Mak

Mak

¹ Nia nee thafalilana Faarongolae ’Okae sulia tha Jisas na Kraes Ngwela nia tha God. ² ’E thafali mai ilingia profet Aesaea ’e kedaa si doo ne tha God ’e thaea sulia Kraes ka ’urii, “Nau kwau fala kau ngwane ni ngali baea nau ’i nao ’ani ’oe, fasi ka thalungana imole ki fuamu. ³ Tee ngwane ’e ’ai ’i laona gano kwasi, ka ’urii, ‘Molu ka thalungana tale fuana Aofia! Molu ka ’olosia tale ki fuana!’ ” ⁴ - ⁶ ’Urineri, tha Jon ka dao na mai laona gano kwasi ne langi si tala’ana ta imole ka too ’ana. Nia ’e ’afisia maku ’ana ifuna kamel, ma ka ali nia ’ana si ’unge buluka. Ma nia ’e ’ania bana maru ma na ngwengwedua kwasi. Ma nia ’e faasisiuabua imole ki, ma ka bae fuada ka ’urii, “Molu ka tatala naa faasia ta’alae kamolu ki, ma molu ka sisiuabu fasi tha God ka manatalukea ta’alae kamolu ki.” Ma na imole ’oro ki faasia balifera ’i Jiudea, ma ’i Jerusalem, da ka lea mai ’uria rongolana baelana tha Jon. Da ka faatalo ’ania ta’alae kera ki, ma nia ka faasisiuabu kera laona kafo ’i Jodan. ⁷ Ma tha Jon ka bae ’urii fuana imole ki, “Tee ngwane ne kau dao mai buriku, nia ne ’e baita ka talu nau, ma nau kwasi tala’ana naa kwau ’agwaaro, ma kwau lukea tae butu nia ki. ⁸ Nau ku faasisiuabu kamolu baku ’ana kafo, nia ’ana ne kau faasisiuabu kamolu ’ana Mangoedoo Abu.” ⁹ ’E langi si tau bo ’i burina si doo neri ki, tha Jisas ka dao na mai faasia ’i Nasaret laona balifera ’i Galili. Nia ’e lea mai siana tha Jon fasi ka faasisiuabu nia. Tha Jon ’e talaia ka faasisiuabu nia naa ’i laona kafo ’i Jodan. ¹⁰ ’Ana si manga ne tha Jisas ’e tatae mai faasia laona kafo, nia ka rikia lofothalo ’e ’ifi naa, ma na Mangoedoo Abu ka sifo na mai faafi nia ’ura ’ana ta fe bola. ¹¹ Ma tee si lingee doo ’e talo mai faasia ’i thalo ka ’urii, “’Oe naa na ngwela liliothau nau ne ku liothau ’asiana ’ani ’oe, ma nau ku nonithathala ’asiana suli ’oe.” ¹² Ma ’ana si manga neri bo, na Mangoedoo Abu ka talaia na tha Jisas ’uria ’i laona gano kwasi. ¹³ Ma nia ka too ’i seeri sulia fai akwale fe dani, ma tha Saetan ka ilitoona. Na doo moori kwasi ki da too laubo ’i seeri, sui ta, na enselo ki da lea mai, ma da ka ’adomi nia. ¹⁴ ’I burina ne da alua naa tha Jon ’i laona dele, tha Jisas ’e lea ’i Galili ma ka faarongo ’ana Faarongolae ’Okae ne lea mai faasia tha God. ¹⁵ Nia ka bae ’urii, “’E dao naa ’ana si manga fasi na ’initooa nia tha God ka dao mai. Molu ka abulo naa faasia ta’alae kamolu ki, ma molu ka manata mamana ’ana Faarongolae ’Okae nee.” ¹⁶ Ma ’ana si manga tha Jisas ’e lea sulia asi ’i Galili, nia ka rikia tha Saemon ma doorana tha Andru. Keerua roo ngwane ni dee ki. Daru dee ’adarua ’ana furai kera laona asi neri. ¹⁷ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuadarua, “Muru lea mai fone nau, kamurua roo ngwane ni dee ki, sui ta, nau kwau toolamainia fuamurua na deelae mai ’uria imole.” ¹⁸ Ma si manga neri ’uabo, daru ka ’akwasia naa furai keerua ki, ma daru ka lea naa fonea. ¹⁹ Ma tha Jisas ’e lea faekwa lau kau, ka rikia tha Jemes ma tha Jon, roo ngwela tha Sebedi ki. Daru too ’adarua ’i laona baru, ma daru ka kauraa ’adarua furai keerua. ²⁰ Ma si manga tha Jisas ’e riki keerua bo, nia ka ’aili keerua naa, ma daru ka ’akwasia naa maka keerua tha Sebedi ’i laona baru fonea ngwane ni rao ki, ma daru ka lea naa fonea tha Jisas. ²¹ Tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da dao naa ’ana maetoaa ’i Kapaneam. Ma ’ana Sabat, fe dani ni momololae, tha Jisas ’e ruu ’i laona beu ni foa, ma ka toodoo fuana imole ’oro ki. ²² Si manga da rongoa, da ka kwele ’asiana ’ana toodoolae nia, sulia da thaitamana ’okae ’ana ne tha Jisas ’e toodoo ’ana suukwaia ma na mamanalae mai faasia tha God. ’E langi si ilingia lau thaitamedooa kera ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa tha Mosis, sulia da toodoo bada ’ana suukwaia kera ’i talada. ²³ Ma ’ana si manga neri laubo, tee ngwane na anoedoo ta’ae ’e ’arutoona, ’e ’ai ka ’urii, ²⁴ “Jisas ’ae! ’Oe ngwane ’i Nasaret! Tae nee ’o ilia ’ani kameli? Alamia ’o lea mai ’uria faafunuilameli tomone nee! Nau ku thaitamamu baku, ’oe nena Ngwane Abu tha God!” ²⁵ Ma tha Jisas ’e ngatafia anoedoo ta’ae neri ka ’urii, “’O bona ’amu ngwalee, ’oko kotho mai ’i maa faasia ngwane nena!” ²⁶ Ma na anoedoo ta’ae neri, ’e ’ai baita, ma ka lebetana ngwane neri, ma ka kotho na mai maa faasia. ²⁷ Ma na imole ki ne da koni ’i seeri, da ka kwele ’asiana, ma da soetalafada kwailiu da ka ’urii, “Rongwane ’ae, tae naa ne ’urii? Ta toodoolae faalu tomone nee? Ngwane nee ’e bae ’ana suukwaia. Nia ’e bae fifii fuada na anoedoo ta’ae ki, ma da ka roo naa sulia baelana.” ²⁸ ’I seeri, ’ali’ali na unuunua sulia tha Jisas ’e ’ali’ali ka talo banaa laona bali fera kalikalia ’i Galili. ²⁹ Si manga tha Jisas ma tha Jemes, ma tha Jon, da lea naa faasia beu ni foa neri, da ka lea ’uria luma kera tha Saemon ma tha Andru. ³⁰ Si manga tha Jisas ’e dao laona luma neri, da ka faarongoa ’ana ne fungo keni tha Saemon ’e matai ’ana ’akolae, ma nia ka maleu bana laona ifitai nia. ³¹ Ma tha Jisas ’e lea siana keni neri, ma ’e dau ’i ’abana, ka taea. Ma na ’akolae neri ka sui naa faasia, ma na keni neri ka raodoo naa fuada. ³² Ma ’ana fe thaulafi neri, si manga na thato ’e suu naa, na imole ki da ngala mai imole matai ki, ma na imole ki na anoedoo ta’ae ’e ’arutooda ’i siana tha Jisas. ³³ Ma na imole ki sui ’ana maetoaa neri da ka koni teefau mai ’i maana luma neri. ³⁴ Ma tha Jisas ka guraa imole ’oro ki ne da matai ’ana mataia ’oro ’e’ete ki. Ma nia ka taria laubo na anoedoo ta’ae ’oro ki. Ma nia si alamatana anoedoo ta’ae neri ki da ka bae, sulia da thaitamana sui naa ne nia na Ngwela nia tha God. ³⁵ Ma ’i laasikadangi maakafukafua ’uabo, tha Jisas ’e tharai ka kotho na kau ’i maa faasia beu neri. Ma nia ka lea naa ’uria foalae ’ana tee si kula ne ’e gwagwatani. ³⁶ Ma tha Saemon fonea ngwane kwaimaani nia ki da ka rofe ’uri nia. ³⁷ Ma si manga da daotoona, da ka bae ’urii fuana, “Ngwalee ’ae, imole ki sui da rofe ’uri ’oe.” ³⁸ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Nau ku thaitamana baku, sui ta, kolu lea kau ’ana tai maetoaa karangi lau, fasi ku toodoo laubo fuada, sulia si doo neri ne ku lea mai ’uria.” ³⁹ ’Urineri bo, tha Jisas ka lea naa ’ana maetoaa ki sui laona balifera ’i Galili, ma ka faatalo ’ania baelana tha God ’i laona beu ni foa kera ki, ma ka taria anoedoo ta’ae ki faasia imole ki. ⁴⁰ ’Urineri lau, tee ngwane uru ’e thaungia ’e lea mai siana tha Jisas, ma ’e boururu ’i ’aena, ma ’e gwafea ka ’urii, “Ngwalee ’ae, lelea sa ’o dooria bamu, ’oko gura nau mai.” ⁴¹ Ma tha Jisas ’e kwaimanatai ’asiana fuana, ma ’e tagaa kau ’abana, ma ka thamotoona ngwane neri, ka bae ’urii, “Nau ku dooria baku ngwalee. Na nonimu ka maafo naa!” ⁴² Ma ’ali’ali bo na uru neri ka singgi naa faasia, ma nonina ka maafo teefau naa. ⁴³ Tha Jisas ’e bae fifii fuana ngwane neri ka ’urii, ⁴⁴ “’E langi ’o si faarongoa lau ta imole ’ana si doo ne ku ilia ’ani ’oe. Sui ta, ’oko lea fasi, ma ’oko faatana nonimu siana ngwane ni foa tha God, ma ’oko alamatana ngwane ni foa tha God ka riki ’oe. Sui ’oko fala kwaisuusia ’oe ’ura bae tha Mosis ’e thaea ’uria falelana, fasi imole ki sui da ka faamamanea ne nonimu ’e maafo naa.” Ma tha Jisas ’e fala ngwane neri ka lea na ’ana. ⁴⁵ Sui ta, ngwane neri ’e lea, ma ka unuunu sulia ’ana fera ki sui, sulia si doo ne tha Jisas ’e ilia ’ana nonina ka ’okae naa. Sulia si faarongolae neri ’e talofida naa, imole ’oro ki da ka koni mai ’uria rongolana tha Jisas. ’E ’urineri ne ka ’afitai fuana tha Jisas ’uria lea faatailae ’i laona maetoaa kera ki, ma ka too bana ’i maa ’ana si kula gwagwatani ki. Ka ’urineri boroi ’ana, imole ki ’ana maetoaa ki sui da ka lea bada mai ’i siana.

¹ ’I burina ange fe dani ’e sui, tha Jisas ka oli lau mai ’uria ’i Kapaneam. Ma da ka faarongo kwailiu ’ana ne ’e too bana laona luma bae kau dadao ai ’i fera neri. ² ’Urineri imole ’oro ki da ka koni na mai siana tha Jisas, lelea luma neri da toofia ka fungu ’asiana, ma ka langi naa ta si kula ni toolae ’i laona. Ma ’i maa boroi, imole ’oro ki da koni laubo ’ania. Ma tha Jisas ka faatalo ’ania baelana tha God fuada. ³ ’Ana si manga neri laubo, fai nonii ngwane ki da lea mai, ma da ngala mai tee ngwane nonina ’e mae. ⁴ Ma sulia na konia neri ’e baita, ma ka ’afitai naa fuada ’uria ngalilana kau siana tha Jisas. ’Urineri bo, da ka raa ’i fafona luma fonea ngwane neri. Ma da ka tafania tee maekwadaa baita ’i fafona luma ’i otofana si kula ne tha Jisas ’e too ai, ma da ka sifolangana ngwane neri ’i fafona ifitai nia siana tha Jisas. ⁵ Ma si manga tha Jisas ’e lio thaitamana manata mamanalae kera, nia ka bae ’urii fuana ngwane neri nonina ’e mae, “Ngwane nau ’ae, nau ku manatalukea naa ta’alae ’oe ki.” ⁶ Ma si manga neri, tai ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa da too laubo ’i seeri, ma da manata ’ada ’urii ’i talada, ⁷ “Rongwane ’ae! ’E langi si tala’ana fasi nia ka bae ’urineri. ’E langi ta ngwane si tala’ana manatalukelana ta’alae ki. Talitoona bo tha God ne tala’ana manatalukelana ta’alae ki. Nia ’e faabobolangai nia ’ana fonea tha God.” ⁸ Sui ta, tha Jisas ’e thaitamana manatalada, ma ka bae ’urii fuada, “Molu si manata lau ’urineri.” ’Urineri bo nia ka bae ’urii, ⁹ “Lelea sa nau ku manatalukea naa ma ku bae ’urii fuana ngwane nee nonina ’e mae, ‘Na ta’alae ’oe ki ka luke naa,’ molu si rikia bo ne ’e fuli. Sui ta, lelea sa nau ku bae ’urii, ‘Tatae, ’oko ngala ifitai ’oe, ma ’oko fali,’ ’i seeri molu ka fi rikia suukwaia ne ku too ai ’uria guralae. ¹⁰ Si manga ku guraa ngwane ne, nau ku faatana fuamolu ne nau, Ngwela nia Imole, ku too ’ana suukwaia ’uria manatalukelana ta’alae ki.” ’Urineri nia ka bae ’urii fuana ngwane neri nonina ’e mae, ¹¹ “Nau ku thaea fuamu, ’o tatae, ’oko ngala naa ifitai ’oe, ma ’oko lea naa ’i fera kamu.” ¹² Ma na ngwane neri ’e tatae, ka ngala naa ifitai nia, ma ka lea naa. ’Urineri, kera teefau da rikia, ma da ka kwele ’asiana. Si manga neri, da faabaitaa tha God, ma da ka bae ’urii, “’E langi kolu si rikia ’ua ta si doo ’urii!” ¹³ Tee si manga, tha Jisas ’e oli lau ’i ninimana asi ’i Galili. Ma tee konia baita ’e lea mai siana, ma nia ka thafalia toodoolae fuada. ¹⁴ Ma ’ana si manga ’e tatha kau sulia asi neri, nia ka rikia tha Lifae, na ’alakwa tha Alfeas. Nia ’e too bana ’ana si kula ’uria konilana malefo ’ana takisi, sulia ’e rao ’i seeri. Ma tha Jisas ka bae ’urii fuana, “’O lea mai buriku.” Ma tha Lifae ’e tatae, ma ka lea na ’ana ’i burina. ¹⁵ Ma ’i burina ne tha Jisas ’e talaia tha Lifae ’uria ngwane fafurongo nia, nia ’e lea ka fanga naa ’i luma nia. Ma na ngwane ki ni konilana malefo ’ana takisi da too laubo ’i seeri, ma tai “ngwane aburongo ki” laubo, da fanga fonea tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki. Na imole ’oro ’urineri ki na da lea fonea tha Jisas. ¹⁶ Tai Farasi ne da toodoo ’ana bibirangaa ki tha Mosis, da rikia ne tha Jisas ’e fanga fonea “ngwane aburongo ki” ma na ngwane ki ni konilana malefo ’ana takisi. Si manga neri bo, na Farasi ki da ka bae ’urii fuana bare ngwane fafurongo nia ki tha Jisas, “’E tala’ana nia si fanga lau fonea ngwane ’urineri ki.” ¹⁷ Ma si manga tha Jisas ’e rongoa si doo neri, nia ka bae ’urii fuada, “Kamolu thaitamana, langi lau imole ’akwaa ki ne da dooria ngwane kwaigurai. Ngwane matai ki ’ana ne da dooria ngwane kwaigurai fasi ka gura kera. Nau kwa si lea lau mai ’uria imole ’o’olo ki, ku lea ’aku mai ’uria imole abulo ta’ae ki.” ¹⁸ ’Ana tee si manga, tai ngwane fafurongo ki ’ana tha Jon Baptaes, ma na bare ngwane fafurongo kera na Farasi ki, da abufanga. Ma tai imole ki da lea mai, ma da ka bae ’urii fuana tha Jisas, “Bare ngwane fafurongo nia ki tha Jon, ma na bare ngwane fafurongo kera na Farasi ki, da abufanga. Ura tae nee bare ngwane fafurongo ’oe ki da si abufanga bo?” ¹⁹ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “’E langi si tala’ana imole ne da too ’ana fafangaa ’ana luma’a, da ka abufanga. Sulia, si manga na arai faalu ’e too ’ua bana fonea imole ki, da ka nonithathala ’ada. ’E langi si tala’ana da ka abufanga, sulia da too ’ana fafangaa. ²⁰ Sui ta, kau dao ’ana si manga fasi da ka talaia arai faalu faasida. ’Urineri fatai, da fi abufanga lau, sulia da liodila. Nia nee langi si tala’ana bare ngwane fafurongo nau ki da ka abufanga si manga ku too ’ua baku foneda.” ²¹ Tha Jisas ka bae lau ’urii, “’E langi ta imole si modea ta si kwali maku ne sali naa ’ana ta si oronge maku ne faalu. Sulia lelea sa nia ka ilia si doo neri, na oronge maku faalu neri ka salia si maku kwali neri, sulia maku faalu ’e lugulugu ’i burina ngwasilana, nia ne adea maekwadaa neri ka baita. ²² Ma molu ka thaitamana laubo, langi si tala’ana ta ngwane ka alua waen faalu ’i laona ngwai kwali ’ana ’ungana nanigoti, sulia ngwai doo kwali neri si fufu. Sulia lelea sa nia ka ilia si doo ’urineri, si manga waen neri kau lugaluga bo mai, nia ka fogea naa ngwai kwali neri, ma waen neri ka kisitai, ma na ngwai neri ka ta’a naa. Nia ne ngwane ka alua waen faalu ’i laona ngwai faalu ne ’e tala’ana kau fufu.” ²³ ’Ana tee fe Sabat, tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki, da lea sulia tale ne tatha ’i laona raoa ’ana witi. Ma si manga da tatha ’ana, bare ngwane fafurongo nia ki da ka ’oia funge witi ki, ma da ka ’ania. ²⁴ Ma na Farasi ki da rikia, ma da ka bae ’urii fuana tha Jisas, “Ngwalee ’ae, ’o rikia fasi! Do ne molu ilia ’e ’oia bibirangaa tha Mosis, sulia molu ’oia witi ne ’ana Sabat.” ²⁵ - ²⁶ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Nau ku thaitamana molu teemai laona Buka Abu sulia si doo bae tha Deved ’e ilia, si manga bae tha Abaeata naa na foa ni gwau. Si manga bae, tha Deved fonea ngwane nia ki da fiolo ’asiana, sulia ’e langi naa ta fanga fuada. Ma nia ’e lea ’i laona ’O’oba Abu tha God, ma na foa ni gwau ’e ngala berete ne da faabua fuana tha God ma ka fala ’ana fuana tha Deved. Ma tha Deved ka ’ania naa berete neri, ma ka fala laubo fuana ngwane nia ki, ma da ka ’ania naa. Sui ta, na bibirangaa kolu ’e alamatana talitoona bo foa ni gwau nia tha God ne ’e tala’ana ka ’ania. Ma langi kolu si rikia bo laona Buka Abu ne tha God ’e rakethasuia tha Deved.” ²⁷ Sui bo tha Jisas ka bae ’urii fuana Farasi ki, “Tha God ’e thaungana Sabat ’uria ’adomilada na imole ki. ’E langi si thaungana lau Sabat fasi imole ki da ka laeorooro na ’ada ’i farana. ²⁸ Sulia nau, Ngwela nia Imole, ku too ’ana suukwaia ’uria thaelana si doo fuana imole ki fasi da ka ilia bada ’ana Sabat.”

