YÃGƆ̃GƆ̃RINƆ

Isarailinↄ pãkpana Diizi 1:1-3:6

Yãgↄ̃gↄ̃ri káakunↄ 3:7-3:31

Debora 4:1-24

Gidiↄn 6:1-8:35

Samusĩ 13:1-16:31

1

Isarailinↄ zĩ̀kana kↄ̃n Kanaa borii kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀nↄ

1 Yↄsua gaa gbɛra Isarailinↄ Dii gbèka wà bè: Dénↄ bé weé gá zĩ̀ káwe kↄ̃n Kanaanↄo káakuu? 2 Ben Dii bè: Yudanↄ bé weé gá. À ma! Ma bùsu pì nàńnɛ ń ↄzĩmɛ. 3 Ben Yudanↄ bè ń danɛ Simɛↄnↄnɛ: À mↄ́ à gá zɛwe guu kɛ̀ Ludaa kpàwa túbi ũu guu, wà zĩ̀ ká kↄ̃n Kanaanↄ wé gbasa wà gá zɛare guu kɛ̀ à kpàawaan. Ben Simɛↄnↄ gàańyo. 4 Kɛ̀ Yudanↄ gàa lɛ, Dii Kanaanↄ kↄ̃n Pɛrizinↄ nàńnɛ ń ↄzĩ, ben aↄ̃ ń dɛ́dɛ zaa Bɛzɛki bↄrↄ kuri. 5 Gwen aↄ̃ Adonibɛzɛki lèn aↄ̃ zĩ̀ kào, ben aↄ̃ Kanaanↄ kↄ̃n Pɛrizi pìnↄ dɛ̀dɛ. 6 Kɛ̀ kína pì e bàa lɛɛ, ben aↄ̃ pɛ̀a. Aↄ̃ à kũ̀, ben aↄ̃ à ↄnɛmidaanↄ kↄ̃n à gbánɛmidaanↄ zↄ̃̀zↄ̃. 7 Ben Adonibɛzɛki bè: Ma kí gↄ̃ↄn baaagↄ̃ akurinↄ ↄnɛmidaanↄ kↄ̃n ń gbánɛmidaanↄ zↄ̃̀zↄ̃, ben aↄ̃ pↄ́blee kɛ̀ lɛ̀ɛ ma teebu gĩzĩ kↄ̃ↄ wɛ̀. Lán má kɛ̀ gbɛ̃ pìnↄnɛ nà, à fĩan Ludaa bòmɛ. Ben aↄ̃ gàao Yerusalɛmu, gwen à gàn.

8 Kɛ̀ Yudanↄ lɛ̀ɛ Yerusalɛmua, aↄ̃ↄ sì, ben aↄ̃ à gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao aↄ̃ tɛ́ sↄ̃̀a. 9 Beee gbɛra Yudanↄ gàa wà zĩ̀ ká kↄ̃n Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gusĩsĩdeennↄ kↄ̃n Nɛgɛvio kↄ̃n gusararaao. 10 Aↄ̃ gàa wà lɛ̀ɛ Kanaa kɛ̀ wà kú Ɛblↄnunↄa. Ɛblↄnu tↄ́n Kiriataba yã. Gwen aↄ̃ zĩ̀ blèn Sesai kↄ̃n Aimao kↄ̃n Talamaioa.

11 Bↄna gwe aↄ̃ gàa lɛ́ɛ Dɛbideenↄa. Dɛbi tↄ́n Kiriasɛfa yã. 12 Ben Kalɛbu bè: Gbɛ̃ kɛ̀ lɛ̀ɛ Kiriasɛfa pìa à sìn, mɛ́ ma nɛ́nↄgbɛ̃ Akasa kpáa nↄↄ ũ. 13 Kalɛbu dãaro Kenazi nɛ́ Ɔtↄniɛli bé à sì, ben Kalɛbu a nɛ́nↄgbɛ̃ pì kpàa. 14 Kɛ̀ à à sɛ̀, ben à nàkↄ̃rɛa à gá tↄↄtɛ wɛ́ɛ kɛ a dea. Kɛ̀ nↄgbɛ̃ pì pìta a zaakia, ben Kalɛbu à là à bè: Bↄ́n ń yezi? 15 Ben à wèàla à bè: Ǹ gbaa kɛmɛ. Zaakɛ guu kɛ̀ n ma gbaa kú Nɛgɛvi gbáan, ǹ ma gba à íbↄkidee dↄ. Ben Kalɛbu à gbà guu kɛ̀ à íbↄkii kún sĩ̀sĩ musu kↄ̃n kɛ̀ à íbↄkii kú guzurɛ guuo.

16 Musa anzure borii kɛ̀ wè be Keninↄ bↄ̀ wɛ́tɛ daminalideen kↄ̃n Yudanↄ, aↄ̃ gàa wà vɛ̃̀ɛńyo ń bùsun Aradi saɛ Nɛgɛvi gbáan. 17 Ben Yudanↄ kↄ̃n ń danɛ Simɛↄnↄ gàa wà lɛ̀ɛ Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Zɛfanↄa. Aↄ̃ wɛ́tɛ pì kàatɛ mámmam, ben aↄ̃ tↄ́ kpànɛ Ɔↄma. 18 Yudanↄ Gaza kↄ̃n Asakɛlↄnio kↄ̃n Ɛkɛrↄnuo kↄ̃n ń guunↄ sì. 19 Dii kúńyo, ben aↄ̃ ń gukpiidee sì, mↄde aↄ̃ↄe fↄ̃ wà pɛ̀ gusararadeenↄaro, kɛ̀ gbɛ̃ pìnↄ sↄ̃goro mↄ̀pↄnↄ vĩ yãnzi. 20 Wà Ɛblↄnu kpà Kalɛbua, lán Musa à lɛ́ gbɛ̃̀ nà, ben à pɛ̀ Anaki bori gↄ̃ↄn aagↄ̃ↄnↄa gwe. 21 Bɛyãminↄ sↄ̃ↄ e pɛ́ Yebusi kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yerusalɛmunↄaro, ben Yebusinↄↄ kúńyo Yerusalɛmu ai kↄ̃n a gbã̀ao.

22 Yusufunↄ sↄ̃ lɛ̀ɛ Bɛtɛlia bensↄ̃ Dii kúńyo. 23 Bɛtɛli tↄ́n Luzu yã. Kɛ̀ aↄ̃ gbɛ̃nↄ zĩ̀ Bɛtɛli asii gwa, 24 gu’asiigwari pìnↄ gↄ̃gbɛ̃ ke è èe bↄↄ wɛ́tɛ pìn, ben aↄ̃ bènɛ: Ǹ owe dian wé kɛ nà wà gɛ̃ wɛ́tɛ guu wé gbɛ̃kɛɛ kɛnnɛ. 25 Kɛ̀ à zɛ́ ↄ̀dↄańnɛ, ben aↄ̃ wɛ́tɛ pì deenↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao, ben aↄ̃ gↄ̃gbɛ̃ pì tò kↄ̃n à danɛnↄ ń píngi. 26 Gↄ̃gbɛ̃ pì gàa Itinↄ bùsun à wɛ́tɛ kàɛ gwe, ben à tↄ́ kpànɛ Luzu. Tↄ́ beee bé à gↄ̃̀nɛ ai kↄ̃n a gbã̀ao.

27 Manasenↄↄ e pɛ́ Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Bɛtɛsã kↄ̃n Tanakio kↄ̃n Dↄruo kↄ̃n Ibleamuo kↄ̃n Mɛgidoo kↄ̃n ń lakutunↄaro, zaakɛ aↄ̃ gì wà kpɛ́ vɛ̃ɛ bùsu pìmmɛ. 28 Kɛ̀ Isarailinↄ gbãaa è, ben aↄ̃ Kanaanↄ dà zↄ̀zĩin, aↄ̃ↄe pɛ́ḿma ń píngiro. 29 Lɛmɛ se Ɛflaimunↄↄ e pɛ́ Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Gɛzanↄaro, ben aↄ̃ↄ kú gwe lɛdo. 30 Lɛmɛ dↄ Zɛbuluninↄↄ e pɛ́ Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Kitironu kↄ̃n Naloluonↄaro, ben aↄ̃ ń dá zↄ̀zĩin. 31 Lɛmɛ dↄ Asanↄↄ e pɛ́ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Ako kↄ̃n Sidↄ̃o kↄ̃n Alabuo kↄ̃n Akazibuo kↄ̃n Ɛlɛbao kↄ̃n Afɛkio kↄ̃n Reobuoaro, 32 ben aↄ̃ vɛ̃̀ɛ lɛdo kↄ̃n Kanaa bùsudee pìnↄo. 33 Lɛmɛ dↄ Nafatalinↄↄ e pɛ́ Bɛsɛmɛsideenↄ kↄ̃n Bɛtanadeenↄaro, ben aↄ̃ vɛ̃̀ɛ lɛdo kↄ̃n Kanaa bùsudee pìnↄ aↄ̃ ń dá zↄ̀zĩin. 34 Amↄrinↄ Daninↄ yĩ̀pa aↄ̃ ń kpá gukpiideen, aↄ̃ↄe weńnɛ aↄ̃ mↄ́ vɛ̃ɛ gusararaanlo. 35 Amↄri pìnↄ gì wà kpɛ́ vɛ̃ɛ Ɛrɛsi kpiiia kↄ̃n Ayalↄnio kↄ̃n Salabimuo. Kɛ̀ Yusufunↄ gbãaa kàara, ben aↄ̃ ń dá zↄ̀zĩin. 36 Amↄrinↄ bùsu lɛ́zɛkii nàa zaa Swí Gbɛ̀kotozɛn ai à gàa pɛ́ Selaa ai à gàao aɛ kpa.

2

Dii Malaika bↄ à mↄna Isarailinↄzi zaa Bokimu

1 Dii Malaika bↄ̀ Giligala à gàa Bokimu à bè: Ma a bↄɛ Igipiti, ma gɛ̃ao bùsu kɛ̀ ma la dà a dezinↄnɛ kɛ̀kii guu. Ma bè mɛ́ ma bà kuunaao yã gboro zikiro. 2 Má òare a yã tón kakↄ̃a kↄ̃n bùsu kɛ̀ deenↄoro. Má òare à ń sa’okiinↄ gboro, ben ée ma yã maro. À kɛ̀ dia á kɛ̀ lɛɛ? 3 Tↄ̀! Mɛ́ɛ ooare, mɛ́ pɛ́ḿmaare dↄro. Aↄ̃égↄ̃ dɛare lɛ̀ ũ a gbã̀ntɛ̃a bensↄ̃ aↄ̃ tãanↄ égↄ̃ dɛare takutɛɛ ũ. 4 Kɛ̀ Dii Malaika yã pì ò Isarailinↄnɛ, aↄ̃ ↄ́ↄ dↄ̀ gbãngbãn. 5 Ben aↄ̃ tↄ́ kpà guu pìnɛ Bokimu, ben aↄ̃ saa ò Diia gwe.

