e gun Wuro domada ye na wiin sangan ma, ye ta yɔnmabe pepe yaga. 22 Bɔɔ sma tɛ wɔkara kile na lɔ. Wɔnwɔ wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ nka diniyan hɔn da na ninabannɔ kɔ a na naforoda na sɔnfirebɛ ye naa pin ye ma. Ye vɔrɔ ga. 23 Nka bɔɔ sma tɛ wɔkara lagafɔrɔ. Wɔnwɔ wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ n’e kɔrɔ tɔɔ. Ye nɔmanɛ vɔrɔ, bɔɔ ye zɔlo (100) bɔɔ ye kesaa bɔɔ ye kiofun.» 24 Yezu mane boo dakalo yira ye ma yɛ mɛ ɔn da: «Wuro ta kolo hɔn da ti wɔkara sɔɔn boo ɔɔn mane yaa tugofrɛfɔre tugo y’a lɔ hɔn. 25 Wuru hɔn, sma ne ti yin hɔn, a zugu ɔɔn naa sɔkobayɔ tugo a ta tugofrɛ hɔn ɔn bere yaa. 26 Tugofrɛ wɔ naa faga ɔn pra ɔn dutigɛ ne sɛlɛ wiin sangan ma, sɔkobayɔ we ne ti ye hɔn mɛ. 27 Sɔɔn we ta baratɛre ɔɔn naa d’a ma, ye mɛ́ na te, y’a tugofrɛ na fɔre ye a mane ɔɔn tugo y’a lɔ hɔn mɔ ga ra? Ye wee piri ma bo sɔkobayɔ tuma? 28 A ɔɔn da ye ma, ye zugu ɔɔn n’e ta. Baratɛre wɔ ɔɔn d’a ma, y’a kia ye yaa sɔkobayɔ we vigi ra? 29 A da ye ma, ye Awo. Ye ye ɔɔn da y’a vigi, ye ye na tugofrɛ wɔ na bɔɔ kwɛ ne vigi. 30 Ye y’e pepe pla kwɛ n’e to fɔn tugofrɛ wɔ kiɛnsangan wiri. Ye wɔnna sangan ma ye na yira ye ma, ye ye pia sɔkobayɔ we kwɛ n’a wunna dɛn. Ye wɔn timi ye ɔɔn sbɛ bile we ka y’a molo hɔn.» 31 Yezu mane bere boo dakalo yira ye ma yɛ mɛ ɔn da: «Wuro ta kolo sa mutaradenɔ ta. Sɔɔn boo n’a bii n’a tugo y’a lɔ hɔn. 32 A dɛgɛ yi tugofrɛsɛrɛ pepe nɔmanɛ ma. Nka a naa pra, ne yire yi tugofrɛsɛrɛ pepe ma. A tuma yire ɔn tɛ sɔgwaga na, yala ne y’a siɛn tɔgɔ a kala ma.» 33 Yezu mane boo dakalo yira ye ma yɛ mɛ ɔn da: «Wuro ta kolo hɔn da sa kwindie ta. Ya boo n’e bii n’e ka frɛyirabɛfa yinna saa na fɔgɔ hɔn fɔn ye pepe ɔɔn koo.» 34 Yezu wɔnna da wɔ pepe yira zamɛ ma dakala hɔn. A ha mane foyi yira ye ma yee, a ma tɛ dakala hɔn ga, 35 wiin fa to Wuro ta daberebɛta mane wiin fa yira ɔn da ye dakala hɔn ma na ne bɛre ye ta, wiinye da ɔɔn mane dɔɔn sma ma n’a bii diniyan dutigɛsangan ma, ma na wɔnwɔ yira ye ma. Wɔn do paga. 36 Yezu naa zamɛ to ɔn bere naa kɔɔn hɔn, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na ɔn d’a ma: «Wiin sɔkobayɔ ɔɔn tugo lɔ hɔn, wɔnna dakala kɔrɔ yira ke ma.» 37 A ɔɔn da ye ma: «Wiin te ɔɔn tugofrɛfɔre tugo, wɔn Sɔɔn Nɔ. 38 Lɔ we wɔn diniyan. Tugofrɛfɔre wɔ wɔn Wuro ta kolo hɔn kɔsma. Sɔkobayɔ we wɔn zugu ta kma. 39 Zugu wiin ɔɔn naa wɔnna sɔkobayɔ we tugo, wɔn Sitanɛ. Tugofrɛkiɛnsangan wɔn diniyanwɛsangan ma. Tugofrɛkiɛnsma wɔn mɛlɛkɛ. 40 Ye sɔkobayɔ kwɛ nɛmɛ ma ɔn togo k’a ma n’a wɔnna wiin nɛ, yee ye na tɛ diniyanwɛsangan ma mɛ. 41 Sɔɔn Nɔ na y’a mɛlɛkɛ fanɛ ye naa kakiɛtɛsma kɔ dayagatɛsma foga n’e wa y’a kolo hɔn. 42 A na n’e pepe dra dun na togo hɔn, mogo kɔ yinniwin na ne ti wiin wɛɛn. 43 Nka wiinye kma ɔɔn mɔɔ Wuro ta, wɔnwɔ na kini wɔkara sin ye Tɔn ta kolo hɔn. Tra ɔɔn ne ti wiin te ta, wɔn mɔɔ. 44 Wuro ta kolo sa naforo ta, sɔɔn wiin bii n’a dɔɔn y’a lɔ hɔn. Sɔɔn za naa wɔnna naforo we za ɔn ye bere n’a dɔɔn lɔ we hɔn yɛ. A nihɔn na dia yi fɔrɔna yaa ye sra hɔn frɛ pepe zabire ɔn yaa wɔnna lɔ we tɛrɛ. 45 Wuro ta kolo ti wɔkara sɔɔn wiinye dɛnɔma na fɔrɔ ye kia wiin fa to a ye zabire. 46 A ɔɔn bɔɔ dɛnɔma na tereba ye za wiin sangan ma, a yaa ye sra hɔn frɛ pepe zabire ɔn wɔnna dɛnɔma wɔ tɛrɛ. 47 Wuro ta kolo hɔn da ti wɔkara zɔ ye wiin dra zu hɔn. A zɛ sii pepe ɔɔn foga. 48 A ɔɔn paga wiin sangan ma, nɔsma n’a suru n’a sabɛ. Wɔn timi ye tangan zɛ wɔ na fɔrɔfɔrɔ ye dɛ́gɛ ne ka y’a dodoge hɔn. Wiinye ɔɔn wɔɔ, ye wɔnwɔ dra zu hɔn yɛ. 49 Yee ye na tɛ diniyanwɛsangan ma mɛ. Mɛlɛkɛ na naa smayaga dɛ́gɛ n’e wa smafɔre hɔn, 50 ɔn smayaga dra dun na togo hɔn, mogo kɔ yinniwin na ne ti wiin wɛɛn.» 51 Yezu man’e toga ɔn da: «Ka wɔn pepe mɔɔ n’e kìni ra?» Ye ɔɔn da ɔɔn. 52 A ɔɔn da ye ma: « Tɛn na kma na wiin pepe ɔɔn Wuro ta kolo hɔn da kala, yee a ti mɛ. A tɛ wɔkara kɔnte wiin ɔɔn naforowun kɔ naforobiri wa y’a frɛ hɔn.» 53 Bo Yezu naa wɔnna dakala wɔ yira n’e wɛ wiin sangan ma, ɔn yaa ye wa yeyɛ. 54 A mane bere yaa y’a kuru hɔn, ne sma kala ye ta Kalakɔan hɔn fɔn sma pepe ne kaba fɔrɔna ne kwa: «Wee piri ma a bo datɔ kɔ bo kabakodatɛ be gun? 55 A sɔsɛta we nɔ ga ra? A awe sie togo ye ɔɔn wiri Mari mɔ ga ra, bo ma a na plala Zake kɔ Zozɛfu kɔ Simɔn ɔnkɔ Zude? 56 A ta ligeyàra pepe ti kɔ ke nɛmɛ bɛɛ ga ra? Wee a bo sebe be pepe gun?» 57 Wɔn tɛ ye ɔɔn ma mane yɔn Yezu ma ga. Yezu ɔɔn da ye ma: «Wuro ta daberebɛta yirebe gun bii pepe hɔn nka a yɛrɛ ta kuru hɔn kɔ y’a kɔnkma yɔɔ, dɛgɛbe a ɔɔn gun.» 58 A ha mane kabakoda na yaan ye ta yeyɛ ga bare ye ha mane yɔn a ma ga.

14

1 Wɔnna sangan ma Galilegiamana na fanganma Herode mane Yezu ta da mɔɔ 2 ɔn da y’a baratɛre ma, y’a batizeta Zan ɔɔn winni sa sara yɔ, ye bo wɔn ɔɔn tɛ a ɔɔn ne sbɛ ne kabakoda ta. 3 Herode mane tɛ ye ɔɔn Zan foga n’a pɛrɛ kɔ zɔgɔre n’a ka kaso hɔn ye plalo Filipu ta ya Herodiyade ɔɔn ye na. 4 Bare Zan mane da awe Herode ma, y’a daga n’a yɔn ga. 5 Herode mane kia Zan yɛɛ nka a mane kwan zamɛ na. Bare wɔnwɔ pepe mane tɔɔ da Zan Wuro ta daberebɛta. 6 Bo Herode ta vɔrɔkɔ na fɛti naa wiri, Herodiyade ta nɛmɛdalo ne nimi sma zin hɔn fɔn a da ɔɔn dia Herode ma, 7 a ɔɔn ye do sɔɔ a ma ɔn da, y’a ɔɔn wiin fa pepe mɛ ye ta, ye ye na n’a pere a ma. 8 A sie mane wiin fa yira a ma, a ɔɔn yaa wɔn yira Herode ma ɔn da: «Batizeta Zan wɔɔn ka tasa hɔn n’a pere ne ma.» 9 Fanganma nina mane ban nka a ta tɛ ɔɔn ye do sɔɔ n’a wɛ a ma ye zɔnkwɛre yɔnnɔ na, a ɔɔn da, ye y’a pere a ma. 10 A ɔɔn fanɛ yaa Zan wɔɔn sɔɔ kaso hɔn. 11 Ye mane yaa wɔɔn we sɔɔ n’a dɛ tasa ma ɔn naa n’a pere dalo we ma, a ɔɔn yaa n’a pere ye sie ma. 12 Zan ta kalanɔmanɛ ɔɔn naa a na soro bii ɔn yaa n’a sitra. Wɔn timi ye ɔɔn yaa n’e yira Yezu ma. 13 Yezu naa wɔnna bɛreda mɔɔ wiin sangan ma, ɔn kɔ koro hɔn ɔn yaa boo piri ma ye sana, wiin wɛɛn ɔɔn mane tɛ kibɛkolo na. Nka zamɛ naa n’e yɔnnɔ tɔɔ wiin sangan ma, ɔn tuma y’a kire hɔn ye kaɛn ma ɔn dɔɔ a ma. 14 Yezu naa da ye sa koro hɔn wiin sangan ma, ɔn zamɛ na yaan ye za, ye na makare ɔɔn n’a foga, a n’e ta parere kɛnɛbɛ. 15 Lii naa ba wiin sangan ma, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na ɔn d’a ma: «Sin tini, foyi mane ti bɛɛ mɛ ga. Zamɛ to ye yaa kire hɔn, ɔn yaa zɔnfrɛ tɛrɛ.» 16 Nka Yezu ɔɔn da ye ma: «Ye daga yaa ga. Ki yɛrɛ zɔnfa pere ye ma.» 17 Ye ɔɔn d’a ma: «Foyi ti mɛ́ ta ga, a ma tɛ buro nɔma koo kɔ zɛ nɔma pla dama ga.» 18 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka naa kɔ lɔgɔ.» 19 A ɔɔn da zamɛ wɔ ma, ye ye tangan sɔgɔ ma. Wɔn timi a buro nɔma koo wɔ kɔ zɛ nɔma pla wɔ bii ɔn ye yinna duro wuro hɔn, ɔn baraka yira Wuro ma. Wɔn timi a ɔɔn n’e yɔyɔ n’e pere y’a kalanɔmanɛ ma, wɔnwɔ ɔɔn n’e dini zamɛ ma. 20 Ye pepe mane zɔn ɔn yingin. Sɛrɛ wiinye ɔɔn mane wɔɔ, ye ɔɔn kotala nɔma funpla paga kɔ wɔnwɔ. 21 Wiinye kma ɔɔn mane zɔn, wɔnwɔ mane sma sana koo (5,000) wa, yàra kɔ nimisala nii mane ti ga. 22 Wɔnna nɔɔ hɔn Yezu n’a sigebɛ y’a kalanɔmanɛ ma, ye ye kɔ koro hɔn ɔn sige ye zin ne yaa bo kwiri ma sanɛ ye ne zamɛ bigebɛ. 23 Zamɛ naa yaa wɛ wiin sangan ma, a ɔɔn ba tolalo boo ma ye sana ɔn yaa Wuro mɛ. Wuru mane ba n’a gun yeyɛ a sɔnnala. 24 Koro mane kɔ dɛrɛ wɛ ɔn yaa wiri yɛngɛnzu hɔn. Koro we ha mane yaa ne gun salesale ga bare pangan mane wirɛ n’e tɛn. 25 Kɔkiɛdo ma, Yezu ɔɔn ba zu ma ne yaa ne naa y’a kalanɔmanɛ wɔ brɛ. 26 Ye naa n’a za, a ne yaa zu ma wiin sangan ma, kuun ɔɔn n’e foga ye ne kwa, y’a sɔɔn yɔɔ. Kuun man’e ta ye ne sɔngɔ fɔrɔna. 27 Nka Yezu ɔɔn da ye ma wɔnna nɔɔ hɔn: «Ka ka wora sige. Ka ka kwan ga.» 28 Piyɛre ɔɔn d’a ma: «Matigi, a ɔɔn ma bi, tɛ ma sbɛ yaa zu ma, mɛ ɔɔn naa be brɛ.» 29 Yezu ɔɔn d’a naa. Piyɛre ɔɔn sa koro hɔn ne yaa zu ma ne Yezu tɛn. 30 Nka a naa pangan wirɛnɔn na kayan ta, ɔn kwan ɔn dutigɛ ne mige zu hɔn. Wɔnna sangan ma a sɔngɔ ɔn da: «Matigi tɛ́ ne ma.» 31 Wɔnna nɔɔ hɔn Yezu ɔɔn ye soro sɔrɔ n’a foga ɔn d’a ma: «Wɔnnɔ na be sigi? Bia yɔnmabe dɛgɛ rɛ.» 32 Ye pepe sma pla naa kwɛ ba tangan koro hɔn, pangan wɔ ɔɔn taa. 33 Wiinye kalanɔmanɛ ɔɔn mane ti koro hɔn, wɔnwɔ ɔɔn yoloko Yezu wee ɔn d’a ma: «Be Wuro nɔ tian na.» 34 Ye naa zu kwire ɔn yaa wiri Zenezarɛtigiamana hɔn, 35 wɛɛn kma ɔɔn Yezu dɛ́gɛ tɔɔ ɔn fanɛ yaa yira yeyɛ wola pepe hɔn, ye ɔɔn naa a brɛ kɔ parere pepe. 36 Ye man’a mɛ, y’a tɛ ye le a ta zogo danɔ ɔɔn dama ma yee. Wiinye kma ɔɔn mane le a ma mɛ, wɔnwɔ pepe mane kɛnɛ.