¹ Tee si manga laubo, tha Jisas ’e lea ’i laona beu ni foa, ma tee ngwane ’abana ’e mae, ’e too ’i seeri. ² Ma tai Farasi ki ’i seeri, da ka lilio fasi tha Jisas ka guraa ngwane neri ’ana Sabat. Lelea sa ’e ’urineri, da ka fofo ’ana ’oilana bibirangaa tha God ’ana guralae, faafia tha Jisas, si doo neri da manata sulia ’e ilingia raolae. ³ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuana ngwane ne ’abana ’e mae, “Tatae ’oko takwe ’i nao, maana imole ki sui.” ⁴ Bo, tha Jisas ’e soetalafana Farasi ki ka ’urii, “Tae ne bibirangaa kolu ’e alamatana fasi kolu ka ilia ’ana fe dani ni momololae? ’E alamatana ililana doo ’okae ki, ma langi ililana doo ta’ae ki? ’E alamatana faamoorilana imole, ma langi thaumaelilana imole?” Sui ta, da si thaea bo ta si doo. ⁵ Tha Jisas ’e lio rakethasu kali kera, sulia ne langi da si kwaimanatai bo fuana ngwane matai neri, ma nia ka manata ’asia laubo fuada sulia manatalada ’e sadi ’asiana. Sui bo, nia ka bae ’urii fuana ngwane neri, “Tagaa mai ’abamu.” Ma nia ka tagaa naa ’abana, ma ’abana ka ’okae naa. ⁶ ’Urineri bo na Farasi ki da ka kotho na kau ’i maa, ma da ka bae ofu naa fonea tai ngwane ki ne da dooria fasi tha Herod ka ’inito, da ka ngataofu naa ’uria thaumaelilana tha Jisas. ⁷ - ⁸ Tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da ’akwasia konia neri, ma da ka lea ’uria asi ’i Galili. Imole ’oro ki laubo da lea ’i burida. Da lea mai faasia balifera ’i Galili, ’i Jiudea ma ’i Idumea. Ma tai imole ki laubo faasia fera baita ’i Jerusalem, ma faasia balifera ’i ninimana kafo ’i Jodan ne oli ’uri taelana thato. Ma tai imole ki da ka lea mai faasia maetoaa ki kalikalia ’i Taea ma ’i Saedon. Na konia baita neri, da lea mai siana tha Jisas, sulia da rongoa si doo baita ki ne nia ’e ilia. ⁹ Sulia konia neri ’e baita ’asiana, tha Jisas ka thaea fuana bare ngwane fafurongo nia ki fasi da ka kwaimaakwali ’ana baru, ade’ana imole ki da ka beresi nia. ¹⁰ Sulia ne nia ’e guraa sui naa imole ’oro, nia ne imole matai ’oro ki da ka suumai kera kau, ’uria thasilana tha Jisas fasi da ka ’akwaa. ¹¹ Ma si manga na imole ki na anoedoo ta’ae ki ’e ’arutooda da rikia, da ka boururu ’i naofana, ma da ’ai da ka ’urii, “’Oe naa na Ngwela mamana nia tha God!” ¹² Sui ta, tha Jisas ’e bae fifii fuada na anoedoo ta’ae neri ki, fasi da si faarongo lau ’ani nia fuana ta imole. ¹³ Tha Jisas ’e tae ’i gwauna tee fe tolo, ma ka soea mai ngwane ki ne ’e dooria da ka rao fonea, ma da ka lea na mai siana. ¹⁴ Nia ’e filia akwala ma roo ngwane, ma ka ’alangi kera ’ana aposol ki. Nia ka bae ’urii fuada, “Nau ku fili kamolu fasi molu ka too fone nau, ma kwau fale kamolu ’uria toodoolae sulia baelana tha God fuana imole ki. ¹⁵ Ma molu ka too ’ana suukwaia ’uria tarilana anoedoo ta’ae ki.” ¹⁶ Iuka, thatana akwala ma roo ngwane neri ki ne ’e filida: na tha Saemon, ne tha Jisas ’e ’alangia laubo ’ana tha Pita, ¹⁷ ma tha Jemes fonea tha Jon na roo ’alakwa tha Sebedi ki, ne tha Jisas ’e ’alangi keerua ’ana “Boneges,” maalutana na ngwane ne rakethasuladarua ’e ’ali’ali ilingia ta kwakwanga. ¹⁸ Ma tha Andru, ma tha Filip, ma tha Batolomiu, ma tha Matiu, ma tha Tomas, ma tha Jemes, ’alakwa tha Alfeas, ma tha Tadeas, ma tha Saemon, ta ngwane ’ana bare ngwane ’i Jiu ne da dooria tarilana imole ki ’i Rom faasia ’i Israel. ¹⁹ Ma tha Jiudas Iskariot na ngwane ne kau ’olea maelana tha Jisas fuana maalimae nia ki. ²⁰ Sui, tha Jisas ka oli lau ’i luma bae nia kau dadao ngwaluda ai. Ma na imole ’oro ki, da ka thafalia naa konilae mai. ’Urineri ka langi naa ta si manga fasi tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki da ka ilia ta si doo ma langi na fangalae boroi. ²¹ Ma si manga doorana ki da rongoa si doo neri, da ka lea siana ’uria olitailana ’uri fera, sulia da bae ’urii, “Nia ’e oengwanea na ’ana nee.” ²² Ma tai ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa na da lea mai faasia ’i Jerusalem, da ka bae ’urii, “Tha Bielsebul ’e ’arutoona naa. Sulia tha Jisas ’e taria anoedoo ta’ae ki ’ana suukwailana tha Bielsebul, na gwaulii anoedoo ta’ae.” ²³ Nia ne, tha Jisas ka ’ailia mai imole ki ma ka bae ’urii fuada ’ana si omelangwane ki ka ’urii, “’E ’afitai tha Saetan ka taria Saetan faasia ngwane nia ki. ²⁴ Lelea sa imole ki laona ta maetoaa baita da ka firu foneda ’i talada, ’urineri na maetoaa baita neri ’e ’afitai ka takwe suukwai naa. ²⁵ Ma lelea sa ta ngwane, ma ’afe, ma ngwela nia ki, da ka firu ’i malutada, ’e ’afitai da ka too ofu. ²⁶ Ma na ’initooa tha Saetan ’e ’urineri laubo. Lelea sa tha Saetan ka firu fonea ngwane ki ne da lea suli nia, ’urineri da ka tagala kwailiu neri, ma na suukwaia nia faafida kau sui.” ²⁷ ’I buri, tha Jisas ’e thaea lau tee si omelangwane, ka ’urii, “Lelea sa ta ngwane bana ’e dooria ka taria ta anoedoo ta’ae, ngwane neri ka suukwai talua tha Saetan. Ka ilingia laubo ta ngwane ne ’e dooria ka ruufia luma nia ta ngwane suukwai ’uria belilana doo nia ki. Nia ka suukwai talua fatai ngwane neri, fasi ka tala’ana kanilana ngwane suukwai neri sui fatai nia ka fi ngala doo nia ki. ²⁸ “Do mamana ku thaea fuamolu, na abulo ta’alae ki, ma na baetatagalae ne imole ki da ilia talea tha God, tha God kau manatalukea bana. ²⁹ Sui ta, lelea sa ta ngwane ’e baetataga ka lado bana talea Mangoedoo Abu, ’e ’afitai tha God ka manatalukea, sulia si ta’alae neri ’e ’afitai banaa ka sui.” ³⁰ Tha Jisas ’e thaea si doo neri sulia na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa, da thaea thasa nia ’e too ’ana anoedoo ta’ae. ³¹ ’I burina si doo neri ki, gaa tha Jisas ma na doorana ki, da ka dao naa. Ma da takwe bada ’i maana luma, da ka fala baea kau ’uria tha Jisas. ³² Na imole ’oro ’asiana na da koni kalia tha Jisas, ma da faarongoa da ka ’urii, “Gaa ’oe, ma dooramu ki, da takwe bada mai ’i maa, ma da doori riki ’oe.” ³³ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Nau ku thaea fuamolu, ni ti nee na gaa nau, ma na dooraku ki!” ³⁴ Sui nia ka lio kau fuana imole ’oro ki ne da koni kalia, ma ka bae ’urii, “Nia naa nee na gaa nau, ma na dooraku ki! ³⁵ Sulia ni ti bana ne ’e ilia si doo ki ne tha God ’e dooria, nia naa na dooraku ki, ma na ngwaingwane nau ki, ma na gaa nau.”

¹ ’Ana tee si manga lau, tha Jisas ’e toodoo ’i ninimana asi ’i Galili. Ma konia baita ’asiana da ka koni kalia, nia ka tae laona tee baru, ma ka ’ono ’i laona, ma nia ka ’idu faekwa kau laona asi. Ma konia neri, da takwe bada kau ’i ninimana asi neri. ² Ma tha Jisas ka toodoo sulia doo ’oro ki fuada ’ana si omelangwane ki ka ’urii, ³ “Molu fafurongo fasi! Tee ngwane ’e lea ka tagalangana mingge witi ki ’i laona raoa nia. ⁴ Ma si manga ’e tagalangana mingge witi neri ki, tai mingge witi ka ’asia sulia tale, ma na tha’aro ki da ka lofo mai, ma da ka ’ani teefau ’ana. ⁵ Ma tai mingge witi ka ’asia ’ana si kula faula ki, kula na thaegano si baita. Ma da bulao ’ali’ali, sulia na thaegano neri si ubuubua. ⁶ Ma si manga na thato ’e tae mai, nia ka thatofia witi ki ne gaga mai, ma da ka kuku laubada, sulia lalina ki ’e langi si sifo bo. ⁷ Ma tai mingge witi ki da ’asia ’i malutana kwaletotore ki, ma ’oko neri ka nuku faafida, ma witi neri ki ka langi si fungu bo. ⁸ Ma tai mingge witi lau, da ’asida ’i laona thaegano ne ’okae, ma si manga da tae mai, da ka fungu ’ana fufue doo ’oro ki. Ma tai witi da ka fungu ’ana olu akwale funge doo, ma tai witi da ka fungu ’ana ono akwala funge doo, ma tai witi lau da ka fungu ’ana tee talange funge doo.” ⁹ Ma tha Jisas ’e faasuia baelana ka ’urii, “Lelea sa ta imole ’e dooria ka thaitamana ’okae ’ana si doo neri ki, nia ka fafurongo ’okae.” ¹⁰ Si manga tha Jisas ’e too ’ana talifilia, akwala ma roo ngwane fafurongo nia bae ki, fonea ta bali ’ana imole ne da rongoa baelana, da ka lea na mai siana. Ma da gania fasi ka ’inifita folaa ’ana maalutana si omelangwane neri ki. ¹¹ Ma ’e olisida ka ’urii, “Si manga ’e sui na mai, tha God si talamatana ’ua, ne nia kau gwaungai ’urifita faafia imole nia ki. Sui ta, ’i tari’ina, na folaalae neri ’e dao naa fuamolu. Fuana tai imole ki lau, nau kwau bae ’ana si omelangwane ki, ma ’e langi kwa si talamatana lau, ¹² fasi, ‘Da lilio ma da ka lilio boroi, ’e langi da si rikia bo tae ne tha God ’e ilia fuada. Ma da fafurongo, ma da ka fafurongo boroi ’e langi da si thaitamana bo faarongolae nia tha God. Sulia lelea sa da ka lio thaitamana, ma da ka rongo thaitamana, ’urineri da ka abulo naa fuana tha God, ma nia kau manatalukea ta’alae kera ki.’ ” ¹³ Sui tha Jisas ’e soetalafada ka ’urii, “’E ’urifita, molu si rongo thaitamana bo si omelangwane nee? Lelea sa langi molu si rongo thaitamana si omelangwane nee, molu ka rongo thaitamana ’urifita ’ana si omelangwane ki? ¹⁴ Na ngwane bae ’e tagalangana mingge witi, ’e tagalangana baelana tha God bae. ¹⁵ Ma ngwane ne da rongoa baelana tha God, da ilingia mingge witi ne ’asia sulia tale. Ma si manga da rongoa, tha Saetan ’e lea mai, ma ka lafua laubana baelana tha God faasia laona manatalada. ¹⁶ Ma tai ngwane lau da ilingia mingge witi ne da ’asida ’ana si kula faula. Si manga da rongoa baelana tha God, da ngala, ma da ka nonithathala ’asiana. ¹⁷ Sui ta, baelana tha God ’e langi si lalifuu bo laona moorilada. Nia ne fiitoolae kera ki ka moori bo sulia kae si manga. Ma si manga da daotoona ’afitaia, ma na ngadalae ki ’uria faarongolae ’okae nee, da ka ekwatana bada baelana tha God. ¹⁸ Ma tai imole ki da ilingia mingge witi ne da ’asida ’i malutana kwaletotore ki. Da rongoa baelana tha God, ¹⁹ sui ta, da manata ’a’abo ’ada sulia si doo ki ’uria mooria kera, ma da ka manata baita ’ada ’ana malefo. Ma si doo neri ki, ’e ilingia na kwaletotore ki ne ’e nuku faafia baelana tha God laona moorilada. Ka langi da si abulo bo laona moorilada, da ka ilingia witi ne langi si fungu bo ’ana ta fufue doo. ²⁰ Ma tai imole ki lau da ilingia mingge witi ki ne da ’asida ’i laona ta thaegano ’okae. Da rongoa baelana tha God, ma da ka roosulia, ma ’e faatana toolae ’o’olo, ka ilingia witi ne ’e fungu ’ana fufue doo ’oro ki. Tai witi na olu akwale funge doo, ma tai witi na ono akwale funge doo, ma tai doo na tee talange funge doo.” ²¹ ’Urineri bo tha Jisas ’e soetalafada lau ka ’urii, “’E ’urifita? ’Urii ma lelea sa ta imole ka ngala mai ta kwethu, ka alua bana ’i farana ta tiu ma langi ta ifitai? ’E langi banaa! Nia ka alua banaa fulina ’i langi! ²² Ta si doo na imole ki da si thathaitamana bo ’i nao, kera dau liothaitamana bada. ²³ Lelea sa ta imole ne dooria ka thaitamana ’okae ’ana si doo nee ki, nia ka fafurongo ’okae.” ²⁴ Ma tha Jisas ka bae lau ’urii fuada, “Molu ka manata ’okae sulia si doo ki ne molu rongoa. Sulia na tooketalae ne molu ilia ’ada na imole ki, tha God kau ilia laubo ’ani kamolu, ma ka ore talua fatai. ²⁵ Ni ti boroi ’ana ne too ’ana ta kae si thaitamedooa sulia ’initooa tha God, tha God kau fala ka ore baita lau fuana. Sui ta, ni ti ne langi si too ’ana doo nee ki, boroi ’ana ta kae si doo nia ka too ’ana, tha God kau lafua faasi nia.” ²⁶ Tha Jisas ka bae lau ’urii fuada, “Na ’Initooa nia tha God ’e ilingia na ngwane ne ’e fasia ta mingge doo ’i laona raoa nia. ²⁷ ’E tharai, ka tatha ’ana fe thato ki, ma ka maleu ’ana fe rodo ki. ’Urineri boroi ’ana, si manga na mingge doo ki ’e bulao, ma ka moori naa, nia si manata ’a’abo bo sulia. Sulia ngwane ne langi si thaitamana laubana si doo nee ’e adea mingge doo neri ka bulao. ²⁸ Na thaegano ’ana ’i tala’ana ne ’e faamooria mingge doo neri ki ka baita, ma ka fungu ’ana fufue doo ki. Na ’inifui ’ai ’e tae mai ’i nao, sui na funge doo ki, ’i buri na mingge doo ki da fi thakatafa mai. ²⁹ Ma si manga mingge doo neri ki ’e maua naa, ngwane neri ka thafalia naa singgililana funge doo ki, sulia ’e dao naa ’ana si manga ’uria konidoolae.” ³⁰ Tha Jisas ’e soetalafada lau ka ’urii, “Kamolu manata thasa na ’initooa tha God ’e ’urifita? Ma ta si omelangwane tae nee kolu kau ’arutoona fasi ka faatai folaa ’ania. ³¹ Nia ka ’urii: Tee ngwane ’e ngala migana ’ai ne da ’alangia ’ana mastad, ’e faekwa ka talua migana ’ai ki sui, ma ka fasia. ³² Ma ’i burina ne ’e fasia ka sui, mingge doo bae ka tae naa ’ana fe ’ai baita. ’Ai neri ’e baita ka talua ’ai ’oro ki. Ma ka too ’ana thare ’ai baita ki, ma na tha’aro ki da lofo mai, ma da ka thaungana nui kera ki ’i gwauna.” ³³ ’Urineri, tha Jisas ka bae fuana imole ki ’ana si omelangwane neri ki, ma ka thaea si doo ki ne tala’ana da ka thaitamana. ³⁴ Ma nia ka bae fuada ’ana si omelangwane ki. Sui ta, si manga ne ’e too ’ana talifilia fonea bare ngwane fafurongo nia ki, nia ka fi talamatana si doo ki sui fuada. ³⁵ ’I thaulafi ’ana fe dani neri, tha Jisas ka bae ’urii fuana bare ngwane fafurongo nia ki, “Kolu toofolo fasi ’uri bali asi ai loko.” ³⁶ Ma da ka ’akwasia naa konia neri, ma da ka lea fonea tha Jisas ’i laona baru neri ne ’e too ’i laona. Ma tai baru ki laubo da too ’i seeri. ³⁷ Ma na oru baita ’e tae mai, ma na nanafo ki ka kwaea na mai baru neri, ma ’e karangi kau kuruu naa. ³⁸ Ma tha Jisas ’e maleu ’ana ’i burina baru, ma ka bogwau ’ana si doo ni bogwaulae. Ma bare ngwane fafurongo nia ki da faatharasia, ma da ka bae ’urii, “Aofia ’ae, ’e karangi kolu kau mae naa ngwalee! ’Urii ne si ’oga ’oe bo nee?” ³⁹ Ma tha Jisas ’e tatae, ma ’e bae talea oru neri ka ’urii, “’Oko enoeno naa!” Ma nia ka bae laubo talea nanafo neri ki ka ’urii, “Molu ka folaa naa!” ’Urineri bo, oru bae ka enoeno naa, ma asi neri ka folaa naa. ⁴⁰ Ma nia ka bae ’urii fuana bare ngwane fafurongo nia ki, “’Urifita nee molu ka mau? Nau ku rikia manata mamanalae kamolu ’e langi ’asia bo.” ⁴¹ Ma da mau da ka lelebe naa, ma da soetalafada kwailiu da ka ’urii, “Rongwane ’ae, ngwane ’urifita naa nee? Na oru ma na nanafo ki boroi da ka roo bada suli nia!”