Isarailinↄ kpɛɛlina Ludanɛ

6 Yↄsua gbɛ̃nↄ gbarɛna gbɛra baade gàa à guu kɛ̀ wà kpàa túbi ũu kũ̀. 7 Aↄ̃ dↄ̀ Diizi Yↄsua gurↄↄa píngi kↄ̃n gbɛ̃nsi kɛ̀ aↄ̃ↄ kuu à gbɛraanↄ gurↄo dↄ. Gbɛ̃nsi pìnↄ wɛ́ɛ sì yã bíta kɛ̀ Dii kɛ̀ Isarailinↄnɛlɛ píngi. 8 Kɛ̀ Dii zↄ̀bleri Nuni nɛ́ Yↄsua kɛ̀ wɛ̃̀ basↄↄro akuri, ben à gà. 9 Wà à vĩ̀i guu kɛ̀ dɛ à túbi ũu guu zaa Timina Ɛrɛsi, Ɛflaimunↄ gukpiideen, Gaasi kpii gu’igbãroo kpa.

10 Kɛ̀ Yↄsua gurↄ gbɛ̃nↄ gàga ń píngi, nɛ́ kɛ̀ aↄ̃ fɛ̀ɛ ń gbɛraanↄↄ Dii dↄ̃ro, bensↄ̃ aↄ̃ yã kɛ̀ à kɛ̀ ń dezinↄnɛ dↄ̃ro. 11 Ben aↄ̃ yã kɛ̀ zaa Diinɛ kɛ̀ aↄ̃ dↄ̀ tãanↄzi. 12 Aↄ̃ pã kpà Dii ń dezinↄ Luda kɛ̀ à ń bↄ́ɛ Igipitizi, aↄ̃ tɛ̀ borii kɛ̀ aↄ̃ↄ ligańzinↄ tãanↄzi aↄ̃ dↄnzi kɛ̀ńnɛ, ben aↄ̃ Dii pↄↄ fɛ̃̀. 13 Aↄ̃ pã kpàzi aↄ̃ dↄ̀ Baalizi kↄ̃n Asatorɛo. 14 Ben Dii pↄ fɛ̃̀ńzi à ń ná ń wɛ́ɛtãmmarinↄnɛ ń ↄzĩ aↄ̃ ń wáa. À ń kpá ń ibɛɛ kɛ̀ aↄ̃ↄ ligańzinↄa, ben aↄ̃ↄe fↄ̃ wà gì ń zĩndao ń ibɛɛ pìnↄ ↄzĩro. 15 Gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ gàa zĩ̀ ká píngi, Dii è bↄ ń kpɛɛmɛ lɛ yã tón bↄńyo nnaro yãnzi, lán à dàńnɛ ń swãla nà, ben aↄ̃ gↄ̃̀ wɛ́ɛtãmma bíta guu.

16 Ben Dii yãgↄ̃gↄ̃rinↄ bↄ̀bↄ ń tɛ́ lɛ aↄ̃ ń sí ń wɛ́ɛtãmmarinↄa. 17 Mↄde aↄ̃è ń yãgↄ̃gↄ̃ri pìnↄ yã maro, aↄ̃ pãpãa kɛ̀ wà dↄnzi kɛ̀ tãanↄnɛ. Aↄ̃ kɛ̃̀ zɛ́ kɛ̀ ń dezinↄ sɛ̀a kpakpaa, aↄ̃ègↄ̃ yã kɛ̀ Dii dìɛńnɛnↄ kũna lán ń dezi pìnↄ bàro. 18 Tó Dii yãgↄ̃gↄ̃ri bↄ̀ ń tɛ́, ègↄ̃ kú kↄ̃n yãgↄ̃gↄ̃ri pìo, ben ègↄ̃ ń sí ń ibɛɛnↄ ↄzĩ ai yãgↄ̃gↄ̃ri pì wɛ̃̀ndi lɛ́n, zaakɛ tó aↄ̃ m̀bo gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe ↄ tↄ̃ↄḿma aↄ̃ↄe ĩa daḿmanↄ yãnzi, Dii è ń wɛ̃nda gwamɛ. 19 Tó yãgↄ̃gↄ̃ri gà sↄ̃, aↄ̃è ɛara wà yaka dɛ ń denↄlamɛ. Aↄ̃è dↄ tãanↄzi aↄ̃è ń gbãgbã aↄ̃è dↄnzi kɛńnɛ. Aↄ̃è ń yãzaakɛna pìnↄ kↄ̃n ń swãgbãaao tóro.

20 Ben Dii pↄ fɛ̃̀ńzi à bè: Zaakɛ borii kɛ̀ ma bà kuuna kↄ̃n ń dezinↄ yã gbòro aↄ̃ↄe ma yã maro, 21 mɛ́ pɛ́ńnɛ borii kɛ̀ Yↄsua gà à ń tó ń bùsunnↄ kea dↄro. 22 Mɛ́ ń swi kɛ Isarailinↄa lɛ mà ń yↄ̃ mà gwa, tó aↄ̃é ma zɛ́ sɛ́ aↄ̃gↄ̃ ma yã kũna lán ń dezinↄ kũ̀ nà, ke tó aↄ̃é kɛ lɛro. 23 Beee yãnzin Dii borii pìnↄ tò gwezi. Èe ń na Yↄsuanɛ a ↄzĩ à pɛ̀ḿma gↄ̃ↄro.

3

1 Dii borii pìnↄ tò gwe lɛ à Isaraili kɛ̀ wèe Kanaa bùsu zĩ̀ ká ń wáaroonↄ yↄ̃ à gwao, 2 lɛ dↄ à zĩ̀kana dada gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ zĩ̀kana dↄ̃ yãroo pìnↄnɛ. Borii pìnↄn yɛ̀: 3 Filisitininↄ kína gↄ̃ↄn sↄↄroonↄ kↄ̃n Kanaanↄ píngi kↄ̃n Sidↄ̃deenↄ kↄ̃n Ivi kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Lɛbanↄ gukpiideennↄ zaa Baali Ɛmↄni gbɛ̀a ai à gàa pɛ́ Lebo Amataa. 4 À ń tó lɛ à Isarailinↄ yↄ̃ à gwao, tó aↄ̃égↄ̃ yã kɛ̀ à dìɛ ń dezinↄnɛ Musa gãzĩnↄ kũna. 5 Beee yãnzin Isarailinↄ vɛ̃̀ɛ Kanaanↄ tɛ́ kↄ̃n Itinↄ kↄ̃n Amↄrinↄ kↄ̃n Pɛrizinↄ kↄ̃n Ivinↄ kↄ̃n Yebusinↄozi. 6 Aↄ̃ ń nɛ́nↄgbɛ̃nↄ sɛ̀ nↄↄ ũ bensↄ̃ aↄ̃ ń nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kpã̀sã borii pìnↄ nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄa, ben aↄ̃ dↄ̀ ń tãanↄzi.

Ɔtↄniɛli

7 Isarailinↄ yã kɛ̀ Dii gìzi kɛ̀. Dii ń Luda yã sã̀ńgu, ben aↄ̃ dↄ̀ Baalizi kↄ̃n Asatorɛo. 8 Ben Dii pↄ fɛ̃̀ńzi à ń yá Mɛsↄpↄtamia bùsu kí Kusãrisataimua, ben aↄ̃ zↄ̀ blènɛ ai wɛ̃̀ sↄraagↄ̃. 9 Kɛ̀ aↄ̃ wii pɛ̀ Diizi, ben à mìsiri bↄ̀ńnɛ, àmbe Kalɛbu dãaro Kenazi nɛ́ Ɔtↄniɛli ũ. Àmbe à ń bↄ́. 10 Dii Nini sùa, ben à yã gↄ̃̀gↄ̃ Isarailinↄnɛ à dↄ̀ńnɛ aɛ zĩ̀ guu. Dii Mɛsↄpↄtamia bùsu kí Kusãrisataimu nànɛ a ↄzĩ, ben à gbãaa mↄ̀nɛ. 11 Ben aↄ̃ bùsu gↄ̃̀ kaɛna aafia wɛ̃̀ baplaa ai Kenazi nɛ́ Ɔtↄniɛli gàa gao.

Ɛudu

12 Isarailinↄ ɛ̀ara wà yã kɛ̀ Dii gìzi kɛ̀ dↄ, ben Dii tò Mↄabu kí Ɛgɛlↄni gbãaa mↄ̀ńnɛ à zaaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀ pì yãnzi. 13 Ɛgɛlↄni Amↄninↄ kↄ̃n Amalɛkinↄ nàawa, ben aↄ̃ mↄ̀ wà lɛ̀ɛ Isarailinↄa aↄ̃ wɛ́tɛ daminalidee sì. 14 Isarailinↄ zↄ̀ blè Mↄabu kí Ɛgɛlↄninɛ ai wɛ̃̀ baro plaasai. 15 Ben aↄ̃ wii pɛ̀ Diizi, ben à mìsiri bↄ̀ńnɛ, àmbe Gera nɛ́ Ɛudu, Bɛyãmi borii ũ. Ɔzɛdeemɛ. Isarailinↄ à zĩ̀ tángba kpá Mↄabu kí Ɛgɛlↄnia. 16 Ɛudu fɛ̃ɛ lɛ́kpaplaadee pì à gbã̀a kà gã̀sãsuu do. À nà a gbáda ↄplaaa a uta gbáru, 17 ben à gàa à tángba kpà Ɛgɛlↄnia. Ɛgɛlↄni sↄ̃ nɛ́ gbɛ̃ mɛ̀deemɛ maamaa. 18 Kɛ̀ Ɛudu kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ tángba sɛ̀ wà gàaonↄ tángba kpàa wà yã̀a, ben Ɛudu a gbɛ̃ pìnↄ gbàrɛ zɛ́n. 19 Ben à ɛ̀ara tãa kɛ̀ kú Giligala saɛ à sù kína pì kiia dↄ à bè: Má asiiyã ke vĩ mà onnɛ. Ben kína pì bè: À tó mà yã ma, ben à ìba kɛ̀ aↄ̃ↄ kúonↄ bↄ̀ɛ. 20 Ɛgɛlↄni vɛ̃ɛna ado kpɛ́ musu ĩampakiin, ben Ɛudu sↄ̃̀zi à bè: Má yã kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia vĩ mà onnɛ. Kɛ̀ kína pì fɛ̀ɛ a kìtan, 21 ben Ɛudu a fɛ̃ɛ gà à wòto kↄ̃n ↄzɛɛo a gbáda ↄplaaa, ben à à zↄ̃̀o a gbɛɛɛn. 22 Ben fɛ̃ɛ pì gɛ̃̀ à gbɛɛɛn kↄ̃n a páo píngi ai à bↄ̀ à kpɛɛ kpa. Ɛudu e fɛ̃ɛ pì wotoro ai à gbɛɛ nↄ́si dààla. 23 Ɛudu bↄ̀ kpɛɛlɛa à kpɛ́ ĩampakii pì zɛ́ tàta à mↄ̀nɛ kã̀.