15

1 Bo Fariziyɛn bɔɔ kɔ Tɛn na kma bɔɔ mane tuma Zeruzalɛmu ɔn naa Yezu gun ɔn n’a toga da: 2 «Wɔnnɔ na bia kalanɔmanɛ ha gwerekma ta landa ta ga? Ye zɔn, ye sra mane wɛ ga.» 3 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ki mɛ, wɔnnɔ na ki tɔrɔ k’a landa ma ne Wuro ta Tɛn yaga? 4 Tamara Wuro da, ye be be tɔn kɔ be sie yirebɛ wa. Ye wiin te ɔɔn bɛredayaga yira ye tɔn kɔ ye sie ma, ye wɔnna te daga yɛɛ wa. 5 Nka ki da, ye wiin te ɔɔn da ye tɔn wɛlɛ ye sie ma, ye ye mane daga wiin diɛma ta a ma, ye ye wɔn pere n’a wɛ Wuro ma, 6 ye wɔnna te daga ye tɔn diɛma titiri ga. Yee ka Wuro domada yaga k’a landa do ma. 7 Daplabɛresma, Wuro ta daberebɛta Izayi wiin fa yira ka ye na wɔn debe kayan. 8 A da, ye Wuro da, ye bo sii mɛ yirebɛ kɔ ye do yee dama. Nka ye ta giatɛ brɛ dɛrɛ fɔnɔ mɛ na. 9 Ye ye wiin yirebe ta mɛ ma, ye wɔn pepe zana. Ye bare ye sma kala kɔ wiinye tɛn, ye wɔnwɔ pepe sma ta yira ye.» 10 Wɔn timi Yezu ɔɔn zamɛ wiri ɔn da ye ma: «Ka bɔ da bɛ mɔɔ n’e kɔrɔ tɔɔ. 11 Wiin fa ɔɔn kɔ sɔɔn do hɔn, a wɔn ɔɔn sɔɔn yanganmu ga. Nka wiin fa ɔɔn sa sɔɔn do hɔn, wɔn ɔɔn sɔɔn yanganmu.» 12 Wɔn tɛ a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ ɔn d’a ma: «Be tɔɔ da Fariziyɛn bɔ bɛreda bɛ mɔɔ wiin sangan ma ye n’e nina ban ra?» 13 Yezu ɔɔn da ye ma: «Mɛ Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, wɔn ha wiin fa daga ga, wɔn na vigi drɛ. 14 Ka ye za n’e to yɛ. Ye fue wiinye ɔɔn fue suru. Fuu ɔɔn sige boo fuu zin n’a suru, ye pepe sma pla na kwɛ yaa bɛrɛ wuru hɔn.» 15 Piyɛre ɔɔn bɛreda bii ɔn d’a ma: «Wɔnna dakalo we kɔrɔ yira ke ma.» 16 Yezu ɔɔn da: «Hali naa n’a kwɛ sma ma, ka ha da kɔrɔ tɔɔ dɛn yɛ ga? 17 Ka tɔɔ da wiin fa pepe ɔɔn kɔ sɔɔn do hɔn, wɔn zii a tulu hɔn, wɔn timi a yaa wɔn kwalamasa ga ra? 18 Nka wiin fa ɔɔn sa do hɔn, kɔrɔ hɔn wɔn sa. Wɔn ɔɔn sɔɔn yanganmu. 19 Wiin fa ɔɔn sa sɔɔn kɔrɔ hɔn, wɔn giatiyaga kɔ sɔnyɛ kɔ vunadatɛ kɔ dakurotɛ kɔ panɔbe kɔ siɛrɛyagabe kɔ vini. 20 Wɔnna da wɔ ɔɔn sɔɔn yanganmu. Wɔn ma tɛ ga, ɔn ma be sra waa ga ɔn zɔn, wɔn sbɛ ne sɔɔn yanganmu ga.» 21 Yezu naa tuma wɛɛn ɔn yaa Tire kɔ Sidɔngiamana na wola hɔn. 22 Kananya boo mane tangan yeyɛ ɔn naa ne sɔngɔ ne kwa Yezu ma: «Davidi timite mɛ na te, makare ne ma. Ziniyɔ boo ti kɔ n’a nɛmɛdalo n’a yannɛ fɔrɔna.» 23 Yezu ma tra a ta ga, ma dian fa yira a ma ga. A ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na n’a mɛ y’a to a yaa bare a sɔngɔ ne dɔɔ ye timi. 24 Yezu ɔɔn da ye ma: «Wiinye gware ɔɔn fire Isirayɛlesi ta, wɔnwɔ ye na ma fanɛ.» 25 Nka ya we ɔɔn naa zii yoloko a wee ɔn d’a ma: «Tɛ́ ne ma mɛ na te.» 26 Yezu ɔɔn d’a ma: «Sɔɔn daga nimisala ta zɔnfa bii n’a dra gwegeli ma ga.» 27 Ya we ɔɔn da: «Wɔn tian, mɛ na te nka wiinye zɔnfrɛbɛgɛbɛgɛ ɔɔn bɛrɛ nimisala ta zɔndo hɔn, gwegeli tɛ ne wɔnwɔ tete yo.» 28 Wɔn tɛ Yezu ɔɔn d’a ma: «Ya, bia yɔnmabe yire. Be mako sa wiin fa hɔn, wɔn tɛ a tɛ be ma.» Wɔnna nɔɔ tala hɔn a nɔ ɔɔn kɛnɛ. 29 Yezu naa tuma wɛɛn ɔn yaa Galileparogwaga do ma. A mane ba yaa tangan tolo ma. 30 Zamɛ mane naa a brɛ yaan kɔ kilenale kɔ fue kɔ murukue kɔ boboe kɔ parere na yaan ye yɛ. Ye mane naa n’e tanganbɛ a zin hɔn, a n’e kɛnɛbɛ. 31 Boboe ta tɛ ɔɔn mane bɛre ne gun, murukue ne yaa ne gun, kilenale ne yaa ne tele, fue ne sege ne zɛ. Wɔn mane zamɛ kabakobɛ, ye ne Isirayɛle ta Wuro yirebɛ. 32 Yezu mane y’a kalanɔmanɛ wiri ɔn da ye ma: «Bɔ zamɛ bɛ na makare ti kɔ mɛ. Bare sma ɔɔn n’e yin saa ye ne ti kɔ ne nɛmɛ, zɔnfa mane ti ye ta ga. Mɛ ha kia n’e to ye bige wu na ga. Wɔn ma tɛ ga, ye sbɛ ne yaa bɛrɛ sogo ma.» 33 A ta kalanɔmanɛ ɔɔn d’a ma, ye wee ye na zɔnfa za n’a pere bɔɔ zamɛyan bɛ ma, ye zɔn ɔn yingin bo kibɛkolo be hɔn? 34 Yezu ɔɔn da ye ma: «Buro nɔma yɛrɛ ɔɔn ti ka ta?» Ye ɔɔn d’a ma, ye buro nɔma kopra kɔ zɛmɛngɛn damanɛ bɔɔ. 35 Yezu ɔɔn da zamɛ ma, ye ye zii tangan. 36 Wɔn timi a ɔɔn buro nɔma kopra wɔ kɔ zɛ nɔma damanɛ wɔ bii ɔn baraka yira Wuro ma n’e yɔyɔ n’e pere y’a kalanɔmanɛ ma, wɔnwɔ n’e dinidini zamɛ ma. 37 Ye pepe mane zɔn ɔn yingin. Zɔnfrɛsɛrɛ wiinye ɔɔn mane wɔɔ, ye ɔɔn wɔnwɔ kwɛ ye ɔɔn tɛ kotala yinna kopra. 38 Kamasɔrɔ wiinye kma ɔɔn mane zɔn, wɔnwɔ mane sma sana naa (4,000) yàra kɔ nimisala nii mane ti ga. 39 Yezu naa zamɛ yee n’e wɛ wiin sangan ma, ɔn kɔ koro hɔn, ɔn yaa Magadalagiamana hɔn.

16

1 Fariziyɛn kɔ Saduseyɛn man’e dɔbɛ Yezu na wiin fa to ye mɔɔ a do hɔn. Ye mane d’a ma, y’a bɔɔ kabakoda ta n’e dɔrɔ ye ma wiinye ɔɔn sa wuro hɔn. 2 Yezu ɔɔn da ye ma: «Sindobɛrɛsangan ka tɛ daba za pɛnɛ saan, ka da ye smawuru na dia. 3 Kɔɔ ɔɔn kiɛ, ka ɔɔn daba za ye ne pɛnɛ wɔkara ye na dungun, ka da ye sma kɔɔ na dia ga. Yee ka tɛ ne daba na kayan tɔɔ nka mane sbɛ ne wagati na kayan tɔɔ ga. 4 Ki wiinye ɔɔn kabakoda kia zɛ na, ka dogore na yaga ye n’e na telebareya ye. Ka na kabakoda za ga, a ma tɛ Wuro ta daberebɛta Zonase ye ga.» A man’e to taa wɛɛn yɛ ɔn yaa. 5 Kalanɔmanɛ na kwiresangan ma zu kwiri, ye mane sanfire ma buro bii ga. 6 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka ka yɛrɛ kɔrɔse Fariziyɛn kɔ Saduseyɛn ta kwindie na.» 7 Kalanɔmanɛ mane giati ne kwa, ye y’a tɛ ɔɔn ma buro bii ga, ye wɔn ɔɔn tɛ a ɔɔn da yee. 8 Nka Yezu naa n’e yɔnnɔ tɔɔ ɔn da ye ma: «K’a yɔnmabe debe ne dɛgɛ rɛ. Wɔnnɔ na ka giati ne kwa, ye k’a tɛ ɔn mane ti kɔ buro ga, ye wɔn ye na mɛ da yee? 9 Hali naa n’a kwɛ sma ma, ka ha da kɔrɔ tɔɔ dɛn ga kɛ? Mɛ wiinye buro nɔma koo yɔyɔ n’e dini sma sana koo (5,000) ma, ka mane wiinye kotalado paga kɔ ye sɛrɛ, ka kakiri ti kɔ wɔnwɔ titiri ga ra? 10 Buro nɔma kopra wɔ na ɔɔn yo, wiinye ɔɔn yɔyɔ dini sma sana naa (4,000) ma, ka kakiri ti kɔ wɔnwɔ sɛrɛ na kotalado mɛ ga rɛ? 11 Ma mane da ka ma wiin sangan ma, da ka ka yɛrɛ kɔrɔse Fariziyɛn kɔ Saduseyɛn ta kwindie na, nɛ ka tɛ ɔn ma tɔɔ da a buroda ma ɔɔn yira ka ma ga?» 12 Wɔnna sangan ma kalanɔmanɛ wɔ tɔɔ da a Fariziyɛn kɔ Saduseyɛn ta kwindie yɛrɛyɛrɛ na, a da ye ye yɛrɛ kɔrɔse ga nka ye sma kala kɔ wiinye da. 13 Ye naa yaa wiri Filipu ta kuru hɔn Sezare, Yezu ɔɔn y’a kalanɔmanɛ toga ɔn da: «Sma yirado ma, Sɔɔn Nɔ wɔn kɔ te?» 14 Ye ɔɔn d’a ma: «Bɔɔ da, ye be batizeta Zan, bɔɔ da ye be Eli, bɔɔ da ye be Zeremi wɛlɛ Wuro ta daberebɛre na gwere ye na boo.» 15 A ɔɔn ye bere n’e toga ɔn da: «Ki ɔɔn yo, ki da ma kɔ te?» 16 Simɔn Piyɛre ɔɔn bɛreda bii ɔn d’a ma: «Be Wuro ta Dɛ́gɛwɛta, Wuro na siɛbɛ yi nɔ.» 17 Wɔn tɛ Yezu ɔɔn ye bere bɛreda bii ɔn d’a ma: «Zonase nɔ Simɔn be dangamu bare a sɔɔn ɔɔn n’e yira be ma ga nka ne Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn. 18 Mɛ n’a yira n’a dɔrɔ be ma da be Piyɛre, wɔn kɔrɔ tɔndibi. Wɔnna dibi we ma ma na n’a kma tanganbɛ. Siri na sbɛ foyi ta ye na ga. 19 Ma na Wuro ta kolo na koro na sɔgɔlɔ pere be ma. Be ɔɔn maga wiinye da pepe na lagakɔn ma, ye na maga wɔnwɔ na wuro hɔn mɛ. Be ɔɔn dian wiinye da pepe na lagakɔn ma, ye na dian wɔnwɔ na wuro hɔn mɛ.» 20 Wɔn timi Yezu n’e yira n’e sigebɛ y’a kalanɔmanɛ ma, ye ye ka da y’e yira sɔɔn sii ma, ye yi Wuro ta Dɛ́gɛwɛta ga. 21 N’a bii wɔnna wagati ma Yezu Krista mane dutigɛ ne y’a da yira n’e kìnibɛ y’a kalanɔmanɛ ma, ye yi daga yaa Zeruzalɛmu ɔn yaa yannɛ fɔrɔna sɔnmlala kɔ salakawɛvɔre kɔ Tɛn na kma ta. Ye ye na ye yɛɛ, yin saaro kɔɔ ye winni sa sara yɔ. 22 Piyɛre n’a foga ye sabɛ kɔ lege kiege ma ne gwangwana a ma ne kwa: «Wuro tɛ a be kisi wɔn ma Matigi. Wɔn na tɛ be na ga.» 23 Nka Yezu ɔɔn taa ye bere ɔn d’a ma: «Be sabɛ ne na, Sitanɛ. Be kia sɔɔ ne ma bare bia giatɛ kɔ Wuro yi tala ga. Sma ta giatɛ ɔɔn ti be ta.» 24 Wɔn timi a ɔɔn da y’a kalanɔmanɛ ma: «Wiin te ɔɔn ne kia dɔɔ mɛ ma, a na te daga maga ye yɛrɛ hɔn, ɔn ye yɛrɛ na kwangwagasɔ bii ɔn dɔɔ ne ma. 25 Wiin te ɔɔn ye ni kia kisi na, a na bɔnɔ a hɔn. Wiin te ɔɔn bɔnɔ ye ni hɔn mɛ ye na, a na bere n’a gun yɛ. 26 Wiin te ɔɔn diniyan hɔn frɛ pepe gun ɔn bɔnɔ ye ni hɔn, wɔnnɔ wɔn ɔɔn fɔrɔ a na te ma? Wɔnnɔ sɔɔn sbɛ ne ɔɔn pere ye ni na ku na? 27 Bare Sɔɔn Nɔ na naa kɔ y’a mɛlɛkɛ ye Tɔn ta yirebe hɔn ɔn naa sma pepe ta tɛda na ku sara ye ma. 28 Tian na, ma ye yira ka ma da wiinye kma ɔɔn ti bɛɛ, bɔɔ na siri abada ma Sɔɔn Nɔ na naa yi za a ta fanganmabe hɔn ga.»

17

1 Yin konala wɔn timi Yezu ɔɔn Piyɛre kɔ Zake kɔ wɔn puu Zan foga yaa kɔ lɔgɔ kiege ma tolo na kuro yi boo ma. 2 A zin mane katra ye yɔnnɔ na ne wɔlɔ wɔkara sin, a ta zoga ɔɔn furo perepere wɔkara kini. 3 Ye da ye tɔɔ Moyizi kɔ Eli ɔɔn naa sa ye ma ne bɛre kɔ lege. 4 Piyɛre ɔɔn bɛreda bii ɔn da Yezu ma: «Matigi kià bɛɛ wɔɔ fɔrɔ. Be ɔɔn ne dian, ma buge saa baga. Tala bi yi, tala Moyizi yi, bo tala tɛ Eli yi.» 5 A mane ti wɔnna bɛreda hɔn yɛ, dabanɔ na wɔlɔ yi boo ɔɔn zii naa pi ye ma. Bɛrekɔn boo ɔɔn sa dabanɔ we hɔn ɔn da: «Bo n’a moronanɔ. Ye dia ne ma, ma ɔɔn n’a dɛ́gɛ. Ka ne mɔɔ a ta.» 6 Wɔn ta mɔɔ na, kuun ɔɔn kalanɔmanɛ wɔ foga, ye ɔɔn zii bɛrɛ ye zɛngɛn sugu lɔ ma. 7 Yezu ɔɔn ye dɔbɛ ye na ɔn le le ye ma ɔn da: «Ka tuma. Ka ka kwan ga.» 8 Ye naa da ye ye wɔan duro, a ma Yezu sɔnnala dama ye ɔɔn za. 9 Ye tuma tolo we ma ne zii, Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka wiinye dɔreda za, Ka ka da ka ye yira sɔɔn sii ma ga, fɔn Sɔɔn Nɔ ɔɔn winni sa sara yɔ wiin sangan ma.» 10 Wɔn timi a ta kalanɔmanɛ n’a toga ɔn da: «Wɔnnɔ na Tɛn na kma da, ye Eli daga pia naa Wuro ta Dɛ́gɛwɛta ma dɛn?» 11 A ɔɔn da ye ma: «Eli daga pia naa dɛn ɔn naa frɛ pepe tɛtɛrɛ. 12 Nka ma ye yira n’e dɔrɔ ka ma da Eli naa wɛ. A naa, sma ɔɔn maga a hɔn, wiin fa ɔɔn dia ye ma, ye ɔɔn wɔn ta a na. Yee ye na Sɔɔn Nɔ yannɛ yɛ mɛ.» 13 Wɔnna sangan ma kalanɔmanɛ tɔɔ da batizeta Zan na a mane ti. 14 Ye naa wiri zamɛ brɛ wiin sangan ma, sɔɔn boo ɔɔn ye dɔbɛ Yezu na ɔn yoloko a zin hɔn 15 ɔn d’a ma: «Mɛ na te, makare ne nɔ ma. Sirimawinnifa ti kɔ lege n’a yannɛ fɔrɔna. Kanyinnayan na a a dra togo hɔn wɛlɛ zu hɔn. 16 Ma naa kɔ lege bia kalanɔmanɛ brɛ, ye ma sbɛ n’a kɛnɛbɛ ga.» 17 Yezu ɔɔn bɛreda bii ɔn da: «Yɔnmabe kɔ telebe ti ki dogore bɛ hɔn ga. Wee wagati ma daga ɔɔn ta kɔ ka nɛmɛ? Ma na ne k’a da sɔmna fɔn yaa kayan wee wagati ma? Ka naa kɔ nɔ we bɛɛ.» 18 Ye naa kɔ lege, a ɔɔn gwangwana zini we ma, nɔ we ɔɔn kɛnɛ wɔnna nɔɔ hɔn. 19 Bo Yezu naa ne ti ye sana, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na ɔn n’a toga, ye wɔnnɔ ɔɔn tɛ yiwɔ ma sbɛ wɔnna zini we laga ga? 20 Yezu ɔɔn da ye ma: «K’a yɔnmabe dɛgɛ fɔnɔ. Bare ma ye yira ka ma tian na da k’a yɔnmabe ɔɔn yire wiri mutaradenɔ ta wiin kɔɔ ma, ka na da bo tolo be ma, y’a tuma ye wa bɛɛ ɔn yaa baga yoo. A ye ta. Ka na tɛ bana bɔɔ da sii ma ga.» [ 21 Wɔn ni wɛ mɛ, bo zini be sii ha sbɛ ne lɛ yee, a ma tɛ wuromɛ kɔ sunkiɛ baraka hɔn ga.] 22 Boo kɔɔ ma kalanɔmanɛ wɔ pepe ta tɛ ɔɔn mane naa ye nɛmɛ kwɛ Galile, Yezu ɔɔn da ye ma: «Sɔɔn Nɔ na kiɛ sma sra hɔn. 23 Wɔnwɔ n’a yɛɛ, nka ye na yin saaro kɔɔ ma a na winni sa.» Kalanɔmanɛ nina mane ban wɔnna bɛreda wɔ na fɔrɔna. 24 Yezu kɔ y’a kalanɔmanɛ naa wiri Kapɛrenawɔmukuru hɔn wiin sangan ma, Wuro ta kɔɔn hɔn lanpotɔre ɔɔn naa Piyɛre brɛ ɔn d’a ma, y’a wɔnnate tɛ mane Wuro ta kɔɔn hɔn lanpo sara ga ra? 25 Piyɛre ɔɔn da, y’a sara. Ye naa yaa kɔɔn hɔn wiin sangan ma, Yezu ɔɔn pia Piyɛre ma n’a toga ɔn da: «Simɔn wɔnnɔ bi ɔɔn giati wɔnna da hɔn? Kɔ kma ɔɔn lanpo kɔ tun na tere sara bo diniyan be hɔn fanganmɛ ma, dugule ra taa samara?» 26 Piyɛre ɔɔn da, ye samara. Yezu ɔɔn d’a ma: «Ye ɔɔn ma yee, dugule wɔn nii ti ga. 27 Wiin fa to ke ka naa bɔ sma bɛ kakiri yanganmu ga, yaa zu do ma ɔɔn yaa dulo dra. Wiin zɛnɔ ɔɔn pia n’a bii, be a foga ɔɔn n’a do koba, be na gwana za a hɔn. Be ye wa ɔn naa n’e pere ye ma kià lanpoku na.»

