ZĨRINƆ YÃKƐNANƆ

Yesu tana ludambɛ 1:1-1:26

Luda Nini pitana 2:1-2:47

Yudanↄ Yesu yã sìna 3:1-12:25

Pↄlu wɛ́tɛgana káakudee 13:1-14:28

Pↄlu wɛ́tɛgana gɛ̃̀n plaadee 15:1-18:22

Pↄlu wɛ́tɛgana gɛ̃̀n aagↄ̃dee 18:23-21:16

Pↄlu gana Romu 21:17-28:31

1

Lɛ́gbɛ̃na Luda Nini yã musu

1 Tiofilu, má ònnɛ ma takada káaku guu lán Yesu kɛ̀ nà kↄ̃n yã kɛ̀ à dàńnɛnↄ píngi zaa à naana gurↄ 2 ai gurↄↄ kɛ̀ à yã dìɛ a zĩ̀rinↄnɛ kↄ̃n Luda Nini gbãaao, ben Luda à sɛ̀ à tào a kiia. 3 Zaakɛ à gana gbɛra à a zĩnda ↄ̀dↄańnɛ à sèeda yãnↄ kɛ̀ńnɛ pari kɛ̀ tò aↄ̃ↄ dↄ̃̀ seka sai kɛ̀ à bɛ̃ɛ. À a zĩnda ↄ̀dↄańnɛ ai gurↄ baplaa à kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia yã òńnɛ. 4 Kɛ̀ aↄ̃ kakↄ̃ana, ben à bèńnɛ: Àton bↄ Yerusalɛmuro. Àgↄ̃ lɛ́ kɛ̀ ma Dee gbɛ̃̀are dãa, lán ma à yã òare nà. 5 Zaakɛ Yaaya gbɛ̃nↄ batisi kɛ̀ í guumɛ, mↄde gurↄ plaa kɛ̀a mɛ́ a batisi kɛ Luda Nini guu.

Tana Yesuo ludambɛ

(Maa 16:19-20, Luk 24:50-53)

6 Kɛ̀ aↄ̃ kakↄ̃ana lɛ, ben aↄ̃ à là wà bè: Dii, gurↄ kɛ̀ guun nɛ́ Isarailinↄ kpata sukpańnɛↄ́? 7 À wèńla à bè: Á zɛ́ vĩ àgↄ̃ gurↄↄ kesↄ̃ gurↄ zaka kɛ̀ ma Dee dìɛ kↄ̃n a zĩnda ikoo dↄ̃ro. 8 Tó Luda Nini pìtaawa, é gbãaa e àgↄ̃ dɛ ma sèedadeenↄ ũ Yerusalɛmu kↄ̃n Yudea bùsu gu píngio kↄ̃n Samaria bùsuo ai à gá pɛ́ anduna lɛ́a. 9 Yã bee ona gbɛra Luda à sɛ̀ ń wáa ai à gàa à sã̀sã ń wɛ́ɛn à gɛ̃̀ ludambɛ luguun. 10 À tana guu lán aↄ̃ wɛ́ɛ pɛ́ ludambɛɛa nà, ben gↄ̃ↄn plaa kenↄ bↄ̀ wà zɛ̀ ń saɛ aↄ̃ pↄ́kãsã puraanↄ dana. 11 Aↄ̃ bè: Galili bùsudeenↄ, à kɛ̀ dia á zɛna ée ludambɛɛ gwaa? Yesu kɛ̀ Luda à bↄ̀ a tɛ́ à tào a kiia pì, eé ɛara à mↄ́ lán á è èe taa gwe nà.

Yudasi gɛ̃ɛkana

12 Ben aↄ̃ pìta Kùkpɛ sĩ̀sĩa aↄ̃ sù Yerusalɛmu. Sĩ̀sĩ pì zã̀ kↄ̃n Yerusalɛmuo à kà lán kiloo do taka bà. 13 Kɛ̀ aↄ̃ kà, ben aↄ̃ dìdi kpɛ́ musu, guu kɛ̀ aↄ̃ègↄ̃ kún. Pita kú gwe kↄ̃n Yohanao kↄ̃n Yemisio kↄ̃n Anduruo kↄ̃n Filipio kↄ̃n Tomasio kↄ̃n Batↄlↄmiuo kↄ̃n Matiuo kↄ̃n Alafeu nɛ́ Yemisio kↄ̃n Simↄ Aĩadeeo kↄ̃n Yemisi nɛ́ Yudasio. 14 Aↄ̃ píngi ń zĩnda kpà aduakɛnaa lɛdo kↄ̃n Mariama Yesu dao kↄ̃n Yesu dãaronↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃ kpaaanↄ.

15 Gurↄ beeea Pita fɛ̀ɛ à zɛ̀ Yesu ìba kɛ̀ aↄ̃ kà gↄ̃ↄn baswɛɛdo takanↄ tɛ́ à bè: 16 Ma gbɛ̃nↄ, yã kɛ̀ Dauda ò kↄ̃n Luda Nini gbãaao Yudasi kɛ̀ dↄ̀ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ Yesu kũ̀nↄnɛ aɛ yã musu, tiasimɛ Luda yã pì papa. 17 Wa gbɛ̃ndoomɛ yã à baka kú wa zĩi kɛ̀kii guu. 18 À tↄↄtɛ lù kↄ̃n ↄↄ kɛ̀ à è a zaakɛna guuo. Gwen à bàkɛ̃ à lɛ̀ɛn, à gbɛɛɛ pũ̀tã à nↄaɛnↄ bↄ̀ɛ píngi. 19 Yerusalɛmudeenↄ píngi yã pì mà, ben aↄ̃ tↄ́ kpà guu pìnɛ Akɛlɛdama kↄ̃n ń bori yão. Tↄ́ pì bè gbɛ̃dɛri tↄↄtɛ. 20 Wà à yã ò Saamu takada guu wà bè:

À bɛɛ gↄ̃ bɛzĩ ũmɛ,

gbɛ̃ke tóngↄ̃ kuu lɛ à vɛ̃ɛ à guu dↄro.

Wà bè dↄ:

Gbɛ̃ pãnde gↄ̃ à gɛ̃ɛ ũ.

21 Bee yãnzi gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ègↄ̃ tɛ́wazi gurↄↄ kɛ̀ wá lɛdo kↄ̃n Dii Yesuo zaa Yaaya gbɛ̃nↄ batisikɛgurↄ ai gurↄↄ kɛ̀ Luda à bↄ̀ wa tɛ́nↄ, wà ń gbɛ̃n doo bↄ àgↄ̃ dɛ à fɛɛna gaan sèedadee ũwao. 23 Ben wà gↄ̃ↄn plaaanↄ bↄ̀, Yusufu kɛ̀ wè benɛ Basaba wè benɛ dↄ Yusutu kↄ̃n Matiao. 24 Ben aↄ̃ adua kɛ̀ wà bè: Dii, ń baade píngi nↄ̀sɛ dↄ̃. Gↄ̃ↄn plaaa kɛ̀nↄ tɛ́ ǹ gbɛ̃ kɛ̀ ń bↄ̀ ↄdↄawe, 25 lɛ à bà gↄ̃ kú wamↄwa zĩ̀rinↄ zĩi kɛ̀kii guu yãnzi, zĩi kɛ̀ Yudasi bↄ̀n à gàa guu kɛ̀ kↄ̃ sìo guu. 26 Ben aↄ̃ kàbankpɛ kɛ̀ gↄ̃ↄn plaaa pìnↄ yã musu. Ben kàbankpɛ Matia kũ̀, ben aↄ̃ à dà zĩ̀ri gↄ̃ↄn kuri awɛɛdoonↄ tɛ́.

2

Luda Nini pitana

1 Kɛ̀ Pɛntikↄsi zĩbaa gurↄↄ kà, aↄ̃ↄ kú gu dↄ̃nkↄ̃a ń píngi. 2 Kãndo aↄ̃ kĩi mà bↄna ludambɛ lán zàga’ĩa gbãaa bà, ben kpɛ́ kɛ̀ aↄ̃ↄ vɛ̃ɛn wã̀. 3 Aↄ̃ pↄ́ è lán tɛ́nɛnɛnↄ bà à fã̀akↄ̃a à zↄ̃̀ ń baadea. 4 Ben Luda Nini pìtaḿma ń píngi, ben aↄ̃ nà yãkebori’onaa lán Ninii pì ń gbá lɛ́ nà.

5 Yuda kenↄ kú Yerusalɛmu gwe, ludayãdari kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ anduna bùsu píngi guunↄ ũ. 6 Kɛ̀ aↄ̃ ń zↄka pì mà, aↄ̃ kàkↄ̃ańzi paripari, ben aↄ̃ bídi kɛ̀, kɛ̀ aↄ̃ↄ mà wèe ń baade píngi bori yã oo. 7 Yã pì ń kũ gbãa à bↄ̀ ń saɛ aↄ̃ bè: Yã’ori pìnↄ nɛ́ Galilideenↄmɛ ń píngiroo? 8 À kɛ̀ dia wá mà aↄ̃ↄe wa baade bùsu yã oo? 9 Paatianↄ kↄ̃n Midianↄ kↄ̃n Elamunↄn wa ũ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Mɛsↄpↄtamianↄ kↄ̃n Yudeao kↄ̃n Kapadosiao kↄ̃n Pↄntuo kↄ̃n Asiao 10 kↄ̃n Firigiao kↄ̃n Pamfiliao kↄ̃n Igipitio kↄ̃n Libia bùsu kɛ̀ kú Sirɛni saɛo kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ Romunↄ. 11 Yudanↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ ń dↄnzi zɛ́ sɛ̀nↄn wa ũ kↄ̃n Kɛrɛtinↄ kↄ̃n Larubunↄ, ben wée maa aↄ̃ↄe Luda yãbↄnsaɛ kɛnanↄ oo kↄ̃n wa baade boriyãnↄ. 12 Yã pì ń kũ gbãa aↄ̃ bídi kɛ̀, aↄ̃ↄe kↄ̃ lalaa wèe bee: Yã kpare takan gwee? 13 Gbɛ̃kenↄ sↄ̃ↄ e ń lalandi kɛɛ wà bè: Aↄ̃ í sɛ̀ wà kã̀mɛ.

Pita waazikɛna

14 Ben Pita fɛ̀ɛ à zɛ̀ kↄ̃n a gbɛ̃ kpaa gↄ̃ↄn kuri awɛɛdoonↄ, à yã ò gbãngbãn à bè: Amↄa Yudanↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ á kú Yerusalɛmunↄ píngi, à swã kpá à tó mà yã pì oare. 15 Í e gbɛ̃ pìnↄ kũ lán ée daa nàro, zaakɛ kↄngↄ mↄ̀ kɛ̃ndoon tia. 16 Yã kɛ̀ annabi Yoɛli òn yɛ̀:

17 Luda bè:

Ziaa zĩ mɛ́ ma Ninii pisi gbɛ̃ píngia,

a nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n a nɛ́nↄgbɛ̃nↄ é annabikɛyã o,

a gↄ̃kparɛnↄ é wɛ́ɛgupu e,

a mare ìsinↄ é nanaa o.

18 Gurↄ beeenↄa

mɛ́ ma Ninii pisi ma zↄ̀blerinↄa

gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ ń píngi

aↄ̃é annabikɛyã o.

19 Mɛ́ sèedanↄ kɛ musu,

mɛ́ yãbↄnsaɛnↄ kɛ anduna guu,

aru kↄ̃n tɛ́o kↄ̃n tɛ́sukpɛ siaao égↄ̃ kuu.

20 Ɔfãntɛ̃ é sia kũ,

mↄvura é tã lán aru bà

ai Dii sugurↄ ìsi gakuidee gↄ̃ gá ká,

21 gbɛ̃ sãnda píngi kɛ̀ aↄ̃è Dii sísinↄ é bↄ.

22 Isarailinↄ, à yã kɛ̀ ma. Lán á dↄ̃ a zĩndanɛ nà, Luda Yesu Nazarɛti ↄ̀dↄaare a gbɛ̃ ũ kↄ̃n dabuyãnↄ kↄ̃n yãbↄnsaɛnↄ kↄ̃n sèeda kɛ̀ à kɛ̀ à gãzĩ a tɛ́nↄ. 23 Luda zɛ̀o a pↄyezi kↄ̃n a dↄ̃nao guu wà à kpàawa, ben á tò bori pãndenↄ à pà lía wà à dɛ̀. 24 Ben Luda ga bà pòtoa à à fɛ̀ɛ, zaakɛ à zɛ́ kuu kɛ̀ ga é fↄ̃ àgↄ̃ à kũnaro. 25 Zaakɛ Dauda à yã ò à bè:

Mɛɛ̀gↄ̃ Dii ee ma wɛ́ɛn gurↄ píngi,

lán à kú ma ↄplaazi nà

pↄ́ke é ma degero.

26 Bee yãnzin ma pↄↄ ègↄ̃ nnazi,

ma nↄ̀sɛguu pù.

Má tãmaa vĩ kɛ̀ ma mɛ̀ égↄ̃ kuu,

27 zaakɛ nɛ́ ma tó mira guuro,

nɛ́ we man gbɛ̃ kɛ̀ kú adona yai kũro.

28 N ma da wɛ̃̀ndi zɛ́a,

ma pↄnnaa égↄ̃ pana n kiia.

29 Ma gbɛ̃nↄ, mɛ́ fↄ̃ mà wa dezi káaku Dauda yã oare wásawasa. À gà wà à vĩ̀i à mira kú wɛ́tɛ kɛ̀n ai kↄ̃n a gbã̀ao. 30 À annabikɛɛ guu à dↄ̃̀ kɛ̀ Luda lù sɛ̀are à bè, é a boriinↄ doke ká à kpatan. 31 Dauda gĩakɛ à Mɛsaya fɛɛna gaan è, ben à à yã ò à bè: Luda é à tó mira guuro, eé we à mɛ̀ yai kũro. 32 Yesu pìn Luda à fɛ̀ɛ gaan. À sèedadeenↄn wa ũ wa píngi. 33 Vɛ̃ɛna Luda ↄplaazi à à Ninii kɛ̀ à à lɛ́ gbɛ̃̀wee sì a Dea. Yã kɛ̀ ée ee bensↄ̃ ée maa tiaa dɛ Luda Nini kɛ̀ à pìsiwaa ũmɛ. 34 Zaakɛ èe kɛ Dauda bé à fɛ̀ɛ à gàa ludambɛro, à bè:

Dii ò ma diinɛ à vɛ̃ɛ a ↄplaazi

35 ai àgↄ̃ à ibɛɛnↄ kɛnɛ a tinti ũ.

36 Isarailinↄ, àgↄ̃ dↄ̃ sãnsãn kɛ̀ Yesu kɛ̀ a à pà lían Ludaa dìɛ Dii ũ, Mɛsaya ũ dↄ.

37 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà, à ń swɛ̃̀ zↄ̃̀, ben aↄ̃ Pita kↄ̃n zĩ̀ri kpaaanↄ là wà bè: Gbɛ̃nↄ, wé kɛ diamɛ? 38 Ben Pita bèńnɛ: A baade nↄ̀sɛ liɛ à batisi kɛ kↄ̃n Yesu Kirisi tↄ́o, a durunnↄ é kɛ̃awa é Luda Nini sí gbaa ũ. 39 Zaakɛ lɛ́ kɛ̀ Ludaa gbɛ̃̀ pì dɛ a pↄ́ ũmɛ kↄ̃n a nɛ́nↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú zã̀nↄ, gbɛ̃ kɛ̀ Dii wa Luda é ń sísi pìnↄ ń píngi. 40 À yã pãndenↄ òńnɛ pari à nàkↄ̃rɛḿma à bè: À a zĩnda bↄ tↄ̃ↄrigbɛ̃ zaaa kɛ̀nↄ tɛ́. 41 Ben gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ à yã pì sìnↄ batisi kɛ̀. Zĩ beeean wà kàara ń tɛ́ gↄ̃ↄn bↄrↄ aagↄ̃. 42 Aↄ̃ làakari dↄ̀ zĩ̀rinↄ yãdannɛnaa kↄ̃n kↄ̃gbɛ̃kɛnao kↄ̃n Dii pↄ́blenao kↄ̃n aduakɛnao.

Yesudeenↄ kuuna kↄ̃o

43 Zĩ̀ri pìnↄↄ e sèeda kↄ̃n yãbↄnsaɛnↄ kɛɛ, ben vĩa baade píngi kũ̀. 44 Dii náanɛkɛrinↄ píngi gãli dↄ̃nkↄ̃mɛ. Pↄ́ kɛ̀ aↄ̃ↄ vĩinↄ gↄ̃̀ aↄ̃ píngi pↄ́ ũ. 45 Tó aↄ̃ ń pↄ́ kɛ̀ aↄ̃ↄ vĩinↄ yà, aↄ̃è à ↄↄ kpaatɛtɛkↄ̃nɛ lán baade bↄkↄ̃tɛ dɛ nà. 46 Lán guu e dↄↄ nà aↄ̃ègↄ̃ kↄ̃ kaakↄ̃a Luda ua, aↄ̃ègↄ̃ pↄ́ blee kↄ̃ bɛ kↄ̃n pↄnnaao kↄ̃n nↄ̀sɛo do. 47 Aↄ̃ègↄ̃ Luda tↄ́ kpaa, bensↄ̃ aↄ̃ègↄ̃ nna kↄ̃n baade píngio. Dii ègↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ ée ń mì siinↄ kaara ń tɛ́ lán guu e dↄↄ nà.

3

Gↄ̃gbɛ̃ ɛrɛ kɛ̃kↄ̃ana

1 Zĩkea Pita kↄ̃n Yohanao gàa Luda ua fãantɛ̃ mↄ̀ aagↄ̃ aduakɛgurↄ. 2 Gↄ̃gbɛ̃ kee kú gwe wà à ì ɛrɛ ũmɛ. Lán guu e dↄↄ nà wè à sɛ́ wà mↄ́ wà à diɛ Luda ua gãnu kɛ̀ wè be Gãnu Maaa guu. Gwen ègↄ̃ baa kɛɛ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe gɛ̃ɛ ua pì guunↄa. 3 Kɛ̀ à Pita kↄ̃n Yohanao è, aↄ̃ↄe mↄↄ gɛ̃ Luda ua, ben à baa kɛ̀ḿma. 4 Aↄ̃ wɛ́ɛ pɛ̀a, ben Pita bènɛ: Ǹ wa gwa kɛ̀. 5 Ben à wɛ́ɛ pɛ̀ḿma èe ń gba dãa. 6 Ben Pita bènɛ: Má ↄↄ vĩro, mↄde pↄ́ kɛ̀ má vĩin mɛ́ n gba. Kↄ̃n Yesu Kirisi Nazarɛti tↄ́o ǹ fɛɛ ǹ táa o. 7 Ben Pita à kũ̀ a ↄplaaa à à fɛ̀ɛ à zɛ̀. Gwe gↄ̃ↄ à gbálanↄ kↄ̃n à kɛ̀sɛwaazĩnↄ gbãa kũ̀. 8 À vĩ̀ à zɛ̀, ben à nà táa’onaa. À gɛ̃̀ńyo Luda ua, èe táa oo èe vĩvĩi èe Luda sáabu kpaa. 9 Baade píngi à è èe táa oo èe Luda sáabu kpaa, 10 ben aↄ̃ à dↄ̃̀ baakɛri kɛ̀ ègↄ̃ vɛ̃ɛ Luda ua Gãnu Maaan ũ, ben yã kɛ̀ à à lè ń kũ gbãa à bↄ̀ ń saɛ.

Pita waazikɛna Luda ua

11 Lán à na Pita kↄ̃n Yohanaoa nà guu kɛ̀ wè be Sulemanu gbàdaan, ben baade píngi e gɛ̃ɛ ń kiia, zaakɛ yã pì bↄ̀ ń saɛmɛ. 12 Kɛ̀ Pita gbɛ̃nↄ è, à bèńnɛ: Isarailinↄ, bↄ́yãnzin yã pì bↄ̀ a saɛzi? Bↄ́yãnzin a wɛ́ɛ fĩ̀fĩwa lɛzi? Ée daa wa zĩnda gbãaa kesↄ̃ wa ludayãdana bé à tò gbɛ̃ kɛ̀ táa ò gwɛɛ? 13 Wa dezi káakunↄ Ibraĩ kↄ̃n Isaakuo kↄ̃n Yakubuo Luda gwena kpà a zĩkɛri Yesua. Apinↄ sↄ̃ a à kpà gbãadeenↄa a bↄ à kpɛɛ Pilati kɛ̀ zɛ̀ kↄ̃n à gbarɛnao aɛ. 14 A bↄ Luda gbɛ̃ maaa kɛ̀ à kú adona pì kpɛɛ, ben a wɛ́ɛ kɛ̀ Pilatia à gbɛ̃dɛri gbarɛare. 15 A Wɛ̃̀ndikpammari dɛ̀, ben Luda à fɛ̀ɛ bↄna gaan. À sèedadeenↄn wa ũ. 16 Yesunaanɛkɛna bé à tò gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ á à dↄ̃ ée à gwaa kɛ̀ kɛ̃̀kↄ̃a Yesu tↄ́ gbãa yãnzi. Yesunaanɛkɛna bé à à gbà aafia a píngi wáa. 17 Tia ma gbɛ̃nↄ, má dↄ̃ kɛ̀ apinↄ kↄ̃n a gbãadeenↄ yã kɛ̀ á kɛ̀ nɛ́ wɛ́ɛsia yãmɛ. 18 Luda dↄ̀ annabinↄnɛ aɛ, ben aↄ̃ gĩakɛ wà ò ń píngi kɛ̀ Mɛsaya é wɛ́ɛtãmma e, bensↄ̃ à kɛ̀ lɛ. 19 Bee yãnzi à nↄ̀sɛ liɛ à aɛ dↄ Ludaa, a durunnↄ é kɛ̃awa, lɛ à mↄ́are nↄ̀sɛkpaɛnao 20 à Yesu kɛ̀ à gĩakɛ à à dìɛare Mɛsaya ũu pì zĩawa. 21 Séde àgↄ̃ kú musu gĩa ai gurↄↄ kɛ̀ Luda é pↄ́ píngi kɛkɛ à kɛ dufu, lán à dà a annabinↄnɛ nà aↄ̃ↄ ò zaa káaku. 22 Musa bè, Dii a Luda é a gbɛ̃ke sɛ́ annabi ũ lán a bà. À yã kɛ̀ eé oaree ma píngi. 23 Gbɛ̃ kɛ̀ èe annabi pì yã ma sↄ̃ro, Luda é adee bↄ a tɛ́ à à dɛ. 24 Annabi kɛ̀ aↄ̃ Luda yã ònↄ píngi naana Samuɛlia gurↄↄ kɛ̀ki baaru kpà. 25 Yã kɛ̀ annabi pìnↄↄ ò kↄ̃n Luda bà kɛ̀ kú kↄ̃n a dezi káakunↄo gↄ̃̀ a pↄ́ ũ, lán à ò Ibraĩnɛ nà à bè é aubarika da anduna bori píngin à borii gãzĩ. 26 Kɛ̀ Luda a zĩkɛri pì dìɛ, à à zĩ̀awa káaku, lɛ à aubarika daagu, à a baade kpɛɛ li a yãzaakɛnanↄnɛ.

4

Yãkpaɛkɛna kↄ̃n Pitao kↄ̃n Yohanao

1 Kɛ̀ Pita kↄ̃n Yohanao e yã oo gbɛ̃nↄnɛ, sa’orinↄ kↄ̃n Luda kpɛ́ dogari gbɛ̃nsio kↄ̃n Sadusinↄ gɛ̃̀ńzi. 2 Aↄ̃ pↄ fɛ̃̀, kɛ̀ aↄ̃ↄe yã daa gbɛ̃nↄnɛ yãnzi, aↄ̃ↄe gɛ̀nↄ fɛɛna Yesu guu kpàakpa kɛɛ. 3 Ben aↄ̃ ń kũ aↄ̃ ń dá kpɛ́siaan ai guu dↄ̀, zaakɛ guu gĩakɛ à sì kↄ̀. 4 Mↄde gbɛ̃ pari kɛ̀ aↄ̃ ń yã mànↄ Yesu náanɛ kɛ̀ ai aↄ̃ gↄ̃gbɛ̃nↄ pari kũ̀ à kà gↄ̃ↄn bↄrↄ sↄↄro taka.

5 Kɛ̀ guu dↄ̀, Yuda gbãadeenↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n ludayãdannɛrinↄ kàkↄ̃a Yerusalɛmu. 6 Sa’oriki Anasa kú gwe kↄ̃n Kayafao kↄ̃n Yohanao kↄ̃n Alɛsandao kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ sa’oriki pì danɛ ũunↄ ń píngi. 7 Wà mↄ̀ kↄ̃n Pitao kↄ̃n Yohanao gbãadee pìnↄ aɛ, ben wà ń lá wà bè: Bↄ́ gbãaa ke dé tↄ́n a beee kɛ̀o? 8 Ben Luda Nini sù Pitaa à bèńnɛ: Gbãadeenↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ, 9 lán ée wa lalaa gbã̀a nà yã maaa kɛ̀ wá kɛ̀ ɛrɛnɛ yãnzi, dian wá kɛ̀ à kɛ̃̀kↄ̃a nà, 10 amↄanↄ kↄ̃n Isarailinↄ píngi àgↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀ zɛna a aɛ kɛ̀ aafia è kↄ̃n Yesu Kirisi Nazarɛti kɛ̀ a à pà lía Luda à fɛ̀ɛ bↄna gaan tↄ́omɛ. 11 Lɛmɛ gbɛ̀ kɛ̀ amↄa kpɛ́borinↄ a pã kpàzi bé à gↄ̃̀ kpɛ́ gooda gbɛ̀ mìdee ũ. 12 Gbɛ̃ pãnde kee kuu kɛ̀ eé gbɛ̃ mì síro, zaakɛ anduna guu píngi Ludaa e gbɛ̃ke diɛ gbɛ̃nteenↄnɛ à ń mì síro, séde àpi.

13 Kɛ̀ aↄ̃ Pita kↄ̃n Yohanao kùgbãakɛɛ è, bensↄ̃ aↄ̃ↄ dↄ̃̀ kɛ̀ talaka wɛ́ɛsiadeenↄmɛ ń ũ, à bↄ̀ ń saɛ, ben aↄ̃ dↄ̃̀ sa kɛ̀ aↄ̃ gĩakɛ wà kú kↄ̃n Yesuomɛ yã. 14 Lán aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ kɛ̃kↄ̃ana pì è zɛ nà ń saɛ, aↄ̃ↄe fↄ̃ wà yãke ò dↄro. 15 Aↄ̃ bèńnɛ aↄ̃ bↄɛ, ben aↄ̃ lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃ 16 wà bè: Wé kɛ dia kↄ̃n gbɛ̃ pìnↄo? Zaakɛ Yerusalɛmudeenↄↄ dↄ̃ píngi kɛ̀ aↄ̃ dabuyã bíta kɛ̀, wé fↄ̃ wà gí beeeziro. 17 Lɛ yã pì tón dagula dɛ kɛ̀laro, wà kpã̀kɛ̃ńzi pãsĩpãsĩ aↄ̃ton yã o gbɛ̃kenɛ kↄ̃n tↄ́ pìo dↄro. 18 Ben aↄ̃ ń sísi aↄ̃ yã dìɛńnɛ kɛ̀ aↄ̃ton yã o kesↄ̃ aↄ̃ yã dańnɛ kↄ̃n Yesu tↄ́oro pátipati. 19 Ben Pita kↄ̃n Yohanao wèńla wà bè: À gwa a zĩndanɛ. A yãn wé maↄ́, ke Luda pↄ́? À kparee bé à maa Ludanɛ? 20 Zaakɛ wé fↄ̃ wà gí wà yã kɛ̀ wá mà bensↄ̃ wá è oziro. 21 Gbãadee pìnↄ ɛ̀ara wà vĩa dàdańzi, ben aↄ̃ ń gbáɛ. Aↄ̃ↄe wɛ́ɛtãmmana zɛ́ ero, zaakɛ baade píngi e Luda sáabu kpaa yã kɛ̀ kɛ̀ pì yãnzi. 22 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ kɛ̃kↄ̃ana dabuyã beee kɛ̀nɛ pì zii dɛ wɛ̃̀ baplaala.

Yesudeenↄ kùgbãa wɛ́ɛkɛna

23 Kɛ̀ wà ń gbáɛ, ben aↄ̃ tà ń gbɛ̃nↄ kiia, aↄ̃ↄ òńnɛ lán sa’orikinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄↄ òńnɛ nà. 24 Kɛ̀ aↄ̃ↄ mà, aↄ̃ wii pɛ̀ Ludazi lɛdolɛ wà bè: Dii, ḿbe n musu kɛ̀ kↄ̃n tↄↄtɛo kↄ̃n ísiaao kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ kú ń guunↄ píngi. 25 Ń dà n zĩkɛri wa dezi Daudanɛ kↄ̃n n Ninii gbãaao, ben à bè:

Bↄ́yãnzin boriinↄↄ e zↄka kaazi?

À kɛ̀ dia wèe lɛ́ pãa kpaakↄ̃sↄ̃ↄ?

26 Anduna kínanↄↄ e zĩ̀ soru kɛɛ,

kpatablerinↄↄ e kaakↄ̃a Diizi

kↄ̃n Kí kɛ̀ à kào.

27 Yãpuraamɛ, Hɛrↄdu kↄ̃n Pↄntiu Pilatio kↄ̃ kàkↄ̃a wɛ́tɛ kɛ̀ guu kↄ̃n Isarailinↄ kↄ̃n bori pãndenↄ n zĩkɛri kɛ̀ kú adona Yesu kɛ̀ ń kà kí ũu pìzi. 28 Aↄ̃ↄ kɛ̀ lán n gĩakɛ n zɛo nà n gbãaa kↄ̃n n pↄyezinao guu. 29 Tia sa Dii, ǹ yã pãsĩ kɛ̀ aↄ̃ↄ ò ma gwe. Wamↄwa n zↄ̀blerinↄ, ǹ wa gba lɛ́ wà n yã o kↄ̃n kùgbãaao maamaa. 30 Ǹ ↄ dawa lɛ wà gbɛ̃nↄ kɛ̃kↄ̃a wà dabuyãnↄ kↄ̃n yãbↄnsaɛnↄ kɛ kↄ̃n n zĩkɛri kɛ̀ kú adona Yesu tↄ́o. 31 Kɛ̀ aↄ̃ adua kɛ̀ wà yã̀a, guu kɛ̀ aↄ̃ↄ kↄ̃kakↄ̃an nìgã, Luda Nini sùḿma ń píngi, ben aↄ̃ gàa wèe Luda yã oońnɛ kↄ̃n kùgbãaao.