24 À bↄna gbɛra Ɛgɛlↄni zĩ̀rinↄ mↄ̀ aↄ̃ ĩampakii pì zɛ́ è kãna, ben aↄ̃ bè: Eégↄ̃ bĩikpɛɛ kɛɛ kpɛ́ ĩampakiian yee? 25 Aↄ̃ↄe à dãa ai aↄ̃ bídi kɛ̀. Kɛ̀ aↄ̃ↄ è èe zɛ́ wɛ̃ńnɛro, ben aↄ̃ mↄ̀nɛ sɛ̀ wà wɛ̃̀ aↄ̃ gɛ̃̀ wà ń dii è daɛna tↄↄtɛ gɛ̀ ũ. 26 Gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ↄ kpɛ́ wèe kí dãa lɛ, Ɛudu bàa lɛ̀ à dↄ̀ tãa pìnↄzi à tà Seira. 27 Kɛ̀ à kà gwe, à tò wà kuu pɛ̀ Ɛflaimu gukpiideen, ben Isarailinↄ pìtao kpiiinↄa, Ɛudu dↄ̀ńnɛ aɛ. 28 À bèńnɛ: À tɛ́mazi, zaakɛ Dii a ibɛɛ Mↄabunↄ nàare a ↄzĩ. Aↄ̃ tɛ̀zi, ben aↄ̃ Yoda bikũkii kɛ̀ è gá Mↄabunↄ bùsun sì, aↄ̃ↄe we gbɛ̃ke bikũ dↄro. 29 Zĩ beeea aↄ̃ Mↄabu gↄ̃ gbãaanↄ dɛ̀dɛ lán bↄrↄ kuri bà, aↄ̃ gbɛ̃kee e bↄro. 30 Zĩ beeean Isarailinↄ gbãaa mↄ̀ Mↄabunↄnɛ, ben aↄ̃ bùsu gↄ̃̀ kaɛna aafia ai wɛ̃̀ basiigↄ̃.

Samaga

31 Ɛudu gbɛra Anata nɛ́ Samaga Filisitininↄ dɛ̀dɛ gↄ̃ↄn wàa aagↄ̃ kↄ̃n zùdãgoo. À Isarailinↄ mì sì se.

4

Debora kↄ̃n Barakio

1 Kɛ̀ Ɛudu gà, Isarailinↄ ɛ̀ara wà yã kɛ̀ Dii gìzi kɛ̀ dↄ. 2 Ben Dii ń yá Kanaa kí Yabĩ kɛ̀ vɛ̃ɛna Azoa. À zĩ̀kpɛɛnↄ gbɛ̃nsi tↄ́n Sisera. À bɛɛn Arose Goyimu. 3 À sↄ̃goro mↄ̀pↄnↄ vĩ mɛ̀n wàa siigↄ̃ kpɛ́ basↄↄro. À gbãaa mↄ̀ Isarailinↄnɛ pãsĩpãsĩ ai wɛ̃̀ baro, ben Isarailinↄ wii pɛ̀ Diizi.

4 Gurↄ beeea nↄgbɛ̃ annabi kɛ̀ wè benɛ Debora, Lapido naↄ̃ↄ dɛ Isarailinↄ yãgↄ̃gↄ̃ri ũ. 5 È yã gↄ̃gↄ̃ńnɛ a damina lí gbáru Rama kↄ̃n Bɛtɛlio dagura Ɛflaimunↄ gukpiideen. Isarailinↄ ègↄ̃ gaa à kiia gwe. 6 Ben à Abinↄamu nɛ́ Baraki kɛ̀ kú Kɛdɛsi, Nafatalinↄ bùsun sìsi à bènɛ: Dii Isarailinↄ Luda bè ǹ fɛɛ ǹ gá Nafatalinↄ kↄ̃n Zɛbuluninↄ sɛ́ gↄ̃ↄn bↄrↄ kuri ǹ gáńyo Tabo kpiiia. 7 Dii é Yabĩ zĩ̀kpɛɛnↄ gbɛ̃nsi Sisera gáɛ à mↄ́o Kisↄ̃ swaazi kↄ̃n à sↄ̃goronↄ kↄ̃n à zĩ̀kpɛɛnↄ paripari, gwen eé à nannɛ n ↄzĩn. 8 Ben Baraki bènɛ: Tó nɛ́ gámao dé, mɛ́ gá. Tó nɛ́ gámao sↄ̃ro, mɛ́ gáro. 9 Ben Debora bè: Mɛ́ gányo, mↄde zaakɛ ń ò lɛ, èe kɛ n tↄ́ bé eé bↄro. Nↄgbɛ̃n Dii é Sisera nanɛ a ↄzĩ sa. Ben Debora fɛ̀ɛ à gàao Kɛdɛsi. 10 Ben Baraki Zɛbuluninↄ kↄ̃n Nafatalinↄ kàkↄ̃a Kɛdɛsi, ben à dà zɛ́n kɛ̀sɛ kↄ̃n gↄ̃ↄn bↄrↄ kuri pìnↄ. Debora kú ń tɛ́.

11 Keni bori Eberu bↄ̀ Keninↄ bùsun yã, à mↄ̀ à bùra kàɛ gbíi lí kɛ̀ kú Zananimu gbáru Kɛdɛsi saɛ. Keninↄ nɛ́ Musa anzure Obabu boriinↄ dokemɛ.

12 Wà ò Siseranɛ kɛ̀ Abinↄamu nɛ́ Baraki gàa Tabo kpiiia, 13 ben à a sↄ̃goro mↄ̀pↄnↄ kàkↄ̃a mɛ̀n wàa siigↄ̃ kↄ̃n basↄↄrooo kↄ̃n zĩ̀kari kɛ̀ aↄ̃ↄ kúonↄ. À ń sɛ́ Arose Goyimu, aↄ̃ gàa Kisↄ̃ swaazi. 14 Ben Debora bè Barakinɛ: Ǹ gá, zaakɛ gbã̀an Dii é Sisera nannɛ n ↄzĩ. À dɛ Dii gĩakɛ à dↄ̀nnɛ aɛ kↄ̀ fá. Ben Baraki pìta Tabo kpiiia kↄ̃n zĩ̀kari gↄ̃ↄn bↄrↄ kuri pìnↄ. 15 Dii tò Sisera kↄ̃n à sↄ̃goronↄ kↄ̃n à zĩ̀karinↄ lɛ̀kↄ̃a Baraki fɛ̃ɛdaanɛ, ben Sisera bↄ̀ a sↄ̃goron à bàa lɛ̀. 16 Baraki pɛ̀ɛ Sisera zĩ̀karinↄ kↄ̃n ń sↄ̃goronↄzi ai Arose Goyimu. Gwen à ń dɛ́dɛn kↄ̃n fɛ̃ɛdaao ń píngi, baa gbɛ̃ mɛ̀n do èe gↄ̃ro. 17 Ben Sisera bàa lɛ̀ kɛ̀sɛ à gàa Keni bori Eberu naↄ̃ Yaɛli kuta kiia, zaakɛ Azo kí Yabĩ kↄ̃n Eberu bɛdeenↄ kↄ̃ yã mà yã. 18 Yaɛli bↄ̀ à dààlɛ à bè: Ǹ mↄ́ ǹ gɛ̃ kpɛ́n, Maree. Ǹ gɛ̃! Ǹton tó vĩa n kũro. Kɛ̀ à gɛ̃̀, ben nↄgbɛ̃ pì bisa dààla, 19 ben Sisera bènɛ: Ímii e ma dɛɛ. Ǹ ma gba í mà mi. Ben à zwi tùu sɛ̀ à tↄ̀nɛ à mì, ben à ɛ̀ara à bisa kùàla. 20 Sisera bènɛ: Ǹ zɛ kpɛɛlɛ. Tó gbɛ̃ke mↄ̀ à n la à be, gbɛ̃kee kú kɛ̀ↄ́, ǹ benɛ, auo. 21 Kpasa’ii à sɛ̀, ben Eberu naↄ̃ Yaɛli kuta káro sɛ̀ kↄ̃n ereeo à sↄ̃̀o Siserazi tɛɛɛ, ben à káro pì pɛ̀ à swãgɛɛa à pà ai à gɛ̃̀ à gàa à tↄↄtɛ kũ̀, ben à gà. 22 Baraki sↄ̃ↄ e pɛɛɛ Siserazi, ben Yaɛli bↄ̀ à gàa à dààlɛ à bè: Ǹ mↄ́ mà gbɛ̃ kɛ̀ nɛ́ɛ wɛtɛɛ ↄdↄannɛ. Kɛ̀ à gɛ̃̀ kpɛ́n, ben à Sisera è daɛna, à gà kↄ̃n károo pɛna à swãgɛɛa. 23 Zĩ beeean Luda Kanaa kí Yabĩ bùsa Isarailinↄnɛ. 24 Ben Isarailinↄ pãsĩkɛɛ e kaara ai aↄ̃ gàa wà Kanaa kí Yabĩ dɛ̀o.

Ben aↄ̃ bùsu gↄ̃̀ a làakaria ai wɛ̃̀ baplaa.

6

Midiãnↄ ↄtↄ̃na Isarailinↄa

1 Isarailinↄ ɛ̀ara wà yã kɛ̀ Dii gìzi kɛ̀ dↄ, ben Dii ń ná Midiãnↄnɛ ń ↄzĩ ai wɛ̃̀ swɛɛplaa. 2 Kɛ̀ Midiãnↄↄ e ↄ tↄ̃ↄḿma, ben Isarailinↄ utɛkiinↄ kɛ̀kɛ gukpiideenↄn kↄ̃n gbɛ̀wɛɛnↄ kↄ̃n sɛ̃̀tɛpↄↄtunↄo. 3 Tó aↄ̃ pↄ́ tↄ̃̀, Midiãnↄ kↄ̃n Amalɛkinↄ kↄ̃n ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa bori pãndenↄ è mↄ́ wà lɛ́ɛḿmamɛ. 4 Aↄ̃è mↄ́ wà bùra káɛ ń bùsun, ben aↄ̃è ń bura pↄ́nↄ yakańnɛ ai à gá pɛ́o Gazaa. Aↄ̃è pↄ́ke tó Isarailinↄnɛro ke sãa ke zù ke zaaki. 5 Aↄ̃è mↄ́ kↄ̃n ń pↄ́kãdeenↄ kↄ̃n ń bisakutaanↄ paripari lán sutɛ̃nↄ bà. Gbɛ̃ke ègↄ̃ ḿpinↄ kↄ̃n ń lakuminↄ lɛ́ dↄ̃ro. Aↄ̃è mↄ́ wà bùsu yakamɛ. 6 Midiãnↄ Isarailinↄ kpà takaasikɛɛzi, ben aↄ̃ wii pɛ̀ Diizi.

7 Kɛ̀ aↄ̃ wii pɛ̀ Diizi Midiãnↄ yã musu lán beee bà, 8 ben Dii annabi bↄ̀ńnɛ à bè: Mamↄma Dii Isarailinↄ Luda ma bè ma a bↄ zↄ̀bleen ma a bↄɛ Igipiti. 9 Ma a bↄ Igipitinↄ ↄzĩ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ ↄ tↄ̃̀awaanↄ ń píngi ma pɛ́ḿmaare, ben ma ń bùsu kpàawa. 10 Kɛ̀ ma bèare mámbe Dii a Luda ũ, àton Amↄri kɛ̀ á kú ń bùsunnↄ tãanↄ gbãgbãro, ben a gi ma yã mazi.

