KINANƆ TAKADA KAAKU
Sulemanu kíblena 1:1-2:46
Kí Sulemanu yã 3:1-11:43
Yudanↄ kↄ̃n Isarailinↄ kↄ̃kpaatɛna 12:1-16:34
Ilia yã 17:1-22:54
1Adonia a zĩnda kana kí ũu
1 Gurↄↄ kɛ̀ kí Dauda zi kũ̀ kótokoto, baa tó wà bisanↄ kùàla, ĩa ègↄ̃ kpɛɛ à dɛɛmɛ. 2 Ben à ìbanↄ bènɛ: Wa dii kí, ǹ tó wà nↄkparɛ wɛtɛnnɛ, àgↄ̃ zĩi kɛɛnnɛ àgↄ̃ n gwaa, àgↄ̃ daɛɛ n saɛ lɛ ĩa tón n dɛ dↄro. 3 Ben wà gàa wà kpáɛ kɛ̀ nↄkparɛ maaazi Isarailinↄ bùsun píngi, ben wà bↄ̀ Sunɛmu nↄgbɛ̃ Abisagaa, wà à sɛ̀ wà sùo kínanɛ. 4 Nↄkparɛ pì nɛ́ nↄ maaamɛ. Ègↄ̃ kína gwaa àgↄ̃ zĩi kɛɛnɛ, mↄde kí à dↄ̃ nↄgbɛ̃ ũro.
5 Dauda naↄ̃ Agi nɛ́ Adonia a zĩnda dìɛ kɛ̀ a ka, ben à bè ámbe é kí ble. Ben à sↄ̃goronↄ sɛ̀ kↄ̃n sↄ̃deenↄ kↄ̃n gↄ̃gbɛ̃ gↄ̃ↄn baplaa akuri kɛ̀ aↄ̃égↄ̃ bàa lɛɛ wàgↄ̃ tɛ́arɛ aɛnↄ. 6 À dee e kpãkɛ̃zi ziki à be, à kɛ̀ dia nɛ́ɛ kɛɛ lɛɛro. Àpi sↄ̃ nɛ́ gↄ̃ maaamɛ. Abusalomu bé à yↄ̃ mì à kpàa. 7 Ben à lɛdolɛ kɛ̀ kↄ̃n Zeruya nɛ́ Yoabuo kↄ̃n sa’ori Abiatao, ben aↄ̃ zɛ̀o. 8 Mↄde sa’ori Zadↄki kↄ̃n Yoyada nɛ́ Bɛnayao kↄ̃n annabi Natão kↄ̃n Simɛio kↄ̃n Dauda gbɛ̃nnanↄ kↄ̃n à dogarinↄↄ e zɛoro. 9 Adonia saa ò kↄ̃n sãanↄ kↄ̃n zùnↄ kↄ̃n zùnɛ mɛ̀kpananↄ Mlɛ̃̀gbɛ kɛ̀ kú Ɛnlogɛli saɛa. À a dãaro kínɛnↄ sìsi ń píngi kↄ̃n Yuda kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ kína ìba ũunↄ ń píngi. 10 Èe annabi Natã sísiro ke Bɛnaya ke Dauda dogarinↄ ke a zĩnda dãaro Sulemanu.
11 Ben Natã gàa à Sulemanu da Basɛba là à bè: Nɛ́ɛ ma kɛ̀ Agi nɛ́ Adonia kí blè wa dii kí Dauda dↄ̃na sairoo? 12 Tↄ̀, ǹ tó mà lɛ́ damma sa lán nɛ́ kɛ nà, ǹ n zĩnda mì sí kↄ̃n n nɛ́ Sulemanu pↄ́o. 13 Ǹ fɛɛ ǹ gá kí Dauda le ǹ benɛ, kɛ̀ à la dànnɛ yã à bè n nɛ́ Sulemanu bé eé kí ble a gɛ̃ɛ ũ à vɛ̃ɛ a kpatan sↄ̃ nɛ́? À kɛ̀ dia Adonia gↄ̃̀ kí ũu? 14 Gurↄↄ kɛ̀ ń kpɛ́ nɛ́ɛ yã oonɛ, mɛ́ gɛ̃ mà yã’i kaara se. 15 Ben Basɛba gàa à kína lè à kpɛ́n, guu kɛ̀ Sunɛmu nↄgbɛ̃ Abisaga e à gwaan. Kí sↄ̃ zi kũ̀. 16 Basɛba kùɛ à mì pɛ̀ɛnɛ, ben kí à là à bè: Bↄ́n ń yezi? 17 À wèàla à bè: Ma dii, ḿbe ń sì mamↄma n zↄ̀blerinɛ kↄ̃n Dii n Luda tↄ́o, n bè ma nɛ́ Sulemanu bé eé kí ble n gɛ̃ɛ ũ à vɛ̃ɛ n kpatan. 18 Tia sↄ̃ ma dii kí, Adonia bé à kɛ̀ kí ũ, bensↄ̃ ń à yã dↄ̃ro. 19 À saa ò kↄ̃n zùnↄ kↄ̃n zùnɛ mɛ̀kpananↄ kↄ̃n sãanↄ paripari, à n nɛ́nↄ sìsi ń píngi kↄ̃n sa’ori Abiatao kↄ̃n zĩ̀kpɛ dↄn’aɛde Yoabuo, mↄde èe n zↄ̀bleri Sulemanu sísiro. 20 Ma dii kí, ḿbe Isarailinↄ píngi sↄ̃kpanzi, wà ma tó dé bé eé kɛ kí ũ n gbɛ̀n. 21 Ma dii kí, tó n gaa n dezinↄ kúkiia, mapi kↄ̃n ma nɛ́ Sulemanuo, weégↄ̃ wa gwaa taarideenↄ ũmɛ.
22 Kɛ̀ à kpɛ́ èe yã oo kↄ̃n kínao, ben annabi Natã mↄ̀. 23 Wà ò kínɛ kɛ̀ annabi Natã kú kɛ̀. Ben Natã gɛ̃̀ à kùɛ kínanɛ à dàɛ a puua 24 à bè: Ma dii kí, ḿbe n bè Adonia kɛ kí ũ à vɛ̃ɛ kpatan n gɛ̃ɛ ũↄ́? 25 Zaakɛ à gàa à saa ò gbã̀a kↄ̃n zùnↄ kↄ̃n zùnɛ mɛ̀kpananↄ kↄ̃n sãanↄ paripari. À n nɛ́nↄ sìsi ń píngi kↄ̃n n zĩ̀kpɛ dↄn’aɛdeeo kↄ̃n sa’ori Abiatao. Aↄ̃ↄe pↄ́ bleeo, wèe í mii tia, aↄ̃ↄe bee: Luda kí Adonia dↄ̃ kↄ̃n aafiao! 26 Mↄde èe mamↄma n zↄ̀bleri sísiro ke sa’ori Zadↄki ke Yoyada nɛ́ Bɛnaya ke n zↄ̀bleri Sulemanu. 27 Ma dii kí, ase lɛ n kɛ̀ lɛɛ, ben n gi gbɛ̃ kɛ̀ eé vɛ̃ɛ kpatan n gɛ̃ɛ ũu o wamↄwa n zↄ̀blerinↄnɛziↄ́?
Sulemanu kana kí ũ
28 Ben kí Dauda bè: À Basɛba sísimɛ. Kɛ̀ Basɛba mↄ̀ à gɛ̃̀, à mↄ̀ à zɛ̀ kí aɛ. 29 Ben kína la dànɛ à bè: Kↄ̃n Dii kuunao! Àmↄ kɛ̀ à ma bↄ nawɛ̃a píngi guu. 30 Ladana kɛ̀ má kɛ̀nnɛ kↄ̃n Dii Isarailinↄ Luda tↄ́o, ma bè n nɛ́ Sulemanu bé eé kí ble ma gbɛ̀n à vɛ̃ɛ kpatan ma gɛ̃ɛ ũ, mɛ́ papa gbã̀a kãnkãmmɛ. 31 Ben Basɛba kùɛ à mì pɛ̀ɛ tↄↄtɛ kínanɛ à bè: Ma dii kí Dauda, Luda n dↄ̃ kↄ̃n aafiao gurↄ píngi!
32 Ben kí Dauda bè: À sa’ori Zadↄki sísimɛ kↄ̃n annabi Natão kↄ̃n Yoyada nɛ́ Bɛnayao. Kɛ̀ aↄ̃ mↄ̀ kína kiia, 33 à bèńnɛ: À ma ìbanↄ kakↄ̃a é ma nɛ́ Sulemanu sɛ́ à à di ma bãagãsↄ̃a, é gáo Giↄ̃. 34 Gwen sa’ori Zadↄki kↄ̃n annabi Natão é nↄ́si kúa aↄ̃ à ká Isarailinↄ kí ũ, é kuru pɛ́ à wii lɛ́ à be: Luda kí Sulemanu dↄ̃ kↄ̃n aafiao! 35 Beee gbɛra é suo, eé vɛ̃ɛ kpatan àgↄ̃ kí blee ma gbɛ̀n. Àmbe má dìɛ Isarailinↄ kↄ̃n Yudanↄ dↄn’aɛdee ũ. 36 Ben Yoyada nɛ́ Bɛnaya bè kínanɛ: À kɛ lɛ! Dii n Luda n lɛ́gbɛ sí ma dii kí! 37 Lán Dii kúnyo nà ma dii kí, àgↄ̃ kú kↄ̃n Sulemanuo lɛ, à à kíkɛ sɛ́ lezĩ dɛ n pↄ́la se.
38 Ben sa’ori Zadↄki kↄ̃n annabi Natão kↄ̃n Yoyada nɛ́ Bɛnayao kↄ̃n dogarinↄ gàa wà Sulemanu dì kí Dauda bãagãsↄ̃a, aↄ̃ gàa zɛnɛ Giↄ̃. 39 Ben sa’ori Zadↄki nↄ́si tùu sɛ̀ Dii kpɛ́n, à nↄ́si pì kù Sulemanua. Ben wà kuu pɛ̀, baade píngi wii lɛ̀ wà bè: Luda kí Sulemanu dↄ̃ kↄ̃n aafiao! 40 Ben baade píngi bↄ̀ wà tɛ̀zi, aↄ̃ↄe suu aↄ̃ↄe gaasia pɛɛ, aↄ̃ↄe pↄnnaa kɛɛ maamaa ai tↄↄtɛ nìgã kĩi kɛ̀ aↄ̃ↄe kɛɛ pì yãnzi.
41 Kɛ̀ Adonia kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ à ń sisinↄ pↄ́ blè wà yã̀a, aↄ̃ↄe mↄↄ fɛɛ, ben aↄ̃ kĩi pì mà. Kɛ̀ Yoabu kuru’ↄ pì mà, ben à bè: Bↄ́ zↄka bé à dↄ wɛ́tɛ guu lɛɛ? 42 Èe yã pì o à yã̀aro, ben sa’ori Abiata nɛ́ Yonatã gàa káo gↄ̃ↄ. Ben Adonia bè: Ǹ gɛ̃. Gbɛ̃ bɛ̀ɛdeen n ũ, mɛ́ɛ sii baaru nnaan n suo. 43 Ben Yonatã bè Adonianɛ: Lɛnlo! Wa dii kí Dauda Sulemanu kpà kpatan. 44 À sa’ori Zadↄki kↄ̃n annabi Natão kↄ̃n Yoyada nɛ́ Bɛnayao kↄ̃n a dogarinↄ gbàrɛ aↄ̃ gáo, ben aↄ̃ gàa wà à dì kína bãagãsↄ̃a. 45 Ben sa’ori Zadↄki kↄ̃n annabi Natão nↄ́si kùa aↄ̃ à kà kí ũ zaa Giↄ̃. Kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ gwe, aↄ̃ sù kↄ̃n pↄnnakɛnao, ben wɛ́tɛ lògo. Kĩi kɛ̀ á màn gwe. 46 Baa diamɛ Sulemanu vɛ̃̀ɛ kpatan kↄ̀. 47 Ben wa dii kí Dauda ìbanↄ mↄ̀ wà ì kpàa se, aↄ̃ bè Luda Sulemanu tↄ́ bↄ dɛ à pↄ́la! Luda à kíkɛɛ gba gbãaa dɛ à pↄ́la! Ben Dauda mì nàɛ à dↄnzi kɛ̀ Diinɛ a daɛbↄa 48 à bè: Wà Dii Isarailinↄ Luda sáabu kpá, kɛ̀ à tò ma wɛ́ɛ sì ma gɛ̃ɛ kana kí ũlɛ gbã̀a.
49 Kɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀ Adonia ń sisinↄↄ mà lɛ, ben aↄ̃ làakari fɛ̀ɛ, baade a zɛ́ kũ̀. 50 Kɛ̀ Adonia e vĩa kɛɛ Sulemanunɛ yãnzi, ben à fɛ̀ɛ à gàa à nà Dii gbãgbãkiizi, à a koba kũ̀. 51 Ben wà bè Sulemanunɛ: Adonia e vĩa kɛɛnnɛ, à gàa à nà Dii gbãgbãkiizi à à koba kũna, èe bee ǹ la da amↄa n zↄ̀blerinɛ gbã̀a, kɛ̀ nɛ́ a dɛro. 52 Ben Sulemanu bè: Tó à a zĩnda kũna dↄ̃ gbɛ̃ maaa ũ, baa à mìkã wɛ́n do eé lɛ́ɛ tↄↄtɛro. Tó wà gà wà à zaa ke èa sↄ̃, à gàmɛ. 53 Ben kí Sulemanu gbɛ̃nↄ zĩ̀, aↄ̃ Adonia gò Dii gbãgbãkiia. Kɛ̀ Adonia pì mↄ̀ à kùɛnɛ, ben Sulemanu bènɛ: Ǹ tá n bɛ.