Yesudeenↄ nↄ̀sɛdↄ̃nkↄ̃kɛna kↄ̃o

32 Yesu náanɛkɛrinↄ laasuu dↄ̃nkↄ̃ vĩ kↄ̃n lɛdolɛo. Aↄ̃ gbɛ̃ke è be a pↄ́ kɛ̀ á vĩinↄ nɛ́ a pↄ́mɛ adoro. Aↄ̃ pↄ́ píngi nɛ́ aↄ̃ píngi pↄ́mɛ. 33 Luda zĩ̀rinↄↄ e Dii Yesu fɛɛna gaan yã oo gbɛ̃nↄnɛ kↄ̃n gbãa bítao. Aↄ̃ Luda gbɛ̃kɛ bíta è ń píngi. 34 Pↄ́kee e kɛ̃sã ń gbɛ̃kearo, zaakɛ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bú ke kpɛ́ vĩinↄ è yá wà mↄ́ kↄ̃n a ↄↄo 35 wà kpá zĩ̀rinↄa, lɛ aↄ̃ kpá baadea lán à à bↄkↄ̃tɛ dɛ nà. 36 Levi bori Yusufu kɛ̀ bↄ̀ Sipiru bùsun kú ń tɛ́. Luda zĩ̀rinↄ tↄ́ kpànɛ Banaba. Tↄ́ pì bè Làakarikpaɛri. 37 À bú kɛ̀ à vĩi yà, ben à mↄ̀ à a ↄↄ kpà zĩ̀rinↄa.

5

Anania kↄ̃n Safirao

1 Gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Anania kuu dↄ kↄ̃n a naↄ̃ Safirao. A tↄↄtɛ yà, 2 à à ↄↄ kokɛ̃̀ kↄ̃n a naↄ̃ dↄ̃nao, ben à gàa à à kpaaa kpà zĩ̀rinↄa. 3 Ben Pita bènɛ: Anania, bↄ́yãnzin ń tò Setãn dↄ̀nnɛ aɛ lɛ sɛɛ? N n tↄↄtɛ ↄↄ kokɛ̃̀, ben n ɛgɛɛ tò Luda Nininɛ. 4 Gurↄↄ kɛ̀ nɛ́ɛ tↄↄtɛ pì yáro, n pↄ́nloo? Kɛ̀ ń yà sↄ̃, lán ń yezi nà, nɛ́ kɛ kↄ̃n à ↄↄoroo? À kɛ̀ dia n yã beee kɛna laasuu dànguu? Èe kɛ gbɛ̃nteen n ɛgɛɛ tònɛro, Ludan ń tònɛ. 5 Kɛ̀ Anania yã pì mà, à lɛ̀ɛ à gà. Ben vĩa gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ yã pì mànↄ kũ̀ maamaa. 6 Gↄ̃kparɛnↄ gɛ̃̀ aↄ̃ bisa dààla, ben aↄ̃ à sɛ̀ wà gàa wà à vĩ̀i.

7 Kɛ̀ à kà lán awa aagↄ̃ↄ bà, yãke mana sai à naↄ̃ mↄ̀ à gɛ̃̀. 8 Ben Pita à là à bè: Ǹ omɛ, a tↄↄtɛ pì yà lán kɛ̀ bàn yↄ́? À wèàla à bè: Eè, lɛmɛ. 9 Ben Pita bènɛ: Bↄ́yãnzin a Luda Nini lɛ̀ á gwàzi? Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ n zã vĩ̀inↄ kú kpɛɛlɛ, aↄ̃é n sɛ́ wà bↄnyo se. 10 Gwe gↄ̃ↄ à lɛ̀ɛ à aɛ, à gà. Kɛ̀ gↄ̃kparɛnↄ gɛ̃̀, aↄ̃ↄ è à gà, ben aↄ̃ à sɛ̀ wà gàa wà à vĩ̀i a zã saɛ. 11 Ben vĩa sↄsi gbɛ̃nↄ kũ̀ maamaa ń píngi kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ yã pì mànↄ ń píngi.

Dabuyãnↄ kↄ̃n yãbↄnsaɛnↄ

12 Luda zĩ̀rinↄↄ e dabuyã kↄ̃n yãbↄnsaɛnↄ kɛɛ pari gbɛ̃nↄ tɛ́. Yesudeenↄ è kↄ̃kakↄ̃aa kɛ lɛdolɛ Sulemanu gbàdaan. 13 Gbɛ̃ pãndenↄ è we wà nàḿmaro, mↄde baade píngi è ń tↄ́ nnaa sí, 14 mↄde gbɛ̃ parii kɛ̀ aↄ̃ↄe Dii Yesu náanɛ kɛɛnↄ, gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ ń píngi, aↄ̃ègↄ̃ kaara ń tɛ́. 15 Ben wà gyãreenↄ sɛ̀ɛ kↄ̃n daɛbↄnↄ kↄ̃n gyãresɛbↄnↄ wà ń káɛ zɛ́n, lɛ tó Pita e gɛ̃tɛɛ, à ninii e à da ń gbɛ̃kenↄla yãnzi. 16 Parii bↄ̀ wɛ́tɛ kɛ̀ kú Yerusalɛmu saɛnↄn wà mↄ̀ kↄ̃n gyãreenↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ zĩnnↄↄ e ĩa daaḿmanↄ, ben aↄ̃ kɛ̃̀kↄ̃a ń píngi.

Wɛ́ɛtãmma mↄna zĩ̀rinↄnɛ

17 Ben sa’oriki kↄ̃n Sadusi gãli gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ à gbɛ̃ ũunↄ fɛ̀ɛ wà nↄ̀sɛgↄ̃aanↄ kpàńyo. 18 Aↄ̃ zĩ̀rinↄ kũ̀kũ aↄ̃ ń ká kpɛ́siaan, 19 ben Dii malaika mↄ̀ à kpɛ́ pì zɛ́ wɛ̃̀ńnɛ gwãavĩ à ń bↄ́ɛ à bè: 20 À gá àgↄ̃ kú Luda ua, à wɛ̃̀ndi dufu pì yã o baade pínginɛ. 21 Zĩ̀rinↄ yã pì mà, ben aↄ̃ gàa Luda ua kↄngↄ idɛ’idɛ aↄ̃ↄe yã daańnɛ.

Kɛ̀ sa’oriki kↄ̃n a gbɛ̃nↄ fɛ̀ɛ, aↄ̃ Isaraili gbãadeenↄ kↄ̃n ń gbɛ̃nsinↄ kàkↄ̃a, ben aↄ̃ dogarinↄ zĩ̀ aↄ̃ gá zĩ̀rinↄ bↄɛ kpɛ́siaan aↄ̃ mↄ́ńyo. 22 Kɛ̀ dogari pìnↄ kà gwe, aↄ̃ↄe ń e kpɛ́nlo. Ben aↄ̃ ɛ̀ara wà tà wà bèńnɛ: 23 Kɛ̀ wa ka kpɛ́ pì kiia, wá è gbànↄↄ tatana gíngin a dãkparinↄↄ kú kpɛɛlɛ, mↄde kɛ̀ wá wɛ̃̀, wée gbɛ̃ke enlo. 24 Kɛ̀ Luda ua dãkparinↄ gbɛ̃nsi kↄ̃n sa’orikinↄ yã pì mà, aↄ̃ bídi kɛ̀ lán yã pì dɛ nà. 25 Ben gbɛ̃ke mↄ̀ à bèńnɛ: À ma! Gbɛ̃ kɛ̀ a ń ká kpɛ́siaa guunↄↄ kú Luda ua aↄ̃ↄe yã daańnɛ. 26 Ben Luda ua dãkparinↄ kↄ̃n ń gbɛ̃nsio gàa wà ń kũkũ wà sùńyo yãkete sai, zaakɛ aↄ̃ↄe vĩa kɛɛ gbɛ̃nↄnɛ, lɛ aↄ̃ton ń pápa gbɛ̀oro yãnzi.

27 Kɛ̀ aↄ̃ sùńyo, aↄ̃ ń zɛ́ gbãadeenↄ aɛ, ben sa’oriki ń lála yãzi à bè: 28 Wa giare pátipati à yã dańnɛ kↄ̃n tↄ́ pìo, ben á tò yã pì kpɛ́ e daa Yerusalɛmula píngi, bensↄ̃ á yezi à gbɛ̃ pì ga yã diwaↄ́? 29 Ben Pita kↄ̃n zĩ̀ri kpaaanↄ wèńla wà bè: Luda yã bé à kↄ̃ sìo wà ma dɛ gbɛ̃ntee pↄ́la. 30 Wa dezinↄ Luda bé à Yesu kɛ̀ a à lògo lía á dɛ̀ pì fɛ̀ɛ. 31 Luda à sɛ̀ à vɛ̃̀ɛ a ↄplaazi Kínɛ Mìsiri ũ, lɛ à Isarailinↄ gba zɛ́ aↄ̃ nↄ̀sɛ liɛ, à ń durunnↄ kɛ̃ńnɛ. 32 Yã pìnↄ sèedadeenↄn wa ũ, wapinↄ kↄ̃n Luda Nini kɛ̀ Luda è kpá gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃è a yã maanↄao.

33 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà, aↄ̃ pↄ fɛ̃̀ maamaa, ben aↄ̃ↄ yezi wà ń dɛdɛ. 34 Farisi kɛ̀ wè benɛ Gamaliɛli kú ń tɛ́. Ludayãdannɛrimɛ, baade píngi è à tↄ́ nnaa sí. À fɛ̀ɛ à zɛ̀ à bè wà bↄ kↄ̃n gbɛ̃ pìnↄo gĩa. 35 Ben à bèńnɛ: Isarailinↄ, à làakari kɛ yã kɛ̀ á yezi à kɛ gbɛ̃ pìnↄnɛa. 36 À gurↄↄ e gì kɛro kɛ̀ Tuda fɛ̀ɛ èe a zĩnda diɛɛ a ka. Wà tɛ̀zi lán gↄ̃ↄn wàa plaaa bà. Kɛ̀ wà à dɛ̀, ben à ìbanↄ fã̀akↄ̃a, ben yã yã̀a. 37 À gbɛra Galili gbɛ̃ Yudasi fɛ̀ɛ gbɛ̃narogurↄ à gbɛ̃nↄ gàɛ à nàawa pari. À gà se, ben à ìbanↄ fã̀akↄ̃a ń píngi. 38 Mɛ́ɛ ooare tia, àton gbɛ̃ pìnↄ yã daro, à ń tó. Tó aↄ̃ pↄyezi kↄ̃n ń yãkɛnanↄ bↄ̀ gbɛ̃ntee kiiamɛ, eé mì dɛ. 39 Tó à bↄ̀ Luda kiiamɛ sↄ̃, é fↄ̃ à kpáńnɛro. À làakari kɛ zĩ̀kana kↄ̃n Ludaozi. 40 Aↄ̃ à yã mà, ben aↄ̃ zĩ̀rinↄ sìsi aↄ̃ ń gbɛ̃. Aↄ̃ gìńnɛ aↄ̃ yã o kↄ̃n Yesu tↄ́o, ben wà ń gbáɛ.

41 Zĩ̀rinↄ bↄ̀ gbãadeenↄ kiia kↄ̃n pↄnnaao, zaakɛ aↄ̃ↄ è wà kà kɛ̀ wà wí daḿma Yesu tↄ́ yãnzi. 42 Lán guu e dↄↄ nà aↄ̃ègↄ̃ yã daańnɛ Luda ua guu kↄ̃n ń bɛɛnↄo, aↄ̃ègↄ̃ Yesu baaru nnaa kpaańnɛ kámmabosai, aↄ̃è be àmbe Mɛsaya ũ.

6

Dↄnlɛri gↄ̃ↄn swɛɛplaaanↄ diɛna

1 Gurↄ beeea kɛ̀ Yesu ìbanↄↄ e kaara, aↄ̃ Girikiyãmarinↄↄ e yãkete kaa aↄ̃ Eberuyãmarinↄzi wà bè, tó wèe pↄ́blee kpaatɛtɛ lán guu e dↄↄ nà, wè pã kpá ń gyaanↄnↄzimɛ. 2 Ben zĩ̀ri gↄ̃ↄn kuri awɛɛplaaanↄ Yesudeenↄ sìsi ń píngi wà bè: À zɛ́ vĩ wà pã kpá Luda yãzi wà làakari dↄ pↄ́ble kpaatɛtɛnaaro. 3 À gↄ̃gbɛ̃nↄ bↄ a tɛ́ gↄ̃ↄn swɛɛplaa, gbɛ̃ maaa kɛ̀ ↄ̃ndↄ̃ↄ pɛ̀kↄ̃rɛḿma kↄ̃n Luda Ninionↄ, lɛ wà ń diɛ zĩi pì gbɛ̃nsinↄ ũ, 4 wé làakari dↄ aduakɛnaa kↄ̃n Luda yã’onnɛnao. 5 Yã pì kɛ̀ńnɛ ń píngi, ben aↄ̃ Sitivĩ kɛ̀ Luda Nini pɛ̀kↄ̃rɛa kↄ̃n ludanaanɛkɛnao sɛ̀ kↄ̃n Filipio kↄ̃n Porokoruo kↄ̃n Nikanↄo kↄ̃n Timↄo kↄ̃n Pamɛnao kↄ̃n Antiↄku gbɛ̃ Nikola kɛ̀ Yudanↄ dↄnzizɛ sɛ̀ yãao. 6 Wà gàańyo zĩ̀rinↄ kiia, ben aↄ̃ adua kɛ̀ńnɛ aↄ̃ ↄ kɛ̀ḿma.

7 Luda yã e daagula, Yesu ìbanↄↄ e kaara Yerusalɛmu maamaa, ben sa’orinↄ Yesu yã sì paripari.

Sitivĩ kũna

8 Luda aubarika kↄ̃n gbãaao pɛ̀kↄ̃rɛ Sitivĩa, ben èe dabuyã kↄ̃n yãbↄnsaɛnↄ kɛɛ gbɛ̃nↄ tɛ́. 9 Aduakɛkpɛ kee kuu kɛ̀ wè be wɛ̃ɛnɛnↄ aduakɛkpɛ. Aↄ̃ gbɛ̃kenↄ bↄ̀ Sirɛni kↄ̃n Alɛsandariao kↄ̃n Silisia bùsuo kↄ̃n Asia bùsuo. Ben aↄ̃ íbɛtɛ kpà kↄ̃n Sitivĩo aↄ̃ lɛokpakↄ̃a kɛ̀o. 10 Mↄde aↄ̃ↄe à fↄ̃ro ↄ̃ndↄ̃ↄ kɛ̀ Luda Nini à gbà yãnzi. 11 Aↄ̃ tɛ́ kà gbɛ̃nↄn, ben gbɛ̃ pìnↄ bè: Wá mà à bↄ̀ Musa kↄ̃n Ludao yã kpɛɛ. 12 Aↄ̃ Yudanↄ kↄ̃n ń gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n ludayãdannɛrinↄ làakari fɛ̀ɛ, ben aↄ̃ gàa wà Sitivĩ kũ̀, aↄ̃ gàao ń gbãadeenↄ kiia. 13 Ben aↄ̃ mↄ̀ kↄ̃n sèedade ɛgɛɛnↄ aↄ̃ bè: Gbɛ̃ kɛ̀ bé ègↄ̃ Luda kpɛ́ kↄ̃n à dokao zaa boo yãana sai. 14 Zaakɛ wá mà à bè Yesu Nazarɛti é kpɛ́ pì kaatɛ à wa fɛɛakaarayã kɛ̀ Musa dàwee liɛ sɛ́. 15 Ben gbãadee kɛ̀ aↄ̃ↄ vɛ̃ɛna gweenↄ wɛ́ɛ pɛ̀ Sitivĩa ń píngi, aↄ̃ↄ è à uu dɛ lán malaika uu bà.

7

Sitivĩ yã’ona gbãadeenↄnɛ

1 Ben sa’oriki Sitivĩ là à bè: N yã pìnↄ ò yãpuran yↄ́? 2 Ben à bè: Ma gbɛ̃nↄ kↄ̃n ma denↄ, à ma! Luda Gakuide bↄ̀ à mↄ̀ wa dezi káaku Ibraĩzi gurↄↄ kɛ̀ à kú Mɛsↄpↄtamia bùsun, zaalɛ à kpɛ́ à gá vɛ̃ɛ Arana. 3 À bènɛ: Ǹ bↄ n bùsun n danɛnↄ tɛ́ ǹ tá bùsu kɛ̀ mɛ́ ↄdↄannɛɛn. 4 Ben à bↄ̀ Kaladia bùsu pì guu à gàa à vɛ̃̀ɛ Arana. À de gaa gbɛra Luda sùo bùsu kɛ̀ á kún tiaa kɛ̀ pìn. 5 Ludaa e bùsu pì tↄↄtɛ ke kpáa baa kɛ̀sɛ doro, mↄde à à lɛ́ gbɛ̃̀nɛ à bè eé gↄ̃ à pↄ́ ũ kↄ̃n à boriinↄ. Gurↄ beeea sↄ̃ Ibraĩ nɛ́ vĩro. 6 Luda bènɛ lán kɛ̀ bà: N boriinↄ é nibↄ ble bùsu pãnden. Gwen aↄ̃é zↄ̀ blen, weé wɛ́ɛ tãḿma ai wɛ̃̀ wàa plaa. 7 Luda bè é ĩa da borii kɛ̀ aↄ̃é zↄ̀ bleńnɛnↄa, Ibraĩ borii pìnↄ é bↄɛ wà mↄ́ wà dↄnzi kɛare gura kɛ̀ pìn. 8 Ben Luda bã̀ngukɛna yã dà Ibraĩnɛ a bà kuunao sèeda ũ. Kɛ̀ à Isaaku ì, à bã̀ngu kɛ̀nɛ à gurↄ sↄraagↄ̃dee zĩ. Lɛn Isaaku kɛ̀ Yakubunɛ lɛ dↄ, ben Yakubu kɛ̀ wa dezi káaku gↄ̃ↄn kuri awɛɛplaaanↄnɛ lɛ se dↄ. 9 Ben wa dezi káaku pìnↄ nↄ̀sɛgↄ̃aanↄ kpà kↄ̃n ń gbɛ̃ndo Yusufuo, aↄ̃ à yà wà tào Igipiti. Ludaa kúo 10 à à bↄ̀ à nawɛ̃a píngi guu. Luda Yusufu pì gbà ↄ̃ndↄ̃ↄ à tò à nna kↄ̃n Igipiti kí Fili’aunao, ben à à dìɛ Igipiti bùsu gbɛ̃nsi ũ kↄ̃n a bɛ uao. 11 Ben dekaa kà Igipiti kↄ̃n Kanaa bùsuo píngi. Nawɛ̃a kɛ̀ bíta, wa dezi pìnↄↄ e pↄ́ke e wà blèro. 12 Kɛ̀ Yakubu mà pↄ́wɛɛ kú Igipiti, à wa dezi pìnↄ zĩ̀ gwe. Aↄ̃ gana káakudeen gwe. 13 À gɛ̃̀n plaadeen Yusufu a zĩnda ↄ̀dↄa a vĩ̀inↄnɛ, ben Fili’auna Yusufu danɛnↄ dↄ̃̀. 14 Ben Yusufu gbɛ̃ zĩ̀ a de Yakubua à mↄ́ kↄ̃n a danɛnↄ ń píngi. Aↄ̃ píngi gↄ̃ↄn baaagↄ̃ akuri asↄↄromɛ. 15 Ben Yakubu gàa Igipiti. Gwen à gàn kↄ̃n wa dezi pìnↄ ń píngi. 16 Wà sù kↄ̃n ń gɛ̀nↄo Sɛkɛmu, ben wà ń vĩi gbɛ̀wɛɛ kɛ̀ Ibraĩ lù mira ũ guu Amↄ nɛ́nↄa à fĩa bòńnɛ kↄ̃n kondogio.

17 Kɛ̀ lɛ́ kɛ̀ Ludaa gbɛ̃̀ Ibraĩnɛ gurↄↄ kà kĩi à papa, wa borii pari kũ̀ à kàara Igipiti maamaa. 18 Ben kí dufu kɛ̀ Yusufu dↄ̃roo kpata blè Igipiti. 19 À pãsĩ kↄ̃n wa boriio à wɛ́ɛ tã̀ wa dezinↄa, à tò aↄ̃ ń nɛ́nↄ kwɛ̀ aↄ̃ gàga. 20 Gurↄ beeean wà Musa ì à àisi maa. Wà à gwà a de bɛ mↄ aagↄ̃mɛ. 21 Kɛ̀ wà à zĩ̀nna, ben Fili’auna nɛ́nↄgbɛ̃ à sɛ̀ à à gwà a zĩnda nɛ́ ũ. 22 Wà Igipitinↄ ↄ̃ndↄ̃ↄ dà Musanɛ píngi, à gↄ̃̀ gbɛ̃nsi ũ yã’ona guu kↄ̃n yãkɛnao.

23 Kɛ̀ à kà wɛ̃̀ baplaa, à dà a nↄ̀sɛ guu à gá a Isaraili daanↄ gwa. 24 Kɛ̀ à è Igipiti gbɛ̃ e ĩa daa a gbɛ̃ mɛ̀n dooa, ben à yã sì kↄ̃n a gbɛ̃o à gɛ̃ɛ bòa à à dɛ̀. 25 Kɛ̀ Ludaa yezi à a gbɛ̃nↄ mì sí à gãzĩ, èe daa aↄ̃ↄ dↄ̃mɛ, mↄde aↄ̃ↄ dↄ̃ro. 26 Kɛ̀ guu dↄ̀, Isaraili gↄ̃ↄn plaaanↄↄ e swèe kɛɛ, ben a mↄ̀ à ń yókↄ̃a à agbaa kpàńnɛ à bè: Ma gbɛ̃nↄ, à kɛ̀ dia ée ĩa daakↄ̃a kↄ̃ tɛ̃ɛɛ? 27 Ben gbɛ̃ kɛ̀ èe ĩa daa a gbɛ̃ndooa ↄ yĩ̀pa Musazi à bè: Dé bé à n kɛ kí yãgↄ̃gↄ̃ri ũwee? 28 Ń yezi ǹ ma dɛ lán n Igipiti gbɛ̃ dɛ̀ nà gĩan yↄ́? 29 Kɛ̀ Musa yã pì mà, à bàa lɛ̀ à tà Midiã bùsun. Gwen à nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ìn gↄ̃ↄn plaa.

30 Wɛ̃̀ baplaaa gbɛran malaika bↄ̀ à mↄ̀zi gbáan Sinai kpiii saɛ gyanto tɛ́ guu. 31 Kɛ̀ Musa dabuyã beee è, à bↄ̀ à saɛ. Kɛ̀ à sↄ̃̀zi à gwa, à Dii kòto mà à bè: 32 Mámbe n dezinↄ Ibraĩ kↄ̃n Isaakuo kↄ̃n Yakubuo Luda ũ. Vĩa Musa kũ̀ èe lugalugaa, èe fↄ̃ à wɛ́ɛ sɛ̀ à gwàro. 33 Ben Dii bènɛ: Ǹ n kyatee bↄbↄ, zaakɛ guu kɛ̀ ń zɛn kú adonamɛ. 34 Ma wɛ́ɛtãmma kɛ̀ wèe mↄↄ ma gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Igipitinↄnɛ è sãnsãn ma ń m̀bona mà, ben ma mↄ mà ń mì sí. Mɛ́ n zĩ Igipiti sa. 35 Musa kɛ̀ aↄ̃ gìnɛ yã wà bè, dé bé à à kɛ̀ kí yãgↄ̃gↄ̃ri ũńnɛ pìn Luda yã ònɛ malaika kɛ̀ bↄ̀ à mↄ̀zi gyanto guu gãzĩ, à à zĩ̀ kína kɛ̀ eé ń gbarɛ ũ. 36 Àmbe à bↄ̀ńyo à yãbↄnsaɛnↄ kↄ̃n dabuyãnↄ kɛ̀ Igipiti kↄ̃n Isia Tɛ̃aao kↄ̃n gbáa guuo wɛ̃̀ baplaa. 37 Musa pì bé à bè Isarailinↄnɛ, Luda é ń gbɛ̃ke sɛ́ annabi ũ lán a bà. 38 Musa pì kú kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ kakↄ̃ana pìnↄo gbáan, à kú gwe kↄ̃n wa dezinↄ kↄ̃n malaika kɛ̀ yã ònɛ Sinai kpiii musuo. Àmbe à yã wɛ̃̀ndideenↄ sì à kpáwa.

39 Wa dezinↄↄ e à yã maro, ben aↄ̃ gìzi aↄ̃ laasuu ɛ̀ara à tà Igipiti. 40 Aↄ̃ bè Arunanɛ: Ǹ tãa kenↄ kɛwe aↄ̃ dↄwe aɛ, zaakɛ Musa kɛ̀ wa bↄɛ Igipiti, wá dↄ̃ yã kɛ̀ à à lèro. 41 Gurↄ beeean aↄ̃ tãa pì lán zùswarenɛ bↄ̀rↄ bà, ben aↄ̃ saa òa aↄ̃ zĩbaa kɛ̀ pↄ́ kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀ ń zĩndanɛ pì yã musu. 42 Ben Luda kpɛɛ lìńnɛ à tò aↄ̃ dↄnzi kɛ̀ ludambɛ pↄ́nↄnɛ lán wà kɛ̃̀ annabinↄ takada guu nà wà bè:

Isarailinↄ, èe kɛ mámbe a saa òma gbáan wɛ̃̀ baplaaro.

43 Tãa Mↄlɛki bisa kutaan á sɛna

kↄ̃n sↄsↄnɛ tãa Rɛfã kɛ̀ a zɛo takao.

Dii kɛ̀ á pì a dↄnzi kɛ̀ńnɛnↄ yãnzin

mɛ́ tó wà táao Babilↄnu kãa kpa.

44 Wa dezinↄ Luda bà kuunańyo kutaa vĩ gbáan. Luda à taka ↄ̀dↄa Musanɛ, ben wà kɛ̀ lán Ludaa ònɛ nà. 45 Kutaa pì gↄ̃̀ Yↄsuanɛ kↄ̃n wa dezinↄ, ben aↄ̃ mↄ̀ wà bori pãnde kɛ̀ Luda pɛ̀ḿmańnɛnↄ bùsu sìḿma. Kutaa pì kú gwe ai Dauda gurↄ. 46 Dauda pì nna kↄ̃n Ludao, ben à wɛ́ɛ kɛ̀a lɛ à e à kpɛ́ bo Yakubu Ludanɛ. 47 Sulemanu bé à kpɛ́ pì bònɛ. 48 Mↄde Luda Musude ègↄ̃ kú kpɛ́ kɛ̀ gbɛ̃nteenↄↄ bò guuro, lán annabi ò nà:

49 Dii bè:

Musu nɛ́ ma kíblekitamɛ,

tↄↄtɛ nɛ́ ma tintimɛ.

Kpɛ́ kparee takan é bomɛɛ?

Mákpan ma pitakii kún?

50 Mámbe ma pↄ́ píngi kɛ̀roo?

51 Ludayãdarisainↄn a ũ! A nↄ̀sɛ wɛ̃naro! A swã gbãamɛ! Eègↄ̃ gii Luda Ninizi, eègↄ̃ kɛɛ lán a dezinↄ bà. 52 Annabi kpareen a dezinↄ gì wɛ́ɛ tãazi? Aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ gĩakɛ wà Gbɛ̃ Maa mↄna yã ò pìnↄ dɛ̀dɛ. Adee pìn a bↄ à kpɛɛ a à dɛ̀ sa. 53 A doka kɛ̀ malaikanↄ sùo sì, mↄde ée zĩi kɛ à yãaro.

Sitivĩ papana gbɛ̀o

54 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà aↄ̃ pↄ fɛ̃̀zi, aↄ̃ swaa sòzi. 55 Ben Luda Nini dì Sitivĩa à wɛ́ɛ pɛ̀ ludambɛɛa, ben à Luda gakui è kↄ̃n Yesuo zɛna à ↄplaazi. 56 Ben à bè: À ma! Ma ludambɛɛ è wɛ̃na, Gbɛ̃ntee Nɛ́ zɛna Luda ↄplaazi. 57 Ben aↄ̃ ↄ tàta ń swãlɛ aↄ̃ wii gbãaa lɛ̀, ben aↄ̃ kùsia lɛdolɛ. 58 Aↄ̃ à gàɛ wà bↄ̀o wɛ́tɛ kpɛɛ, ben aↄ̃ↄe à pápaa gbɛ̀o lɛ wà à dɛ. Aↄ̃ ń uta ìsinↄ bↄ̀ wà kàɛ ↄ̀wazi kɛ̀ wè benɛ Solu saɛ. 59 Kɛ̀ aↄ̃ↄe Sitivĩ pápaa gbɛ̀o lɛ, à adua kɛ̀ à bè: Dii Yesu, ǹ ma ninii sí. 60 Ben à kùɛ à wii gbãaa lɛ̀ à bè: Dii, ǹton ń durun kɛ̀kii daro. Yã beee ona gbɛran à gà.

8

1 Solu kú gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ Sitivĩ dɛ̀nↄ kpɛɛ.

Solu wɛ́ɛtãmma mↄna Yesudeenↄnɛ

Zĩ beeean wà nà wɛ́ɛtãna sↄsi gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yerusalɛmunↄa maamaa. Zĩ̀rinↄ baasi, aↄ̃ fã̀akↄ̃a ń píngi Yudea kↄ̃n Samaria bùsunↄ guu. 2 Ludayãdari kenↄ Sitivĩ vĩ̀i aↄ̃ à gɛ̀ ↄ́ↄ dↄ̀ kↄ̃n wii gbãaao. 3 Ben Solu aĩa kɛ̀ kↄ̃n sↄsi gbɛ̃nↄ kaatɛnao. Ègↄ̃ gɛ̃ɛ ua kↄ̃n uao àgↄ̃ gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ kũkũu àgↄ̃ ń gáɛɛ à gá à ń ká kpɛ́siaan.

Baarunnakpana Samaria bùsun

4 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ fã̀akↄ̃aanↄ gàa wà Yesu baaru kpà gu sãnda píngin. 5 Filipi gàa Samaria bùsu wɛ́tɛ ken, ben à Mɛsaya waazi kɛ̀ńnɛ. 6 Kɛ̀ gbɛ̃nↄ Filipi yã mà, bensↄ̃ aↄ̃ dabuyã kɛ̀ à kɛ̀nↄ è, aↄ̃ làakari dↄ̀ yã kɛ̀ èe ooa kↄ̃n nↄ̀sɛo do. 7 Zaakɛ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ zĩnnↄ gòḿma kↄ̃n wii gbãaaonↄↄ pari, bensↄ̃ gbɛ̃ kↄ̃̀ↄkũnanↄ kↄ̃n ɛrɛnↄ kɛ̃̀kↄ̃a pari. 8 Ben wà pↄnnaa kɛ̀ maamaa wɛ́tɛ pì guu.