¹ Tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da toofolo ’uria ta bali asi ai ’ana asi ’i Galili, ma da ka dao ’ana bali asi ne ’ana balifera ’i Gerasa. ² Ma si manga tha Jisas ’e sifo faasia baru neri, tee ngwane na anoedoo ta’ae ’e ’arutoona ’e lea mai faasia maa’ofi ’uria alulana ngwane mae ki, ma nia ka lea mai siana tha Jisas. ³ Na ngwane neri ’e too bana laona maa’ofi neri ki, ma langi ta imole si tala’ana kanilana ’ana ta seni. ⁴ Si manga ’oro ki, da ilitoona kanifaafilana ’abana ma na ’aena ’ana seni ki, sui nia ka muusia bana seni neri ki, ma ka ’oia bana bae doo ki ’ana thalo na da kania ’aena sulia. Ma ’e langi ta ngwane si suukwai naa tala’ana daulana fasi ka too ngado. ⁵ Fe rodo ki sui ma fe thato ki sui, nia ’e tatha ’i malutana maa’ofi neri ki ’uria alulana ngwane mae ki, ma ka tae gwauna fe ua ki, ma nia ’e ’ai, ma ka kware nia ’i tala’ana ’ana si nagi ki. ⁶ Si manga ’e too tau ’ua mai, nia ’e rikia tha Jisas, ma ka fita mai, ka boururu naa ’i naofana. ⁷ - ⁸ Tha Jisas ka bae ’urii fuana, “Anoedoo ta’ae nee, ’o kotho mai ’i maa faasia ngwane nee.” Ma nia ’e ’ai baita ka ’urii, “Jisas ’ae! ’Oe Ngwela nia tha God nee ’e suukwai ka tatha. Na tae ne ’o dooria ’oko ilia ’ani nau? Nau ku gani ’oe ’ana thatana tha God, ’oe ’o si fala ta kwakwaelae fuaku!” ⁹ Sui tha Jisas ’e soetalafana ka ’urii, “Ngwalee ’ae, na thatamu ni ti?” Ma nia ’e olisia ka ’urii, “Na thataku tha Toaa ’Oro, sulia meli ’oro ’asiana.” ¹⁰ Ma nia ka gania tha Jisas fasi ka langi si tarida lau faasia balifera neri. ¹¹ Ma tee ferae botho baita neri da fanga laubo ’i raraofana ua neri. ¹² Ma na anoedoo ta’ae neri ki, da gania tha Jisas da ka ’urii, “’O fale kameli siana botho loko ki, fasi meli ka ruu ’ameli laoda.” ¹³ Ma tha Jisas ’e alamataida, ma na anoedoo ta’ae neri ki da ka kotho mai faasia ngwane neri, ma da lea da ka ruu naa ’i laona botho neri ki. Ma na ferae botho neri ’e tala’ana roo tooni botho, ma da ka fita sulia ilifau neri, ma da ka ’asida ’i laona asi neri, ma da kuu da ka mae teefau naa. ¹⁴ Ma ngwane ki ne da liosulia botho neri ki, da ka tafi, ma da ka faarongo ’ana doo ne ’e fuli ’ana botho ki ’i laona fera neri ma kae si maetoaa faekwa ki kalikalida. Ma na ngwane ’oro ki da ka lea ’uria rikilana si doo ne ’e fuli. ¹⁵ Ma ’ana si manga da dao siana tha Jisas, da ka rikia naa ngwane bae na anoedoo ta’ae ’oro ki da ’arutoona, ’e too naa ’i seeri, ma nia ka ’afi naa, ma ka manata ’okae naa. Ma na imole ki da ka mau, ma da ka kwele ’asiana. ¹⁶ Ma na imole ki ne da rikia doo neri ’e fuli, da ka unuunu sulia fuana imole ki sulia ngwane anoedoo ta’ae ki da ’arutoona ’i nao, ma da ka bae laubo sulia botho neri ki. ¹⁷ Ma ’i buri, na imole neri ki da ka gwafea tha Jisas fasi ka lea faasia balifera kera. ¹⁸ Ma si manga tha Jisas ’e tae naa ’i laona baru, ngwane bae anoedoo ta’ae ki da ’arutoona ’i nao, ’e gwafea tha Jisas fasi ka lea ’ana fonea. ¹⁹ Sui ta, tha Jisas si alamatana, ma ka bae ’urii fuana, “’O oli naa ’i fera kamu siana imole ’oe ki, ma ’oko faarongo kera ’ana si doo ’okae ki sui ne tha God ’e ilia fuamu, ma kwaimanataia nia fuamu.” ²⁰ Ma na ngwane neri ’e lea, ma ka faarongoa naa imole ki ’ana balifera ’i Dekapolis ’ana si doo ki sui ne tha Jisas ’e ilia fuana. Ma na imole ki sui da ka kwele ’asiana. ²¹ Tha Jisas ’e toofolo lau kau ’uria ta bali asi ai. Ma ’ana si manga ’e dao naa ’ana bali neri, imole ’oro ki da ka koni naa kalia. ²² Ma tee ngwane ’ada na ngwane naonao ki laona beu ni foalae ’ana maetoaa neri, thatana tha Jaeras, ka dao mai. Ma si manga ’e rikia tha Jisas, nia ka boururu ’i ’aena, ²³ ma ’e gania ma ka ’urii, “Kae thaari nau ’e tio naa ’uria maea. ’O lea mai, ’oko alua ’abamu faafia, fasi nia ka ’akwaa ma ka moori.” ²⁴ Ma tha Jisas ka lea naa fonea. Ma na konia baita neri da ka lea ’i burina, ma da ka beresi nia naa. ²⁵ Ma tee ’afe ne gwe ’abu ’e tafangia sulia tee akwala ma roo fe ngali sui naa, ’e too laubo ’i seeri. ²⁶ Ma nia ’e ngada ’asiana. Ma ka nagaa sui naa malefo ’oro nia ki fuana ngwane kwaigurai ’oro ki, sui ta, toolana si ’okae bo. Nia ka fi ta’ae ka tatha fatai. ²⁷ Ma si manga ne rongoa baelae sulia tha Jisas, nia ka anggwa mai ’i burina ’i malutana konia neri, ma nia ka thamotoona maku tikwa tha Jisas. ²⁸ Sulia ’e manata ’urii, “Lelea sa ku thamotoona boroi ’aku kakamuna maku nia, nau ku ’akwaa banaa.” ²⁹ Ma si manga ne ’e thamotoona bo maku tha Jisas, ’ali’ali na ’abu neri ne tafangi nia ka lalanga naa, ma nia ka thaitamana na mataia neri ’e sui naa faasi nia. ³⁰ Ma ’ana si manga neri bo, tha Jisas ka thaitamana naa suukwaia nia ’e guraa ta imole. Ma nia ’e abulo ’i malutana konia neri, ma ’e soetalafada ka ’urii, “Ni ti ’amolu ne thamotoona kau maku nau?” ³¹ Ma na bare ngwane fafurongo nia ki, da olisia da ka ’urii, “’O rikia bamu imole ’oro ne da beresi ’oe nee. ’Urifita nee ’oko soe lau ’uria ta imole ne ’e thasi ’oe?” ³² Sui ta, tha Jisas ’e lio kwailiu fasi ka rikia ni ti ne ’e ilia si doo neri. ³³ Ma na ’afe neri ’e thaitamana si doo neri ’e fuli fuana, ma ’e mau ka lebelebe naa, ma ka boururu ’i maana ’aena tha Jisas. Ma nia ka faarongo ’ana si doo mamana ne ni nia ’e ilia. ³⁴ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuana, “Keni nee ’ae, tha God ’e gura ’oe naa sulia ne ’o faamamane nau. ’O lea naa, ma ’o si manata ’a’abo lau, mataia ’oe ’e sui naa.” ³⁵ Ma si manga tha Jisas ’e bae ’ua bana, tai ngwane da ka dao na mai faasia luma tha Jaeras, ma da ka bae ’urii fuana tha Jaeras, “Kae thaari ’oe bae ’e mae naa. ’Osi faa’aberotana lau ngwane toodoo nena.” ³⁶ Ma tha Jisas ka si ’a’abo bo sulia si doo ne da thaea, ma ka bae ’urii fuana tha Jaeras, “’E langi ’o si fiitala lau. ’Oko manata mamana bamu.” ³⁷ Ma nia si alamatana ta ngwane ka lea fonea, talifilia bo tha Pita, ma tha Jemes, ma tha Jon na doorana tha Jemes. ³⁸ Ma si manga da dao ’i luma tha Jaeras, tha Jisas ka rongoa ngalulae ma na angia ma na isigwaulae ’e baita ’asiana. ³⁹ Ma nia ’e ruu kau, ma ka bae ’urii fuada, “’Urifita nee molu ka angi, ma molu ka isigwau ka ’urii naa? Ngwela nee ’e langi si mae bo, nia ’e maleu bana nee.” ⁴⁰ Sui ta, da ka fi ngwaela ’ada ’ani nia. Nia ka kwaetarida kau ’i maa, sui ka talaia maka ma gaa nia ngwela neri, ma na bare ngwane fafurongo nia ki na da too fonea, ma da ka ruu na kau laona kade luma ne ngwela neri ’e tio ai. ⁴¹ Ma nia ka dau ’ana ’abana ngwela neri, ma ka bae ’urii fuana, “Talitha kum!” Na maalutana ’e ’urii, “Kae thaari nee ’ae, nau ku thaea fuamu ’oko tatae!” ⁴² Ma na thaari neri ’e tatae ka takwe, ma ka fali naa. Na ngwela neri ’e tee akwala ma roo fe ngali ’ana bo. Ma da ka kwele ’asiana ’ana si doo neri. ⁴³ Sui ta, tha Jisas ’e lui fifii ’ani kera, fasi ka langi da si faarongoa lau ta imole ’ana si doo neri. Ma nia ’e thaea da ka fala ta si fanga fuana ngwela neri fasi ka ’ania.

¹ Tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da ’akwasia si kula neri, ma da ka oli naa ’i Nasaret, na maetoaa bae ’e baita mai ’i laona. ² Ma ’ana Sabat, nia ka toodoo ’i laona beu ni foa. Ma na imole ’oro ki da rongoa, ma da ka kwele ’asiana. Ma da soetalafada kwailiu da ka ’urii, “Rongwane ’ae, suukwaia ’i fai nee ’e adea tha ngwalee ka toodoo ’ana baelana tha God ’urii, ma ililana si doo ki ni kwelelae ai? ³ Kolu thaitamana bakolu ngwane nee. Na ngwane bae kau thathaungai beu bana nee. Ma na gaa nia bana bae ni Meri. Tai doora ’ana ki bae tha Jemes, ma tha Josef, ma tha Jiudas, ma tha Saemon. Ma na ngwaingwane nia ki da too bada ’i see.” ’Urineri bo, da ka otekera naa ’ani nia. ⁴ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuada, “Na imole ki ’ana maetoaa ’e’ete ki da faabaitaa na profet. Sui ta, na imole ki ’ana maetoaa nia, ma na doorana ki, ’e ’afitai da ka faabaitaa.” ⁵ Ma nia si tala’ana naa ililana lau ta si doo ki ni kwelelae ai ’i seeri. Nia ’e alua bana ’abana faafia ange imole matai ki ma ka gurada naa. ⁶ Tha Jisas ’e kwele ’asiana, sulia na imole ki da si manata mamana. ’Urineri, tha Jisas ka lea ’ana maetoaa ki kalikalia ’i seeri, ma ka toodoo fuada na imole ki. ⁷ ’I buri nia ka soea akwala ma roo ngwane fafurongo nia ki siana, ma ka fala naa suukwaia fuada ’uria tarilana anoedoo ta’ae ki, ma ka fala kera kau da ka lea roroo ngwane ’ana tee si kula. ⁸ Ma tha Jisas ’e bae fifii fuada ka ’urii, “’E langi molu si ngala ta si doo ’uria lealae nee, talitoona fe kubau bo ne molu ka ngala. Ma langi molu si ngala ta si fanga, ma langi ta ngwai, ma langi ta si malefo. ⁹ Molu ka ’afisia bo si tae butu ki, sui ta, ma molu si ngala lau ta si maku sarenga. ¹⁰ Ma si manga ta ngwane ka soe kamolu ’i beu nia, molu ka too fonea, lelea ka dao ’ana si manga molu kau lea faasia maetoaa neri. ¹¹ Ma lelea sa molu dao ’ana ta maetoaa, ma na imole ki ’i seeri da si soe kamolu, ma da si dooria bo rongolamolu, molu ka lea ’amolu faasida. Ma molu ka kwaetafusia gegeo faasia ’aemolu, ka ’uria si mamalafoa fuada ne tha God kau keto kera, sulia da otekera rongoa baelana.” ¹² Da lea naa, ma da ka faatalo ’ana baelana tha God fuana imole ki fasi da ka abulo faasia abulo ta’alae kera ki. ¹³ Ma da taria anoedoo ta’ae ’oro ki, ma da ka gwaia imole matai ’oro ki, ma da ka gurada laubo. ¹⁴ Tha Herod na ngwane ’inito ’e rongoa ne tha Jisas ’e toodoo ma ka guraa imole ki. Ma thatana tha Jisas ka talofia naa fera ki sui. Ma tai ngwane da ka bae ’urii, “Tha Jon Baptaes ’e moori lau! Nia nee ka ilia si doo ki ni kwelelae ai.” ¹⁵ Ma tai imole ki lau da ka bae ’urii, “Tha Elaeja nena.” Ma tai imole ki da ka bae ’urii, “Nia ta profet, ’uria laubo profet bae ki ’i nao mai nena.” ¹⁶ ’Ana si manga tha Herod ’e rongoa si doo neri ki na imole ki da thaea sulia tha Jisas, nia ka bae ’urii, “Tha Jon na ngwane bae ku fala da ka sigimuusia gwauna, nia ’e moori lau faasia maea nee.” ¹⁷ - ²⁰ Tha Herod ’e adea laubo ni Herodias, na ’afe doorana tha Filip. Ma tha Jon ka bae ’urii fuana tha Herod, “Na bibirangaa tha God ’e luia ’o si adea ’afe dooramu.” ’Urineri, liona ni Herodias ka ta’ae ’asiana fuana tha Jon, ma ka dooria thaumaelilana, sui ta, ’e ’afitai ’asiana fuana, sulia tha Herod ’e thaitamana tha Jon na ngwane ’o’olo, ma na ngwane ’e abu. Tha Herod ’e maungia tha Jon, ma nia ka suusia tha Jon. Tha Herod ’i tala’ana ne ’e odua ngwane ki ’uria daulana tha Jon, ma da ka alua ’i laona dele faasia ni Herodias. Aia, tha Herod ’e dooria ’asiana rongolana tha Jon, boroi ’ana nia ka manata ’a’abo si manga ne ’e rongo nia. ²¹ Bo ni Herodias ka daotoona naa tee si manga ’okae fasi ka thaumaelilana tha Jon. ’Ana fe dani ne tha Herod ’e faabaitaa fe dani ne nia ’e futa ’ana, nia ka thaungana tee fafangaa fuana ngwane baita nia ki, ma na ngwane baita ni firu ki, ma na ngwane naonao ki na da too ’i laona balifera ’i Galili. ²² Ma si manga neri, na thaari ni Herodias ’e kotho mai ma ka ngwae naa, tha Herod ma na ngwane nia ki na da fanga fone nia, da ka nonithathala ’asiana sulia. Ma tha Herod ka bae ’urii fuana thaari neri, “’O gani nau ’uria ta si doo ne ’o dooria, nau kwau fala fuamu.” ²³ Ma nia ’e bae alangai ’ana alafuulae fuana ka ’urii, “Ta si tae ne ’o gania ’ani nau, nau kwau fala fuamu, sui boroi ’ana ta bali ’ana ’initooa nau.” ²⁴ Ma na thaari neri ’e kotho kau ’i maa ka lea naa siana gaa nia, ma ’e soetalafana ka ’urii, “Ta si tae ne nau kwau gania?” Ma gaa nia ’e olisia ka ’urii, “Nau ku dooria ’oko gani ’uria gwauna tha Jon Baptaes.” ²⁵ Ma thaari neri ’e oli ’ali’ali siana tha Herod, ma ’e gania ka ’urii, “Nau ku dooria ’oko fala mai gwauna tha Jon Baptaes fuaku ’i fafona ta tae doo ’ana si manga neri.” ²⁶ Ma tha Herod ka kwaimanatai ’asiana ’uria si doo neri. Sui ta, sulia bae alangaia ne nia ’e ilia ’i naofana ngwane ki na da fanga fonea, nia si luia naa faasia. ²⁷ Ma ka fala tee ngwane ni firu fasi ka ngala mai gwauna tha Jon. Ma na ngwane neri ’e lea ’i laona dele, ma ka singgi muusia gwauna tha Jon, ²⁸ ma ka ngala mai ’i fafona tae doo rerebaa, ma ka fala fuana thaari neri, ma nia ka fala naa fuana gaa nia. ²⁹ Ma si manga bare ngwane fafurongo nia ki tha Jon da rongoa si doo neri, da lea mai da ka ngala nonina ma da ka alua naa. ³⁰ Na aposol ki da oli mai, da ka koni teefau siana tha Jisas, ma da ka faarongoa ’ana si doo ki na da ilia, ma da ka toodoo sulia. ³¹ Tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da ’a’abo ’asiana, sulia imole ’oro ki da ’aekwalea mai si kula ne da too ’ana. Ma tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da si too naa ’ana ta si manga ’uria fangalae. Ma tha Jisas ka bae ’urii fuada, “Molu lea mai fone nau ’uria ta si kula banitai, fasi kolu ka momolo ’akolu.” ³² Ma da ka lea naa talifilida ’ana baru ’uria si kula ne gwagwatani. ³³ Ka ’urineri boroi ’ana, imole ’oro ki faasia fera ki sui da lio thaitamada, ma da fita ’i nao ’ani kera, da ka dao ’ada ’i seeri ’i nao. ³⁴ Ma si manga tha Jisas ’e sifo faasia baru, nia ka rikia konia baita neri, ma ka kwaimanatai ’asiana fuada, sulia da ilingia ’ada sipsip ki ne langi ta ngwane ’uria liolae sulida. Ma nia ka toolamainia doo ’oro ki fuada. ³⁵ Ma si manga na thato ’e tiofolo naa, bare ngwane fafurongo nia ki da ka lea mai siana, ma da ka bae ’urii, “Si kula nee ’e langi ta imole si too ’ana, ma na thato ka tiofolo naa. ³⁶ ’O thaea fuana imole ne ki da ka lea na ’ada, fasi da ka dao ’ana maetoaa kalikalida ki, ma da ka foli fanga ’ada.” ³⁷ Sui ta, ’e olisida ka ’urii, “Molu fala ta si fanga fuada.” Ma da soetalafana da ka ’urii, “’Urii ma ’o dooria meli ka fala malefo ’oro ki ’uria folilana berete fasi ka tala’ana tharelana konia nee?” ³⁸ Ma tha Jisas ’e soetalafada ka bae ’urii, “Ta fita fe berete ne molu too ai? Lea molu ka lio mai ’uria.” Ma si manga da daotoona, da ka bae ’urii, “Lima fe berete bo ma roo gwe thakwari.” ³⁹ ’Urineri tha Jisas ka thaea fuana bare ngwane fafurongo nia ki fasi da ka thaea fuana imole ki da ka ’ono ’i thaegano ’i laona kirasi ’ana fifigui imole ki. ⁴⁰ Ma da ’ono ’i thaegano ’ana talange imole, ma tai fifigui imole na lima akwale imole. ⁴¹ Ma tha Jisas ’e ngala lima fe berete neri ki ma roo gwe thakwari neri ki, ma ka lio ’alaa ’uria ’i thalo, ma ka tangoa tha God. Ma ka niia fe berete neri ki, ma ka fala fuana bare ngwane fafurongo nia ki, fasi da ka tolingia fuana imole neri ki. Ma nia ka tolingia laubo roo gwe thakwari neri ki fuada. ⁴² Na imole ’oro neri ki da fanga, ma da ka abusu teefau naa. ⁴³ Bo, bare ngwane fafurongo nia ki da ka konia naa orongana berete ma na thakwari neri ki, ma da ka lulaa tee akwala ma roo kukudu. ⁴⁴ Na lima tooni ngwane ki ne da fanga ’ana si manga neri. ⁴⁵ Ma ’i burina si doo neri, tha Jisas ka odua bare ngwane fafurongo nia ki da ka eta ’i nao ’uria ta bali ’ana asi neri laona baru ’uria maetoaa ’i Betsaeda. Ma nia ka too ’i buri fasi ka thaea fuana konia neri da ka lea na ’ada. ⁴⁶ Ma ’i burina ne ’e faaolia imole ’oro neri ki, nia ka lea ’i gwauna tee fe ua fasi ka foa ’ana. ⁴⁷ Ma si manga ’e thafali rodo naa, na baru bae ka nia naa ’i ’initoona asi bae, ma tha Jisas ka too ’ua bana kau talifilia ’i thara. ⁴⁸ Ma nia ka rikia bare ngwane fafurongo nia ki, da thasi ulafu ’asiana ’ana falutalae, sulia da naofia oru. Ma ’ana kade rodo ’i laasikadangi, tha Jisas ka fali ’i fafona kafo, ma ka lea na kau ’i siada, ma ka karangi taluda naa. ⁴⁹ Ma ’ana si manga da rikia ne ’e fali ’i fafona kafo, da ka fiia thasa nia ta anoedo doo. Ma da ka ararai naa, ⁵⁰ sulia da mau ’asiana si manga da rikia ne ’e fali mai fafona kafo. Ma tha Jisas ’e ’ali’ali ka bae ’urii kau fuada, “Nau bana nee! ’E langi molu si mau lau.” ⁵¹ ’Urineri bo, nia ka tae naa ’i laona baru foneda, ma na oru ka enoeno naa. Kera da kwele ’asiana, ⁵² sulia ’e langi da si thaitamana malutana suukwaia ne tha Jisas ’e too ’ana ’uria tharelana lima tooni ngwane bae ki ’ana lima fe berete bo. Sulia manatalada ’e rorodoa ’asiana ’uria lukelana si doo ne da rikia. ⁵³ Aia, si manga da toofolo ’ana asi neri, ma da ka sifo ’ana maetoaa ’i Genesaret, da ka gwalua na baru ’i seeri. ⁵⁴ Ma si manga da sifo faasia baru, na imole ki ’i seeri, ’ali’ali da ka lio thaitamana banaa tha Jisas. ⁵⁵ Na imole ki da ka fita naa laona balifera neri lalau, ma da ka ngala mai imole matai ki ’i fafona foote ’uria si kula ne da rongoa tha Jisas ’e too ’ania. ⁵⁶ Ma si kula ki sui ne tha Jisas ’e lea ’ana, na imole ki da ngala mai imole matai ki ’uria maana usie ki, ma da ka gania tha Jisas fasi na imole matai ki da ka thasia mone ’ada kakamuna maku tikwa nia. Ma na imole ki sui ne da thasia, da ka ’akwaa naa.