Dii Malaika bↄ à mↄna Gidiↄnzi

11 Dii Malaika mↄ̀ à vɛ̃̀ɛ gbíi lí gbáru zaa Ɔfla, Abiɛza bori Yoasi bɛ wɛ́tɛ. À nɛ́ Gidiↄn e blɛwɛɛ gbɛ̃ɛ geepi’ifɛ̃ki wɛ̀ɛn lɛ Midiãnↄ tón à ero yãnzi. 12 Kɛ̀ Dii Malaika bↄ̀ à mↄ̀zi, à bènɛ: Gↄ̃ gbãaa, Dii kúnyo. 13 Ben Gidiↄn bènɛ: Maree, tó Dii kúwao, bↄ́yãnzin yã kɛ̀nↄ wa lezi píngii? Dabuyã kɛ̀ wa denↄ à yã tↄ̃kɛ̃̀weenↄↄ kú mámɛ? Aↄ̃ bè Dii wa bↄɛ Igipiti, mↄde tiala à pã kpàwazi, ben à wa na Midiãnↄnɛ ń ↄzĩ. 14 Ben Dii aɛ dↄ̀a à bè: Ǹ gá kↄ̃n gbãaa kɛ̀ ń vĩio ǹ Isarailinↄ bↄ Midiãnↄ ↄzĩ. À dɛ mámbe mɛ́ɛ n zĩi fá. 15 Ben Gidiↄn à là à bè: Maree, mɛ́ fↄ̃ mà Isarailinↄ bↄ diamɛ? Ma ua bé à kɛ̃sãna Manasenↄ tɛ́ bensↄ̃ mámbe má nɛ́ngo dɛńla ma de bɛdeenↄ tɛ́. 16 Dii wèàla à bè: Mɛ́gↄ̃ kúnyo, nɛ́ Midiãnↄ lɛ́ ǹ nɛ lán gbɛ̃ mɛ̀n doo bà. 17 Ben Gidiↄn bènɛ: Tó ma n pↄnnaa è, ǹ sèeda ↄdↄamɛ lɛ màgↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ ḿbe nɛ́ɛ yã oomao. 18 Ǹton gu kɛ̀ro ai mà su. Mɛ́ mↄ́nnɛ kↄ̃n gbaao mà diɛnnɛ. Ben à wèàla à bè: Mɛ́gↄ̃ kú kɛ̀ ai ǹ ɛara ǹ su.

19 Gidiↄn gàa à blènɛ dɛ̀ à kɛ̀kɛ, à burɛdi sɛ́sɛ’ɛ̃zɛ̃sai kɛ̀ kↄ̃n wísiti kilo kurio. À nↄ̀bↄ kà gbíin à dò kà oroon à gàao gbíi lí pì gbáru gwe, ben à dìɛnɛ. 20 Luda Malaika bènɛ: Ǹ nↄ̀bↄ kↄ̃n burɛdio sɛ́ ǹ káɛ gbɛ̀ kɛ̀kiia ǹ dò ɛɛa. Ben à kɛ̀ lɛ. 21 Ben Dii Malaika gò kɛ̀ à kũna zↄ̃̀ nↄ̀bↄ kↄ̃n burɛdi pìoa, ben tɛ́ bↄ̀ gbɛ̀ pì guu à kũ̀ nↄ̀bↄ kↄ̃n burɛdi pìoa, ben Dii Malaika pì gusii lɛ̀. 22 Kɛ̀ Gidiↄn dↄ̃̀ Dii Malaikamɛ, à bè: Kúku Dii Luda, ase n Malaikan ma wɛ́ɛ sìàlɛ tɛ̃tɛ̃ntɛ̃ↄ́? 23 Ben Dii bènɛ: Ǹgↄ̃ kú aafia! Ǹton tó vĩa n kũro. Nɛ́ garo. 24 Gidiↄn Dii gbãgbãkii bò gwe, ben à tↄ́ kpà guu pìnɛ Dii Aafiade. À kú Ɔfla Abiɛza gwe ai kↄ̃n a gbã̀ao.

Tãa gbãgbãkii gborona

25 Zĩ beeea gwãavĩ Dii bènɛ: Ǹ n de zùswaree kɛ̀ kà wɛ̃̀ swɛɛplaa kũ ǹ Baali gbãgbãkii kɛ̀ n dee vĩi gboro ǹ Asɛra lí kɛ̀ zɛ à saɛ zↄ̃ ǹ nɛ. 26 Ǹ mamↄma Dii n Luda gbãgbãkii bo a zɛ́a gu gbãaa kɛ̀kii musu. Ǹ Asɛra lí kɛ̀ ń zↄ̃̀ sɛ́ɛ yàka ũ ǹ sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ oma kↄ̃n zù pìo. 27 Ben Gidiↄn a zĩkɛrinↄ sɛ̀ gↄ̃ↄn kuri à kɛ̀ lán Dii ònɛ nà. Kɛ̀ èe vĩa kɛɛ a de bɛdeenↄnɛ kↄ̃n wɛ́tɛdeenↄ yãnzi, èe we à kɛ̀ fãantɛ̃ro, gwãavĩn à kɛ̀.

28 Kɛ̀ wɛ́tɛdeenↄ fɛ̀ɛ kↄngↄ, aↄ̃ↄ è wà Baali gbãgbãkii gbòro wà Asɛra lí kɛ̀ zɛ à saɛ zↄ̃̀ wà nɛ̀ wà saa ò kↄ̃n zùo sa’oki dufu kɛ̀ wà bòa. 29 Ben aↄ̃ kↄ̃ làla: Dé bé à kɛ̀kii kɛ̀? Kɛ̀ wà dↄ̀ńzi wà gbèkagbeka, ben aↄ̃ mà wà bè: Yoasi nɛ́ Gidiↄn bé à kɛ̀ lɛ. 30 Ben wɛ́tɛdeenↄ gàa wà bè Yoasinɛ: Ǹ bↄ kↄ̃n n nɛ́o wà à dɛ, zaakɛ à Baali gbãgbãkii gbòro bensↄ̃ à Asɛra lí kɛ̀ zɛ à saɛ zↄ̃̀ à nɛ̀. 31 Ben Yoasi bè gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ ligaaziinↄnɛ: Ámbe é yã sí kↄ̃n Baalioↄ́? Ámbe é à bↄↄ́? Weé gbɛ̃ kɛ̀ yã sìo dɛ ai guu gↄ̃ gá dↄ. Tó tãan à ũ, à gí a zĩndao à gbãgbãkii kɛ̀ wà gbòro yãnzi. 32 Zĩ beeean wà tↄ́ kpà Gidiↄnnɛ Yerubaali wà bè: Wà à tó kↄ̃n Baalio, zaakɛ à gbãgbãkiin à gbòro.

Gidiↄn sèedagbekana Diia

33 Midiãnↄ kↄ̃n Amalɛkinↄ kↄ̃n ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa gbɛ̃ pãndenↄ kↄ̃ kàkↄ̃a ń píngi aↄ̃ bikũ̀ Yodaa, ben aↄ̃ bùra kàɛ Yɛzɛrili guzurɛn. 34 Dii Nini sù Gidiↄn-a, ben à Abiɛzanↄ sìsi kↄ̃n kuuo lɛ aↄ̃ mↄ́ wà tɛ́azi. 35 À gbɛ̃nↄ zĩ̀ Manasenↄ bùsu gu píngia wà ń sísi se aↄ̃ mↄ́ wà tɛ́azi. Ben à gbɛ̃nↄ zĩ̀ Asanↄ bùsun kↄ̃n Zɛbuluninↄ bùsuo kↄ̃n Nafatalinↄ bùsuo. Ben aↄ̃ mↄ̀ wà nàḿma.

36 Gidiↄn bè Ludanɛ: Tó nɛ́ Isarailinↄ bↄ ma gãzĩ lán n à lɛ́ gbɛ̃̀mɛ nà, 37 ǹ gwa, mɛ́ɛ sãkã kaɛɛ blɛwɛɛgbɛ̃kiia. Tó kpíi kpà sãkã pìa ado, bensↄ̃ tↄↄtɛ gↄ̃̀ kori, mɛ́ dↄ̃ sa kɛ̀ nɛ́ Isarailinↄ bↄ ma gãzĩ lán ń ò nà. 38 Ben à kɛ̀ lɛ. Kɛ̀ guu dↄ̀, ben à fɛ̀ɛ idɛ’idɛ, à sãkã pì fɛ̃̀, à í taa pà. 39 Ben Gidiↄn bè Ludanɛ: Ǹton pↄ fɛ̃maoro. Má yezi mà yã gbekamma gɛ̃̀n do dↄ. Ǹ tó mà gwa sãkãa gɛ̃̀n do dↄ. Kɛ̀kii sa, ǹ tó kpíi kpá tↄↄtɛa ado, sãkã gↄ̃ kori. 40 Gwãavĩ beeea Ludaa kɛ̀ lɛ. Kpíi kpà tↄↄtɛa gu píngia, sãkã bé à gↄ̃̀ kori ado.

7

Gidiↄn kↄ̃n a gbɛ̃nↄ zĩ̀blena Midiãnↄa

1 Gidiↄn kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúonↄ fɛ̀ɛ kↄngↄ idɛ’idɛ aↄ̃ gàa wà bùra kàɛ Arodi íbↄkiia. Midiãnↄ bùra kú guzurɛn gu’igbãroo kpa Mↄre sĩ̀sĩgɛɛzi. 2 Ben Dii bè Gidiↄnnɛ: Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnyonↄ kɛ̀ pari, mɛ́ Midiãnↄ nańnɛ ń ↄzĩro. Tó má ń náńnɛ ń ↄzĩ, aↄ̃é ĩa dã wà be ń zĩnda gbãaa bé à ń bↄ́. 3 Ǹ kpàakpa kɛ gĩa ǹ beńnɛ, gbɛ̃ kɛ̀ swɛ̃̀ kɛ̃̀n, ben èe lugalugaa, adee ɛara. Ben gↄ̃ↄn bↄrↄ baro awɛɛplaaa ɛ̀ara, gↄ̃ↄn bↄrↄ kuri bé à gↄ̃̀. 4 Ben Dii bè Gidiↄnnɛ: Aↄ̃ↄ kpɛ́ pari ai tia. Ǹ gáńyo í kiia, mɛ́ ń plɛplɛnnɛ gwe. Gbɛ̃ kɛ̀ má ònnɛ aↄ̃é gányonↄ bé weé gá, gbɛ̃ kɛ̀ má ònnɛ aↄ̃é gányoroonↄ sↄ̃ bé weé gↄ̃. 5 Kɛ̀ à gàańyo í kiia, Dii bènɛ: Ǹ gbɛ̃ kɛ̀ ń è aↄ̃ lɛ́ pɛ̀ ía lán gbɛ̃ɛ bànↄ plɛkↄ̃tɛ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ kùɛ ń kosooa wà í dã̀ ↄↄo wèe miinↄ. 6 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ lɛ́ pɛ̀ íanↄ gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ basↄↄromɛ. Gbɛ̃ kpaaanↄ sↄ̃ kùɛ ń kosooa aↄ̃ í mì. 7 Ben Dii bè Gidiↄnnɛ: Mɛ́ Midiãnↄ naare a ↄzĩ kↄ̃n gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ basↄↄroo kɛ̀ aↄ̃ lɛ́ pɛ̀ íanↄo sa mà a bↄ. Ǹ gbɛ̃ kpaaanↄ gbarɛ, aↄ̃ baade tá a bɛ. 8 Ben Gidiↄn gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ basↄↄroo pìnↄ sɛ̀, aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe taa bɛɛnↄ kũsãɛnↄ kↄ̃n ń kuunↄ sìḿma, ben à ń gbáɛ.