2Dauda lɛ́diɛna Sulemanunɛ
1 Kɛ̀ Dauda gagurↄↄ kà kĩi, à lɛ́ dìɛ a nɛ́ Sulemanunɛ à bè: 2 Mɛ́ɛ gaa anduna gbɛ̃ píngi gákiia. Ǹ zɛ gbãa, nɛ́ n zĩnda ↄdↄa kɛ̀ nɛ́gↄ̃gbɛ̃n n ũ! 3 Ǹgaegↄ̃ Dii n Luda yãnↄ kũna, nɛ́gↄ̃ tɛ́ à zɛ́zi, nɛ́gↄ̃ à ↄdↄkii gwaa, nɛ́gↄ̃ à yãdiɛnanↄ kũna kↄ̃n à dokayãnↄ kↄ̃n à yã’onnɛnanↄ, lán à kú Musa doka takadan nà, yã kɛ̀ nɛ́ɛ kɛɛ píngi égↄ̃ bↄↄ maa, n tá píngi égↄ̃ nna. 4 Lɛn Dii é yã kɛ̀ à òmɛɛ papa lɛ à bè, tó ma nɛ́nↄ ń zĩnda kũna dↄ̃ bensↄ̃ aↄ̃ↄ tɛ́ ma zɛ́zi kↄ̃n nↄ̀sɛo do kↄ̃n pↄyezinao píngi, ma boriinↄ égↄ̃ vɛ̃ɛna Isarailinↄ kpatan gurↄ píngi.
5 Ń yã kɛ̀ Zeruya nɛ́ Yoabu kɛ̀mɛɛ dↄ̃, lán à Isaraili zĩ̀kpɛ dↄn’aɛde gↄ̃ↄn plaaanↄ dɛ̀dɛ nà, Nɛɛ nɛ́ Abana kↄ̃n Yɛta nɛ́ Amasao. À gbɛ̃ pìnↄ dɛ̀dɛ, èe kɛ sↄ̃ zĩ̀ gurↄnlo. Aↄ̃ aru gↄ̃̀ à musu, à kù à asaaa kↄ̃n à kyateenↄ. 6 Ǹ yã kɛnɛ n ↄ̃ndↄ̃na lɛ́n. Ǹton tó à mìkã pura kũ gbasa à daɛ miran yĩi guuro. 7 Ǹ gbɛ̃kɛɛ kɛ Giliada gbɛ̃ Bazilai nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄnɛ. Ǹ ń diɛ gbɛ̃ kɛ̀ égↄ̃ pↄ́ blee lɛdoonↄ tɛ́, zaakɛ aↄ̃mbe aↄ̃ zɛ̀mao gurↄↄ kɛ̀ mɛ́ɛ bàa sii n vĩ̀i Abusalomunɛ. 8 Bɛyãmi bori Gera nɛ́ Simɛi, Bahurimu gbɛ̃ kúnyo dↄ. À ma ka pãsĩpãsĩ gurↄↄ kɛ̀ mɛ́ɛ gaa Manaimu. Kɛ̀ à mↄ̀ à ma le Yodazi, má sìnɛ kↄ̃n Diio kɛ̀ mɛ́ à dɛro. 9 Baa kↄ̃n beeeo ǹton à tó pã wɛ́ɛtãmma sairo. Ń ↄ̃ndↄ̃, ń dↄ̃ dian nɛ́ kɛnɛ nà à ga zɛ́gbãn à gɛ̃ miran.
10 Ben Dauda gà. Yerusalɛmu fáandi kɛ̀ wà à vĩ̀in wè be Dauda wɛ́tɛ. 11 À kɛ̀ Isarailinↄ kí ũ ai wɛ̃̀ baplaa, Ɛblↄnu wɛ̃̀ swɛɛplaa, Yerusalɛmu wɛ̃̀ baaakuri awɛɛ’aagↄ̃. 12 Sulemanu vɛ̃̀ɛ a de gbɛ̀n bensↄ̃ à kpata kãsãa pɛɛna.
Adonia gana
13 Agi nɛ́ Adonia gàa à Sulemanu da Basɛba lè, ben Basɛba à là à bè: Aafian n mↄↄ́? À wèàla à bè: Aafiamɛ! 14 Adonia ɛ̀ara à bè: Má yã vĩ mà onnɛ. Basɛba bè: Ǹ o! 15 Ben Adonia bè: Ń dↄ̃ kɛ̀ kpata nɛ́ ma pↄ́mɛ yã. Isarailinↄ wɛ́ɛ kúma ń píngi mà kɛ ń kí ũ, ben yã lìɛ, ma dãaro bé à kpata blè, zaakɛ Dii bé à à kà. 16 Tia sa yã mɛ̀n doon mɛ́ɛ wɛ́ɛ kɛɛmma, ǹton gí kɛmɛziro. Basɛba bè: Ǹ o! 17 Ben à bè: Ǹ wɛ́ɛ kɛmɛ kí Sulemanua à Sunɛmu nↄgbɛ̃ Abisaga kpáma nↄↄ ũ, zaakɛ eé gíonnɛro. 18 Basɛba bènɛ: Tↄ̀, mɛ́ onɛnnɛ.
19 Kɛ̀ Basɛba gàa à kí Sulemanu lè Adonia yã pì musu, ben kína pì fɛ̀ɛ à gàa à dààlɛ à kùɛnɛ, ben à ɛ̀ara à mↄ̀ à vɛ̃̀ɛ a kíblekitan. Ben wà mↄ̀ Basɛbanɛ kↄ̃n kíblekita pãndeo, ben à vɛ̃̀ɛ kí ↄplaazi. 20 Basɛba bè: Pↄ́ken má yezi mà wɛ́ɛ kɛmma, ǹton ma tɛ̃ro. Ben kí bè: Ǹ wɛ́ɛ kɛ Naa, mɛ́ n tɛ̃ro. 21 Ben Basɛba bè: Ǹ tó wà Sunɛmu nↄgbɛ̃ Abisaga kpá n vĩ̀i Adoniaa à à sɛ́ nↄↄ ũ. 22 Ben kí Sulemanu a da là à bè: Bↄ́yãnzin nɛ́ɛ Sunɛmu nↄgbɛ̃ Abisaga wɛ́ɛ kɛɛ Adonianɛzi? Ǹ kpata wɛ́ɛ kɛnɛ gↄ̃ↄmɛee! Zaakɛ ma vĩ̀imɛ. Nɛ́ɛ kpata wɛ́ɛ kɛɛnɛ kↄ̃n sa’ori Abiatao kↄ̃n Zeruya nɛ́ Yoabuomɛ. 23 Ben kí Sulemanu sì kↄ̃n Diio à bè: Tó Adonia e kora a wɛ̃̀ndizi yã kɛ̀ à wɛ́ɛ kɛ̀ kɛ̀ yãnziro, Luda yã kɛmɛ pãsĩpãsĩ. 24 Zaakɛ Dii ma ka kpatan, à ma diɛ ma de Dauda gɛ̃ɛ ũ, à ma borii gbà gbãaa lán à à lɛ́ gbɛ̃̀ nà, má sì kↄ̃n Diio Adonia é ga gbã̀amɛ. 25 Ben kí Sulemanu Yoyada nɛ́ Bɛnaya dà, à gàa à Adonia lɛ̀ à dɛ̀.
Sulemanu pɛna Abiataa kↄ̃n Yoabu ganao
26 Kína bè sa’ori Abiatanɛ: Ǹ ɛara ǹ tá n guun Anato. À kↄ̃ sìo ǹ gamɛ, mↄde mɛ́ n dɛ tiaro, zaakɛ ḿbe n Dii Luda àkpati sɛ̀ n dↄo ma de Daudanɛ aɛ, bensↄ̃ n zɛo à nawɛ̃a píngi guu. 27 Lɛn Sulemanu pɛ̀ Abiataa lɛ, à à bↄ̀ Dii gbãgbãna zĩin, lɛ yã kɛ̀ Dii ò Ɛli bɛdeenↄ musu zaa Silo e à papa yãnzi.
28 Kɛ̀ Yoabu yã pì baaru mà, ben à bàa sì à gàa Dii bisakuta kiia, à nà Dii gbãgbãkiizi à à koba kũ̀. Yoabu zɛ̀ kↄ̃n Adoniaomɛ yã, mↄde èe zɛ kↄ̃n Abusalomuoro. 29 Wà ò kí Sulemanunɛ kɛ̀ Yoabu bàa lɛ̀ à gàa Dii bisakuta kiia, à kú sa’okii pì saɛ, ben Sulemanu bè Yoyada nɛ́ Bɛnayanɛ à gá à yãao gwe. 30 Kɛ̀ Bɛnaya kà Dii bisakuta kiia, à bènɛ: Kína bè ǹ bↄ gwe! Ben Yoabu bè: Auo! Gura kɛ̀n mɛ́ gan. Ben Bɛnaya gbɛ̃nↄ zĩ̀ kínaa à bè: Lán Yoabu wèmala nàn yɛ̀. 31 Ben kína bènɛ: Ǹ kɛnɛ lán à ò nà. Ǹ à dɛ, nɛ́ à vĩi, lɛ à gbɛ̃dɛna pã yã tón wí mapi kↄ̃n ma de bɛdeenↄ musuro. 32 Dii é tó à gbɛ̃dɛna yã wí à musu, zaakɛ à lɛ̀ɛ taarisaide gↄ̃ↄn plaaa kɛ̀ aↄ̃ maaa dɛalaanↄa. À Nɛɛ nɛ́ Abana, Isaraili zĩ̀kpɛ dↄn’aɛde kↄ̃n Yɛta nɛ́ Amasa, Yuda zĩ̀kpɛ dↄn’aɛdeeo dɛ̀dɛ ma de lɛ́ saɛ. 33 Aↄ̃ dɛna yã égↄ̃ wii Yoabu kↄ̃n a boriinↄ musu gurↄ píngi, mↄde Dii égↄ̃ Dauda kↄ̃n a boriinↄ kↄ̃n a uao kↄ̃n a kpatao gbaa aafia gurↄ sãnda píngia. 34 Ben Yoyada nɛ́ Bɛnaya gàa à Yoabu lɛ̀ à dɛ̀, ben wà à vĩ̀i a bɛ zaa gbáan. 35 Ben kína Yoyada nɛ́ Bɛnaya dìɛ zĩ̀kpɛ dↄn’aɛdee ũ Yoabu gbɛ̀n, sa’ori Zadↄki sↄ̃, Abiata gbɛ̀n.
Simɛi gana
36 Kína gbɛ̃nↄ zĩ̀ aↄ̃ Simɛi sìsi, ben à bènɛ: Ǹ bɛɛ bo Yerusalɛmu kɛ̀ ǹgↄ̃ kún. Ǹton bↄ bɛa kɛ̀ ǹ gá gukearo. 37 Ǹgↄ̃ dↄ̃ sãnsãn zĩ kɛ̀ n bikũ̀ Kidironua, n gan gwe. Mↄde ḿbe n n zĩnda dɛ̀. 38 Ben Simɛi bè kínɛ: Yã maaan ń ò ma dii kí. Mamↄma n zↄ̀bleri mɛ́ kɛ lán ń ò nà. Ben à kú Yerusalɛmu lɛ ai à gì kɛ̀.
39 Wɛ̃̀ aagↄ̃ↄ gbɛra Simɛi zↄ̀ gↄ̃ↄn plaaanↄ bàa sì wà tà Maaka nɛ́ Akisi, Gata kína kiia, ben wà bè Simɛinɛ: N zↄ̀nↄↄ kú Gata. 40 Ben Simɛi fɛ̀ɛ à gàari yì a zaakinɛ, à gàa Akisi kiia Gata a zↄ̀ pìnↄ wɛtɛ. Kɛ̀ à ń é, ben à ń sɛ́ɛ Gata à sùńyo. 41 Ben wà ò Sulemanunɛ, Simɛi bↄ̀ Yerusalɛmu à gàa Gata à ɛ̀ara à sù. 42 Ben kína gbɛ̃nↄ zĩ̀ aↄ̃ Simɛi sìsiare, ben à bènɛ: Má tò ń sì kↄ̃n Diio, ben ma lɛ́ dàmma ma bè, zĩ kɛ̀ n bↄ kɛ̀ n gaa gukea, ǹgↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ n gamɛ. Ben ń bèmɛ, yã maaamɛ, ń mà. 43 Bↄ́yãnzin n bↄ ladana kɛ̀ ń kɛ̀ kↄ̃n Dii tↄ́o kpɛɛzi kↄ̃n yã kɛ̀ má dànnɛɛo? 44 Ben kína ɛ̀ara à bènɛ dↄ: Yã zaaa kɛ̀ ń kɛ̀ ma de Daudanɛ dↄngu píngi. Dii bé eé tó à zaaa pì wí n musu sa, 45 mↄde eé aubarika damagu à tó Dauda kpata kãsãa gↄ̃ pɛɛna ai gurↄ sãnda píngia. 46 Kína Yoyada nɛ́ Bɛnaya dà, ben à gàa à Simɛi lɛ̀ à dɛ̀. Lɛn Sulemanu kpata kãsãa pɛ̀ɛ lɛ.
3Sulemanu ↄ̃ndↄ̃ wɛ́ɛkɛna
1 Sulemanu lɛdolɛ kɛ̀ kↄ̃n Igipiti kí Fili’aunao, à à nɛ́nↄgbɛ̃ sɛ̀ nↄↄ ũ à sùo Dauda wɛ́tɛn àton a bɛ kↄ̃n Dii uao kↄ̃n Yerusalɛmu bĩio bo à mì dɛ. 2 Gurↄ beeea wèe kpɛ́ bo Diinɛ kↄ̀ro, ben wègↄ̃ saa oo kpiii musu tãagbãgbãkiinↄa. 3 Sulemanu ye Diizi, à a de Dauda yãdiɛnanↄ kũna, mↄde è saa o gbãgbãkii pìnↄa, ben ègↄ̃ tuaetiti kpata gwe.