¹ Na Farasi ki ma tai ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa, da lea mai faasia ’i Jerusalem, ma da ka koni kalia tha Jisas. ² Ma da ka rikia tai ngwane ’ana bare ngwane fafurongo nia ki ’e langi da si taufia bo ’abada ’i nao, sui da fi fanga. ’E langi da si taufia bo ’abada ilingia na bibirangaa ne Farasi ki da thaea fuana toaa Jiu ki da ka ade sulia. ³ Aia, na Jiu ki ma ka tatha ’asiana na Farasi ki laubo, da ade sulia bibirangaa ne kokoo abu kera ki da toolamainia mai ’i nao. ’E ’afitai da ka fanga lelea sa langi da si taufia ’abada sulia bibirangaa ’ana tau ’abalae. ⁴ Ma si manga da oli mai faasia usie, ’e ’afitai da ka fanga, lelea sa ’e langi da si tau ’aba fasi sulia bibirangaa kera neri. ’Urineri da ka roo sulia na bibirangaa ’oro kera ki, ilingia na taufilana titiu ki, ma fe tini ki, ma na tiu ki. ⁵ ’Urineri na Farasi ki, ma na ngwane toodoo ’ana bibirangaa ki, da ka soetalafana tha Jisas da ka ’urii, “’Urifita nee bare ngwane fafurongo ’oe ki ’e langi da si roosulia toodoolae ne kokoo abu kolu ki da alua mai fuakolu, sulia ’e langi da si taufia bo ’abada ’i nao, sui da fi fanga?” ⁶ Ma nia ’e olisida ka ’urii, “Tha Aesaea ’e bae mamana si manga bae ’e bae suli kamolu. Kamolu na ngwane susuke ki, ilingia bae ’e kedaa ka ’urii, ‘Tha God ’e thaea, na imole nee ki, da faabaita nau bada ’ana baelada, sui ta, na manatalada ’e nii tau ’asiana faasi nau. ⁷ Da foasi nau ’o’oni bada, sulia da toodoo bada sulia bibirangaa kera ki tala’ada, ma da ka thaea ’ada thasa bibirangaa nia ki tha God naa neri.’ ⁸ “Molu aburongo ’asiana ’ana bibirangaa nia ki tha God, ma molu ka roosulia ’amolu toodoolae kera imole ki.” ⁹ Ma tha Jisas ka bae lau ’urii fuada, “Kamolu molu thaitamana ’asiana talalana ma bulasilana bibirangaa nia ki tha God, ma molu ka roosulia ’amolu bibirangaa kamolu ki tala’amolu. ¹⁰ Sulia tha Mosis ’e bae ka ’urii bae, ‘’Oko faarebaita ’adarua maka ’oe, ma gaa ’oe.’ Ma ‘Lelea sa ni ti ne ’e taofia maka nia ma langi gaa nia, da ka thaumaelia.’ ¹¹ Sui ta, molu toodoo garo ’urii, lelea sa ta imole ’e too ’ana tai si doo nee ’e thaitamana kau ’adomia ’ana maka nia ma langi gaa nia, ma ka bae ’ana ’urii, ‘Nau kwau fala doo bae ki fuana tha God.’ ¹² Molu thaea, ’e ’okae bana fuana ne ’e langi si ’adomia naa maka nia ma gaa nia ’ana doo bae ki bae ’e thafali thaea ’ania fuana tha God. ¹³ Ma lelea sa ’e ’urineri, na toodoolae ne molu alua, ’e tofa doo naa sulia baelana tha God. Na doo ’oro ta’ae ’urineri ki naa ne molu ilia.” ¹⁴ ’Urineri tha Jisas ka soea lau mai konia baita neri siana, ma ka bae ’urii fuada, “Molu rongo nau mai, fasi molu ka thaitamana. ¹⁵ - ¹⁶ ’E langi ta si doo ne ta ngwane ’e ’ania ne ’e faasua nia. Si doo ne fala ta’alae ki, ’e ’ito mai ’ana faasia laona liona ngwane, nia ne adea ngwane ka sua.” ¹⁷ Ma si manga tha Jisas ’e ’akwasia konia neri, nia ka ruu ’i beu, ma na bare ngwane fafurongo nia ki da ka soetalafana fasi nia ka ’inifitaa si omelangwane neri ki. ¹⁸ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuada, “’Urii ma langi molu si thaitamana bo si doo nee ki? Si doo na ngwane ’e ’ania ’e langi si faasuaa ngwane ’i naofana tha God, ¹⁹ sulia fanga ’e langi si lea ’i laona liona ngwane. ’E lea bana laona rakena, ma ka thakatafa laubo ’ana ’i maa faasia nonina.” Sulia si baea neri na tha Jisas ka thaea na fanga ki sui ’e ’okae bana ’uria ’anilana ma ’e langi si sua. ²⁰ Ma tha Jisas ka bae lau ’urii, “Si doo ne ta ngwane ’e ilia ka ta’ae ma ka thaea nia ne ’e garo, ma ka faasua nia ’i naofana tha God. ²¹ Sulia na manatalae ta’ae ki ’e thakatafa mai faasia laona liona ngwane, ma nia ka ilia doo ta’ae ki, ma nia ka beli, ma nia ka thaungwane, ²² ma nia ka kaubare, ma nia ka ’agudo, ma nia ka ilia doo ta’ae ’oro ki, ma ka sukea imole ki, ma ka kwaifii, ma ka bae susuke sulia ta ngwane, ma ka faabaita nia ’i tala’ana, ma ka oengwanea. ²³ Ma sulia si doo ta’ae ’oro neri ki sui ’e thakatafa mai faasia ’i laona liona, ma ka faasuaa ngwane ’i naofana tha God.” ²⁴ Sui bo, tha Jisas ka lea naa faasia si kula neri, ma ka lea ’uria balifera ’i Taea. Ma nia ka ruu ’i laona tee beu, sulia ’e langi nia si dooria ta ngwane ka thaitamana ne nia ’e too ’i seeri. Sui boroi, ’e ’afitai naa fuana thasa ka anggwa. ²⁵ Ma tee keni ’e rongoa ne tha Jisas ’e dao, ma ’e lea ’ali’ali mai, ka boururu ’i ’aena tha Jisas. ²⁶ Ma na keni neri ’e langi lau Jiu, nia na keni faasia kade lolofaa ’i Fonisia laona balifera ’i Siria. Na thaari nia na anoedoo ta’ae ’e ’arutoona. ’Urineri, nia ka angi fuana tha Jisas fasi ka taria anoedoo ta’ae neri faasia thaari nia. ²⁷ Sui tha Jisas ka bae ’urii fuana, “Meli ka tharea fasi ’ameli ngwela ki ’i nao. ’E langi si ’o’olo fasi meli ka ’ui’ania fanga kera ngwela ki fuana koito ki.” ²⁸ Ma na keni neri ’e olisia ka ’urii, “Aofia ’ae, na koito ki boroi da ’ania bada orongana fanga ne ’asia ’i farana tefolo ni fangalae kera ngwela ki.” ²⁹ Sui tha Jisas ka bae ’urii fuana, “’O oli naa ’i fera kamu. Na anoedoo ta’ae bae, ’e lea naa faasia thaari ’oe. Sulia si olisilae ’oe neri ’e faatana ne ’o manata mamana.” ³⁰ Ma nia ka oli naa ’i fera kera, ma ka rikia thaari bae ’e tio bana ’i laona ifitai. Ma na anoedoo ta’ae bae ka lea mamana naa faasia. ³¹ Sui tha Jisas ka ’akwasia balifera ’i Taea, ma ka tatha naa faasia ’i Saedon, ma na balifera ’i Dekapolis, ma ka sifo na kau sulia asi ’i Galili. ³² Ma imole ki ’i seeri, da ka ngala mai tee ngwane alingana ’e boko ma na fakana ka ’ato siana tha Jisas, ma da ka gania tha Jisas fasi ka alua ’abana faafia ngwane neri. ³³ Ma tha Jisas ka talaia ’uria tee si kula talifilidarua faasia konia neri, ma ka ruungana kakauna ’i laona roo alingana ngwane neri. Ma ka ngisufia kakauna, ma ka thamotoona meana ngwane neri. ³⁴ Sui, ka lio ’alaa ’uria ’i thalo, ka ’asimango baita, ma ka bae ’urii fuana, “Efata!” Na maalutana ’e ’urii, “’Ifi naa.” ³⁵ Ma ’ana si manga neri, alingana ngwane neri ka ’ifi naa, ma ka rongo naa, ma na fakana ka thathala naa, ma ka thafali bae folaa naa. ³⁶ ’Urineri, tha Jisas ka luia imole ki da si faarongoa lau ’ana ta imole. Sui ta, boroi ’ana nia ka lui fifii ’ana, imole ki da unuunu ka lado bana sulia si doo neri ki tha Jisas ’e ilia. ³⁷ Ma na imole ki na da rongoa, da ka kwele ’asiana, ma da ka bae ’urii, “Rongwane ’ae! Nia ’e ilia si doo ki sui ka ’okae ’asiana! Sulia nia ’e thaungana alingana ngwane ne alingana ’e boko ka rongo naa, ma na ngwane ne fakana ’e ’ato boroi, ka bae naa.”

¹ ’E langi si tau bo ’i burina si doo neri ki, imole ’oro da ka koni mai ’i siana. Si manga neri ’e langi naa ta si fanga ’ada, ma tha Jisas ’e soea mai bare ngwane fafurongo nia ki, ka bae ’urii, ² “Nau ku kwaimanatai ’asiana fuana imole ne ki, sulia da too naa fone nau sulia olu fe dani, ma ka langi naa ta si fanga fasi da ka ’ania. ³ Ma lelea sa da fiolo, ma ku olitaida ’i fera, kera dau ’asida sulia tale, sulia ta bali ’ada na fera kera ki ’e too tau.” ⁴ Ma na bare ngwane fafurongo nia ki da soetalafana da ka ’urii, “’I fai ne kolu ka daotoona ’ana ta si fanga ne ka tala’ana tharelana imole ’oro ’urii ki ’i laona balifera ’e gwau ’urii?” ⁵ Ma tha Jisas ’e soetalafada ka ’urii, “Ta fita fe berete ne molu too ai?” Ma da ka olisia da ka ’urii, “Fiu fe berete bo.” ⁶ Ma tha Jisas ’e thaea fuana konia neri da ka gooru ’i thaegano. Sui, nia ’e ngala fiu fe berete neri ki, ma ka faabaitaa tha God, sui ka niia ma ka fala fuana bare ngwane fafurongo nia ki, ma da ka tolingia fuana konia neri. ⁷ Ma da too laubo ’ana ange kae gwe thakwari. Ma tha Jisas ka fala laubo faabaitaa fuana tha God, ma ka thaea fuana bare ngwane fafurongo nia ki fasi da ka tolingia laubo fuana konia neri. ⁸ Ma da ka fanga lelea da ka abusu teefau naa. Ma ’i buri, na bare ngwane fafurongo nia ki da ka konia naa orongana fanga ne ’e ore ’i laona fiu kukudu ki lelea ka fungu bo. ⁹ Ma na konia neri, ’e tala’ana fai tooni ngwane. Sui tha Jisas ka olitaida naa ’uria ’i fera kera ki, ¹⁰ ma nia fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da ’ali’ali da ka tae ’i laona baru, ma da ka lea ’uria na balifera ’i Dalmanuta. ¹¹ Ma tai Farasi ki da lea mai, ma da ka olisusuu fonea tha Jisas, ma da dooria fasi da ka ilitoona. Nia ne da ka gania fasi ka ilia ta si doo ni kwelelae ai, fasi ka faatana mamanalae nee tha God ne fala mai. ¹² ’Urineri tha Jisas ’e ’asimango baita, ka bae ’urii, “Rongwane ’ae, ’urifita nee ngwane ki ’ana uni ngwane ne da ka gania doo ki ni kwelelae ai? Nau ku thaea doo mamana fuamolu, nau ’e langi kwasi faatana bo ta si doo ni kwelelae ai fuana uni ngwane nee.” ¹³ Sui tha Jisas ’e ’akwasida, ma ka tae laubo ’ana ’i laona baru, ma ka faifolo ’uria ta bali asi ai. ¹⁴ Si manga neri, na bare ngwane fafurongo ki da manataburo ’ana ngalilana mai ta si fanga, boroi ma tee fe berete bo ne da too ’ana laona baru. ¹⁵ Tha Jisas ’e ngata fifii fuada ka ’urii, “Molu ka lilio ’okae faasia na isi ’uria berete ’ana Farasi ki ma tha Herod.” ¹⁶ Ma da bae ’i malutada kwailiu, da ka ’urii, “Alamia nia ’e bae ’urineri sulia kolu si ngala bo mai ta fe berete.” ¹⁷ Ma si manga tha Jisas ’e thaitamana ne da lalafusia ne nia ’e bae sulia na manatathalalae kera na Farasi ki ma tha Herod, nia ka bae ’urii fuada, “’E ’urifita nee molu ka bae sulia ne langi molu si ngala mai ta fe berete? Kamolu molu si thaitamana ’ua? ’E ’urifita, gwaumolu ’e rorodoa ’ua? ¹⁸ Molu rikia ma molu ka rongoa si doo ’oro ki nau ku ilia, sui ta, ’e langi molu si thaitamana bo. ’E langi molu si manatatoona bo, ¹⁹ si manga bae ku niia ’ana lima fe berete bae ki fuana lima tooni ngwane bae ki? Ma ta fita kukudu bae molu konia orongana fanga bae ’i laona lelea ka fungu?” Ma da olisia da ka ’urii, “Tee akwala ma roo kukudu bae.” ²⁰ Ma tha Jisas ’e soetalafada lau ka ’urii, “Ma si manga bae ku niia fiu fe berete bae ki fuana fai tooni ngwane ki, fita kukudu ki bae molu konia orongana fanga ’i laona lelea ka fungu?” Ma da olisia da ka ’urii, “Fiu kukudu bae.” ²¹ Ma nia ’e soetalafada lau ka ’urii, “’Urifita nee molu si thaitamana si doo neri ki na ku bae sulia?” ²² Si manga da dao ’ana maetoaa ’i Betsaeda, imole ki da ka ngala mai tee ngwane maana ’e rodo, ma da gania tha Jisas fasi ka thamotoona. ²³ Ma tha Jisas ’e dau ’i ’abana ngwane neri, ma ka talaia ’uria ’i maa faasia maetoaa neri. Ma tha Jisas ka ngisu ’i fafona maana ngwane neri, ma ka alua ’abana faafia. Sui, ’e soetalafana ka ’urii, “’O rikia naa ta si doo?” ²⁴ Bo, ngwane bae ’e lio ’alaa, ma ka bae ’urii, “Nau ku rikia imole ki, da ilingia ’ai ki na da fali.” ²⁵ Sui tha Jisas ka alua lau ’abana faafia maana ngwane neri. Ma na ngwane neri ka lilio mamana naa, ma ka riki folaa naa ’ana doo ki sui. ²⁶ Tha Jisas ’e thaea fuana fasi ka oli naa ’i fera kera, ma ka bae ’urii fuana, “’Osi oli lau kau ’uria ’i laona maetoaa nena.” ²⁷ Sui tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki, da ka lea naa ’uria maetoaa ki kalikali ’ana balifera ’i Sesarea Filipae. Ma si manga da lea naa, nia ’e soetalafana bare ngwane fafurongo nia ki ka ’urii, “’Urii ma imole ki da thae nau ’ana ni ti nee?” ²⁸ Ma da olisia da ka ’urii, “Tai imole ki da thaea ni ’oe tha Jon Baptaes ne ’e moori oli lau, ma tai imole ki da ka thaea ni ’oe tha Elaeja ne ’e moori oli lau, ma tai ngwane ki lau da ka thaea ni ’oe ta ngwane ’ada na profet bae ki ’i nao mai.” ²⁹ Ma tha Jisas soetalafada lau ka ’urii, “Ma kamolu mone, molu ka thae nau mone ’amolu ’ana ni ti?” Ma tha Pita ’e olisia ka ’urii, “’Oe naa na Kraes, na ngwane ne tha God ’e filia.” ³⁰ Ma tha Jisas ’e bae fifii fuada ka ’urii, “’E langi molu si faarongo lau ’ani nau fuana ta imole.” ³¹ Si manga neri tha Jisas ’e thafalia toodoolae fuana bare ngwane fafurongo nia ki ka ’urii, “Nau Ngwela nia Imole, kwau ngada ’ana doo ’oro ki. Ma na ngwane naonao ki, ma na ngwane ni foa baita ki, ma na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa, dau ekwatai nau. Ma kera dau thaumaeli nau, ma ’ana oluna fe dani, kwau tatae lau faasia maea.” ³² Nia ’e bae folaa sulia si doo neri, ma tha Pita ’e talai faekwa kau ’ania, ma ka ngatafia. ³³ Sui ta, si manga tha Jisas ’e abulo, ma ka lio kau fuana bare ngwane fafurongo nia ki, nia ’e balufia tha Pita ka ’urii, “Saetan, ’o lea tau kau fasi nau. Si manatalae ngwane ’oe ki na manatalana ngwane ki bana, ’e langi lau manatalana tha God.” ³⁴ Sui, tha Jisas ’e soea mai konia neri ma na bare ngwane fafurongo nia ki ’i siana, ma ka bae ’urii, “Lelea sa ta imole ka dooria lealae mai ’i buriku, nia si manata ’a’abo sulia si doo nia ki ’i tala’ana bana. Nia ka nonimaabe ’uria ngalilana ’airarafolo nia ’ana ngadalae ma ka lea mai ’i buriku. ³⁵ Sulia ni ti ne ka otenia ’ana lealae mai ’i buriku, sulia ’e dooria ka ade ’ana sulia liona ’i tala’ana, nia kau tala faasia mooria firi. Sui ta, lelea sa ni ti boroi ’ana ne ka mae ’uri nau ma ’uria na Faarongolae ’Okae nee, nia kau too ’ana mooria firi. ³⁶ Lelea sa ta imole ka too ’ana doo ki sui ’i molaagali, sui ka mae, ma ka too tau faasia tha God, doo neri ki si ilia bo ta si doo ’okae fuana. ³⁷ Ma ta si tae nee imole nee kau fala fasi ka olifana ’ana mooria nia? ³⁸ Ma lelea sa ta imole ka ’ida ’ani nau ma si baea nau ki ’i laona fe dani ta’ae nee ki ne imole ki da si foasia tha God, nau Ngwela nia Imole kwau ’ida laubo ’ani nia ’ana si manga kwau dao mai ’i laona ngwaasinasinalae nia Maka nau ma na enselo abu ki.”