9 Gↄ̃gbɛ̃ kee kú gwe zaa zi wè benɛ Simↄ. Ègↄ̃ dabuyã kɛɛ à bↄ̀ Samariadeenↄ saɛ, ben à a zĩnda dìɛ gbɛ̃ bɛ̀ɛdee ũ. 10 Nɛ́ féte gbɛ̃nsi píngi è làakari dↄ à yãa aↄ̃ be: Gbɛ̃ pì nɛ́ gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Luda Gbãabitadeemɛ. 11 Dabuyã kɛ̀ ègↄ̃ kɛɛ ń tɛ́ zaa gìkɛna ń kũ gbãa. 12 Mↄde kɛ̀ aↄ̃ kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia baaru kɛ̀ Filipi kpàńnɛ kↄ̃n Yesu Kirisi tↄ́o mà, aↄ̃ↄ sì, ben aↄ̃ batisi kɛ̀ gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ ń píngi. 13 Baa Simↄ yã pì sì à batisi kɛ̀, ben à nà Filipia. Kɛ̀ à dabuyã kↄ̃n gbãa yã bíta kɛ̀ Filipi e kɛɛnↄ è, yã pìnↄ bↄ̀ à saɛ.

14 Kɛ̀ zĩ̀rinↄↄ mà zaa Yerusalɛmu Samariadeenↄ Luda yã sì, aↄ̃ Pita kↄ̃n Yohanao zĩ̀ḿma. 15 Kɛ̀ aↄ̃ kà gwe, aↄ̃ adua kɛ̀ńnɛ lɛ aↄ̃ Luda Nini e yãnzi. 16 Wà ń batisi kɛ̀ yã kↄ̃n Dii Yesu tↄ́o, mↄde Luda Ninii e di aↄ̃ gbɛ̃kearo. 17 Kɛ̀ aↄ̃ ↄ kɛ̀ḿma, ben aↄ̃ Luda Nini è sa. 18 Kɛ̀ Simↄ è aↄ̃ Luda Nini è kↄ̃n zĩ̀rinↄ ↄnammanao, ben à mↄ̀ńnɛ ↄↄo 19 à bè: À ma gba gbãaa pì se, lɛ gbɛ̃ kɛ̀ ma ↄ kɛ̀a é Luda Nini e. 20 Ben Pita bènɛ: N ↄↄ kaatɛnyo, zaakɛ nɛ́ɛ daa nɛ́ ludangbaa lú kↄ̃n ↄↄomɛ. 21 N ↄↄ kú zĩi pì guuro, n baka kú à guuro, zaakɛ n nↄ̀sɛ maa Ludanɛro. 22 Ǹ kpɛɛ li n yã zaaa pìnɛ ǹ adua kɛ Diia, ke eé sùu kɛnyo kↄ̃n n laasuu beee takao gwɛɛ? 23 Zaakɛ má è kɛ̀ sɛwɛɛ kãsãa kú n guu, durun bà kànnɛ. 24 Ben Simↄ bè: À adua kɛmɛ Diia lɛ yã kɛ̀ á ò ke tón ma lero yãnzi.

25 Kɛ̀ Pita kↄ̃n Yohanao Dii sèeda kɛ̀ aↄ̃ à yã dàńnɛ, ben aↄ̃ ɛ̀ara aↄ̃ↄe taa Yerusalɛmu, aↄ̃ↄe baaru nnaa kpaa Samaria lakutunↄ guu pari.

Filipi kↄ̃n Etiopia gbãade keo

26 Dii malaika yã ò Filipinɛ à bè: Ǹ fɛɛ ǹ gá sↄↄmɛtɛ kpa. Ǹ zɛ́ kɛ̀ bↄ̀ Yerusalɛmu à gàa Gaza sɛ́, zɛ́ kɛ̀ bↄ̀ɛ gbáan. 27 Ben à dà zɛ́n. Etiopia gbɛ̃kee tɛ́ zɛ́ pìn. Etiopia bùsu kína kɛ̀ dɛ nↄgbɛ̃ ũu kɛ̀ wè benɛ Kandase bɛgwarimɛ, à auziki dãkparinↄ gbɛ̃nsimɛ. À mↄ̀ à dↄnzi kɛ̀ Yerusalɛmu, 28 ben à lìara èe taa vɛ̃ɛna a sↄ̃goro guu, èe annabi Isaya takada kyó kɛɛ. 29 Ben Luda Nini bè Filipinɛ: Ǹ gá ǹ sↄ̃ sↄ̃goro kɛ̀kãazi. 30 Ben Filipi bàa lɛ̀ à gàa. À mà èe annabi Isaya takada kyó kɛɛ, ben à à là à bè: Ń kyó kɛ̀ nɛ́ɛ kɛɛ bↄkↄ̃tɛ dↄ̃ↄ́? 31 À wèàla à bè: Tó gbɛ̃kee e à bↄkↄ̃tɛmɛro, mɛ́ fↄ̃ mà à dↄ̀rↄ dↄ̃ↄ́? Ben à Filipi sìsi à gɛ̃̀ à vɛ̃̀ɛ à saɛ. 32 Yã kɛ̀ èe à kyó kɛɛ pìn yɛ̀:

Lán sãa kɛ̀ wèe gaa à kòto kpá bà,

lán sãnɛ bↄ̀rↄ kɛ̀ wèe à kã kɛ̃ɛ bà,

à yĩtɛ kpɛ̃ èe lɛ́ wɛ̃kↄ̃aro.

33 Wà wí dàa,

wèe yãkpaɛ kɛo a zɛ́aro.

Dé bé eé fↄ̃ à à gurↄ gbɛ̃nↄ yã oo?

Zaakɛ wà à wɛ̃̀ndi bↄ̀ anduna guu.

34 Ben gↄ̃gbɛ̃ pì bè Filipinɛ: Ǹ omɛ, dé musun annabi yã beee ò sↄ̃ↄ? À zĩndan yↄ́ ke gbɛ̃ pãndemɛ? 35 Naana Luda yã pìa Filipi Yesu baaru nnaa kpànɛ. 36 Kɛ̀ aↄ̃ↄe gaa aɛ, aↄ̃ kà í kiia, ben gↄ̃gbɛ̃ pì bè: Ǹ í gwa kɛ̀. Bↄ́ bé eé kpámɛ mà batisi kɛɛ? 37 Ben Filipi bènɛ: Tó n yã pì sì kↄ̃n nↄ̀sɛo do, nɛ́ fↄ̃. À wèàla à bè: Má sì kɛ̀ Yesu Kirisi nɛ́ Luda Nɛ́mɛ. 38 Ben à bè wà góro zɛ. Ben aↄ̃ plaa ń píngi aↄ̃ pìta wà gɛ̃̀ ín. Ben à à batisi kɛ̀. 39 Kɛ̀ aↄ̃ bikũ̀ baa, ben Dii Nini Filipi kpà guuzi, gↄ̃gbɛ̃ pì e à e dↄro, ben pↄnnaa guu à gɛ̃̀ zɛ́la. 40 Filipi a zĩnda è zɛ Azotu, ben à gàa à Yesu baaru nnaa kpà wɛ́tɛ kↄ̃n wɛ́tɛo ai à gàa à kào Sizarea.

9

Yesu bↄ à mↄna Soluzi

(Zĩr 22:6-16, 26:12-18)

1 Gurↄ beeea sↄ̃ Solu e pↄ́ bↄↄ a yĩn, èe yã pãsĩ oo Dii ìbanↄ dɛdɛna yã musu. À gàa sa’oriki kiia, 2 à gbèkaa à takada kɛ̃ Damasiku aduakɛkpɛdeenↄnɛ à kpáawa, lɛ tó à zɛ́ pì deenↄ è gwe, gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ ń píngi, eé ń kũkũ à suńyo Yerusalɛmu. 3 Kɛ̀ à dà zɛ́n, èe gaa à kà kĩi kↄ̃n Damasikuo, ben kãndo gupuraa bↄ̀ ludambɛ à damala. 4 À bↄ̀ à lɛ̀ɛ, ben à kòto mà à bènɛ: Solu, Solu, bↄ́ bé à tò nɛ́ɛ wɛ́ɛ tãamaa? 5 Ben à bè: Dén n ũu, Dii? Ben à wèàla à bè: Mámbe Yesu kɛ̀ nɛ́ɛ wɛ́ɛ tãaa ũ. 6 Ǹ fɛɛ ǹ gɛ̃ wɛ́tɛ guu, weé onnɛ yã kɛ̀ nɛ́ kɛ. 7 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe gaa lɛdoonↄ gↄ̃̀ sã̀ii. Aↄ̃ kòto pì mà, mↄde aↄ̃ↄe gbɛ̃ke ero. 8 Kɛ̀ Solu fɛ̀ɛ, à a wɛ́ɛ wɛ̃̀, ben èe guu ero. Ben wà à kũ̀ a ↄↄa wà gàao Damasiku. 9 À kɛ̀ gurↄ aagↄ̃ gu’ena sai, èe pↄ́ blero èe í miro.

10 Yesude kee kú Damasiku kɛ̀ wè benɛ Anania. Dii yã ònɛ wɛ́ɛgupu’ena guu à bè: Anania. Ben à wèàla à bè: Maɛ kɛ̀, Dii. 11 Ben Dii bènɛ: Ǹ fɛɛ ǹ da zɛ́ kɛ̀ wè be Súusun ai Yudasi bɛ ua ǹ Taasu gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Solu gbeka. Èe adua kɛɛ gwe. 12 Wɛ́ɛgupu’ena guu à n e, n mↄ n ↄ kɛ̀a lɛ à guu e. 13 Ben Anania bènɛ: Dii, má mà wà gbɛ̃ pì yã ò pari, lán à yã zaaa kɛ̀ n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yerusalɛmunↄnɛ nà. 14 Sa’orikinↄ à gbà zɛ́ à gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe n sisii gura kɛ̀nↄ kũkũ. Beee yãnzin à mↄ̀zi. 15 Ben Dii bènɛ: Ǹ gá, zaakɛ ma gbɛ̃ pì sɛ̀ à gá ma tↄ́ bↄ bori pãndenↄnɛ kↄ̃n ń kínanↄ kↄ̃n Isarailinↄomɛ. 16 Lán eé wɛ́ɛtãmma e ma tↄ́ yãnzi nà mɛ́ ↄdↄanɛ. 17 Ben Anania bↄ̀ à gàa à gɛ̃̀ ua pìn, à ↄ kɛ̀ Solua à bè: Solu ma gbɛ̃, Dii Yesu kɛ̀ bↄ̀ à mↄ̀nzi zɛ́n gurↄↄ kɛ̀ nɛ́ɛ mↄↄ kɛ̀, àmbe à ma zĩ lɛ ǹ guu e Luda Nini summa yãnzi. 18 Gwe gↄ̃ↄ pↄ́ bↄ̀ɛ à wɛ́ɛn lán kpↄ̀tɛɛ bà aↄ̃ lɛ̀ɛ, ben à guu è. Ben à fɛ̀ɛ à batisi kɛ̀. 19 Kɛ̀ à pↄ́ blè, à gbãaa è.

Solu waazikɛna zaa Damasiku

Solu gurↄplaa kɛ̀ kↄ̃n Damasiku Yesudeenↄ, 20 ben à nà Yesu yã waazikɛnaa gↄ̃ↄ Yudanↄ aduakɛkpɛnↄ guu, à bè Yesu nɛ́ Luda Nɛ́mɛ. 21 Yã pì bↄ̀ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ mànↄ saɛ aↄ̃ bè: Gbɛ̃ beee bé èe gbɛ̃ pì sìsirinↄ ásaru kɛ Yerusalɛmuroo? Àmbe èe mↄ́ kɛ̀ à ń kũkũ à táńyo sa’orikinↄ kiiaroo? 22 Solu sↄ̃ gbãaa ègↄ̃ kaara, ben à yã Yuda kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Damasikunↄ fù à ↄ̀dↄańnɛ kɛ̀ Yesu nɛ́ Mɛsayamɛ.

23 Gurↄ plaaa gbɛra Yudanↄ lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃zi aↄ̃ à dɛ, 24 ben à ń lɛ́kpakↄ̃sↄ̃naazii pì mà. Aↄ̃ↄe wɛ́tɛ bĩilɛnↄ dãkpaa fãantɛ̃ kↄ̃n gwãavĩo lɛ wà à dɛ yãnzi. 25 Gwãavĩn Solu gbɛ̃nↄ à dà gbíin wà à gbàrɛ kↄ̃n bào bàazi bↄna bĩi musu.

Solu waazikɛna zaa Yerusalɛmu

26 Kɛ̀ à kà Yerusalɛmu, à wɛ̀tɛ à na Yesudeenↄa, ben aↄ̃ vĩa kɛ̀nɛ ń píngi, aↄ̃ↄe à Yesudekɛ wɛ́ɛ síro. 27 Ben Banaba à sɛ̀ à gàao zĩ̀rinↄ kiia, à gbã̀ńnɛ lán Solu Dii è zɛ́n nà kↄ̃n yã kɛ̀ Dii ònɛo kↄ̃n lán à Yesu yã ò gupuraaa nà zaa Damasikuo. 28 Ben Solu gɛ̃̀ ń tɛ́ à lìgańyo Yerusalɛmu à yã ò gbɛ̃nↄnɛ kↄ̃n Dii tↄ́o gupuraan. 29 Kɛ̀ à yã ò Yuda Girikiyãmarinↄnɛ à lɛokpakↄ̃a kɛ̀ńyo, ben aↄ̃ↄe wɛtɛɛ wà à dɛ. 30 Kɛ̀ à gbɛ̃nↄↄ dↄ̃̀, aↄ̃ gàa wà zɛ̀nɛ Sizarea, ben à tà Taasu.

31 Beee gbɛra sↄsi kɛ̀ kú Yudea kↄ̃n Galilio kↄ̃n Samaria bùsuo kuu aafia píngi. Aↄ̃ↄe gbãa kũu wèe gaa aɛ vĩakɛna Diinɛ guu, aↄ̃ↄe kaara kɛ̀ Luda Nini ń làakari kpàɛńnɛ yãnzi.

Ainɛa kɛ̃kↄ̃ana

32 Pita è lili o wɛ́tɛ kↄ̃n wɛ́tɛo píngi, ben à gàa Luda gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Lidanↄ gwa. 33 À gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Ainɛa è gwe, à kↄ̃̀ↄ kũ̀ kaɛna wɛ̃̀ sↄraagↄ̃. 34 Ben Pita bènɛ: Ainɛa, Yesu Kirisi n kɛ̃kↄ̃a. Ǹ fɛɛ ǹ n pɛ̀ koko. Ben à fɛ̀ɛ gↄ̃ↄ. 35 Lidadeenↄ kↄ̃n Sarↄnudeenↄ à è, ben aↄ̃ lìɛ wà aɛ dↄ̀ Diia.

Tabita fɛɛna gaan

36 Nↄgbɛ̃ Yesude kee kú Yↄpa à tↄ́n Tabita, kↄ̃n Giriki yão sↄ̃ Dↄkasi. Tↄ́ pì bè zↄ̃. Yã maa kɛna pɛ̀kↄ̃rɛa, bensↄ̃ à takaasideenↄ wɛ̃nda dↄ̃. 37 Gurↄ beeean à gyãa kɛ̀ à gà. Kɛ̀ wà à zú ò, wà à sɛ̀ wà dàɛ kpɛ́ musu guu. 38 Yↄpa sↄ̃ↄ zã̀ kↄ̃n Lidaoro. Kɛ̀ Yesudeenↄↄ mà Pita kú gwe, aↄ̃ ń gↄ̃ↄn plaaanↄ zĩ̀a aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀a wà bè: Ǹ mↄ́ wa kiia kpakpaa. 39 Ben Pita fɛ̀ɛ à gàańyo. Kɛ̀ à kà, wà dìdio kpɛ́ pì musu. Ben gyaanↄnↄ sↄ̃̀zi ń píngi kↄ̃n ↄ́ↄ dↄↄo, aↄ̃ uta kↄ̃n pↄ́kãsãa kɛ̀ Tabita kɛ̀ gurↄↄ kɛ̀ à kpɛ́ kúńyonↄ ↄ̀dↄanɛ. 40 Pita pɛ̀ḿma à ń bↄ́ɛ bàazi. À kùɛ à adua kɛ̀, ben à aɛ dↄ̀ gɛ̀ pìa à bè: Tabita, ǹ fɛɛ. Kɛ̀ à wɛ́ɛ wɛ̃̀, à Pita è, ben à fɛ̀ɛ à vɛ̃̀ɛ. 41 Pita à kũ̀ a ↄↄa à à fɛ̀ɛ à à zɛ̀. Ben à Luda gbɛ̃ pìnↄ sìsi kↄ̃n gyaanↄnↄ, ben à à kpàḿma bɛ̃ɛ. 42 Yã pì dà Yↄpala píngi, ben wà Dii náanɛ kɛ̀ gwe pari. 43 Pita gurↄplaa kɛ̀ gwe zaa Simↄ Ãa bɛ.

10

Pita kↄ̃n Kↄnɛliuo

1 Gbɛ̃kee kú Sizarea à tↄ́n Kↄnɛliu. Àmbe soza gãli kɛ̀ wè be Itali gãli gbɛ̃nsi ũ. 2 Gbɛ̃ pì nɛ́ ludayãdarimɛ, ègↄ̃ Luda vĩa vĩ, àpi kↄ̃n a bɛdeenↄ ń píngi. È gba da maamaa, bensↄ̃ ègↄ̃ adua kɛɛ gɛ̃̀n baaagↄ̃. 3 Zĩkea fãantɛ̃ mↄ̀ aagↄ̃ à Luda malaika è tɛ̃tɛ̃ntɛ̃ wɛ́ɛgupu guu, à gɛ̃̀ a bɛ à bènɛ: Kↄnɛliu. 4 Ben Kↄnɛliu wɛ́ɛ bìia kↄ̃n vĩao, ben à bè: Bↄ́mɛɛ, Dii? À wèàla à bè: N aduakɛna kↄ̃n n gbadana gbɛ̃nↄnɛo kà Luda kiia, ben à sì. 5 Ǹ gbɛ̃nↄ zĩ Yↄpa sa, lɛ aↄ̃ Simↄ kɛ̀ wè benɛ Pita sísi. 6 À pìta gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Simↄ Ãa bɛ. À bɛɛ kú ísia lɛ́a. 7 Kɛ̀ malaika pì tà, Kↄnɛliu a zĩkɛri gↄ̃ↄn plaa kenↄ sìsi kↄ̃n soza ludayãdari kɛ̀ nazio. 8 Kɛ̀ à yã pì tↄ̃kɛ̃̀ńnɛ píngi, ben à ń zĩ Yↄpa.

9 Kɛ̀ guu dↄ̀, ben aↄ̃ dà zɛ́n aↄ̃ kà kĩi kↄ̃n wɛ́tɛ pìo. Gurↄ beeea kɛ̀ ↄfãntɛ̃ kà mìdangura, Pita dì kpɛ́ musu lɛ à adua kɛ. 10 Nↄaa e a dɛɛ à yezi à pↄ́ ble, ben gurↄↄ kɛ̀ wèe pↄ́blee kɛɛ à wɛ́ɛgupu è. 11 À ludambɛɛ è wɛ̃kↄ̃ana, pↄ́kee e pitaa lán bisa bíta bà. Bà dↄdↄna a gɛ̃tɛ̃ɛ mɛ̀n siigↄ̃ↄnↄa píngi, èe suu gĩzĩ. 12 Pↄ́ bori píngi kú à guu, nↄ̀bↄnↄ kↄ̃n pↄ́taa’onkusɛanↄ kↄ̃n bãanↄ. 13 Ben wà bènɛ: Pita, ǹ fɛɛ ǹ dɛ ǹ só. 14 Ben Pita bè: Agya Dii. Mɛ́ɛ tɛ̃̀ pↄ́ ke pↄ́ gbãsĩ ble zikiro. 15 Ben à kòto pì mà à gɛ̃̀n plaadeeo dↄ wà bè: Pↄ́ kɛ̀ Luda bè à zɛ̃na, ǹton à tɛ̃̀ boro. 16 À kɛ̀ lɛ gɛ̃̀n aagↄ̃, ben kãndo wà pↄ́ pì gà wà tào ludambɛ.

17 Pita e bídi kɛɛ wɛ́ɛgupu kɛ̀ à è pìa, ben Kↄnɛliu zĩ̀ri kɛ̀ aↄ̃ Simↄ bɛɛ gbèkanↄ kà gↄ̃ↄ, aↄ̃ↄ zɛna gãnulɛa. 18 Aↄ̃ lɛ́ zù wà gbèka tó gwen Simↄ kɛ̀ wè benɛ Pita pìtan. 19 Ai tia Pita e laasuu lɛɛ wɛ́ɛgupu kɛ̀ à èa, ben Luda Nini bènɛ: Gↄ̃ↄn aagↄ̃ↄnↄↄ e n gbekaa. 20 Ǹ pita ǹ gáńyo seka sai, zaakɛ mámbe ma ń zĩmma. 21 Ben Pita pìta à gàa gbɛ̃ pìnↄ kiia à bè: Mámbe gbɛ̃ kɛ̀ ée gbekaa ũ. Bↄ́yãnzin a mↄ kɛ̀zi? 22 Aↄ̃ bè: Sozanↄ gbɛ̃nsi Kↄnɛliu bé à wa zĩ. Gbɛ̃ maaamɛ, à Luda vĩa vĩ. Yudanↄ píngi è à tↄ́ nnaa sí. Luda malaika bènɛ à n sísi ǹ mↄ́ a bɛ lɛ à n yã ma. 23 Ben Pita gɛ̃̀ńyo ua à ń yàari kɛ̀.

Kɛ̀ guu dↄ̀, à fɛ̀ɛ à dàńyo zɛ́n. Yↄpa Yesude kenↄ gàao lɛdo. 24 À gurↄ aagↄ̃deen aↄ̃ kà Sizarea. Kↄnɛliu a danɛnↄ kↄ̃n a gbɛ̃nna fɛ̃̀fɛ̃nↄ kàkↄ̃a èe ń dãa. 25 Kɛ̀ Pita gɛ̃̀ ua, ben Kↄnɛliu gàa à dààlɛ à kùɛ à aɛzĩ. 26 Ben Pita à fɛ̀ɛ à bè: Ǹ fɛɛ ǹ zɛ. Gbɛ̃nteen ma ũ se. 27 Èe yã ooo ai aↄ̃ gàa wà gɛ̃̀o kpɛ́n, ben à gbɛ̃nↄ lè kakↄ̃ana gwe paripari. 28 À bèńnɛ: Á dↄ̃ kɛ̀ Yudanↄ zɛ́ vĩ aↄ̃ yãkↄ̃tɛ kↄ̃n bori pãndeo ai aↄ̃ gɛ̃ ń uaro. Mↄde Ludaa ↄ̀dↄamɛ màton gbɛ̃ke gbãsĩ gwa ke mà à tɛ̃̀ boro. 29 Beee yãnzi kɛ̀ wà ma sisi, ma mↄ seka sai. Má yezi mà yã kɛ̀ a ma sisia ma sa. 30 Ben Kↄnɛliu bè: À gurↄ siigↄ̃deen yɛ̀, kɛ̀ mɛ́ɛ adua kɛɛ ma bɛ ↄfãntɛ̃ mↄ̀ aagↄ̃ mↄndaa’i. Ben kãndo ma gbɛ̃ke è zɛna ma aɛ à pↄ́kãsãa kɛ̀ èe tɛ́ kɛɛ dana 31 à bè: Kↄnɛliu, Luda n aduakɛna sì, n gbadana kànɛ. 32 Ǹ gbɛ̃nↄ zĩ Yↄpa Simↄ kɛ̀ wè benɛ Pita sísi. À pìta Simↄ Ãa bɛ zaa ísia lɛ́a. 33 Ben ma gbɛ̃nↄ zĩ̀mma gↄ̃ↄ. Lán n mↄ nà à kɛ̀ maa. Tia sa wa píngi wá kú kɛ̀ Luda dↄ̃na guu, lɛ wà yã kɛ̀ Dii ònnɛ ǹ owee ma yãnzi.

Pita yã’onaa

34 Pita nà yã’onaa à bè: Má sì yãpura sa kɛ̀ Luda è gbɛ̃ke wɛ́ɛ gwaro. 35 Bori sãnda píngi tɛ́ gbɛ̃ kɛ̀ èe vĩa kɛɛnɛ, bensↄ̃ è yã maaa kɛɛ, adee yã bé è kánɛ. 36 Ń lɛ́kpãsã kɛ̀ Ludaa kɛ̀ Isarailinↄnɛ dↄ̃, à kɛnaao nna Yesu Kirisi gãzĩ baaru nnaa kpàńnɛ. Àmbe bori sãnda píngi Dii ũ. 37 Á yã kɛ̀ kɛ̀ Yudea gu sãnda píngi dↄ̃, lán à nàa nà zaa Galili Yaaya waazikɛna batisikɛna yã musu gbɛra. 38 Á dↄ̃ lán Luda a Ninii pìsi Yesu Nazarɛtia nà, ben à kú kↄ̃n gbãaao à gàa wɛ́tɛ kↄ̃n wɛ́tɛo, à yã maaa kɛ̀ńnɛ à gbɛ̃ kɛ̀ Ibilisi ń gã̀sã fĩ̀ńnɛ ń kpɛɛnↄ kɛ̃̀kↄ̃a, zaakɛ Ludaa kúo. 39 Wámbe yã kɛ̀ kɛ̀ Yudea bùsun kↄ̃n Yerusalɛmuo píngi sèedadeenↄ ũ. Wà à lògo lía wà à dɛ̀, 40 ben Luda à fɛ̀ɛ bↄna gaan à gurↄ aagↄ̃dee zĩ à tò à a zĩnda ↄ̀dↄawe. 41 Èe kɛ gbɛ̃ sãnda píngi bé à à èro, sé wamↄwa kɛ̀ Luda gĩakɛ à wa sɛ à sèedadee ũunↄ. À fɛɛna gaan gbɛra wa pↄ́ blè wa í mìo. 42 Ben à dìɛwe wà waazi kɛ gbɛ̃nↄnɛ wà ońnɛ kɛ̀ ambe gbɛ̃ kɛ̀ Ludaa dìɛ gbɛ̃ bɛ̃ɛnↄ kↄ̃n gɛ̀wãadeenↄ píngi yãkpaɛkɛri ũ. 43 Annabinↄ píngi à yã ò aↄ̃ bè gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ à náanɛ kɛ̀nↄ durunnↄ é kɛ̃ḿma à tↄ́ gãzĩ.

Luda Nini pitana bori pãndenↄa

44 Gurↄↄ kɛ̀ Pita kpɛ́ èe yã pì oońnɛ, Luda Nini pìta gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe yã pì maanↄa ń píngi. 45 Yã pì bↄ̀ Yuda Yesudee kɛ̀ aↄ̃ mↄ̀ kↄ̃n Pitaonↄ saɛ, kɛ̀ baa bori pãndenↄn Luda a Ninii pìsiḿma gbaa ũ yãnzi. 46 Zaakɛ aↄ̃ↄ mà aↄ̃ↄe yãke borii oo aↄ̃ↄe Luda yãbↄnsaɛ kɛnanↄ oo. Ben Pita bè: 47 Gbɛ̃ pìnↄ Luda Nini è lán wa bà. Dé bé é fↄ̃ à gíńnɛ ń batisikɛnazi? 48 Ben à bè wà batisi kɛńnɛ kↄ̃n Yesu Kirisi tↄ́o. Ben aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀a à gurↄplaa kɛńyo.

11

Pita bori pãndenↄ yã gbãna Yuda Yesudeenↄnɛ

1 Zĩ̀rinↄ kↄ̃n Yesudee kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yudeanↄↄ mà lán bori pãndenↄ Luda yã sì nà se. 2 Kɛ̀ Pita sù Yerusalɛmu, gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ zɛ̀ kↄ̃n bã̀ngukɛyãonↄ à taari è 3 aↄ̃ bè: N gɛ̃ gɛfↄↄdeenↄ bɛ n pↄ́ blèńyo. 4 Ben Pita fɛ̀ɛ èe yã pì bↄkↄ̃tɛɛńnɛ zɛ́azɛa à bè: 5 Má kú Yↄpamɛ, mɛ́ɛ adua kɛɛ, ben ma wɛ́ɛgupu è. Ma pↄ́ke è lán bisa bíta bà, bà dↄdↄna à gɛ̃tɛ̃ɛ mɛ̀n siigↄ̃ↄnↄa, à bↄ̀ ludambɛ èe pitaa ma kiia. 6 Ma wɛ́ɛ pɛ̀a tíii, ma nↄ̀bↄnↄ è à guu, sɛ̃̀tɛpↄnↄ kↄ̃n pↄ́taa’onkusɛanↄ kↄ̃n bãanↄ. 7 Ben ma kòto mà wà bèmɛ: Pita, ǹ fɛɛ ǹ dɛ ǹ só. 8 Ben ma bè, agya Dii, tɛ̃̀ pↄ́ kesↄ̃ pↄ́ gbãsĩ kee e gɛ̃ ma lɛ́n zikiro. 9 Kòto pì bↄna ludambɛ gɛ̃̀n plaadee bè dↄ, pↄ́ kɛ̀ Ludaa kɛ̀kɛ à gↄ̃̀ wásawasa, màton à tɛ̃̀ boro. 10 À kɛ̀ lɛ gɛ̃̀n aagↄ̃, ben wà ɛ̀ara wà gà píngi wà tào ludambɛ. 11 Gurↄ beee zakan gↄ̃ↄn aagↄ̃ kɛ̀ wà ń zĩma bↄna Sizareanↄ mↄ̀ ua kɛ̀ má kún. 12 Ben Luda Nini bèmɛ mà gáńyo seka sai. Wa gbɛ̃ gↄ̃ↄn swɛɛdoo kɛ̀kiinↄ gàamao lɛdo se, ben wa gɛ̃ gbɛ̃ kɛ̀ gbɛ̃ pìnↄ zĩ̀maa bɛ. 13 Ben à òwe lán a malaika è nà, à bↄ̀ à mↄ̀azi a kpɛ́n à òare à gbɛ̃ zĩ Yↄpa à ma sísi, 14 lɛ mà yã kɛ̀ eé a mì sí oare, api kↄ̃n a bɛdeenↄ ń píngi. 15 Kɛ̀ ma na yã’onaa, Luda Nini pìtaḿma lán à pìtawa káaku nà. 16 Ben yã kɛ̀ Dii ò kɛ̀ dↄ̀magu kɛ̀ à bè, Yaaya gbɛ̃nↄ batisi kɛ̀ kↄ̃n ío, api sↄ̃ é wa batisi kɛ kↄ̃n Luda Ninio. 17 Kɛ̀ Luda gba dↄ̃nkↄ̃ kɛ̀ńnɛ kↄ̃n wamↄwa kɛ̀ wa Dii Yesu Kirisi náanɛ kɛ̀nↄ, dén ma ũ mà fↄ̃ mà gí Ludanɛ? 18 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà, aↄ̃ↄe yãke o dↄro, ben aↄ̃ Luda tↄ́ bↄ̀ wà bè: Wá è Luda ɛ̀ara à bori pãndenↄ gbà zɛ́ dↄ aↄ̃ nↄ̀sɛ liɛ aↄ̃ wɛ̃̀ndi kɛ̀ è yãaroo e.