4 Ben à gàa saa o zaa Gibiↄ̃, zaakɛ gbãgbãkii pì bé à dɛ à kpaaanↄla. À sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ ò gwe mɛ̀n wàa sↄↄro. 5 Gwen Dii bↄ̀ à mↄ̀zi nanaa guu gwãavĩ à bè: Ǹ pↄ́ kɛ̀ ń yezi wɛ́ɛ kɛma. 6 Ben Sulemanu bè: N gbɛ̃kɛɛ kɛ̀ n zↄ̀bleri ma de Daudanɛ maamaa, kɛ̀ à dɛnnɛ gbɛ̃ maa náanɛde nↄ̀sɛpuradee ũ yãnzi. N gbɛ̃kɛ bíta kɛ̀nɛ, ń tò mamↄma à nɛ́ e kí blee à gɛ̃ɛ ũ gbã̀a kɛ̀a. 7 Tia sa Dii ma Luda, n mamↄma n zↄ̀bleri kà kí ũ ma de Dauda gbɛ̀n. Nɛ́ féten ma ũ, má yãke gbá dↄ̃ro. 8 Mamↄma n zↄ̀bleri, má kú n gbɛ̃ kɛ̀ ń sɛ̀nↄ tɛ́. Aↄ̃ↄ pari, weé fↄ̃ wà ń naro wà ń lɛ́ dↄ̃ro. 9 Ǹ mamↄma n zↄ̀bleri gba ↄ̃ndↄ̃ↄ, lɛ màgae yã gↄ̃gↄ̃ n gbɛ̃nↄnɛ a zɛ́a, màgↄ̃ à maaa dↄ̃kↄ̃zi kↄ̃n à zaaao. Tó lɛnlo, dian mɛ́ kɛ nà mà yã gↄ̃gↄ̃ n gbɛ̃ pari daa pìnↄnɛ? 10 Yã kɛ̀ Sulemanu wɛ́ɛ kɛ̀ pì kɛ̀ Diinɛ, 11 ben à bènɛ: Zaakɛ yã kɛ̀ ń wɛ́ɛ kɛ̀n gwe, nɛ́ɛ wɛ̃̀ndi gbã̀a wɛ́ɛ kɛro ke auziki ke n ibɛɛnↄ gaa, séde yãgↄ̃gↄ̃na a zɛ́a dↄ̃nan ń wɛ́ɛ kɛ̀, 12 mɛ́ kɛ lán ń wɛ́ɛ kɛ̀ nà, mɛ́ n gba ↄ̃ndↄ̃ kↄ̃n wɛ́ɛzɛ̃ɛo. Gbɛ̃ kee kuu n ã ke n gbɛra kɛ̀ eégↄ̃ ↄ̃ndↄ̃ lán n bàro. 13 Mɛ́ pↄ́ kɛ̀ nɛ́ɛ wɛ́ɛ kɛro kpámma dↄ. Mɛ́ n gba auziki kↄ̃n gakuio píngi ai n wɛ̃̀ndi lɛ́n. Kína ke é ká n ũro. 14 Tó ń tɛ́mazi, bensↄ̃ ń ma yã’onnɛnanↄ kↄ̃n ma yãdiɛnanↄ kũna lán n de Dauda kũna nà, mɛ́ n wɛ̃̀ndi dↄnnɛ kↄ̃n mↄ̀kyakooo. 15 Ben Sulemanu vù, à è kɛ̀ nanaan á ò. Ben à tà Yerusalɛmu, à gàa à zɛ̀ Dii bà kuuna kↄ̃n Isarailinↄ àkpati aɛ, à sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũnↄ kↄ̃n kɛnnakↄ̃o sa’opↄnↄ ò gwe, ben à pↄnna pↄ́blee kɛ̀ a ìbanↄnɛ.
Sulemanu yãgↄ̃gↄ̃na kaaruanↄnɛ
16 Zĩkea kaarua gↄ̃ↄn plaa kenↄ mↄ̀ Sulemanu kiia, aↄ̃ zɛ̀ à aɛ. 17 Aↄ̃ gbɛ̃ doo bè: Ǹ gaafaa kɛmɛ kí. Mapi kↄ̃n nↄgbɛ̃ kɛ̀o wá kú kpɛ́ dↄ̃nkↄ̃mmɛ. Ben ma nɛ́ ì wámbe wa plaa kpɛ́ pì guu. 18 À gurↄ aagↄ̃dee zĩ nↄgbɛ̃ pì nɛ́ ì se. Wámbe wa plaa kpɛ́ pì guu, gbɛ̃kee kúwao gwero. 19 Kɛ̀ nↄgbɛ̃ pì dàɛ a nɛ́gↄ̃gbɛ̃ pìa gwãavĩ, ben à gà. 20 Ben à fɛ̀ɛ gwãavĩ lezãndo, à ma nɛ́gↄ̃gbɛ̃ sɛ̀ ma saɛ gurↄↄ kɛ̀ mamↄma n zↄ̀bleri e ii oo, à dàɛ a saɛ, ben à a nɛ́ gɛ̀ kii sɛ̀ à dàɛmɛ ma saɛ. 21 Kɛ̀ ma vu kↄngↄ mà yↄ̃ kpá ma nɛ́a, ben má è gɛ̀. Kɛ̀ má gwà tíii, ben má è ma nɛ́nlo. 22 Ben nↄgbɛ̃ pì gbɛ̃ndoo bè: Ɛgɛɛmɛ! Ma nɛ́ bé à bɛ̃ɛ, n pↄ́ bé à gà. Ben nↄgbɛ̃ káaku bè: Ɛgɛɛmɛ! N nɛ́ bé à gà, ma pↄ́ bé à bɛ̃ɛ. Ben aↄ̃ↄe lɛokpakↄ̃a kɛɛ kína aɛzĩ.
23 Ben kína bè: Gbɛ̃ kɛ̀kii e bee a nɛ́ bé à bɛ̃ɛ, n pↄ́ bé à gà, bensↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀kãa e bee, ɛgɛɛmɛ, n nɛ́ bé à gà, a pↄ́ bé à bɛ̃ɛ. 24 Ben kína bè: À mↄ́mɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao. Ben wà mↄ̀onɛ. 25 Ben kína bè: À nɛ́ kɛ̀ bɛ̃ɛ zↄ̃kↄ̃rɛ plaa, à à kpadoo kpá gbɛ̃ dooa, é à kpadoo kpá dooa. 26 Nↄgbɛ̃ kɛ̀ a nɛ́ bɛ̃ɛ sↄ̃, nɛ́ pì kɛ̀nɛ wɛ̃nda, ben à bè kínanɛ: Kí, ǹ nɛ́ kɛ̀ bɛ̃ɛ pì kpáa, ǹton à dɛro. Ben à gbɛ̃ndoo bè: Wà à zↄ̃kↄ̃rɛ plaa, wa píngi wà korazi. 27 Ben kína yã mì dɛ̀ à bè: À nɛ́ kɛ̀ bɛ̃ɛ pì kpá nↄgbɛ̃ káakua. Àton à dɛro. À dan gwe. 28 Kɛ̀ Isarailinↄ yãkpaɛ kɛ̀ kína kɛ̀ pì mà, aↄ̃ vĩa kɛ̀nɛ, zaakɛ aↄ̃ↄ è Luda à gbà ↄ̃ndↄ̃ↄ à yã gↄ̃gↄ̃ a zɛ́a.
4Sulemanu ìbanↄ
1 Kí Sulemanun Isaraili bori píngi kína ũ. 2 À bùsu dↄn’aɛdeenↄ tↄ́n yɛ̀: Zadↄki nɛ́ Azarian sa’oriki ũ. 3 Sisa nɛ́nↄ Ɛliↄrɛfi kↄ̃n Ahiaon à takadakɛ̃rinↄ ũ. Ailudi nɛ́ Yosafatan yãzibaarukɛ̃ri ũ. 4 Yoyada nɛ́ Bɛnayan à zĩ̀kpɛ dↄn’aɛdee ũ. Zadↄki kↄ̃n Abiataon sa’orinↄ ũ. 5 Natã nɛ́ Azarian à gu dↄn’aɛdeenↄ gbɛ̃nsi ũ. Sa’ori Zabudu, Natã nɛ́n à kpàasi ũ. 6 Aisan à bɛgwari ũ. Abada nɛ́ Adoniramun zↄ̀zĩ gbɛ̃nsi ũ.
7 Kí Sulemanu Isarailinↄ bùsu gbɛ̃nsinↄ dìɛdiɛ guunↄa gↄ̃ↄn kuri awɛɛplaa. Wɛ̃̀ kↄ̃n wɛ̃̀o aↄ̃ baade è mↄ́ kína kↄ̃n a uadeenↄnɛ kↄ̃n pↄ́bleeo aↄ̃ baade kↄ̃n a mↄↄo. 8 Aↄ̃ tↄ́n yɛ̀: Bɛnuru bé à Ɛflaimu boriinↄ gu sĩ̀sĩdee vĩ. 9 Bɛnidɛka bé à Makaza kↄ̃n Salabimuo kↄ̃n Bɛsɛmɛsio kↄ̃n Ɛlↄni Bɛtanao vĩ. 10 Bɛnɛsɛdi bé à Arubo kↄ̃n Sokoo vĩ kↄ̃n Ɛfa guuo píngi dↄ. 11 Bɛnabinadabu bé à Dↄru gusĩsĩdee vĩ. Sulemanu nɛ́nↄgbɛ̃ Tafamɛ à nↄↄ ũ. 12 Ailudi nɛ́ Baana bé à Tanaki vĩ kↄ̃n Mɛgidoo kↄ̃n Bɛtɛsã guu kɛ̀ kĩi kↄ̃n Zarɛtão Yɛzɛrili gĩzĩ kpa píngi zaa Bɛtɛsã ai Abɛli Mɛↄla ai Yↄkɛmɛamu kãa kpa. 13 Bɛnigɛba bé à Ramↄ Giliada vĩ kↄ̃n Manase nɛ́ Yairi lakutu kɛ̀ kú Giliada guunnↄ kↄ̃n Agobu guu kɛ̀ kú Basão kↄ̃n à mɛɛwi bĩide mɛ̀n baaagↄ̃ↄnↄ. Wà ń zɛ́ gbãnganↄ kɛ̀ kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃omɛ. 14 Ido nɛ́ Ainadabu bé à Manaimu guu vĩ. 15 Aimaza bé à Nafatali guu vĩ. Àmbe à Sulemanu nɛ́nↄgbɛ̃ Basɛma sɛ̀ nↄↄ ũ. 16 Usai nɛ́ Baana bé à Asa guu vĩ kↄ̃n Alotio. 17 Parua nɛ́ Yosafata bé à Isaka guu vĩ. 18 Ela nɛ́ Simɛi bé à Bɛyãmi guu vĩ. 19 Uri nɛ́ Gɛba bé à Giliada guu vĩ. Amↄrinↄ kí Siↄ̃ kↄ̃n Basã kí Oguo bé wà kú gwe yã. Gɛban guu pì dↄn’aɛdee ũ ado. 20 Yudanↄ kↄ̃n Isarailinↄↄ pari lán ísialɛ bùsu’ãatɛ̃ bà. Aↄ̃ègↄ̃ pↄ́ blee wàgↄ̃ í mii wà pↄnnaa kɛ.
Sulemanu nnamana kↄ̃n à ↄ̃ndↄ̃ↄo
21 Zaa Yuflati ai Filisitininↄ bùsun kↄ̃n Igipiti bùsu lɛ́o, Sulemanu bé à kí blè bùsu pìnↄa píngi. Bùsu pìnↄ gbɛ̃nↄ ègↄ̃ tángba kpaaa ai à wɛ̃̀ndi lɛ́n. 22 Sulemanu ua gurↄ do blɛɛn yɛ̀: Flawa sàki baplaa akuri, wísiti sàki basↄↄro. 23 Zù mɛ̀kpana kɛ̀ wà gwà bɛ mɛ̀n kuri, kpàsa zù mɛ̀n baro, sã mɛ̀n basↄↄro kↄ̃n gãanↄ kↄ̃n zↄ̃nↄ kↄ̃n dùanↄ kↄ̃n ko maaanↄ dↄ. 24 Zaakɛ à kí blè bùsu kɛ̀ kú Yuflati ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpaanↄa píngi sɛna zaa Tifisa ai Gaza, bensↄ̃ yãkete kú gukearo. 25 Sulemanu gurↄↄa Yudanↄ kↄ̃n Isaraili kɛ̀ aↄ̃ↄ kú zaa Dani ai Bɛsɛbanↄ kaɛna ń bùsun ń làakaria, baade kↄ̃n a geepi línↄ kↄ̃n a kãkãpura línↄ.
26 Sulemanu sↄ̃ kɛ̀ aↄ̃è góro gáɛnↄ kɛ́sɛ bↄrↄ siigↄ̃. À sↄ̃ kɛ̀ wè diḿmanↄ sↄ̃, bↄrↄ kuri awɛɛplaa. 27 Gu gbɛ̃nsi pìnↄ sↄ̃, aↄ̃ baade ègↄ̃ mↄↄnɛ kↄ̃n blɛɛo a mↄↄn kí Sulemanu kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃è mↄ́ pↄ́ bleonↄ pↄ́ ũ. Pↄ́ke è kɛ̃sãḿmaro. 28 Aↄ̃ègↄ̃ mↄↄ sↄ̃ pìnↄnɛ kↄ̃n éseo kↄ̃n sɛ̃̀o dↄ guu kɛ̀ aↄ̃ↄ kún, lán wà dìɛ ń baadenɛ nà.
29 Luda Sulemanu gbà ↄ̃ndↄ̃ kↄ̃n wɛ́ɛzɛ̃ɛo maamaa. Weé fↄ̃ wà à dↄ̃na lɛ́ dↄ̃ro, lán weé fↄ̃ wà ísialɛ bùsu’ãatɛ̃ lɛ́ dↄ̃ro nà. 30 Sulemanu ↄ̃ndↄ̃ↄ dɛ ↄfãntɛ̃bↄɛkpadeenↄ kↄ̃n Igipitinↄ pↄ́la ń píngi. 31 À ↄ̃ndↄ̃ↄ dɛ gbɛ̃ píngila. À dɛ Ɛzɛra bori Etani pↄ́la kↄ̃n Maↄli nɛ́nↄ Emani kↄ̃n Kalakↄlio kↄ̃n Daadao. À tↄ́ bↄ̀ bùsu kɛ̀ lìgazinↄ guu píngi. 32 À yáasi zù bↄrↄ aagↄ̃ bensↄ̃ lɛ̀ kɛ̀ à dànↄ kà bↄrↄ do kↄ̃n mɛ̀n sↄↄroo. 33 À línↄ kↄ̃n lánↄ yã bↄkↄ̃tɛna kɛ̀, naana zaa sida lí kɛ̀ kú Lɛbanↄ bùsun ai à gàa pɛ́ sɛ̃̀sↄ̃vlãa kɛ̀ è bↄɛ bĩianↄa. À nↄ̀bↄnↄ yã dàńnɛ dↄ kↄ̃n bãanↄ kↄ̃n pↄ́taa’onkusɛanↄ kↄ̃n kpↄ̀nↄ. 34 Kína kɛ̀ aↄ̃ↄ kú anduna guunↄ à ↄ̃ndↄ̃ baaru mà ń píngi. Bùsu kↄ̃n bùsuo píngi ń gbɛ̃nↄ zĩ̀ wà gá à ↄ̃ndↄ̃yã ma.