¹ Tha Jisas ka bae lau ’urii, “Nau ku thaea doo mamana fuamolu, tai ngwane ’amolu ’i see, ’e ’afitai da ka mae lelea da ka rikia bo ’Initooa nia tha God ne kau dao mai ’ana suukwaia.” ² ’Ana onona fe dani ’i buri, tha Jisas ’e talaia tha Pita, ma tha Jemes, ma tha Jon, ma da tae ’uria gwauna tee fe tolo ne fane, ma da ka too talifili kera ’i seeri. Ma ’ana si manga da lilio, da ka rikia tha Jisas ’e tatala ’i nao ’ani kera, ³ ma na maku nia ka ngwaasinasina, ma ka sasakea ’asiana. Ma ’e sasakea ka talua fatai ta si maku sasakea ne ta imole ’i laona molaagali ne ka taufia. ⁴ Ma olu ngwane fafurongo neri ki da ka rikia tha Elaeja ma tha Mosis, daru dao faatai mai siada, ma daru ka bae fonea tha Jisas. ⁵ Ma tha Pita ka bae ’urii fuana tha Jisas, “Ngwane Toodoo ’ae, ’e ’okae ’asiana fasi kolu ka too ’akolu ’i see. Kameli meli kau kasia ta olu ’o’oba, ta doo fuamu, ta doo fuana tha Mosis, ma ta doo ai fuana tha Elaeja.” ⁶ Tha Pita ’e bae ’urineri, sulia da mau ’asiana, ma ’e langi si thaitamana naa ta si doo fasi nia ka thaea lau. ⁷ Ma tee si datha ’e dao mai ma na nunufilana ka ’afu naa faafida. Ma tee si lingee doo ’e talo mai faasia si datha neri, ka bae ’urii, “Nia nee tee fe ngwela muutaia nau na ku liothau ’asiana ’ani nia. Molu ka fafurongo ’uri nia!” ⁸ Ma da lio ’ali’ali kalida, ma da si rikia naa ta ngwane, tee talifilia bo tha Jisas. ⁹ Si manga da sifo mai faasia fe tolo neri, tha Jisas ’e bae luida ka ’urii, “’E langi molu si faarongoa ta imole ’ana si doo neri molu rikia, lelea ka dao ’ana si manga nau Ngwela nia Imole, kwau moori oli lau faasia maea.” ¹⁰ Da ka roosulia naa baelana, ma da ka bae ’urii ’i malutada kwailiu, “Rongwane ’ae, si manatalae ngwane ’urifita naa nee nia ’e thaea, ‘Nau kwau moori oli lau faasia maea?’ ” ¹¹ Ma da soetalafana, da ka ’urii, “’Urifita nee ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa da ka thaea ’ada tha Elaeja ne kau dao fasi mai ’i nao?” ¹² Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Tha Elaeja ’e dao mamana na mai ’i nao, fasi ka thalungana doo ki sui. Sui ta, molu si rorongoa bo si baea bae na Kekedalae Abu ’e thaea thasa, Ngwela nia Imole kau ngada baita ma na imole ki dau ekwatana. ¹³ Nau ku thaea fuamolu, tha Elaeja ’e dao sui naa, sui ta, na imole ki da ilia naa si doo ta’ae ki ne da doori ilia ’ani nia, ilingia bae na Kekedalae Abu ’e thaea ’ua na mai sulia.” ¹⁴ Ma si manga da dao siana bare ngwane fafurongo ai bae ki, da ka rikia tee konia baita ’e koni kalida. Ma tai ngwane toodoo ’ana bibirangaa ki da ka olisusuu foneda. ¹⁵ Ma si manga ngwane ki da rikia tha Jisas, da ka kwele ’asiana, ma da fita kau da ka bae ’okae naa fonea. ¹⁶ Ma tha Jisas ’e soetalafana bare ngwane fafurongo nia ki ka ’urii, “Tae nee molu olisusuu foneda faafia?” ¹⁷ Ma tee ngwane ’i laona konia neri, ’e olisia ka ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae, nau ku ngala mai kae ’alakwa nau siamu. Na anoedoo ta’ae ’e ’arutoona, ma ka langi si bae naa. ¹⁸ Ma si manga anoedoo ta’ae neri ’e dao mai ka ’ui’ania naa ’i thaegano. Ma na fakana ka ngingisula, ma ka ’ala ngingiria, ma na nonina ka gaga’ai teefau naa. Nau ku gania bare ngwane fafurongo ’oe ki fasi da ka taria na anoedoo ta’ae neri, sui ta, ’e ’afitai fuada.” ¹⁹ Ma tha Jisas ’e thaea fuada ka ’urii, “Kamolu molu si faamamane nau ’ua! Nau ku noni dadaola naa ’ana abu fiitoolae kamolu neri. Nau ku too fone kamolu ka dao naa ’urineri, fulingana molu ka faamamane nau naa neri. Ngala mai ngwela neri siaku.” ²⁰ Ma da ka ngala mai ngwela neri siana tha Jisas. Ma si manga na anoedoo ta’ae neri ’e rikia tha Jisas, nia ka ’ui’ania ngwela neri ’i thaegano, ma ka lebetana naa, ma na alifuto ka tafa naa ’i fakana. ²¹ Ma tha Jisas ’e soetalafana maka nia ngwela neri ka ’urii, “Ngwalee ’ae, ’ito ’ua mai si manga tae nee si doo ne ka ade’urineri ’ani nia?” Ma nia ’e olisia ka ’urii, “’E ’ito ’ua mai ’ana si manga ’e faekwa ’ania. ²² Ma si manga ’oro ne ’e ’ui’ania laona ere ma ’i laona kafo, fasi ka thaumaelia na ’ana. Ma lelea sa ’oko tala’ana bamu, ’oko manatai kamiria mai, ma ’oko ’adomi kamiria.” ²³ Ma tha Jisas ka bae ’urii, “Iuka, ’oko manata mamana ’ani nau! Na doo ki sui ’e ngwaluda bana fuana ni ti ne ’e manata mamana ’ani nau.” ²⁴ Ma ’ali’ali bo maka nia ngwela neri ’e ’ai ka ’urii, “Nau ku manata mamana ’ana! Sui ta, ’oko ’adomi nau mai, fasi na manata mamanalae nau ka suukwai ma ka lalifuu!” ²⁵ Ma si manga tha Jisas ’e rikia konia neri da fita mai ’uria si kula neri, nia ka bae ’urii fuana anoedoo ta’ae neri, “’Oe na anoedoo nee ’o bania alingana ngwela ne, ma ’oko faa’atoa fakana ngwela ne, nau ku thaea ’oko kotho mai ’i maa, ma ’o oli mai ’osi ’arutoona lau ngwela nee.” ²⁶ Ma na anoedoo ta’ae neri ’e ’ai, ma ka lebetana ngwela neri, ma ka kotho na mai ’i maa faasia. Ma na ngwela neri na rikilana ka ilingia ’e mae naa. Ma na imole ’oro ki da ka bae ’urii, “Nia ’e mae naa nee.” ²⁷ Sui ta, tha Jisas ’e dau ’ana ’abana ngwela neri, ma ’e taea, ma nia ka tatae naa. ²⁸ Ma si manga tha Jisas ’e ruu na kau ’i beu, na bare ngwane fafurongo nia ki da soetalafana si manga da too talifilida da ka ’urii, “Ngwalee ’ae, ’urifita nee ka ’afitai fuameli ’uria tarilana anoedoo ta’ae bae?” ²⁹ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Talitoona foalae bo ne ka tala’ana tarilana anoedoo ta’ae ’urii ki.” ³⁰ Si manga neri, tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki da ’akwasia si kula neri, ma da ka tatha dongaa ’i laona balifera ’i Galili. Ma tha Jisas ka si dooria ta imole ka thaitamana si kula ne da too ’ana, ³¹ sulia ’e toodoo fuana bare ngwane fafurongo nia ki ka ’urii, “Da kau fala nau Ngwela nia Imole fuana maalimae nau ki, ma dau thaumaeli nau. Ma ’i burina olu fe dani, kwau moori oli lau faasia maea.” ³² Sui ta, bare ngwane fafurongo nia ki tha Jisas ’e langi da si thaitamana malutana si doo ne ’e thaea, ma da ka mau laubada ni soetoolana. ³³ Ma si manga da dao ’i Kapaneam, ma da ka ruu ’i laona tee luma neri, tha Jisas ’e soetalafana bare ngwane fafurongo nia ki ka ’urii, “Tae bae molu olisusuu mai faafia sulia tale?” ³⁴ Sui ta, ’e langi da si thaea bo ta si doo, sulia da olisusuu mai faafia ni ti ’ani kera ne kau ’inito faafi kera. ³⁵ Tha Jisas ’e ’ono ’i thaegano, ma ka soea mai akwala ma roo ngwane fafurongo bae nia ki siana, ka bae ’urii, “Lelea sa ni ti ne ’e dooria ka naonao, nia ’e alua nia ka ’isi, ma nia naa na ngwane ni rao fuana imole ki sui.” ³⁶ Sui tha Jisas ka talaia mai tee kae ngwela, ma ka faatakwea ’i malutada. Nia ’e ofia ngwela neri, ma ka bae ’urii fuada, ³⁷ “Lelea sa ni ti ne ka konitana ta kae ngwela ’urii ’ana thataku, nia ’e konitai nau laubo. Ma lelea sa ni ti ne ’e konitai nau, nia ’e langi si konitai nau lau talifili nau, nia ’e konitana laubo tha God ne ’e fala nau mai.” ³⁸ Tha Jon ’e bae ’urii fuana tha Jisas, “Ngwane Toodoo ’ae, meli rikia tee ngwane ’e taria anoedoo ta’ae ki ’ana thatamu. Ma meli ka luia nia si ilia si doo neri, sulia nia ’e langi lau ta ngwane ’akolu.” ³⁹ Ma tha Jisas ka bae ’urii, “’E langi molu si luia lau, sulia ni ti ne ka ilia ta si doo ni kwelelae ai ’ana thataku, ’e ’afitai naa nia ka thaea lau ta si doo ta’ae ’uri nau. ⁴⁰ Lelea sa ta ngwane ne langi si maalimae ’akolu, nia ngwane kolu nena. ⁴¹ Nau ku thaea doo mamana fuamolu, lelea sa ta ngwane ne ’e fala ta si kafo fuamolu, sulia kamolu na ngwane nau ki, nia kau ngala mamana naa ’ana kwaiaraa nia. ⁴² “Lelea sa ta ngwane ka fa’asia ta imole ’ana imole nee ki da manata mamana ’ani nau ’uria laona ta’alae, ’e ’okae fasi da ka kania ta fau baita ’i luana, ma da ka ’ui’ania ’i laona matakwa. ⁴³ - ⁴⁴ Ma lelea sa ’o dooria ’oko ilia ta si doo ta’ae ’ana ’abamu, ’oko singgi muusia ’amu faasi ’oe. ’E tee ore ’okae bana fasi ’oko too firi ’amu ’ana mooria ’i thalo fonea kodoe ’aba, ade ’ana ’oko sifo ’i laona si kula ’ana kwakwaelae fonea roo bali ’aba, si kula na ere ’e thatharu si mae. ⁴⁵ - ⁴⁶ Ma lelea sa ’o dooria ’oko ilia ta si doo ta’ae ’ana ’aemu, ’oko singgi muusia ’amu faasi ’oe. ’E tee ore ’okae bana fasi ’oko too firi ’amu ’ana mooria ’i thalo fonea kodoe ’ae, ade ’ana ’oko sifo ’i laona si kula ’ana kwakwaelae fonea roo bali ’ae. ⁴⁷ Ma lelea sa ’o dooria ’oko ilia ta si doo ta’ae ’ana maamu, ’oko lafua ’amu faasi ’oe. ’E tee ore ’okae bana fasi ’oko ruu ’i laona ’Initooa nia tha God fonea tee bali maa, ade ’ana ’oko sifo ’i laona si kula ’ana kwakwaelae fonea roo bali maa. ⁴⁸ Si kula neri, na ngwangwaa ki na da ’ania ngwane ki, ’e langi da si mae, ma na ere ne ’e tharufida laubo ’e thatharu si mae. ⁴⁹ “Sulia da kau alua ere faafia imole ki, ilingia ta si solo na da alua laona ta si fanga fasi ka asila ’okae. ⁵⁰ “Na solo ’e ’okae, sui ta, lelea sa na asilalana ka langi naa faasia, ’e ’afitai da ka ilia lau ’ana ta si doo fasi ka asila lau. “’Urineri, molu ka faaelea imole ki ka ilingia laubo si solo ne faadiana si fanga. Ma molu ka too ’ana enoenoa ’i malutamolu kwailiu.”

¹ Sui tha Jisas ka ’akwasia ’i Kapaneam, ma ka lea ’uria balifera ’i Jiudea, ma ka toofolo ’ana kafo ’i Jodan. Ma na imole ’oro da ka koni mai siana, ma nia ka toodoo fuada, ilingia bae ’e ’ito ka ililia na mai. ² Tai Farasi ki da ka lea siana tha Jisas, ma da thasi ’uria faagarolana faasia bibirangaa tha Mosis, da ka ’urii, “Ngwalee ’ae, ’urii na bibirangaa tha Mosis ’e alamatana bana ngwane ka lukatana ’afe nia?” ³ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Tha Mosis ’e bae ’urifita sulia si doo neri fuamolu bae?” ⁴ Ma da ka bae ’urii, “Tha Mosis ’e alamatana ngwane ka kedaa si ’abe doo ’ana kwailukasilae, sui ka fala fuana ’afe nia, fasi ka tofetoo na ’ana.” ⁵ Ma tha Jisas ka bae ’urii, “Tha Mosis ’e kedaa si bibirangaa neri fuamolu sulia ’e ’afitai ’asiana ’uria toodoolae fuamolu. ⁶ Sui ta, ’e ’ito ’ua na mai ’ana si manga tha God ’e thaungana doo ki sui, na Kekedalae Abu ’e thaea, ‘Nia ’e thaungana ngwane ma na keni. ⁷ ’Uria si doo neri, ne na ngwane ka ’akwasia maka nia ma gaa nia, ma ka too ofu fonea ’afe nia, ⁸ ma daru ka too ’ana tee si manatalae doo ilingia tee imole bo.’ Nia ’e langi lau ta roo imole ’e’ete, daru ilingia naa tee imole bo. ⁹ Nia ne, si doo tha God ’e kani ofulangana sui naa, ’e langi si tala’ana ta imole ka lukea lau.” ¹⁰ Ma si manga tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki da oli lau ’i beu, da ka soetalafana ’uria malutana si doo neri. ¹¹ Ma nia ’e olisida ka ’urii, “Ta ngwane boroi ’ana ne ’e lukatana ’afe nia, ma ka adea ’ana ta ’afe ai ’e’ete, nia ’e kaubare naa faafia ’afe nia. ¹² Ma ’e ’urineri laubo, lelea sa ta ’afe ka lukatana arai nia, ma ka ’afe lau ’ana ta ngwane ai ’e’ete, nia ’e kaubare naa faafia arai nia.” ¹³ Tai imole ki da ngala mai kae ngwela ki siana tha Jisas, fasi nia ka thamotooda ma ka fala ’okaelae fuada, sui ta, na bare ngwane fafurongo nia ki da ngatafia imole neri ki. ¹⁴ Ma si manga tha Jisas ’e rikia si doo neri, nia ka rakethasu, ma ka bae ’urii fuada, “Molu alamatana kae ngwela ki da ka lea ’ada mai ’i siaku, ma ka langi molu si suusida. Sulia ni ti ne ’e manata mamana ka ’uria kae ngwela ki, nia ne tala’ana toolae ’i laona ’Initooa nia tha God. ¹⁵ Nau ku thaea doo mamana fuamolu, lelea sa ta imole ne langi si manata mamana ka ’uria ta kae ngwela, ’e ’afitai ’asiana nia ka kotho ’i laona ’Initooa nia tha God.” ¹⁶ Ma nia ’e ofia kae ngwela neri ki, ma ka alua ’abana faafida, ma ka fala ’okaelae fuada. ¹⁷ Si manga tha Jisas ’e thafali lea lau kau sulia tale, tee ngwane ’e fita mai, ma ka boururu ’i naofana. Ma nia ’e soetalafana ka ’urii, “Ngwane toodoo ’okae ’ae, ta si tae ’okae ne kwau ilia fasi kwa too ’ana mooria firi?” ¹⁸ Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “’Urifita nee ’oko thaea ni nau ngwane ’okae? ’E langi ta ngwane si ’okae bo, tee talifilia tha God bo ne ’e ’okae. ¹⁹ ’E ’okae naa ne ’o thaitamana bamu si baea fifii nia ki tha God bae ’e ’urii, ‘’O si thaungwane, ’o si oe, ’o si beli, ’o si suke faafia ta imole, ’o si sukea faafia ta imole, ma ’oko faare baita ’ana maka ’oe ma gaa ’oe.’ ” ²⁰ Ma nia ka bae ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae, ’e ’ito ’ua mai ’ana si manga ku faekwa, nau ku roosulia si bibirangaa neri ki teefau.” ²¹ Bo, tha Jisas ’e lio kau fuana ma ka liothau ’ana, ma nia ka bae ’urii fuana, “Tee si doo bo ne ’e langi ’ua. ’O lea kau, ma ’oko usi ’ana doo ’oe ki teefau, ma ’o ngala malefo neri ki, ’oko fala fuana imole siofaa ki, sui ’oko fi too ’ana totodaa ’i thalo. Sui ’oko lea mai buriku.” ²² Ma si manga ngwane neri ’e rongoa si doo neri, na maana ka ’asia naa. Ma nia ’e kwaimanatai ka lea na ’ana, sulia nia ngwane ’e totoda ’asiana. ²³ Sui tha Jisas ’e lio kau fuana bare ngwane fafurongo nia ki, ka bae ’urii, “’E ’afitai ’asiana fuana ngwane totoda ki da ka ruu ’i laona ’Initooa nia tha God.” ²⁴ Ma na bare ngwane fafurongo nia ki da ka kwele ’asiana ’ana si baea neri ki. Sui tha Jisas ka bae lau ’urii fuada, “Ngwela nau ki ’ae, ’e ’afitai ’asiana ’uria ruulae ’i laona ’Initooa nia tha God. ²⁵ ’E ’afitai ’asiana ta kamel ka ruu sulia kae si maekwadaa ’i ’aena nila ni taimakulae. ’E ’afitai ka tatha fatai fuana ta ngwane totoda ka ruu ’i laona ’Initooa nia tha God.” ²⁶ Ma na bare ngwane fafurongo nia ki da ka kwele ’asiana, sulia da fiia ’ada thasa na totodalae naa na falelae faasia tha God. Ma da soetalafada kwailiu, da ka ’urii, “Rongwane ’ae, lelea sa ka ’urineri, ni ti bana ne kau todaa mooria firi neri?” ²⁷ Ma tha Jisas ’e lio kau fuada ka bae ’urii, “’E ’afitai ’asiana fuana ta imole ka todaa mooria firi, sui ta, fuana tha God ’e langi si ’afitai bo. Na doo ki sui ’e ngwaluda bana fuana tha God.” ²⁸ Ma tha Pita ka bae ’urii fuana, “Kameli meli ’akwasia sui naa doo ki sui fasi meli ka lea naa ’i burimu!” ²⁹ Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “Iuka, nau ku thaea fuamolu, lelea sa ta ngwane ka dooria faa’initolaku ma na Faarongolae ’Okae nee, ma ka ’akwasia na ’ana beu nia, ma langi na doorana ki, ma langi na ngwaingwane nia ki, ma langi na maka nia, ma langi na gaa nia, ma langi na ngwela nia ki, ma langi na thaegano nia, ³⁰ nia kau ngala lau si doo neri ki ’ana talange si manga. Nia kau ngala beu ’oro ki, ma doora ki, ma ngwaingwane ki, ma gaa ki, ma ngwela ki, ma na thaegano. Ma nia kau todaa laubo ngadalae. Ma ’ana si manga neri kau dao mai, nia kau too ’ana mooria firi. ³¹ Sui ta, imole ki na da eta ’i nao, dau ’isiburi, ma na imole ki na da ’isiburi, dau eta ’i nao.” ³² Tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki, da lea sulia tale ’uria ’i Jerusalem, ma tha Jisas ka eta ’i nao ’ada. Ma bare ngwane fafurongo nia ki da ka kwele ’asiana, ma na imole ki na da lea kau ’i burida, da ka mau ’asiana. Sui tha Jisas ka talaia akwala ma roo ngwane fafurongo nia ki da ka tee ’idu tau lau kau faasia imole ki. Ma nia ka fi faarongo kera ’ana si doo ki ne kau fuli fuana. ³³ Ma nia ka bae ’urii, “Molu fafurongo fasi! Kolu tae ’alaa ’uria ’i Jerusalem, ma dau ’olea maelaku, Ngwela nia Imole, fuana ngwane ni foa baita ki ma na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa. Ma dau keto nau ’uria maelaku, ma dau fala nau fuana imole ki ne langi lau Jiu. ³⁴ Ma na ngwane neri ki dau faangwaela ’ani nau, ma dau ngisufi nau, ma dau kwae nau, ma dau thaumaeli nau. Ma ’ana oluna fe dani, nau kwau tatae lau faasia maea.” ³⁵ ’I buri, tha Jemes ma tha Jon, roo ’alakwa tha Sebedi ki, daru ka lea na mai siana tha Jisas, ma daru ka bae ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae, kamiria miri dooria ’oko ilia tee si doo ne miri gania ’uria siamu.” ³⁶ Ma tha Jisas ’e soetalafadarua ka ’urii, “Tae ne muru dooria kwau ilia fuamurua?” ³⁷ Ma daru olisia daru ka ’urii, “Si manga ne ’okou ’inito faafia molaagali ma na doo ki sui, ’o alamatana ta ngwane ’amiria ka too ’i bali aolo ’amu, ma ta ngwane ai ’i bali mooli ’amu ’i laona ’initooa ’oe.” ³⁸ Sui ta, tha Jisas ’e bae ’urii fuadarua, “Kamurua muru lalafusia bamurua si doo ne muru gania nee. Muru tala’ana bamurua na ngadalae nee nau kwau ngada ’ania?” ³⁹ Ma daru olisia daru ka ’urii, “Kamiria miri tala’ana bamiria miri kau ilia.” Ma tha Jisas ka bae ’urii lau fuadarua, “Iuka, ’e ’okae bana ne muru kau ngada laubo ilingi nau. ⁴⁰ Sui ta, ’e langi lau ni nau kwau filia ni ti ne kau too ’i bali aolo ’aku ma langi ’i bali mooli ’aku. Talitoona tha God bo ne kau fala si kula ’urineri ki fuana ni ti kera ne nia ’e filida sui naa.” ⁴¹ Ma si manga na akwala ngwane fafurongo neri ki da rongoa si doo neri, da ka rakethasu ’asiana fuana tha Jemes ma tha Jon. ⁴² Ma tha Jisas ’e ofuda ma ka bae ’urii fuada, “Kamolu thaitamana na ngwane gwaungai kera ki na imole ki ne langi lau Jiu ki, da too ’ana suukwaia, ma da thaitamana ’asiana suumailana imole ki ’uria ililana si doo ki na da dooria. ⁴³ Sui ta, ’e langi si ’urineri lau ’i malutamolu. Lelea sa ta ngwane ’amolu ’e dooria ka naonao, nia ka thau ’ana ngwane ni rao kamolu. ⁴⁴ Ma lelea sa ni ti ’amolu ne ’e dooria ka ’inito, nia ka tofarao fuana imole ki sui. ⁴⁵ Sulia, nau Ngwela nia Imole, ’e langi kwasi lea mai fasi na imole ki da ka rao fuaku. Nau ku lea ’aku mai ’uria raolae fuada na imole ki sui, ma ku fala na moorilaku ’uria faamoorilana imole ’oro.” ⁴⁶ ’Ana si manga neri, tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki da dao naa ’i Jeriko. Ma si manga da ’akwasia maetoaa neri tee konia baita ne ’e lea foneda. Ma tee ngwane maana ’e rodo ’e too bana ’i ninimana tale ’uria ganilae. Na thatana tha Batimeas, na ’alakwa tha Timeas. ⁴⁷ Si manga ’e rongoa tha Jisas, na ngwane neri ’i Nasaret ’e lea mai, nia ’e ’ai ka ’urii, “Jisas, ’oe na ngwela ’ana kwalafaa tha Deved, ’oko manatai nau mai.” ⁴⁸ Ma na imole ki da ka ngatafia, ma da ka thaea fuana fasi ka too enoeno. Sui ta, nia ka fi ’ai baita fatai ka ’urii, “’Oe, ngwela ’ana kwalafaa tha Deved ’ae, ’oko manatai nau mai!” ⁴⁹ Tha Jisas ’e takwe ngado ma ka bae ’uri, “Molu thaea ’e lea mai.” Ma da ’ailia tha Batimeas, da ka ’urii, “’Oko nonithathala ’amu! Tatae naa, tha Jisas ’e soe mai ’uri ’oe.” ⁵⁰ Sui nia ka ’ui’ana maku fafo baita nia, ma ’e tatae ’ali’ali, ka lea naa siana tha Jisas. ⁵¹ Tha Jisas ’e soetalafana ka ’urii, “Ngwalee ’ae, tae ne ’o dooria kwau ilia fuamu?” Ma na ngwane maarodo bae ’e olisia ka ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae, nau ku dooria kwau lilio.” ⁵² Ma tha Jisas ka bae ’urii fuana, “’O lea naa. Na manata mamanalae ’oe ne faamoori ’oe.” Ma ’ali’ali nia ka lilio naa, ma ka lea naa sulia tale ’i burina tha Jisas.