Antiↄkudeenↄ zɛna kↄ̃n Yesuo

19 Wɛ́ɛtãmmana kɛ̀ fɛ̀ɛ Sitivĩ gaa gbɛra bé à tò gbɛ̃nↄ fã̀akↄ̃a wà tà Fenisia bùsun kↄ̃n Sipiru bùsuo kↄ̃n Antiↄkuo, aↄ̃ↄe Luda yã oo Yudanↄnɛ ńtɛ̃ɛ. 20 Mↄde aↄ̃ gbɛ̃ kenↄ nɛ́ Sipiru bùsu kↄ̃n Sirɛni bùsuo gbɛ̃nↄnɛ, ben aↄ̃ gàa Antiↄku aↄ̃ↄe yã oo bori pãndenↄnɛ se dↄ, aↄ̃ↄe Dii Yesu baaru nnaa kpaańnɛ. 21 Dii e ↄ daaḿma, ben gbɛ̃nↄ yã pì sì pari aↄ̃ aɛ dↄ̀ Diia.

22 Ben yã pì baaru kà Yerusalɛmu sↄsi gbɛ̃nↄ kiia, ben aↄ̃ Banaba zĩ̀ Antiↄku. 23 Kɛ̀ à kà gwe, à è lán Luda aubarika kɛ̀ńnɛ nà, ben à pↄↄ kɛ̀ nna. À lɛ́ dàḿma ń píngi aↄ̃ zɛ kↄ̃n Diio kↄ̃n nↄ̀sɛo do. 24 Banaba nɛ́ gbɛ̃ maaamɛ, Luda Nini kↄ̃n ludanaanɛkɛnao pɛ̀kↄ̃rɛa, ben wà kàara Dii gbɛ̃nↄ guu pari. 25 Ben Banaba gàa Taasu lɛ à Solu wɛtɛ. 26 Kɛ̀ à à è, ben à sùo Antiↄku. Aↄ̃ègↄ̃ kaakↄ̃a kↄ̃n sↄsi gbɛ̃nↄ paripari aↄ̃gↄ̃ yã daańnɛ ai wɛ̃̀ do papana. Antiↄku gwen wà Yesu ìbanↄ sìsin Yesudeenↄ ũ káaku.

27 Gurↄ beeean annabinↄ bↄ̀ Yerusalɛmu aↄ̃ mↄ̀ Antiↄku. 28 Aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Agabu fɛ̀ɛ à zɛ̀ à gĩakɛ à dekaa bíta kɛ̀ eé ká anduna guu píngi yã òńnɛ kↄ̃n Luda Nini gbãaao. Kalaudiu kíblena gurↄn dekaa pì kà. 29 Ben Yesudeenↄ zɛ̀o wà ń gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yudeanↄ kámasa kɛ lán baade gbãaa kà nà wà kpãsãńnɛ. 30 Ben aↄ̃ↄ kɛ̀ lɛ aↄ̃ Banaba kↄ̃n Soluo zĩ̀o aↄ̃ kpá ń gbɛ̃nsinↄa.

12

Yemisi dɛna kↄ̃n Pita dana kpɛ́siaan-o

1 Gurↄ beeean kí Hɛrↄdu ↄ pɛ̀ɛ Yesude kenↄa pãsĩpãsĩ. 2 À Yohana vĩ̀i Yemisi dɛ̀ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao. 3 Kɛ̀ à è yã beee kɛ̀ Yudanↄnɛ nna, ben à ɛ̀ara à Pita kũ̀ dↄ. À beee kɛ̀ Burɛdi Sɛ́sɛ’ɛ̃zɛ̃sai zĩbaa zĩmɛ. 4 Kɛ̀ à Pita kũ̀, à à dà kpɛ́siaan à à nà sozanↄnɛ ń ↄzĩ aↄ̃ à dãkpa. Soza pìnↄ gãli doo nɛ́ gↄ̃ↄn siisiigↄ̃mɛ lɛo siigↄ̃. À dìɛ à yãkpaɛ kɛo gbɛ̃nↄ wáa Banla zĩbaa gbɛra. 5 Ben wà Pita kũna kpɛ́siaan, mↄde sↄsi gbɛ̃nↄↄ e adua kɛɛnɛ zɛna sai.

Pita bↄna kpɛ́siaan

6 Zĩ kɛ̀ tó guu dↄ̀ kɛ̀ Hɛrↄdu é bↄo, zĩ beeea gwãavĩn Pita e ii oo soza gↄ̃ↄn plaaanↄ dagura yina kↄ̃n mↄ̀kyakooo mɛ̀n plaa, bensↄ̃ gↄ̃ↄn plaaanↄↄ kú kpɛɛlɛa aↄ̃ↄe kpɛ́ pì dãkpaa. 7 Kãndo gↄ̃ↄ Dii malaika gɛ̃̀ gwe, ben kpɛ́ pì pù. À Pita lɛ̀ a gbã̀ntɛ̃a à à vù à bè: Ǹ fɛɛ kpakpaa. Ben mↄ̀kyakoo pìnↄ bↄ̀ɛ à ↄↄa. 8 Ben malaika pì bènɛ: Ǹ n uta da ǹ n kyatee kpá. Pita kɛ̀ lɛ, ben malaika pì bè: Ǹ n uta kakↄ̃a ǹ kũ ǹ tɛ́mazi. 9 Ben Pita bↄ̀ à tɛ̀zi. Èe yã kɛ̀ malaika e kɛɛnɛ dↄ̃ yãpuraa ũro, èe daa nanaan ée oo. 10 Aↄ̃ gɛ̃̀tɛ gudãkpari káakula kↄ̃n à plaadeeo, ben aↄ̃ kà bĩilɛa. Bĩilɛ pì gbà nɛ́ mↄ̀mɛ, ben à wɛ̃̀ńnɛ kↄ̃n a zĩndao. Aↄ̃ bↄ̀ɛ aↄ̃ↄe gɛ̃ɛ wɛ́tɛn, ben gwe gↄ̃ↄ malaika pì Pita tò zɛ́daa guu. 11 Kɛ̀ Pita wɛ́ɛ kɛ̃̀kↄ̃a à bè: Má dↄ̃ sãnsãn sa kɛ̀ Dii a malaika zĩ̀, lɛ à ma bↄ Hɛrↄdu ↄzĩ kↄ̃n yã kɛ̀ Yudanↄ wɛ́ɛ dↄzi wà kɛmɛɛo píngi.

12 Kɛ̀ à làakari sù, à gàa Yohana kɛ̀ wè benɛ dↄ Maaku da Mariama bɛ. Wà kakↄ̃ana gwe pari wèe adua kɛɛ. 13 Kɛ̀ à gãnu gbà lɛ̀, ben nↄgbɛ̃ zĩkɛri kɛ̀ wè benɛ Roda gàa gwa. 14 Kɛ̀ à Pita kòto dↄ̃̀, pↄnnaa guu èe zɛ́ wɛ̃ro, à bàa lɛ̀ à ɛ̀ara à gàa à bèńnɛ Pita zɛ kpɛɛlɛa. 15 Wà bènɛ: Ĩa e kaamman yↄ́? Ben à zɛ̀o kɛ̀ yãpuramɛ. Ben wà bè: À malaikamɛ. 16 Pita kpɛ́ èe gbà lɛɛ. Kɛ̀ aↄ̃ↄ wɛ̃̀, aↄ̃ à è, ben yã pì bↄ̀ ń saɛ. 17 Ben à ↄ kɛ̀ńnɛ yáku aↄ̃ yĩtɛ, ben à tↄ̃̀kɛ̃ńnɛ lán Dii a bↄ kpɛ́siaan nà. Ben à bè: À gá à o Yemisinɛ kↄ̃n wa gbɛ̃ kpaaanↄ. Ben à bↄ̀ à gàa gu pãndea dↄ.

18 Kɛ̀ guu dↄ̀, zↄka gbãaa gɛ̃̀ sozanↄ dagura aↄ̃ↄe kↄ̃ lalaa: Bↄ́ bé à Pita lè? 19 Hɛrↄdu bè wà à wɛtɛ. Kɛ̀ wèe à ero, ben à yã làla gudãkpari pìnↄa, ben à bè wà ń dɛdɛ.

Hɛrↄdu gana

Beee gbɛra Hɛrↄdu bↄ̀ Yudea à gàa à gurↄplaa kɛ̀ Sizarea. 20 À pↄ fɛ̃̀ Tayadeenↄ kↄ̃n Sidↄ̃deenↄzi maamaa, ben gbɛ̃ beeenↄ lɛdolɛ kɛ̀ aↄ̃ mↄ̀ à gwa lɛdo. Aↄ̃ gàa kína pì bɛgwari Blasatu kiia. Kɛ̀ Blasatu ń yãzɛ è, aↄ̃ gàa lɛdolɛ kɛ kↄ̃n Hɛrↄduo, zaakɛ aↄ̃ bùsu pↄ́blee è bↄ à bùsummɛ.

21 Kɛ̀ gurↄↄ kɛ̀ wà dìɛ kà, Hɛrↄdu a kíble’utanↄ dà à gàa à vɛ̃̀ɛ a tintia, ben à yã ò gbɛ̃nↄnɛ. 22 Gbɛ̃nↄ wii lɛ̀ wà bè: Luda ke bé èe yã oo, èe kɛ gbɛ̃nteenlo. 23 Gwe gↄ̃ↄ Dii malaika à lɛ̀ à à nɛ̀, kɛ̀ èe bítakɛɛ dↄ̃ Ludanɛro yãnzi, ben à mɛ̀ kↄ̀kↄ kà à gà.

24 Luda yã gↄ̃̀ dagula èe kaara. 25 Banaba kↄ̃n Soluo sↄ̃, kɛ̀ aↄ̃ ń kámasa yã kɛ̀kɛ wà yã̀a, aↄ̃ bↄ̀ Yerusalɛmu aↄ̃ Yohana kɛ̀ wè benɛ Maaku sɛ̀ wà tào.

13

Banaba kↄ̃n Soluo zĩna

1 Annabinↄ kↄ̃n yãdannɛrinↄↄ kú Antiↄku sↄsi gbɛ̃nↄ tɛ́, aↄ̃ tↄ́n Banaba kↄ̃n Simɛↄ kɛ̀ wè benɛ Báasiaao kↄ̃n Sirɛni bùsu gbɛ̃ Lusiuo kↄ̃n Manaɛ kɛ̀ nɛ́ blè kↄ̃n kí Hɛrↄduo lɛdooo kↄ̃n Soluo. 2 Gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ↄe dↄnzi kɛɛ Diinɛ kↄ̃n lɛ́yinao, Luda Nini bè: À Banaba kↄ̃n Soluo diɛ ńdona zĩi kɛ̀ ma ń sɛ́a yãnzi. 3 Kɛ̀ aↄ̃ lɛ́ yì aↄ̃ adua kɛ̀, ben aↄ̃ ↄ dìdiḿma aↄ̃ ń gbáɛ, aↄ̃ dà zɛ́n.

Kuuna Sipiru bùsun

4 Kɛ̀ Luda Nini Banaba kↄ̃n Soluo zĩ̀ lɛ, aↄ̃ gàa Sɛlusia. Zaa gwe aↄ̃ gɛ̃̀ góro’itɛn aↄ̃ gàa Sipiru bùsun. 5 Kɛ̀ aↄ̃ kà Salami, aↄ̃ Luda yã waazi kɛ̀ Yudanↄ aduakɛkpɛnↄ guu. Yohana Maaku kúńyo dↄnlɛri ũ. 6 Aↄ̃ bↄ̀ɛ luan pìn ai Pafↄ, ben aↄ̃ kpàkↄ̃a kↄ̃n Yuda dabukɛri kɛ̀ dɛ annabi ɛgɛɛ ũuo gwe. À tↄ́n Yesunɛ. 7 Ègↄ̃ kú kↄ̃n bùsu pì gbɛ̃nsi Sɛgiu Pↄluo. Gbɛ̃nsi pì nɛ́ ↄ̃ndↄ̃rimɛ, ben à Banaba kↄ̃n Soluo sìsi kɛ̀ à yezi à Luda yã ma yãnzi. 8 Dabukɛri pì tↄ́n Ɛlima kↄ̃n Giriki yão. À íbɛtɛ kpàńyo, èe wɛtɛɛ à gbɛ̃nsi pì swã gbãgbã lɛ àton Yesu náanɛ kɛro yãnzi. 9 Ben Solu kɛ̀ wè be dↄ Pↄlu, Luda Nini dìa, ben a wɛ́ɛ pɛ̀ Ɛlimaa à bè: 10 Ibilisi nɛ́nↄ doken n ũ! Maa píngi kpaaside! Gbɛ̃ntee kɛ̀ yã zaa píngi pɛ̀kↄ̃rɛa! Wɛ́ɛzɛ̃ri pãsĩ! Nɛ́ Dii zɛ́ súusu liɛna kpɛɛgãnda tóroo? 11 Tia sa Dii é ↄ kúɛmma lɛ ǹ vĩ̀a kũ. Nɛ́ gurↄplaa kɛ ↄfãntɛ̃’esai. Gwe gↄ̃ↄ Ɛlima wɛ́ɛ gↄ̃̀ dãadãa, gusiaa kùɛa. Ben èe ↄ máɛmaɛɛ à gbɛ̃ wɛtɛ à a ↄ kũ. 12 Kɛ̀ gbɛ̃nsi pì yã kɛ̀ kɛ̀ pì è, à Dii náanɛ kɛ̀, zaakɛ Dii yã kɛ̀ Pↄlu dànɛ à kũ̀ gbãa.

Kuuna Antiↄku kɛ̀ kú Pisidia bùsun

13 Ben Pↄlu gɛ̃̀ góro’itɛn kↄ̃n a gbɛ̃nↄ aↄ̃ bↄ̀ Pafↄ wà gàa Pɛga, Pamfilia bùsun. Gwen Yohana Maaku ń tón à ɛ̀ara à tà Yerusalɛmu. 14 Bↄna Pɛga aↄ̃ gàa Antiↄku kɛ̀ kú Pisidia bùsun. Kámmabogurↄↄ zĩ aↄ̃ gàa wà vɛ̃̀ɛ aduakɛkpɛn. 15 Doka kↄ̃n annabinↄ takadanↄ kyókɛna gbɛra aduakɛkpɛ gbɛ̃nsinↄ gbɛ̃ zĩ̀ à bèńnɛ: Gbɛ̃nↄ, tó á kaarana yãke vĩ à o gbɛ̃nↄnɛ, à o. 16 Ben Pↄlu fɛ̀ɛ à ↄ zùńnɛ à bè: Isarailinↄ kↄ̃n bori pãnde dↄnzirinↄ, à ma yã ma. 17 Isarailinↄ Luda wa dezinↄ sɛ̀, ben à ń borii kàara kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Igipiti bùsun. Ben à bↄ̀ńyo gwe kↄ̃n a gbãa bítao. 18 À ń gwa gbáan lán wɛ̃̀ baplaaa bà. 19 À gbãaa blè Kanaa bùsu bori mɛ̀n swɛɛplaaanↄa, ben à ń bùsu pì kpàḿma. 20 À píngi kà wɛ̃̀ wàa plaa kpɛ́ baplaa akuri taka. Beee gbɛra à yãgↄ̃gↄ̃rinↄ dìɛńnɛ ai à gàa pɛ́ annabi Samuɛlia. 21 Kɛ̀ aↄ̃ kína gbèka, ben Luda Kisi nɛ́ Solu, Bɛyãmi borii dìɛńnɛ. À kpata blè wɛ̃̀ baplaa, 22 ben Luda à bↄ̀ kpatan à Dauda kà à gɛ̃ɛ ũ. Luda Dauda yã ò à bè á è Yɛsɛ nɛ́ Dauda pↄↄ kɛ̀are, eé a pↄyezi píngi yã kɛmɛ. 23 À borii guu à Yesu bↄ̀n Isarailinↄnɛ Mìsiri ũ lán à à lɛ́ gbɛ̃̀ nà. 24 Ai Yesu pì gↄ̃ gá mↄ́ Yaaya gĩakɛ à waazi kɛ̀ Isarailinↄnɛ ń píngi, à òńnɛ aↄ̃ ń nↄ̀sɛ liɛ aↄ̃ batisi kɛ. 25 Kɛ̀ Yaaya zĩi kà yãana à bè: Dén ée daa má dɛ a ũu? Gbɛ̃ kɛ̀ á wɛ́ɛ dↄzin ma ũro. À ma! Adee e mↄↄ ma gbɛra, mɛ́ɛ ká mà à kyatee bↄbↄnɛro.

26 Ma gbɛ̃nↄ, Ibraĩ boriinↄ kↄ̃n bori pãnde dↄnzirinↄ, wapinↄn Luda mìsina yã kɛ̀kii kpã̀sãwe. 27 Yerusalɛmudeenↄ kↄ̃n ń gbãadeenↄↄ e Yesu dↄ̃ro, aↄ̃ↄe annabinↄ takada kɛ̀ wègↄ̃ à kyó kɛɛ kámmabogurↄↄ zĩ píngi zɛ́ dↄ̃ro, ben aↄ̃ↄ tò annabi pìnↄ yã pàpa aↄ̃ yã vɛ̃̀ɛa. 28 Aↄ̃ↄe yãke ea kɛ̀ à kà wà à dɛro, ben aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀ Pilatia wà à dɛ. 29 Kɛ̀ aↄ̃ yã kɛ̀ wà kɛ̃̀ à yã musu kɛ̀ píngi, wà à pìta lía wà à dàɛ mirawɛɛn. 30 Mↄde Luda à fɛ̀ɛ bↄna gaan. 31 Gurↄ pariinↄ guu à bↄ̀ à mↄ̀ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ Galili aↄ̃ gàao Yerusalɛmunↄzi. Aↄ̃mbe à sèedadeenↄ ũ gbɛ̃nↄnɛ. 32 Wapinↄ sↄ̃, wa mↄ à baaru nnaa kpáare. Lán Luda lɛ́ gbɛ̃̀ wa dezinↄnɛ nà 33 à kɛ̀ wamↄwa kɛ̀ wá dɛ aↄ̃ borii ũunↄnɛ, à Yesu fɛ̀ɛ lán wà ò Saamu plaadee guu nà. Luda bè:

Ma nɛ́n n ũ,

gbã̀an ma n i.

34 Èe yai kũro, mↄde Luda à fɛ̀ɛ bↄna gaan lán Ludaa ò nà yã à bè:

Mɛ́ kúadona aubarika kɛare yãpura

lán má ò Daudanɛ nà.

35 Ben wà ò gukea dↄ wà bè:

Nɛ́ we n gbɛ̃ kɛ̀ kú adona yai kũro.

36 Dauda sↄ̃ Luda pↄyezi kɛ̀ a gurↄↄa, à gà wà à mira kpàkↄ̃zi kↄ̃n à dezinↄ pↄ́o, ben à yai kũ̀. 37 Gbɛ̃ kɛ̀ Luda à fɛ̀ɛ bↄna gaan pì e yai kũro. 38 Ma gbɛ̃nↄ, àgↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ durunnↄ kɛ̃nnɛna waazi kɛ̀ wée kɛɛaree bↄ̀ Yesu gãzĩmɛ. 39 Musa doka è fↄ̃ à tò yã bↄńyo nnaro, mↄde Luda è tó yã bↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe Yesu náanɛ kɛɛnↄ nna à píngi guu. 40 À làakari kɛ, lɛ yã kɛ̀ annabinↄↄ ò tón a lero 41 aↄ̃ bè:

À ma, a faborinↄ,

à kɛ gìri à kaatɛ,

zaakɛ mɛ́ yãke kɛ a gurↄↄa.

Baa tó wà òare, é síro.

42 Kɛ̀ Pↄlu kↄ̃n Banabao e bↄɛɛ aduakɛkpɛn, wà kùɛńnɛ aↄ̃ ɛara wà mↄ́ yã pì ońnɛ kámmabogurↄ làa dↄ. 43 Kɛ̀ wèe fãakↄ̃a, Yudanↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃è dↄnzi kɛńyonↄ bↄ̀ wà tɛ̀ Pↄlu kↄ̃n Banabaozi pari. Aↄ̃ yã òńnɛ aↄ̃ lɛ́ dàḿma, lɛ aↄ̃gↄ̃ gaa aɛ kↄ̃n gbɛ̃kɛɛ kɛ̀ Ludaa kɛ̀ńnɛo.

44 Kámmabogurↄ làa wɛ́tɛdeenↄ kàkↄ̃a ń píngi wà mↄ̀ Dii yã ma. 45 Kɛ̀ Yudanↄ parii è lɛ, aↄ̃ nↄ̀sɛgↄ̃aanↄ kpà maamaa, ben aↄ̃ↄe Pↄlu yã ɛgɛ boo wèe à sↄ̃sↄ̃ↄ. 46 Ben Pↄlu kↄ̃n Banabao yã òńnɛ kↄ̃n kùgbãaao wà bè: Ámbe à kↄ̃ sìo wà Luda yã oare gĩa káaku. Zaakɛ a gizi ée daa ée ká à wɛ̃̀ndi kɛ̀ è yãaroo ero, wé ɛara wà aɛ dↄ bori pãndenↄa sa. 47 Zaakɛ Dii yã kɛ̀ dìɛwe à bè:

Ma n diɛ gupuraa ũ bori pãndenↄnɛ,

lɛ ǹ gá kↄ̃n mìsina yão ai tↄↄtɛ lɛ́ zɛkiia.

48 Kɛ̀ bori pãndenↄ yã pì mà, aↄ̃ pↄↄ kɛ̀ nna aↄ̃ bɛ̀ɛ lì Dii yãnɛ, ben gbɛ̃ kɛ̀ Luda ń díɛ wɛ̃̀ndi kɛ̀ è yãaro pↄ́ ũunↄ Yesu náanɛ kɛ̀. 49 Ben Dii yã dà bùsu pìla píngi. 50 Yudanↄ ↄ sↄ̃̀ bori pãnde nↄgbɛ̃ dↄnziri bɛ̀ɛdeenↄzi kↄ̃n wɛ́tɛ gbãadeenↄo, ben aↄ̃ wɛ́ɛ tã̀ Pↄlu kↄ̃n Banabaoa aↄ̃ pɛ̀ḿma ń bùsun. 51 Aↄ̃ lutɛ̃ gògo ń gbánↄa aↄ̃ tona kↄ̃n Ludao sèeda ũ, ben aↄ̃ gàa Ikↄniu. 52 Yesudeenↄ sↄ̃, Luda Nini pɛ̀kↄ̃rɛḿma kↄ̃n pↄnnaao.

14

Kuuna Ikↄniu

1 Aↄ̃ↄ kɛ̀ Ikↄniu lán aↄ̃ↄ kↄ̃ dↄ̃o nà, aↄ̃ gɛ̃̀ Yudanↄ aduakɛkpɛn aↄ̃ yã ò ai Yudanↄ kↄ̃n bori pãndenↄ Dii náanɛ kɛ̀ paripari. 2 Ben Yuda kɛ̀ aↄ̃ gì yã pì sízinↄ bori pãndenↄ swã gbã̀gbã Yesudeenↄnɛ aↄ̃ íbɛtɛ kpàńyo. 3 Baa kↄ̃n beeeo Pↄlu kↄ̃n Banabao gurↄplaa kɛ̀ gwe aↄ̃ Dii yã ò kↄ̃n kùgbãaao, ben Dii ń gbá zɛ́ aↄ̃ sèedanↄ kↄ̃n dabuyãnↄ kɛ̀, kɛ̀ yãpuraa kpà a gbɛ̃kɛyã kɛ̀ aↄ̃ↄe ooa. 4 Ben wɛ́tɛdeenↄ kɛ̃̀kɛ̃kↄ̃a, gbɛ̃kenↄ zɛ̀ kↄ̃n Yudanↄ, gbɛ̃kenↄ sↄ̃ kↄ̃n zĩ̀rinↄ. 5 Ben Yudanↄ kↄ̃n bori pãndenↄ kↄ̃n ń gbãadeenↄ zɛ̀o wà wɛ́ɛ tãḿma wà ń pápa gbɛ̀o. 6 Kɛ̀ Pↄlu kↄ̃n Banabao ń yã dↄ̃̀, ben aↄ̃ bàa sì wà tà Likaonia bùsu wɛ́tɛnↄ guu, Lisitira kↄ̃n Dɛbio kↄ̃n ń lakutunↄ. 7 Ben aↄ̃ↄ kpɛ́ wèe baaru nnaa pì kpaańnɛ gwe.

Kuuna Lisitira

8 Gↄ̃gbɛ̃ kee kú Lisitira à gbánↄↄ fɛ̃fɛ̃na. Zaa lán wà à ì nà ɛrɛmɛ, èe táa o zikiro. 9 Èe swã kpaa Pↄlu yãzi, ben Pↄlu wɛ́ɛ pɛ̀a tíii, à è à ludanaanɛkɛna kà à à kɛ̃kↄ̃a, 10 ben à bènɛ kↄ̃n kòto gbãaao: Ǹ fɛɛ ǹ zɛ n gbáa. Ben à vĩ̀ à zɛ̀ à nà táa’onaa. 11 Kɛ̀ gbɛ̃nↄↄ è lán Pↄlu kɛ̀ nà, ben aↄ̃ wiii kàkũn kↄ̃n Likaonia yão wà bè: Tãanↄ lì gbɛ̃nteenↄ ũ aↄ̃ pìtawa. 12 Aↄ̃ tↄ́ kpà Banabanɛ Zusu, Pↄlu sↄ̃ Ɛmɛsi kɛ̀ àmbe è dↄńnɛ aɛ kↄ̃n yã’onao yãnzi. 13 Zusu pì kpɛ́ kú wɛ́tɛ kpɛɛ, ben à gbã̀gbãri mↄ̀ kↄ̃n zùswaree kɛ̀ wà lávu zãblebↄ kɛ̀ńnɛnↄo wɛ́tɛ bĩilɛa. À yezi gbɛ̃nↄ saa oo zĩ̀rinↄa. 14 Kɛ̀ Banaba kↄ̃n Pↄluo yã pì mà, aↄ̃ ń utanↄ gà wà kɛ̃̀kɛ̃, ben aↄ̃ sì gbɛ̃nↄ tɛ́ kↄ̃n wiiio 15 wà bè: Gbɛ̃nↄ, bↄ́yãnzi ée kɛɛ lɛzi? Gbɛ̃nteenↄn wa ũ se lán a bà. Baaru nnaan wée kpaaare, lɛ à kpɛɛ li pↄ́ gina kɛ̀nↄnɛ à aɛ dↄ Luda Wɛ̃̀ndidea. Àmbe à musu kɛ̀ kↄ̃n tↄↄtɛo kↄ̃n ísiaao kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ kú à guunↄ píngi. 16 À bori píngi tò yã aↄ̃ ń zĩnda zɛ́ sɛ̀. 17 Baa kↄ̃n beeeo à a zĩnda ↄ̀dↄaare maakɛna guu. È tó lou maare lɛ à pↄ́ kɛ̃ a gurↄↄa. È a gba pↄ́ble bíta lɛ àgↄ̃ kú pↄnnaa guu. 18 Baa kↄ̃n yãbee’onao, ↄsi kↄ̃n ↄsiio aↄ̃ gbasa wà gì gbɛ̃nↄnɛ wà saa oḿma.

19 Ben Yudanↄ bↄ̀ Antiↄku kↄ̃n Ikↄniuo aↄ̃ mↄ̀ wà gbɛ̃nↄ swã gbã̀gbã. Ben aↄ̃ Pↄlu pàpa gbɛ̀o aↄ̃ à gàɛ wà bↄ̀o wɛ́tɛ kpɛɛ, aↄ̃ↄe daa à gàmɛ. 20 Kɛ̀ Yesudeenↄ kàkↄ̃azi, ben à fɛ̀ɛ à gɛ̃̀ wɛ́tɛ guu. Kɛ̀ guu dↄ̀, àpi kↄ̃n Banabao gàa Dɛbi.

Zĩ̀rinↄ tana Antiↄku

21 Kɛ̀ aↄ̃ baaru nnaa kpàńnɛ wɛ́tɛ pì guu, aↄ̃ gbɛ̃nↄ è pari. Ben aↄ̃ ɛ̀ara wà gàa Lisitira kↄ̃n Ikↄniuo kↄ̃n Antiↄkuo, 22 aↄ̃ↄe Yesudeenↄ gbaa gbãaa, aↄ̃ↄe lɛ́ daaḿma aↄ̃ zɛ gbãa Yesu náanɛkɛna guu wà bè: Séde wà nawɛ̃a kɛ maamaa gĩa, gbasa wà gɛ̃ kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia guu. 23 Aↄ̃ gbɛ̃nsinↄ dìɛńnɛ sↄsi kↄ̃n sↄsio, ben aↄ̃ adua kɛ̀ńnɛ kↄ̃n lɛ́yinao aↄ̃ ń ná Dii kɛ̀ aↄ̃ à náanɛ kɛ̀ ↄzĩ.

24 Kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ɛ Pisidia bùsu kpa, ben aↄ̃ kà Pamfilia bùsun. 25 Aↄ̃ Luda yã ò Pɛga, ben aↄ̃ gàa Atalia. 26 Gwen aↄ̃ gɛ̃̀ góro’itɛn, aↄ̃ tà Antiↄku, guu kɛ̀ wà ń ná Ludanɛ a ↄzĩ yã, lɛ à gbɛ̃kɛɛ kɛńnɛ zĩi kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀ wà yã̀a tia yã musu. 27 Kɛ̀ aↄ̃ kà, aↄ̃ sↄsi gbɛ̃nↄ kàkↄ̃a aↄ̃ yã kɛ̀ Ludaa kɛ̀ńnɛ gbã̀ńnɛ píngi, lán à bori pãndenↄ gbà zɛ́ aↄ̃ a náanɛ kɛ̀ nà. 28 Ben aↄ̃ gurↄplaa kɛ̀ńyo gwe.