18

1 Wɔnna sangan ma kalanɔmanɛ man’e dɔbɛ Yezu na n’a toga ɔn da: «Kɔ te ɔɔn Wuro ta kolo hɔn fan yi?» 2 Yezu ɔɔn nimisalo boo foga n’a tabɛ ye zin 3 ɔn da ye ma: «Tian na, ma ye yira ka ma da ka ma ka bere ɔn tɛ wɔkara nimisala ga, ka ha na kɔ Wuro ta kolo hɔn ga. 4 Wiin te ɔɔn ye yɛrɛ mazibɛ wɔkara bo nimisalo be, wɔnna te na tɛ Wuro ta kolo hɔn sɔngwaga na. 5 Wiin te pepe ɔɔn bo nimisalo be nɛmɛ foga mɛ ye na, wɔnna te mɛ yɛrɛ ɔɔn foga. 6 Bɔ wiinye nimisala ɔɔn yɔɔn yi ma, ye wiin te pepe ɔɔn wɔnwɔ na sɔnnala firebɛ, ye dɔgɔnɔgwaga ta pɛrɛ wɔnna te mogo hɔn n’a dra yɛngɛnzu hɔn, wɔn fɔn yi a na te ma. 7 Gwale na sa diniyan hɔn kma ma bare ye ye nɛmɛ ka dayaga hɔn. Dayaga daga ne tiye wɔn tian nka wiin te ɔɔn ye nɛmɛ ka dayaga hɔn, gwale na sa wɔnna te ma. 8 Be soro wɛlɛ be kaan ɔɔn ne be ka kakiɛ hɔn, be a sɔɔ n’a dra dɛrɛdo hɔn. Be na sratala yi wɛlɛ be na kaan-tala yi ta kɔ wɛbareyani hɔn wɔn fɔn yi be ma, a ɔɔn ma be na sra pla yi wɛlɛ be na kaan pla yi ta drɛ togo hɔn, wiin ɔɔn dibe abada ga. 9 Be yɔnnɔ ɔɔn ne be ka dayaga hɔn, a legere n’a dra. Be na yinnatala yi ta kɔ wɛbareyani hɔn, wɔn fɔn yi be ma, a ɔɔn ma bia drɛ togo na dibebareya yi hɔn kɔ be yinna pla. 10 Ka ka yɛrɛ kɔrɔse, sɔɔn ka da ye bɔ nimisala bɛ na sɔnnala na wu wa ga. Bare ma ye yira ka ma tian na da ye ta mɛlɛkɛ taa ne Tɔn zin wuro hɔn sangan pepe ma. 11 [Wiinye kma ɔɔn mane fire, wɔnwɔ kia na Sɔɔn Nɔ naa.] 12 K’a giatɛ ɔɔn wee ye bɔ hɔn? Gware nɔma zɔlo (100) ɔɔn ne ti wiin te ta, ye na tala ɔɔn fire, a na bɔ kienaafun ne nɔma koronɔɔ wɔ to tolo ma ɔn yaa fire yi we kia ga ra? 13 A ɔɔn n’a za wiin sangan ma, tian na ma ye yira ka ma d’a na nihɔndia a ye na ɔn yalo bɔ kienaafun ne nɔma koronɔɔ wɔ ye na, wiinye ɔɔn fire ga. 14 Yee mɛ, ka Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, wɔn ha kia bɔ nimisala bɛ na sɔnnala fire ga. 15 Be na plalo ɔɔn kɔ be kakiɛ hɔn, be yaa a brɛ ɔn n’e yira a ma be sana, bi kɔ awe dama. A ɔɔn mɔɔ be ta, be tɛ plalote na. 16 A ɔɔn ma mɔɔ be ta ga, be sɔnnala wɛlɛ sma pla wiri n’e kwɛ be ma, ka yaa a brɛ. Wɔnwɔ na tɛ be siɛrɛkma na wɔkara ye sɛbɛ wiin nɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn ɔn da, ye ka ye yɔnnɔ hɔn wa siɛrɛkma sma pla wɛlɛ sma saa yɔnnɔ na. 17 A ɔɔn maga mɔɔ na wɔnwɔ ta mɛ, be yira Wuro ta kɔnkma ma. A ɔɔn maga mɔɔ na wɔnwɔ ta, be a giati n’a ka Wurotɔbareyasma hɔn wɛlɛ lanpotɔre hɔn. 18 Tian na, ma ye yira ka ma da ka na maga wiinye da na lagakɔn ma, ye na maga ye na wuro hɔn mɛ. Ka ɔɔn dian wiinye da pepe na lagakɔn ma, ye na dian ye na wuro hɔn mɛ. 19 Ma ye yira ka ma yɛ mɛ da ka na sma pla ɔɔn ye do kwɛ bɛɛ diniyan hɔn, ɔn wiin fa pepe mɛ, mɛ Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, na n’a pere. 20 Bare sma pla wɛlɛ sma saa ɔɔn ye nɛmɛ kwɛ wiin wɛɛn mɛ togo na, ma ti ye woro hɔn.» 21 Wɔn tɛ Piyɛre ɔɔn ye dɔbɛ Yezu na ɔn n’a toga da: «Matigi, ne na plalo ɔɔn ne kɔ ne kakiɛ hɔn, kanyinna yɛrɛ na ma daga yafa a ma? Kanyinna kopra na ra?» 22 Yezu ɔɔn d’a ma: «Ma da kanyinna kopra na ga nka kanyinna kopra na tigɛ dɔgɔ kiesaafun. 23 Sege rɛ, Wuro ta kolo hɔn da ti wɔkara fanganma boo ye wiin ɔɔn mane kia y’a gwanada na giatɛ yɔnnɔ hɔn wa kɔ y’a baratɛre. 24 A y’a giatɛ du bii wiin sangan ma, ye ɔɔn naa a brɛ kɔ sɔɔn boo, a ta gwanafuro sana fun na ku mane ti wiin na. 25 Wɔnna ku na sarafrɛ ha mane ti sɔɔn we ta ga. A wɔnnate ɔɔn da, ye ye yaa n’a zabire n’a ta ya zabire mɛ kɔ a nɔmanɛ kɔ a ta frɛ pepe wiin fa to ye naa ku we sara. 26 Baratɛta we ɔɔn zii bɛrɛ ye wɔnnate wee n’a mɛ y’a sɔmna ye wee, ye ye na n’e pepe sara. 27 A wɔnnate ɔɔn makare a ma ɔn ku we pepe yafa a ma n’a to a ɔɔn yaa. 28 Wɔnna baratɛta we naa sa yaa tɛn kɔ ye nɛmɛ baratɛta boo, a ta gwanafuro zɔlo na ku mane ti wiin na. A n’a foga a daga hɔn n’a mogo yɛnmɛ ne tɛ a yɛɛ na ne kwa a ma, y’a y’a ku sara. 29 A nɛmɛ baratɛta we ɔɔn zii bɛrɛ a wee n’a mɛ y’a sɔmna ye wee, ye ye na n’e sara. 30 A dian ga, ɔn yaa kɔ lege n’a ka kaso hɔn fɔn a ta ku ta sara wɛ na. 31 Bɔ baratɛresɛrɛ naa wɔn za wiin sangan ma, ye nina ɔɔn ban fɔrɔna. Ye ɔɔn yaa n’e pepe yira ye wɔnnate ma. 32 Ye wɔnnate ɔɔn n’a wiri ɔn d’a ma, ye baratɛta na yaga yi, y’a mane yi mɛ fɔrɔna, yi n’a ta ku pepe yafa a ma. 33 Y’a mane daga makare ye nɛmɛ baratɛta ma wɔkara yi makare a ma wiin nɛ ga ra? 34 Wɔn tɛ ye wɔnnate woro ɔɔn ba fɔrɔna. A n’awe baratɛta we foga n’a ka kaso hɔn fɔn a ta ku pepe ta sara wɛ na. 35 Yee mɛ, ka pepe tala tala ɔɔn ma ne yafa ka nɛmɛ ma melemele na ga, mɛ Tɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn, a na yafa ka ma mɛ ga.»

19

1 Yezu naa waro y’a kala na, ɔn tuma Galilegiamana hɔn, ɔn yaa Zudegiamana hɔn Zurudɛnku kwiri ma. 2 Zamɛ na yaan ye mane dɔɔ a ma, a n’e ta komatogaparere kɛnɛbɛ. 3 Fariziyɛn bɔɔ ɔɔn ye dɔbɛ a brɛ wiin fa to ye mɔɔ a do hɔn. Ye man’a toga ɔn da: «Be sbɛ ne bia ya laga bɔɔ dedada na yee ra?» 4 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka ye kala n’e za Wuro domada na sɛbɛ hɔn ye da, ye dubisangan ma Danta n’e dan sin ɔnkɔ ya ga ra? 5 Ye wɔn ye na sin na ye tɔn kɔ ye sie to ɔn malo y’a ya ma. Ye pepe sma pla kwɛ tɛ komavere tala. 6 Ye tɛ yee, ye sma pla titiri ga nka ye pepe kwɛ tɛ komavere tala. Wuro wiin fa kwɛ nɛmɛ ma, sɔɔn sii ka da ye wɔn dɛ́gɛ nɛmɛ na ga.» 7 Fariziyɛn wɔ ɔɔn n’a toga da: «A ɔɔn ma wɔnnɔ na Moyizi da, ye wiin te ɔɔn ne y’a ya laga, y’a daga yanmayagasɛbɛ ta n’e pere a ma?» 8 Yezu ɔɔn da ye ma: «K’a worasige nɔma yɔɔ do ma Moyizi mane dian ye ne yanma yaga. Nka gweregwerena ye mane ti yee ga. 9 Ma ye yira ka ma da wiin te ɔɔn y’a ya laga, ye ma tɛ vunafa do ma ga, ɔn ye bere yaza yɔn, wɔnna te kakalafa ta.» 10 A ta kalanɔmanɛ ɔɔn d’a ma: «Ye ɔɔn ma yee, wɔɔn ti sɔɔn ta yàrayanma na ga.» 11 Yezu ɔɔn da ye ma: «Sma pepe wɔn kɔrɔ tɔɔ ga nka Wuro n’e na tɔɔ pere wiinye ma. 12 Tian na, bɔɔ tiye ɔn vɔrɔ ye sieri ta ye ku ne siri. Bɔɔ tiye a ma sma ɔɔn wɔnwɔ ta yee. Bɔɔ ne tiye mɛ ɔn ye yɛrɛ ta yee ye sana Wuro ta kolo ye na. Wiin te ne da kɔrɔ tɔɔ, a ye tɔɔ.» 13 Sma mane naa Yezu brɛ kɔ nimisala wiin fa to a ye sra dɛ ye ma ɔn Wuro mɛ ye ma. Nka a ta kalanɔmanɛ mane gwangwana ye ma. 14 Wɔn tɛ Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka nimisala to ye naa ne brɛ ka ka sɔɔ ye ma ga, bare wiinye kma ɔɔn ti wɔkara nimisala, Wuro ta kolo wɔnwɔ yi.» 15 A ye sra dɛ ye ma. Wɔn timi a ɔɔn tuma wɛɛn ɔn yaa biza hɔn. 16 Sɔɔn boo man’e dɔbɛ Yezu na ɔn d’a ma: «Mɛ na te, we dafɔresi ma daga ɔɔn ta ɔn sbɛ wɛbareyani gun?» 17 Yezu ɔɔn d’a ma: «Wɔnnɔ na be ne toga dafɔre na? Wuro sɔnnala dama ɔɔn sɔnfɔrɔ. Be ɔɔn ne kia kɔ wɛbareyani hɔn, be kwa a ta fanɛ ma.» 18 Nɛmɛ we ɔɔn da: «Wɔn wee fanɛ?» Yezu ɔɔn d’a ma: «Be ka sɔɔn yɛɛ ga, be ka kakalafa ta ga, be ka kimi ga, be ka siɛrɛyagabe ta ga. 19 Be be tɔn kɔ be sie yirebɛ ɔn be nɛmɛ da diabɛ be ma wɔkara be yɛrɛ.» 20 Nɛmɛ we ɔɔn d’a ma: «Ma kwa wɔnna fanɛ wɔ pepe ma yo. Wɔnnɔ ma daga ɔɔn ta yɛ?» 21 Yezu ɔɔn d’a ma: «Be ɔɔn ne kia bia da do paga, yaa be soro hɔn frɛ pepe zabire n’e na gwana pere durukma ma, wɔn ɔɔn na tɛ be naforo na yaan yi gun wuro hɔn. Wɔn timi be naa dɔɔ ne ma.» 22 Wɔnna bɛreda wɔ ta mɔɔ na, yaliɔ we ɔɔn fɔnɔ suu ɔn yaa ninabannɔ hɔn bare a mane naforotegwaga. 23 Yezu ɔɔn da y’a kalanɔmanɛ ma: «Tian na, ma ye yira ka ma da naforote ta kɔ Wuro ta kolo hɔn na sige rɛ. 24 Naforote ta kɔ Wuro ta kolo hɔn sige yi yɔngɔnma ta kɔ ma misane na wuru hɔn.» 25 Wɔnna bɛreda wɔ ta mɔɔ na, kalanɔmanɛ wɔ ɔɔn kaba fɔrɔna ɔn da: «A ɔɔn ma yee, kɔ te ɔɔn sbɛ ne kisi?» 26 Yezu n’e sege ɔn da ye ma: «Sma kɔnɛ sbɛ n’e ta ga nka Wuro bana bɔɔ da ma ga.» 27 Wɔn tɛ Piyɛre ɔɔn bɛreda bii ɔn d’a ma: «Awale, mɛ́ mià frɛ pepe to, ɔn dɔɔ be ma. Nɛ mɛ́ ye na figɛ?» 28 Yezu ɔɔn da ye ma: «Tian na, ma ye yira ka ma da Sɔɔn Nɔ ɔɔn naa tangan y’a yirebe na kware ma wiin sangan ma ki wiinye ɔɔn dɔɔ ne ma, ka na tangan fanganmakwara funpla ma mɛ Isirayɛle dumakma funpla wɔ kiti na. 29 Wiin te pepe ɔɔn y’a kɔɔn kɔ ye na plala kɔ ye tɔn kɔ ye sie kɔ ye nɔmanɛ wɛlɛ y’a laga to mɛ ye na, a na te na n’e nɛmɛ na zɔlo gun ɔn bere wɛbareyani gun mɛ. 30 Zɛngɛnkma na yaan ye na tɛ timikma na. Timikma na yaan ye ne na tɛ zɛngɛnkma na.