¹ Si manga tha Jisas ma bare ngwane fafurongo nia ki da dao karangia ’i Jerusalem, da dao ’ana maetoaa ’i Betfeis ma ’i Betani, gwauna fe tolo da ’alangia ’ana ’i Olif. Bo, nia ka fala roo ngwane ’ana bare ngwane fafurongo nia ki, daru ka eta naa ’i nao. ² Ma nia ka bae ’urii fuadarua, “Muru lea naa ’ana maetoaa loko muru naofia kau. Ma si manga muru dao ’i seeri, muru kau rikia tee dongki. Da kania bada dongki neri, ma ’e langi ta ngwane si tae ’ua ’i fafona. Muru lukea, ma muru ka talaia mai ’i see. ³ Ma lelea sa ta ngwane ’e soetoomurua ka ’urii, ‘’Urifita nee muru ka lukea dongki ne?’ Muru ka thaea fuana, ‘Na Aofia ’e dooria, ma nia kau olitai ’ali’ali laubo mai ’ana ’i see.’ ” ⁴ Daru lea, ma daru ka rikia tee kae dongki da kania bada ’i ninimana tale ’i maana tee beu. Ma si manga daru lukea naa, ⁵ tai ngwane na da takwe ’i seeri, da soetalafadarua da ka ’urii, “Tae ne muru lukea kale dongki nena ’uria?” ⁶ Ma daru olisida ilingia bae tha Jisas ’e thaea fuadarua, ma na ngwane neri ki da ka alamatana naa fuadarua. ⁷ Daru ka talaia na mai kae dongki neri siana tha Jisas, ma daru ka thamatana maku keerua ki ’i fafona, ma tha Jisas ka tae ’i fafona. ⁸ Ma imole ’oro ki laubo da thamatana maku tikwa kera ki sulia tale, ma tai imole ki da ka kasia tharana ’ai ki, ma da ka thamatana sulia tale. Da ilia si doo neri ’uria faabaitalana tha Jisas. ⁹ Ma imole ki sui na da lea fonea, tai imole ki da eta ’i nao, ma tai imole ki da ka ’isi, da ’ai da ka ’urii, “Faabaitaa tha God! Ma tha God ka ’oilaketana ngwane ne ’e lea mai ’ana thatamu! ¹⁰ Ma tha God ka ’oilaketana mai daolana ’initooa ne ’e ilingia ’initooa nia tha Deved na kokoo abu kolu! Faabaitaa tha God ne ’e too ’i thalo!” ¹¹ Tha Jisas ’e dao ’i laona fera ’i Jerusalem, ma ka lea ’i laona Beu Abu tha God. Sui, nia ’e lio kwailiu ma ka rikia doo ki sui. Sui ta, sulia ’e karangi rodo naa, nia ka lea naa ’uria ’i Betani fonea akwala ma roo ngwane fafurongo nia ki. ¹² Ma ’ana fe dani ’i buri, si manga tha Jisas ma bare ngwane fafurongo nia ki da oli naa mai faasia ’i Betani, tha Jisas ka fiolo. ¹³ Nia ’e lio kau, ma ka rikia tee ’ai uluulua na da ’alangia ’ana figi. Ma nia ’e lea karangia fasi ka rikia ta fufue doo ’i gwauna. Sui ta, si manga ’e dao ’i ’aena, nia ka rikia bana ’abe doo ki, sulia si manga neri na figi ki da si fungu. ¹⁴ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuana figi neri, “’E thafali tari’ina ka oli ’alaa, ’osi fungu naa ’ana ta fufue ’ai!” Ma bare ngwane fafurongo nia ki da ka rongoa naa si doo neri. ¹⁵ Ma si manga da dao naa ’i Jerusalem, tha Jisas ka lea naa ’i laona Beu Abu tha God, ma ka taria naa imole ki sui na da usi ma imole ki sui da ka usi ’ania si doo ki ’uria kwaisuusia kera ki. Ma nia ka kefusia tefolo kera ngwane neri ki ne da tatala ’ana malefo, ma ka kefusia laubo doo ni gooru kera ngwane ki ne da usi ’ana bola ki. ¹⁶ Ma langi nia si alamatana ta imole ka ngala ta si doo ’uria usilae ’i laona Beu Abu tha God. ¹⁷ ’I nia ka toodoo fuada na imole ki, ka ’urii, “Tha God ’e thaea ’i laona Kekedalae Abu ka ’urii, ‘Na beu nau, da ’alangia ’ana beu ni foa fuana imole ’i laona molaagali lalau.’ Sui ta, molu bulasia ’amolu ’ana si kula ’uria belilae faasia imole ki.” ¹⁸ ’Ana si manga na ngwane ni foa baita ki ma na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa da rongoa si doo neri, da ka thafalia naa rofelae ’uria ta si doo ne da ka ilia fasi da ka thaumaelia tha Jisas. Sui ta, da mau, sulia na konia neri lalau, da kwele ’asiana ’ana toodoolae nia. ¹⁹ ’I thaulafi, tha Jisas ma na bare ngwane fafurongo nia ki, da ka lea naa faasia ’i Jerusalem. ²⁰ ’I laasikadangi ’ana fe dani ’i buri, tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki da lea kau sulia tale. Da rikia na figi bae ’e kuku teefau naa lelea ka sifo naa sulia lalina. ²¹ Ma tha Pita ka manatatoona si doo bae tha Jisas ’e thaea fuana ’ai neri, ma ka bae ’urii fuana, “Ngwane toodoo ’ae, rikia fasi na figi bae ’o arangainia, ’e mae naa!” ²² Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “Molu ka manata mamana naa ’ana tha God. ²³ Nau ku thaea fuamolu, lelea sa molu ka bae ’urii fuana tolo loko, ‘’O tatae ’oko ’ui’ani ’oe ’i tala’amu laona asi,’ ma langi molu si manata ruarua ’i laona liomolu, ma molu ka manata mamana ’ana si doo ne molu thaea ka fuli, si doo neri ka fuli bana fuamolu. ²⁴ Nia nee nau ku thaea fuamolu, si manga molu foa, ma molu ka gani ’uria ta si doo, molu ka manata mamana ilingia ne molu ngala sui naa, ma tha God kau fala bana si doo ki ne molu gani nia ’uria. ²⁵ - ²⁶ Iuka, si manga molu foa, molu ka manatalukea si ta’alae ne ta imole ’e ilia fuamolu, fasi na Maka kamolu ne ’e too mai ’i thalo ka manatalukea laubo ta’alae kamolu ki.” ²⁷ Tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da oli lau mai ’uria ’i Jerusalem. Ma si manga tha Jisas ’e lea kau ’i laona Beu Abu tha God, na ngwane ni foa baita ki, ma na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa, ma na ngwane naonao ki, da ka lea na mai siana. ²⁸ Ma da soetalafana da ka ’urii, “Ngwalee ’ae, suukwaia tae ne ’o too ’ania ’uria ililana si doo nee ki? Ma ni ti ne ’e fala suukwaia nee fuamu?” ²⁹ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Iuka, nau ku soetalafamolu fasi ’uria tee si doo. Lelea sa molu olisia, nau kwa fi faarongo kamolu ’ania suukwaia ne nau ku too ai ’uria ililana si doo ne ki. ³⁰ Iuka, molu ka thaea fasi fuaku, na suukwaia ne tha Jon ’e too ’ana ’uria faasisiuabulae ’e ’ito mai faasia ’i fai? ’E ’ito mai faasia tha God, ma langi ’e ’ito mai faasia imole ki bana?” ³¹ Ma da thafalia olisusuulae ’i malutada kwailiu da ka ’urii, “Ta si tae ne kolu kau thaea? Lelea sa kolu olisia ma kolu ka ’urii, ‘’E ’ito mai faasia tha God,’ nia kau bae ’urii, ‘’Urineri ma ’urifita ne molu si manata mamana ’ana tha Jon?’ ³² Ma ka langi si ’okae laubo fasi kolu ka bae ’urii, ‘’E ’ito bo mai ’ana faasia imole ki.’ ” Da ade ’urineri sulia da mau ’ana imole ki, sulia imole ki sui da thaitamana tha Jon na profet mamana. ³³ Nia nee, da olisia tha Jisas ma da ka ’urii, “Kameli meli lalafusia.” Ma tha Jisas ka bae ’urii fuada, “Nau boroi kwa si faarongo kamolu laubo ’ana suukwaia ’urifita ne nau ku ilia ’ana si doo nee ki.”

¹ Sui, tha Jisas ’e bae fuana ngwane naoanao ki ’i Jiu ’ana si omelangwane ka ’urii, “Tee ngwane ’e fasia tee oole. Ma nia ka thaungana thaakali kalia, ma ka ’elia tee kilu ’uria na magalana fufue ’ai ki ’uria thaungailana waen, ma ka thaungana tee beu ’uria fololae. Ma nia ka alua na oole nia laona ’abana ngwane ki ne da rao ’i laona. ’Urineri, nia ka lea na ’ana ’uria ta maetoaa. ² Ma si manga na oole neri ’e maua, nia ka fala ngwane ni rao nia siana ngwane neri ki da rao ’i laona oole nia, fasi da ka fala mai ta bali ’ana fufue doo ki ne da fusia. ³ Sui ta, ngwane ni rao neri ki da kani suukwai faafi nia, ma da ka kwaea, ma da ka tofa olitainia bada. ⁴ Bo, na ngwane bae ’e nauthata ’ana oole neri ka fala lau ta ngwane ni rao. Ma na ngwane ni rao ki ’i laona oole, da ka kwaea gwauna, ma da ka ade ta’a ’asiana ’ani nia. ⁵ ’Urineri na ngwane bae ’e nauthata ’ana oole, ka fala lau ta ngwane ni rao, ma da ka thaumaelia naa. Ma da ka ade ’urineri laubo ’ana ngwane ’oro ki ne ’e faleda ’i buri. Da kwaea tai ngwane, ma da ka thaumaelia tai ngwane. ⁶ Iuka, ma tee ngwane naa ne ’e too ’ana ’uria falelana, tee fe ngwela muutaia nia naa na ngwane neri. Ma nia ’e fala kau, ma ka manata ’urii, ‘Kera dau faare baita ’ana ngwela nau.’ ⁷ Sui ta, ngwane ki ne da rao ’i laona oole, da bae fuada kwailiu ma da ka ’urii, ‘Nia naa ne ngwela nia ngwane bae ’e nauthata ’ana oole. Lea mai kolu thaumaelia, fasi kolu ka nauthata ’akolu ’ana si doo nia ki sui.’ ⁸ Ma da daua ngwela neri, da ka thaumaelia, ma da ka ’ui’ania naa ’i maa faasia laona oole neri.” ⁹ Ma tha Jisas ’e soetalafada ka ’urii, “Tae ne na ngwane ne ’e nauthata ’ana oole neri kau ilia? Nia kau dao mai, ma kau thaumaelia ngwane neri ki. Sui nia ka fala naa oole nia fuana ngwane ai ’e’ete ki. ¹⁰ ’E mamana molu teemainia na Kekedalae Abu bae ’e ’urii, ‘Gwe fau ne na ngwane thaungai beu ki da otekera ’ania, nia ne kau thau ’ana fau faangado ’ana beu. ¹¹ Tha God ne ilia si doo neri, ma na rikilana ka ’okae ’asiana.’ ” ¹² Na ngwane naonao ki ’i Jiu, da dooria da ka daua tha Jisas, sulia da thaitamana ne tha Jisas ’e bae omelangwane ’urineri ’uria kefusilada. Sui ta, da mau ’ana konia neri, ma da ’akwasia, da ka lea na ’ada. ¹³ Tai ngwane naonao ki, da fala tai Farasi ki ma tai ngwane ki ne da dooria fasi tha Herod ka ’inito da soetoona tha Jisas fasi da ka faagaro nia. ¹⁴ Si manga da dao siana da ka bae ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae, kameli meli thaitamana si doo ki ne ’o thaea, si doo mamana ki teefau. ’Oe ’o toodoo ’ana mamanaa sulia na bibirangaa tha God fuana imole ki. Ma ’osi ’ado bo fonea ta imole ’ana ta si tae ne da manata sulia. Ma ’e langi ’osi manata bo ’uria na ’initooa kera imole ki. Iuka, ’o thaea fasi fuameli! ’E ’urifita? Na bibirangaa kolu, ’e luia falelana malefo ’ana takisi fuana ngwane naonao ki ’i Rom? ’E ’urifita? ’E tala’ana meli ka fala takisi neri, laa ’e langi?” ¹⁵ Sui ta, tha Jisas ’e thaitamana bana sukelae kera, ma nia ’e olisia ka ’urii, “’Urifita nee molu ka thasi ’uria faagarolaku? Molu ngala mai ta fe seleni ku rikia fasi.” ¹⁶ Ma da ngala mai tee fe seleni, ma nia ’e soetalafada ka ’urii, “Na nununa ni ti nee? Ma na thatana ni ti mone nee?” Ma da olisia, da ka ’urii, “Na nununa ma na thatana ngwane ’inito ’i Rom nena.” ¹⁷ Ma tha Jisas ka bae ’urii, “Molu ka fala fuana ngwane ’inito ’i Rom si doo nia ki, ma molu ka fala laubo si doo nia ki tha God fuana tha God.” Ma da ka kwele ’asiana ’ana tha Jisas. ¹⁸ Sui, tai Sadiusi ki da ka lea na mai siana tha Jisas. Na Sadiusi ki da thaea thasa na imole ki langi da si tatae lau faasia maea. ¹⁹ Ma da soetalafana tha Jisas da ka ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae, tha Mosis ’e kedaa si bibirangaa fuakolu ka alangai ’urii, ‘Lelea sa ta ngwane ’e mae naa, ma na ’afe nia ka moori ’ua, sui ka langi si too ’ana ta ngwela, na doorana ka adea lau gwe ’oru neri, fasi daru ka too ’ana ta ngwela talana ngwane ne ’e mae naa.’ ²⁰ Aia, ’ana tee si manga, fiu ngwaithaasina ki da too. Ma na ngwane ’i nao ka adea tee keni, ma ka langi si tharea bo ta ngwela, ma ngwane neri ka mae na ’ana. ²¹ Sui, na ruana ngwane ka adea lau keni bae, ma ka langi si tharea laubo ta ngwela, ma ka mae laubana. Sui ma oluna ngwane ka ’urineri laubo. ²² Ma ka ’urineri laubo fuana thaasina ki teefau. Na fiu ngwaithaasina neri ki sui bo ne da adea keni neri, ma ka langi da si tharea sui bo ta ngwela, ma da ka mae teefau naa. Ma ’i buri, keni neri ka mae laubo. ²³ ’Urii ma, ’ana fe dani ne tha God kau taea imole mae ki sui faasia maea, ni ti ’ada ne na ’afe nia? Sulia fiu ngwaithaasina neri ki teefau bae da adedea keni neri.” ²⁴ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Molu garo ’asiana, sulia molu si thaitamana bo Kekedalae Abu ki, ma na suukwaia nia tha God. ²⁵ Sulia, si manga imole mae ki dau tatae lau ’uria mooria, da ilingia na ’ada enselo ki ’i thalo ne langi da si ade keni naa. ²⁶ Aia, nau ku faamanatai kamolu sulia tataelae faasia maea. Nau ku thaitamana molu teemainia naa ’i laona kekedalae tha Mosis ’ana si kula bae sulia na ere ’e tharufia kae fe ’ai bae. Tha God ’e bae fuana tha Mosis ka ’urii, ‘Nau na God tha Abraham, ma na God tha Aesak, ma na God tha Jakob.’ ²⁷ Na maalutana ’e ’urii, ngwane neri ki ne da mae naa, tha God ’e thaea nia ’e God ’ua bana fuada, sulia da moori ’ua fone nia. Molu garo ’asiana!” ²⁸ Tee ngwane toodoo ’ana bibirangaa tha Mosis ’e dao, ma ka rongoa si baea neri ki. Ma nia ka rongo thaitamana si olisilae ’okae ne tha Jisas ’e ilia fuana Sadiusi ki. Ma nia ’e lea mai, ma ’e soetalafana tha Jisas ka ’urii, “Si bibirangaa tae ne ’e baita ka talua na bibirangaa ki ne tha Mosis ’e alua ngwalee?” ²⁹ Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “Na bibirangaa baita ka talua bibirangaa ki teefau ne ’e ’urii, ‘Imole ki ’i Jiu, molu fafurongo fasi! Tee talifilia tha God na Aofia kolu bo ne ’e God. ³⁰ ’Oko liothau ’ana God ’oe ’ana manatalamu teefau, ma ’ana mangomu teefau, ma ’ana liomu teefau, ma ’ana suukwailamu teefau.’ ³¹ Ma ruana si bibirangaa ’e ’urii, ‘’Oko liothau ’ana imole ki sui ka ilingia laubo ne ’o liothau ’ani ’oe ’i tala’amu.’ ’E langi naa ta si bibirangaa lau ne ’e baita ka talua roo si bibirangaa neri ki.” ³² Ma na ngwane toodoo ’ana bibirangaa tha Mosis ka bae ’urii fuana tha Jisas, “Ngwane toodoo ’ae, si olisilae ’oe neri ’e ’okae ’asiana. Nia ’e mamana, tee God bo nee ’e too, ma ka langi naa ta god ai ’e’ete. ³³ Ma na imole ki da ka liothau banaa ’ana tha God ’ana mangoda teefau, ma ’ana lioda teefau, ma ’ana sukwailada teefau. Ma da ka liothau ’ana imole ki sui ka ilingia laubo ne da liothau ’ani kera ’i tala’ada. Imole ne roosulia roo si bibirangaa neri ki, da ilia si doo baita ka talua falelana ta afuafulae fuana tha God.” ³⁴ Ma tha Jisas ’e lio thaitamana liotooa nia, ma ka bae ’urii fuana, “’Oe ’o karangia naa ’initooa nia tha God.” Ma ’i buri, ’e langi ta imole si nonirara’a naa ’uria soetoolana lau tha Jisas. ³⁵ Si manga tha Jisas ’e toodoo laona Beu Abu tha God, nia ’e soetalafada ka ’urii, “’E ’urifita ne ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa tha Mosis, da ka thaea thasa na Kraes na ngwane bana ’ana kwalafaa tha Deved? ³⁶ Na Mangoedoo Abu ’e bae ’ana tha Deved ka ’urii, ‘Tha God ’e bae ’urii fuana Aofia nau: ’Oko too ’i bali aolo ’aku, ma ’oko naonao fone nau, maasia si manga kwau alua maalimae ’oe ki ’i farana na suukwaia ’oe.’ ³⁷ “Tha Deved ’ana ’i tala’ana ne thaea na Kraes naa na ‘Aofia.’ Nia ne, na Kraes ’e langi lau ngwela ’ana kwalafaa tha Deved bana. Nia ’e Aofia nia laubo.” Na konia baita neri, da nonithathala ’asiana si manga da fafurongo ’uria tha Jisas. ³⁸ Ma tha Jisas ’e toodoo fuada ka ’urii, “Molu ka lilio ’okae faasia na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa tha Mosis, sulia da dooria tathalae fonea maku eluelu tikwa ki. Ma da ka dooria ’asiana laubo thasa imole ki da ka faa’inito kera, ma da ka unao kera ’i maana usie ki. ³⁹ Ma da ka dooria ’asiana ni goorulae ’i nao, ’ana si kula ’inito ki ni goorulae laona beu ni foa, ma ’ana si kula ’inito ki ’ana si manga na fafangaa ki. ⁴⁰ Sui ta, ni kera da kaubarea si doo kera gwe ’oru ki. Ma da foa tikwa ka tau mamana bo fasi imole ki da ka tango kera. Iuka, ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa tha Mosis, na kwakwaelae kera kau baita ’asiana!” ⁴¹ Si manga tha Jisas ’e gooru ’i laona Beu Abu tha God karangia si kula ’uria alu malefolae ’i laona. Nia ka rikia imole ki na da fala malefo kera ki. Ma na ngwane totoda ’oro ki da ka fala si malefo baita ki. ⁴² Sui, nia ka rikia tee gwe ’oru siofaa ’asiana. Nia ’e lea mai, ka fala laubo roo kae fe seleni. ⁴³ Ma tha Jisas ’e soea mai bare ngwane fafurongo nia ki, ka bae ’urii fuada, “Do mamana ku thaea fuamolu, si malefo ne gwe ’oru siofaa ne ’e fala, ’e baita ka talua si malefo ne imole ki sui da fala. ⁴⁴ Sulia ngwane totoda ki, da fala bada kae si bali ’ana totodaa kera. Ma gwe ’oru siofaa neri mone, ’e fala teefau na ’ana si malefo ne ni nia ’e too ’ania ’uria ’arutoolana.”