5Dii ua kaɛna soru
1 Kɛ̀ Taya kí Hiramu mà kɛ̀ wà Sulemanu kà kí ũ a de gɛ̃ɛ ũ, à a ìba kenↄ zĩ̀a, zaakɛ Dauda gbɛ̃nnamɛ yã. 2 Ben Sulemanu lɛ́kpãsã kɛ̀ Hiramunɛ à bè: 3 Ń dↄ̃ kɛ̀ ma de Dauda e e à kpɛ́ bò Dii a Ludanɛro, kɛ̀ borii kɛ̀ aↄ̃ↄ ligazinↄↄ e zĩ̀ kaao yãnzi, ai Dii gàa à ń kɛ́nɛ tinti ũ. 4 Tia sa Dii ma Ludaa tò ma ĩampakii è. Ibɛɛ kee kú gukearo, mↄ́nzi kee kuuro. 5 Beee yãnzin má yezi mà kpɛ́ bo Dii ma Ludanɛzi, lán Dii ò ma de Daudanɛ nà, à bè à nɛ́ kɛ̀ é kpá kpatan à gɛ̃ɛ ũu bé eé kpɛ́ boare. 6 Ǹ gbɛ̃nↄ da aↄ̃ Lɛbanↄ sida línↄ zↄ̃zↄ̃mɛ. Ma zĩkɛrinↄ é zĩi pì kɛ kↄ̃n n zĩkɛrinↄ lɛdo, mɛ́ n zĩkɛri pìnↄ fĩa bonnɛ lán ń ò nà píngi. Ń dↄ̃ kɛ̀ wá gbɛ̃ke vĩ à lízↄ̃na dↄ̃ lán a Sidↄ̃deenↄ bàro.
7 Kɛ̀ Hiramu Sulemanu yã pì mà, à pↄↄ kɛ̀ nna maamaa à bè: Wà Dii tↄ́ kpá gbã̀a, zaakɛ à Dauda gbà nɛ́ ↄ̃ndↄ̃dee, èe dↄↄ a gbɛ̃ pariinↄnɛ aɛ. 8 Ben Hiramu gbɛ̃nↄ zĩ̀ Sulemanua à bè: Ma lɛ́kpãsã kɛ̀ ń kɛ̀mɛɛ mà. Mɛ́ kɛ lán ń yezi nà sida línↄ kↄ̃n pini línↄ yã musu. 9 Ma zĩkɛrinↄ é lí pìnↄ sɛ́ zaa Lɛbanↄ kpiiinↄ musu, aↄ̃é pitao ísialɛa, mɛ́ yiyi mà gbɛ̃nↄ zĩonnɛ ísiaala. Guu kɛ̀ ń òmɛn, gwen mɛ́ tó wà káɛnnnɛ, gbasa ǹ táo. Mpi sↄ̃, yã kɛ̀ má yezi ǹ kɛmɛɛn yɛ̀: Ǹ pↄ́blee kpá ma uadeenↄa. 10 Lɛn Hiramu ègↄ̃ sida línↄ kↄ̃n pini línↄ kpaa Sulemanua lɛ lán à yezi nà. 11 Sulemanu sↄ̃ ègↄ̃ pↄ́wɛɛ kpaaa wɛ̃̀ kↄ̃n wɛ̃̀o tↄn wàa plaa kↄ̃n nↄ́sio lita bↄrↄ wàa plaa. 12 Dii Sulemanu gbà ↄ̃ndↄ̃ↄ lán à à lɛ́ gbɛ̃̀nɛ nà. Hiramu kↄ̃n Sulemanuo nna kↄ̃o, ben aↄ̃ lɛdolɛ vĩ.
13 Kí Sulemanu gbɛ̃nↄ sɛ̀sɛ Isaraili boriinↄ tɛ́ píngi à ń dá zĩi pì guu gↄ̃ↄn bↄrↄ baaakuri. 14 Ègↄ̃ ń zĩ Lɛbanↄ bùsun mↄ kↄ̃n mↄo gↄ̃ↄn bↄrↄ kuri. Gbɛ̃ pìnↄ è kɛ Lɛbanↄ mↄ do, ben aↄ̃è su wà kɛ bɛ mↄ plaplaa. Adoniramun zↄ̀zĩi pì gbɛ̃nsi ũ. 15 Sulemanu gbɛ̀’arinↄ vĩ gukpiideen gↄ̃ↄn bↄrↄ basiigↄ̃, à sɛ̀sɛrinↄ sↄ̃ gↄ̃ↄn bↄrↄ baaagↄ̃ akuri. 16 Gbɛ̃ pìnↄ baasi, Sulemanu gbɛ̃nↄ dìɛdiɛ gↄ̃ↄn bↄrↄ aagↄ̃ kↄ̃n wàa aagↄ̃o, aↄ̃gↄ̃ wɛ́ɛ tɛɛ zĩi pìzi. 17 Kína yã dìɛ, ben wà gbɛ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃ maaanↄ yↄ̃̀yↄ̃ wà à, wà sɛ̀ɛ wà sùo kpɛ́ pì ɛ̃daɛbↄnↄ ũ. 18 Lɛn Sulemanu zĩkɛrinↄ kↄ̃n Hiramu zĩkɛrinↄ kↄ̃n Gebalideenↄ lí zↄ̃̀zↄ̃ lɛ aↄ̃ kɛ̀kɛ, aↄ̃ gbɛ̀ kɛ̀kɛ kpɛ́ pì bobↄ ũ.
6Dii ua kaɛna
1 Isarailinↄ bↄna Igipiti wɛ̃̀ wàa plaa kpɛ́ basiigↄ̃ↄ gbɛra, Sulemanu kíblena wɛ̃̀ siigↄ̃deen, à mↄ plaadee kɛ̀ wè be Zivi guu, ben à nà Dii ua kaɛnaa. 2 Kpɛ́ kɛ̀ à bò Diinɛ pì gbã̀a kà gã̀sãsuu baaagↄ̃, à yàasa baro, à lezĩ baaakuri. 3 Kpɛ́ pì gbàadaaa vĩ a aɛ, à gbã̀a sɛ̃nkpɛo gã̀sãsuu baro, à yàasa sↄ̃ gã̀sãsuu kuri. 4 À à windonↄ bↄ̀bↄ, à lɛ́nↄↄ dɛ yàasa, à guu kpaa dɛ kpaatogo. 5 À kpɛ́nɛnↄ bòbo à lìga kpɛ́ pìzi kↄ̃n a Ludakukiio kpa plaplaa kↄ̃n a kpɛɛo. 6 À didikↄ̃ana aagↄ̃gↄ̃, kpɛ́nɛ kɛ̀ kú tↄↄtɛnↄ yàasa kà gã̀sãsuu sↄsↄↄro, kɛ̀ kú guranↄ swɛɛdodo, kɛ̀ kú musunↄ swɛɛplaplaa. Dii kpɛ́ gbɛ̀ kɛ̀ kú musunↄ yàasa kɛ̃̀sã tↄↄtɛ pↄ́zi, lɛ wà e wà kpɛ́nɛ pì zànↄ didia kpɛ́ pì gbɛ̀fↄ̃na sai.
7 Kɛ̀ wèe kpɛ́ pì boo, wà bò kↄ̃n gbɛ̀ kɛ̀ wà à zaa a yↄ̃kiiaomɛ. Wèe eree ke gã ke zĩkɛbↄ ke kĩi ma kpɛ́ pì bokiiaro. 8 Kpɛ́nɛ kɛ̀ kú tↄↄtɛnↄ píngi gɛ̃kii kú à sↄↄmɛtɛ kpamɛ. Didikii gàa kpɛ́nɛ kɛ̀ kú guranↄ kↄ̃n kpɛ́nɛ kɛ̀ di à musunↄ kiia. 9 Kɛ̀ à kpɛ́ pì bò à yã̀a, à dↄ̀ kↄ̃n zà línↄ kↄ̃n sida lí lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ. 10 À kpɛ́nɛ pìnↄ bò kpɛ́ pì gbã̀a lɛ́mmɛ. À píngi lezĩ gã̀sãsuu sↄsↄↄromɛ, bensↄ̃ wà ń pɛ́pɛ kpɛ́ pìa kↄ̃n sida lío.
11 Ben Dii yã ò Sulemanunɛ à bè: 12 Kpɛ́ kɛ̀ nɛ́ɛ boo kɛ̀ki yã musu, tó nɛ́ɛ ma ↄdↄkii gwaa, tó n ma yãdannɛnanↄ kɛ̀, tó ń yã kɛ̀ má dìɛńnɛnↄ kũna nɛ́ɛ zĩi kɛɛa, mɛ́ lɛ́ kɛ̀ má gbɛ̃̀ n de Daudanɛ papannɛ. 13 Mɛ́gↄ̃ kú ma gbɛ̃ Isarailinↄ tɛ́, mɛ́ ń tónlo.
14 Kɛ̀ Sulemanu kpɛ́ pì bò à yã̀a, 15 à sida lí lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ nàna à gũ̀a à guu sɛ́lɛlɛ zaa tↄↄtɛ ai à sàtazi, ben à pini lí lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ kpàɛ à tↄↄtɛ píngi. 16 À kpɛ́nɛ kɛ̀ kpɛ́ pì guu Ludakukii ũ, à gbã̀a kà gã̀sãsuu baro, ben à sida lí lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ nàna à gũ̀a sɛ́lɛlɛ zaa tↄↄtɛ ai à sàtazi. 17 Kpɛ́ pì gãnu gbã̀a kà gã̀sãsuu baplaa. 18 Sida lí kɛ̀ wà nàna kpɛ́ pì guu, wà ↄzĩi kɛ̀a lán tùu kↄ̃n lávu pianao bà. À píngi nɛ́ sida límɛ, wè gbɛ̀ ke e gupuraaro. 19 À kpɛ́ pì kpɛ́nɛ kɛ̀kɛ Dii bà kuuna kↄ̃n Isarailinↄ àkpati diɛkii ũ. 20 Kpɛ́nɛ pì gbã̀a kà gã̀sãsuu baro, à yàasa dↄ baro, à lezĩ sↄ̃ baro. À vura atɛ̃ɛ nàna kpɛ́nɛ pì gũ̀a píngi. À tuaetitikpatakii kɛ̀ wà kɛ̀ kↄ̃n sida lío nàna kↄ̃n vurao dↄ. 21 À vura atɛ̃ɛ nàna gãnu gũ̀a dↄ, ben à mↄ̀kyakoo kɛ̀ wà pì kↄ̃n vuraonↄ lògologo kpɛ́nɛ gũ̀ kɛ̀ à vura nànaa pìa kpɛɛlɛ kpa. 22 À vura nàna kpɛ́ pì guuguu sɛ́lɛlɛ kↄ̃n tuaetitikpatakii kɛ̀ kú kpɛ́nɛ pì saɛo.
23 À kù lí à kɛrubunↄ ũ mɛ̀n plaa, à dìɛ kpɛ́nɛ guu. Kɛrubu pìnↄ lezĩ kà gã̀sãsuu kuri. 24 Aↄ̃ dɛ̀bɛnↄ gbã̀a kà gã̀sãsuu sↄsↄↄro. Zaa dɛ̀bɛ do lɛ́a kɛ̀ ai à do lɛ́a kãa à gbã̀a gã̀sãsuu kuri. 25 Kɛrubu mɛ̀n plaaa pìnↄↄ bↄ̀kↄ̃ba, aↄ̃ↄ sɛ̃nkpɛmɛ. 26 Aↄ̃ plaa ń píngi lezĩ kà gã̀sãsuu kurikuri. 27 Ben à ń káɛ kpɛ́ pì kpɛ́nɛ guu. Aↄ̃ dɛ̀bɛnↄↄ poroporona, à doo dɛ̀bɛ gàa à pɛ̀ gũ̀a kãa, à doo pↄ́ pɛ̀ gũ̀a kɛ̀, ben aↄ̃ dɛ̀bɛ kɛ̀ gↄ̃̀nↄ pɛ̀ kↄ̃a kpɛ́nɛ pì guragura. 28 À vura nàna kɛrubu pìnↄa dↄ. 29 À ↄzĩi kɛ̀ kpɛ́ pì gũ̀nↄa gãnu kↄ̃n kpɛ́nɛo píngi, à kɛrubunↄ wɛ̃zã kɛ̀ kↄ̃n damina línↄ kↄ̃n lávu piananↄ. 30 À vura kpàɛ kpɛ́ pì tↄↄtɛ dↄ, gãnu kↄ̃n kpɛ́nɛo píngi. 31 À kpɛ́nɛ pì gbànↄ kↄ̃n à lípɛɛnↄ kɛ̀ kↄ̃n kù lío. À musu kɛ̀ sↄ̃ntɛ. 32 À ↄzĩi kɛ̀ kù lí gbà mɛ̀n plaaa pìnↄa, à kɛrubunↄ wɛ̃zã kɛ̀ kↄ̃n damina línↄ kↄ̃n lávu piananↄ, ben à vura nànaa. 33 À gãnu gbà lí kɛ̀ kusua siigↄ̃ kↄ̃n kù lío dↄ. 34 À à gbànↄ kɛ̀ kↄ̃n pini lío ↄla plaa. Gbà pìnↄ ↄla píngi è nakↄ̃a guragura. 35 Ben à ↄzĩi kɛ̀ gbà pìnↄa, à kɛrubunↄ wɛ̃zã kɛ̀ kↄ̃n damina lío kↄ̃n lávu pianao, ben à vura nànaa.
36 À bĩi bò à lìga à uazi. Bĩi pì gbɛ̀ kɛ̀ wà ànↄ vĩ didikↄ̃ana lɛo aagↄ̃gↄ̃, ben sida lí kɛ̀ wà zↄ̃̀nↄ kpákpa à musu. 37 Wà Dii kpɛ́ pì ɛ̃ɛ kpàɛ Sulemanu kíblena wɛ̃̀ siigↄ̃den, à mↄↄ kɛ̀ wè be Zivi guumɛ, 38 ben wà à laata kpà à wɛ̃̀ kuri awɛɛdodeen, à mↄ sↄraagↄ̃dee kɛ̀ wè be Bulu guu lán à kpɛ́ zĩi dìɛ nà. À bona kↄ̃n à kɛkɛnao kà wɛ̃̀ swɛɛplaa.