20

1 Wuro ta kolo hɔn da sa erezɛnkorote boo ta da ta wiin ɔɔn mane sa kikima tiin baratɛre kia na wiin fa to ye yaa baratɛ a ta lɔ hɔn. 2 A wiinye kma gun yeyɛ yuru na, ye mane bɛɛn sin tala na bara na sara na. 3 A naa ye bere sa kikimasin ma ɔn bɔɔ sma za mɛ, ye ne tangantangan wisoga hɔn, mane ti foyi hɔn ga. 4 A da ye ma, ye ye yaa baratɛ y’a lɔ hɔn mɛ. Ye wiin sara ɔɔn kayan, ye ye na wɔn pere ye ma. 5 Wɔnwɔ ɔɔn yaa mɛ. A naa ye bere sa sintogo hɔn kɔ limasin ma, ɔn wɔn nɛmɛ ta mɛ. 6 Sin naa kuna wiin sangan ma, a ɔɔn yaa bɔɔ za wisoga hɔn yɛ mɛ ɔn n’e toga, ye wɔnnɔ ɔɔn tɛ ye ɔɔn taa sintini yee, mane foyi ta ga? 7 Wɔnwɔ ɔɔn d’a ma, ye bare sɔɔn ha yiwɔ bii bara na ga. A ɔɔn da ye ma, ye ye yaa baratɛ y’a lɔ hɔn. 8 Bo lii naa ba wiin sangan ma, lɔte ɔɔn da y’a dayinnahɔnwɛta ma, y’a baratɛre wɔ wiri ye naa, y’e sara. Ye n’a bii wɛbɛ ye ma fɔn yaa wiri gwere ye ma. 9 A wiinye bi sintinisangan ma, wɔnwɔ ɔɔn ye dɔbɛ. Ye pepe ta sara ne tala. 10 Gwere ye naa wiin sangan ma, n’a giati da y’a sara na ne yaan yi bɔ sɛrɛ ye ma. Nka ye pepe ta sara mane tɛ tala. 11 Ye naa y’a sara gun wiin sangan ma ne lɔte we dayagabɛre, 12 ye lɛlomakma wɔ ha bara na yaan ye ta ga, ye wagati tala yee dama. Ye yiwɔ wiinye ɔɔn baratɛ ɔn sintini fɔn bana, sin ɔɔn ye wɔnna, ye bɔ wɔ ta sara yaa tɛ tala kɔ yiwɔ ye. 13 Nka lɔte ɔɔn da ye na sɔnnala ma, ye ne maa, mɛ ha bɛrɛ be ma ga yo. A gwanafuro tala ma ke mane bɛɛn ga ra? 14 Bia sara tɔɔ be yaa be wa ne wɔɔn hɔn. Ye dia mɛ ɔɔn ma ma ɔn bɔ lɛlomakma ye ta tala kɔ be ye. 15 Ma daga ne dungo ta kɔ n’a frɛ ga ra? Wɛlɛ mia tɛ ɔɔn ne dafɔre ta wɔn ɔɔn be ba kɛ? 16 Yee timikma na tɛ zɛngɛnkma na, zɛngɛnkma tɛ timikma na mɛ.» 17 Yezu mane ti yaa hɔn Zeruzalɛmu, ɔn y’a kalanɔmanɛ funpla wɔ foga ye sana sogo ma ɔn da ye ma: 18 «Bo ke ti ne yaa Zeruzalɛmu. Sɔɔn Nɔ na yaa kɔ salakawɛvɔre kɔ Tɛn na kma sra hɔn. Ye na n’a zarake ɔn siri dɛ a ma. 19 Ye na n’a ka sisma sra hɔn wiin fa to wɔnwɔ n’a zi n’a vaan n’a kwangwaga sɔnɔ ma, yin saaro kɔɔ ma a na winni sa.» 20 Wɔn tɛ Zebede ta nimisala sie ɔɔn naa Yezu brɛ kɔ ye nɔmanɛ ɔn naa zii yoloko a wee ɔn n’a mɛ. 21 Yezu ɔɔn n’a toga, ye wɔnnɔ a ɔɔn kia? A ɔɔn da Yezu ma: «Tɛ ne nɔmanɛ sma pla bɛ tangando gun be kiege ma bia kolo hɔn, tala be digesoro ma bo tala be ninagan ma.» 22 Yezu ɔɔn da: «Ka wiin fa kia, ka wɔn tɔɔ ga. Ka na sbɛ mia yannɛ nɛmɛ sɔmna ra?» Ye ɔɔn da, ye ye na sbɛ. 23 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka na sbɛ mia yannɛ nɛmɛ sɔmna wɔn tian. Nka ɔn tangan ne digesoro kɔ ne ninagan ma, wɔn mia da ga. Ne Tɔn n’e tɛtɛrɛ wiinye kma ma, wɔnwɔ ma ye na pere.» 24 Bɔ sma fun wɔ ta tɛ ɔɔn mane wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ, ye wora ɔɔn ba plala sma pla wɔ ta. 25 Nka Yezu n’e pepe wiri ɔn da ye ma: «Ka tɔɔ da sii wɔ ti ye wɔnnakma soro ma, zɛngɛnkma ne ti ye wɔnnakma soro ma mɛ. 26 Ki ye daga ne ti yee ga. Nka ka na wiin ɔɔn ne kia tɛ fan yi na, a daga tɛ k’a baratɛta ɔɔn na. 27 Wiin te ɔɔn ne kia tɛ zɛngɛnte na, a daga tɛ k’a tere na. 28 Yee mɛ, Sɔɔn Nɔ naa wiin fa to sma n’a mako fɔrɔ ga, nka wiin fa to a sma mako fɔrɔ ɔn ye ni pere sma na yaan ye na ku na.» 29 Ye mane ti sa hɔn Zerikokuru hɔn, zamɛ na yaan ye ne dɔɔ Yezu ma. 30 Fue sma pla bɔɔ mane tangan sogo do ma. Ye naa mɔɔ ye da, ye Yezu ɔɔn ti ne fɔnɔ, ye ɔɔn tuma ne sɔngɔ ne kwa: «Matigi, Davidi timite makare mɛ́ ma.» 31 Zamɛ mane gwangwana ye ma wiin fa to ye bɔɔ. Nka ye mane sɔngɔ ne moro ne kwa: «Matigi, Davidi timite makare mɛ́ ma.» 32 Yezu ɔɔn taa n’e wiri ɔn da ye ma: «Wɔnnɔ ka kia ma ɔɔn ta ka ma?» 33 Ye ɔɔn d’a ma: «Matigi tɛ ke yinna kibɛ.» 34 Ye na makare ɔɔn Yezu foga, a ɔɔn le ye yinna ma. Ye yinna ɔɔn kibɛ wɔnna nɔɔ hɔn, ye ɔɔn tuma ne dɔɔ a ma.

21

1 Ye naa vetra Zeruzalɛmukuru na ɔn wiri Bɛtifazekuru brɛ Olivutolo kiege ma, Yezu ɔɔn y’a kalanɔmanɛ na sma pla fanɛ ye zin 2 ɔn da ye ma: «Wiin kuru be ɔɔn sa ke zin, ka yaa yeyɛ. Ka na yaa samareya za a ne pɛrɛ, nɔ ne ti a ta. K’a firi naa kɔ lege. 3 Wiin te ɔɔn boo fa yira ka ma, ka d’a ma, ye Matigi mako ɔɔn sa a hɔn. A na te na ka to ka yaa wɔnna nɔɔ hɔn.» 4 Wɔnna da wɔ pepe mane tɛ wiin fa to Wuro ta daberebɛta boo wiinye bɛreda yira, wɔnwɔ do paga. A mane da, 5 ye ye yira Siyɔnkuru ma, ye bo a ta fanganma ti ne naa a brɛ. Y’a woroma kuna. Y’a tangan samareya ma. Y’a tangan samareya nɔ ma. 6 Kalanɔmanɛ yaa wiri, Yezu man’e yira ye ma wiin nɛ, ye n’e ta yee. 7 Ye naa kɔ samareya we kɔ a nɔ ɔn y’a zoga dɛ ye ma, Yezu ɔɔn ba tangan. 8 Zamɛ mane y’a zoga yire sogo ma, bɔɔ ne sɔdazugo yɔɔ n’e yire sogo ma. 9 Wiinye zamɛ ɔɔn mane ti Yezu zin kɔ wiinye ɔɔn mane dɔɔ a timi, wɔnwɔ mane sɔngɔ ne kwa: «Yirebe tɛ Davidi timite ma. Wiin te ɔɔn naa Matigi togo na, Wuro siara ta a ma. Yirebe tɛ Wuro ma wuro hɔn.» 10 Yezu naa kɔ Zeruzalɛmukuru hɔn wiin sangan ma, kire pepe ɔɔn yanganmu a ye na ne kwa: «Bo kɔ te ha?» 11 Zamɛ mane kwa: «A Wuro ta daberebɛta Yezu wiin ɔɔn tuma Nazarɛtikuru hɔn Galilegiamana ma.» 12 Yezu naa kɔ Wuro ta kɔɔn hɔn, wiinye kma ɔɔn mane frɛzabire kɔ wiinye ɔɔn mane frɛtɛrɛ Wuro ta kɔɔn hɔn, a n’e pepe laga n’e wa yeyɛ. A mane gwanakatrasma ta tabale yɛn n’e dra ɔn zɛnɛyalazabiresma ta kwara yɛn n’e dra mɛ. 13 Wɔn timi a ɔɔn da ye ma: «Ye sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn ɔn da, ye sma na mia kɔɔn wiri da wuromɛkɔn. Nka ki n’a ta pana ta wɔdo na.» 14 Fue kɔ kilenale man’e dɔbɛ Yezu na Wuro ta kɔɔn hɔn. A n’e kɛnɛbɛ. 15 Salakawɛvɔre kɔ Tɛn na kma Yezu ta kabakotɛda za wiin sangan ma ɔn nimisala na sɔngɔ ye za Wuro ta kɔɔn hɔn, ye ne kwa, ye yirebe tɛ Davidi timite ma, ye wora ɔɔn ba a ta, 16 ye ɔɔn d’a ma: «Ye wiin fa yira, be wɔn mɔɔ ga ra?» Nka Yezu da ye ma: «Ɔɔn, ma ye mɔɔ. Wuro domada wiinye ɔɔn da, ye nimisala kɔ bibiye ɔɔn na ne Wuro yirebɛ, ka wɔnwɔ kala n’e za ga ra?» 17 Wɔn timi a n’e to wɛɛn yɛ ɔn sa kuru we hɔn, ɔn yaa sian Betanikuru hɔn. 18 Wɔnna winnisin kikima tiin, Yezu mane ti berena hɔn kuru kɔrɔ hɔn, wu n’a foga. 19 A kafɔnɔ boo za sogo do ma, ɔn dɔɔ yaa a brɛ nka a foyi za a ma, a ma tɛ dazugo dama ga. A ɔɔn da: «Be na nɔ vɔrɔ titiri abada ga.» Wɔnna nɔɔ tala hɔn kafɔnɔ we ɔɔn kwiɛ. 20 Kalanɔmanɛ wɔ wɔn za wiin sangan ma, ɔn kaba fɔrɔna ɔn Yezu toga, ye nɛ kafɔnɔ we tɛ ɔɔn kwiɛ nɔɔ tala hɔn sin yee? 21 Yezu ɔɔn da ye ma: «Tian na, ma ye yira ka ma da yɔnmabe ɔɔn ne ti ka hɔn, ka mane sigi ga, ma wiin fa ta bo kafɔnɔ be na, ka sbɛ ne wɔn nɛmɛ ta mɛ. Ka yɛrɛ sbɛ ne da bo tolo be ma, y’a tuma ye wa bɛɛ ɔn yaa bɛrɛ yɛngɛnzu hɔn, ye tɛ. 22 Ka ɔɔn wiin fa pepe mɛ kɔ yɔnmabe ka n’a gun.» 23 Yezu naa kɔ Wuro ta kɔɔn hɔn ne sma kala, salakawɛvɔre kɔ Ziwifu ta sɔnmlala ɔɔn ye dɔbɛ a na n’a toga ɔn da: «Wɔnnɔ na be bɔ da ta? Kɔ te ɔɔn n’e na sogo pere be ma?» 24 Yezu ɔɔn da ye ma: «Mɛ ki toga fa tala na mɛ. Ka ɔɔn wɔn yira ne ma, ma ye na tɛsogo gun wiin wɛɛn, ma na wɔn yira ka ma. 25 Kɔ te ɔɔn mane batizeta Zan fanɛ, Wuro ra, taa sma?» Ye ɔɔn dutigɛ ne dakwiɛ wɔn na ne kwa: «Ke ɔɔn da Wuro ɔɔn man’a fanɛ, a na ke toga, ye wɔnnɔ ɔɔn tɛ ke ɔɔn ma yɔɔn a ma ga? 26 Nka ke ɔɔn da sma ɔɔn man’a fanɛ, ke kwan zamɛ na. Bare sma pepe Zan giati Wuro ta daberebɛta.» 27 Wɔn tɛ ye ɔɔn da Yezu ma, ye ye tɔɔ ga. Yezu ɔɔn da ye ma mɛ: «Awale mɛ ye na tɛsogo gun wiin te ta, ma na wɔn yira ka ma mɛ ga.» 28 Wɔn timi Yezu ɔɔn da ye ma: «Wɔnnɔ ka ɔɔn giati bɔ na? Nimisininɔmanɛ sma pla mane ti sɔɔn boo ta, a naa yaa y’a nɛmɛpra brɛ ɔn d’a ma, ye mɛ nɔ, y’a baratɛ n’a erezɛnkoro hɔn sma. 29 Wɔn ɔɔn d’a ma, ye ye na yaa ga. Wɔn timi a naa y’a giatɛ bere, ɔn tuma yaa erezɛnkoro we hɔn. 30 Tɔn we mane yaa bo nɔ sɔnnala brɛ mɛ ɔn wɔnna bɛreda dogo tala yira wɔn ma mɛ. Wɔn ɔɔn d’a ma, ye ye na yaa nka ɔɔn ma yaa ga. 31 Wɔnna sma pla wɔ hɔn, wee yi ɔɔn ye tɔn dungo ta?» Ye ɔɔn da ye gwere yi we. Yezu ɔɔn da ye ma: «Tian na, ma ye yira ka ma da lanpotɔre kɔ vunatɛyàra na pia ka ma Wuro ta kolo hɔn. 32 Tian na, Zan mane naa ne telebe na sogo dɔrɔ ka ma, ka ma yɔn a ma ga. Nka lanpotɔre kɔ vunatɛyàra mane yɔn a ma. Ka wɔnna da wɔ pepe za nka hali kɔ wɔn, ka ma dian ka zugo katra ɔn yɔn a ma ga.» 33 Wɔn timi Yezu ye bere da ye ma yɛ mɛ: «Ka mɔɔ bo dakalo be na yɛ mɛ rɛ. Sɔɔn boo mane erezɛnkoro wa, ɔn luu tɔgɔ n’a kori ɔn erezɛnyɔgewuru sɛn ɔn yɛrekɔn na kuro yi tɔgɔ yeyɛ. Wɔn timi a ɔɔn erezɛnkoro we kalfa lagasɔnsma ma ɔn yaa kuru hɔn. 34 Erezɛnnɔmanɛ naa pra wiin sangan ma a ɔɔn y’a baratɛre fanɛ, ye ye yaa lagasɔnsma wɔ brɛ ɔn yaa erezɛnnɔmanɛ na pra ye bɔɔ tɔɔ. 35 Nka lagasɔnsma wɔ wɔnna baratɛre wɔ foga ɔn tala vuro ɔn boo yɛɛ ɔn boo dra kɔ dɔge. 36 Lɔte ɔɔn ye bere baratɛrezɛ fanɛ, wɔnwɔ ne yaan ye gwere ye ma. Ye ɔɔn wɔnwɔ ta yee yɛ mɛ. 37 Wɔn timi a ɔɔn ye nɔ fanɛ ye brɛ ɔn da, ye ye na kiu ka wɔn ma fɔrɔna. 38 Nka lagasɔnsma wɔ wɔn za wiin sangan ma, ɔn da ye nɛmɛ ma, ye bo kɔrɔzɔnta we, ye ye tɛ y’a yɛɛ ɔn kɔrɔ wɔ gun. 39 Ye ɔɔn n’a foga n’a dra lɔ we timi n’a yɛɛ. 40 Awale erezɛnkorote ɔɔn naa wiin sangan ma, wɔnnɔ a na ɔɔn ta lagasɔnsma wɔ na?» 41 Ye ɔɔn da: «A na wɔnna smayaga wɔ yɛɛ, a na makare ye ma ga. Wɔn timi a na erezɛnkoro we kalfa smazɛ ma wiinye ɔɔn na ne erezɛnnɔmanɛ pere a ma ye na wagati ma.» 42 Yezu ɔɔn da ye ma: «Wuro domada wiin fa yira, ka wɔn kala ga ra? Ye kɔntɔgesma maga wiin dɔgɔnɔ hɔn, ye wɔn ɔɔn tɛ lologo hɔn dɔgɔnɔ na. Ye Matigi ɔɔn wɔn ta. Ye wɔn tɛ kabakoda na ke yinna hɔn. Nka Matigi ɔɔn n’e ta. 43 Awale ma ye yira ka ma da Wuro ta kolo na tɔɔ ka ta ɔn pere sizɛ ma wiinye ɔɔn na ne mɔɔ a ta. [ 44 Wiin te ɔɔn bɛrɛ wɔnna dɔgɔnɔ we ma, wɔnna te na bogobogo, a ɔɔn bɛrɛ wiin te ma, wɔnna te na fɛlo.]» 45 Salakawɛvɔre kɔ Fariziyɛn naa Yezu ta dakalo mɔɔ wiin sangan ma, ɔn tɔɔ da yiwɔ na a da. 46 Ye man’a kia figɛ na nka ye mane kwan zamɛ na bare wɔn mane Yezu giati Wuro ta daberebɛta.