15

Yãgↄ̃gↄ̃na Yerusalɛmu

1 Gbɛ̃kenↄ bↄ̀ Yudea aↄ̃ mↄ̀ Antiↄku, ben aↄ̃ yã dà Yesudeenↄnɛ wà bè: Tó ée bã̀ngu kɛ lán Musa dìɛ nàro, é mìsina ero. 2 Pↄlu kↄ̃n Banabao zↄka kàńzi aↄ̃ lɛokpakↄ̃a kɛ̀ńyo maamaa yã pì musu. Ben Yesudeenↄ zɛ̀o Pↄlu kↄ̃n Banabao kↄ̃n ń gbɛ̃kenↄ gá Yerusalɛmu lɛ aↄ̃ yã pì gↄ̃gↄ̃ kↄ̃n zĩ̀rinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ. 3 Aↄ̃ gàa wà zɛ̀ńnɛ, ben aↄ̃ bↄ̀ɛ Fenisia kↄ̃n Samariao bùsu kpaao. Aↄ̃ bori pãndenↄ nↄ̀sɛliɛna yã tↄ̃kɛ̃̀ ń gbɛ̃nↄnɛ gwe, ben aↄ̃ pↄↄ kɛ̀ nna maamaa. 4 Kɛ̀ aↄ̃ kà Yerusalɛmu, sↄsi gbɛ̃nↄ kↄ̃n zĩ̀rinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ gbãakɛ kpàńzi, ben aↄ̃ yã kɛ̀ Ludaa kɛ̀ńnɛ píngi baaru kpàńnɛ. 5 Ben Farisi Yesude kenↄ fɛ̀ɛ wà bè: Séde bori pãndenↄ bã̀ngu kɛ, wà ońnɛ aↄ̃gↄ̃ Musa doka kũna. 6 Ben zĩ̀rinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ kↄ̃ kàkↄ̃a aↄ̃ↄe yã pì gwaa. 7 Kɛ̀ yãgↄ̃gↄ̃na gbã̀a kũ̀, Pita fɛ̀ɛ à bèńnɛ: Ma gbɛ̃nↄ, á dↄ̃ kɛ̀ Luda ma diɛ a tɛ́ à gì kɛ̀, lɛ bori pãndenↄ Yesu baaru nnaa ma ma lɛ́n aↄ̃ à náanɛ kɛ. 8 Luda baade píngi nↄ̀sɛ dↄ̃, ben à ń gbá a Ninii ń sina sèeda ũ lán à wa gba nà. 9 Ludaa e ń diɛ doodo kↄ̃n wapinↄro. À ń nↄ̀sɛ pìpińnɛ kɛ̀ aↄ̃ Yesu náanɛ kɛ̀ yãnzi. 10 Bↄ́yãnzi ée Luda lɛɛ ée gwaa tiazi? Asoo kɛ̀ wa dezinↄ fùa wà sɛ́ kↄ̃n wapinↄ, àmbe á yezi à dińnɛↄ́? 11 Lɛnlo! Wá sì kɛ̀ wé mìsina e Dii Yesu gbɛ̃kɛ yãnzi lán aↄ̃pinↄ bà se.

12 Gbɛ̃nↄ kɛ̀ kítikiti ń píngi, ben aↄ̃ swã kpà Banaba kↄ̃n Pↄluozi, aↄ̃ↄe sèedanↄ kↄ̃n dabuyã kɛ̀ Ludaa kɛ̀ ń gãzĩ bori pãndenↄ tɛ́nↄ oońnɛ. 13 Kɛ̀ aↄ̃ yã ò wà yã̀a, Yemisi fɛ̀ɛ à yã ò à bè: Ma gbɛ̃nↄ, à ma yã ma. 14 Simↄ ò lán Luda wɛ́ɛ pã̀ bori pãndenↄla káaku nà à gbɛ̃nↄ sɛ̀ ń tɛ́ a pↄ́ ũ. 15 Annabinↄ yãnↄ kↄ̃ sɛ̀ kↄ̃n beeeo, zaakɛ aↄ̃ bè:

16 Beee gbɛra mɛ́ ɛara mà mↄ́ mà Dauda bɛzĩ bo,

mɛ́ à guforonↄ kɛkɛ mà tata mà à fɛɛ,

17 lɛ gbɛ̃ntee kpaaanↄ ma kii wɛtɛ,

bori pãnde gbɛ̃ kɛ̀ ma tↄ́ kúḿma pìnↄ ń píngi.

Dii kɛ̀ èe yã pì kɛɛ bé à ò,

18 àmbe à tò wà yã pì dↄ̃ zaa káaku.

19 Beee yãnzi má è à maa wà yã kɛ̀ zĩ’ũu diɛ bori pãnde kɛ̀ aↄ̃ↄe aɛ dↄↄ Ludaanↄnɛro. 20 Wà takada kɛ̃ńnɛ aↄ̃ mì kɛ̃ tãa pↄ́bleea kↄ̃n pãpãkɛnao kↄ̃n nↄ̀bↄ kòtokpasaio kↄ̃n aruo. 21 Zaakɛ à gì kɛ̀ kɛ̀ wègↄ̃ Musa takada kyó kɛɛ aduakɛkpɛnↄ guu kámmabogurↄↄ zĩ píngi wègↄ̃ à doka waazi kɛɛ wɛ́tɛ kↄ̃n wɛ́tɛo.

Gbɛ̃nↄ zĩna bori pãnde Yesudeenↄa

22 Ben zĩ̀rinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n sↄsi gbɛ̃nↄ píngi zɛ̀o wà gbɛ̃nↄ bↄ ń tɛ́ wà ń zĩ Antiↄku kↄ̃n Pↄluo kↄ̃n Banabao. Ben aↄ̃ ń aɛde kenↄ bↄ̀, Yudasi kɛ̀ wè benɛ Basaba kↄ̃n Silasio. 23 Wà ń zĩ láo, yã kɛ̀ wà kɛ̃̀ à guun yɛ̀:

Wamↄwa zĩ̀rinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ wa ì kpà amↄa wa gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ bori pãnde ũunↄa zaa Antiↄku kↄ̃n Siria bùsuo kↄ̃n Silisia bùsuo. 24 Wá mà wa gbɛ̃kenↄ gàa a kiia wa lɛ́ saɛ, aↄ̃ a nↄ̀sɛ yàkaare aↄ̃ a da bídin ń yã’ona guu. 25 Ben wa lɛdolɛ kɛ̀ wa zɛo kɛ̀ wà gbɛ̃nↄ bↄ wà ń zĩawa kↄ̃n wa gbɛ̃ yenzideenↄ Banaba kↄ̃n Pↄluo 26 kɛ̀ aↄ̃ gì ń wɛ̃̀ndizi wa Dii Yesu Kirisi tↄ́bↄna yãnzi. 27 Beee yãnzi wée Yudasi kↄ̃n Silasio zĩiawa, lɛ aↄ̃ yã kɛ̀ wá kɛ̃̀ lán oare kↄ̃n lɛ́o. 28 Zaakɛ Luda Nini kↄ̃n wapinↄ wa zɛo wàton aso ke diarero, séde pↄ́ kɛ̀ zɛ́ vĩi kɛ̀kiinↄ. 29 À mì kɛ̃ nↄ̀bↄ kɛ̀ wà saa òo tãaaa kↄ̃n aruo kↄ̃n nↄ̀bↄ kòtokpasaio kↄ̃n pãpãkɛnao. À maa à mì kɛ̃ beeenↄa. Wà kↄ̃ e aafia!

30 Ben wà ń gbáɛ aↄ̃ gàa Antiↄku. Aↄ̃ sↄsi gbɛ̃nↄ kàkↄ̃a ń píngi, ben aↄ̃ lá pì kpàḿma. 31 Kɛ̀ aↄ̃ à kyó kɛ̀, ben aↄ̃ pↄↄ kɛ̀ nna maamaa kↄ̃n nↄ̀sɛyĩikũyã pìo. 32 Yudasi kↄ̃n Silasio nɛ́ annabinↄmɛ, ben aↄ̃ lɛ́ dà ń gbɛ̃ pìnↄa maamaa aↄ̃ ń gbá gbãaa. 33 Kɛ̀ aↄ̃ gurↄplaa kɛ̀ gwe, Yesudeenↄ lɛ́ zàḿma, ben aↄ̃ tà ń zĩ̀rinↄ kiia aafia. 34 Pↄlu kↄ̃n Banabao gↄ̃̀ Antiↄku. Kↄ̃n gbɛ̃ pari pãndenↄ aↄ̃ Dii yã dàńnɛ, aↄ̃ baaru nnaa kpàńnɛ.

Pↄlu kↄ̃n Banabao kɛ̃kↄ̃ana

36 Gurↄ plaaa gbɛra Pↄlu bè Banabanɛ: Wà ɛara wà gá wa gbɛ̃nↄ gwa wɛ́tɛ kɛ̀ wa Dii yã waazi kɛ̀n yãanↄ guu, wàgↄ̃ dↄ̃ lán aↄ̃ↄ kuu nà. 37 Banaba yezi à Yohana Maaku sɛ́ à gáńyo, 38 ben Pↄlu e daa à maa aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ kɛ̃̀ḿma Pamfilia à gì tɛ́ńzi ń zĩi guu sɛ́ dↄro. 39 Kɛ̀ aↄ̃ↄe kↄ̃ yã maro, ben aↄ̃ kɛ̃̀kↄ̃a. Banaba Maaku sɛ̀ aↄ̃ gɛ̃̀ góro’itɛn aↄ̃ gàa Sipiru. 40 Ben Pↄlu Silasi sɛ̀. Yesudeenↄ ń ná Diinɛ a ↄzĩ lɛ à gbɛ̃kɛɛ kɛńnɛ, ben aↄ̃ dà zɛ́n, 41 aↄ̃ bↄ̀ɛ Siria kↄ̃n Silisiao aↄ̃ sↄsi gbɛ̃nↄ gbà gbãaa.

16

Pↄlu wɛ́tɛgana kↄ̃n Timↄtio kↄ̃n Silasio

1 Pↄlu kà Dɛbi kↄ̃n Lisitirao. Gwen Yesude kee kún à tↄ́n Timↄti. À da nɛ́ Yuda Yesudeemɛ, à de sↄ̃ nɛ́ Girikimɛ. 2 À tↄ́ nna Yesudee kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Lisitira kↄ̃n Ikↄniuonↄ kiia. 3 Pↄlu yezi à gáao, ben a bã̀ngu kɛ̀nɛ Yuda kɛ̀ aↄ̃ↄ kú wɛ́tɛ pìnↄ guunↄ yãnzi, zaakɛ aↄ̃ píngi dↄ̃ kɛ̀ à de nɛ́ Girikimɛ. 4 Wɛ́tɛ kɛ̀ aↄ̃ gàan píngi, aↄ̃ yã kɛ̀ zĩ̀rinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄↄ dìɛ Yerusalɛmu ò sↄsi gbɛ̃nↄnɛ aↄ̃gↄ̃ kũna. 5 Ben aↄ̃ↄe gbãa kũu ń ludanaanɛkɛna guu aↄ̃ↄe pari kũu lán guu e dↄↄ nà.

Pↄlu wɛ́ɛgupu’ena Toroasi

6 Luda Nini gìńnɛ aↄ̃ gá Luda yã o Asia bùsun, ben aↄ̃ bↄ̀ɛ Firigia kↄ̃n Galatia bùsunↄo. 7 Kɛ̀ aↄ̃ kà Misia bùsu lɛ́n, aↄ̃ yↄ̃̀a wà gɛ̃ Bitinia bùsun, ben Yesu Ninii e weńnɛro. 8 Kɛ̀ aↄ̃ gɛ̃̀ Misia bùsula, ben aↄ̃ kà Toroasi. 9 Gwãavĩ Pↄlu Masedonia bùsu gbɛ̃ke è zɛala wɛ́ɛgupu’ena guu, èe agbaa kpaanɛ à bè: Ǹ bikũ ǹ mↄ́ wa kiia Masedonia ǹ dↄwalɛ. 10 Kɛ̀ à wɛ́ɛgupu è lɛ, ben wa Masedonia soru kɛ̀ gↄ̃ↄ, zaakɛ wá dↄ̃̀ sa kɛ̀ Luda bé èe wa sísi wà gá baaru nnaa kpáńnɛ.

Lidia Yesu zɛ́ sɛna

11 Ben wa gɛ̃ góro’itɛn Toroasi wa mì pɛ̀ Samↄtarasia. Kɛ̀ guu dↄ̀ wa ka Nɛapↄli. 12 Bↄna gwe wa gaa Filipi. Àmbe Masedonia bùsu kpadoo pì wɛ́tɛdaa ũ kɛ̀ Romudeenↄↄ vĩ. Ben wa gurↄplaa kɛ̀ wɛ́tɛ pì guu. 13 Kámmabogurↄↄ zĩ wa bↄ wɛ́tɛ kpɛɛ, wa gaa swaa saɛ, guu kɛ̀ wá mà aduakɛkii kún. Ben wa vɛ̃ɛ wa yã ò nↄgbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ kakↄ̃ana gweenↄnɛ. 14 Nↄgbɛ̃ kee kú gwe wè benɛ Lidia. Tiatira gbɛ̃mɛ, bisa wɛ́ɛ tɛ̃a búgu yàrimɛ, bensↄ̃ Luda dↄnzirimɛ. Èe yã kɛ̀ Pↄlu e oo maa, ben Dii a swɛ̃̀ wɛ̃̀nɛ à yã pì sì. 15 À batisi kɛ̀ kↄ̃n a bɛdeenↄ, ben à wɛ́ɛ kɛ̀wa à bè: Tó a ma Dii náanɛkɛna sì, à mↄ́ à pita ma bɛ. Ben wa à yãzɛ è.

Pↄlu kↄ̃n Silasio dana kpɛ́siaan Filipi

16 Zĩkea kɛ̀ wée gaa aduakɛkiia, wa dakↄ̃rɛ kↄ̃n zↄ̀nↄgbɛ̃ kɛ̀ mlɛ̃̀ tãa vĩio. À diinↄ è ↄↄ e maamaa à ziayã’onnɛna musu. 17 Ben à bↄ̀ à tɛ́wazi, wapinↄ kↄ̃n Pↄluo, èe wii lɛɛ à bè: Gbɛ̃ kɛ̀nↄ nɛ́ Luda Musude zↄ̀blerinↄmɛ, aↄ̃ↄe mìsina zɛ́ kpàakpa kɛɛare. 18 Ègↄ̃ kɛɛ lɛ lán guu e dↄↄ nà, ben yã pì Pↄlu ã̀’ã. À lìɛ à bè zĩn pìnɛ: Má ònnɛ kↄ̃n Yesu Kirisi tↄ́o ǹ goa. Ben à gòa gↄ̃ↄ.

19 Kɛ̀ à diinↄ dↄ̃ ń àre’ena à yã musu tãmaa yã̀a, ben aↄ̃ Pↄlu kↄ̃n Silasio kũ̀ aↄ̃ ń gáɛ wà gàańyo gbãadeenↄ kiia yàra guu. 20 Aↄ̃ gàańyo yãkpaɛkɛrinↄ kiia aↄ̃ bè: Gbɛ̃ kɛ̀nↄ nɛ́ Yudanↄmɛ, aↄ̃ↄe wa wɛ́tɛ yakaawe. 21 Fɛɛakaarayã kɛ̀ wa Romudeenↄ doka gì wà sí ke wà kɛɛn aↄ̃ↄe daańnɛ. 22 Parii fɛ̀ɛńzi, ben yãkpaɛkɛri pìnↄ bè wà ń pↄ́nↄ pitiḿma wà ń lɛ́lɛ gòo. 23 Kɛ̀ wà gbɛ̃na maaa kɛ̀ńnɛ, ben wà ń dá kpɛ́siaan wà bè kpɛ́ pì dãkparinɛ à ń dãkpa maamaa. 24 Kɛ̀ wà ònɛ lɛ, ben à ń dá kpɛ́tu à ń gbánↄ dà lín gíngin.

25 Lezãndo Pↄlu kↄ̃n Silasio e adua kɛɛ aↄ̃ↄe lɛ̀ sii Ludanɛ, gbɛ̃ kpaaanↄↄ e swã kpaa ń yãzi. 26 Kãndo tↄↄtɛ nìgãnigã kↄ̃n gbãaao ai kpɛ́ pì gũ̀nↄ dège. Gwe gↄ̃ↄ à gbànↄ wɛ̃̀wɛ̃ píngi, ben pisinanↄ mↄ̀kyakoonↄ bↄ̀ɛḿma píngi. 27 Kɛ̀ kpɛ́ dãkpari pì vù, à gbànↄ è wɛ̃wɛ̃na píngi, ben à a fɛ̃ɛdaa wòto à yezi à a zĩnda dɛ, zaakɛ èe daa pisinanↄ bàa sìmɛ. 28 Ben Pↄlu pũ̀tã kↄ̃n kòto gbãaao à bè: Ǹton n zĩnda kari kɛro. Wá kú kɛ̀ wa píngi. 29 Kpɛ́ dãkpari pì bè wà mↄ́ fitiao, ben à sì ń tɛ́ kↄ̃n bào à kùɛ Pↄlu kↄ̃n Silasio aɛ èe lugalugaa. 30 À bↄ̀ńyo bàazi, ben à bè: Mareenↄ, dian mɛ́ kɛ mà mìsina ee? 31 Aↄ̃ bènɛ: Ǹ Dii Yesu náanɛ kɛ, nɛ́ mìsina e, mpi kↄ̃n n bɛdeenↄ a píngi. 32 Ben aↄ̃ Dii yã ònɛ kↄ̃n a bɛdeenↄ ń píngi. 33 Lezãndo beeean kpɛ́ dãkpari pì ń sɛ́ à gàa à ń bↄ̀nↄ pìpińnɛ, ben à batisi kɛ̀ gↄ̃ↄ kↄ̃n a gbɛ̃nↄ ń píngi. 34 Ben à gɛ̃̀ńyo a bɛ à pↄ́blee kɛ̀ńnɛ. Àpi kↄ̃n a bɛdeenↄ pↄↄ kɛ̀ nna maamaa kɛ̀ aↄ̃ Luda náanɛ kɛ̀ yãnzi.

35 Kɛ̀ guu dↄ̀, yãkpaɛkɛrinↄ dogarinↄ zĩ̀ aↄ̃ gá onɛ à gbɛ̃ pìnↄ gbarɛ. 36 Ben kpɛ́ dãkpari pì bè Pↄlunɛ: Yãkpaɛkɛrinↄ gbɛ̃nↄ zĩ̀ma lɛ mà a gbarɛ. À bↄɛ à tá aafia. 37 Ben Pↄlu bè dogari pìnↄnɛ: Aↄ̃ wa gbɛ̃ gbɛ̃nↄ wáa yãkpaɛkɛnawao sai aↄ̃ wa da kpɛ́siaan, wamↄwa kɛ̀ Romudeenↄn wa ũ. Tia sa aↄ̃ↄ yezi wà wa bↄɛ asii guuↄ́? O’o! Auo! Séde aↄ̃ mↄ́ wà wa bↄɛ ń zĩnda. 38 Dogari pìnↄ yã pì gbã̀ yãkpaɛkɛrinↄnɛ. Kɛ̀ aↄ̃ↄ mà Romudeenↄn ń ũ, ben vĩa ń kũ. 39 Ben aↄ̃ mↄ̀ wà agbaa kpàńnɛ wà ń bↄ́ɛ kpɛ́siaan, ben wà wɛ́ɛ kɛ̀ḿma aↄ̃ bↄńnɛ ń wɛ́tɛ guu. 40 Kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ɛ kpɛ́siaan, aↄ̃ gàa Lidia bɛ. Aↄ̃ Yesudeenↄ lè gwe, ben aↄ̃ ń nↄ̀sɛ yĩi kũ̀ńnɛ aↄ̃ gɛ̃̀ zɛ́la.

17

Pↄlu kuuna Tɛsalonika

1 Aↄ̃ bↄ̀ɛ kↄ̃n Amfipↄlio kↄ̃n Apↄlↄniao, ben aↄ̃ kà Tɛsalonika, guu kɛ̀ Yudanↄ aduakɛkpɛ kún. 2 Ben Pↄlu gɛ̃̀ aduakɛkpɛn lán à kↄ̃ dↄ̃o nà, à waazi kɛ̀ńnɛ yã kɛ̀ kɛ̃na Luda yãn musu kámmabogurↄ gɛ̃̀n aagↄ̃. 3 Èe bↄkↄ̃tɛɛńnɛ lán à kↄ̃ sìo Mɛsaya wɛ́ɛtãmma e nà à fɛɛ bↄna gaan à bè: Yesu kɛ̀ mɛ́ɛ à yã ooaree bé à Mɛsaya pì ũ. 4 Aↄ̃ gbɛ̃kenↄ yã pì zɛ́ è, ben aↄ̃ nà Pↄlu kↄ̃n Silasioa. Lɛn Giriki dↄnzirinↄ nàḿma lɛ pari se ai kↄ̃n nↄgbɛ̃ tↄ́deenↄ pari dↄ.

5 Ben Yudanↄ nↄ̀sɛgↄ̃aanↄ kpàńyo, aↄ̃ lilipãpã’orinↄ kàkↄ̃a aↄ̃ pari kũ̀, ben aↄ̃ wɛ́tɛ lògo. Aↄ̃ gàa wà lìga Yasↄ̃ bɛɛzi, aↄ̃ↄe Pↄlu kↄ̃n Silasio wɛtɛɛ lɛ wà ń kũ wà bↄńyo gupuraaa. 6 Kɛ̀ wèe ń ero, aↄ̃ Yasↄ̃ kↄ̃n Yesude pãndenↄ gàɛ wà bↄ̀ńyo wɛ́tɛ gbãadeenↄ kiia, aↄ̃ↄe wii lɛɛ wèe bee: Gbɛ̃ pìnↄ nɛ́ anduna gudɛrinↄmɛ. Aↄ̃ mↄ̀ kɛ̀, 7 ben Yasↄ̃ ń díɛ a bɛ. Gbɛ̃ pìnↄↄ e pãa Siza dokanɛ ń píngi, aↄ̃è be kína pãndee kuu wè benɛ Yesu. 8 Yã pì zↄ̃̀ gbɛ̃nↄ pↄↄa kↄ̃n wɛ́tɛ gbãadeenↄ. 9 Ben aↄ̃ ↄↄ sì Yasↄ̃a kↄ̃n a gbɛ̃ kpaaanↄ aↄ̃ ń gbáɛ.

Pↄlu kuuna Bɛrea

10 Gwãavĩ beeea gↄ̃ↄ Yesudeenↄ Pↄlu kↄ̃n Silasio gbàrɛ Bɛrea. Kɛ̀ aↄ̃ kà gwe, ben aↄ̃ gɛ̃̀ Yudanↄ aduakɛkpɛn. 11 Gbɛ̃ beeenↄ nↄ̀sɛ maaa dɛ Tɛsalonikadeenↄla aↄ̃ Luda yã sì ↄplaplaa. Lán guu e dↄↄ nà aↄ̃ègↄ̃ Luda yã gwagwaa lɛ wà dↄ̃ tó Pↄlu yã pìnↄ yãpuraa vĩ. 12 Aↄ̃ gbɛ̃nↄ Dii náanɛ kɛ̀ pari kↄ̃n Giriki nↄgbɛ̃ bɛ̀ɛdeenↄ kↄ̃n Giriki gↄ̃gbɛ̃nↄo pari dↄ. 13 Kɛ̀ Tɛsalonika Yudanↄↄ mà Pↄlu e Luda yã waazi kɛɛ Bɛrea dↄ, ben aↄ̃ mↄ̀ gwe aↄ̃ yãkete dà gbɛ̃nↄ tɛ́ aↄ̃ ń pↄↄ fɛ̀ɛ. 14 Ben Yesudeenↄ Pↄlu gbàrɛ gↄ̃ↄ ísiaa kpa, mↄde Silasi kↄ̃n Timↄtio gↄ̃̀ gwe. 15 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ gàa zɛ Pↄlunɛnↄ gàao Atɛni, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà tà Silasi kↄ̃n Timↄtio kiia kↄ̃n Pↄlu lɛ́gbɛo, à bè aↄ̃ mↄ́ wà a le kpakpaa.

Pↄlu kuuna Atɛni

16 Kɛ̀ Pↄlu e ń dãa Atɛni, à nↄ̀sɛ yàka kɛ̀ à è tãa di wɛ́tɛ pì guu yãnzi. 17 Ben à waazi kɛ̀ Yudanↄnɛ kↄ̃n bori pãnde dↄnzirinↄ aduakɛkpɛn kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ ègↄ̃ ń lee yàra guunↄ lán guu e dↄↄ nà. 18 Pↄlu e yã lɛɛkↄ̃zi kↄ̃n yãwaaripari kɛ̀ wè ń sísi Ɛpikurenↄ kↄ̃n Sotoikinↄ. Ben aↄ̃ gbɛ̃kenↄ bè: Bↄ́ yãn titimako kɛ̀ e bↄɛɛ? Gbɛ̃kenↄ bè: Wée daa tãa dufunↄ yã kpàakpan èe kɛɛ. Aↄ̃ↄ ò lɛ kɛ̀ èe Yesu yã kↄ̃n à fɛɛna gaan-o baaru nnaa kpaańnɛ yãnzimɛ. 19 Ben aↄ̃ Pↄlu sɛ̀ wà gàao gbɛ̃nsinↄ kiia Areopagu aↄ̃ bè: Nɛ́ yã dufu kɛ̀ nɛɛ̀ dańnɛ oweroo? 20 Wa yãbↄnsaɛ mà n lɛ́zĩ, wá yezi wà à bↄkↄ̃tɛ dↄ̃. 21 Atɛnideenↄ píngi kↄ̃n nibↄ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gweenↄ aↄ̃ègↄ̃ ye yã pãndeziro, séde yã dufu mana kↄ̃n à wàaripanao.

22 Ben Pↄlu fɛ̀ɛ à zɛ̀ Areopagudee pìnↄ tɛ́ à bè: Atɛnideenↄ, má è á mìsiɛna tãanↄnɛ aĩa vĩ maamaa yã píngi guu. 23 Kɛ̀ mɛ́ɛ lili oo a wɛ́tɛ guu, mɛ́ɛ pↄ́ kɛ̀ eè dↄnzi kɛńnɛnↄ tàasi kɛɛ, ben ma sa’oki ke è, wà pↄ́ kɛ̃̀a wà bè: Luda kɛ̀ wá dↄ̃ro pↄ́. Luda kɛ̀ á à dↄ̃roo ée dↄnzi kɛɛnɛ, à baarun mɛ́ɛ kpaaare. 24 Luda anduna kɛ̀ kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ kú à guunↄ píngi. Àmbe musu kↄ̃n tↄↄtɛo Dii ũ, ègↄ̃ kú kpɛ́ kɛ̀ gbɛ̃nteenↄ bònɛnↄ guuro. 25 À bà kú kↄ̃n gbɛ̃ntee ↄdamma keoro. Àmbe è wɛ̃̀ndi kↄ̃n wesabonao kpá baade píngia kↄ̃n pↄ́ píngio. 26 À bori píngi bↄ̀ gbɛ̃ mɛ̀n do kiiamɛ, ben aↄ̃ↄ kú anduna gooda siigↄ̃ píngia. A gĩakɛ à gurↄↄ dìɛdiɛ bori pínginɛ kↄ̃n guu kɛ̀ aↄ̃égↄ̃ kún lɛ́o. 27 À ń kɛ́ lɛ aↄ̃gↄ̃ à wɛtɛɛ aↄ̃ ↄ máɛmaɛ ai aↄ̃ gá bↄa. Baa kↄ̃n beeeo à zã̀ kↄ̃n wa gbɛ̃keoro. 28 Zaakɛ àmbe è tó wàgↄ̃ wɛ̃̀ndi vĩ wà wa mɛ̀ sɛ́ wàgↄ̃ kuu. Lán a kɛɛ kenↄ ò nà: À boriinↄn wa ũ se. 29 Lán Luda boriinↄn wa ũ nà, wàtongↄ̃ daa Ludaa dɛ lán tãa bàro kɛ̀ gbɛ̃ntee kɛ̀ kↄ̃n vurao ke kondogi ke gbɛ̀ kɛ̀ à à ↄzĩi kɛ̀a a laasuua. 30 Luda mìkpɛɛ zù wa wɛ́ɛsiagurↄ yãnɛ, mↄde èe yã diɛɛ gbɛ̃nↄa gu sãnda píngia tia lɛ aↄ̃ nↄ̀sɛ liɛ. 31 Zaakɛ à gurↄↄ dìɛ kɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀ à à sɛ̀ yãkpaɛ kɛ kↄ̃n andunao a zɛ́a. À gbɛ̃ kɛ̀ à à sɛ̀ pì fɛ̀ɛ bↄna gaan sèeda ũ baade pínginɛ.

32 Kɛ̀ aↄ̃ fɛɛ bↄna gaan yã pì mà, aↄ̃ gbɛ̃kenↄ à fabò, mↄde aↄ̃ gbɛ̃kenↄ bè: Wé n yã pì ma zĩkea dↄ. 33 Ben Pↄlu bↄ̀ ń kiia. 34 Gbɛ̃kenↄ nàa, ben aↄ̃ Yesu náanɛ kɛ̀. Areopagu gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Diↄnisiu kú ń tɛ́ kↄ̃n nↄgbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Damario kↄ̃n gbɛ̃kenↄ dↄ.

18

Pↄlu gurↄplaakɛna Kↄrinti

1 Beee gbɛra Pↄlu bↄ̀ Atɛni à gàa Kↄrinti. 2 À kpàkↄ̃a kↄ̃n Yuda keo gwe, Pↄntu bùsu gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Akila kↄ̃n a naↄ̃ Pirisilao. Aↄ̃ sù kↄ̃n Itali bùsuo dufumɛ, kɛ̀ Siza Kalaudiu dìɛ Yudanↄnɛ aↄ̃ bↄɛ Romu yãnzi. Pↄlu gàa ń kiia, 3 ben à pìtaḿma, èe zĩi kɛɛńyo kɛ̀ ↄzĩdↄ̃nkↄ̃kɛrinↄn ń ũ yãnzi. Zaakɛ bisakutakɛrinↄn ń ũ ń píngi. 4 Kámmabogurↄↄ zĩ píngi è waazi kɛ aduakɛkpɛn èe wɛtɛɛ Yudanↄ kↄ̃n Girikinↄ a yãzɛ e.

5 Kɛ̀ Silasi kↄ̃n Timↄtio bↄ̀ Masedonia bùsun aↄ̃ sù, Pↄlu zɛ̀ kↄ̃n waazikɛnao èe oo Yudanↄnɛ wásawasa kɛ̀ Yesun Mɛsaya ũ. 6 Kɛ̀ Yudanↄ íbɛtɛ kpào aↄ̃ à sↄ̃̀sↄ̃, ben à a pↄ́kãsãanↄ kpòkɛńla à bè: Yã kɛ̀ á kɛ̀ wí a musu, ma yãn dↄro. Zaa tia mɛ́ gá bori pãndenↄ kiiamɛ. 7 Kɛ̀ à bↄ̀ gwe, à gàa à pìta bori pãnde dↄnziri kɛ̀ wè benɛ Titiu Yusutu bɛ aduakɛkpɛ pì saɛ. 8 Aduakɛkpɛ gbɛ̃nsi Kirisipu Dii náanɛ kɛ̀ kↄ̃n a bɛdeenↄ ń píngi. Kↄrintidee kɛ̀ aↄ̃ Pↄlu yã mànↄ Yesu náanɛ kɛ̀ pari, ben aↄ̃ batisi kɛ̀. 9 Gwãavĩ kea Dii ò Pↄlunɛ wɛ́ɛgupu’ena guu à bè: Ǹton tó vĩa n kũro, ǹton kámma bo kↄ̃n yã’onnɛnaoro, 10 zaakɛ gbɛ̃nↄↄ kú ma pↄ́ ũ pari wɛ́tɛ kɛ̀ guu. Má kúnyo, gbɛ̃ke é n kũ à ĩa dammaro. 11 Ben Pↄlu wɛ̃̀ do kↄ̃n mↄ swɛɛdooo kɛ̀ gwe ègↄ̃ Luda yã daa gbɛ̃nↄnɛ.