7Sulemanu bɛ bona
1 Sulemanu a bɛ bona zĩi kɛ̀ píngi wɛ̃̀ kuri awɛɛ’aagↄ̃mɛ. 2 À kpɛ́ kɛ̀ wè be Lɛbanↄ líkpɛ bò, à gbã̀a kà gã̀sãsuu basↄↄro, à yàasa kà gã̀sãsuu baplaa akuri, à lezĩ sↄ̃ baaakuri. À sida línↄ pɛ̀ɛpɛɛ dↄ̀rↄ siigↄ̃, ben à sida lí kɛ̀ wà ànↄ kpàkpańla 3 mɛ̀n baplaa asↄↄro, dↄ̀rↄ kↄ̃n dↄ̀rↄo gɛ̃rogɛ̃ro lɛo aagↄ̃, ben à sida línↄ kpàkpa lí kɛ̀ wà kpà pìnↄla. 4 À à windonↄ bↄ̀bↄ dↄ̀rↄ aagↄ̃gↄ̃ didikↄ̃ana aɛo dↄdↄkↄ̃a. 5 Kpɛ́ pì lɛ́nↄ lezĩ kↄ̃n à yàasao píngi sɛ̃nkpɛkpɛmɛ. À lɛ́nↄↄ mɛ̀n aagↄ̃gↄ̃ kãa kpa kↄ̃n kɛ̀ kpaao aɛo dↄdↄkↄ̃a. 6 À wesagbanↄ pɛ̀ɛpɛɛ kpɛ́ pì kpɛɛlɛ. Kpɛɛlɛ pì gbã̀a kà gã̀sãsuu baplaa akuri, à yàasa sↄ̃ baaakuri. À gãnu bò wesagba pìnↄ aɛ, ben à wesagbanↄ pɛ̀ɛpɛɛ à gbàadaaa dↄ̀ gãnu pì lɛ́a.
7 À a kíblekita dìɛ gãnu pìn. Gwen è yã gↄ̃gↄ̃n, ben wè be Yãkpaɛkɛkpɛ. À sida lí lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ nàna à gũ̀a zaa tↄↄtɛ ai à sàtaa. 8 À kpɛ́ kɛ̀ è in kú aɛ. À bↄ̀kↄ̃ba kↄ̃n gãnu pìo. Lɛn kpɛ́ kɛ̀ à dↄ̀ Fili’auna nɛ́nↄgbɛ̃ kɛ̀ à sɛ̀ nↄↄ ũunɛ dɛ lɛ dↄ. 9 Kpɛ́ pìnↄ bona, gbɛ̀ maaanↄn wà ɛ̃ɛ dàɛo ai à gàa pɛ́ à sàtaa. Wà gbɛ̀ pìnↄ yↄ̃̀yↄ̃ gbasa wà zↄ̃̀zↄ̃kↄ̃rɛ kↄ̃n sagasigio kpa plaplaa píngi. Lɛmɛ ua guu kpaa dɛ lɛ kↄ̃n bàazi kpaao. 10 Wà kpɛ́ pìnↄ ɛ̃ɛ dàɛ kↄ̃n gbɛ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃ maaanↄ, à kenↄ gbã̀a kà gã̀sãsuu kuri, à kenↄ sↄ̃ sↄraagↄ̃, 11 gbasa wà bò kↄ̃n gbɛ̀ maaa kɛ̀ wà yↄ̃̀yↄ̃ wà ànↄ kↄ̃n sida lío. 12 À bĩi bò à lìga ua bíta pìzi, à gbɛ̀ kɛ̀ wà ànↄ vĩ didikↄ̃ana dↄ̀rↄ aagↄ̃, ben sida lí kɛ̀ wà ànↄ kpákpa à musu, lán Dii kpɛ́ kↄ̃n à gbàadaaao ua bĩi dɛ nà.
Dii ua pↄ́nↄ
13 Kí Sulemanu gbɛ̃nↄ zĩ̀ Huramu sísi zaa Taya, ben wà sùo. 14 Huramu pì da nɛ́ Nafatali boriimɛ, bensↄ̃ gyaanↄↄmɛ. À de nɛ́ Taya gbɛ̃mɛ, bensↄ̃ mↄ̀gotɛ̃ ↄzĩkɛrimɛ. Huramu pì wɛ́ɛzɛ̃ɛ vĩ kↄ̃n dↄ̃nao mↄ̀gotɛ̃ zĩ píngi guu. Kɛ̀ à mↄ̀ kí Sulemanu kiia, ben à zĩi kɛ̀ à dànɛ kɛ̀ píngi. 15 À wesagba pì mɛ̀n plaa kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o. À píngi lezĩ kà gã̀sãsuu baro plaasai, à lɛ́ yàasa sↄ̃ kuri awɛɛplaa. 16 À à mìfura pì kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o mɛ̀n plaa à dì wesagba pìnↄ musu. Mìfura pìnↄ lezĩ kà gã̀sãsuu sↄsↄↄro. 17 À mↄ̀kyakoonↄ pì, ben à fĩ̀fĩ à mì pìnↄa lán kã̀mbɛɛ bà, aↄ̃ↄ logologona mɛ̀n swɛɛplaa. 18 À pↄ́nↄ pì lán biisio bɛɛnↄ bà à dↄ̀dↄ wesagba mì pìnↄa à lìgazi dↄ̀rↄ plaa, mↄ̀kyakoo pìnↄ gĩzĩ kↄ̃n à musuo. À mì pìnↄↄ sɛ̃nkpɛ píngi. 19 À Dii kpɛ́ gbàadaaa wesagba mì pìnↄ pì kↄ̃n dↄ̃nao lán ítɛbaagunna vú bà. Ítɛbaagunna vú pìnↄ lezĩ kà gã̀sãsuu siisiigↄ̃. 20 Biisio bɛɛ pìnↄↄ dↄdↄ wesagba mì pìnↄ kũ̀dↄkii musu mɛ̀n wàa doodo ligana mↄ̀kyakoo pìnↄzi dↄ̀rↄdↄrↄ. 21 Ben à wesagba pìnↄ pɛ̀ɛpɛɛ kɛ̀ aↄ̃ↄ Dii kpɛ́ gbàadaa kũna. À tↄ́ kpà ↄplaa kpa pↄ́nɛ Eé Káɛ, ↄzɛɛ kpa pↄ́ sↄ̃ Gbãaa Kúa. 22 Wesagba pìnↄ mìnↄ bↄ̀ lán ítɛbaagunna vú bà. Lɛn à wesagba pìnↄ pì lɛ píngi.
23 À mↄ̀ kàsa íkakii ũ bòotoko. À lɛ́ kɛ̀ kpa ai à lɛ́ kãa kpaa kà gã̀sãsuu kuri, à lezĩ kà gã̀sãsuu sↄↄro, à lɛ́ yàasa sↄ̃ baaakuri. 24 À ↄzĩi kɛ̀ íkakii pìa lán tùunↄ bà, à lìga à lɛ́zi gĩzĩ dↄ̀rↄ plaa, gã̀sãsuu do píngi tùu mɛ̀n kuri. À íkakii pì kàsa lɛdo kↄ̃n tùu wɛ̃zãdee pìnↄ. 25 Íkakii pì di zùsware mɛ̀n kuri awɛɛplaaanↄ musu. Zù mɛ̀n aagↄ̃ↄnↄ mì dↄ gu’igbãroo kpa, mɛ̀n aagↄ̃ↄnↄ ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa, mɛ̀n aagↄ̃ↄnↄ sↄↄmɛtɛ kpa, mɛ̀n aagↄ̃ↄnↄ sↄ̃ ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa. Íkakii pì di ń musu, bensↄ̃ aↄ̃ pↄ̀rↄnↄↄ dↄdↄ gura. 26 Íkakii pì gègete kà ↄla yàasa ũ. À swã dɛ lán oro swã bà, lán ítɛbaagunna swã bà. Gãnↄↄ lɛ́ wàa do ín è sí.
27 À tadibↄnↄ pì kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o mɛ̀n kuri. Aↄ̃ píngi gbã̀a kà gã̀sãsuu siigↄ̃, à yàasa dↄ siigↄ̃, à lezĩ sↄ̃ aagↄ̃. 28 Kɛ̀ wà tadibↄ pìnↄ pì, wà mↄ̀ lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄ kpà à gbánↄ dagura. 29 Ben wà músu wɛ̃zãnↄ kɛ̀ mↄ̀ lɛ̀ɛtɛgɛɛ pìnↄa píngi kↄ̃n zùsware wɛ̃zãnↄ kↄ̃n kɛrubu wɛ̃zãnↄo. Wà lávutãna wɛ̃zã kɛ̀ músu pìnↄ kↄ̃n zùswaree pìnↄ musu kↄ̃n à gĩzĩo. 30 Tadibↄ pìnↄ mↄ̀gotɛ̃ górogba kↄ̃n gòo vĩ mɛ̀n siisiigↄ̃. Aↄ̃ gbá vĩ mɛ̀n siisiigↄ̃ dↄ. Gbá pìnↄ musun wè taa din. Wà gbá pìnↄ kàsa, wà lávutãna wɛ̃zã kɛ̀ à kpa siigↄ̃ↄa. 31 Tadibↄ pìnↄ lɛ́ wɛ̃na bòotoko, à lɛ́ kpaa bↄna gã̀sãsuu do, bensↄ̃ à zòoto kà ↄtã do. Wà wɛ̃zã kɛ̀ à lɛ́ kɛ̀ bↄ̀ musua dↄ. Tadibↄ pìnↄↄ mↄ̀ lɛ̀ɛtɛgɛ goodadeenↄ vĩ, aↄ̃ↄ dɛ bòotokoro. 32 Górogba pìnↄↄ kú mↄ̀ lɛ̀ɛtɛgɛɛ pìnↄ gĩzĩ. À gònↄ pɛ́pɛna tadibↄ pìnↄ gbánↄa. Górogba pìnↄ lezĩ kà gã̀sãsuu do kↄ̃n a kusuo. 33 Wà górogba pìnↄ pì lán sↄ̃goro pↄ́ bàmɛ. Wà à gònↄ kↄ̃n à górogbanↄ kↄ̃n à mↄ̀teeenↄ kↄ̃n à oroonↄ kàsa kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o píngi. 34 Tadibↄ pìnↄ kũkii vĩ mɛ̀n siisiigↄ̃ a goodanↄa. 35 Tadibↄ pìnↄ musu dɛ bòotoko, à lezĩ kà ↄtã do. À gbánↄ kↄ̃n à mↄ̀ lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄↄ na tadibↄ pìnↄ musu. 36 À kɛrubu wɛ̃zã kɛ̀ à gbánↄ kↄ̃n à mↄ̀ lɛ̀ɛtɛgɛɛnↄa kↄ̃n músu wɛ̃zãnↄ kↄ̃n damina línↄ wɛ̃zãnↄo, guu kɛ̀ à è píngi. À lávutãna wɛ̃zã kɛ̀ à lìgazi dↄ. 37 Lɛn à tadibↄ pìnↄ pì lɛ. À kàsa pↄ́ dↄ̃nkↄ̃ guumɛ, aↄ̃ bítakɛ kↄ̃n ń bↄnao sɛ̃nkpɛmɛ.
38 Ben à dàga pì kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o mɛ̀n kuri. À píngi è í sí à kà gãnↄↄ lɛ́ siisiigↄ̃. Dàga pìnↄ yàasa kà gã̀sãsuu siisiigↄ̃. Kɛ̀ à dàga pìnↄ dìdi tadibↄ mɛ̀n kuri pìnↄa, 39 ben à kàɛ Dii kpɛ́ aɛ, mɛ̀n sↄↄroo ↄplazi, mɛ̀n sↄↄroo ↄzɛzi. À íkakii pì dìɛ ↄzɛzi Dii kpɛ́ gooda kɛ̀ kú ↄfãntɛ̃bↄɛ sↄↄmɛtɛ kpaa saɛ. 40 Ben Huramu oro túbukabↄnↄ kↄ̃n a sɛ́ɛbↄnↄ kↄ̃n ta arusibↄnↄ pì dↄ. Lɛn à Dii ua zĩi kɛ̀ kí Sulemanu dànɛ kɛ̀ lɛ, à à laata kpà píngi. 41 Zĩi kɛ̀ à kɛ̀ pìnↄn yɛ̀: Wesagba mɛ̀n plaa, à mì kɛ̀ bↄ̀ lán loo bà kɛ̀ kú wesagba pìnↄ musu mɛ̀n plaa, mↄ̀kyakoo kɛ̀ à zã blèo à mì pìnↄa mɛ̀n plaa, 42 biisio bɛɛ kɛ̀ à dↄ̀dↄ mↄ̀kyakoo pìnↄa musu mɛ̀n wàa plaa. À kɛ̀ ai dↄ̀rↄ plaa zãblebↄ ũ wesagba mì pìnↄa. 43 Tadibↄ pìnↄ mɛ̀n kuri kↄ̃n à dàganↄ mɛ̀n kuri. 44 Íkakii mɛ̀n do kↄ̃n zùswaree kɛ̀ kú à gĩzĩnↄ mɛ̀n kuri awɛɛplaa. 45 Túbukabↄ pìnↄ kↄ̃n a sɛ́ɛbↄnↄ kↄ̃n ta arusibↄnↄ. Pↄ́ kɛ̀ Huramu pì kí Sulemanunɛ Dii ua pↄ́ ũunↄ píngi, à ń pí kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃ lↄ́lↄnaomɛ. 46 Kína tò wà pↄ́ pìnↄ kàsa kↄ̃n Yoda gũ̀o zaa Suko kↄ̃n Zarɛtão dagura. 47 Sulemanu e tó wà pↄ́ kɛ̀ wà pì kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o pìnↄ yↄ̃ kilooa à à tìisi dↄ̃̀ro, kɛ̀ à kɛ̀ pari yãnzi.