22

1 Yezu mane bɛre ye ta dakala hɔn ɔn da: 2 « Wuro ta kolo hɔn da ti wɔkara fanganma boo wiin ɔɔn zamaye tɛtɛrɛ ye nɔ ta damarasɔn na. 3 A mane y’a baratɛre fanɛ ye yaa yira sma ma, ye wiinye wiri, ye ye naa. Nka wɔnwɔ ha mane kia naa ga. 4 A ɔɔn baratɛrezɛ fanɛ yɛ mɛ, ye ye yaa yira sma wɔ ma, ye ye naa, ye ye zamaye tɛtɛrɛ, ye ye y’a yantolayeye kɔ y’a worofrɛ na yeye ye yɛɛ. Ye ye pepe tɛtɛrɛ wɛ, ye ye na damarasɔn we na. 5 Nka wɔnwɔ ma dian wɔnkiɛ ye hɔn ga. Boo ɔɔn yaa y’a lɔ hɔn, boo ɔɔn yaa y’a frɛzabiredo hɔn. 6 Bɔ sɛrɛ n’a ta baratɛre foga n’e yannɛ fɔrɔna n’e yɛɛ. 7 Fanganma woro ɔɔn ba, a ɔɔn y’a kunkwinini fanɛ, wɔnwɔ ɔɔn yaa wɔnna smayɛsma wɔ yɛɛ n’e ta kuru wɔnna. 8 Wɔn timi a ɔɔn da y’a baratɛre ma, ye damarazama wɔ tɛtɛrɛ wɛ, ye nka wiinye kma ɔɔn mane wiri, ye wɔnwɔ ha mane daga nɛnɛ ye na ga. 9 Ye ye yaa wisoga hɔn kɔ sogakwɛda hɔn, ye ye ɔɔn wiin te pepe za, ye ye wɔn wiri ye naa damarazama wɔ ta. 10 Baratɛre wɔ ɔɔn yaa wisoga hɔn ɔn yaa wiinye kma pepe za, fɔrɔ ye kwɛ yaga ye ma, ɔn naa n’e pepe kwɛ. Damarakɔn ɔɔn paga sma na. 11 Fanganma naa kɔ kɔɔn hɔn, ye mane wiinye kma wiri, a n’e sege, ɔn sɔɔn boo za yeyɛ, damarasɔnzogo mane ti a mogo hɔn ga. 12 A ɔɔn d’a ma, ye ne maa, nɛ bi tɛ ɔn kɔ bɛɛ, zofɔrɔ mane ti be mogo hɔn ga? Wɔnna sɔɔn we ma sbɛ fa yira ga. 13 Wɔn tɛ fanganma ɔɔn da y’a baratɛre ma, ye y’a sra kɔ a kaɛn pɛrɛ n’a dra sire tunio hɔn. Wɛɛn mogo kɔ yinniwin na ne ti. 14 Tian na, sma na yaan ye kɔnɛ wiri nka zɔgɔ dama ɔɔn dɛ́gɛ.» 15 Fariziyɛn mane yaa ye nɛmɛ za ne dɛndɛnmada kia wiin fa to ye mɔɔ Yezu do hɔn. 16 Ye mane y’a kalanɔmanɛ na bɔɔ kɔ Herodekma na bɔɔ fanɛ a ta ɔn da: «Mɛ́ na te, mɛ́ tɔɔ da be tian yira ne sma kala kɔ Wuro ta tian kɔ Wuro ta sogo. Be kwan sɔɔn na ga, ɔn mane sɔɔn dɛ́gɛ sɔɔn na mɛ ga. 17 Yira wa, ke daga lanpo sara Sezare ma ra, taa ke daga wɔn ta ga?» 18 Nka Yezu n’e ta giatɛ tɔɔ, ɔn da ye ma: «Daplabɛresma wɔnnɔ na ka ne taa ne ne sege? 19 Ye lanpo sara kɔ wiinye gwana, ka wɔnwɔ na tala pere ne ma bɛɛ ma sege.» Ye ɔɔn gwanɔ tala dɔrɔ a ma. 20 A ɔɔn da ye ma: «Kɔ te gia kɔ kɔ te togo ɔɔn ti a ma?» 21 Ye ɔɔn da y’a Sezare yi. Yezu ɔɔn da ye ma: «Awale ka Sezare ye pere Sezare ma ɔn Wuro ye pere Wuro ma.» 22 Ye wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ wiin sangan ma, ɔn kaba fɔrɔna n’a to ɔn fɔnɔ yaa. 23 Wɔnna kɔɔ tala we ma yɛ, Saduseyɛn bɔɔ mane naa Yezu brɛ. Saduseyɛn wɔn wiinye kma ɔn da, ye sara ta winni tian ga. Ye mane Yezu toga ɔn da: 24 «Mɛ́ na te, Moyizi da, ye sɔɔn ɔɔn siri, ma nɔ gun ga, y’a na plalo daga n’a ta yɔfuroya yɔn wiin fa to timikma gun sirita we ma. 25 Awale, tɔnnɔma sma kopra bɔɔ mane ti mɛ́ ta bɛɛ. Ye na pra yi ya yɔn, ɔn siri n’a to ye puu ma, ma nɔ gun a ma ga. 26 Yee wɔnna plalo we tɛ yɛ kɔ ye na saaro fɔn yaa wiri ye pepe sma kopra wɔ ma. 27 Wɔn pepe timi ya we ɔɔn naa siri mɛ. 28 Sarawinnikɔ ma ya we na tɛ sma kopra wɔ na wee yi ta ya na han, bare ye pepe sma kopra man’a yɔn.» 29 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka fire bare k’a Wuro domada kɔrɔ tɔɔ ga. Ka Wuro ta sebe tɔɔ mɛ ga. 30 Sarawinnikɔ ma sin na ya yɔn ga, ya mane na pere sin ma mɛ ga. Nka ye na ne ti wɔkara mɛlɛkɛ ti wiin nɛ wuro hɔn. 31 Wuro wiin fa yira ka ma sara ta winnisa na, ka wɔn kala wɔn za ga ra? 32 Wuro da, ye yi Abrahamu ta Wuro, Izake ta Wuro, Zakɔbe ta Wuro. Wuro sara ta Wuro ga, nka a nima ta Wuro.» 33 Zamɛ wɔnna bɛreda wɔ mɔɔ wiin sangan ma, ɔn kaba a ta kala na fɔrɔna. 34 Fariziyɛn naa mɔɔ ye da Yezu bɛreda wɛ Saduseyɛn da hɔn, ye ɔɔn ye nɛmɛ kwɛ. 35 Ye na sɔnnala mane Tɛn na kma na boo wiin ɔɔn mane kia mɔɔ Yezu do hɔn. A ɔɔn n’a toga ɔn da: 36 «Mɛ na te, wee yi ɔɔn Tɛn pepe hɔn sige yi?» 37 Yezu ɔɔn d’a ma: «Be Matigi bia Wuro da diabɛ be ma siɛbɛsiɛbɛ na. 38 Wɔn ɔɔn Tɛn pepe hɔn sige yi ɔn n’e na gwere yi. 39 Plalo ti a na wiin ɔɔn sige mɛ. Be be nɛmɛ da diabɛ be ma wɔkara be yɛrɛ. 40 Bɔ Tɛn pla bɛ hɔn bɔ Moyizi ta Tɛn pepe kɔ Wuro ta daberebɛre ta sɛbɛ sa.» 41 Fariziyɛn mane kwɛ ne ti, Yezu n’e toga ɔn da ye ma: 42 «Wɔnnɔ ka ɔɔn giati Wuro ta Dɛ́gɛwɛta ta da na? A kɔ te nɔ?» Ye ɔɔn d’a ma, y’a Davidi timikma na boo. 43 Yezu ɔɔn da ye ma: «A ɔɔn ma nɛ Wuro ta Ni tɛ ɔn zii Davidi ma, wɔn n’a togo wiri ɔn da, ye Matigi? 44 Ye Matigi da mɛ Matigi ma y’a tangan ye digesoro ma fɔn y’a zugi bɛrɛbɛ a wee? 45 Davidi ɔɔn n’a wiri da Matigi, nɛ na a tɛ ɔn n’awe Davidi timikma na boo?» 46 Ye na sɔɔn ma sbɛ domada tala yɛrɛ yira a ma ga. N’a bii wɔnna kɔɔ we ma, ye na sɔɔn mane dian n’a toga titiri ga.

23

1 Bo Yezu mane bɛreda bii ɔn da zamɛ kɔ y’a kalanɔmanɛ ma: 2 « Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daga ne Moyizi ta Tɛn kìnibɛ sma ma. 3 Ye ɔɔn wiin fa pepe yira ka ma, ka daga mɔɔ ye ta ɔn wɔn pepe ta. Nka ka ka da ka ye ta tɛda nɛmɛ ta ga. Bare ye sma kala kɔ wiinye da, yewɔ yɛrɛ ha wɔn ta ga. 4 Ye bie na tɛnɛ ye dɛ sma ma kamasɔrɔ ye yɛrɛ mane dian ne le ye ma ga. 5 Ye y’a da pepe ta wiin fa to sma n’e za. Wɔn ye na ye sɛbɛ na taratara ye wɔrɔ n’e pɛrɛ ye kini hɔn ne bakan na taratara ye pɛrɛ ye sra hɔn ne y’a zoga kwaro, ye danɔma ne zii ne vugo lɔ ma. 6 Zin hɔn tangan ɔn dia ye ma zamayezɔndo hɔn kɔ Kalakɔan hɔn, 7 sma ne bire ye na yireyire wisoga hɔn, n’e wiri mɛ na te. 8 A ma ki han, ka ka tɛ ye ne ka wiri mɛ na te ga. Bare te tala dama ɔɔn ti ka na, ki kɔ bɔ sɛrɛ pepe ne nɛmɛ na plala. 9 Ka ka sɔɔn sii wiri ka tɔn bo lagakɔn be ma ga, bare Tɔn tala dama ɔɔn ti ka ta, wɔn wiin ɔɔn ti wuro hɔn. 10 Ka ka tɛ ye ne ka wiri wɔnnate ga. Bare wɔnnate tala dama ɔɔn ti ka na, wɔn Wuro ta Dɛ́gɛwɛta. 11 Ka hɔn fan yi na tɛ k’a baratɛta na. 12 Wiin te pepe ɔɔn ye yɛrɛ yirebɛ, wɔnna te na dɛgɛbe gun. Wiin te pepe ɔɔn ye yɛrɛ mazibɛ, wɔnna te na yirebe gun. 13 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, gwale na sa ka ma bare ka sɔɔ sma ma Wuro ta kolo hɔn kɔ na. Ki yɛrɛ na kɔ yeyɛ ga, wiinye kma ɔɔn mane kia kɔ, ka bere sɔɔ wɔnwɔ ma mɛ. [ 14 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, gwale na sa ka ma bare ka yɔfuroyàra sra hɔn frɛ pepe tɔɔ ye ta ɔn bere ne wuromɛ na kurokuro ye ta mɛ wiin fa to ye ne ka giati smafɔre. Bo wɔn ɔɔn tɛ k’a yinna hɔn togo ɔn ne na yire yi bɔ sɛrɛ yi ma.] 15 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, gwale na sa ka ma bare ka diniyan pepe yara wiin fa to ka sbɛ sɔnnala nɛmɛ dama gun wiin ɔɔn dian k’a landa na. Wɔnna te ɔɔn dian suu, k’a ta giaganɔmanɔ na ɔn yalo ki yɛrɛ ma kanyinna pla na. 16 Ki fue wiinye ɔɔn sma yee, gwale na sa ka ma bare ka da, ye wiin te ɔɔn ye sun Wuro ta kɔɔn ma, ye wɔn foyi ga, ye nka a ɔɔn ye sun Wuro ta kɔɔn hɔn sanɔ ma, ye wɔn ɔɔn dayaga. 17 Kakiridarakma na fue sege rɛ. Wee yi ɔɔn fan yi, sanɔ ra, taa Wuro ta kɔɔn wiin ɔɔn wɔnna sanɔ we ta fa na kìni yi na? 18 Ka da mɛ, ye wiin te ɔɔn ye sun salakawɛdo ma, ye wɔn foyi ga nka a ɔɔn ye sun boo fa ma wiin ɔn dɛ salakawɛdo ma, ye wɔn ɔɔn dayaga. 19 Fue sege rɛ, wee yi ɔɔn fan yi, salaka ra, taa salakawɛdo wiin ɔɔn wɔnna salaka we ta fa na kìni yi na? 20 Awale wiin te ɔɔn ye sun salakawɛdo ma, a na te ye sun salakawɛdo kɔ ye ma dɛfrɛ pepe ma mɛ. 21 Wiin te ɔɔn ye sun Wuro ta kɔɔn ma, a na te ye sun kɔɔn we kɔ ye na te ma mɛ. 22 Wiin te ɔɔn ye sun wurokɔn ma, a na te ye sun Wuro ta fanganmakware kɔ a ma tanganta ɔɔn ma mɛ. 23 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, gwale na sa ka ma bare ka sɔnfrɛslala na sodinida funnɔ pere kamasɔrɔ wiin fa ɔɔn sige yi Tɛn hɔn, ka mane wɔn ta ga. Bo telebe bo woramadiabe bo tian. Ka mane daga n’e pepe kwɛ n’e ta ɔn ka ne wɔnwɛ ye na foyi hɔn ga. 24 Fue sege han wiinye ɔɔn sma yee. Ye damɛngɛn sigebɛ, mane dagwaga giati ga. 25 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, gwale na sa ka ma bare ka kogo ku ɔɔn waa, a kɔrɔ ne dɔɔn. Bo tɛdayaga bo panɔfa. 26 Fariziyɛn fue, ka kogo kɔrɔ hɔn waa dɛn. Wɔn ɔɔn tɛ, ku we na kìni mɛ. 27 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, gwale na sa ka ma, ka ti wɔkara bonɛ na furobɛ ye. Ye fɔrɔ sire ne zɛdia kamasɔrɔ ye kɔrɔ hɔn ne paga sara wɔe na kɔ frɛ na vra ye sii pepe. 28 Yee ka ti, sɔɔn ɔɔn ka za ka ne sa smatele ta kamasɔrɔ ka kɔrɔ ne boroboro daplabɛrefa kɔ zugoyagafa na. 29 Ki Tɛn na kma kɔ Fariziyɛn daplabɛresma, ki wiinye ɔɔn Wuro ta daberebɛre ta bonɛ tɔgɔ ne smatele ye bɛgɛ n’e fɔrɔ, gwale na sa ka ma. 30 Ka kwa, ye ka mane tiye ka tamɛ ta sin hɔn, ye ka mane na ka nii ka Wuro ta daberebɛre na yɛda hɔn ga. 31 Ye tɛ yee, ka tɛ ka yɛrɛ siɛrɛ na. Wiinye kma ɔɔn n’e yɛɛ, ka wɔnwɔ timikma. 32 Awale ka ka tamɛ ta bara do pagabɛ. 33 Kɔtɔrɔsi, nɛ ka sbɛ ne dɛɛ giaganɔma na yannɛ na. 34 Wɔn ye na mɛ daberebɛre kɔ datɔsma sɛbɛtɔsma fanɛ ka brɛ. Ka na n’e na bɔɔ yɛɛ ɔn bɔɔ kwangwaga sɔnɔ ma ɔn bɔɔ vaan k’a Kalakɔan hɔn ɔn ne lɛ ne fɔnɔ kɔ lɔgɔ kire hɔn 35 wiin fa to smatele na yɛda wɔɔ ka wɔɔn hɔn, n’a bii fɔn sɔntele Abɛle ma ɔn naa n’a tigɛ Baraki nɔ Zakari ma, ka wiin yɛɛ Wuro ta kɔɔn kɔ salakawɛdo yɔfa hɔn. 36 Tian na, ma ye yira ka ma da wɔnna yannɛ wɔ pepe na bɛrɛ bɔ dogore bɛ ma. 37 Zeruzalɛmu, Zeruzalɛmu, bi wiin ɔɔn Wuro ta daberebɛre yɛɛ, ye wiinye kma fanɛ be ta, be ne wɔnwɔ dra kɔ dɔge, kanyinnayan na ma mane kia be hɔn kma kwɛ wɔkara nanɔ ye nɔmanɛ kwɛ ye kaba wee wiin nɛ, nka ye ma dian ga. 38 Awale k’a Wuro ta kɔɔn na wɔɔ kebe. 39 Bare m’a yira n’a dɔrɔ ka ma da ka na ne za titiri ga fɔn yaa kayan ka na bere da wiin kɔɔ ma, ye wiin te ɔɔn naa Matigi togo na, ye Wuro siara ta wɔnna te ma.»