12 Gurↄↄ kɛ̀ Romu gbɛ̃ Galio dɛ Girisi bùsu gbɛ̃nsi ũ, Yudanↄ lɛdolɛ kɛ̀, aↄ̃ fɛ̀ɛ Pↄluzi, aↄ̃ gàao yãkpaɛkɛkiia 13 aↄ̃ bè: Àmbe e tɛ́ kaa gbɛ̃nↄn aↄ̃gↄ̃ dↄnziyã kɛ̀ pã̀ wa dokanɛ kũna. 14 Kɛ̀ Pↄlu yezi à yã o, ben Galio bè Yudanↄnɛ: Yudanↄ, tó dà ke taari bíta kemɛ yã, à kↄ̃ sìo mà mɛnaao. 15 Lán ée yãkete kaa gbɛ̃nↄ tↄ́ yã musu nà kↄ̃n a zĩnda dokao, beee gↄ̃̀ a yã ũmɛ. Ma gi yã beee taka kɛkɛnazi. 16 Ben à pɛ̀ḿma à ń bↄ́ɛ yãkpaɛkɛkpɛn. 17 Ben parii aduakɛkpɛ gbɛ̃nsi Sↄsↄtɛnɛ kũ̀ aↄ̃ à gbɛ̃̀gbɛ̃ yãkpaɛkɛkpɛ kpɛɛlɛa. Mↄde èe kɛ Galionɛ yãke ũro.

Pↄlu tana Antiↄku

18 Pↄlu gurↄplaa kɛ̀ Kↄrinti dↄ, ben à lɛ́ zà Yesudeenↄa à gɛ̃̀ góro’itɛn èe taa Siria bùsun. Pirisila kↄ̃n Akilao gàao. À mì bò Kɛnkɛrɛa lu kɛ̀ à sɛ̀ Ludanɛ yãnzi. 19 Kɛ̀ aↄ̃ kà Ɛfesu, Pↄlu Pirisila kↄ̃n Akilao tò gwe. A gàa aduakɛkpɛn aↄ̃ yã lɛ̀kↄ̃zi kↄ̃n Yudanↄ, 20 ben aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀a à gurↄplaa kɛńyo. Ben à gì, 21 mↄde kɛ̀ èe lɛ́ zaaḿma à bè: Tó Ludaa wè, mɛ́ ɛara mà mↄ́ a gwa. Ben à gɛ̃̀ góro’itɛn zaa Ɛfesu. 22 Kɛ̀ à kà Sizarea, à gàa à ì kpà sↄsi gbɛ̃nↄa zaa Yerusalɛmu, ben à tà Antiↄku. 23 Kɛ̀ à gurↄplaa kɛ̀ gwe à ɛ̀ara à dà zɛ́n à gàa wɛ́tɛ kↄ̃n wɛ́tɛo Galatia bùsun kↄ̃n Firigia bùsuo à Yesudeenↄ gbà gbãaa ń píngi.

Apolo waazikɛna Ɛfesu

24 Yuda kee kuu à tↄ́n Apolo, Alɛsandaria gbɛ̃mɛ. À lɛ́ nna, bensↄ̃ à Luda yã dↄ̃ maamaa. 25 Wà Dii zɛ́ yã dànɛ, ben Yesu yãdannɛna à swɛ̃̀ blè. È dańnɛ a zɛ́a, mↄde Yaaya batisikɛna yãn à dↄ̃. À mↄ̀ Ɛfesu, 26 ben à nà yã’onaa aduakɛkpɛn kↄ̃n kùgbãaao. Kɛ̀ Pirisila kↄ̃n Akilao à yã mà, ben aↄ̃ à sìsi aↄ̃ Luda zɛ́ yã bↄ̀kↄ̃tɛnɛ sãnsãn. 27 Kɛ̀ Apolo yezi à gá Girisi bùsun, Yesudeenↄ à gbà swɛ̃̀, ben aↄ̃ takada kɛ̃̀ Yesudee kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gweenↄnɛ lɛ aↄ̃ à kũ ↄplaplaa. Kɛ̀ à kà gwe, à ↄ dà gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ Yesu náanɛ kɛ̀ Luda gbɛ̃kɛɛ gãzĩnↄa maamaa. 28 Zaakɛ à yã Yudanↄ fù parii guu mámmam, à ↄ̀dↄańnɛ Luda yã guu kɛ̀ Yesun Mɛsaya ũ.

19

Pↄlu kuuna Ɛfesu

1 Gurↄↄ kɛ̀ Apolo kú Kↄrinti, Pↄlu gɛ̃̀ Asia bùsu gura. Kɛ̀ à kà Ɛfesu, à Yesude kenↄ lè gwe, 2 ben à ń lá à bè: Kɛ̀ a Dii náanɛ kɛ̀, a à Ninii èↄ́? Ben aↄ̃ wèàla wà bè: Auo, wée à Nini kuuna yã ma sero. 3 Ben à ń lá à bè: Batisi kpareen á kɛ̀? Aↄ̃ wèàla wà bè: Yaaya pↄ́mɛ. 4 Ben Pↄlu bèńnɛ: Yaaya gbɛ̃nↄ batisi kɛ̀ aↄ̃ nↄ̀sɛliɛna sèeda ũmɛ. À ò gbɛ̃nↄnɛ aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ eé mↄ́ a kpɛɛ náanɛ kɛ. Yesun à tɛ́a gwe. 5 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà, aↄ̃ batisi kɛ̀ kↄ̃n Dii Yesu tↄ́o. 6 Kɛ̀ Pↄlu ↄ kɛ̀ḿma, Luda Nini dìḿma, ben aↄ̃ yãke borii ò aↄ̃ annabikɛyã ò. 7 Gbɛ̃ pìnↄ ń píngi kà lán gↄ̃ↄn kuri awɛɛplaaa bà.

8 Pↄlu ègↄ̃ gaa aduakɛkpɛn ai mↄ aagↄ̃. À yã òńnɛ kↄ̃n kùgbãaao, èe yã gágaańyo lɛ aↄ̃ a yãzɛ e kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia musu. 9 Mↄde aↄ̃ gbɛ̃kenↄ swãgbãaa kɛ̀ aↄ̃ↄe Luda yã síro, ben aↄ̃ zɛ́ pì zaa bò parii guu. Ben Pↄlu gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ Yesu náanɛ kɛ̀nↄ sɛ̀ɛ aↄ̃ bↄ̀ ń tɛ́. Ben ègↄ̃ yã gágaańyo Tiranu kyókpɛn lán guu e dↄↄ nà. 10 À kɛ̀ lɛ ai wɛ̃̀ plaa, ben Asia bùsudeenↄ Dii yã mà Yudanↄ kↄ̃n Girikinↄ ń píngi.

Seva nɛ́nↄ

11 Luda Pↄlu gbà zɛ́ à dabuyã bↄnsaɛnↄ kɛ̀. 12 Lɛn baa tó wà ísimmagogobↄnↄ ke fùranↄ kɛ̀ Pↄlu mɛ̀a wà gàa wà kɛ̀ gyãreenↄa, aↄ̃è kɛ̃kↄ̃amɛ aↄ̃ zĩnnↄ è goḿma. 13 Yuda zĩngommari kɛ̀ aↄ̃ègↄ̃ lili oo kenↄ wɛ̀tɛ wà zĩn go kↄ̃n Dii Yesu tↄ́o aↄ̃ bè: Wá òare kↄ̃n Yesu kɛ̀ Pↄlu è à yã waazi kɛ tↄ́o, à goḿma. 14 Yudanↄ sa’oriki kɛ̀ wè benɛ Seva nɛ́gↄ̃gbɛ̃ gↄ̃ↄn swɛɛplaaanↄ bé wè kɛ lɛ. 15 Ben zĩn bèńnɛ: Má Yesu dↄ̃, bensↄ̃ ma Pↄlu baaru mà. Apinↄ sↄ̃, dén a ũu? 16 Ben zĩndee pì kùsiḿma à gbãaa mↄ̀ńnɛ, à ń nɛ́ ń píngi à ń kɛ̃nna, ben aↄ̃ bàa lɛ̀ wà bↄ̀ɛ ua pì guu bũu. 17 Kɛ̀ Ɛfesudeenↄ yã pì mà Yudanↄ kↄ̃n Girikinↄ ń píngi, vĩa ń kũ, ben wà Dii Yesu tↄ́ sɛ̀ lezĩ. 18 Ben gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ Yesu náanɛ kɛ̀nↄ mↄ̀ aↄ̃ↄe ń yãkɛnanↄ oo gupuraaa pari. 19 Pↄdammari kenↄ ń takadanↄ nàkↄ̃a aↄ̃ mↄ̀ wà kà tɛ́n parii wáa. Kɛ̀ wà takada pìnↄ ↄↄ dↄ̀dↄ, wà è à kà kondogi ↄↄ mɛ̀n bↄrↄ baplaa akuri. 20 Lɛn Dii yã e daagula lɛ èe gbãa kũu.

Yãkete fɛɛna Ɛfesu

21 Yã beeenↄ kɛna gbɛra Pↄlu zɛ̀o a nↄ̀sɛ guu kɛ̀ eé bↄɛ kↄ̃n Masedonia bùsuo kↄ̃n Girisi bùsuo à gá Yerusalɛmu à bè tó a gaa gwe, séde mà gá Romu. 22 Ben à a dↄnlɛri gↄ̃ↄn plaa kenↄ zĩ̀ Masedonia, Timↄti kↄ̃n Erasatuo. Àmↄ sↄ̃ gↄ̃̀ Asia bùsun gĩa.

23 Gurↄ beeean yãkete fɛ̀ɛ maamaa Dii zɛ́ yã musu. 24 Kondogipiri kee kuu à tↄ́n Dɛmɛtɛriu, è Atɛmi tãakpɛ taka pi kↄ̃n kondogio. À pìri daanↄ è àre bíta e zĩi pìa. 25 Ben à ń kákↄ̃a kↄ̃n ń gbɛ̃daaa kɛ̀ aↄ̃è zĩ beee taka kɛɛnↄ à bèńnɛ: Gbɛ̃nↄ, á dↄ̃ kɛ̀ ↄzĩi kɛ̀n wa blekii ũ. 26 Ée ee bensↄ̃ ée maa lán Pↄlu e kɛɛ nà, kɛ̀ à bè tãa kɛ̀ wà ń pínↄ nɛ́ diinↄnlo. À gbɛ̃nↄ mì lìɛ pari, aↄ̃ à yãzɛ è. Èe kɛ Ɛfesu kɛ̀n adoro ai kↄ̃n Asia bùsu gu parideeomɛ. 27 Yã kɛ̀ é fↄ̃ à mↄ́nzi iwe fá. Èe kɛ wa ↄzĩ lɛɛna adonlo, à yã é tó tãa nↄgbɛ̃ bíta Atɛmi kpɛ́ kɛ pã, tãa kɛ̀ Asia bùsudeenↄ kↄ̃n anduna gbɛ̃nↄ píngi è dↄnzi kɛnɛ pì gakui kↄ̀ é ɛ́.

28 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà, aↄ̃ pↄ fɛ̃̀, ben aↄ̃ nà wiilɛnaa wà bè: Ɛfesudeenↄ Atɛmi bíta. 29 Wɛ́tɛ lògo, gbɛ̃nↄ bàa lɛ̀ aↄ̃ↄe sii kↄ̃kakↄ̃akɛkiin, ben wà Masedonia bùsu gↄ̃ↄn plaa Gayusi kↄ̃n Arisitaku kɛ̀ aↄ̃è gá wɛ́tɛn kↄ̃n Pↄluonↄ kũ̀ wà gàańyo gwe. 30 Pↄlu yezi à gɛ̃ zà pì guu, ben Yesudeenↄↄ e wenɛro. 31 Asia bùsu gbɛ̃nsi kenↄ nɛ́ à gbɛ̃nnanↄmɛ, ben aↄ̃ gbɛ̃nↄ zĩ̀a wà lɛ dàa àton gɛ̃ zànlo. 32 Kakↄ̃ana yàka, gbɛ̃nↄↄ e wii lɛɛ aↄ̃ↄe kↄ̃ yã maaro, zaakɛ aↄ̃ paridee dↄ̃ tó bↄ́yãnzin wà kàkↄ̃aziro. 33 Yudanↄ ↄ sↄ̃̀ Alɛsandazi à yã o, ben zà guu gbɛ̃kenↄ e lɛ́ dↄↄa. Ben Alɛsanda ↄ gbã̀kɛńnɛ lɛ aↄ̃ yĩtɛ, à yezi à Yudanↄ bà bↄ yãn gbɛ̃nↄ wáa. 34 Kɛ̀ wà à dↄ̃̀ Yuda ũ, ben aↄ̃ píngi wiii sìkↄ̃n lán awa plaaa bà aↄ̃ bè: Ɛfesudeenↄ Atɛmi bíta.

35 Ben wɛ́tɛ gbɛ̃nsi ń zↄka zɛ̀ à bè: Ɛfesudeenↄ, baade píngi dↄ̃ kɛ̀ á dɛ tãa bíta Atɛmi kpɛ́ dãkpari ũ kↄ̃n à lakpasagbɛo. 36 Lán gbɛ̃ke é fↄ̃ à bↄ beee kpɛɛro nà, à a zĩnda kũ tɛɛɛ. Àton yãke kɛ kↄ̃n nↄ̀sɛ wãaoro. 37 A mↄ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀nↄ gura kɛ̀, aↄ̃ↄe ↄ kɛ wa tãakpɛ pↄ́kearo aↄ̃ↄe wa tãa tↄ́ zaaa síro. 38 Beee yãnzi, tó Dɛmɛtɛriu kↄ̃n a pìri daanↄ yã vĩ kↄ̃n gbɛ̃keo, yãkpaɛkɛgurↄↄ kuu kↄ̃n yãkɛkɛrinↄ. Aↄ̃ gá kↄ̃ káara kɛ gwe. 39 Tó á yã pãnde vĩ dↄ, weé gↄ̃gↄ̃are kakↄ̃ana kɛ̀ gbãadeenↄↄ sìsi guu. 40 Zaakɛ weé fↄ̃ wà wa taari e zↄka kɛ̀ wà kà gbã̀a kɛ̀kii yãnzi. Wé yãzɛdee e wà o zↄka pì musuro, zaakɛ à gbázɛ vĩro. 41 Yãbee’ona gbɛran à gbɛ̃nↄ gbàrɛ.

20

Pↄlu gana Masedonia bùsun kↄ̃n Girisio

1 Kɛ̀ zↄka yã̀a, Pↄlu Yesudeenↄ kàkↄ̃a à ń gbá swɛ̃̀ à lɛ́ zàḿma, ben à gàa Masedonia. 2 Kɛ̀ èe gɛ̃tɛɛ bùsu beeela, à gbɛ̃nↄ gbà swɛ̃̀ kↄ̃n yãnↄ pari ai à gàa à kào Girisi, 3 ben à mↄ aagↄ̃ↄ kɛ̀ gwe. Kɛ̀ èe gaa gɛ̃ góro’itɛn lɛ à tá Siria bùsun, à mà Yudanↄ lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃azi, ben à zɛ̀o à ɛara à tá kↄ̃n Masedonia kpaao. 4 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ gàa zɛnɛnↄ tↄ́n yɛ̀: Bɛrea gbɛ̃ Piru nɛ́ Sopata kↄ̃n Tɛsalonika gbɛ̃ Arisitaku kↄ̃n Sɛkunduo kↄ̃n Dɛbi gbɛ̃ Gayusio kↄ̃n Timↄtio kↄ̃n Asia bùsu gbɛ̃ Tikiku kↄ̃n Torofimuo. 5 Gbɛ̃ beeenↄ dↄ̀we aɛ wà gàa, aↄ̃ↄe wa dãa Toroasi. 6 Wapinↄ sↄ̃ Burɛdi Sɛ́sɛ’ɛ̃zɛ̃sai zĩbaa gbɛra wa gɛ̃ góro’itɛn Filipi, ben gurↄ sↄↄroo gbɛra wa ń lé Toroasi. Gwen wa azuma doo dɛ̀n.

Yutiku lɛɛna bↄna windon

7 Azumanɛngo zĩ wa kↄ̃ kàkↄ̃a, lɛ wà burɛdi só lɛdo. Pↄlu e waazi kɛɛńnɛ. Kɛ̀ à yezi à tá tó guu dↄ̀, ben à dà yãla ai lezãndo. 8 Fitia parii kú kpɛ́ musu guu kɛ̀ wá kↄ̃kakↄ̃an. 9 Gↄ̃kparɛ kee vɛ̃ɛna windo guu kɛ̀ wè benɛ Yutiku, èe igoba paa. Kɛ̀ Pↄlu waazikɛna kɛ̀ gbã̀a, ii à lɛ̀, ben à bↄ̀ zaa kpɛ́ musu pì lɛo aagↄ̃de windo guu à lɛ̀ɛ, ben wà à sɛ̀ gɛ̀ ũ. 10 Ben Pↄlu pìta à kùsia, ben à à sɛ̀ à kpà a kùla à bè: Àton tó swɛ̃̀ kɛ̃aguro, à kú wɛ̃̀ndio. 11 Kɛ̀ à ɛ̀ara à dìdi musu, à burɛdi lìlikↄ̃rɛ a sò, ben à yã ò maamaa ai guu dↄ̀o, ben à dà zɛ́n. 12 Ben wà tà kↄ̃n gↄ̃kparɛ pìo bɛ̃ɛ, gbɛ̃nↄ nↄ̀sɛ yĩi kũ̀ maamaa.

Zaa Toroasi ai Milɛtu

13 Wapinↄ sↄ̃ wa gaa wa gɛ̃ góro’itɛn, wa dↄ Pↄlunɛ aɛ wa ta Aso, wɛ́tɛ kɛ̀ wé à sɛ́n. Lɛn à zɛ̀o lɛ, zaakɛ à yezi à gá gwe kɛ̀sɛmɛ. 14 Kɛ̀ à wa le Aso, ben wa à sɛ̀ wa gaa Mitilɛni. 15 Kɛ̀ guu dↄ̀, wa bↄ gwe kↄ̃n góro’itɛo wa gaa Kio. Gu sìa dↄnao wa gaa Samↄ, ben à gurↄ aagↄ̃dee zĩn wa ka Milɛtu. 16 Pↄlu zɛ̀o yã à dↄ Ɛfesuzi lɛ gurↄↄ tón gɛ̃a Asia bùsunlo yãnzi, zaakɛ èe wãa lɛ à e à ká Yerusalɛmu ai Pɛntikↄsi zĩbaa gↄ̃ kámɛ, tó eé sí kɛ.

Pↄlu lɛ́zana Ɛfesu gbɛ̃nsinↄa

17 Pↄlu gbɛ̃nↄ zĩ̀ sↄsi gbɛ̃nsinↄa Ɛfesu à bè aↄ̃ mↄ́ Milɛtu. 18 Kɛ̀ aↄ̃ kà, ben à bèńnɛ: Á dↄ̃ lán mɛɛ̀ kɛ nà gurↄↄ kɛ̀ má kúao zaa zĩ kɛ̀ ma gbá pɛ̀ɛ Asia bùsun kɛ̀. 19 Ma zĩi kɛ̀ Diinɛ zĩndabusana guu kↄ̃n wɛ́ɛ’io. Ma nawɛ̃a kɛ̀ Yudanↄ lɛ́kpakↄ̃sↄ̃namazi yãnzi. 20 Mɛ́ɛ kaarana yãke utɛarero, ma waazi kɛ̀are má dàare gupuraaa kↄ̃n a bɛɛnↄ. 21 Ma lɛ́ dà Yudanↄa kↄ̃n Girikinↄ ń píngi aↄ̃ aɛ dↄ Ludaa aↄ̃ wa Dii Yesu náanɛ kɛ. 22 Tia sa mɛ́ɛ gaa Yerusalɛmu lán Luda Nini ma dan nà, yã kɛ̀ eé ma le gwe má dↄ̃ro. 23 Wɛ́tɛ kↄ̃n wɛ́tɛo Luda Ninii e oomɛ kpɛ́sia kↄ̃n wɛ́ɛtãmmanao e ma dãa. 24 Mↄde ma wɛ̃̀ndi bɛ̀ɛ vĩmɛ dↄro, séde mà yã kɛ̀ mɛ́ɛ pɛɛa le mà zĩi kɛ̀ Dii Yesu dàmɛɛ kɛ mà à mì dɛ. Àmbe Luda gbɛ̃kɛ baarunnakpana gbɛ̃nↄnɛ ũ.

25 Amↄa kɛ̀ ma lili ò a tɛ́ ma kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia waazi kɛ̀areenↄ, má dↄ̃ tia sa kɛ̀ wé wɛ́ɛ sikↄ̃lɛ dↄro. 26 Beee yãnzi má òare gbã̀a, tó a gbɛ̃ke sã̀sã, ma yãn beee ũ dↄro. 27 Ma Luda pↄyezi píngi òare, mɛ́ɛ à ke utɛarero. 28 À làakari dↄ a zĩndaa kↄ̃n sãa kɛ̀ Luda Nini a diɛ ń gbɛ̃nsi ũunↄ ń píngi. À Luda sↄsi gbɛ̃ kɛ̀ à ń lú kↄ̃n a zĩnda aruo pìnↄ gwa. 29 Má dↄ̃ kɛ̀ ma tana gbɛra lɛwan pãsĩ kɛ̀ aↄ̃ↄ sãanↄ wɛ̃nda vĩroonↄ é si a tɛ́. 30 Baa a gbɛ̃kenↄ é fɛɛ wà yãlɛkpɛɛ dańnɛ, lɛ wà gbɛ̃nↄ gá wà naḿma. 31 Beee yãnzi àgↄ̃ kú a làakaria. Lán ma lɛ́ dà a baadea kↄ̃n wɛ́ɛ’io nà fãantɛ̃ kↄ̃n gwãavĩo wɛ̃̀ aagↄ̃ↄ dagura kámmabosai, à tó à yã gↄ̃ dↄagu.

32 Tia sa mɛ́ɛ a naa Ludanɛ a ↄzĩ kↄ̃n à gbɛ̃kɛ yã kɛ̀ eé fↄ̃ à gbãaa kaaraareeo, à a gba zɛ́ lɛ a baka gↄ̃ kú kↄ̃n à gbɛ̃nↄ ń píngi. 33 Mɛ́ɛ gbɛ̃ke ↄↄ ke à pↄ́kãsã ke ni dɛro. 34 Á dↄ̃ a zĩndanɛ kɛ̀ ma zĩi kɛ̀ kↄ̃n ma zĩnda ↄↄomɛ, ben ma pↄ́ kɛ̀ wá à nii vĩ kↄ̃n ma gbɛ̃nↄo è. 35 Má ↄ̀dↄaare à píngi guu à zĩi kɛ lán kɛ̀ bà à gbãasaideenↄ ĩan ká. Yã kɛ̀ Dii Yesu ò gↄ̃ dↄagu kɛ̀ à bè gbadana pↄnnaa vĩ dɛ gbasinala.

36 Yãbee’ona gbɛra à kùɛ a kosooa kↄ̃n ń baade píngio à adua kɛ̀. 37 Aↄ̃ wɛ́ɛ’i kàn ń píngi aↄ̃ mlɛ̃̀mlɛ̃ Pↄlua aↄ̃ lɛ́ pɛ̀pɛa. 38 Yã kɛ̀ tò aↄ̃ pↄↄ sia kũ̀ bíta bé à dɛ kɛ̀ à bè ń wɛ́ɛ é sikↄ̃lɛ dↄroo ũ. Ben aↄ̃ zɛ̀nɛ ai góro’itɛ kiia.

21

Pↄlu tana Yerusalɛmu

1 Wa kɛ̃naḿma gbɛra wa gɛ̃ góro’itɛn wa da zɛ́n wa mì pɛ̀ Kosua. Gu làa dↄnao wa ka Rode, ben bↄna gwe wa gaa Patara. 2 Gwen wa góro’itɛ kɛ̀ èe gaa Fenisia bùsun è, ben wa gɛ̃n wa da zɛ́n. 3 Kɛ̀ wa Sipiru è kãaa, wa pãnɛ ↄzɛɛzi wée gaa Siria bùsun, ben wa ka Taya, guu kɛ̀ wà góro’itɛ asoo bↄ̀ɛn. 4 Wa Yesudeenↄ wɛ̀tɛ, ben wa azuma doo kɛ̀ńyo. Aↄ̃ gbɛ̃kenↄ ò Pↄlunɛ kↄ̃n Luda Nini gbãaao kɛ̀ àton gá Yerusalɛmuro. 5 Mↄde kɛ̀ wa gurↄ beeenↄ lɛ́ pà, wa fɛɛ wée taa. Aↄ̃ gàa zɛwe ń píngi kↄ̃n ń nↄↄnↄ kↄ̃n ń nɛ́nↄ wɛ́tɛ kpɛɛ ai ísia lɛ́a. Ben wa kuɛ wa kosooa wa adua kɛ̀. 6 Kɛ̀ wa lɛ́ zàkↄ̃a, wa gɛ̃ góro’itɛn. Aↄ̃mↄnnↄ sↄ̃ ɛ̀ara ń bɛ.

7 Bↄna Taya wa ɛara wa da zɛ́n ai wa ka Tↄlɛmai. Wa ì kpà Yesudeenↄa wa kɛńyo gurↄ do. 8 Kɛ̀ guu dↄ̀, wa fɛɛ wa gaa Sizarea. Wa gaa wa pita baarunnakpari Filipi bɛ. Gↄ̃ↄn swɛɛplaaa kɛ̀ wà ń sɛ́ yãanↄ dokemɛ. 9 À nɛ́nↄgbɛ̃ annabinↄ vĩ gↄ̃ↄn siigↄ̃ aↄ̃ↄe zã kɛ kↄ̀ro. 10 Wa gurↄplaakɛna gwee guu annabi kɛ̀ wè benɛ Agabu bↄ̀ Yudea bùsun à mↄ̀. 11 Kɛ̀ à mↄ̀ wa kiia, à Pↄlu utaba sɛ̀ à a zĩnda gbánↄ kↄ̃n a ↄↄnↄ yìo à bè: Lán Luda Ninii ò nàn yɛ̀: Gbɛ̃ kɛ̀ bà kɛ̀ vĩi, lɛn Yudanↄ é à yi Yerusalɛmu aↄ̃ à kpá bori pãndenↄa lɛ. 12 Kɛ̀ wa yã pì mà, wapinↄ kↄ̃n wɛ́tɛ pì deenↄ wa agbaa kpà Pↄlunɛ àton gá Yerusalɛmuro. 13 Ben à bè: Bↄ́yãnzi ée ↄ́ↄ dↄↄ ée ma nↄ̀sɛ yakaamɛzi? Àtongↄ̃ yina ũ sero. Baa tó mɛ́ ga Yerusalɛmu Dii Yesu tↄ́ yãnzi, ma sorumi mà. 14 Kɛ̀ wèe fↄ̃ wà milɛ blèro, wa kámma bò wa bè: Dii pↄyezi kɛ. 15 Beee gbɛra wa soru kɛ̀, ben wa gaa Yerusalɛmu. 16 Yesudee kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Sizarea kenↄ gàa wà pìtawao Sipiru gbɛ̃ Nasↄ̃ bɛ. Yesudeen à ũ zaa zi.

Pↄlu gana Yemisi gwa

17 Kɛ̀ wa ka Yerusalɛmu, Yesudeenↄ wa si kↄ̃n pↄnnaao. 18 Kɛ̀ guu dↄ̀, Pↄlu gàawao Yemisi bɛ. Gbɛ̃nsinↄ kakↄ̃ana gwe ń píngi. 19 Pↄlu ì kpàḿma, ben à yã kɛ̀ Ludaa kɛ̀ a zĩi gãzĩ bori pãndenↄ tɛ́ tↄ̃̀kɛ̃ńnɛ mámmam zɛ́azɛa. 20 Kɛ̀ aↄ̃ yã pì mà, aↄ̃ Luda sáabu kpà. Ben aↄ̃ bènɛ: Ǹ yã pì gwa, wa gbɛ̃. Yudanↄ Yesu náanɛ kɛ̀ bↄrↄ ũgbangba, ben aↄ̃ píngi aĩa vĩ Musa doka musu. 21 Aↄ̃ↄ mà kɛ̀ nɛ́ɛ yã daa Yuda kɛ̀ aↄ̃ↄ kú bori pãndenↄ tɛ́nↄnɛ aↄ̃ kpɛɛ li Musa dokanɛ, aↄ̃ton bã̀ngu kɛ ń nɛ́nↄnɛro aↄ̃tongↄ̃ ń fɛɛakaarayãnↄ kũnaro. 22 Wé kɛ diaa? Zaakɛ aↄ̃é gí n mↄna maziro. 23 Ǹ kɛ lán wé onnɛ nà. Wa tɛ́ gↄ̃ↄn siigↄ̃ kenↄ lù sɛ̀ Ludanɛ. 24 Ǹ ń sɛ́ à gá gbãsĩ bↄ a zĩndan, ǹ ń fĩa bo lɛ aↄ̃ e wà mì bo, baade píngi gↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ yã kɛ̀ aↄ̃ↄ mà n musu nɛ́ yãpuranlo. Aↄ̃é e kɛ̀ mpi sↄ̃ ń tɛ́ Musa dokazi. 25 Bori pãnde Yesudeenↄ sↄ̃, wa takada kɛ̃̀ wá òńnɛ wa zɛo aↄ̃ mì kɛ̃ nↄ̀bↄ kɛ̀ wà saa òo tãaa kↄ̃n aruo kↄ̃n nↄ̀bↄ kòtokpasaio kↄ̃n pãpãkɛnao.

26 Ben Pↄlu gbɛ̃ pìnↄ sɛ̀ à tàńyo. Kɛ̀ guu dↄ̀, aↄ̃ gbãsĩ bↄ̀ ń zĩndan, ben à gɛ̃̀ Luda ua lɛ à gbãsĩbↄgurↄ lɛ́ dìɛ kↄ̃n saa kɛ̀ weé o ń baadenɛo.