¹ Si manga tha Jisas ’e ’akwasia na Beu Abu tha God, tee ngwane ’ana bare ngwane fafurongo nia ki ka bae ’urii fuana, “Ngwane toodoo ’ae, rikia fasi fau baita ne ki, ma na beu ’okae ne ki ’ana Beu Abu tha God!” ² Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “’Oe ’o dooria ’asiana beu baita ne ki ’ana Beu Abu tha God tomone nee! Sui ta, ’e langi ta tee gwe fau ’i see ’ana Beu Abu tha God kau too lau ’i fulina. Kera teefau dau tagala ’i thaegano.” ³ Ma si manga tha Jisas ’e too ’i gwauna tolo ’ana Olif ne ’e too otofana Beu Abu tha God, tha Pita, ma tha Jemes, ma tha Jon, ma tha Andru talifili kera, da lea mai siana, ma da soetalafana da ka ’urii, ⁴ “’O thaea fasi fuameli, ’i angita ne si doo ne ki kau dao mai? Ma si tae ne kau fuli, fasi ka faatana si manga ’uria si doo ne ki sui kau fuli, ma kau dao mai ’ania?” ⁵ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuada, “Molu ka lilio ’okae, ma ka langi molu si alamatana ta ngwane ka talai garo ’ani kamolu. ⁶ Sulia na ngwane ’oro ki dau dao mai ’ana thataku, ma da ka bae ’urii, ‘Nau naa na Kraes!’ Ma da ka talai garo ’ana imole ’oro ki. ⁷ Ma si manga molu rongoa firua ki, ma baelae sulia firua ki, ’e langi molu si manata ’a’abo. Si doo neri ki ka dao mai, sui boroi, na ’isilana si doo ki sui ’e langi ’ua. ⁸ Na imole ki ’ana maetoaa ki dau firu foneda kwailiu, ma na ’initooa ki dau firu foneda kwailiu. Ma na anuanu ki kau ’isu ’ana si kula ki sui, ma na uni fioloa kau tatha. Ma si doo neri ki naa na thafalilana nonifiilae, ka ilingia banaa si manga ta keni ’e nonifii ’uria tharelae. ⁹ “Ma molu ka lilio ’okae. Tai ngwane ki da kau dau kamolu, ma dau ngali kamolu ’uria ketolamolu. Kera dau nangasi kamolu ’i laona beu ni foa ki. Sulia molu faamamane nau, da ka fala kamolu molu ka takwe ’i naofana gwaulii ngwane ki ma na ngwane ’inito ki. Si manga neri molu ka faatalo ’ana Faarongolae ’Okae fuada. ¹⁰ Ma molu ka bae fasi sulia Faarongolae ’Okae fuada na imole ki sui laona molaagali. ¹¹ Ma si manga da dau kamolu, ma da ka ngali kamolu ’uria tooketalamolu, ’e langi molu si manata ’a’abo ’uria ta si baea tae ne molu kau thaea. Molu ka thaea bamolu ta si baea ne Mangoedoo Abu ’e fala fuamolu ’ana si manga neri. Sulia si baea ki ne molu kau thaea, ’e langi lau na baelamolu ’i talamolu. Si baea neri ki, nia ka lea mai faasia Mangoedoo Abu. ¹² Ma na imole ki dau fala doorada ki ’i talada ’uria thaumaelilada. Ma na maka ki, dau ade ’urineri laubo ’ana ngwela kera ki. Ma na ngwela ki, dau olisusuu ma dau fala maka ma gaa kera ki ’uria thaumaelilada. ¹³ Ma na imole ki sui, dau sualangai kamolu, sulia ni kamolu na imole nau ki. Sui ta, lelea sa ta imole ka manata mamana ’ani nau, nia kau dao ’ana fe dani ’isi, ma tha God kau faamoori nia. ¹⁴ “Ma molu kau rikia na Do Sua ne kau takwe ’i laona si kula ’e abu ne fulingana ’e langi nia si takwe ai. Na doo ta’ae neri kau faasuaa Beu Abu tha God, ma kau adea fasi tha God ka ekwatana.” (Na baelae fuana ngwane ne ’e teemai ’e ’urii: ’Oko ’inifita ’okae ’ana maalutana si doo neri.) “Si manga molu kau rikia si doo nee ki kau dao mai, na imole ki na da too ’ana balifera ’i Jiudea, dau tafi ’uria gwauna tolo ki. ¹⁵ Ma ta imole ne ’oko too ’i fafona luma, ’oko tafi naa, langi ’osi sifo lau mai ’i luma ’oe ’uria ngalilana ta si doo. ¹⁶ Ma ta imole ne ’oko too ’i laona oole ’oe, ’oko tafi naa, langi ’osi oli lau ’i fera ’uria maku tikwa ’oe. ¹⁷ Ma fe dani neri ki kau ta’a fuana ai iana ki, sulia ’e ’afitai naa fuada da ka tafi, ma ka ta’a laubo fuana ai ki ne da too ’ana kae ngwela ki. ¹⁸ Molu ka foa fuana tha God fasi si doo neri ki ka langi si dao lau mai ’ana si manga ’ana uuni gwagwaria. ¹⁹ Sulia na nonifiilae ’ana fe dani neri ki, kau ta’a ka talua nonifiilae ne imole ki laona molaagali da thaitamana, ’ito ’ua mai ’ana thafalilana si manga ne tha God ’e thaungana na molaagali lelea ka dao ’ana si manga neri. Ma ’e langi naa ta si doo ’urineri ne kau fuli lau mai ’i buri. ²⁰ Ma lelea sa tha God si kurusia si manga neri ’ana nonifiilae, ’e ’afitai naa ta imole ka moori. Ma ’e kurusia si manga neri ’uria ’okaelana imole ki ne ’e filida. ²¹ “Aia, lelea sa ta imole ka bae ’urii fuamolu, ‘Rikia fasi, nia naa ne na Kraes,’ ma langi ka bae ’urii, ‘Rikia fasi, nia naa loko,’ langi molu si faamamanea. ²² Sulia na ngwane susuke ki dau dao mai, ma dau bae ’urii, ‘Nau naa na Kraes,’ ma na ngwane susuke ki dau bae ’urii, ‘Nau naa na profet.’ Ma kera dau ilia si doo ni kwelelae ki fasi ka talai garo ’ana imole ki ne tha God ’e filida, sui ta, ’e ’afitai ’asiana fuada. ²³ Molu ka lilio ’okae! Nau ku faarongo kamolu naa ’i nao, sui fatai si doo neri ki ka fi dao mai. ²⁴ “Si manga nonifiilae neri ’e sui, ‘kera dau suusia thato, ma na sinali, ka langi daru si tala. ²⁵ Ma kera dau alamatana bubulu ki, dau ’asida faasia ’i mamangaa. Ma kera dau alamatana doo ki ’i thalo, da ka lea garo faasia ’i fulida.’ ²⁶ “’I buri, nau Ngwela nia Imole, kwa fi daofaatai mai. Nau kwau dao mai fonea na suukwaia baita, ma na ngwaasinasinalae baita ’i fafona datha ki. ²⁷ Ma nau kwau fala enselo nau ki laona molaagali lalau, fasi da ka konia mai imole ki ne tha God ’e filida.” ²⁸ Tha Jisas ’e bae lau sulia si omelangwane neri ka ’urii, “Molu ka manata fasi sulia na ’ai ki ne da ’alangia ’ana figi. Si manga molu rikia ’abana ’e ngongothaa, molu ka thaitamana si manga ’uria uuni ’a’akolae ’e dao karangi naa. ²⁹ Ka ’urineri laubo, si manga molu rikia nonifiilae neri ki kau dao mai, molu ka thaitamana na olilaku mai ’e karangi naa. ³⁰ Do mamana ne ku thaea fuamolu, imole ki sui ne da moori ’ana si manga ne, langi da si mae ’i nao ’ana si doo neri ki sui ne kau dao mai. ³¹ ’I thalo ma ’i molaagali ne kau sui, sui ta, na baelaku ’e langi si sui. ³² “’E langi ta imole si thaitamana si manga mamana ne nau kwau oli mai ’ania. Na enselo ki ’i thalo boroi ’e langi da si thaitamana, ma nau Ngwela nia boroi, ’e langi kwasi thaitamana laubo. Tha God na Maka talifilia bo ne ’e thaitamana. ³³ Molu ka lilio ’okae, ma molu ka kwaimaakwali, sulia molu lalafusia si manga tae doo neri kau dao mai ’ania. ³⁴ Na olilaku mai ’e ilingia ta ngwane ne ’e lea ’ana fera tau, ma ka alua beu nia ’i ’abana ngwane ni rao nia ki. ’E fala si raoa ’e’ete ki fuada kwailiu. Ma nia ka thaea fuana ngwane ne ’e liosulia ’olofolo fasi ka lilio ’okae maasia daolana mai. ³⁵ Nia nee, molu ka lilio ’okae, sulia ’e langi molu si thaitamana si manga ne nau ngwane baita ’ana luma kwau dao mai ’ania. Nia kau dao mai ’i thaulafi tomone, ma langi ’i ’initoona rodo, ma langi si manga na kukua ’e ’ai, ma langi ’i laasikadangi si manga na thato ka fi tae mai. ³⁶ Ma lelea sa nia ka dao ’ali’ali bana mai, nia ka ta’a ’asiana fuamolu, lelea sa ’e dao siamolu si manga ne molu maleu ’ua. ³⁷ Ma si doo ne ku thaea fuamolu, nau ku thaea laubo fuana imole ki sui ’e ’urii: Molu ka lilio ’okae!”

¹ ’Ana fe dani neri, na roo fe dani ’ua ’i nao ’ana Fangaa ’ana Tathalae, na fafangaa ne Jiu ki da ’ania ’ana berete ne langi ta isi ’i laona. Na ngwane ni foa baita ki, ma na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa, da ofu ma da ka ngata ofu ’uria dau agwalae ’ana tha Jisas ma thaumaelilana. ² Da bae ’urii, “’E langi kolu si ilia si manga ’ana Fangaa, ade ’ana imole ki da ka firu fuakolu.” ³ Si manga tha Jisas ’e too ’i laona maetoaa ’i Betani, nia ka fanga ’i laona luma tha Saemon, ngwane na uru ’e thathaungia ’i nao. Ma tee keni ’e lea mai siana fonea tee bii ngwaingwai ne liulana ’e baita ’asiana, ma ’e fungu ’ana ngwaingwai ne ’e moko ’okae ’asiana, ma na liulana ’e baita ’asiana. ’E ’ifingia maana bii ngwaingwai neri, ma ka kisitana naa ngwaingwai moko ’okae neri ’i gwauna tha Jisas. ⁴ Ma tai imole ki ne da too ’i seeri, da rakethasu, ma da bae fuada kwailiu da ka ’urii, “Fulingana nia si nagaa ngwaingwai moko ’okae neri rongwane! ⁵ Fulingana nia ka usi ’ania ’uria tai malefo ’oro, fasi ka ngala malefo neri, ma ka fala fuana imole siofaa ki.” Ma da ka ngatafia keni neri. ⁶ Tha Jisas ’e rongoa si doo neri ma ka bae ’urii, “Molu alua ’e too ’ana! ’E langi molu si bae nagaa lau. Ni nia ’e ilia naa si raoa ’okae ’asiana fuaku. ⁷ Na imole siofaa ki da too ngado bada fone kamolu. Ma lelea sa molu dooria, molu ka ’adomi kera laubamolu ’ana ta si manga kau. Ma nau nee ku too fone kamolu si tau bo. ⁸ Ni nia ’e ilia banaa si doo ne ’e tala’ana nia ka ilia. Nia ’e kisitana ngwaingwai moko ’okae ne ’i noniku ’i nao ’ana maelaku, ma ’e thalungai nau naa maakwala alulaku. ⁹ Si doo mamana ku thaea fuamolu, ’ana si kula ki sui laona molaagali ne da bae sulia Faarongolae ’Okae nee, dau bae laubo sulia si doo nee ni nia ’e ilia ’ani nau ’uria manatatoolanalae.” ¹⁰ Sui tha Jiudas Iskariot, tee ngwane ’ana akwala ma roo ngwane fafurongo nia ki, ’e lea siana ngwane ni foa baita ki, ’e faarongo kera ’urii, “Nau kwau fala tha Jisas fuamolu.” ¹¹ Ma da ka nonithathala ’asiana sulia si doo neri nia ’e thaea, ma da ka alangai ’uria falalana seleni fuana. Ma tha Jiudas ka thafalia naa liolae ’uria ta si manga ’okae fasi nia ka fala tha Jisas fuada. ¹² ’Ana etana fe dani ’ana Fangaa neri ’ana berete ne ’e langi ta isi ’i laona, fe dani neri ne da thaumaelia kale sipsip ’uria na Fangaa ’ana Tathalae. Si manga neri, bare ngwane fafurongo nia ki tha Jisas da soetalafana da ka ’urii, “’I fai nee ’o dooria meli ka lea ma meli ka thalungana Fangaa ’ana Tathalae fuamu?” ¹³ Ma tha Jisas ’e bae fuana ta roo ngwane ’ada ka ’urii, “Muru lea ’i Jerusalem, ma tee ngwane ne ’e ngala tee bii kafo kau toda kamurua. Muru ka lea ’i burina ¹⁴ ’uria ta beu ’i seeri ne nia ’e ruu ’i laona. Muru ka soetoona ngwane ne ’e too ’ana beu neri muru ka ’urii, ‘Na Ngwane Toodoo ’e soetalafana mai, mae beu ’i fai nee nia kau ’ania na Fangaa ’ana Tathalae fonea bare ngwane fafurongo nia ki?’ ¹⁵ Ma nia kau faatana tee mae beu baita ne ’e too ’i langi. ’I seeri na doo ki sui ’e kwaimaakwali naa. Ma muru ka thalungana naa doo ki sui fuakolu ’i seeri.” ¹⁶ ’Urineri bo, roo ngwane fafurongo neri ki daru ka lea naa ’i Jerusalem, ma daru ka rikia doo ki sui ’e ilingia naa bae tha Jisas ’e thaea fuadarua. Ma daru ka thalungana naa doo ki sui ’uria Fangaa ’ana Tathalae. ¹⁷ Ma ’i thaulafi, tha Jisas ’e dao mai fonea akwala ma roo ngwane fafurongo nia ki. ¹⁸ Ma si manga da fanga ’ana, tha Jisas ka bae ’urii, “Na doo mamana ku thaea fuamolu, tee ngwane ’amolu kau fale nau fuana maalimae nau ki. Tee ngwane ’amolu ne ’e fanga bana fone nau ’ana si manga neri.” ¹⁹ Ma na bare ngwane fafurongo nia ki, da ka thafalia naa liodilalae, ma tee tee ngwane ka bae ’urii fuana, “Ngwalee ’ae, nau ’e langi!” ²⁰ Ma tha Jisas ’e olisida ka ’urii, “Nia tee ngwane ’amolu akwala ma roo ngwane fafurongo nau ki, ma nia naa na ngwane ne kau alua si berete nia ’i laona tiu fone nau. ²¹ Ma nau, Ngwela nia Imole, kwau mae ilingia na Kekedalae Abu ki ’e thaea suli nau. Sui ta, ’e ta’a ’asiana fuana ngwane ne kau fale nau fuana maalimae nau ki! ’E ’okae fuana ngwane neri lelea sa nia si futa ’uabo.” ²² Ma si manga da fanga ’ana, tha Jisas ’e ngala fe berete, ma ka faabaitaa tha God, sui ka niia. Nia ’e fala fuana bare ngwane fafurongo nia ki, ka bae ’urii, “Ngala molu ka ’ania. Nia nee na noniku.” ²³ Sui nia ka ngala na titiu waen, ma ’e faabaitaa tha God, sui ka fala fuada. Ma kera teefau da ka kuu ’ana. ²⁴ Ma nia ka bae ’urii, “Nia nee na ’abuku ne ’e igwa fuana imole ’oro ’uria faasuukwailana alangaia faalu tha God. ²⁵ Do mamana ne ku thaea fuamolu, ’e langi kwasi kuufia naa waen nee lelea ka dao ’ana fe dani kwau kuufia lau waen ne ’i laona ’Initooa nia tha God.” ²⁶ Burina ne da nguulia tee fe nguu, da ka lea naa ’uria ’i gwauna tolo ’ana Olif ki. ²⁷ Tha Jisas ’e bae ’urii fuada, “Kamolu sui bo molu kau thaka faasi nau. Sulia na Kekedalae Abu ’e thaea ka ’urii, ‘Tha God kau thaumaelia ngwane ne ’e liosulia sipsip ki, ma na sipsip ki sui dau tagala.’ ²⁸ “Ka ’urineri boroi ’ana, ’i burina ne kwau tatae lau ’uria mooria, nau kwau eta ’i nao ’ani kamolu ’uria ’i Galili.” ²⁹ Ma tha Pita ’e olisia ka ’urii, “Boroi ’ana imole ki sui da ka lea faasi ’oe, ’e ’afitai ’asiana ku ’akwasi ’oe!” ³⁰ Ma tha Jisas ka bae ’urii fuana tha Pita, “Nau ku thaea fuamu. ’I nao sui fatai na kukua ka ’ai ’ana roo si manga laa rodo ’i tari’ina, ’okou tofe nau ’ana olu si manga.” ³¹ Ma tha Pita ’e ngata suukwai ka ’urii, “Boroi ’ana lelea thasa ku mae fone ’oe, ’e ’afitai ’asiana ku thaea thasa ku lalafusi ’oe!” Ma na bare ngwane fafurongo nia ki sui bo, da ka thaea laubo tee si doo neri. ³² Sui tha Jisas fonea bare ngwane fafurongo nia ki, da ka lea ’uria tee si kula da ’alangia ’ana ’i Getsemani. Si manga da dao naa, tha Jisas ka bae ’urii fuada, “Molu ka too ’amolu ’i see si manga ku foa ’ana.” ³³ Sui nia ka talaia tha Pita, ma tha Jemes, ma tha Jon. Ma nia ’e kwaimanatai ma ka liodila ’asiana. ³⁴ Ma nia ka bae ’urii fuada, “Nau ku liodila baita ’asiana, ma ’e tala’ana naa ka thaumaeli nau. Molu too ’amolu ’i see, molu ka tharai, ma molu ka lilio fone nau.” ³⁵ Nia ’e ’idu faekwa kau, ma ka boururu ’i thaegano. Nia ’e foa fasi lelea sa ka ngwaluda bana, nia si tatha lau ’i laona si manga ’ana ngadalae. ³⁶ Ma nia ’e foa ka ’urii, “Maka ’ae, na doo ki sui ’e ngwaluda bana fuamu. ’Oko lafua ’amu ngadalae ne faasi nau. Sui boroi ’ana, ’e langi lau sulia kwaidooria nau, sulia na kwaidooria ’oe ’ana.” ³⁷ Sui tha Jisas ’e oli mai, ma ka daotoona olu ngwane fafurongo nia bae ki, da maleu bada. Ma nia ka bae ’urii fuana tha Pita, “Ngwalee Saemon ’ae, ’urifita ne ’oko maleu bamu? Fulingana thasa ’oko tharai mone ’amu fone nau sulia ta tee kade rodo faekwa.” ³⁸ Ma nia ka bae ’urii fuada, “Molu tharai, ma molu ka foa, ade ’ana molu ka ’asi kamolu ’i laona ilitooa. Sulia molu dooria bamolu ililana doo ’okae ki, sui ta, na nonimolu ’e maketho ’asiana.” ³⁹ Sui tha Jisas ka lea lau faasida, ma ’e foa, ka thaea laubo tee si baea bae ki. ⁴⁰ Sui nia ’e oli lau mai siada, ma ka daotooda da maleu bada, sulia na maada ’e mamaleua ’asiana. Ma da si thaitamana naa ta si doo ne dau thaea fuana. ⁴¹ Ma si manga ’e oli lau mai ’ana oluna si manga, nia ka bae ’urii fuada, “Rongwane ’ae, molu maleu ’ua nee? ’E ’okae naa neri! Rikia fasi, kera dau fale nau naa, Ngwela nia Imole, ’i laona ’abana ngwane ta’ae ki. Si manga neri nee, ’e dao na mai! ⁴² Tatae, kolu lea naa. Molu rikia fasi, ngwane bae ’e ’olea maelaku nee, ’e dao naa!” ⁴³ Ma si manga tha Jisas ’e bae ’ua bana, tha Jiudas, tee ngwane ’ana akwala ma roo ngwane fafurongo nia bae ki, ka dao na mai. Tee konia baita ’e lea mai fonea faasia ngwane ni foa baita ki, ma na ngwane naonao ki, ma na ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa. Ma da ngala mai ’ila ni firu ki ma na subi ki. ⁴⁴ Ma tha Jiudas, na ngwane ne kau fala tha Jisas fuada, ’e fala tee si mamalafoa fuana konia neri ka ’urii, “Na ngwane nee kwau nonoia, nia naa na ngwane ne molu dooria. Molu daua, ma molu ka talaia na kau.” ⁴⁵ Tha Jiudas ’e dao, ma ’e lea mai siana tha Jisas, ka bae ’urii, “Ngwane Toodoo ’ae!” Bo, ka nonoia naa. ⁴⁶ Ma da dao mai da ka daua naa tha Jisas. ⁴⁷ ’Ana si manga neri, tee ngwane ’e takwe karangi bana ’i seeri, ’e lafua ’ila nia, ma ka kwae muusia ’ana alingana ngwane rao nia na foa ni gwau. ⁴⁸ Ma tha Jisas ’e soetalafada ka ’urii, “’Urii ma kamolu thasa nau ta ngwane bebeli nee? Nia nee molu ka dao mai fonea ’ila ki, ma na subi ki ’uria daulaku? ⁴⁹ Nau ku too ka tau na mai fone kamolu, ma ku toodoo baku fuamolu ’i laona Beu Abu tha God, sui boroi molu si dau nau bo. Ma si doo nee molu ilia, ’e faamamanea naa Kekedalae Abu ki.” ⁵⁰ ’Urineri bo, bare ngwane fafurongo nia ki teefau da ka failuka naa ’ani nia, ma da ka tafi naa faasia. ⁵¹ Ma tee ngwane fi baita ne ’e ’afi bana ’ana ’afi folo, ’e lea ’i burina tha Jisas. Ma si manga da daua ngwane fi baita neri, ⁵² na maku nia ka ’asia naa, ma ka thaka dadara na ’ana faasia. ⁵³ Sui da ka talaia naa tha Jisas ’uria ’i beu nia na foa ni gwau. Ma na ngwane ni foa baita ki, ma ngwane naonao ki, ma ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa da koni naa ’i seeri. ⁵⁴ Tha Pita ’e ’isiburi tau na kau, ma ka ruu laubo kau laona labu neri ’ana beu nia foa ni gwau. Nia ’e too ’ana ’i seeri fonea ngwane fofolo ki, ma ka thara ’ana ’i ninimana ere. ⁵⁵ Na ngwane ni foa baita ki, ma na barengwane baita ki da ngata ofu fasi da ka daotoona ta si doo ta’ae ’uria sukelae ’ania faafia Jisas fasi da ka thaumaelia, sui ta, da si daotoona bo ta si doo ’urineri ’ani nia. ⁵⁶ Na imole ’oro ki da ka suke faafia tha Jisas, sui ta, na baelada ’e langi si alua bo tee doo. ⁵⁷ Sui tai ngwane da tatae mai, ma da sukefaafia tha Jisas da ka ’urii, ⁵⁸ “Kameli meli rongoa ’e bae ’urii, ‘Nau kwau onggosia Beu Abu tha God ne ngwane ki da kasia, ma ’i laona olu fe dani, kwau kasia lau ta Beu Abu ne langi lau ngwane ki ne da kasia.’ ” ⁵⁹ Ka ’urineri boroi, na baelada ’e langi si alua bo tee doo. ⁶⁰ ’Ana si manga neri na foa ni gwau ’e takwe ’i nao’ada, ma ’e soetalafana tha Jisas ka ’urii, “’Urii ma, ’oe ’osi too bana ta si baea ’uria olisilana si baea nee ki, ngwane ne ki da thaea sulia ’oe?” ⁶¹ Sui ta, tha Jisas ’e bona bana, ma ’e langi si olisia bo. Ma na foa ni gwau ’e soetalafana lau ka ’urii, “’Urii ma, ’oe naa na Kraes, na Ngwela nia tha God?” ⁶² Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “Iuka, nau naa nee. Ma ’okou riki nau, nau Ngwela nia Imole, kwau too ’i bali aolo ’ana tha God ne suukwai ka tatha. Nau kwau gwaungai fone nia, ma kwau oli mai faasia ’i thalo fafona datha ki.” ⁶³ Bo na foa ni gwau neri ’e rakethasu ka salia naa maku tikwa nia, ma ka bae ’urii, “Kolu si dooria naa ta ngwane lau fasi ka faamamane nia! ⁶⁴ Molu talarongoa naa ne ’e faabobolangana ’ana fonea tha God! Molu manata ’urifita sulia?” Ma kera teefau bo, da ka thaea ne nia ’e garo naa, ma ’e tala’ana naa da ka thaumaelia. ⁶⁵ Ma tai ngwane ’ada da ka thafalia naa ngisufilana tha Jisas, ma da ka kani bokosia maana, ma da ka kumua. Ma da ka bae ’urii, “Thaea fasi, ni ti ne ’e kumuli ’oe neri?” Ma na ngwane folo ki da talaia ma da ka rao ’ana fidalilana. ⁶⁶ Tha Pita ’e too ’ua bana ’i laona labu neri, si manga da ketoa tha Jisas. Tee keni thaarii ne rao fuana foa ni gwau neri ka dao na mai. ⁶⁷ Ma si manga ’e rikia tha Pita ne ’e thara ’ana, nia ’e lilio ’o’olo kau ’uri nia, ma ka bae ’urii, “’Oe ’o too laubo fonea tha Jisas bae, na ngwane bae faasia ’i Nasaret.” ⁶⁸ Ma tha Pita ’e tofe ka ’urii, “Nau ku lalafusia, nau kwasi thaitamana si doo ne ’o thaea neri.” ’Ana si manga neri bo nia ka kotho na kau ’ana maethakaa, ma na kukua ka ’ai naa. ⁶⁹ Ma na thaari ni rao bae ’e rikia lau ’i seeri, ka bae ’urii fuana ngwane ki na da takwe kalikalia ’i seeri, “Nia ta ngwane laubo ’ada nee!” ⁷⁰ Ma tha Pita ka tofea laubo. Ma si manga faekwa ’i buri, na ngwane ki na da takwe karangi, da ka bae ’urii lau fuana tha Pita, “’E ’afitai ’asiana ’oko tofea thasa ’oe langi lau ta ngwane ’ada, sulia ni ’oe laubo na ngwane faasia balifera ’i Galili.” ⁷¹ Sui ta, tha Pita ’e bae ’afitai ka ’urii, “Nau ’e dodoloa mai siana tha God! Alua tha God ka keto nau na ’ana, lelea sa nau kwasi bae mamana! Nau ’e langi kwasi thaitamana ngwane nee molu bae sulia!” ⁷² Ma ’ana si manga neri bo, na kukua ruana ka ’ai naa. Ma tha Pita ’e manatatoona si baea bae tha Jisas ’e thaea fuana ka ’urii, “Si manga na kukua si ’ai ’ua ’ana roo si manga, ni ’oe ’okou thaea ’ana olu si manga, thasa ’o lalafusi nau.” Ma si manga tha Pita ’e manatatoona si doo neri, nia ka angi baita ’asiana.