24

1 Yezu mane sa Wuro ta kɔɔn hɔn ne yaa, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na ne kɔɔn we tɔgenɔn dɔrɔ a ma. 2 A ɔɔn bɛreda bii ɔn da ye ma: «Ka yɔnnɔ ti wɔn pepe na ra? Tian na, ma ye yira ka ma da dɔgɔnɔ tala ha na wɔɔ ye nɛmɛ ma bɛɛ ga, ye pepe na yaga.» 3 Yezu mane tangan Olivutolo ma, a ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na ye sana ɔn d’a ma: «Wɔnna da wɔ na tɛ wiin sangan ma ɔnkɔ wiin fa ɔɔn na ne bia naa na tagamase kɔ diniyan ta wɛ na tagamase, wɔn yira ke ma.» 4 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka ka yɛrɛ kɔrɔse, sɔɔn sii ka na ka firebɛ ga. 5 Bare sma na yaan ye na naa mɛ togo dɛ ye yɛrɛ ma ne kwa, ye yi ɔɔn Wuro ta Dɛ́gɛwɛta. Ye na sma na yaan ye firebɛ. 6 Ka na kun na da mɔɔ ɔn kun na tumada mɔɔ. Ka ka yɛrɛ kɔrɔse, ka ka ninaban ga. Wɔn daga tɛ dɛn nka da pepe wɛsangan wiri dɛn ga. 7 Bare sii na tuma ye nɛmɛ na. Giamana tuma ye nɛmɛ na. Wu na ne ti bɔɔ para ma, lagakɔn ne sma bɔɔ para ma. 8 Wɔnna da wɔ pepe na tɛ wɔkara ya ta yannɛ na dubi ye a manasangan ma. 9 Wɔnna sangan ma ye na ka ka sma sra hɔn wiin fa to ye ka yannɛ ɔn ka yɛɛ. Ka da na ne yaga sma pepe ma mɛ ye na. 10 Wɔnna sangan ma sma na yaan ta yɔnmabe na yaga. Ye na n’e nɛmɛ da yira n’e nɛmɛ na wu wa. 11 Wuro ta daberebɛre na niɔnsɔ ye na sa yaan ɔn sma na yaan ye firebɛ. 12 Zugube na ne yaan ne yaa fɔn yaa sma na yaan ye ta dadiamabe yaga. 13 Nka wiin te ɔɔn sbɛ sɔmna fɔn yaa wiri tege ma, wɔnna te na kisi. 14 Wuro ta kolo hɔn fanɛdia bɛ na yira diniyan pepe hɔn. Sii pepe na n’e mɔɔ, wɔn timi diniyan ɔɔn sbɛ wɛ. 15 Wuro ta daberebɛta Daniyɛle mane wiin fa na yagayaga yi we da yira ka na wɔn za Wuro ta kɔɔn hɔn. Wiin te ɔɔn ne bɔ sɛbɛ bɛ kala, a sige ye yɛrɛ ma n’e kɔrɔ tɔɔ. 16 Wiinye kma ɔɔn ti Zudegiamana hɔn, wɔnwɔ tɛ ye tɔngɔn yaa tola brɛ piri ma. 17 Wiin te ne ti zɛn ma, wɔn ka da ye zii ne y’a frɛ bii kɔɔn hɔn ga. 18 Wiin te ɔɔn ne ti laga hɔn, wɔn ka da ye bige ne naa y’a zogwaga bii ga. 19 Wɔnna kɔɔ we ma gwale na sa tɛrɛbɛyàra kɔ bibiyekma ma. 20 Ka ne Wuro mɛ wiin fa to k’a tɔngɔn ka tɛ pian hɔn wɛlɛ Tangantun kɔɔ ma ga. 21 Tian na, n’a bii diniyan dan ma da hɔn ɔn naa n’a kwɛ sma ma, wiinye yannɛ nɛmɛ ɔɔn tɛ zɛ ga, ɔn mane na tɛ titiri mɛ ga, wɔnwɔ nɛmɛ ɔɔn na tɛ wɔnna kɔɔ we ma. 22 Wuro ma mane bɔɔ wa wɔnna kɔɔ wɔ hɔn ga, sɔɔn sii ha mane na kisi ga. Nka a bɔɔ wa wɔnna kɔɔ wɔ hɔn y’a dɛ́gɛwɛsma ye na. 23 Wɔn ye na, sɔɔn ɔɔn da ka ma, ye Wuro ta Dɛ́gɛwɛta ti bɛɛ, wɛlɛ y’a ti yoo, ka ka ye tɔɔ tian ga. 24 Tian na, dɛ́gɛwɛsma na niɔnsɔ ye kɔ daberebɛre na niɔnsɔ ye na tuma ne kabakoda ta fɔn ne sma firebɛ wɔkara ye yɛrɛ na Wuro ta dɛ́gɛwɛsma firebɛ mɛ. 25 Awale ma ka sɔnmɛbɛ ka tigɛ sin. 26 Ye ɔɔn naa ne kwa ka ma wiin sangan ma, y’a ti kibɛkolo hɔn, ka ka yaa yeyɛ ga. Wɛlɛ y’a ti yɔrodo hɔn, ka ka ye tɔɔ tian ga. 27 Wurosian tɛ ne tuma wurodu hɔn ne ba wurowɔn ma wiin nɛ, yee Sɔɔn Nɔ ta naa na tɛ. 28 Fasoro ti wiin wɛɛn, wɛɛn debe na ye nɛmɛ kwɛ. 29 Wɔnna kɔɔ we ma yannɛ ta fɔnɔ nɔɔ tala hɔn, sin na tunio, yuu wɔlɔ titiri ga, mamala na bɛrɛ, wiinye sbɛfrɛ ɔɔn ti wuro hɔn, wɔnwɔ na ne sma. 30 Wɔnna sangan ma Sɔɔn Nɔ ta tagamase na zɛ wurokɔn ma. Wɔnna sangan ma lagakɔn ma sisma pepe na ne mɔgɔ. Ye na Sɔɔn Nɔ za, a ne naa daba ma kɔ sebe pepe na kwɛ yi kɔ yirebe na yire yi. 31 A na y’a mɛlɛkɛ fanɛ kɔ tola na yire yi, y’a ta dɛ́gɛwɛsma pepe kwɛ n’a bii diniyan tege ma bo piri ɔn yaa n’a tigɛ bo piri ma. 32 Ka kafɔnɔ sege ɔn n’a na kayan ta. A ɔɔn ne nugun wiin sangan ma, ka tɔɔ da pian hɔn vetra. 33 Yee mɛ, ka ɔɔn wɔnna da wɔ pepe za, ye ne tɛ wiin sangan ma, ka tɔɔ da wagati vetra, a wiri wɛ yɛrɛ. 34 Tian na, ma ye yira ka ma da bɔ dogore bɛ pepe na siri wɛ wɔnna da wɔ ɔɔn sbɛ tɛ ga. 35 Wurokɔn kɔ lagakɔn na yaga nka mɛ domada na yaga abada ga. 36 Sɔɔn si ha kɔɔ we kɔ wagati we tɔɔ ga. Wuro hɔn mɛlɛkɛ n’a tɔɔ mɛ ga. Wuro Nɔ n’a tɔɔ ga. Tɔn Wuro sɔnnala dama ɔɔn n’a tɔɔ. 37 Wiinye da ɔɔn mane tɛ Nowe ta sin hɔn, wɔnwɔ nɛmɛ ɔɔn na tɛ Sɔɔn Nɔ nakɔ ma mɛ. 38 Bare sanɛ wurozugwaga da ye mɛnɛ, sma mane zɔn ne mɛnɛ ne yanmapɛrɛ ne ye nɔmanɛ pere yanma na fɔn yaa kayan Nowe ta kɔ ma korogwaga hɔn. 39 Ye ha mane foyi giati ga, fɔn zu na yaan yi ɔɔn naa n’e pepe bii. Yee Sɔɔn Nɔ nakɔ ma da na tɛ mɛ. 40 Wɔnna kɔɔ we ma, sini sma pla na ne ti sɔndo hɔn, tala na figɛ, tala wɔɔ. 41 Yara sma pla na ne kwɛ ne din, tala figɛ, tala wɔɔ. 42 Wɔn ye na ka ka yinna doma bare ka Matigi nakɔ tɔɔ ga. 43 Ka tɔɔ da kɔɔn te mane panɔ nasangan tɔɔ, a mane na wɔɔ siyanna hɔn wiin fa to ye ka n’a ta kɔɔn sɔrɔ ga. 44 Wɔn ye na ki mɛ, ka ka yɛrɛ tɛtɛrɛ ɔn ka yinna doma bare ka wiin wagati tɔɔ ga, wɔn ma Sɔɔn Nɔ na naa. 45 Kɔ te ɔɔn baratɛtafɔrɔ, a yɔnnɔma ne kwiɛ, kɔnte wiin tigɛ y’a kma wɔɔn na wiin fa to a n’e do na zɔnfa pere ye ma a na wagati ma? 46 Kɔnte ɔɔn bere naa wiin sangan ma ɔn naa wɔnna baratɛta we gun a ta bara hɔn, a na dangamu. 47 Tian na, ma ye yira ka ma da kɔnte we na ye sra hɔn frɛ pepe kalfa wɔnna baratɛta we ma. 48 Nka wɔnna baratɛta we ɔɔn ma baratɛta na yaga yi ɔn da ye kɔnte siɛ dɛrɛ ye yado hɔn, 49 ɔn bɛrɛ bɔ baratɛresɛrɛ ma n’e vuro ne zɔn ne mɛnɛ kɔ mɛnɛyinginsma, 50 awale a kakiri ti wiin kɔɔ ma ga, mane ti wiin wagati ma ga, wɔn ma kɔnte na bere naa. 51 A na baratɛta we laga daplabɛresma ta fa nɛmɛ n’a gun. Wɛɛn mogo kɔ yinniwin na ne ti.

25

1 Wuro ta kolo hɔn da ti wɔkara dala sma fun bɔɔ ta da. Wɔnna dala wɔ mane y’a fintinɛ bii ɔn yaa damoro bangan tɛndo hɔn. 2 Ye na sma koo mane kakiridarakma. Bɔ sma koo ne kakirikma. 3 Kakiridarakma wɔ mane y’a fintinɛ bii, ma boo yìn ka y’a yìnkiɛfrɛ hɔn ɔn wɔn bii ga. 4 Kakirikma wɔ mane y’a fintinɛ bii ɔn boo yìn ka y’a yìnkiɛfrɛ hɔn ɔn wɔn bii. 5 Damorobangan ta tɛ ɔɔn mane siɛ dɛrɛ ma ne naa ga, yin n’e pepe foga, ye ɔɔn yin. 6 Boro naa pɔra wiin sangan ma, sɔngɔkɔn na yire yi boo ɔɔn sa ne kwa, ye damorobangan ti ne naa, ka sa n’a tɛn. 7 Wɔn tɛ suu dala wɔ pepe ɔɔn winni ɔn y’a fintinɛ da sabɛ. 8 Kakiridarakma wɔ ɔɔn da kakirikma wɔ ma, ye ye ye ka yìn zɔgɔ na, ye yiwɔ ta fintinɛ tɛ dibe na. 9 Kakirikma wɔ ɔɔn da ye ma, ye awo, ye wiin yìn ɔɔn ti yiwɔ ta, ye wɔn ha ye pepe wa ga. Ye ye yaa yìnzabirɛsma brɛ ɔn yaa tɛrɛ. 10 Kakiridarakma wɔ fɔnɔ yaa yìntɛrɛdo hɔn wiin sangan, damorobangan ɔɔn naa. Wiinye dala sma koo ɔɔn man’a yɛ́rɛ, wɔnwɔ ɔɔn kwɛ kɔ kɔ lege damarakɔn hɔn, ye ɔɔn koro gwolo n’a lɛgɛ. 11 Wɔn timi bɔ dansɛrɛ na naa ne sɔngɔ ne kwa, ye mɛ́ na te, mɛ́ na te, koro koba mɛ́ ma. 12 Nka a ɔɔn da ye ma, ye tian na ma ye yira ka ma da ma ka tɔɔ ga. 13 Wɔn ye na ka ka yinna doma bare ka ye na kɔɔ tɔɔ ga, ɔn man’e na wagati tɔɔ mɛ ga. 14 Ye na tɛ wɔkara sɔɔn boo ta da wiin ɔɔn mane kia yaa kuru hɔn. A y’a baratɛre wiri ɔn ye sra hɔn frɛ kalfa ye ma. 15 A gwanafuro koo pere sɔnnala ma, ɔn gwanafuro pla pere boo ma, ɔn gwanafuro tala pere boo ma. Wiin ti wɔn kɔ y’a sbɛ ye. A yaa wɛ suu, 16 wiin te ɔɔn mane gwanafuro koo gun, wɔn yaa ye sra hɔn berebere ɔn bɔɔ koo gun n’e kwɛ bɔ koo wɔ ma. 17 Yee mɛ, wiin te ɔɔn mane pla gun, wɔn mane bɔɔ pla gun n’e kwɛ y’a pla ma. 18 Nka wiin te ɔɔn mane gwanafuro tala gun, wɔn mane yaa wuru pra ɔn ye na te ta gwanafuro we dɔɔn yeyɛ. 19 Bo siɛ naa dɛrɛ wɔn timi, yewɔ baratɛre wɔ wɔnnate we ɔɔn ye bere naa ɔn ne y’a da yɔnnɔ hɔn wa kɔ yewɔ baratɛre wɔ. 20 Wiin te ɔɔn mane gwanafuro koo gun, wɔn ye dɔbɛ ɔn koozɛ dɔrɔ a ma ɔn da, ye mɛ na te be mane gwanafuro koo kalfa ne ma, ma ne bere bɔɔ koo gun n’e kwɛ ye ma. 21 A wɔnnate ɔɔn d’a ma, ye wɔn fɔrɔ. Y’a tɛ baratɛta na fɔrɔ yi na, n’a na yɔnma yi. Y’a ta tɛ ɔɔn tɛ yɔnmata na daslala hɔn, ye ye na daye kalfa a ma. Y’a naa kwɛ nihɔndia kɔ ye wɔnnate. 22 Wiin te ɔɔn mane gwanafuro pla gun, wɔn ye dɔbɛ a na kɔ y’a gwanafuro ɔn d’a ma, ye mɛ na te, be mane gwanafuro pla kalfa ne ma. Ma bɔɔ pla gun n’e kwɛ ye ma. 23 A wɔnnate ɔɔn d’a ma, ye wɔn fɔrɔ. Y’a tɛ baratɛta na fɔrɔ yi na n’a na yɔnma yi. Y’a ta tɛ ɔɔn tɛ yɔnmata na daslala hɔn, ye ye na daye kalfa a ma. Y’a naa kwɛ nihɔndia kɔ ye wɔnnate. 24 Wiin te ɔɔn mane gwanafuro tala gun, wɔn naa ye dɔbɛ mɛ ɔn d’a ma, ye mɛ na te, ma tɔɔ da bia da sige. Be tugo wiin wɛɛn ga, wɛɛn be kiɛn. Be tigɛ wiin wɛɛn ga, wɛɛn be bii. 25 Mɛ mane tɔrɔ kuun ma ɔn yaa bia gwanafuro dɔɔn wuru hɔn. Be lege, bo bia naforo. 26 Nka a wɔnnate ɔɔn d’a ma, ye baratɛta na yaga yi, yɔngɔntabiri. Be yɛrɛ tɔɔ da ma tugo wiin wɛɛn ga, wɛɛn ma kiɛn, ɔn tɔɔ da ma tigɛ wiin wɛɛn ga, wɛɛn ma bii. 27 Wɔnnɔ ɔɔn tɛ be ɔɔn ma yaa n’a gwanafuro tigɛ gwanatigɛsma brɛ ga? Ne berena be na, ma mane na n’a naforo gun ɔn tɔnɔ gun ye na. 28 Ka gwanafuro we tɔɔ a ta n’a pere funte ma. 29 Bare fa ti wiin ta, bɔɔ na pere wɔn ma, a gun paga yaan. Nka fa ti wiin ta ga, hali wiin ɔɔn ti a na te ta, wɔn na tɔɔ a ta. 30 A ma bo baratɛta wiin ɔɔn foyi fɔrɔ ga han, k’a dra tunio hɔn sire. Wɛɛn mogo kɔ yinniwin na ne ti. 31 Sɔɔn Nɔ ɔɔn naa y’a yirebe hɔn wiin sangan ma kɔ y’a mɛlɛkɛ, a na tangan y’a yirebe na kware ma. 32 Sii pepe na naa ye nɛmɛ kwɛ a zin hɔn, a sma dɛ́gɛ n’e wa ye nɛmɛ hɔn wɔkara worofrɛnɛta gware dɛ́gɛ n’e wa sɛgɛ na wiin nɛ. 33 A na gware tigɛ ye digesoro ma ɔn sɛgɛ tigɛ ye ninagan ma. 34 Wɔnna sangan ma fanganma na da ye digesoromakma ma, ye ka naa, ne Tɔn ta dubanɔmanɛ. Wiin kolo ɔɔn tɛtɛrɛ tigɛ ka ye na n’a bii fɔn diniyan dutigɛsangan ma, ka naa kɔ a hɔn. 35 Bare wu mane ti ne na, ka ɔɔn zɔnfa pere ne ma. Mulu mane ti ne na, ka ɔɔn zio pere ne ma. Ma mane samoro, ka ɔɔn ne foga ne fɔrɔ. 36 Ma mane gwelengwele, ka ɔɔn zogo ka ne ma. Ma mane pare, ka ɔɔn naa ne sege. Ma mane ti kaso hɔn, ka ɔɔn naa ne sege. 37 Wɔnna sangan ma smatele wɔ na d’a ma, ye Matigi wee sangan ma mɛ́ be za wu ne ti be na, mɛ́ ɔɔn zɔnfa pere be ma? Wee sangan ma mɛ́ be za mulu ne ti be na, mɛ́ ɔɔn zio pere be ma? 38 Wee sangan ma mɛ́ be za be ne samoro, mɛ́ ɔɔn be foga be fɔrɔ? Wɛlɛ be ne gwelengwele, mɛ́ ɔɔn zogo ka be ma? 39 Wee sangan ma mɛ́ be za be ne pare wɛlɛ ne ti kaso hɔn, mɛ́ ɔɔn yaa bire be na? 40 Fanganma na da ye ma, ye tian na ma ye yira ka ma da ka mane wɔn ta bɔ nimisala bɛ na boo ma wiinye ɔɔn mɛ na plala, mɛ ma ka man’e ta. 41 Wɔn timi fanganma na da ye ninaganmakma ma, ye ye tuma ye wa wɛɛn, sma na voda ye. Ye ye yaa kɔ togo hɔn wiin na dibe abada ga. Wiin togo ɔɔn mulu Sitanɛ kɔ y’a mɛlɛkɛ ye na. 42 Ye wu mane ti ye na, ye ma zɔnfa pere ye ma ga. Mulu mane ti ye na, ye ma zio pere ye ma ga. 43 Ye ye mane samoro, ye ma ye foga ga. Ye ye mane gwelengwele, ye ma zogo ka ye ma ga. Ye ye mane pare, ye ye mane ti kaso hɔn, ye ye ma naa ye sege ga. 44 Ye na d’a ma, ye Matigi, ye wee sangan ma yiwɔ n’a za wu wɛlɛ mulu ne ti a na wɛlɛ a ne samoro wɛlɛ ne gwelengwele wɛlɛ ne pare wɛlɛ ne ti kaso hɔn, yiwɔ m’a diɛma ga? 45 Wɔnna sangan ma fanganma na da ye ma, ye tian na ye y’e yira ye ma da ye ha wɔnna da wɔ ta bɔ nimisala bɛ na sɔnnala ma ga, ye yee ye ha ye ta yi ma yɛ mɛ ga. 46 Yewɔ na yaa kɔ yannɛ na wɛbareya ye hɔn, smatele yaa kɔ wɛbareyani hɔn.»