Pↄlu kũna Luda ua

27 Kɛ̀ gbãsĩbↄna gurↄ swɛɛplaa beee kà yãana, Asia bùsu Yuda kenↄ Pↄlu è Luda ua. Aↄ̃ tɛ́ kà pariin, ben aↄ̃ à kũ̀. 28 Aↄ̃ↄe wii lɛɛ wà bè: Isarailinↄ, à wa faaba kɛ. Gbɛ̃ kɛ̀kii bé ègↄ̃ yã daa baade pínginɛ gu píngia, kɛ̀ bↄ̀ wa gbɛ̃nↄ yã kpɛɛ kↄ̃n wa dokao kↄ̃n gura kɛ̀o. Beee gbɛra à dↄkɛ̀ Luda uao dↄ à gɛ̃̀n kↄ̃n Girikinↄ. 29 Aↄ̃ↄ ò lɛ kɛ̀ aↄ̃ Ɛfesu gbɛ̃ Torofimu è kↄ̃n Pↄluo wɛ́tɛ guu yã yãnzimɛ, ben aↄ̃ↄe daa Pↄlu gɛ̃̀o Luda uamɛ.

30 Wɛ́tɛ lògo, gbɛ̃nↄ wì kↄ̃n bào zaa gu píngia aↄ̃ mↄ̀ wà Pↄlu kũ̀ Luda ua aↄ̃ à gàɛ wà bↄ̀o. Gwe gↄ̃ↄ wà Luda ua pì gbànↄ tàta. 31 Kɛ̀ aↄ̃ↄ yezi wà à dɛ, yã pì baaru Romu sozanↄ gbɛ̃nsi kii lè, à mà Yerusalɛmu lògo. 32 Gwe gↄ̃ↄ à soza bàdeenↄ sɛ̀ kↄ̃n à bàsaideenↄ, ben aↄ̃ gɛ̃̀ńla kↄ̃n bào. Kɛ̀ gbɛ̃nↄ sozanↄ gbɛ̃nsi pì è kↄ̃n sozanↄ lɛdo, aↄ̃ Pↄlu gbɛ̃na tò. 33 Ben gbɛ̃nsi pì sↄ̃̀ Pↄluzi à à kũ̀ à bè wà à yi kↄ̃n mↄ̀kyakoonↄ mɛ̀n plaa. À ń lá à bè: Dén gbɛ̃ pì ũu? Bↄ́ yãn à kɛ̀? 34 Ben zà guu gbɛ̃nↄↄ e wii lɛɛ aↄ̃ↄe yã dↄ̃nkↄ̃ ooro. Kɛ̀ zↄka e tó gbɛ̃nsi pì fↄ̃̀ à yã pì sãnsãn maro, à bè wà gáo sozanↄ bɛ. 35 Kɛ̀ wà kào didikiia, sozanↄ bé wà à sɛ̀ gbɛ̃nↄ nanakↄ̃ana yãnzi. 36 Zaakɛ baade píngi tɛ́zi kↄ̃n wiiio aↄ̃ↄe bee: À à dɛ.

Pↄlu gina kↄ̃n a zĩndao

37 Kɛ̀ wà yezi wà gɛ̃ kↄ̃n Pↄluo sozanↄ bɛ, ben à gbɛ̃nsi pì là à bè: Nɛ́ we mà yã ońnɛↄ́? Ben à à là à bè: Nɛɛ̀ Giriki yã maↄ́? 38 Igipiti gbɛ̃ kɛ̀ fɛ̃̀ gbãadeenↄzi zĩna à gàa gbáan kↄ̃n bùsudɛri gↄ̃ↄn bↄrↄ siigↄ̃ↄnↄn n ũroo? 39 Pↄlu wèàla à bè: Yudan ma ũ. Wà ma i Taasu, Silisia bùsummɛ. Wɛ́tɛ tↄ́saideenlo. Ma wɛ́ɛ kɛ̀mma ǹ ma gba zɛ́ mà yã o gbɛ̃nↄnɛ. 40 À à gbà zɛ́, ben Pↄlu zɛ̀ didikiia à ↄ kɛ̀ gbɛ̃nↄnɛ yáku. Kɛ̀ aↄ̃ yĩ̀tɛ kítikiti, à yã òńnɛ kↄ̃n Eberu yão à bè:

22

1 Ma gbɛ̃nↄ kↄ̃n ma mareenↄ, à swã kpá à ma yãzɛ ma tia. 2 Kɛ̀ aↄ̃ↄ mà èe yã oońnɛ kↄ̃n Eberu yão, aↄ̃ zɛ̀ kítikiti. Ben Pↄlu bè: 3 Yudan ma ũ, wà ma i Taasu, Silisia bùsummɛ, ben ma nɛ́ blè wɛ́tɛ guu kɛ̀. Gamaliɛli kiian ma doka kɛ̀ wa dezinↄ kũna dàdan a zɛ́a. Má aĩa vĩ Ludanɛ lán á kuu nà gbã̀a a píngi. 4 Ma wɛ́ɛ tã̀ dↄnzizɛ pì sɛ̀rinↄa ai aↄ̃ gbɛ̃kenↄ gàga, ma gↄ̃gbɛ̃ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ kũ̀kũ ma ń ká kpɛ́siaan. 5 Sa’oriki kↄ̃n gbɛ̃nsinↄↄ dɛ ma sèedadeenↄ ũ ń píngi. Ma takada kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̃̀ Damasiku Yudanↄnɛ sì ń ↄzĩ, mɛ́ɛ gaa gwe mà gbɛ̃ pìnↄ kũkũ mà suńyo Yerusalɛmu wà wɛ́ɛ tãḿma.

Pↄlu a Yesu zɛ́ sɛna tↄ̃kɛ̃nnɛna

(Zĩr 9:1-19, 26:12-18)

6 Kɛ̀ má tɛ́ zɛ́n, ma ka kĩi kↄ̃n Damasikuo ↄfãntɛ̃ kà mìdangura, ben kãndo gupura bíta bↄ̀ ludambɛ à dàmala. 7 Ma bↄ ma lɛɛ tↄↄtɛ, ben ma kòto mà wà bèmɛ: Solu, Solu, à kɛ̀ dia nɛ́ɛ wɛ́ɛ tãamaa? 8 Ben ma bè: Dén n ũu, Dii? Ben à bèmɛ: Mámbe Yesu Nazarɛti kɛ̀ nɛ́ɛ wɛ́ɛ tãaa ũ. 9 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúmaonↄ gupuraa pì è, mↄde aↄ̃ↄe gbɛ̃ kɛ̀ èe yã oomao kòto maro. 10 Ben ma à là: Bↄ́n mɛ́ kɛɛ, Dii? Ben à bèmɛ mà fɛɛ mà gɛ̃ Damasiku. Gwen weé yã kɛ̀ a dìɛmɛ mà kɛɛ omɛ píngi. 11 Gupuraa pì í gbãaa tò ma wɛ́ɛ e guu e dↄro, ben ma gbɛ̃nↄ ma kũ ma ↄↄa aↄ̃ gɛ̃̀mao Damasiku.

12 Dↄnziri kee kú gwe kɛ̀ wè benɛ Anania. È mì siɛ Luda dokanɛ, bensↄ̃ Damasiku Yudanↄ píngi è à tↄ́ nnaa sí. 13 À mↄ̀ ma kiia à zɛ̀ ma saɛ, ben à bèmɛ: Solu ma gbɛ̃, ǹ ɛara ǹ guu e. Gwe gↄ̃ↄ ma wɛ́ɛ wɛ̃̀, ben ma à è. 14 À bè wa dezinↄ Luda bé à ma sɛ lɛ mà wɛ́ɛ si Gbɛ̃ Maalɛ mà yã ma à lɛ́n mà à pↄyezi dↄ̃. 15 À bè mɛ́gↄ̃ dɛ à sèedadee ũ màgↄ̃ yã kɛ̀ má è kↄ̃n yã kɛ̀ má mào oo baade pínginɛ. 16 Ben à bè bↄ́n mɛ́ɛ dãa dↄↄ, mà fɛɛ mà batisi kɛ ma durunnↄ é kɛ̃ma kↄ̃n à sísinao.

Pↄlu zĩna bori pãndenↄ kiia

17 Kɛ̀ ma ɛara Yerusalɛmu, mɛ́ɛ adua kɛɛ Luda ua, ben ma wɛ́ɛgupu è. 18 Ma Dii è, à òmɛ mà kɛ kpakpaa mà bↄ Yerusalɛmu, zaakɛ gbɛ̃nↄ é yã kɛ̀ mɛ́ɛ oo a musu síro. 19 Ben ma bè Diinɛ, aↄ̃ↄ dↄ̃ sãnsãn kɛ̀ mɛɛ̀gↄ̃ gɛ̃ɛ aduakɛkpɛ kↄ̃n aduakɛkpɛn-o lɛ màgↄ̃ à náanɛkɛrinↄ kaa kpɛ́siaan wàgↄ̃ ń gbɛ̃ɛ. 20 Kɛ̀ wèe à sèedade Sitivĩ dɛɛ sↄ̃, mapi má kú gwe ma zɛ kↄ̃n à dɛ̀rinↄ, má ń utanↄ kũnańnɛ. 21 Ben Dii bèmɛ mà gá, é ma zĩ ai bori pãndenↄ kiia zã̀azã.

Pↄlu nɛ́ Romu gbɛ̃mɛ

22 Aↄ̃ swã kpà à yãzi ai à gàa à kà bori pãndenↄ yã pìa, ben aↄ̃ nà wiiia wà bè: À à dɛ! Gbɛ̃ kɛ̀ taka kuuna zɛ́ vĩro! 23 Aↄ̃ↄe wii lɛɛ aↄ̃ↄe ń utanↄ gbãkɛɛ aↄ̃ↄe bùsuti fãa musu. 24 Ben Romu sozanↄ gbɛ̃nsi bè wà gɛ̃ kↄ̃n Pↄluo ń bɛ, wà à gbɛ̃ kↄ̃n flã̀o ai à yãpuraa o wà e wà yã kɛ̀ wèe wiii dↄↄa à yãnzi ma. 25 Kɛ̀ wèe Pↄlu ↄↄnↄ poroo lɛ wà à yi, à bè soza bàdee kɛ̀ kú gweenɛ: A à zɛ́ vĩ à Romu gbɛ̃ gbɛ̃ yãkpaɛkɛsaiↄ́? 26 Kɛ̀ soza pì yã pì mà, à gàa à bè ń gbɛ̃nsinɛ: Bↄ́n nɛ́ kɛɛ? Gbɛ̃ pì nɛ́ Romu gbɛ̃mɛ. 27 Ben gbɛ̃nsi pì mↄ̀ à Pↄlu là à bè: Ǹ omɛ, Romu gbɛ̃n n ũↄ́? À wèàla à bè: Eè. 28 Ben gbɛ̃nsi pì bènɛ: Ma ↄↄ bíta kpàmɛ, ben ma gↄ̃ Romu gbɛ̃ ũ. Ben Pↄlu bènɛ: Mapi sↄ̃ wà ma i à ũmɛ. 29 Ben gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ yezi wà yã lalaa yãanↄ bↄ̀ru kpɛɛ gↄ̃ↄ. Kɛ̀ gbɛ̃nsi pì dↄ̃̀ kɛ̀ Pↄlu nɛ́ Romu gbɛ̃mɛ, vĩa à kũ̀ kɛ̀ à tò wà mↄ̀ kàa yãnzi.

Yuda gbãadeenↄ yãkpaɛkɛna kↄ̃n Pↄluo

30 À guu dↄ̀ kɛ̀ gbɛ̃nsi pì yezi à yã kɛ̀ Yudanↄ mↄ̀o sãnsãn ma, à mↄ̀ pòroa, ben à sa’orikinↄ kↄ̃n Yuda gbãadeenↄ kàkↄ̃a à mↄ̀ kↄ̃n Pↄluo ń aɛ.

23

1 Pↄlu wɛ́ɛ pɛ̀ gbãadeenↄa à bè: Ma gbɛ̃nↄ, yãkee e ma swɛ̃̀ vĩ Luda aɛro ai kↄ̃n a gbã̀ao. 2 Ben sa’oriki Anania ò a dogarinↄnɛ aↄ̃ à lɛ́ a lɛ́a. 3 Ben Pↄlu bènɛ: Luda n lɛ́ se, gbɛ̃ntee kãkã bɛ. Ń vɛ̃ɛna nɛ́ɛ yãkpaɛ kɛɛmao doka musu, ben mpi sↄ̃ n bↄ à kpɛɛ, n bè wà ma lɛ́. 4 Ben dogari pìnↄ bè: Ḿbe nɛ́ɛ Luda sa’oriki sↄ̃sↄ̃ↄ lɛↄ́? 5 Pↄlu bè: Gbɛ̃nↄ, má dↄ̃ sa’orikinlo, zaakɛ wà kɛ̃̀ Luda yãn wà bè wàton wa bùsu gbãadee tↄ́ zaaa síro.

6 Pↄlu dↄ̃ kɛ̀ gbãadee pìnↄ gbɛ̃kenↄ nɛ́ Sadusinↄmɛ, aↄ̃ gbɛ̃kenↄ sↄ̃ Farisinↄ, ben à òńnɛ gbãngbãn: Ma gbɛ̃nↄ, Farisin ma ũ, Farisinↄ nɛ́n ma ũ. Gɛ̀nↄ fɛɛna tãmaa kɛ̀ má vĩ yãnzin ée yãkpaɛ kɛɛmaozi. 7 Kɛ̀ à yã pì ò, Farisinↄ kↄ̃n Sadusinↄ fɛ̀ɛ kↄ̃o kↄ̃n lɛokpakↄ̃ao, ben kakↄ̃ana kpàatɛ lɛo plaa. 8 Sadusinↄ è be gɛ̀nↄ è fɛɛro, bensↄ̃ malaikanↄ kↄ̃n niniinↄↄ kuuro. Farisinↄ sↄ̃ zɛ̀ kↄ̃n yã pìnↄo píngi. 9 Zↄka gbãaa gɛ̃̀ ń tɛ́, ben Farisi kɛ̀ aↄ̃è doka dańnɛ kenↄ fɛ̀ɛ kↄ̃n lɛokpakↄ̃a gbãaao aↄ̃ bè: Wée yã zaa ke e gbɛ̃ kɛ̀aro. Tó ninii ke malaika bé à yã ònɛ sↄ̃ nɛ́? 10 Kɛ̀ lɛokpakↄ̃a gbãa kũ̀, sozanↄ gbɛ̃nsi e vĩa kɛɛ lɛ gbɛ̃nↄ tón Pↄlu kɛ gyáigyairo yãnzi, ben à ò a sozanↄnɛ aↄ̃ pita wà gɛ̃ ń tɛ́ aↄ̃ à kũ wà gáo ń bɛ.

11 Zĩ beeea gwãavĩ Dii bↄ̀ à mↄ̀ Pↄluzi à bè: Ǹ làakari kpáɛ! Lán n ma yã ò Yerusalɛmu kɛ̀ nà, séde ǹ o Romu dↄ.

Lɛ́kpakↄ̃sↄ̃na Pↄluzi

12 Kɛ̀ guu dↄ̀, Yuda kenↄ kàkↄ̃a asii guu aↄ̃ la dà wà bè weé pↄ́ blero weé í miro ai wà gá Pↄlu dɛo. 13 Lɛ́kpakↄ̃sↄ̃ri pìnↄↄ dɛ gↄ̃ↄn baplaaala. 14 Aↄ̃ gàa sa’orikinↄ kↄ̃n gbɛ̃nsinↄ kiia aↄ̃ bèńnɛ: Wá sì kↄ̃n Ludao wa bè tó wée Pↄlu dɛro, tó wa pↄ́ blè, Luda láari kɛwa. 15 Apinↄ kↄ̃n gbãadeenↄ a píngi à gá à o sozanↄ gbɛ̃nsinɛ à mↄ́are kↄ̃n Pↄluo lán wà be á yezi à à yãnↄ tàasi kɛ tia dɛ à káakupↄlaa bà. Wapinↄ sↄ̃ wégↄ̃ kú soru guu wà à dɛ zɛ́n ai àgↄ̃ gá ká kɛ̀.

16 Kɛ̀ Pↄlu dãre nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ń yã kɛ̀ aↄ̃ↄ gↄ̃̀gↄ̃ pì mà, ben à gàa à gɛ̃̀ sozanↄ bɛ à ò Pↄlunɛ. 17 Ben Pↄlu soza bàdee sìsi à bènɛ: Ǹ gá kↄ̃n gↄ̃kparɛ kɛ̀o a gbɛ̃nsi kiia, zaakɛ à yezi à baaru ke kpánɛmɛ. 18 Ben à à sɛ̀ à gàao ń gbɛ̃nsi kiia à bè: Pↄlu kɛ̀ wà à dà kpɛ́n ma sisi à kùɛmɛ mà mↄ́ n kiia kↄ̃n gↄ̃kparɛ kɛ̀o. À yãke vĩ à yezi à onnɛ. 19 Ben gbɛ̃nsi pì gↄ̃kparɛ pì kũ̀ a ↄↄa à gàao gusaɛ ń gↄ̃ↄn plaa, ben à à là à bè: Bↄ́ yãn ń vĩ ǹ omɛɛ? 20 Ben à bè: Yudanↄ bé wà lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃, aↄ̃ↄ yezi wà kúɛnnɛ ǹ mↄ́ kↄ̃n Pↄluo ń gbãadeenↄnɛ zia, lán wà be aↄ̃ↄ yezi wà à yã gwa tia dɛ à káakupↄlaa bà. 21 Ǹton weńnɛro, zaakɛ aↄ̃ gbɛ̃nↄↄ e à dãa zɛ́n wà dɛ gↄ̃ↄn baplaaala. Aↄ̃ la dà wà bè weé pↄ́ blero weé í miro ai wà gá à dɛo. Aↄ̃ sorumi mà kↄ̀, n yãn aↄ̃ swã dↄzi. 22 Gbɛ̃nsi pì bè gↄ̃kparɛ pìnɛ: Ǹton tó gbɛ̃ke dↄ̃ kɛ̀ ń òmɛro. Ben à à gbàrɛ.

Pↄlu gbarɛna Sizarea

23 Ben à soza bàde gↄ̃ↄn plaaanↄ sìsi à bèńnɛ: À o soza fɛ̃ɛdade gↄ̃ↄn wàa doonↄnɛ aↄ̃ soru kɛ wà gá Sizarea uusiɛ úblegurↄ kↄ̃n sↄ̃de gↄ̃ↄn baaagↄ̃ akurinↄ kↄ̃n sáride gↄ̃ↄn wàa doonↄ. 24 À sↄ̃ yã kɛkɛ Pↄlunɛ à dia lɛ wà gáo bùsu gbɛ̃nsi Felisi kiia aafia. 25 Ben à takada kɛ̃̀nɛ à bè:

26 Bùsu gbɛ̃nsi Felisi, mamↄma Kalaudiu Lisia ma takada kɛ̀ kɛ̃̀nnɛ ma ì kpàmma. 27 Yudanↄ bé wà gbɛ̃ kɛ̀kii kũ̀ aↄ̃ↄ yezi wà à dɛ. Kɛ̀ ma à dↄ̃̀ Romu gbɛ̃ ũ, ben ma gaa kↄ̃n sozanↄ ma à sìḿma. 28 Kɛ̀ má yezi mà à taari kɛ̀ aↄ̃ↄ èa ma, ma à sɛ̀ ma gaao aↄ̃ yãkpaɛkɛrinↄ kiia. 29 Gwen má dↄ̃̀n kɛ̀ taari kɛ̀ aↄ̃ↄ èa nɛ́ ń doka yãmɛ, èe yã kɛ̀ kà wà à dɛ ke wà à da kpɛ́siaan kɛro. 30 Kɛ̀ wà lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃zi, wà à kpãi kɛ̀mɛ, ben ma à gbàrɛmma gↄ̃ↄ má ò yãdeenↄnɛ aↄ̃ gá kↄ̃n à yão n kiia gwe.

31 Ben sozanↄↄ kɛ̀ lán wà òńnɛ nà aↄ̃ Pↄlu sɛ̀ wà gàao Antipatari gwãavĩ. 32 Kɛ̀ guu dↄ̀, soza kɛ̀ aↄ̃ↄe táa oo kɛ̀sɛ pìnↄ Pↄlu nà sↄ̃deenↄnɛ ń ↄzĩ aↄ̃ dↄo aɛ, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà tà ń bɛ. 33 Kɛ̀ sↄ̃deenↄ kà Sizarea, aↄ̃ takada pì kpà bùsu gbɛ̃nsi pìa, ben aↄ̃ Pↄlu nànɛ à ↄzĩ. 34 Bùsu gbɛ̃nsi pì takada pì kyó kɛ̀, ben à Pↄlu là bùsu kɛ̀ à bↄ̀n. À mà kɛ̀ Silisia bùsun à bↄ̀n, 35 ben à bènɛ: Tó gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ yã vĩnyonↄ mↄ̀, mɛ́ ma lán aↄ̃é o nà. Ben à bè wàgↄ̃ à dãkpaa Hɛrↄdu pitakiia.

24

Yudanↄ Pↄlu káarakpana

1 Gurↄ sↄↄroo gbɛra sa’oriki Anania mↄ̀ Sizarea kↄ̃n gbɛ̃nsi kenↄ kↄ̃n dokadↄ̃ri kɛ̀ wè benɛ Tɛtuluo. Aↄ̃ mↄ̀ Pↄlu káara kpá bùsu gbɛ̃nsi kiia. 2 Kɛ̀ wà Pↄlu sìsi, Tɛtulu fɛ̀ɛ èe yã daaàla à bè: Felisi, kↄ̃n n aubarikao wa bùsu kaɛna aafia. N zia laasuulɛna bé à wa bùsu kɛ maa. 3 Wè n tↄ́ nnaa sí wàgↄ̃ n sáabu kpaa gu píngia gurↄ píngi. 4 Kɛ̀ má yezi mà n yã gágaro, mɛ́ wɛ́ɛ kɛmma ǹ sùu kɛwao ǹ wa yã nɛ́ngo kɛ̀kii ma. 5 Wá è kɛ̀ gbɛ̃ pì nɛ́ gudɛrimɛ. È yãkete da Yudanↄ tɛ́ anduna guu píngi, à dɛ dↄnzizɛ ɛgɛɛ kɛ̀ wè ń sísi Nazarɛtideenↄ dↄn’aɛdee ũ. 6 Baa se à yezi à Luda ua gbãsĩ lɛ́, ben wa à kũ̀. 7 Tó n à làla n zĩnda, nɛ́ taari kɛ̀ wá èa yãpuraa dↄ̃. 9 Ben Yudanↄ yã’i kàara wà bè lɛn yã pìnↄↄ dɛ lɛ.

Pↄlu gina kↄ̃n a zĩndao Felisi aɛ

10 Ben bùsu gbɛ̃nsi pì mì kɛ̀ degũ Pↄlunɛ lɛ à yã o. Ben Pↄlu bè: Lán má n dↄ̃ yãkpaɛkɛri ũ bùsu kɛ̀ guu à wɛ̃̀ gì kɛ̀ nà, beee yãnzi mɛ́ɛ ma mìbↄna yã oo ma làakariazi. 11 Tó ń gbèka, weé onnɛ kɛ̀ ma gana Yerusalɛmu mà dↄnzi kɛɛ dɛ gurↄ kuri awɛɛplaalaro. 12 Wèe ma e mɛ́ɛ lɛokpakↄ̃a kɛɛ kↄ̃n gbɛ̃keo Luda uaro. Wèe ma e mɛ́ɛ yãkete daa aduakɛkpɛnↄ guu ke wɛ́tɛ guuro. 13 Gbɛ̃ pìnↄ é fↄ̃ wà taari kɛ̀ aↄ̃ↄ èmaa sèedadee ennɛro. 14 Má sì kɛ̀ zɛ́ kɛ̀ aↄ̃ↄe sísii dↄnzizɛ ɛgɛɛ pì guun mɛ́ɛ dↄↄ wa dezinↄ Ludazi. Má yã kɛ̀ wà kɛ̃̀ Musa doka guu kↄ̃n annabinↄ takadanↄ náanɛkɛna píngi. 15 Ma wɛ́ɛ dↄ Ludazi lán aↄ̃pinↄ bà kɛ̀ gbɛ̃ maaanↄ kↄ̃n gbɛ̃ zaaanↄ é fɛɛ bↄna gaan ń píngi. 16 Beee yãnzi mɛɛ̀gↄ̃ ma zĩnda totoo gurↄ píngi lɛ ma swɛ̃̀ tóngↄ̃ vĩi Luda aɛ ke gbɛ̃ntee aɛro. 17 Ma wɛ̃̀kɛna kↄ̃n ma bùsuo gbɛra ma ɛara ma su ma ↄ dàḿma ma saa ò 18 Luda ua. Kɛ̀ mɛ́ɛ saa oo ma gbãsĩbↄna gbɛra, ben wà ma le gwe. Mɛ́ɛ gbɛ̃nↄ kákↄ̃aro, yãkete kuuro. 19 Asia bùsu Yuda kenↄn yãdeenↄ ũ. Séde aↄ̃ mↄ́ wà yã bↄ kↄ̃ lɛ́n n kiia. 20 Tó lɛnlo, ǹ tó gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú kɛ̀nↄ dà kɛ̀ aↄ̃ↄ èma gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ yãkpaɛ kɛ̀mao o. 21 Sé yã mɛ̀n doo kɛ̀ má òńnɛ kↄ̃n kòto gbãaao, gɛ̀nↄ fɛɛna yã musun aↄ̃ↄe yãkpaɛ kɛɛmaozi.

22 Felisi Yesu zɛ́ bↄkↄ̃tɛ dↄ̃, ben à lá kà Yudanↄ yãla à bè: Tó sozanↄ gbɛ̃nsi Lisia mↄ̀, mɛ́ a yã mì dɛare. 23 À ò soza bàdeenɛ àgↄ̃ Pↄlu dãkpaa, mↄde à à gba zɛ́ à ĩam pá, à tó à gbɛ̃nↄ à ĩan ká.

Pↄlu kuuna kpɛ́siaan Sizarea

24 Gurↄ plaaa gbɛra Felisi mↄ̀ kↄ̃n a Yuda naↄ̃ kɛ̀ wè benɛ Durusilao. À Pↄlu sìsi, ben à Kirisi Yesu náanɛkɛna yã màa. 25 Pↄlu e yã oo maakɛna musu kↄ̃n zĩndakũnadↄ̃ↄo kↄ̃n yãkpaɛkɛna kɛ̀ èe mↄↄo, ben vĩa Felisi kũ̀ à bè: Ǹ fɛɛ ǹ tá gĩa. Gurↄↄ kɛ̀ ma ↄ lè mɛ́ ɛara mà n sísi. 26 À wɛ́ɛ dↄ Pↄluzi kɛ̀ eé ↄdↄnkpɛɛgbaa daaremɛ, ben ègↄ̃ à sisii gɛ̃̀n baaagↄ̃ à mↄ́ fàadi boao. 27 Kɛ̀ à kɛ̀ wɛ̃̀ plaa, Pↄsiu Fɛsutu vɛ̃̀ɛ Felisi gɛ̃ɛ ũ. Kɛ̀ Felisi yezi àgↄ̃ nna kↄ̃n Yudanↄ yãnzi, ben à Pↄlu tò da kpɛ́siaan.

25

Pↄlu zɛ̀ kↄ̃n gana Siza kiiao

1 Fɛsutu vɛ̃ɛna kpatan gurↄ aagↄ̃ↄ gbɛra à fɛ̀ɛ Sizarea à gàa Yerusalɛmu. 2 Gwen sa’orikinↄ kↄ̃n Yuda gbãadeenↄ mↄ̀ à kiia aↄ̃ fɛ̀ɛ kↄ̃n Pↄlu yão. Aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀a 3 à sùu kɛ à tó Pↄlu mↄ Yerusalɛmu. Zaakɛ aↄ̃ zɛ̀o wà takutɛɛ kpákpanɛ zɛ́n wà à dɛmɛ. 4 Ben Fɛsutu bèńnɛ: Pↄlu kú kpɛ́siaan Sizarea, mapi sↄ̃ mɛ́ tá gwe tia. 5 A gbãade kenↄ mↄ́ wà gámao. Tó à yã zaaa kɛ̀mɛ, é o.

6 Fɛsutu kɛ̀ńyo lán gurↄ sↄraagↄ̃ ke gurↄ kuri taka bà, ben à ɛ̀ara à tà Sizarea. Kɛ̀ guu dↄ̀, à vɛ̃̀ɛ a tintia à bè wà mↄ́ kↄ̃n Pↄluo. 7 Kɛ̀ wà mↄ̀o, Yuda kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ Yerusalɛmunↄ lìgazi, ben aↄ̃ yã bíta kɛ̀ wèe fↄ̃ wà à sèedadee èroonↄ dìa paripari. 8 Pↄlu yã sìńla à bè: Mɛ́ɛ taari kɛ Yudanↄ doka ke Luda uanɛro, ke Siza. 9 Fɛsutu e wɛtɛɛ àgↄ̃ nna kↄ̃n Yudanↄ, ben à Pↄlu là à bè: Nɛ́ we ǹ gá Yerusalɛmu lɛ mà yãkpaɛ kɛnyo gwe yã kɛ̀nↄ musuↄ́? 10 Pↄlu bè: Siza doka kɛ̀ kↄ̃ sì wà yãkpaɛ kɛomɛɛ aɛzĩn má zɛn kɛ̀. Mɛ́ɛ taari kɛ Yuda kenɛro lán mpi ń dↄ̃ sãnsãn nà. 11 Tó ma taari kɛ̀ à kà wà ma dɛɛ kɛ̀, mɛ́ɛ gízi mà garo. Mↄde lán mɛ́ɛ yã kɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀nↄↄ e oo ma musu ke kɛ nàro, gbɛ̃ke zɛ́ vĩ à ma kpáḿmaro. Gana Siza kiian ma zɛo. 12 Kɛ̀ Fɛsutu lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃ kↄ̃n a gbɛ̃nↄ à bè: Kɛ̀ Sizan n zɛo, à kiian nɛ́ gán.