48 Sulemanu pↄ́ kɛ̀ kú Dii kpɛ́ guunↄ pì dↄ, tuaetitikpatakii kɛ̀ wà kɛ̀ kↄ̃n vurao kↄ̃n vura teebu kɛ̀ wè Dii burɛdi káɛao 49 kↄ̃n dabu kɛ̀ wà kàɛ gãnu guu kpɛ́nɛ aɛ ↄplazi kↄ̃n ↄzɛzio mɛ̀n sↄsↄↄro. Wà pì kↄ̃n vurao atɛ̃ɛ kↄ̃n à fitianↄ kↄ̃n à kpàkonↄ píngi, wà lávu wɛ̃zã kɛ̀ḿma. 50 À vura ímibↄnↄ pì dↄ kↄ̃n fitiadɛbↄnↄ kↄ̃n taanↄ kↄ̃n gↄ̃mbↄnↄ kↄ̃n tɛ́sibↄnↄ kↄ̃n kpɛ́nɛ kɛ̀ wè be Ludakuki gbà asigbenↄ kↄ̃n gãnu pↄ́nↄ. 51 Kɛ̀ kí Sulemanu Dii ua zĩi pì kɛ̀ à yã̀a píngi, ben à mↄ̀ kↄ̃n vurao kↄ̃n kondogio kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ a de Dauda dìɛ Dii pↄ́ ũunↄ, ben à kà Dii ua auzikikaɛkiin.
8Tana kↄ̃n Dii àkpatio a kpɛ́n
1 Ben kí Sulemanu Isaraili gbɛ̃nsinↄ sìsi Yerusalɛmu, aↄ̃ borii dↄn’aɛdeenↄ kↄ̃n ń uabɛdeenↄ ń píngi, lɛ aↄ̃ mↄ́ wà Dii bà kuunańyo àkpati sɛ́ Dauda wɛ́tɛ kɛ̀ wè be Zayↄn wà suo. 2 Ben Isarailinↄ kàkↄ̃a à aɛ ń píngi mↄ swɛɛplaade Ɛtanimu zĩbaagurↄↄ zĩ. 3 Kɛ̀ Isaraili gbɛ̃nsinↄ pɛ̀kↄ̃rɛ ń píngi, ben sa’orinↄ Dii àkpati pì sɛ̀ 4 kↄ̃n dakↄ̃rɛki kutaao kↄ̃n Dii pↄ́ kɛ̀ kú à guunↄ. Sa’orinↄ kↄ̃n Levi boriinↄ bé wà pↄ́ pìnↄ sɛ̀ wà sùo, 5 ben kí Sulemanu kↄ̃n Isaraili kɛ̀ aↄ̃ kàkↄ̃a à aɛnↄ saa ò kↄ̃n sãanↄ kↄ̃n zùnↄ àkpati pì aɛ. Pↄ́ kɛ̀ aↄ̃ saa òo pìnↄↄ parii kɛ̀ bíta, èe sí naroro. 6 Ben sa’orinↄ gɛ̃̀ kↄ̃n Dii bà kuunańyo àkpatio à kpɛ́n ai kpɛ́nɛ kɛ̀ wè be Ludakukiin. Aↄ̃ↄ dìɛ à diɛkiia gwe kɛrubunↄ gĩzĩ. 7 Kɛrubu pìnↄ dɛ̀bɛnↄↄ poroporona àkpati pì kↄ̃n à sɛ́linↄla. 8 À sɛ́li pìnↄↄ gbã̀a ai wè ń lɛ́ e Dii kpɛ́ gãnu guu, mↄde wè e ua kparo. Lí pìnↄↄ kú gwe ai kↄ̃n a gbã̀ao. 9 Pↄ́kee kú àkpati pì guuro, tó èe kɛ gbɛ̀ walaa mɛ̀n plaaa kɛ̀ Musa dàn zaa Orɛbu, guu kɛ̀ Dii bè a bà égↄ̃ kú kↄ̃n Isarailinↄ aↄ̃ bↄna Igipiti gbɛraa baasiro.
10 Kɛ̀ sa’orinↄ bↄ̀ɛ Dii kpɛ́n, tɛ́sukpɛ kpɛ́ pì pà, 11 aↄ̃ↄe fↄ̃ wà gɛ̃̀ wà ń zĩi kɛ gwero tɛ́sukpɛ pì yãnzi, zaakɛ Dii gakui a kpɛ́ pà. 12 Ben Sulemanu bè: Dii bè égↄ̃ kú tɛ́sukpɛ siaa guumɛ. 13 Ben à bè Diinɛ: Ma kpɛ́ naasidee kɛ̀kii bònnɛ, ǹgↄ̃ kú à guu gurↄ píngi. 14 Ben à lìɛ à aɛ dↄ̀ pariia à sa maaa òńnɛ. 15 Ben à bè: Wà Dii Isarailinↄ Luda sáabu kpá! À lɛ́ gbɛ̃̀ ma de Daudanɛ, ben à pàpa. Zaakɛ à bè, 16 zaa gurↄↄ kɛ̀ a a gbɛ̃ Isarailinↄ bↄ̀ɛ Igipiti, ée Isaraili wɛ́tɛ ke diɛ wà kpɛ́ bon arero. Daudan a sɛ̀ a gbɛ̃ Isarailinↄ dↄn’aɛdee ũ. 17 Kɛ̀ ma de Dauda yezi à kpɛ́ bo Dii Isarailinↄ Ludanɛ, 18 ben Dii bènɛ kpɛ́bonaare lɛ a tↄ́ gↄ̃ kúa laasuu kɛ̀ à kɛ̀ pì maa, 19 mↄde èe kɛ àpi bé eé boarero, à zĩnda nɛ́ ke bé eé boare. 20 Ben Dii kɛ̀ lán à à lɛ́ gbɛ̃̀nɛ nà. Ma gↄ̃ ma de Dauda gɛ̃ɛ ũ, ma vɛ̃ɛ Isaraili kpatan lán Dii Isarailinↄ Luda à lɛ́ gbɛ̃̀ nà, ben ma kpɛ́ kɛ̀ bònɛ lɛ à tↄ́ gↄ̃ kúa yãnzi. 21 Gwen ma Dii àkpati diɛkii kɛ̀kɛn. Dii bà kuuna kↄ̃n wa dezinↄ aↄ̃ bↄna Igipiti gbɛra yã kú à guu.
Sulemanu aduakɛna a gbɛ̃nↄnɛ
22 Sulemanu aɛ dↄ̀ Dii gbãgbãkiia Isaraili kɛ̀ aↄ̃ kakↄ̃ana gweenↄ wáa ń píngi, ben à a ↄↄnↄ sɛ̀ musu 23 à bè: Dii Isarailinↄ Luda, gbɛ̃ke è sí lɛ́kↄ̃zinyo musu ke tↄↄtɛro. N gbɛ̃kɛɛ guu n bà kú kↄ̃n n zↄ̀bleri kɛ̀ aↄ̃ↄ tɛ́ n zɛ́n kↄ̃n nↄ̀sɛ dooonↄ. 24 N yã kɛ̀ n à lɛ́ gbɛ̃̀ n zↄ̀bleri ma de Daudanɛ pàpa. Ń ò kↄ̃n lɛ́omɛ yã, gbã̀a san ń pàpa. 25 Tia sa Dii Isarailinↄ Luda, n lɛ́ gbɛ̃̀ n zↄ̀bleri ma de Daudanɛ n bè, tó à boriinↄ ń zĩnda kũna dↄ̃ bensↄ̃ aↄ̃ↄ tɛ́ n zɛ́n lán à tɛ́zi nà, aↄ̃égↄ̃ kú Isaraili kpatan gurↄ píngi. 26 Isarailinↄ Luda, ǹ tó yã kɛ̀ ń ò n zↄ̀bleri ma de Daudanɛ kɛ yãpuraa ũ sa. 27 Mↄde Luda, nɛ́gↄ̃ kú tↄↄtɛ kɛ̀ yãpuran yↄ́? Musu kↄ̃n a lezĩkɛɛo é fↄ̃ à n síro, benle kpɛ́ kɛ̀ má bònnɛɛ kɛ̀kii saↄ́? 28 Dii ma Luda, ǹ làakari dↄ mapi n zↄ̀bleria, ǹ ma aduakɛna kↄ̃n ma agbaakpanannɛɛo sí. Ǹ swã kpá wiii kɛ̀ mapi n zↄ̀bleri mɛ́ɛ pɛɛnziizi kↄ̃n adua kɛ̀ mɛ́ɛ kɛɛmmaao gbã̀a. 29 Ǹ tó n wɛ́ɛ gↄ̃ pɛna kpɛ́ kɛ̀kiia gwãavĩ kↄ̃n fãantɛ̃o, guu kɛ̀ n bè n tↄ́ égↄ̃ kúa kɛ̀kii pì. Ǹ adua kɛ̀ mapi n zↄ̀bleri mɛɛ̀ kɛɛ aɛdↄna guu kɛ̀kiia ma. 30 Tó mapi n zↄ̀bleri ke n gbɛ̃ Isarailinↄ aɛ dↄ̀ guu kɛ̀kiia, tó wa wɛ́ɛ kɛ̀mma, ǹgae wa wɛ́ɛkɛna sí zaa n kúkiia musu ǹ sùu kɛwao.
31 Tó gbɛ̃ taari kɛ̀ a gbɛ̃daaanɛ, ben wà bènɛ à la da, tó à mↄ̀ à la dà n gbãgbãkii kɛ̀ aɛ, 32 ǹgae zɛńyo zaa n kúkiia musu ǹ ↄdↄańnɛ. Ǹgae yã gↄ̃gↄ̃ n zↄ̀blerinↄnɛ ǹ yã da taarideela, lɛ à yãkɛna wí à musu ǹ yã nnaa kpá taarisaideea, lɛ wà e wà dↄ̃ kɛ̀ à yãke vĩro. 33 Tó n gbɛ̃ Isarailinↄ ibɛɛnↄ zĩ̀ blèḿma durun kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀nnɛ yãnzi, aↄ̃ tàńyo, tó aↄ̃ ɛ̀ara wà aɛ dↄ̀mma wà n sisi, tó aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀mma wà agbaa kpànnɛ kpɛ́ kɛ̀kiia, 34 zaa n kúkiia musu ǹgae zɛńyo ǹ sùu kɛńyo kↄ̃n ń durunnↄ, ǹ ɛarańyo bùsu kɛ̀ ń kpà ń dezinↄa kɛ̀kii pì guu.
35 Tó ludambɛɛ gↄ̃̀ da wáawaa, lou gì mazi kɛ̀ aↄ̃ durun kɛ̀nnɛ yãnzi, tó aↄ̃ aɛ dↄ̀ guu kɛ̀kiia aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀mma aↄ̃ n sisi, bensↄ̃ aↄ̃ kpɛɛ lì ń durunnɛ kɛ̀ n wɛ́ɛ tã̀ḿma yãnzi, 36 zaa n kúkiia musu ǹgae zɛńyo ǹ sùu kɛńyo kↄ̃n ń durunnↄ. Ǹgae ń da zɛ́ maaan, nɛ́ tó lou ma n bùsu kɛ̀ ń kpà n gbɛ̃nↄa aↄ̃ pↄ́ ũu kɛ̀ guu. 37 Tó dekaa ke gagyãa kà bùsu kɛ̀n, ke pↄ́wɛɛpↄ̃si ke pↄ́pukpana ke sutɛ̃nↄ ke kwaanↄ ke tó ibɛɛnↄ lìga ń wɛ́tɛ kezi ke tó mↄ́nzi ke gyãa gɛ̃̀ ń tɛ́, 38 tó aↄ̃ gbɛ̃ke yã kɛ̀ à a lee dↄ̃̀, tó à a ↄↄ dↄ̀ kpɛ́ kɛ̀kii kpa, tó à wɛ́ɛ kɛ̀mma à agbaa kpànnɛ, 39 zaa n kúkiia musu ǹgae zɛo ǹ sùu kɛo, nɛ́ dↄàlɛ. Ǹgae fĩa bonɛ a yãkɛnaa, zaakɛ ń à nↄ̀sɛ dↄ̃. Ḿbe ń baade píngi nↄ̀sɛ dↄ̃. 40 Lɛn aↄ̃égↄ̃ vĩa kɛɛnnɛ lɛ ai ń wɛ̃̀ndi lɛ́n bùsu kɛ̀ ń kpà ń dezinↄa kɛ̀ guu.
41 Zaakɛ weé n tↄ́ bíta kↄ̃n n gã̀sã gbãaao kↄ̃n n ↄↄ kɛ̀ poronao baaru ma, tó gbɛ̃ zĩ̀tↄ kɛ̀ dɛ n gbɛ̃ Isaraili borii ũroo bↄ̀ bùsu zã̀azãn à mↄ̀ n tↄ́ yãnzi, tó à aɛ dↄ̀ kpɛ́ kɛ̀a à wɛ́ɛ kɛ̀mma, 43 zaa n kúkiia musu ǹgae zɛo ǹ yã kɛ̀ à wɛ́ɛ kɛ̀mmaa kɛnɛ, lɛ anduna bori píngi e à n tↄ́ dↄ̃, wà vĩa kɛnnɛ lán n gbɛ̃ Isarailinↄ è kɛnnɛ nà, aↄ̃égↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ n tↄ́ kú kpɛ́ kɛ̀ má bò kɛ̀a.
44 Tó n gbɛ̃nↄ bↄ̀ɛ wà gàa zĩ̀ ká kↄ̃n ń ibɛɛnↄ, baa guu kɛ̀ n ń zĩn píngi, tó aↄ̃ aɛ dↄ̀ wɛ́tɛ kɛ̀ ń sɛ̀ kɛ̀a kↄ̃n kpɛ́ kɛ̀ má bònnɛɛ kɛ̀o, tó aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀mma, 45 zaa n kúkiia musu ǹgae zɛńyo agbaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kpànnɛ yãnzi, ǹ yã nnaa kpáḿma. 46 Zaakɛ gbɛ̃ke è gí durun kɛziro, tó aↄ̃ durun kɛ̀nnɛ, tó n pↄ fɛ̃̀ńzi n ń ná ń ibɛɛnↄnɛ ń ↄzĩ, tó aↄ̃ tàńyo ń bùsun zĩ̀zↄnↄ ũ bùsu zã̀azã ke à kĩin yoo, 47 tó aↄ̃ nↄ̀sɛ lìɛ bùsu kɛ̀ aↄ̃ↄe zↄ̀ bleen pì guu, tó aↄ̃ ɛ̀ara wà agbaa kpànnɛ gwe wà bè: Wa durun kɛ̀, wa taari kɛ̀, wa yã zaaa kɛ̀, 48 tó aↄ̃ aɛ dↄ̀mma kↄ̃n nↄ̀sɛo do kↄ̃n pↄyezinao píngi zaa bùsu kɛ̀ aↄ̃ↄe zↄ̀ bleen ń ibɛɛnↄnɛ pì guu, tó aↄ̃ aɛ dↄ̀ bùsu kɛ̀ ń kpà ń dezinↄa kↄ̃n wɛ́tɛ kɛ̀ ń sɛ̀o kↄ̃n kpɛ́ kɛ̀ má bònnɛɛ kɛ̀oa, tó aↄ̃ wɛ́ɛ kɛ̀mma, 49 zaa n kúkiia musu ǹgae zɛńyo agbaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kpànnɛ yãnzi, ǹ yã nnaa kpáḿma. 50 Ǹgae sùu kɛ kↄ̃n n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ durun kɛ̀nnɛɛnↄ kↄ̃n taari kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀o, ǹ tó gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe zↄ̀ bleeńnɛnↄ ń wɛ̃nda gwa, 51 zaakɛ n pↄ́vĩnanↄmɛ, n gbɛ̃ kɛ̀ n ń bↄ́ɛ Igipitinↄ wɛ́ɛtãmma pãsĩ guunↄmɛ.