26

1 Bo Yezu naa waro wɔnna kala we pepe na, ɔn da y’a kalanɔmanɛ ma: 2 «Ka tɔɔ da Yɛrɛgun na fɛti wɔɔ yin pla. Sɔɔn Nɔ na kɔ sma sra hɔn, ye na n’a kwangwaga sɔnɔ ma.» 3 Wɔn da ye tɛ salakawɛvɔre kɔ sɔnmlala mane yaa ye nɛmɛ kwɛ salakawɛvɔ na pra yi Kayifu brɛ. 4 Ye mane bɛɛn ye na ɔn da ye daga Yezu nɛngɛn n’a foga n’a yɛɛ. 5 Nka ye mane da, ye ye ka tɛ ye tɛ fɛti we sangan ma ga wiin fa to ye ka naa yanganmu ka zamɛ yɔɔ ga. 6 Yezu mane ti Simɔn gwarama brɛ Betanikuru hɔn, 7 ya boo ɔɔn ye dɔbɛ a na kɔ yìnkiɛfa na fɛnfɛn yi boo. A mane paga wunnudiayìn na tereba yi na. A naa Yezu to zama hɔn, ɔn wɔnna yìn we vunu a wɔɔn hɔn. 8 Yezu ta kalanɔmanɛ naa wɔn za wiin sangan ma, ye wora ɔɔn ba, ye ɔɔn da: «Bo yaga be wɔn wɔnnɔ? 9 Yìn we mane sbɛ ne zabire tereba na ɔn n’a na gwana pere durukma ma.» 10 Yezu naa n’e ta giatɛ nɔma tɔɔ, ɔn da ye ma: «Wɔnnɔ na ka ya we nina ban? A dafɔre ɔɔn ta mɛ ma. 11 Durukma na ti kɔ ka nɛmɛ sangan pepe ma nka mɛ na ti kɔ ka nɛmɛ sangan pepe ma ga yo. 12 Bo ya be bo wunnudiayìn be vunu mɛ kɔn ma ɔn ne na sitra tɛtɛrɛ n’a tigɛ. 13 Tian na, ma ye yira ka ma da sma ɔɔn ne fanɛdia yira wiin wɛɛn pepe diniyan hɔn, bo ya be wiin fa ta, ye na ye kakiri tugo kɔ wɔn ɔn n’e yira mɛ.» 14 Wɔn tɛ, Yezu ta kalanɔmanɛ na sɔnnala, ye mane wiin wiri Zuda Isikariyɔte wɔn ɔɔn tuma yaa salakawɛvɔre brɛ 15 ɔn yaa da ye ma: «Ma ɔɔn n’a ka ka sra hɔn, wɔnnɔ ka na ɔɔn pere ne ma?» Ye ɔɔn gwanafuro kiofun na do sɔɔ a ma. 16 N’a bii wɔnna sangan ma Zuda mane wagati na fɔrɔ yi kia Yezu ta kiɛ na ye sra hɔn. 17 Kwindiekiɛbareyaburo na fɛti na gwere kɔɔ ma, Yezu ta kalanɔmanɛ ɔɔn ye dɔbɛ a na ɔn d’a ma: «Wee be kia ke Yɛrɛgun na fɛti na zɔnfa tɛtɛrɛ be ma?» 18 Yezu ɔɔn da ye ma: «Ka yaa kuru kɔrɔ hɔn ɔn yaa yira boo sɔɔn ma, ye ka na te da, ye y’a wagati wiri, ye awe brɛ ye na Yɛrɛgun na fɛti ta kɔ y’a kalanɔmanɛ.» 19 Yezu man’e yira wiin nɛ, yee kalanɔmanɛ wɔ n’e ta ɔn Yɛrɛgun we na fɛti tɛtɛrɛ. 20 Wuru naa ba, Yezu ɔɔn tangan zama na kɔ y’a kalanɔmanɛ funpla wɔ. 21 Ye mane ti zama hɔn, a ɔɔn da ye ma: «Tian na ma ye yira ka ma da ka na sɔnnala na mɛ ka sma sra hɔn.» 22 A ta kalanɔmanɛ nina ɔɔn ban fɔrɔna, ye pepe ɔɔn n’a toga talatala wiin ti wɔn ne kwa, y’a mɛ ra Matigi? 23 Yezu ɔɔn da ye ma: «Wiin ɔɔn ye soro ka zɔnfa hɔn kɔ mɛ, a wɔnna te. 24 Sɔɔn Nɔ na yaa wɔkara Wuro domada n’e yira wiin nɛ nka wiin te ɔɔn n’a ka sma sra hɔn, gwale na sa wɔnna te ma. A m’a wɔɔ ɔn ka vɔrɔ ga, wɔn mane na fɔn yi a ma.» 25 Zuda wiin ɔɔn mane n’a ka sma sra hɔn, wɔn n’a toga mɛ ɔn da: «Mɛ na te, a mɛ ra?» Yezu ɔɔn d’a ma: «Bi yɛrɛ n’e yira.» 26 Ye mane ti zama hɔn, Yezu ɔɔn buru bii ɔn duba t’a ma n’a yɔyɔ n’a pere y’a kalanɔmanɛ ma ɔn da: «Ka tɔɔ ɔn zɔn, bo mɛ kɔn.» 27 Wɔn timi a ɔɔn mɛnɛfa bii ɔn baraka yira ɔn n’a pere ye ma ɔn da: «Ka mɛnɛ a na pepe. 28 Bare bo mɛ too. Bɛɛn na too wiinye ɔɔn vunu sma na yaan ye ye na kakiɛ na yafa ye na. 29 Ma ye yira ka ma da ma na mɛnɛ duvɛn na titiri ga, fɔn ma n’a na wun yi mɛnɛ wiin kɔɔ ma kɔ ka nɛmɛ ne Tɔn ta kolo hɔn.» 30 Ye mane Wuroyirebɛturu sɔɔn ɔn tuma sa yaa Olivutolo ma. 31 Bo wɛɛn Yezu da y’a kalanɔmanɛ ma: «Sma wuru be yɛrɛ hɔn, ka pepe na tɔngɔn mɛ to bare ye sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn ɔn da, ye ma na gwanɛta vuro, gware pepe zanzan. 32 Nka ma ɔɔn naa winni wiin sangan ma, ma na ti ka zin Galile.» 33 Piyɛre ɔɔn d’a ma: «Hali smasɛrɛ pepe ɔɔn ne tɔngɔn ne be to, mɛ kɔnɛ na tɔngɔn be to abada ga.» 34 Yezu ɔɔn d’a ma: «Tian na, ma ye yira be ma da sma wuru be yɛrɛ hɔn, sanɛ kokoro da ye paro, be na wee mia da na kanyinna saa na ɔn da ye be mɛ tɔɔ ga.» 35 Piyɛre ɔɔn d’a ma: «Hali ma ne daga kwɛ siri kɔ be nɛmɛ, ma na wee abada ɔn da ma be tɔɔ ga.» Kalanɔmanɛ wɔ pepe ɔɔn kwɛ da yee mɛ. 36 Bo wɛɛn Yezu yaa wiri kɔ lɔgɔ boo piri boo ma, ye wiin wiri Zɛtesemani. A ɔɔn da ye ma: «Ka wɔɔ bɛɛ, ma yaa Wuro mɛ yo o.» 37 A mane kwɛ yaa kɔ Piyɛre kɔ Zebede nɔmanɛ sma pla. Ninabannɔ kɔ kakiri yanganmu man’a foga. 38 A ɔɔn da ye ma: «Ne nina ban fɔn ma ne tɛ siri na. Ka wɔɔ bɛɛ kɔ ne nɛmɛ ɔn ka yin ga.» 39 A na ye yabɛ zin zɔgɔ ɔn bɛrɛ ye zin sugu lɔ ma ne Wuro mɛ ne kwa: «Ne Tɔn, ye ɔɔn ne sbɛ ne tɛ, be tɛ bɔ yannɛ dɛrɛbɛ ne ma, ma da ne dungo ga nka bi dungo.» 40 A naa tuma ɔn naa kalanɔmanɛ wɔ brɛ ɔn naa n’e gun yin hɔn ɔn da Piyɛre ma: «Yee kɛ, ka yɛrɛ ha sbɛ wagati tala ta siyanna hɔn kɔ mɛ ga kɛ? 41 Ka ka yinna doma ne Wuro mɛ wiin fa to ka ka naa kɔ mama hɔn ga. Sɔɔn sbɛ ne bɔɔ da kia tɛ na nka ye na tɛsie tiye ga.» 42 A na ye sabɛ ye na plalo na yɛ mɛ ɔn yaa ne Wuro mɛ ne kwa: «Ne Tɔn, bɔ yannɛ bɛ ɔɔn mane sbɛ ne dulu ne ma ga, be tɛ be dungo tɛ.» 43 Wɔn timi a ye bere naa yɛ mɛ ɔn naa n’e gun yin hɔn bare ye mane bana fɔrɔna. 44 A n’e to ɔn ye bere yaa ye sabɛ ye na yɛ mɛ saaro na ɔn yaa ne Wuro mɛ ne wɔnna domada tala wɔ ɔɔn yira yɛ. 45 Wɔn timi a ɔɔn naa n’e gun ɔn da ye ma: «Ka yin ɔn makunabɛ. Sɔɔn Nɔ na kiɛ kakiɛtɛre sra hɔn wiin wagati ma, wɔn vetra. 46 Ka tuma ke yaa. Wiin te ɔɔn na ne ka sra hɔn, wɔn naa wɛ.» 47 Yezu mane ti bɛreda hɔn yɛ, Zuda kalanɔmanɛ funpla wɔ na sɔnnala ɔɔn naa wiri, salakawɛvɔre kɔ sɔnmlala ta fanɛsma ne ti kɔ lege, tabekurokuro kɔ gwangannɛ ne titi ye ta. 48 Zuda wiin ɔɔn mane n’a ka ye sra hɔn, wɔn mane tagamase boo yira zamɛ ma ɔn da, ye ye ɔɔn kwilɛ wiin te hɔn ɔn bire a na, ye ye tɔɔ d’a wɔn. Ye y’a foga. 49 A naa wiri suu ɔn tele Yezu ma ɔn d’a ma: «Foo mɛ na te.» Ɔn ye dɔbɛ Yezu na. 50 Yezu ɔɔn d’a ma: «Ne maa, be naa wiin fa na, wɔn ta.» Sma wɔ ɔɔn ye dɔbɛ suu ɔn Yezu foga. 51 Wiinye kma ɔɔn mane ti kɔ Yezu, ye da ye tɔɔ, wɔnwɔ na boo ɔɔn yaa tabaku suru n’a wa a siɛn hɔn ɔn salakawɛvɔ ta baratɛta turu kiɛn n’a sɔɔ. 52 Wɔn tɛ Yezu ɔɔn d’a ma: «Bia tabaku k’a siɛn hɔn yɛ. Bare wiinye kma pepe ɔɔn tabaku bii, tabaku ɔɔn na n’e pepe yɛɛ n’e wɛ. 53 Be tɔɔ da ma mane sbɛ ne ne Tɔn mɛ a mɛlɛkɛkuru funpla n’e timi pere ne ma nɔɔ tala hɔn ga ra? 54 Nka wɔn ɔɔn tɛ, Wuro domada na sɛbɛ wiin fa yira ɔn da yee na tɛ, nɛ wɔnwɔ do na paga?» 55 Wɔnna sangan ma a da zamɛ wɔ ma: «Ka naa ne foga na ne ti kɔ tabekurokuro kɔ gwangannɛ wɔkara ka ti ne dɔɔ sobɛrɛta ɔɔn ma. Kɔɔ pepe ma ma mane tangan Wuro ta kɔɔn hɔn ne sma kala, ka ma ne foga ga. 56 Nka bɔ da bɛ pepe tɛ wiin fa to Wuro ta daberebɛre wiin fa sɛbɛ Wuro domada na sɛbɛ hɔn, wɔn do paga.» Wɔn tɛ suu a ta kalanɔmanɛ pepe ɔɔn tɔngɔn n’a to. 57 Wiinye kma ɔɔn mane Yezu foga, wɔnwɔ ɔɔn yaa kɔ lege salakawɛvɔre na pra yi Kayifu brɛ. Tɛn na kma kɔ sɔnmlala mane kwɛ wɛɛn. 58 Piyɛre mane pipi ne dɔɔ dɛrɛ do hɔn fɔn naa wiri salakawɛvɔre na pra yi brɛ. A mane kɔ luu kɔrɔ hɔn mɛ wiin fa to a da wɔ waronɔn nɔma sege. 59 Salakawɛvɔre kɔ kitisɔre pepe mane boo niɔn kia dɛ na Yezu ma wiin fa to y’a yɛɛ. 60 Siɛrɛkomayaga na yaan ye mane naa nka ye ha mane foyi gun ga. Wɛbɛdo ma, sma pla bɔɔ ɔɔn na naa 61 ɔn da: «Bo sɔɔn be da, ye yi sbɛ ne Wuro ta kɔɔn webe n’a bere n’a tɔgɔ yin saa yɔ.» 62 Salakawɛvɔre na pra yi ɔɔn tuma taa ɔn da Yezu ma: «Bɔ sma bɛ ti ne wiin fa yira bia da hɔn, be tra ye ta ga ra?» 63 Nka Yezu dian tra a ta ga. A ɔɔn ye bere da Yezu ma yɛ mɛ: «Ma be toga Wuro na siɛbɛ yi togo na ɔn da be ɔɔn ma Krista, Wuro Nɔ, be ye yira ke ma.» 64 Yezu ɔɔn d’a ma: «Bi yɛrɛ n’e yira. Nka ma ye yira ka ma da n’a bii basiɛ ka na Sɔɔn Nɔ za, a ne tangan Sbɛpepenate digesoro ma. Ka n’a za a ne naa daba ma mɛ.» 65 Wɔn ta yira na suu, salakawɛvɔre na pra yi ɔɔn y’a zoga barabara ɔn da: «A Wuro togo yaga. Ke mako ti siɛrɛkma hɔn titiri ga. A Wuro togo yaga wiin nɛ, ki yɛrɛ wɔn mɔɔ. 66 Wɔnnɔ ka ɔɔn giati a ta da na?» Ye ɔɔn da: «A daga yɛɛ.» 67 Wɔn tɛ suu, ye ɔɔn ne tibɛ ne kiɛ a zin ma n’a vuro. Bɔɔ man’a piri webe. 68 Bɔɔ man’a vuro ne kwa a ma: «Zɛyira mɛ́ ma wa, Wuro ta Dɛ́gɛwɛta kɔ te ɔɔn be vuro?» 69 Wɔn da ye tɛ, Piyɛre mane tangan sire luu kɔrɔ hɔn. Baratɛya boo ɔɔn ye dɔbɛ a na ɔn d’a ma: «Bi mane kwɛ ne ti kɔ Galilesɔn Yezu mɛ.» 70 Nka Piyɛre wee ye na sma pepe yɔnnɔ na ɔn da: «Ma bia bɛreda kɔrɔ tɔɔ ga.» 71 A mane tuma ne yaa sado hɔn, boo baratɛya n’a za yɛ mɛ ɔn da yeyɛ tisma ma: «Bo sɔɔn mane kwɛ ne ti kɔ Nazarɛtisɔn Yezu.» 72 Piyɛre ɔɔn wee yɛ mɛ ɔn ye sun ɔn da: «Ma ha bo sɔɔn be tɔɔ ga.» 73 Zɔgɔ wɔn timi yɛ mɛ, wiinye kma ɔɔn mane ti yeyɛ, wɔnwɔ ɔɔn ye dɔbɛ Piyɛre na ɔn d’a ma: «Telele na, bi ye na boo. Be bɛrenɔn n’a dɔrɔ da b’e na boo.» 74 Nka Piyɛre ɔɔn bɛrɛ n’e sun n’e yɛrɛ voda ne kwa: «M’a tɔɔ ga.» Wɔnna nɔɔ tala hɔn kokoro ɔɔn paro. 75 Yezu mane wiin fa yira a ma, ye sanɛ kokoro da ye paro, be na wee mɛ ye na kanyinna saa na, ye be ha ne tɔɔ ga, wɔnna sangan ma a kakiri tugo kɔ wɔn. A ɔɔn sa ɔn yaa mɔgɔ fɔrɔna.