Gidiↄn kú sĩ̀sĩ musu, Midiãnↄ bùra kú guzurɛn à gĩzĩ. 9 Gwãavĩ beeea Dii yã ònɛ à bè: Ǹ fɛɛ ǹ gáńzi ń bùran, zaakɛ ma ń nánnɛ n ↄzĩ. 10 Tó vĩa e n kũu ǹ gáńzimɛ, ǹ pita ǹ gá lɛdo kↄ̃n n zĩkɛri Purao 11 ǹ swã kpá yã kɛ̀ aↄ̃ↄe oozi. Yã pì é n gba swɛ̃̀ lɛ ǹ gáńzi ń bùran. Ben à pìta kↄ̃n a zĩkɛri Purao aↄ̃ sↄ̃̀ ń bùra lɛ́zi. 12 Midiãnↄ kↄ̃n Amalɛkinↄ kↄ̃n ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa gbɛ̃ pãndenↄ kaɛna guzurɛn ń píngi, aↄ̃ kpá lán sutɛ̃nↄ bà. Wèe fↄ̃ wà ń lakuminↄ nàroro, aↄ̃ↄ pari lán ísialɛ bùsu’ãatɛ̃ bà.

13 Kɛ̀ Gidiↄn kà gwe, à gbɛ̃ke lè, èe a nanaa tↄ̃kɛ̃ɛ a gbɛ̃ndoonɛ à bè: Ǹ nanaa kɛ̀ má ò ma. Má è burɛdi kↄ̃̀ↄ kporogoo e gbegere paa, ben à lɛ̀ɛ wa bùran à sì bisakutaaa, ben kutaa pì lɛ̀ɛ kpɛɛgãnda à gↄ̃̀ kaɛna. 14 Ben à gbɛ̃ndoo pì bènɛ: Yoasi nɛ́ Gidiↄn, Isaraili bori fɛ̃ɛdaan ń è gwe, èe kɛ pↄ́ pãndenlo. Luda Midiãnↄ kↄ̃n wa bùrao nànɛ à ↄzĩ píngi. 15 Kɛ̀ Gidiↄn nanaa pì yã mà kↄ̃n à bↄkↄ̃tɛnao, à dↄnzi kɛ̀ Diinɛ. Ben à ɛ̀ara Isarailinↄ bùran à bè: À fɛɛ! Dii Midiãnↄ nàwe wa ↄzĩ. 16 À gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ basↄↄroo pìnↄ kpàatɛ gãli aagↄ̃, ben à kuu kↄ̃n lo korio kpà ń baadea. Ben wà sɛ̃̀ tɛ́ sↄ̀tↄsↄtↄ loo pìnↄ guu. 17 À bèńnɛ: Mɛ́ɛ gaa ai ń bùra lɛ́a. Àgↄ̃ ma gwaa. Lán á è má kɛ̀ nà, à kɛ lɛ se. 18 À liga ń bùrazi píngi. Tó mapi kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúmaonↄ wa kuu pɛ̀, à a pↄ́ pɛ́ se à wii lɛ́ à be: Dii pↄ́mɛ kↄ̃n Gidiↄn-o.

19 Gidiↄn kↄ̃n gↄ̃ↄn basↄↄroo kɛ̀ aↄ̃ↄ kúonↄ kà bùra lɛ́a lezãndo gudãkparinↄ kↄ̃ lendekɛna gbɛra gↄ̃ↄ. Ben aↄ̃ ń kuu pɛ̀ ń píngi, aↄ̃ loo kɛ̀ aↄ̃ kũnanↄ wìwi. 20 Ben gãli aagↄ̃ↄ pìnↄ baade a kuu pɛ̀ aↄ̃ ń loonↄ wìwi. Aↄ̃ↄ sɛ̃̀ tɛ́nↄ kũna ↄzɛɛo, aↄ̃ kuu kɛ̀ aↄ̃ↄe pɛɛnↄ kũna ↄplaan. Ben aↄ̃ wii lɛ̀ wà bè: Dii kↄ̃n Gidiↄn-o fɛ̃ɛdaamɛ. 21 Baade zɛ a gbɛ̀n ligana bùrazi, ben bùradeenↄ fɛ̀ɛ wà lɛ̀ kↄ̃a kↄ̃n wiiio aↄ̃ bàa lɛ̀. 22 Kɛ̀ wà kuu mɛ̀n wàa do kpɛ́ basↄↄroonↄ pɛ̀ lɛ, Dii tò bùra pì deenↄ kↄ̃ dɛ̀dɛ kↄ̃ tɛ̃ɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao. Zĩ̀kari pìnↄ bàa lɛ̀ wà tà Bɛtɛsita kↄ̃n Zererao ai Abɛli Mɛↄla lɛ́a Taba kpa. 23 Wà Nafatalinↄ kↄ̃n Asanↄ sìsi kↄ̃n Manasenↄ ń píngi, ben aↄ̃ pɛ̀ɛ Midiãnↄzi. 24 Ben Gidiↄn gbɛ̃nↄ zĩ̀ aↄ̃ gàa Ɛflaimunↄ gukpiideen píngi, aↄ̃ bèńnɛ: À pita à gá Midiãnↄzi. À zɛ́ zↄ̃ńnɛ Yoda bikũkiinↄa ai Bɛtɛbara. Ben wà Ɛflaimunↄ sìsi ń píngi aↄ̃ gàa wà zɛ́ zↄ̃̀ńnɛ Yoda bikũkiinↄa ai Bɛtɛbara. 25 Ben Ɛflaimunↄ Midiã kínanↄ kũ̀ gↄ̃ↄn plaa, Orɛbu kↄ̃n Zebuo. Aↄ̃ Orɛbu dɛ̀ gbɛ̀ saɛ, kɛ̀ wè be tia Orɛbu gbɛ̀. Aↄ̃ Zebu dɛ̀ dↄ, guu pìn wè be tia Zebu geepi’ifɛ̃kii. Ben aↄ̃ ɛ̀ara wà pɛ̀ Midiãnↄa. Ben wà kína pìnↄ mì zↄ̃̀zↄ̃ wà gàao Gidiↄnnɛ Yoda baa kãa kpa.

8

1 Ɛflaimunↄ Gidiↄn là wà bè: Bↄ́yãnzin ń kɛ̀we lɛzi? Kɛ̀ nɛ́ɛ gaa zĩ̀ ká kↄ̃n Midiãnↄ, ben nɛ́ɛ wa sísiroo? Ben aↄ̃ wisↄ̃̀zi lɛ pãsĩpãsĩ, 2 ben à bèńnɛ: Bↄ́n má kɛ̀ kɛ̀ kà a pↄ́ ũu? A Ɛflaimunↄ geepi kↄ̃ↄwɛna maa dɛ wamↄwa Abiɛzanↄ geepikɛkɛnala. 3 Luda Midiã kínanↄ Orɛbu kↄ̃n Zebuo nàare a ↄzĩ. Bↄ́n ma fↄ̃ má kɛ̀ kɛ̀ kà a pↄ́ ũu? Kɛ̀ à òńnɛ lɛ, ben aↄ̃ pↄfɛ̃ gbasa à kpàɛ sa.

Zɛba kↄ̃n Zalamunao dɛdɛna

4 Gidiↄn kↄ̃n a gbɛ̃ gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ basↄↄroonↄↄ kpɛ́ wèe pɛɛɛ Midiãnↄzi, baa kɛ̀ aↄ̃ gbãaa bùsa. Kɛ̀ aↄ̃ kà Yodazi, ben aↄ̃ bikũ̀. 5 Ben à bè Sukodeenↄnɛ: À ma gbɛ̃nↄ gba pↄ́blee. Aↄ̃ gbãaa bùsa bensↄ̃ má kpɛ́ mɛ́ɛ pɛɛɛ Midiã kínanↄ Zɛba kↄ̃n Zalamunaozi. 6 Ben Suko gbɛ̃nsinↄ bè: Zɛba kↄ̃n Zalamunao gɛ̃̀ n ↄzĩ kↄ̀n yↄ́? À kɛ̀ dia wé n zĩ̀karinↄ gba pↄ́bleee? 7 Gidiↄn wèńla à bè: Zaakɛ á ò lɛ, tó Dii Zɛba kↄ̃n Zalamunao nàmɛ ma ↄzĩ, mɛ́ a kɛ gyáigyai kↄ̃n gbáa lɛ̀o. 8 Zaa gwe à gàa Pɛniɛli, ben à wɛ́ɛ kɛ̀ḿma lɛ dↄ. Pɛniɛlideenↄ wèàla lán Sukodeenↄ wèàla nàmɛ dↄ, 9 ben à bèńnɛ se: Tó ma gaa ma su aafia, mɛ́ gudãkpaki lezĩ kɛ̀ gboro.

10 Zɛba kↄ̃n Zalamunao kú Kako kↄ̃n ń zĩ̀karinↄ gↄ̃ↄn bↄrↄ gɛ̃ro. Ɔfãntɛ̃bↄɛ kpa zĩ̀kpɛɛ kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀nↄn gwe. Aↄ̃ fɛ̃ɛdadeenↄ gàga gↄ̃ↄn bↄrↄ baswɛɛdo. 11 Gidiↄn laatarinↄ zɛ́ sɛ̀ Nↄba kↄ̃n Yↄgbɛao ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa, ben à sì zĩ̀kari pìnↄ tɛ́ gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ sã̀ ń zĩnda yãn. 12 Midiã kína pìnↄ Zɛba kↄ̃n Zalamunao bàa lɛ̀, ben à pɛ̀ɛńzi à ń kũkũ, ben à tò ń zĩ̀karinↄ lɛ̀kↄ̃a ń píngi.

13 Kɛ̀ Yoasi nɛ́ Gidiↄn bↄ̀ zĩ̀lan èe suu, à bↄ̀ɛ Ɛrɛsi Gbɛ̀kotozɛn, 14 ben à Suko gↄ̃kparɛ ke kũ̀ à à làla yãzi, ben gↄ̃kparɛ pì Suko gbɛ̃nsinↄ tↄ́ kɛ̃̀nɛ takadan gↄ̃ↄn baaagↄ̃ akuri awɛɛswɛɛplaa. 15 Ben Gidiↄn gàa à Sukodeenↄ lè à bè: Zɛba kↄ̃n Zalamunaon yɛ̀. A ma lalandi kɛ̀ yã a bè, Zɛba kↄ̃n Zalamunao e gɛ̃ ma ↄzĩ kↄ̀ro. É fↄ̃ à ma gbɛ̃ kɛ̀ ń gbãaa bùsanↄ gba pↄ́bleero. 16 Ben à wɛ́tɛ pì gbɛ̃nsi pìnↄ kũ̀kũ à ń kɛ́ gyáigyai kↄ̃n gbáa lɛ̀o, aↄ̃ dↄ̃̀ ń mɛ̀a. 17 Ben à gàa à Pɛniɛli gudãkpaki lezĩ gbòro à wɛ́tɛ gↄ̃gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ.