Gana kↄ̃n Pↄluo kí Agaripa kↄ̃n Benisio aɛ

13 Gurↄ plaaa gbɛra kí Agaripa kↄ̃n Benisio mↄ̀ Sizarea lɛ wà ì kpá Fɛsutua. 14 Kɛ̀ aↄ̃ↄe gurↄplaa kɛɛ gwe yãnzi, Fɛsutu bↄ̀ kↄ̃n Pↄlu yão kína pìnɛ à bè: Gↄ̃gbɛ̃ kee kú kɛ̀ kɛ̀ Felisi à tò da kpɛ́siaan. 15 Kɛ̀ ma gaa Yerusalɛmu, sa’orikinↄ kↄ̃n Yuda gbɛ̃nsinↄ mↄ̀mɛ kↄ̃n à yão wà bè mà sùu kɛ mà yã daàla. 16 Ma bèńnɛ tó gbɛ̃ kɛ̀ wà mↄ̀ kↄ̃n à yão e zɛ́ e à kↄ̃ e kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ yã vĩ lɛdoonↄ à yã sìńlaro, wa Romudeenↄ weè à kpáḿmaro. 17 Kɛ̀ wa su kɛ̀ lɛdo, mɛ́ɛ yã gágaro. Kɛ̀ guu dↄ̀ gↄ̃ↄ, ben ma vɛ̃ɛ ma tintia ma bè wà mↄ́mɛ kↄ̃n adeeo. 18 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ taari èa pìnↄ yã ò, aↄ̃ↄe yã zaaa kɛ̀ mɛ́ɛ kpákpaa o à musuro. 19 Aↄ̃ yãkete vĩo ń dↄnzizɛ yã musu kↄ̃n gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ wè benɛ Yesu yão. À gà, ben Pↄlu zɛ̀ kↄ̃n à kuuna wɛ̃̀ndio yão. 20 Ma bídi kɛ̀ yã pì zɛ́ dↄ̃naa, ben ma à là tó à yezi à gá Yerusalɛmu wà yã pì gↄ̃gↄ̃nɛ gwe. 21 Ben Pↄlu bè Romu kínan a zɛo wàgↄ̃ a kũna. Ben ma bè wàgↄ̃ à dãkpaa ai màgↄ̃ gá à gbarɛ Sizaa. 22 Ben Agaripa bè Fɛsutunɛ: Má yezi mà gbɛ̃ pì yã ma ma zĩnda. Ben Fɛsutu bè: Nɛ́ yã ma à lɛ́n zia.

23 Kɛ̀ guu dↄ̀ Agaripa kↄ̃n Benisio mↄ̀ kↄ̃n gakui bítao, ben aↄ̃ gɛ̃̀ kↄ̃kakↄ̃akɛkpɛn kↄ̃n sozanↄ gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n wɛ́tɛ gbɛ̃ bɛ̀ɛdeenↄ. Kɛ̀ Fɛsutu yã ò, wà mↄ̀ kↄ̃n Pↄluo. 24 Ben Fɛsutu bè: Kí Agaripa kↄ̃n amↄa kɛ̀ á kúwao kɛ̀nↄ píngi, a gbɛ̃ kɛ̀kii èↄ́? Yuda kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yerusalɛmunↄ kↄ̃n gura kɛ̀nↄ ń píngi gbɛ̃ pì yã sɛ̀ wà mↄ̀oma, aↄ̃ↄe wii lɛɛma aↄ̃ bè à maa àgↄ̃ kuu dↄro. 25 Mapi sↄ̃, mɛ́ɛ e à yãke kɛ̀ kɛ̀ kà wà à dɛro, ben lán à zɛ̀ kↄ̃n Sizao nà, ma zɛo mà à gbarɛa. 26 Mɛ́ɛ yã pì gbá dↄ̃ gbasa mà takada kɛ̃ kínanɛ à yã musuro. Beee yãnzi ma mↄo a aɛ, atɛ̃nsa mpi kí Agaripa, lɛ yãlalanaa gbɛra mà yã e mà kɛ̃. 27 Zaakɛ pisina gbarɛḿmana taari kɛ̀ wà èa sãnsãn ona sai zɛ́ vĩ ma kiiaro.

26

Pↄlu a zĩnda yã bↄkↄ̃tɛna kí Agaripa aɛ

1 Ben Agaripa bè Pↄlunɛ: Ń zɛ́ vĩ ǹ n yã o. Ben Pↄlu ↄ sɛ̀ à a zĩnda yã bↄ̀kↄ̃tɛ à bè: 2 Kí Agaripa, má è ma mìnnaa kɛ̀, kɛ̀ má è mɛ́ɛ ma zĩnda yã bↄkↄ̃tɛɛ n aɛ gbã̀a taari kɛ̀ Yudanↄↄ dìma píngi yã musu. 3 Atɛ̃nsa kɛ̀ ń Yudanↄ fɛɛakaarayã dↄ̃ píngi kↄ̃n ń yãketenↄ. Beee yãnzi ma wɛ́ɛ kɛ̀mma ǹ ma yã kɛ̀ mamɛ. 4 Yudanↄ ma kuuna dↄ̃ ń píngi zaa ma nɛ́ féte zĩ naana zaa ma bùsun ai Yerusalɛmu. 5 Aↄ̃ↄ ma dↄ̃ à gì kɛ̀. Tó aↄ̃ↄ yezi, aↄ̃é fↄ̃ wà o kɛ̀ má kú wa dↄnzirinↄ gãli kɛ̀ gbãa kↄ̃n Luda yão kɛ̀ wè be Farisinↄ tɛ́. 6 Tia sa wèe yãkpaɛ kɛɛmao kɛ̀ ma wɛ́ɛ dↄ lɛ́ kɛ̀ Ludaa gbɛ̃̀ wa dezinↄnɛzi yãnzi. 7 Wa bori mɛ̀n kuri awɛɛplaaanↄ ègↄ̃ dↄↄ Ludazi fãantɛ̃ kↄ̃n gwãavĩo wɛ́ɛdↄna lɛ́gbɛ̃na dↄ̃nkↄ̃ pìzi. Kí, tãmaa pì yãnzin Yudanↄ fɛ̀ɛmazizi. 8 Bↄ́yãnzin Luda gɛ̀nↄ fɛɛna kɛ̀are yã zɛ́saidee ũzi sɛɛ?

9 Mapi sↄ̃ yã, ma zɛo kɛ̀ yã kɛ̀ eé bↄ Yesu Nazarɛti kpɛɛ píngin mɛ́gↄ̃ kɛɛ. 10 Lɛn má kɛ̀ lɛ Yerusalɛmu. Sa’orikinↄ ma gba zɛ́, ben ma Luda gbɛ̃nↄ kà kpɛ́siaan pari. Tó wèe ń dɛdɛɛ sↄ̃, ma lɛ́ ègↄ̃ kú à guumɛ. 11 Mɛɛ̀gↄ̃ gaa aduakɛkpɛ kↄ̃n aduakɛkpɛo gɛ̃̀n baaagↄ̃ màgↄ̃ wɛ́ɛ tãaḿma mà gã naḿma lɛ aↄ̃ lɛ́ sɛ́ Yesuzi. Ma pↄↄ fɛ̃nańzi, ben mɛɛ̀ gá ĩa daḿma wɛ́tɛ swabaaanↄa.

Pↄlu a Yesu zɛ́ sɛna yã’ona

(Zĩr 9:1-19, 22:6-16)

12 Beee yãnzi mɛ́ɛ gaa Damasiku kↄ̃n iko kɛ̀ sa’orikinↄ ma gbarɛoozi. 13 Kí, kɛ̀ má tɛ́ zɛ́n kↄ̃n ↄfãntɛ̃o di mìdangura, ma gupuraa è à bↄ̀ ludambɛ à dàmala kↄ̃n ma gbɛ̃nↄ, à pãsĩ dɛ ↄfãntɛ̃la. 14 Wa lɛɛ tↄↄtɛ wa píngi, ben ma kòto mà wà bèmɛ kↄ̃n Eberu yão: Solu, Solu, à kɛ̀ dia nɛ́ɛ wɛ́ɛ tãamaa? Lɛ̀zↄ̃na kↄ̃n gbáo kyatee sai e ĩa daamma fá! 15 Ma bè: Dén n ũu, Dii? Ben Dii bè: Mámbe Yesu kɛ̀ nɛ́ɛ wɛ́ɛ tãaa ũ. 16 Ǹ fɛɛ ǹ zɛ. Ma bↄ ma mↄnzi lɛ mà n sɛ́ ma zĩkɛri ũmɛ, ǹgↄ̃ dɛ yã kɛ̀ ń è kↄ̃n yã kɛ̀ mɛ́ ↄdↄannɛɛo sèedadee ũ. 17 Mɛ́ n mì sí Yudanↄ ↄzĩ kↄ̃n bori pãndenↄ. Mɛ́ n zĩiḿma 18 lɛ ǹ ń wɛ́ɛ kɛ̃ńnɛ, aↄ̃ kpɛɛ li gusiaanɛ wà aɛ dↄ gupuraaa, aↄ̃ bↄ Setãn gbãaan wà gɛ̃ Luda pↄ́n, lɛ aↄ̃ durunnↄ e à kɛ̃ḿma, aↄ̃ baka gↄ̃ kú kↄ̃n Luda gbɛ̃nↄ ma náanɛkɛna yãnzi.

Pↄlu zĩkɛna Yesunɛ

19 Kí Agaripa, àmbe à tò mɛ́ɛ gí ludambɛ gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ à mↄ̀mazi yãziro. 20 Ma waazi kɛ̀ Damasiku gĩa kↄ̃n Yerusalɛmuo, ben má kɛ̀ Yudea bùsu gu píngia kↄ̃n bori pãndenↄ kiiao. Má òńnɛ aↄ̃ nↄ̀sɛ liɛ wà aɛ dↄ Ludaa, aↄ̃ yã kɛ̀ eé tó wà dↄ̃ kɛ̀ aↄ̃ nↄ̀sɛ lìɛ kɛ. 21 Beee yãnzin Yudanↄ ma kũ Luda uazi, aↄ̃ↄ yezi wà ma dɛ. 22 Luda dↄnlɛn má kuuo ai kↄ̃n a gbã̀ao, ben má zɛna à sèedadee ũ nɛ́ féte kↄ̃n gbɛ̃nsinↄnɛ ń píngi. Mɛɛ̀ yã pãnde oro, sé yã kɛ̀ annabinↄ kↄ̃n Musao ò à kɛɛ baasiro. 23 Aↄ̃ bè Mɛsaya é mɛ̀’ↄ̃amma e, àmbe eé fɛɛ bↄna gaan káaku à gupura yã o Yudanↄnɛ kↄ̃n bori pãndenↄ.

24 Kɛ̀ Pↄlu e a zĩnda yã bↄkↄ̃tɛɛ lɛ, Fɛsutu wiii dↄ̀a à bè: Ĩa kàmman yↄ́ Pↄlu? N dↄ̃na bíta bé èe n mì liɛɛ. 25 Ben Pↄlu bè: Ĩa e kámaro, gbɛ̃ bɛ̀ɛde Fɛsutu. Yãzɛdeen mɛ́ɛ oo, bensↄ̃ yãpuraamɛ. 26 Kí, lán ń yã beeenↄ dↄ̃ nà mɛ́ fↄ̃ mà yã onnɛ súusu vĩa sai. Má dↄ̃ kɛ̀ à kee e kɛ n mì kpɛɛro, zaakɛ yã pì nɛ́ gusaɛ yãnlo. 27 Kí Agaripa, n yã kɛ̀ annabinↄↄ ò sìↄ́? Má dↄ̃ kɛ̀ ń sì. 28 Ben Agaripa bè Pↄlunɛ: Gurↄ zaka nɛ́ngo kɛ̀ guu nɛ́ɛ daa nɛ́ fↄ̃ ǹ ma liɛ mà gↄ̃ Yesudee ũn yↄ́? 29 Pↄlu bè: Baa tia ke gìkɛna má yezi, tó Ludaa wè. Èe kɛ ndonlo, kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe ma yã maa gbã̀anↄ ń píngi, aↄ̃ gↄ̃ lán má dɛ nà mↄ̀kyakoo kɛ̀nↄ baasi. 30 Ben kína pì kↄ̃n bùsu gbɛ̃nsio kↄ̃n Benisio fɛ̀ɛ kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ kakↄ̃ana gweenↄ. 31 Kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ɛ, aↄ̃ↄe o’ookↄ̃nɛ: Gbɛ̃ pì e yã kɛ̀ kà wà à dɛ ke wà à da kpɛ́siaan kɛro. 32 Ben Agaripa bè Fɛsutunɛ: Tó gbɛ̃ pì e zɛ kↄ̃n gana Siza kiiao yãro, lɛ wé fↄ̃ wà à gbarɛ.

27

Gana kↄ̃n Pↄluo Romu góro’itɛ guu

1 Kɛ̀ wà zɛ̀o wà da Itali zɛ́n, ben wà Pↄlu kↄ̃n pisina kpaa kenↄ nà soza bàdee kɛ̀ wè benɛ Yuliunɛ a ↄzĩ. À dɛ soza gãli kɛ̀ wè be Siza sozanↄ dↄn’aɛdeenↄ doke ũ. 2 Wa gɛ̃ góro’itɛ kɛ̀ bↄ̀ Adaramitiumu guu, èe bↄɛɛ kↄ̃n Asia bùsu wɛ́tɛnↄ, ben wa da zɛ́n. Masedonia bùsu gbɛ̃ Arisitaku Tɛsalonika kúwao. 3 Kɛ̀ guu dↄ̀ wa ka Sidↄ̃. Yuliu Pↄlu kũna kↄ̃n nↄ̀sɛo do, ben à à gbà zɛ́ à gá a gbɛ̃nↄ gwa lɛ aↄ̃ dↄnlɛ kɛnɛ. 4 Kɛ̀ wa bↄ gwe, wa ka í dagura. Kɛ̀ ĩa e daawalɛ yãnzi, ben wa dↄ Sipiru bùsuzi kpɛɛ kpa. 5 Táa’ona ísiaa dagura wa dↄ Silisia kↄ̃n Pamfilia bùsunↄzi, ben wa ka Mira, Lisia bùsun. 6 Gwen soza bàdee pì Alɛsandaria góro’itɛ kɛ̀ èe gaa Itali èn, ben à wa kan.

7 Gurↄ kenↄ guu wa tá bùsa. Ɔsi kↄ̃n ↄsiion wa ka Sinidu lɛ́a. Kɛ̀ ĩa e wewe wà gá súusuro, wa pãnɛ wa bↄ Kɛrɛti bùsu kpɛɛ kpa Salamↄnɛ saɛ. 8 Ɔsi kↄ̃n ↄsiio wée dↄↄ Kɛrɛtizi, ben wa ka guu kɛ̀ wè be Górodↄki Maaan. À kĩi kↄ̃n wɛ́tɛ kɛ̀ wè be Laseao. 9 Lán wa gì kɛ̀ zɛ́n nà, wa gana aɛ gↄ̃̀ kari ũ, zaakɛ Yudanↄ lɛ́yigurↄↄ gɛ̃̀ kↄ̀. Beee yãnzi Pↄlu lɛ́ dàḿma 10 à bè: Gbɛ̃nↄ, má è tá kɛ̀kii é mↄ́ kↄ̃n ásaru bítao kↄ̃n mↄ́nzio. Èe kɛ góro pì kↄ̃n à asoonↄ adonlo, kↄ̃n wapinↄmɛ se. 11 Mↄde soza bàde górofĩri kↄ̃n górodeeo yã sì dɛ Pↄlu yãla. 12 Gu pì maa wà góro dↄn wà buusiɛ ble gwero, ben gbɛ̃ paridee zɛ̀ kↄ̃n dana zɛ́n-o. Aↄ̃ↄ yezi wà ká Fenisi, wɛ́tɛ kɛ̀ kú Kɛrɛti ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa, tó eé sí kɛ wà buusiɛ ble gwe.

Zàga’ĩa fɛɛna ísiaala

13 Kɛ̀ ĩa busɛ fɛ̀ɛ sↄↄmɛtɛ kpa, aↄ̃ↄe daa aↄ̃é fↄ̃ wà ń pↄyezi kɛmɛ. Ben aↄ̃ ń góro pòro wà dà zɛ́n aↄ̃ↄe dↄↄ Kɛrɛtizi kĩikĩi. 14 Èe gì kɛro zàga’ĩa gbãaa kɛ̀ wè be ĩa pãsĩ bↄ̀ Kɛrɛti kpiii kpa. 15 À góro lìɛ, wée fↄ̃ wà mì dↄa dↄro, ben wa gↄ̃ tɛ́zi. 16 Kɛ̀ à wa kpa luan nɛ́ngo kɛ̀ wè be Kodazi, à kɛ̀wa sã̀ↄ féte. Ɔsi kↄ̃n ↄsiion wa wa góronɛ mìsibↄ è wá kũ̀ gwe. 17 Kɛ̀ aↄ̃ↄ sɛ̀ wà gɛ̃̀o góro ìsi guu, ben aↄ̃ↄ kɛ̀kɛ aↄ̃ bà kã̀ góro ìsi pìnɛ. Kɛ̀ aↄ̃ↄe vĩa kɛɛ Libia bùsu ísararaa gɛ̃nanɛ yãnzi, ben aↄ̃ góro kúra pɛ̀ɛ ín aↄ̃ gↄ̃̀ tɛ́ ĩazi. 18 Kɛ̀ guu dↄ̀, lán zàga’ĩa gì e wa góro yĩpayĩpaa gbãngbãn nà, ben aↄ̃ nà asoonↄ zuzunaa í guu. 19 À gurↄ aagↄ̃dee zĩ aↄ̃ ń góro zĩkɛbↄnↄ bↄ̀ɛ aↄ̃ↄ kwɛ̀ɛ ń zĩnda. 20 À kà gurↄ ũgbangba ↄfãntɛ̃ kↄ̃n sↄsↄnɛnↄↄ e bↄro, ĩa pãsĩ pì kↄ̃n louo e kpáɛro. Mìsina tãmaa kɛ̀ wá vĩ yãa yã̀awa píngi.

21 Wa gurↄplaa kɛ̀ wée e wa pↄ́ blèro, ben Pↄlu fɛ̀ɛ à bèńnɛ: Gbɛ̃nↄ, tó a ma yã màmɛ yã, lɛ wée fɛɛ Kɛrɛti, mↄ́nzi kↄ̃n ásaruo kɛ̀ borii gbasa à wa lero. 22 Ai tia mɛ́ɛ lɛ́ daaawa à a làakari kpáɛ! A gbɛ̃ke é garo, séde góro pì yaka. 23 Gĩa gwãavĩ Luda kɛ̀ má dɛ à pↄ́ ũ mɛ́ɛ dↄↄzi malaika bↄ̀ à mↄ̀mazi 24 à bè: Ǹton vĩa kɛro, Pↄlu. Séde ǹ Siza aɛ le. Luda gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúńyo góro guunↄ bↄ̀nnɛ aafia ń píngi. 25 Beee yãnzi gbɛ̃nↄ, à a làakari kpáɛ! Má Luda náanɛ vĩ kɛ̀ eé kɛ lán à òmɛ nà. 26 Séde wà ká luan ke ísararaan.

27 À gurↄ gɛ̃ro dosaidee zĩ gwãavĩ ĩa pãsĩ pì e wa gáɛɛ Adariatiki íla ai tia. Ben lezãndo góro gbɛ̃nↄↄ e daa wa ka kĩi kↄ̃n í baaomɛ. 28 Ben aↄ̃ bà ílↄgwabↄ gbàrɛ ín, aↄ̃ↄ è gã̀sãsuu basiigↄ̃. Kɛ̀ à kɛ̀ saa féte aↄ̃ↄ gbàrɛ dↄ, aↄ̃ↄ è à zã̀ kà gã̀sãsuu baaagↄ̃. 29 Aↄ̃ↄe kpana gbɛ̀laa vĩa kɛɛ, ben aↄ̃ kúra mɛ̀n siigↄ̃ gbàrɛ góro pↄ̀rↄ kpɛɛ, ben aↄ̃ↄe adua kɛɛ lɛ guu dↄḿma. 30 Góro gbɛ̃nↄↄ e zɛ́ wɛtɛɛ aↄ̃ bↄɛ góro guu aↄ̃ bàa lɛ́, ben aↄ̃ↄe góro mìsibↄ pì pitaa aↄ̃ da íla, aↄ̃ↄe kɛɛ lán wà be wà yezi wà kúranↄ gbarɛ góro aɛ bà. 31 Ben Pↄlu bè soza bàdeenɛ kↄ̃n à bàsaideenↄ: Tó gbɛ̃ beeenↄↄ e gↄ̃ góro guuro, é fↄ̃ à bↄro. 32 Ben sozanↄ góro mìsibↄ bànↄ zↄ̃̀zↄ̃ aↄ̃ↄ tò à lɛ̀ɛ ín.

33 Kɛ̀ guu yezi à dↄ, Pↄlu agbaa kpàńnɛ ń píngi aↄ̃ pↄ́ ble à bè: À gurↄ gɛ̃ro dosain gbã̀a a gↄ̃ logona pↄ́blee sai. 34 Mɛ́ɛ agbaa kpaaare à pↄ́ ble, lɛ à gbãaa e à bↄ aafia. Baa a mìkã mɛ̀n do eé lɛ́ɛro. 35 Pↄlu yãbee’ona gbɛra à burɛdi sɛ̀ à Luda sáabu kpà baade píngi wáa, ben à lì èe soo. 36 Aↄ̃ baade píngi làakari kpàɛ, ben aↄ̃ pↄ́ blè sa. 37 Wamↄwa kɛ̀ wá kú góro guunↄ wa píngi wa ka gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ baaagↄ̃ akuri awɛɛswɛɛdo. 38 Kɛ̀ aↄ̃ pↄ́ blè wà kã̀, aↄ̃ pↄ́wɛɛ bↄ̀ɛ wà kà ín, lɛ góro e à futa kũ yãnzi.

Góro’itɛ yakana

39 Kɛ̀ guu dↄ̀, aↄ̃ sĩ̀sĩaa è aↄ̃ↄe dↄ̃ro. Kɛ̀ aↄ̃ ígukoto è kↄ̃n bùsu’ãatɛ̃o sarara, ben aↄ̃ zɛ̀o wà gá kↄ̃n góroo ígɛɛzi, tó weé fↄ̃. 40 Aↄ̃ kúranↄ pòro aↄ̃ↄ dà í guu, ben aↄ̃ górolibↄnↄ bà pòro gↄ̃ↄ. Aↄ̃ góro aɛ bisa pòro ĩanɛ, ben aↄ̃ mì pɛ̀ ígɛɛ pìa. 41 Ben aↄ̃ sì bùsu’ãatɛ̃n dↄ̃na sai, ben góro zɛ̀ gwe. Bùsu’ãatɛ̃ pì góro aɛ kũ̀ gíngin èe fↄ̃ à nigãro, ben ísↄ̃kana kɛ̀ e kakaa kↄ̃n gbãaao e góro pↄ̀rↄ kpɛɛ yakaa. 42 Sozanↄ zɛ̀o wà pisinanↄ dɛdɛ, lɛ aↄ̃ gbɛ̃ke tón í kpá wà pitińguro yãnzi. 43 Mↄde soza bàdee yezi à Pↄlu mì sí, ben à gìńnɛ aↄ̃ ń pↄyezi kɛ. À bè íkparinↄ dↄńnɛ aɛ aↄ̃ kusi ía aↄ̃ bikũ, 44 gbɛ̃ kpaaanↄ gↄ̃ tɛ́ ń kpɛɛ lí lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ ke góro kasonↄ musu. Lɛn baade píngi í baaa lè aafia lɛ.

28

Pↄlu kuuna Malata luan

1 Kɛ̀ wa í baaa lè aafia, wá mà luan pì tↄ́n Malata. 2 Bɛdeenↄ wa si kↄ̃n yenzio maamaa. Aↄ̃ gbãakɛ kpàwazi, aↄ̃ tɛ́ sà lèwe, zaakɛ lou nà manaa, ben ĩa bↄ̀ɛ. 3 Pↄlu yàka kete kàkↄ̃a à mↄ̀ èe kaa tɛ́n, pitigoo kú à guu. Kɛ̀ tɛ́ puusu à pà, à bↄ̀ à Pↄlu sò a ↄↄa. 4 Kɛ̀ bɛdeenↄ mlɛ̃̀ pì è dↄ à ↄↄa, aↄ̃ bèkↄ̃nɛ: Gbɛ̃ beee nɛ́ gbɛ̃dɛrimɛ yãpura. Baa kɛ̀ à bikũ̀ íla aafia, yãpuraa e wenɛ àgↄ̃ kuuro. 5 Mↄde Pↄlu mlɛ̃̀ pì gbã̀kɛ à dà tɛ́n, èe pↄ́ke kɛnɛro. 6 Gbɛ̃nↄ wɛ́ɛ dↄzi kɛ̀ à ↄↄ é ká à lɛ́ɛ à ga gwe gↄ̃ↄmɛ. Kɛ̀ à gì kɛ̀, aↄ̃ↄ è pↄ́kee e à lero, ben aↄ̃ lɛ́ lìɛ aↄ̃ bè, gbɛ̃ pì nɛ́ tãa ìsi kemɛ.

7 Guu pì saɛn luan gbɛ̃nsi kɛ̀ wè benɛ Publiu bɛɛ kún. À wa diɛ gurↄ aagↄ̃ à nibↄkɛɛ kɛ̀we kↄ̃n yenzio. 8 Publiu dee daɛna kↄ̃n mɛ̀wãao èe bãndubãndu kɛɛ. Ben Pↄlu gɛ̃̀ à kiia à adua kɛ̀nɛ, à ↄ kɛ̀a à à kɛ̃̀kↄ̃a. 9 Kɛ̀ à kɛ̀ lɛ, luan pì gyãre kpaaanↄ mↄ̀ à kiia, ben aↄ̃ kɛ̃̀kↄ̃a se. 10 Aↄ̃ wa kpe dà maamaa. Kɛ̀ wée taa, aↄ̃ kũsãɛ kɛ̀we dↄ.

Pↄlu kana Romu

11 Wa kuuna luan pì guu mↄ aagↄ̃ↄ gbɛra wa gɛ̃ góro’itɛ kɛ̀ buusiɛ blè gween wa da zɛ́n. Góro pì bↄ̀ Alɛsandaria wà sìka tãanↄ sèeda kɛ̀a. 12 Kɛ̀ wa ka Sirakusi, wa gurↄ aagↄ̃ↄ kɛ̀ gwe. 13 Bↄna gwe wa dↄ ígɛɛzi ai wa gaa káo Rɛgiumu. Kɛ̀ guu dↄ̀ ĩa bↄ̀ sↄↄmɛtɛ kpa, à gurↄ plaadeen wa ka Putɛↄli. 14 Wɛ́tɛ pì guun wa Yesudeenↄ lèn. Aↄ̃ bè wà sùu kɛ wà azuma doo kɛńyo. Wá kɛ̀ lɛ, ben wa da Romu zɛ́n. 15 Romu Yesudeenↄ wa baaru mà, ben aↄ̃ mↄ̀ dawalɛ. Gbɛ̃kenↄ wa le Apiu Yàran, gbɛ̃kenↄ sↄ̃ guu kɛ̀ wè be Pitakimɛn’aagↄ̃n. Kɛ̀ Pↄlu ń é, à Luda sáabu kpà à a làakari kpàɛ.

Pↄlu waazikɛna Romu

16 Kɛ̀ wa ka Romu, wà Pↄlu gbà zɛ́ àgↄ̃ kuu adona kↄ̃n soza kɛ̀ eégↄ̃ à dãkpaao. 17 Gurↄ aagↄ̃ↄ gbɛra Pↄlu Yuda gbɛ̃nsinↄ sìsi. Kɛ̀ aↄ̃ kàkↄ̃a, à bèńnɛ: Ma gbɛ̃nↄ, mɛ́ɛ zã Yudanↄnɛ yãkearo. Mɛ́ɛ bↄ wa dezinↄ fɛɛakaarayãke kpɛɛro, ben wà ma kũ Yerusalɛmu wà ma kpa Romudeenↄa. 18 Aↄ̃ ma lala yãzi aↄ̃ↄe yãke e ma musu kɛ̀ kà wà ma dɛro, ben aↄ̃ↄ yezi wà ma gbarɛ. 19 Ben Yudanↄ bↄ̀ ma kpɛɛ. Tiasi ma zɛ kↄ̃n gana Siza kiiao, èe kɛ má yã vĩ kↄ̃n ma bùsu gbɛ̃nↄonlo. 20 Beee yãnzi ma a gbeka, lɛ wà kↄ̃ e mà yã oao, zaakɛ gbɛ̃ kɛ̀ Isarailinↄ wɛ́ɛ dↄzi yãnzin wà mↄ̀ kɛ̀ kàmazi.

21 Ben aↄ̃ bènɛ: Wée takada ke e à bↄ̀ Yudea bùsun n yã musuro. Wa gbɛ̃ke sↄ̃ↄ e bↄ gwe à sùwe kↄ̃n n baaru zaaaoro. 22 Wá è à maa wà yã kɛ̀ ń vĩi ma n lɛ́zĩ, zaakɛ wá mà kɛ̀ wè dↄnzizɛ pì zaa bo gu píngiamɛ.

23 Aↄ̃ gurↄↄ dìɛkↄ̃nɛ kↄ̃n Pↄluo, ben aↄ̃ mↄ̀ à kiia ua kɛ̀ à pìtan paripari. À yezi aↄ̃ↄ a yãzɛ dↄ̃ Yesu yã musu, ben à nà Musa dokaa kↄ̃n annabinↄ yãnↄ, à kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia yã òńnɛ à bↄ̀kↄ̃tɛńnɛ zaa kↄngↄ ai uusiɛ. 24 Gbɛ̃kenↄ yã kɛ̀ èe oonↄ zɛ́ è, mↄde gbɛ̃kenↄ gìzi. 25 Kɛ̀ aↄ̃ↄe kɛ̃ɛkↄ̃a kↄ̃n lɛokpakↄ̃ao, Pↄlu yã mɛ̀n doo kàarańnɛ à bè: Yã kɛ̀ Luda Ninii dà annabi Isayanɛ à ò a dezinↄnɛ nɛ́ yãpuraamɛ, kɛ̀ à bè:

26 Ǹ gá ǹ o gbɛ̃ mↄ̀nↄnɛ,

aↄ̃égↄ̃ swã kpaa yãkemana sai,

aↄ̃égↄ̃ guu gwaa yãke’ena sai.

27 Aↄ̃ↄ nↄ̀sɛ vĩro lɛ wàton ↄ̃ndↄ̃ kũro yãnzi,

aↄ̃ swã gbãa lɛ aↄ̃ton yã maro yãnzi,

aↄ̃ wɛ́ɛ kpakↄ̃rɛna lɛ aↄ̃ton guu ero yãnzi,

zaakɛ aↄ̃ↄ yezi wà aɛ dↄma mà ń gba aafiaro.

28 Beee yãnzi, àgↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ Luda gbɛ̃nↄ zĩ̀ kↄ̃n mìsina yão bori pãndenↄa. Aↄ̃mbe weé sí.

30 Pↄlu kɛ̀ kpɛ́ kɛ̀ èe à fĩa boo guu wɛ̃̀ plaa mámmam. Ègↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃è mↄ́ fàadi boonↄ kũu ↄplaplaa ń píngi. 31 À kpata kɛ̀ bↄ̀ Luda kiia yã waazi kɛ̀ńnɛ à Dii Yesu Kirisi yã dàńnɛ kↄ̃n làakario kpaɛna, gbɛ̃kee e kpánɛro.