52 Ǹ tó n wɛ́ɛ gↄ̃ kú mapi n zↄ̀bleria, ǹ swã kpá agbaa kɛ̀ má kpànnɛɛzi kↄ̃n agbaa kɛ̀ n gbɛ̃ Isarailinↄ kpànnɛɛo. Ǹ swã kpáńzi gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ wii pɛ̀nzi píngi. 53 Dii Luda, zaakɛ anduna bori píngi guu aↄ̃pinↄn n ń sɛ́ n gbɛ̃nↄ ũ, lán ń ò n zↄ̀bleri Musa gãzĩ nà gurↄↄ kɛ̀ n wa dezinↄ bↄ̀ɛ Igipiti.
54 Gurↄↄ kɛ̀ Sulemanu e wɛ́ɛ kɛɛ Diia, à kuɛna a kosooamɛ kↄ̃n à ↄↄnↄo porona musu. Kɛ̀ à adua kɛ̀ à yã̀a, ben à fɛ̀ɛ à zɛ̀ Dii gbãgbãkiia gwe, 55 ben à sa maaa ò Isaraili kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gweenↄnɛ ń píngi, à ò gbãngbãn à bè: 56 Wà Dii sáabu kpá, zaakɛ à wamↄwa a gbɛ̃ Isarailinↄ gbà ĩampakii lán à ò nà. Yã maaa kɛ̀ à à lɛ́ gbɛ̃̀ a zↄ̀bleri Musa gãzĩnↄ pàpa píngi, à kee e lɛ́ɛ pãro. 57 Dii wa Luda gↄ̃ kúwao, lán à kú kↄ̃n wa dezinↄo nà. Àton wa tónlo, àton pã kpáwaziro. 58 À tó wà swɛ̃̀ gↄ̃ kúawa wàgↄ̃ tɛ́ à zɛ́n, wàgↄ̃ à yãdiɛnanↄ kũna kↄ̃n yã kɛ̀ à dà wa dezinↄnɛnↄ, wàgↄ̃ à ↄdↄkii gwaa. 59 Adua kɛ̀ má kɛ̀ Dii wa Ludaa gↄ̃ dↄn fãantɛ̃ kↄ̃n gwãavĩo. Àgↄ̃ yã nnaa kpá mamↄma a zↄ̀bleria kↄ̃n a gbɛ̃ Isarailinↄ lán guu e dↄↄ nà, 60 anduna bori píngi é à dↄ̃ kɛ̀ Dii nɛ́ Ludamɛ, à pãndee kuuro. 61 À kũ̀ à a swɛ̃̀ kpá Dii wa Ludaa mámmam, àgↄ̃ à ↄdↄkii gwaa, àgↄ̃ à yãdiɛnanↄ kũna lán á kũna gbã̀a nà.
Dii ua kyakɛna
62 Ben kína kↄ̃n Isarailinↄ ń píngi saa ò Diia. 63 Sulemanu kɛnnakↄ̃o saa ò Diia kↄ̃n zùnↄ bↄrↄ baro awɛɛplaa kↄ̃n sãanↄ bↄrↄ baswɛɛdo. Lɛn kína kↄ̃n Isarailinↄ ń píngi Dii ua kya kɛ̀ lɛ. 64 Zĩ pìa kína gbãsĩ gò ua kɛ̀ kú Dii kpɛ́ aɛa, ben à sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ ò gwe kↄ̃n pↄ́wɛɛ gbaao kↄ̃n kɛnnakↄ̃o sa nↄ́sio, zaakɛ sa’okii kɛ̀ à kɛ̀ kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o kɛ̀ kú Dii kpɛ́ aɛ bítaro, èe fↄ̃ à sì píngiro. 65 Zĩ beeea Sulemanu kↄ̃n Isarailinↄ ń píngi zĩbaa kɛ̀ Dii ń Ludanɛ ai gurↄ swɛɛplaa, ben aↄ̃ Kutadↄna zĩbaa kɛ̀ gurↄ swɛɛplaa dↄ. À píngi kɛ̀ gurↄ gɛ̃ro dosai. Wà pari maamaa, wà bↄ̀ zaa Lebo Amata ai à gàa pɛ́ Igipiti gulɛzɛki swaaa. 66 À gurↄ sↄraagↄ̃dee zĩ à ń gbáɛ, ben aↄ̃ lɛ́ zàa aↄ̃ tà ń bɛ kↄ̃n pↄnnaao. Aↄ̃ pↄↄ kɛ̀ nna yã maaa kɛ̀ Dii kɛ̀ a zↄ̀bleri Dauda kↄ̃n a gbɛ̃ Isarailinↄnɛ píngi yãnzi.
9Dii bↄ̀ à mↄna Sulemanuzi
1 Kɛ̀ Sulemanu Dii ua kàɛ à yã̀a kↄ̃n a uao kↄ̃n zĩi kɛ̀ à pↄↄ kúanↄ píngi, 2 ben Dii ɛ̀ara à bↄ̀ à mↄ̀zi à gɛ̃̀n plaadeeo lán à bↄ̀ à mↄ̀zi Gibiↄ̃ nà 3 à bènɛ: Ma adua kɛ̀ ń kɛ̀ kↄ̃n agbaa kɛ̀ ń kpàmɛɛo mà. Ma kpɛ́ kɛ̀ ń bò pì dìɛ ma pↄ́ ũ, ma tↄ́ égↄ̃ kúa yãana sai. Ma wɛ́ɛ égↄ̃ kúa, ma pↄↄ égↄ̃ kúa. 4 Mpi sↄ̃, tó ń tɛ́ ma zɛ́n súusu kↄ̃n nↄ̀sɛ puraao lán n de Dauda bà, tó ń yã kɛ̀ má dìɛnnɛɛnↄ kũna kↄ̃n ma yã’onnɛnanↄ, tó nɛ́ɛ ma ↄdↄkii gwaa, 5 mɛ́ n kpata kãsãa pɛ́ɛ Isarailinↄ tɛ́, eégↄ̃ yãana vĩro, lán ma à lɛ́ gbɛ̃̀ n de Daudanɛ nà, ma bè à boriinↄ égↄ̃ kú Isaraili kpatan gurↄ píngi. 6 Tó mpi ke n nɛ́nↄ kpɛɛ lìmɛ sↄ̃, tó á ma dokayãnↄ kↄ̃n yã kɛ̀ má dìɛareenↄ kũnaro, tó a gaa a dↄ tãanↄzi ai ée ń gbãgbãa, 7 mɛ́ Isarailinↄ bↄɛ bùsu kɛ̀ má kpàḿman, mɛ́ gí kpɛ́ kɛ̀ má dìɛ ma pↄ́ ũu pìzi, aↄ̃é gↄ̃ fabona pↄ́ ũ, pena pↄ́ ũ bori pínginɛ. 8 Baa kↄ̃n kpɛ́ pì naasikɛɛo, à yã é bↄ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe gɛ̃tɛɛ à saɛnↄ saɛ. Aↄ̃é sio gá wà be: À kɛ̀ dia Dii kɛ̀ bùsu kɛ̀ kↄ̃n kpɛ́ kɛ̀onɛ lɛɛ? 9 Weé beńnɛ: Kɛ̀ aↄ̃ pã kpà Dii ń Luda kɛ̀ à ń dezinↄ bↄ̀ɛ Igipitizi yãnzimɛ. Aↄ̃ zɛ̀ kↄ̃n tãanↄ, aↄ̃ↄe ń gbãgbãa aↄ̃ↄe kuɛɛńnɛ. Beee yãnzin Dii mↄ́nzi beee kpàńzi píngizi.
Sulemanu yãkɛna kpaaanↄ
10 Sulemanu ua mɛ̀n plaaa pìnↄ kàɛ wɛ̃̀ baromɛ, Dii ua kↄ̃n à zĩnda uao. Beee gbɛran 11 à Galili bùsu wɛ́tɛ kpà Taya kí Hiramua mɛ̀n baro, zaakɛ Hiramu sida lí kↄ̃n pini lío kↄ̃n vurao kpàa lán à yezi nà. 12 Kɛ̀ Hiramu bↄ̀ Taya à gàa à wɛ́tɛ kɛ̀ Sulemanu kpàawaanↄ gwà, èe kɛnɛro, 13 ben à bè: Ma gbɛ̃, wɛ́tɛ kparee takanↄn ń kpàma gwee? Ben wà tↄ́ kpà guu pìnɛ Kabulu ai kↄ̃n a gbã̀ao. 14 Hiramu gĩakɛ à vura kpã̀sã Sulemanunɛ yã tↄn siigↄ̃.
15 Gbɛ̃ kɛ̀ Sulemanu ń dá zↄ̀zĩinnↄ yãn yɛ̀. Gbɛ̃ pìnↄ bé wà Dii ua kↄ̃n Sulemanu uao zĩi kɛ̀. Aↄ̃ Milo wɛ̀ɛ tàta kↄ̃n bùsuo, aↄ̃ Yerusalɛmu bĩi bò, aↄ̃ ɛ̀ara wà Azo kↄ̃n Mɛgidoo kↄ̃n Gɛzao kɛ̀kɛ wà kàɛ. 16 Igipiti kí Fili’auna lɛ̀ɛ Gɛza pìa yã, ben à sì à tɛ́ sↄ̃̀a à Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú à guunↄ dɛ̀dɛ, ben à kpà a nɛ́nↄgbɛ̃a zãkɛna gbaa ũ gurↄↄ kɛ̀ à à kpã̀sã Sulemanua. 17 Ben Sulemanu ɛ̀ara à Gɛza pì kɛ̀kɛ à kàɛ kↄ̃n Bɛtoroni gĩzĩ pↄ́o 18 kↄ̃n Baalao kↄ̃n Tadamↄ kɛ̀ kú à bùsu gbáan-o 19 kↄ̃n wɛ́tɛ kɛ̀ à kũsãɛ kàɛnnↄ kↄ̃n wɛ́tɛ kɛ̀ à sↄ̃goronↄ kↄ̃n à sↄ̃nↄↄ kúnnↄ kↄ̃n kpɛ́ kɛ̀ à yezi à dↄ Yerusalɛmunↄ kↄ̃n Lɛbanↄo kↄ̃n bùsu kɛ̀ èe kí bleeanↄ píngi. 20 Borii kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ Isaraili ũroonↄ: Amↄrinↄ, Itinↄ, Pɛrizinↄ, Ivinↄ kↄ̃n Yebusi kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀nↄ ń píngi, 21 gbɛ̃ kɛ̀ Isarailinↄↄ e fↄ̃ wà ń dɛdɛroonↄ, aↄ̃ borii kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ ń bùsu pìnnↄn Sulemanu ń dá zↄ̀zĩin, ben aↄ̃ègↄ̃ zĩi pì kɛɛ lɛ ai kↄ̃n a gbã̀ao. 22 Èe Isarailinↄ da zↄ̀zĩinlo. Aↄ̃mbe à ń díɛ a zĩ̀kpɛɛnↄ ũ, a ìbanↄ, a kína daanↄ, a gbɛ̃nↄ dↄn’aɛdeenↄ, a sↄ̃gorodeenↄ, a sↄ̃deenↄ. 23 Aↄ̃mbe zĩi kɛ̀ wèe kɛɛ pì gbɛ̃nsinↄ ũ dↄ, aↄ̃ↄ gↄ̃ↄn wàa plaa kpɛ́ baswɛɛplaa akuri.
24 Kɛ̀ Fili’auna nɛ́nↄgbɛ̃ bↄ̀ Dauda wɛ́tɛ à tà a kpɛ́ kɛ̀ Sulemanu bònɛn, à gbɛran Sulemanu Milo wɛ̀ɛ tàta. 25 Wɛ̃̀ kↄ̃n wɛ̃̀o Sulemanu ègↄ̃ saa oo gɛ̃̀n aagↄ̃gↄ̃. È sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ kↄ̃n kɛnnakↄ̃o sa’opↄo o sa’okii kɛ̀ à bò Diinɛa, è tuaetiti kpata Dii aɛ gwe dↄ. Lɛn à Dii ua zĩinↄ kɛ̀ lɛ mámmam.
26 Kí Sulemanu góro’itɛnↄ kɛ̀ Ɛziↄ̃ Gɛba Elata saɛ Ɛdↄmunↄ bùsun Isia Tɛ̃a lɛ́a. 27 Hiramu a górodee kɛ̀ aↄ̃ ísiaa dↄ̃ↄnↄ zĩ̀, ben aↄ̃ dà ísiaala lɛdo kↄ̃n Sulemanu gbɛ̃nↄ. 28 Aↄ̃ gàa Ofi, aↄ̃ vura sɛ̀ɛ gwe tↄn gɛ̃ro aↄ̃ sùo kí Sulemanunɛ.