18 Ben à Zɛba kↄ̃n Zalamunao là à bè: Gbɛ̃ kɛ̀ a ń dɛ́dɛ Tabonↄↄ dɛ diamɛ? Aↄ̃ wèàla wà bè: Aↄ̃ↄ dɛ lán n bàmɛ, aↄ̃ kakana dɛ lán kínɛnↄ bà. 19 Ben Gidiↄn bèńnɛ: Ma vĩ̀i dadↄ̃nkↄ̃deenↄn gwe. Tó a ń tó yã, kↄ̃n Diio mɛ́ a dɛdɛro. 20 Ben à bè a daudu Yɛtanɛ: Ǹ fɛɛ ǹ ń dɛdɛ. Nɛ́ pì e a fɛ̃ɛdaa wotoro, vĩa à kũ̀, zaakɛ nɛ́ fétemɛ. 21 Ben Zɛba kↄ̃n Zalamunao bè: Ǹ fɛɛ ǹ wa dɛdɛ n zĩnda. Baade kↄ̃n a gbãaaomɛ. Ben Gidiↄn fɛ̀ɛ à ń dɛ́dɛ à mↄ̀ kã̀mbɛɛ kɛ̀ da ń lakuminↄ waalɛ bↄ̀ɛ.

22 Isarailinↄ bè Gidiↄnnɛ: Ǹ gↄ̃ wa mìdee ũ kↄ̃n n boriinↄ. Zaakɛ ḿbe n wa bↄ Midiãnↄ ↄzĩ. 23 Ben Gidiↄn bèńnɛ: Mɛ́ gↄ̃ a mìdee ũro, baa ma nɛ́. Diin a kí ũ. 24 Ben à ɛ̀ara à bèńnɛ: Mɛ́ɛ wɛ́ɛ kɛɛawa: A baade swãi kɛ̀ à sìḿma kpáma mɛ̀n doodo. Midiãnↄ ègↄ̃ vura swãi dana, zaakɛ Sumaila boriinↄmɛ. 25 Aↄ̃ bènɛ: Wé kpámma kↄ̃n nↄ̀sɛo do. Aↄ̃ bisa kpàɛ, ben baade swãi kɛ̀ à sìḿmanↄ dàn mɛ̀n doodo. 26 Vura swãi kɛ̀ à gbèkaḿma pìnↄ tìisi kà kilo baro, mↄ̀kãmbɛɛnↄ kↄ̃n swãinↄ kↄ̃n gumusu tɛ̃aa kɛ̀ Midiã kínanↄↄ dananↄ kↄ̃n mↄ̀kãmbɛɛ kɛ̀ da ń lakuminↄ waalɛnↄ baasi. 27 Ben à pì màsokɛbↄ ũ à pɛ̀ɛ a bɛ wɛ́tɛn zaa Ɔfla. Ben Isarailinↄ pãpãa kɛ̀ wà dↄ̀zi ń píngi, ben à gↄ̃̀ takutɛɛ ũ Gidiↄnnɛ kↄ̃n à bɛdeenↄ.

28 Lɛn Isarailinↄ Midiãnↄ gbãaa bùsa lɛ. Midiãnↄↄ e e wà mì bↄ̀ dↄro. Ben Isarailinↄ bùsu gↄ̃̀ kaɛna aafia Gidiↄn gurↄ ai wɛ̃̀ baplaa.

Gidiↄn gana

29 Yoasi nɛ́ Gidiↄn gàa à vɛ̃̀ɛ a bɛ. 30 À nɛ́gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ à ń ínↄ gↄ̃ↄn baaagↄ̃ akurimɛ, zaakɛ à nↄↄnↄↄ pari. 31 À nↄpↄsɛɛ vĩ dↄ zaa Sɛkɛmu kɛ̀ à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ìo, ben wà tↄ́ kpànɛ Abimɛlɛki. 32 Yoasi nɛ́ Gidiↄn gà a zikũmmɛ, ben wà à mira kpàkↄ̃zi kↄ̃n a de pↄ́o zaa Ɔfla Abiɛza.

33 Kɛ̀ Gidiↄn gà gↄ̃ↄ, ben Isarailinↄ ɛ̀ara wà pãpãa kɛ̀ wà dↄ̀ Baalizi. Ben aↄ̃ tãa kɛ̀ wè be Baalibaakuwao pɛ̀ɛ ń dii ũ, 34 ben Dii ń Luda kɛ̀ à ń bↄ́ ń ibɛɛ kɛ̀ aↄ̃ↄ ligańzi kpa píngianↄ ↄzĩ yã sã̀ńgu. 35 Aↄ̃ↄe gbɛ̃kɛɛ kɛ Gidiↄn kɛ̀ wè benɛ dↄ Yerubaali bɛdeenↄnɛ yã maaa kɛ̀ à kɛ̀ńnɛ píngi musuro.

13

Samusĩ ina

1 Isarailinↄ ɛ̀ara wà yã kɛ̀ Dii gìzi kɛ̀ dↄ, ben Dii ń ná Filisitininↄnɛ ń ↄzĩ ai wɛ̃̀ baplaa. 2 Gↄ̃gbɛ̃ kee kú Zↄra, Dani boriimɛ, à tↄ́n Manↄa. À naↄ̃ nɛ́ pãaamɛ, èe nɛ́ iro. 3 Dii Malaika bↄ̀ à mↄ̀ nↄgbɛ̃ pìzi à bè: Ǹ ma! Pãaan n ũ, nɛ́ɛ nɛ́ iro, mↄde nɛ́ nↄ̀ sí ǹ nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. 4 Ǹ làakari kɛ! Ǹton geepiwɛ̃ɛ ke í gbãa ke miro. Ǹton tɛ̃̀ ke blero. 5 Nɛ́ nↄ̀ sí ǹ nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. Gɛ̃ɛ tón na nɛ́ pì mìaro, zaakɛ eégↄ̃ dɛ Luda pↄ́ ũmɛ zaa a igurↄ. Àmbe eé na Isarailinↄ bↄnaa Filisitininↄ ↄzĩ.

6 Ben nↄgbɛ̃ pì gàa à ò a zãnɛ à bè: Luda gbɛ̃ke mↄ̀ ma kiia. Tó n à è, à dɛ lán Luda Malaika bà à naasi vĩ maamaa. Mɛ́ɛ à la tó mán à bↄ̀nlo, bensↄ̃ èe a tↄ́ omɛro. 7 À bèmɛ mɛ́ nↄ̀ sí mà nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. À bèmɛ màton wɛ̃ɛ ke í gbãa ke miro, bensↄ̃ màton tɛ̃̀ ke blero, zaakɛ nɛ́ pì égↄ̃ dɛ Luda pↄ́ ũmɛ zaa a igurↄ ai à wɛ̃̀ndi lɛ́n. 8 Ben Manↄa wɛ́ɛ kɛ̀ Diia à bè: N yã nna Dii! Ǹ tó gbɛ̃ kɛ̀ ń zĩ̀ ɛara à mↄ́ dↄ à yã kɛ̀ wé kɛ kↄ̃n nɛ́ pìo à ina gbɛraa dawe. 9 Luda Manↄa yã mà, ben Luda Malaika pì ɛ̀ara à mↄ̀ nↄgbɛ̃ pìzi gurↄↄ kɛ̀ à kú bura. À zã Manↄa kúo gwero, 10 ben à kɛ̀ kpaa à bàa lɛ̀ à gàa à ònɛ à bè: Gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ à mↄ̀ mazi zĩ mↄ̀a kɛ̀ dↄee! 11 Manↄa fɛ̀ɛ à tɛ̀ a naↄ̃zi. Kɛ̀ à kà gↄ̃gbɛ̃ pì kiia, à à là à bè: Ḿbe n yã ò ma naↄ̃oↄ́? À wèàla à bè: Mámbee! 12 Ben Manↄa à là à bè: Tó n yã pì gàa à kɛ̀ lɛ, nɛ́ pì kuuna égↄ̃ dɛ diamɛ? Bↄ́ zĩin eégↄ̃ kɛɛ? 13 Dii Malaika wèàla à bè: N naↄ̃ gↄ̃ yã kɛ̀ má ònɛ kũna píngi. 14 Àton geepi lí pↄ́ke blero. Àton wɛ̃ɛ ke í gbãa ke miro. Àton tɛ̃̀ ke blero. Àgↄ̃ yã kɛ̀ má dìɛnɛ kũna píngi. 15 Ben Manↄa bènɛ: N yã nna, ǹ zɛ gĩa ai wà blènɛ bↄ̀rↄ kɛkɛnnɛ. 16 Dii Malaika wèàla à bè: Baa tó ma gↄ̃ kɛ̀, mɛ́ n pↄ́ke blero. Tó n sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ soru kɛ̀, ǹ o Diia. Manↄa e dↄ̃ kɛ̀ Dii Malaikanlo, 17 ben à à là à bè: N tↄ́n diaa? Tó yã kɛ̀ ń ò pì kɛ̀, wé sáabu kɛnnɛ. 18 Dii Malaika wèàla à bè: Bↄ́yãnzin nɛ́ɛ ma tↄ́ gbekaazi? Tↄ́ bↄnsaɛmɛ. 19 Ben Manↄa blènɛ bↄ̀rↄ kũ̀ à flawa sɛ̀ à Dii gbã̀gbão gbɛ̀ ke musu. Kɛ̀ Manↄa kↄ̃n a naↄ̃o wɛ́ɛ kà wèe gwaa, ben Dii yãbↄnsaɛ kɛ̀ 20 à tò tɛ́ bↄ̀ sa’okii pìn à fɛ̀ɛ musu, ben Dii Malaika fɛ̀ɛ tɛ́nɛnɛ pì guu à tà musu. Kɛ̀ Manↄa kↄ̃n a naↄ̃o è lɛ, ben aↄ̃ dàɛ ń puua.

21 Dii Malaika e gà à mↄ̀ Manↄa kↄ̃n a naↄ̃ozi dↄro, ben Manↄa dↄ̃̀ sa kɛ̀ Dii Malaikamɛ. 22 Manↄa bè a naↄ̃nɛ: Wa gan gweee! Zaakɛ wa wɛ́ɛ sì Ludalɛ. 23 Ben à naↄ̃ bènɛ: Tó Dii yezi à wa dɛmɛ, lɛ èe saa kɛ̀ wá òa kↄ̃n flawao síro, lɛ èe yã kɛ̀nↄ owero bensↄ̃ èe yã pì ↄdↄawero.