¹ ’I laasikadangi maakafukafua ’ua, barengwane ki na da ngata ofu da ka koni ’ali’ali naa. Bo, ngwane ni foa baita ki, ma ngwane naonao ki, ma ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa tha Mosis, da ka koni naa. Da ngata ofu ’uria ta si tae ne dau ilia ’ana tha Jisas. Sui da ka kania tha Jisas ’ana seni, ma da ka talaia na kau ’uria falelana fuana tha Paelat, na ngwane baita faasia ’i Rom. ² Ma tha Paelat ’e soetalafana ka ’urii, “’Urii ma ’oe na ngwane ’inito kera toaa ’i Jiu nee ngwalee?” Ma tha Jisas ’e olisia ka ’urii, “Nia banaa neri ’o thaea neri.” ³ Na ngwane ni foa baita ki da ka fofo ’ana doo garo ’oro ki faafi nia. ⁴ Ma tha Paelat ’e soetalafana lau ka ’urii, “Ngwalee ’ae, ’urifita ne ’o si olisida bo ’ana ta si baea? ’O rongoa fasi si doo ’oro ki ne da fofo ’ana faafi ’oe!” ⁵ Sui ta, tha Jisas ’e langi si thaea bo ta si baea, ma tha Paelat ka kwele ’asiana. ⁶ Aia, ’ana Fangaa ’ana Tathalae, na imole ki da gania tha Paelat fasi ka lukasia tee ngwane faasia laona dele. ⁷ Ma ’ana si manga neri, tee ngwane na thatana tha Barabas ’e too laubo ’i laona dele, sulia nia laubo tee ngwane ’ada na ngwane ta’ae ki ne da thaungwane si manga da firu fonea omea ’i Rom. ⁸ ’Urineri na imole ki da koni mai, da ka gania tha Paelat fasi ka lukasia tee ngwane faasia na dele sulia bibirangaa ne ’e ’ito ka ilia na mai ’ana si manga ’urineri. ⁹ Ma nia ’e soetalafada ka ’urii, “’E ’urifita, kamolu molu dooria ku lukasia ngwane ’inito kera Jiu ki fuamolu?” ¹⁰ Nia ’e ngata ’urineri sulia tha Paelat thaitamana sui naa na ngwane ni foa baita ki ne da fala mai tha Jisas ’i siana, sulia da liota’a fuana. ¹¹ Sui ta, na ngwane ni foa baita ki da baealingana konia neri, fasi da ka gania tha Paelat ’uria lukasilana mai tha Barabas fuada. ¹² Ma tha Paelat ’e soetalafana lau na konia neri ka ’urii, “’Urineri ma ta si tae ne kwau ilia ’ana ngwane ne molu ’alangia ’ana ngwane ’inito kera Jiu ki?” ¹³ Ma da ’ai da ka ’urii, “Fotoinia ’i fafona ’airarafolo!” ¹⁴ Ma tha Paelat ’e soetalafada ka ’urii, “Ta si garolae tae ne nia ’e ilia?” Ma da ’ai baita da ka ’urii, “Fotoinia ’i fafona ’airarafolo!” ¹⁵ Ma tha Paelat ka lukasia naa tha Barabas fuada, sulia ’e dooria ka faanonithathalaa manatalana konia neri. Sui, nia ka fala tha Jisas ’uria nangasilana, ma ka fala ’uria fotoilana ’i fafona ’airarafolo. ¹⁶ Na ngwane ni firu ki, da talaia kau tha Jisas ’i laona labu ’ana beu baita tha Paelat, ma da karumana mai ngwane ni firu ki sui. ¹⁷ Ma da faa’afisia ’ana tee maku ’a’abua tikwa, ma da ’e’erea tee ’eregwau ’ana kwaletotore, da ka alua ’i gwauna ilingia ta ngwane ’inito. ¹⁸ Sui da ka ilifana faabaitalana ma da ka bae ’urii, “Na ngwane ’inito kera Jiu ki, ’o moori ka tau!” ¹⁹ Sui da ka kwaea gwauna ’ana si ’ai, ma da ka ngisufia, ma da ka boururu ’i naofana, ka ilingia ne da faabaitaa. ²⁰ Ma si manga da faangwaela ’ana ’e sui, da ka lukea naa maku ’a’abua tikwa neri faasia. Sui da ka faa’afisia lau ’ana maku nia. ’Urineri da ka talaia naa ’uria fotoilana ’i fafona ’airarafolo. ²¹ Ma ’ana si manga da lea kau sulia tale, da ka daotoona tee ngwane thatana tha Saemon, maka nia tha Aleksanda ma tha Rufus. Nia na ngwane faasia maetoaa ’i Saeren. Nia ’e lea mai ka dao ’i Jerusalem faasia tee si kula mai ’i thara. Ma na ngwane ni firu ki, da ka suumainia fasi ka ngala ’airarafolo tha Jisas. ²² Ma da ka talaia kau tha Jisas ’uria tee si kula ne da ’alangia ’ana ’i Golgota. Na maalutana ’e ’urii, “Gwe Lelete.” ²³ Ma da ka fala waen ne da dolaa ’ana doo da ’alangia ’ana mee, tee si sului doo ’uria faagwarilana fiilae, sui ta, tha Jisas ’e langi si kuufia bo. ²⁴ Ma da ka fotoinia naa ’i fafona ’airarafolo. Ma da ka tolingia maku nia ki ’i malutada kwailiu. Da ka thatho ’ania daisi fasi da ka daotoona ni ti ’ani kera ne kau ngala ta si maku. ²⁵ ’Ana sikwana kade thato ’i laasikadangi, da fotoinia naa ’i fafona ’airarafolo. ²⁶ Ma da alua tee si kekedalae ni keketoa ’i gwauna ’airarafolo. Da kedaa ka ’urii, “Ngwane ’inito kera Jiu ki.” ²⁷ - ²⁸ Ma da fotoinia laubo roo ngwane bebeli ki ’i fafona na roo ’airarafolo ki fonea tha Jisas. Ta ngwane ’i bali aolo ’ana, ma ta ngwane ’i bali mooli. ²⁹ Ma na imole ki na da tatha, da ka kwaelangana gwauda, da ka faangwaela kau ’ana tha Jisas, ma da ka bae ’urii, “Ngwalee ’ae! ’Oe ’o thaea ’ou onggosia Beu Abu tha God, ma ’ou kasia bo sulia olu fe dani bae! ³⁰ ’O faamoori ’oe fasi ’i tala’amu! Sifo mai faasia ’airarafolo nena!” ³¹ Na ngwane ni foa baita ki, ma ngwane toodoo ki ’ana bibirangaa, da ka bae laubo ’urineri. Ma da faangwaela ’ana tha Jisas, ma da ka bae ’urii fuada kwailiu, “Nia ’e faamooria imole ’e’ete ki, sui ta, ’e langi si faamoori nia ’i tala’ana! ³² Kolu lilio fasi lelea sa nia na Kraes, na ngwane ’inito kera Jiu ki. Nia ka sifo bo mai faasia ’airarafolo loko, fasi kolu ka manata mamana ’ani nia!” Ma na roo ngwane ne da fotoidarua sulia ’airarafolo ki fonea tha Jisas, keerua boroi, daru faangwaela laubo ’ana tha Jisas. ³³ ’E ’ito ’i ’initoona thato lelea ka dao ’ana si manga na thato ’e tiofolo, ’i laona balifera neri teefau ne ’e rorodoa. ³⁴ Ma ’ana oluna kade thato ’i thaulafi, tha Jisas ’e ’ai baita ka ’urii, “Eloi, Eloi, lama sabaktani?” Na maalutana si baea neri ’e ’urii, “God nau ’ae, God nau ’ae, ’urifita nee ’oko ’akwasi dangatai naa ’ani nau.” ³⁵ Ma tai imole ki ne da too ’i seeri, da rongoa, ma da ka fiia thasa nia ’e ’ailia tha Elaeja. ³⁶ Ma tee ngwane ’ada ’e fita kau, ma ka alua tee si lumulumu ’i laona waen ’afae, ma ’e alua ’i maana tee thage ’ai, ma ka fala kau ’i ngiduna tha Jisas, fasi nia ka kuufia, ma nia ka bae ’urii, “Kolu lilio fasi, ade’ana tha Elaeja ’e lea mai ka faasifoa mai faasia na ’airarafolo!” ³⁷ Ma tha Jisas ’e ’ai baita, sui ka mae naa. ³⁸ Ma na maku baita ne ’e bokosia si kula abu ’i laona Beu Abu tha God ’e sali ’ito mai ’i gwauna lelea ka dao ’i ’aena. ³⁹ Ma na ngwane baita ’ana ngwane ni firu ki, ne ’e takwe ’i seeri ’i ’aena ’airarafolo, ’e rongoa ’ailana, ma ka rikia maelana, nia ka bae ’urii, “’E mamana ’asiana, na ngwane nee naa na Ngwela nia tha God!” ⁴⁰ Ma tai keni ki da too laubo ’i seeri, ma da lilio tau na kau: ni Meri keni ’i Magdala, ma ni Meri ne gaa tha Jemes na ngwela ’i burina tha Joses, ma ni Salome. ⁴¹ Da lea laubo ’i burina tha Jisas ’ana si manga ’e too ’ua ’i Galili, ma da ka ’adomia. Ma na keni ’oro ki laubo ne da lea mai fonea ’uria ’i Jerusalem, da too laubo ’i seeri. ⁴² - ⁴³ ’I thaulafi, tha Josef na ngwane faasia ’i Arimatea, ka lea na mai. Nia tee ngwane baita ’ana barengwane ki na da ngata ofu, ma nia ’e kwaimaakwali laubo ’uria rikilana daolana mai na ’Initooa nia tha God. Nia ’e nonirara’a, ma ka lea siana tha Paelat. Ma nia ka gani ’uria nonina tha Jisas, sulia fe dani neri fe dani ’uria thathalulae maasia Sabat. ⁴⁴ Tha Paelat ’e kwele si manga ’e rongoa ne tha Jisas ’e mae naa. Ma nia ka ’ailia ngwane baita ’ana ngwane ni firu ki, ma ka soetalafana fasi ka thaitamana lelea sa tha Jisas ka mae mamana naa. ⁴⁵ Ma ’i burina ne tha Paelat ’e rongoa ngwane baita neri ’e thaea nia ’e mae naa, tha Paelat ka fi alamatana tha Josef ka ngala nonina tha Jisas. ⁴⁶ ’Urineri, tha Josef ka usia tee si ’abe maku sasakea, ma ka lukea nonina tha Jisas ’i thaegano, ma ka ’afua ’ana si maku neri, ma ka alua ’i laona maa’ofi ne da ’elia ’i laona fau. Sui ka gelua tee babae fau baita, ka bokosia naa maana maa’ofi neri. ⁴⁷ Ma ni Meri na keni ’i Magdala, ma ni Meri ne gaa tha Joses, daru rikia si kula ne da alua ’ana tha Jisas.

¹ Si manga na Sabat ’e sui naa, ni Meri keni ’i Magdala, ma ni Meri na gaa tha Jemes, ma ni Salome, da usia mai gwai moko ’okae ki ’uria gwailana ’ana nonina tha Jisas. ² ’I laasikadangi maakafukafua ’ua ’ana Sande, si manga na thato ’e tae naa, da ka lea naa ’i maana maa’ofi kera ngwane mae ki. ³ Si manga da lea, da soetalafada kwailiu da ka ’urii, “Ni ti ne kau gelua babae fau bae faasia maana maa’ofi?” Sulia fau neri ’e baita ’asiana. ⁴ Sui, si manga da dao, da ka rikia babae fau bae ’e abuli naa. ⁵ Ma si manga da ruu kau ’i laona maa’ofi neri, da ka rikia tee ngwane fi baita ’e ’afisia maku sasakea, ma ka gooru ’ana ’i bali aolo laona maa’ofi neri. Ma da ka mau ’asiana. ⁶ Ma nia ka bae ’urii, “’E langi molu si mau. Nau ku thaitamana molu rofe ’uria tha Jisas, na ngwane bae ’i Nasaret ne da fotoinia fafona ’airarafolo. ’E langi si too naa ’i see. Sulia ’e tatae naa faasia maea! Molu rikia si kula bae da ’ania nee! ⁷ Molu lea kau siana bare ngwane fafurongo nia ki ma tha Pita, ma molu ka faarongo ’urii ’ada, ‘Tha Jisas ’e lea naa ’i nao maakwali kamolu ’i Galili, molu kau riki nia naa ’i seeri, ilingia bae ’e thaea sui naa fuamolu.’ ” ⁸ Ma na keni neri ki da ka kotho kau ’i maa, ma da ka fita naa faasia maa’ofi neri, sulia da mau da ka lebelebe naa. ’E langi da si thaea naa ta si doo fuana ta imole, sulia da mau ’asiana. ⁹ ’I laasikadangi maakafukafua ’ua ’ana Sande, tha Jisas ’e moorioli lau, ma ka daofaatai fuana ni Meri keni ’i Magdala, na keni bae tha Jisas ’e taria fiu anoedoo ta’ae bae ki faasia. ¹⁰ Ma ni Meri ka lea naa siana na bare ngwane fafurongo nia ki. Da liodila, ma da ka angi ’asiana. Ma ni Meri ka faarongoda. ¹¹ Ma ’ana si manga da rongoa ne tha Jisas ’e moori naa, ma ni Meri ka rikia naa, ’e langi da si faamamanea bo ni Meri. ¹² Ma ’i buri lau, tha Jisas ka daofaatai laubo fuana ta roo ngwane lau ’ana bare ngwane fafurongo nia ki, si manga daru lea sulia tale faasia ’i Jerusalem. ¹³ Daru oli mai, ma daru ka faarongoa lau tai ngwane fafurongo ’ada, sui ta, ’e langi da si manata mamana bo. ¹⁴ Ma ’i buri, tha Jisas ’e daofaatai fuana akwala ma tee ngwane ’ana bare ngwane fafurongo nia ki, si manga da fanga ’ada. Ma nia ka balufi kera sulia da si manata mamana, ma sulia manatalada ’e sadi ’asiana ’uria manata mamanalae ’ana baelana imole ki ne da rikia sui naa ’i burina ne ’e tatae naa faasia maea. ¹⁵ Ma nia ka bae ’urii fuada, “Molu lea ’i laona molaagali, ma molu ka faarongo ’ana Faarongolae ’Okae fuana imole ki sui. ¹⁶ Ma ni ti ne ka manata mamana ’ana Faarongolae ’Okae, ma ka sisiuabu, nia kau moori firi fonea tha God. Ma ni ti ne ka langi si manata mamana, tha God kau ketoa. ¹⁷ Ma na imole ki ne da manata mamana, dau too ’ana suukwaia ’uria ililana doo ni kwelelae ’urii ki: Kera dau taria anoedoo ta’ae ki ’ana thataku, ma dau bae ’ana baea ’e’ete ki ne langi da si thathaitamana. ¹⁸ Ma lelea sa da ka daua boroi ta baekwa tolo ma langi da ka kuufia boroi ta si kafo bubulo ’e ’afitai bo ka thaungi kera. Ma lelea sa da alua ’abada faafia imole matai ki, da ka ’akwaa naa.” ¹⁹ ’I burina ne na Aofia tha Jisas ’e bae foneda, nia ka tae naa ’uria ’i thalo, ka too naa ’i bali aolo ’ana tha God ma ka ’inito fonea. ²⁰ Ma na bare ngwane fafurongo nia ki da lea, ma da ka faatalo naa ’ana baelana tha God ’ana si kula ki sui. Ma na Aofia ’e rao foneda, ma ka fala suukwaia fuada ’uria ililana doo ni kwelelae ’ana ki, fasi ka faatana ne na toodoolae kera ’e mamana.