27

1 Kikima tiin, salakawɛvɔre kɔ Ziwifu na sɔnmlala pepe ɔɔn bɛɛn ye na, ye Yezu daga yɛɛ. 2 Ye n’a pɛrɛ ɔn yaa n’a ka giamana wɔnnate Pilate sra hɔn. 3 Zuda wiin ɔɔn Yezu ka sma sra hɔn, wɔn n’a za wiin sangan ma da ye Yezu daga yɛɛ na, a nina ɔɔn ban. A ɔɔn tuma gwanafuro kiofun wɔ bii ɔn bere yaa salakawɛvɔre kɔ sɔnmlala gun kɔ lɔgɔ 4 ɔn da ye ma: «Mɛ dayaga ta ɔn sɔntele ka siri hɔn.» Nka ye ɔɔn d’a ma: «Mɛ́ do ti wɔn hɔn ga. Wɔn bia da be yɛrɛ ma.» 5 Zuda ɔɔn gwana wɔ dra Wuro ta kɔɔn hɔn, ɔn fɔnɔ yaa ye mogo ka pere hɔn. 6 Salakawɛvɔre naa gwana wɔ bii, ɔn da: «Kià tɛn yirado ma, wɔnna gwana wɔ ha daga kiɛ Wuro ta kɔɔn hɔn naforo hɔn titiri ga, ye too na tere.» 7 Ye naa ye nɛmɛ za ye na da na wiin sangan ma, ɔn yaa siayɛnta ta lɔ tɛrɛ kɔ lɔgɔ samarasitra na. 8 Wɔn tɛ hali ɔn naa n’a kwɛ sma ma, ye ɔɔn ne wɔnna lɔ we togo wiri da too na lɔ. 9 Wuro ta daberebɛta Zeremi mane wiinye bɛreda yira, yee wɔnwɔ do mane paga. A mane da: «Ye mane gwanafuro kiofun wɔ bii. Wiinye gwana wɔ ɔɔn mane sɔɔn tere na ye. Isirayɛlenɔmanɛ mane wiin sɔɔn we tere dɛ. 10 Ye siayɛnta ta lɔ tɛrɛ kɔ lɔgɔ wɔkara Matigi man’e yira ne ma wiin nɛ.» 11 Ye yaa kɔ Yezu giamana wɔnnate Pilate brɛ, wɔn n’a toga ɔn d’a ma: «Bi Ziwifu ta fanganma ra?» Yezu ɔɔn d’a ma: «Bi yɛrɛ n’e yira.» 12 Nka salakawɛvɔre kɔ sɔnmlala mane wiinye yira n’e dɛ a ma, a dian fa yira wɔn hɔn ga. 13 Wɔn tɛ Pilate ɔɔn d’a ma: «Ye wiinye bɛ pepe yira n’e dɛ be ma ɔɔn yo, b’e mɔɔ ga ra?» 14 Nka Yezu ma dian tra a ta ye na foyi na ga, fɔn giamana wɔnnate Pilate ɔɔn kaba fɔrɔna. 15 Dɔɔ o dɔɔ Yɛrɛgun na fɛti na, giamana wɔnnate mane tɛ ne boo kasonɔ dra, zamɛ ɔɔn wiin mɛ a ta. 16 Bo dasigetɛta boo mane ti kaso hɔn, ye n’a togo wiri Yezu Barabasi. 17 Wɔn tɛ Pilate ɔɔn zamɛ toga ɔn da: «Kɔ te ka kia ma ɔɔn dra? Yezu Barabasi ra, taa ye wiin Yezu wiri Wuro ta Dɛ́gɛwɛta?» 18 Pilate mane tɔɔ da Yezu na yu do ma Ziwifu n’a ka ye sra hɔn. 19 Pilate mane ti kitisɔdo hɔn, a ta ya ɔɔn fanɛ da ye yaa yira a ma ɔn da: «Ka be be nii ka bo sɔntele be ta da hɔn ga. Bare mɛ yannɛ sɔnyangan hɔn a ta da na sma wuru hɔn hali na.» 20 Salakawɛvɔre kɔ sɔnmlala mane zamɛ sinsanganbɛ, ye ye Pilate mɛ a Yezu Barabasi dra ɔn Yezu Krista yɛɛ. 21 Giamana wɔnnate naa ye bere n’e toga yɛ mɛ ɔn da: «Kɔ te ka kia ma ɔɔn dra?» Ye ɔɔn da: «Barabasi.» 22 Pilate ɔɔn da ye ma: «Ye wiin Yezu wiri Krista, nɛ ma daga wɔn ta ɔɔn?» Ye pepe ɔɔn kwɛ da: «A kwangwaga sɔnɔ ma.» 23 Pilate ɔɔn da ye ma: «Wee dayaga sii a ɔɔn ta ɔɔn?» Nka ye mane sɔngɔ ne moro ne kwa: «A kwangwaga sɔnɔ ma.» 24 Pilate n’a za da wɔn na foyi fɔrɔ ga nka ne kia zamɛ gwangwanabɛ, a ɔɔn zio bii ɔn ye sra waa zamɛ yɔnnɔ na ɔn da: «Mɛ nii ti bo sɔɔn be too ta vunu hɔn ga. Ye k’a da.» 25 Zamɛ pepe ɔɔn kwɛ da: «Mɛ́ kɔ mɛ́ nɔmanɛ taa a ta siri na wɔnda na.» 26 Wɔn tɛ Pilate ɔɔn Barabasi dra. A ma Yezu han, a tɛ ye n’a vaan n’a wɛ wiin sangan ma, a n’a ka ye sra hɔn wiin fa to ye yaa n’a kwangwaga. 27 Giamana wɔnnate ta sɔrɔdasi naa Yezu foga yaa kɔ lege fanganmalu ma, ɔn yaa ye nɛmɛ kwɛ a ma. 28 Ye man’a ta zoga wa a ma, ɔn zogwaga na pɛnɛ yi boo k’a ma 29 ɔn kila filɛ fanganmabanfola na ɔn wɔn dɛ a wɔɔn hɔn ɔn gwangan k’a digesoro hɔn. Wɔn timi ye ne zii ne yoloko a zin n’a wopa ne kwa a ma, y’a foo Ziwifu ta fanganma. 30 Ye mane tibɛ ne kiɛ a ma ne gwangan we tɔɔ a sra hɔn n’a wɔɔn zɛngɛn kɔ lege. 31 Ye naa koko wɛ a na yee, ɔn wɔnna zogwaga na pɛnɛ yi we wa a ma ɔn n’a ta zoga bere n’e k’a ma yɛ ɔn yaa kɔ lege wiin fa to y’a kwangwaga. 32 Ye mane ti sa hɔn ɔn tɛn kɔ Sirɛnesɔn boo, wɔn togo ti Simɔn. Ye ɔɔn fangan dɛ a ma, y’a Yezu na kwangwagasɔ bii. 33 Ye naa yaa wiri Gologota ma, wɔn kɔrɔ wɔnkobalo na bii hɔn, 34 ɔn duvɛn yanganmu kɔ sɔnkiribɛsu n’a pere a ma y’a mɛnɛ. A naa n’a nɛnɛ wiin sangan ma, ma dian n’a mɛnɛ ga. 35 Ye Yezu kwangwaga n’a wɛ wiin sangan ma, ɔn vɛngɛnɛ dɛ a ta zoga ma n’e dini. 36 Wɔn timi ye ɔɔn tangan ne yɛre a na. 37 Ye Yezu yɛɛ wiin wɔɔn na, ye mane wɔn sɛbɛ n’a zolo a wɔɔn hɔn ɔn da: «BO YEZU, ZIWIFU TA FANGANMA.» 38 Ye mane dayagatɛsma sma pla bɔɔ kwangwaga kɔ lege mɛ. Tala a digesoro ma, bo tala a ninagan ma. 39 Sogo ma fɔnɔsma man’e wɔan piripiri ne Yezu vini 40 ne kwa a ma: «Bi wiin ɔɔn da, ye be sbɛ ne Wuro ta kɔɔn webe n’a bere n’a tɔgɔ yin saa yɔ, be yɛrɛ kisi han. Be ɔɔn ma Wuro Nɔ, zii be wa sɔnɔ ma.» 41 Yee salakawɛvɔre kɔ tɛn na kma kɔ sɔnmlala man’a wopa yɛ mɛ ne kwa: 42 «A bɔ sɛrɛ kisi ɔn mane sbɛ n’e yɛrɛ kisi ga. A ɔɔn ma Isirayɛlenɔmanɛ ta fanganma, a zii ye wa sɔnɔ ma basiɛ han, wɔn ɔɔn na tɛ ke yɔn a ma. 43 A mane yɔn Wuro ma, a da ɔɔn ne dia Wuro ma, Wuro naa n’a kisi basiɛ han, bare a da ye yi Wuro Nɔ.» 44 Wiinye dayagatɛsma ɔɔn mane kwangwaga a kiege ma, yee wɔnwɔ man’a vini yɛ mɛ. 45 N’a bii sintogo hɔn fɔn yaa wiri limasin ma, tunio mane ti diniyan pepe hɔn, sin mane wɛnnɛ titiri ga. 46 Limasin ma, Yezu ɔɔn sɔngɔ yuu ɔn da: «Eli, Eli, lamasabakitane?» Wɔn kɔrɔ: N’a Wuro n’a Wuro, wɔnnɔ na be ne to? 47 Wiinye kma ɔɔn mane taa yeyɛ, wɔnwɔ na bɔɔ wɔnna sɔngɔkɔn we mɔɔ wiin sangan ma, ɔn da: «A ti ne Eli wiri.» 48 Ye na sɔnnala ɔɔn tɔngɔn yaa wɛsɔgɔ bii n’e ka duvɛnsini hɔn, wɔnna nɔɔ tala hɔn sin ɔn naa n’e file sɔkalo na kuro yi boo ma n’e dɔ Yezu do ma wiin fa to a mɛnɛ. 49 Bɔ sɛrɛ ɔɔn d’a ma: «Taa dɛn. Ke sege da Eli ɔɔn ne na naa n’a kisi.» 50 Nka Yezu na ye bere sɔngɔ yuu yɛ mɛ, a ni ɔɔn wɛ. 51 Wɔnna wagati we yɛrɛ ma Wuro ta kɔɔn kɔrɔ hɔn sosɔzogo ɔɔn bara pla n’a bii wuro hɔn fɔn zii lɔ ma. Lagakɔn ɔɔn sma, tara ɔɔn webe. 52 Bonɛ da ɔɔn kibɛ. Wuro ta kma na yaan ye wiinye ɔɔn mane siri, wɔnwɔ ɔɔn winni sa. 53 Wɔnwɔ sa bonɛ hɔn Yezu winni wɛ timi ma ɔn kɔ Zeruzalɛmukuru hɔn ɔn ye yɛrɛ dɔrɔ sma na yaan ye ma. 54 Sɔrɔdasi na zɛngɛnte kɔ wiinye sɔrɔdasi ɔɔn mane yɛre Yezu na, wɔnwɔ naa lagakɔn na sma yi kɔ bɔ dasɛrɛ pepe za ye ne tɛ wiin sangan ma, kuun n’e foga fɔrɔna, ye ɔɔn da ye tian na y’a mane Wuro Nɔ. 55 Yara na yaan ye mane taa dɛrɛdo hɔn ne wɔnna da wɔ sege. Ye mane dɔɔ Yezu ma n’a bii fɔn Galile n’a mako fɔrɔ. 56 Bo mane Magadaladalo Mari, bo ma Zake kɔ Zozɛfu sie Mari, bo ma Zebede nɔmanɛ sie. 57 Lii naa ba wiin sangan ma, Arimatesɔn naforote boo ye man’a togo wiri Zozɛfu, a yɛrɛ mane tɛ Yezu ta kalanɔmanɛ na boo na mɛ. Wɔn ɔɔn naa. 58 A mane yaa Pilate gun ɔn Yezu na soro mɛ a ta. Pilate ɔɔn fanɛ yaa yira, ye y’a na soro pere a ma. 59 Zozɛfu naa Yezu na soro bii n’a muluku zofogo na kìni yi hɔn, 60 ɔn yaa n’a sitra ye yɛrɛ ta bona hɔn, a mane wiin sɛn tiri boo na koko hɔn, ye yɛrɛ ta sitra na. Wɔn timi a ɔɔn dɔgɔnɔgwaga boo pilemile n’a pi bona we do ma ɔn yaa. 61 Wɔn da ye tɛ Magadaladalo Mari kɔ bo Mari mane tangan bona we brɛ. 62 Wɔnna winnisin Tangantun siankɔ, salakawɛvɔre kɔ Fariziyɛn bɔɔ ɔɔn kwɛ yaa Pilate brɛ ɔn yaa d’a ma: 63 «Mɛ́ na te, mɛ́ kakiri ti kɔ lɔgɔ ɔn da sɔɔn we na tisangan ni na, a man’a yira n’a dɔrɔ da ye na winni ye sirikɔ na yin saaro ma. 64 Wɔn ye na mɛ kia be fanɛ yaa yira ye yɛresma wa yaa n’e tanganbɛ bona we do ma fɔn yaa wiri yin saa wiin fa to a ta kalanɔmanɛ ka naa n’a kimi wuru hɔn ɔn yaa yira sma ma, y’a winni sa ga. Wɔn ma tɛ ga, wɔnna sɔnfirebɛ na yaga yi gwere yi ma.» 65 Pilate ɔɔn da ye ma: «Sɔrɔdasi ti ka ta. Ka yaa. Ka sbɛ ne yɛre bona we na wiin nɛ, ka ye ta yee.» 66 Ye ɔɔn fɔnɔ yaa ɔn yaa bona we do malo ɔn tagamase t’a ma ɔn sɔrɔdasi tigɛ wɔnwɔ ne yɛre a na.

28

1 Tangantun fɔnɔ wɛ timi ma, tun na gwerekɔ ma, Magadaladalo Mari kɔ bo Mari mane yaa bona we sege na. 2 Ye da ye tɔɔ, lagakɔn ɔɔn sma fɔrɔna. Matigi ta mɛlɛkɛ boo ɔɔn tuma wuro hɔn ɔn zii naa dɔgɔnɔgwaga we pilemile n’a wa bona we do ma ɔn zii tangan a ma. 3 Mɛlɛkɛ we mane wɔlɔ wɔkara wurosian, a ta zoga ne furo perepere. 4 Kuun naa bona we na yɛresma foga, ye ɔɔn bɛrɛ wɔkara sara. 5 Nka mɛlɛkɛ we da yàra wɔ ma: «Ka ka kwan ga. Mɛ tɔɔ da ye wiin Yezu we kwangwaga, wɔn kia na ka naa. 6 A ti bɛɛ ga. A winni wɔkara a man’e yira ka ma wiin nɛ. Ka naa kɔ n’a siando sege. 7 Ka sale yaa yira a ta kalanɔmanɛ ma, y’a winni sa sara yɔ. Y’a yaa ye zin Galile. Ye ye na yaa n’a za yeyɛ. Wiin fa mane ti ne ta ɔn n’a yira ka ma, bo ɔɔn wɔn.» 8 Kuun mane yara wɔ ta ye ɔɔn tɔngɔn yaa nihɔndiaro hɔn ɔn yaa n’e yira kalanɔmanɛ wɔ ma. 9 Wɔnna nɔɔ tala hɔn Yezu n’e tɛn ɔn da ye ma: «Ka sige.» Yàra wɔ ɔɔn ye dɔbɛ a na n’a kaɛn foga ɔn n’a yirebɛ. 10 A ɔɔn da ye ma: «Ka ka kwan ga. Ka yaa yira ne na plala ma, ye ma yaa Galile. Ye ye na yaa ne za wɛɛn.» 11 Yàra wɔ mane ti sogo ma yɛ, wiinye sɔrɔdasi ɔɔn mane yɛre bona we na, wɔnwɔ na bɔɔ ɔɔn yaa kuru kɔrɔ hɔn ɔn yaa da wɔ pepe nɔma yira salakawɛvɔre ma. 12 Salakawɛvɔre kɔ sɔnmlala ɔɔn ye nɛmɛ za ɔn bɛɛn ye na ɔn gwana na yaan ye pere sɔrɔdasi wɔ ma ɔn da ye ma: 13 «Ka ne yira ne fɔnɔ sma ma, ye ki mane yin a ta kalanɔmanɛ ɔn naa a na soro kimi wuru hɔn. 14 Giamana wɔnnate ɔɔn n’e mɔɔ, mɛ́ na n’e yɔnnɔ hɔn wa kɔ lege ɔn n’a mama wiin fa to a ka foyi ta ka na ga.» 15 Bona na yɛresma wɔ ɔɔn gwana wɔ tɔɔ ɔn n’e ta wɔkara ye man’e yira ye ma wiin nɛ. Yee ye mane bɛreda wɔ zanzanbɛ Ziwifu yɔɔ fɔn naa wiri sma ma. 16 Kalanɔmanɛ funnala wɔ mane yaa Galile. Yezu mane wiin tolo we da yira ye ma, ye ɔɔn yaa wɛɛn. 17 Ye naa Yezu za wiin sangan ma, ɔn zii yoloko n’a yirebɛ nka ye na bɔɔ mane sigi yɛ. 18 Yezu ɔɔn ye dɔbɛ ye na ɔn da ye ma: «Sebe pepe pere ne ma wurokɔn kɔ lagakɔn ma. 19 Ka yaa sii wɔ pepe brɛ ɔn n’e ta kalanɔmanɛ na ɔn n’e batize Tɔn kɔ Nɔ kɔ Wuro ta Ni togo na. 20 Ma wiin fa pepe yira ka ma, ka ye sma kɔ wɔn. A ma mɛ han, ma na ti kɔ ka nɛmɛ kɔɔ pepe ma fɔn yaa kayan diniyan ta wɛ ma.»