24 Nↄgbɛ̃ pì nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, ben à tↄ́ kpànɛ Samusĩ. Nɛ́ pì bíta kũ̀, bensↄ̃ Dii aubarika dàn. 25 Dii Nini nà zĩkɛnaa à guu gurↄↄ kɛ̀ à kú Daninↄ bùran, Zↄra dagura kↄ̃n Ɛsɛtaoluo.

14

Samusĩ nↄsɛna Filisitininↄ tɛ́

1 Samusĩ gàa Timina, ben à Filisitini nɛ́nↄkparɛ ke è gwe. 2 Kɛ̀ à sù, ben à bè a de kↄ̃n a daonɛ: Ma Filisitini nɛ́nↄkparɛ ke è zaa Timina. À gá à à wɛtɛmɛ mà sɛ́ nↄↄ ũ. 3 Ben à de kↄ̃n à dao bènɛ: Nↄↄ kú n danɛnↄ ke n boriinↄ tɛ́nloo? Ben nɛ́ gá ǹ nↄↄ sɛ́ Filisitini gɛfↄↄdeenↄ tɛ́ↄ? Ben Samusĩ bè a denɛ: Ǹ gá ǹ à wɛtɛmɛ dé, zaakɛ nↄkparɛ pìn má yezi. 4 À de kↄ̃n à dao e dↄ̃ kɛ̀ yã pì bↄ̀ Dii kiianlo, zaakɛ Dii e zɛ́ wɛtɛɛ à yã mↄ Filisitininↄnɛmɛ. Gurↄ beeea Filisitininↄ bé wèe kí blee Isarailinↄa.

5 Ben Samusĩ e gaa Timina kↄ̃n a de kↄ̃n a dao. Kɛ̀ aↄ̃ kà Timina geepi bura, músunɛ bↄ̀rↄ bↄ̀ Samusĩzi èe pũtãa. 6 Dii Nini sùa, ben à músu pì kũ̀ à kɛ̃̀kↄ̃rɛ lán wà be blènɛ bↄ̀rↄ à kɛ̃̀kↄ̃rɛ bà. À pↄ́ke kũna à ↄzĩ sↄ̃ro. Èe yã kɛ̀ à kɛ̀ pì o a de ke a danɛro. 7 Ben à gàa à yã ò kↄ̃n nↄkparɛ pìo, nↄkparɛ pì sↄ̃ kɛ̀nɛ maa.

8 Kɛ̀ à gurↄplaa kɛ̀, à fɛ̀ɛ èe gaa nↄↄ pì sɛ́ sa, ben à lìɛ à gàa músu gɛ̀ pì gwa. Ben à è zↄ́nↄ sà dↄ̀ à gɛ̀a ai aↄ̃ í kɛ̀. 9 Ben à ↄ dàn à à sà gà à wòto èe blee, ben èe taao. Kɛ̀ à kà a de kↄ̃n a dao kiia, à lìńnɛ aↄ̃ↄ blè, mↄde èe ońnɛ kɛ̀ a bò músu gɛ̀ guunlo.

Samusĩ gara gbooto dana Filisitininↄnɛ

10 À de gàa nↄkparɛ pì kiia, ben Samusĩ pↄnna pↄ́blee kɛ̀ńnɛ lán nↄsɛri è kɛ nà. 11 Kɛ̀ à mↄ̀, wà gↄ̃kparɛnↄ sìsi gↄ̃ↄn baaakuri wàgↄ̃ kúo. 12 Ben Samusĩ bèńnɛ: Má gara gbooto ke vĩ mà daare. Ai pↄ́blena gurↄ swɛɛplaaa kɛ̀ gá papao, tó a fↄ̃ à gara pì bòmɛ, mɛ́ bisa kpáawa pii baaakuri kↄ̃n utao waa baaakuri. 13 Tó ée fↄ̃ à bòmɛ sↄ̃ro, ámbe é bisa pii baaakuri kↄ̃n uta waa baaakurio kpáma. Ben aↄ̃ bènɛ: Ǹ ǹ gara pì dawe wà ma. 14 À bèńnɛ:

Pↄ́blee bↄ̀ pↄ́sori guu,

pↄ́ nnaa bↄ̀ pↄ́ gbãaa guu.

Ben aↄ̃ↄe fↄ̃ wà gara pì bòro ai gurↄ aagↄ̃. 15 À gurↄ siigↄ̃dee zĩn aↄ̃ bè Samusĩ naↄ̃nɛ: Ǹ ↄ̃ndↄ̃ↄ kɛ n zãzi à gara pì bowe. Tó lɛnlo, wé n kpata kↄ̃n n de bɛdeenↄ. Ase a wa sisi lɛ à wa pↄ́nↄ síwamɛ? 16 Ben Samusĩ naↄ̃ e ↄ́ↄ dↄↄnɛ à bè: N zamagu! Ń yemaziro! N gara ke dà ma gbɛ̃nↄnɛ, bensↄ̃ nɛ́ɛ bomɛro. Ben à bènɛ: Mɛ́ɛ bo ma de ke ma danɛro. Bↄ́ bé à tò mɛ́ onnɛɛ? 17 Èe ↄ́ↄ dↄↄnɛ ai gurↄ swɛɛplaaa pì gàa à pàpao. À gurↄ swɛɛplaadee pì zĩ ben Samusĩ gara pì bònɛ kɛ̀ à nàkↄ̃rɛa yãnzi, ben nↄↄ pì gàa à ò a gbɛ̃nↄnɛ. 18 À gurↄ swɛɛplaadee zĩ ai ↄfãntɛ̃ gↄ̃ gá gɛ̃ kpɛ́n wɛ́tɛ pì gↄ̃kparɛnↄ bènɛ:

Bↄ́ nnaa bé à dɛ zↄ́laa?

Bↄ́ gbãaa bé à dɛ músulaa?

Ben Samusĩ bèńnɛ: Tó èe kɛ a bú wì kↄ̃n ma zùnunuoro, lɛ ée fↄ̃ a ma gara pì bòro. 19 Dii Nini sùa, ben à gàa Asakɛlↄni à gↄ̃gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ gↄ̃ↄn baaakuri à ń pↄ́kãsãanↄ pìtiḿma, ben à gàa à kpà gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ à gara pì bònɛnↄa. Ben à pↄ fɛ̃̀ à tà a de bɛ. 20 Ben wà Samusĩ nↄↄ pì kũ̀ wà kpà à gbɛ̃nna kɛ̀ zɛ̀ à saɛ nↄↄ pì sɛ́gurↄↄ zĩa.

15

Samusĩ tɛ́sↄ̃na Filisitininↄ buraaa

1 Kɛ̀ à kɛ̀ gurↄ plaa, burapↄnↄkɛkɛgurↄↄ kà, ben Samusĩ blènɛ bↄ̀rↄ kũ̀ à gàa a nↄↄ pì gwao. À bè: Má yezi mà gá ma naↄ̃zi kpɛ́ guu. Ben à nↄↄ pì de e à gba zɛ́ro 2 à bè: Mɛ́ɛ daa n yezinlo, ben ma à kpà n gbɛ̃nnaa. À dãaro maa dɛàla. Ǹ à sɛ́ à gɛ̃ɛ ũ. 3 Samusĩ bèńnɛ: Tó ma yã zaaa kɛ̀ a Filisitininↄnɛ sa, mɛ́gↄ̃ taari vĩ dↄro.

4 Samusĩ gàa à gbɛ̃ngboonↄ kũ̀kũ wàa do kpɛ́ basↄↄro, ben à sɛ̃̀ yìyi sↄ̀ↄↄsↄↄↄ. À gbɛ̃ngboo pìnↄ vlãa yìyi kↄ̃a plaplaa, ben à sɛ̃̀ pì yìyi ń vlãa pìnↄa. 5 À tɛ́ nà sɛ̃̀ pìnↄa, ben à gbɛ̃ngboo pìnↄ gbàrɛ Filisitininↄ bura. Aↄ̃ blɛwɛɛ tɛ́ kũ̀ píngi kↄ̃n ń blɛwɛɛ gbànↄ kↄ̃n ń geepi búnↄ kↄ̃n ń kùkpɛnↄ píngi. 6 Ben Filisitininↄ bè: Dé bé à yã kɛ̀ taka kɛ̀wee? Ben wà bè: Samusĩmɛ, Timina gbɛ̃ anzure. À anzure pì à nↄↄ sìamɛ, ben à kpà à gbɛ̃nnaa. Ben Filisitininↄ gàa wà tɛ́ sↄ̃̀ nↄↄ pìa kↄ̃n a deo. 7 Samusĩ bèńnɛ: Zaakɛ á kɛ̀ lɛ, mɛ́ kámma boro ai ma gaa gɛ̃ɛ booawa. 8 À sì ń tɛ́ à ń kɛ́ dúgudugu, aↄ̃ dɛdɛna pì gɛ̃̀ ↄla, ben à gàa à vɛ̃̀ɛ Etamu gbɛ̀wɛɛn.

Filisitininↄ dɛdɛna kↄ̃n zaaki gɛɛwao

9 Filisitininↄ gàa wà bùra kàɛ Yudanↄ bùsun, aↄ̃gↄ̃ kpá guula ai Gɛɛwa saɛ. 10 Ben Yudanↄ ń lá wà bè: Bↄ́yãnzin a mↄwazi kↄ̃n zĩ̀ozi? Ben aↄ̃ bè: Wa mↄ wà Samusĩ kũmɛ, lɛ wà kɛnɛ lán à kɛ̀we nà. 11 Ben Yudanↄ gↄ̃ↄn bↄrↄ aagↄ̃ↄnↄ gàa Etamu gbɛ̀wɛɛ kiia aↄ̃ bè Samusĩnɛ: Ń dↄ̃ kɛ̀ Filisitininↄ bé wèe kí bleewaroo? Bↄ́ yãn ń kɛ̀we gwee? À wèńla à bè: Pↄ́ kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀mɛɛn má kɛ̀ńnɛ. 12 Ben aↄ̃ bè: Wa mↄ wà n yi wà n kpáḿmamɛ. Ben Samusĩ bè: À la damɛ kɛ̀ é ma dɛ a zĩndaro. 13 Ben aↄ̃ bènɛ: Auo! Wé n dɛro. Wé n yi kↄ̃n bàomɛ wà n nańnɛ ń ↄzĩ. Ben aↄ̃ à yì kↄ̃n bà dufuo mɛ̀n plaa aↄ̃ bↄ̀o gbɛ̀wɛɛ pì guu. 14 Kɛ̀ wà kào Gɛɛwa, ben Filisitininↄ mↄ̀ wà daàlɛ, aↄ̃ↄe wuu kaaa. Dii Nini sù Samusĩa, ben bà kɛ̀ wà à yìo a ↄↄnↄa gↄ̃̀ lán zĩndoo tɛ́kũna bà, ben bà pìnↄ zↄ̃̀zↄ̃kↄ̃rɛ à ↄↄa. 15 À zaaki gɛ̀ dufu gɛɛwa è, ben à nàɛ à sɛ̀ à gↄ̃ↄn wàa sↄↄroonↄ dɛ̀dɛo. 16 Samusĩ bè:

Zaaki gɛɛwan ma gↄ̃ↄn wàa sↄↄroonↄ dɛ̀dɛo,

zaaki gɛɛwan ma ń tↄ̃tↄ̃okↄ̃la.

17 Kɛ̀ à yã pì ò à yã̀a, ben à gɛɛwa pì zĩ̀nna. Ben wà tↄ́ kpà guu pìnɛ Gɛɛwa sĩ̀sĩ.

18 Ímii à kũ̀ gbãa, ben à wii pɛ̀ Diizi à bè: Ń tò mamↄma n zↄ̀bleri ma zĩ̀ blè maamaa, ben nɛ́ tó mà ga kↄ̃n ímiio mà lɛ́ɛ Filisitini gɛfↄↄdeenↄ ↄzĩↄ́? 19 Luda Gɛɛwa gu zòoto pàra, ben í bↄ̀n. Samusĩ mì, ben à wɛ̃̀ndi sù à gbãaa è. Beee yãnzin wè guu pì sísi Ɛnakore. À kú Gɛɛwa ai kↄ̃n a gbã̀ao. 20 Samusĩ yã gↄ̃̀gↄ̃ Isarailinↄnɛ ai wɛ̃̀ baro Filisitininↄ kíblemmanagurↄ.

16

Samusĩ Gaza gɛ̃kii gbà gborona

1 Samusĩ gàa Gaza à kaarua ke è gwe, ben à gɛ̃̀ à daɛo. 2 Wà bè Gazadeenↄnɛ: Samusĩ kú kɛ̀. Ben aↄ̃ lìga guu pìzi, wèe à kpákpaa wɛ́tɛ gɛ̃kiia gwãavĩ. Aↄ̃ yĩ̀tɛ gwãavĩ pìa wà bè: Tó guu dↄ̀, wé à dɛmɛ. 3 Samusĩ dàɛ gwe ai lezãndo, ben à fɛ̀ɛ à gàa à wɛ́tɛ gɛ̃kii gbà kũ̀ kↄ̃n a lípɛɛ mɛ̀n plaaanↄ à wùrɛ kↄ̃n à gbãngao lɛdo. À dà a gã̀n à gàa à zĩ̀nna sĩ̀sĩ kɛ̀ aɛ dↄ Ɛblↄnua musu.

Samusĩ kↄ̃n Dɛlilao

4 Beee gbɛra Samusĩ yè nↄgbɛ̃ kezi zaa Sↄrɛki guzurɛn, à tↄ́n Dɛlila. 5 Ben Filisitininↄ kínanↄ gàa wà nↄgbɛ̃ pì lè aↄ̃ bènɛ: Ǹ ↄ̃ndↄ̃ↄ daɛzi lɛ ǹ e ǹ à gbãa bíta pì asii dↄ̃ kↄ̃n dian wé kɛ nà wà gbãaa mↄ́nɛo. Tó wa à yì bào wa à gbãaa bùsa, wa baade é n gba kondogi ↄↄ mɛ̀n wàa sↄↄro kpɛ́ basↄↄro. 6 Ben Dɛlila bè Samusĩnɛ: Ǹ ń gbãa bíta asii omɛ kↄ̃n dian weé kɛ nà wà n yi bào wà n gbãaa busao. 7 À wèàla à bè: Tó wà ma yi kↄ̃n kyã yĩi mɛ̀n swɛɛplaaao, beee bé eé ma busa màgↄ̃ dɛ lán baade bà. 8 Filisitininↄ kínanↄ mↄ̀ Dɛlilanɛ kↄ̃n kyã yĩi kɛ̀ èe kori kũrooo mɛ̀n swɛɛplaaa, ben à à yìo. 9 À kũ̀rinↄↄ utɛna kpɛ́tu, ben Dɛlila bè Samusĩnɛ: Samusĩ! Filisitininↄↄɛ zɛnla fá! Ben à kyã pìnↄ kɛ̃̀kɛ̃ lán bà mùna bà, wèe à gbãaa asii dↄ̃ro.

10 Ben Dɛlila bènɛ: Nɛ́ɛ ma lalandi kɛɛ, nɛ́ɛ ɛgɛɛ toomɛmɛ. Ǹ omɛ sa dian weé n yi nà. 11 Ben à bènɛ: Tó wà ma yi kↄ̃n bà gègete dufu kɛ̀ wèe zĩi kɛo zikirooo, eé ma busa màgↄ̃ dɛ lán baade bà. 12 Ben Dɛlila bà pì sɛ̀ à à yìo. À kũ̀rinↄↄ utɛna kpɛ́tu, ben à bè: Samusĩ! Filisitininↄↄɛ zɛnlaee! Ben Samusĩ bà kɛ̀ dↄ a ↄↄa pì kɛ̃̀kɛ̃ lán sↄbuba bà. 13 Dɛlila bènɛ: Nɛ́ɛ ma lalandi kɛɛ ai tia. Nɛ́ɛ ɛgɛɛ toomɛ. Ǹ omɛ sa dian weé n yi nà? Ben à bènɛ: Tó n ma mìkã gbã̀a mɛ̀n swɛɛplaaanↄ kũ̀ ń dà àsan ń tã̀, ben n káro pɛ̀a, mɛ́ busa màgↄ̃ dɛ lán baade bà. Dɛlila tò ii à sɛ̀, ben à à mìkã gbã̀a mɛ̀n swɛɛplaaa pìnↄ kũ̀ à tã̀ lán bisatãna bà 14 à káro pɛ̀a. Ben à bè: Samusĩ! Filisitininↄↄɛ zɛnlaee! Ben à vù à àsa pì gà à wùrɛ kↄ̃n a mìkão.

15 Dɛlila ɛ̀ara à bènɛ dↄ: Nɛɛ̀gↄ̃ bee ń yemazi, bensↄ̃ nɛɛ̀ ma náanɛ kɛro nɛ́? N ma lalandi kɛ̀ à kà gɛ̃̀n aagↄ̃. Nɛ́ɛ n gbãa bíta asii omɛro. 16 Lɛn ègↄ̃ nakↄ̃rɛɛa lɛ kↄ̃n yã beee takao yãana sai. Èe a zĩnda busaanɛ ai à gàa à fù mɛnaa à yezi à ga. 17 Ben à yã kɛ̀ kú a swɛ̃̀n ònɛ píngi sa à bè: Gɛ̃ɛ e na ma mìa zikiro, zaakɛ wà ma kɛ Luda pↄ́ ũmɛ. Tó wà ma mì bò, ma gbãaa é bↄmagu, mɛ́ busa màgↄ̃ dɛ lán baade bà. 18 Kɛ̀ Dɛlila è à yã kɛ̀ kú à swɛ̃̀n òare píngi, ben à lɛ́kpãsã kɛ̀ Filisitininↄ kínanↄnɛ à bè: À ɛara à mↄ́ gɛ̃̀n do dↄ, zaakɛ à à píngi òmɛ sa. Ben aↄ̃ ɛ̀ara wà mↄ̀ à kiia, aↄ̃ↄ kondogi pì kũna. 19 Dɛlila tò ii Samusĩ sɛ̀ a gbála, ben à gↄ̃gbɛ̃ ke sìsi. À à mìkã gbã̀a mɛ̀n swɛɛplaaa pìnↄ bò, ben à nà busanaa à gbãaa pì bↄ̀n. 20 Dɛlila bè: Samusĩ! Filisitininↄↄɛ zɛnlaee! Ben à vù èe daa é kɛ lán yãa bà à a zĩnda bↄmɛ. À dↄ̃ kɛ̀ Dii a tonlo. 21 Ben Filisitininↄ à kũ̀, wà à wɛ́ɛnↄ bↄ̀bↄ, ben aↄ̃ gàao Gaza. Aↄ̃ mↄ̀gotɛ̃ gata kpànɛ, ben wà à dà èe wísi lↄↄ kpɛ́siaan. 22 À mìkã pì ɛ̀ara à nà kpaɛnaa dↄ à bona gbɛra.

Samusĩ gana

23 Filisitininↄ kínanↄ kↄ̃ kàkↄ̃a lɛ wà ń tãa Dagↄni gbãgbã, ben aↄ̃ↄe pↄnnaa kɛɛ wèe bè: Wa tãa wa ibɛɛ Samusĩ nàwe wa ↄzĩ. 24 Kɛ̀ Filisitininↄ à è, aↄ̃ ń tãa sáabu kpà wà bè:

Wa ibɛɛ wa bùsu dɛ̀,

à wa gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ dúgudugu,

ben wa tãa à nàwe wa ↄzĩ.

25 Lán aↄ̃ pↄↄ kɛ̀ nna nà aↄ̃ bè: À Samusĩ sísi à kↄ̃kↄ̃ owe. Ben wà à bↄ̀ kpɛ́siaan à yáadↄziyã kɛ̀ńnɛ.

Kɛ̀ wà à zɛ̀ kpɛ́ wesagbanↄ dagura, 26 à bè gↄ̃kparɛ kɛ̀ à à ↄ kũnanɛ: Ǹ gámao wesagba kɛ̀ aↄ̃ kpɛ́ sɛnanↄ saɛ lɛ mà ↄ nanaa mà gbãaa ea. 27 Tãakpɛ pì pà, gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄↄ kú gwe kↄ̃n Filisitininↄ kínanↄ ń píngi. Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú kpɛ́ pì musu kà gↄ̃ↄn bↄrↄ aagↄ̃, kɛ̀ aↄ̃ mↄ̀ Samusĩ kↄ̃kↄ̃ gwa.

28 Samusĩ wɛ́ɛ kɛ̀ Diia à bè: Dii Luda, ǹ tó ma yã dↄngu. Luda, ǹ ma gba gbãaa gɛ̃̀n do dↄ lɛ mà gɛ̃ɛ boo Filisitininↄa ma wɛ́ɛ mɛ̀n plaa yã musu. 29 À ↄ nàna wesagba mɛ̀n plaaa kɛ̀ aↄ̃ kpɛ́ pì kũna gura súusunↄa, à ↄplaa kú à dooa à ↄzɛɛ kú à dooa dↄ. 30 À bè: Ǹ tó mà ga kↄ̃n Filisitininↄo! À nàɛ, ben à ↄ yĩ̀pazi kↄ̃n gbãaao, ben kpɛ́ pì gbòro à sì Filisitininↄ kínanↄa kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú à guunↄ ń píngi. Gbɛ̃ kɛ̀ Samusĩ ń dɛ́dɛ a gagurↄↄnↄↄ pari dɛ gbɛ̃ kɛ̀ à ń dɛ́dɛ gurↄↄ kɛ̀ à kú wɛ̃̀ndiola. 31 À dãaronↄ kↄ̃n à de bɛdeenↄ mↄ̀ ń píngi aↄ̃ à gɛ̀ sɛ̀ wà tào, ben aↄ̃ à mira kpàkↄ̃zi kↄ̃n à de Manↄa pↄ́o, Zↄra kↄ̃n Ɛsɛtaoluo dagura. À yã gↄ̃̀gↄ̃ Isarailinↄnɛ ai wɛ̃̀ baro.