10Seba bùsu kína kɛ̀ dɛ nↄgbɛ̃ ũ mↄna Sulemanu kiia
1 Kɛ̀ Seba bùsu kína kɛ̀ dɛ nↄgbɛ̃ ũu mà lán Sulemanu tↄ́ bↄ̀ nà Dii yã musu, ben à mↄ̀ à yↄ̃ à gwa kↄ̃n yãgbekana zĩ’ũuo. 2 À kà Yerusalɛmu kↄ̃n a ìbanↄ paripari kↄ̃n pↄ́ gũ nnannaanↄ kↄ̃n vura sà bítao kↄ̃n gbɛ̀ bɛ̀ɛdee kɛ̀ lakuminↄ sɛnanↄ, ben à gàa Sulemanu kiia à yã kɛ̀ kú a nↄ̀sɛ guu fàadi bòo píngi. 3 Ben Sulemanu yã kɛ̀ à làlaanↄ bↄ̀kↄ̃tɛnɛ píngi. À ke bↄkↄ̃tɛna e à furo. 4 Kɛ̀ nↄgbɛ̃ pì Sulemanu ↄ̃ndↄ̃yãnↄ mà píngi, bensↄ̃ à à bɛɛ kɛ̀ à bò è 5 kↄ̃n pↄ́blee kɛ̀ è bleenↄ kↄ̃n à ìbanↄ gwenao kↄ̃n à bɛ zĩkɛrinↄ kuunao kↄ̃n ń pↄ́kãsãanↄ kↄ̃n à wɛ̃kpaatɛrinↄ kↄ̃n sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ kɛ̀ à ò Dii uanↄ, yã pì à kũ̀ gbãa, ben à lɛ́ àɛ. 6 Ben à bè kínanɛ: N yãkɛnanↄ kↄ̃n n ↄ̃ndↄ̃ baaru kɛ̀ má mà zaa ma bùsun-o nɛ́ yãpuramɛ. 7 Mɛ́ɛ yã pìnↄ síro ai ma gaa ma kao kɛ̀, ben ma wɛ́ɛ sìàlɛ sa. Wèe omɛ píngi sero fá! N ↄ̃ndↄ̃ kↄ̃n n auzikinↄↄ dɛ lán ma à baaru mà nàla zã̀. 8 Mìnnadeenↄn n gbɛ̃nↄ ũ kↄ̃n n ìba kɛ̀ aↄ̃ègↄ̃ kúnyo gurↄ píngi, aↄ̃gↄ̃ n ↄ̃ndↄ̃yã maanↄ! 9 Wà Dii n Luda sáabu kpá, zaakɛ n yã kànɛ, ben à n ka Isarailinↄ kín. Yenzi kɛ̀ Dii vĩ kↄ̃n Isarailinↄ gurↄ píngi bé à tò à n ka kí ũzi, lɛ ǹgↄ̃ yã gↄ̃gↄ̃ↄńnɛ a zɛ́a. 10 Ben nↄgbɛ̃ pì kína gbà vura tↄn siigↄ̃ kↄ̃n pↄ́ gũ nnannaanↄ paripari maamaa kↄ̃n gbɛ̀ bɛ̀ɛdeenↄ. Pↄ́ gũ nnannaa kɛ̀ à kí Sulemanu gbà pìnↄ bíta, gbɛ̃kee e mↄ́onɛ à kà lɛ ziki dↄro.
11 Hiramu góro’itɛ kɛ̀ aↄ̃ sù kↄ̃n Ofio kↄ̃n vuraonↄ sù kↄ̃n lí bɛ̀ɛdeenↄ maamaa kↄ̃n gbɛ̀ bɛ̀ɛdeenↄ dↄ. 12 Ben kína Dii ua pↄ́nↄ kɛ̀o kↄ̃n a zĩnda bɛ pↄ́nↄ, à mↄrↄnↄ kↄ̃n kúunↄ kɛ̀o lɛ̀sirinↄnɛ dↄ. Wèe mↄ́ kↄ̃n lí pì boriio à kà lɛ ziki dↄro, wèe wɛ́ɛ si à takalɛ dↄro ai kↄ̃n a gbã̀ao.
13 Pↄ́ kɛ̀ Seba bùsu kína pì yezi píngi à gbèka kí Sulemanua, ben à à gbà, gbaa kɛ̀ à kɛ̀nɛ yↄ̃nkↄyↄ̃nkↄnↄ baasi. Ben à ɛ̀ara à tà a bùsun kↄ̃n a ìbanↄ.
Sulemanu gakuikɛɛ
14 Vura kɛ̀ è gɛ̃ Sulemanuzi wɛ̃̀ kↄ̃n wɛ̃̀o è ká tↄn baro awɛɛ’aagↄ̃, 15 tángba kɛ̀ táa’orinↄ kↄ̃n latarinↄ kↄ̃n Larubu kínanↄ kↄ̃n a bùsu gbɛ̃nsinↄ è mↄ́onɛ baasi. 16 À sɛngbango bítanↄ kɛ̀ kↄ̃n vura kɛ̀ wà gbɛ̃̀gbɛ̃o mɛ̀n wàa do, aↄ̃ baade tìisi kà kiloo aagↄ̃gↄ̃ kↄ̃n a kusuo. 17 À sɛngbango nɛ́ngonↄ kɛ̀o dↄ, aↄ̃ baade tìisi yezi à ká kiloo plaplaa. À sɛngbango pìnↄ kàɛ kpɛ́ kɛ̀ wè be Lɛbanↄ Líkpɛn. 18 Kína kíblekita bíta kɛ̀ kↄ̃n wesa swaao, ben à vura atɛ̃ɛ kùɛa. 19 Kìta pì didikii vĩ, à gbápɛɛkii mɛ̀n swɛɛdo. À kpɛɛnaki musu dɛ mↄ̀ↄↄ gooda sai. À gã̀sãdikiinↄ vĩ, músu taka kɛ̀ wà kɛ̀nↄↄ zɛzɛna gã̀sãdikii pìnↄ saɛ. 20 Músu pìnↄↄ zɛzɛna gbápɛɛkii pìnↄa kpa plaplaa, à píngi kà kuri awɛɛplaa. Wèe kìta pì taka kɛ bùsu ken zikiro. 21 Kí Sulemanu togoonↄ nɛ́ vuramɛ píngi. Kpɛ́ kɛ̀ wè be Lɛbanↄ Líkpɛ pↄ́nↄ píngi nɛ́ vuramɛ atɛ̃ɛ. Kondogi pↄ́kee kú gwero, zaakɛ wè kondogi diɛ pↄ́ke ũ Sulemanu gurↄↄaro.
22 Kína góro’itɛnↄ ègↄ̃ dana ísiaala kↄ̃n Hiramu góronↄ. Wɛ̃̀ aagↄ̃ píngi aↄ̃ègↄ̃ suu kↄ̃n vurao kↄ̃n kondogio kↄ̃n wesa swaao kↄ̃n gbakũnↄ kↄ̃n zã̀nↄ. 23 Kí Sulemanu auziki kↄ̃n à ↄ̃ndↄ̃ↄo bíta dɛ anduna kínanↄ pↄ́la ń píngi. 24 Baade píngi e zɛ́ wɛtɛɛ à wɛ́ɛ si Sulemanulɛ à à ↄ̃ndↄ̃yã kɛ̀ Ludaa dànɛ à swɛ̃̀n ma. 25 Wɛ̃̀ píngi baade ègↄ̃ mↄↄnɛ kↄ̃n a gbaao: Kondogi pↄ́nↄ, vura pↄ́nↄ, utanↄ, gↄ̃kɛbↄnↄ, pↄ́ gũ nnannaanↄ, sↄ̃nↄ kↄ̃n bãagãsↄ̃nↄ. 26 Sulemanu sↄ̃goronↄ kↄ̃n sↄ̃nↄ kàkↄ̃a. À sↄ̃goro pìnↄ kà wàa swɛɛplaa, à sↄ̃nↄ sↄ̃ bↄrↄ kuri awɛɛplaa. Wè à sↄ̃ pìnↄ gwa à sↄ̃goro wɛ́tɛnↄ guu kↄ̃n à bɛ Yerusalɛmuo. 27 Kína tò kondogi gↄ̃ di Yerusalɛmu lán gbɛ̀ bà, bensↄ̃ sida lí kɛ̀ wè kpɛ́ dↄo pari lán bɛ̀tɛ lí bà sɛ̃̀n. 28 Wè bↄ kↄ̃n Sulemanu sↄ̃ pìnↄ zaa Igipiti kↄ̃n Silisia bùsuomɛ. Kína latarinↄ bé wè gá lúlu gwe. 29 Aↄ̃è sↄ̃goronↄ lúlu Igipiti kondogi ↄↄ mɛ̀n wàa aagↄ̃mɛ, sↄ̃nↄ sↄ̃ mɛ̀n baswɛɛplaa akuri, ben è ɛara à sↄ̃ pìnↄ yá Iti kínanↄa kↄ̃n Sirianↄ kínanↄ.
11Sulemanu nↄↄnↄ
1 Kí Sulemanu yè bori pãnde nↄgbɛ̃nↄzi pari. Fili’auna nɛ́nↄgbɛ̃ baasi, ben à Mↄabunↄ kↄ̃n Amↄninↄ kↄ̃n Ɛdↄmunↄ kↄ̃n Sidↄ̃deenↄ kↄ̃n Itinↄ sɛ̀sɛ nↄↄnↄ ũ. 2 Dii bè Isarailinↄnɛ aↄ̃ton borii pìnↄ sɛ́ro, zaakɛ aↄ̃é ń sãsãmɛ, lɛ aↄ̃ↄ tɛ́ ń tãanↄzi. Baa kↄ̃n beeeo aↄ̃ yenzi Sulemanu swɛ̃̀ blè. 3 À kínɛnↄ sɛ̀sɛ nↄↄnↄ ũ gↄ̃ↄn wàa aagↄ̃ kpɛ́ basↄↄro, bensↄ̃ à nↄ yìgisainↄ vĩ dↄ wàa do kpɛ́ basↄↄro. Ben à nↄↄ pìnↄ à sã̀sã. 4 Kɛ̀ zikũ e gɛ̃ɛn, à nↄↄnↄ tò à tɛ̀ tãanↄzi, èe a swɛ̃̀ kpá Dii a Ludaa mámmam lán a de Dauda bàro. 5 À tɛ̀ Sidↄ̃deenↄ tãa Asatorɛzi kↄ̃n Amↄninↄ tãa Mↄlɛki kɛ̀ Luda zàn-o. 6 À yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀, èe tɛ́zi kↄ̃n nↄ̀sɛo do lán a de Dauda bàro. 7 Ben à gàa à tãagbãgbãkii bò sĩ̀sĩ kɛ̀ kú Yerusalɛmu ↄfãntɛ̃bↄɛ kpaa musu Mↄabunↄ tãa gina Kɛmↄsinɛ kↄ̃n Amↄninↄ tãa gina Mↄlɛkio. 8 Lɛn à kɛ̀ lɛ a bori pãnde nↄↄnↄnɛ ń píngi, ben aↄ̃ tuaetiti kpàta ń tãanↄnɛ aↄ̃ saa òḿma.
9 Ben Dii Isarailinↄ Luda pↄ fɛ̃̀ Sulemanuzi, kɛ̀ à kpɛɛ lìnɛ à swɛ̃̀ kúa dↄro yãnzi, zaakɛ Dii bↄ̀ à mↄ̀zi yã gɛ̃̀n plaa. 10 Baa kɛ̀ Dii bènɛ, àton tɛ́ tãanↄziro, èe yã kɛ̀ Dii dìɛ pì maro. 11 Ben Dii bènɛ: Zaakɛ ń kɛ̀ lɛ, nɛ́ɛ zɛ kↄ̃n ma bà kuunanyo yã kɛ̀ má dìɛnnɛɛoro, mɛ́ kpata bↄ n ↄzĩ mà n zↄ̀bleri ke ká n gɛ̃ɛ ũ. 12 Mↄde n de Dauda yãnzi mɛ́ kɛ lɛ n gurↄↄaro, n nɛ́n mɛ́ kɛnɛ. 13 Baa kↄ̃n beeeo mɛ́ kpata bↄ à ↄzĩ mámmanlo. Bori lɛo doon mɛ́ tó n nɛ́ pìnɛ ma zↄ̀bleri Dauda kↄ̃n Yerusalɛmu kɛ̀ má sɛ̀ ma pↄ́ ũuo yãnzi.
Sulemanu ibɛɛnↄ
14 Ben Dii tò Ɛdↄmu gbɛ̃ Adada kɛ̀ dɛ wɛ̃ɛnɛ ũ íbɛtɛ kpà kↄ̃n Sulemanuo. 15 Gurↄↄ kɛ̀ Dauda e zĩ̀ kaa kↄ̃n Ɛdↄmunↄ yã, à zĩ̀kpɛɛnↄ dↄn’aɛdee Yoabu gàa à Isarailinↄ gɛ̀nↄ vĩ̀i, ben à Ɛdↄmunↄ bùsu gↄ̃gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ gwe ń píngi. 16 Àpi kↄ̃n a gbɛ̃nↄↄ kú gwe ai mↄ swɛɛdo ai aↄ̃ gàa wà Ɛdↄmunↄ bùsu gↄ̃gbɛ̃ pìnↄ dɛ̀dɛo ń píngi. 17 Kɛ̀ Adada bàa sì, èe taa Igipiti kↄ̃n a de ìba kenↄ. Gurↄ beeea sↄ̃ Adada nɛ́ gↄ̃kparɛmɛ. 18 Aↄ̃ bↄ̀ Midiã aↄ̃ gàa Parani, ben aↄ̃ Paranide kenↄ sɛ̀ wà gàańyo Igipiti kí Fili’auna kiia. Fili’auna kpɛ́ kpàa kↄ̃n pↄ́bleeo kↄ̃n tↄↄtɛo. 19 Adada yã kà Fili’aunanɛ maamaa, ben à a naↄ̃ Tapɛnɛsi dãaro kpàa nↄↄ ũ. 20 Ben Tapɛnɛsi dãaro pì nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, wè benɛ Genuba, ben Tapɛnɛsi nɛ́ pì gwà Fili’auna ua kↄ̃n Fili’auna nɛ́nↄo lɛdo. 21 Gurↄↄ kɛ̀ Adada kú Igipiti, à mà kɛ̀ Dauda gà bensↄ̃ à zĩ̀kpɛɛnↄ dↄn’aɛde Yoabu gà dↄ. Ben à bè Fili’aunanɛ: Ǹ ma gba zɛ́ mà tá ma bùsun. 22 Ben Fili’auna à là à bè: Bↄ́ bé èe kɛ̃sãamma ma kiia, kɛ̀ tò ń yezi ǹ tá n bùsun? À wèàla à bè: Pↄ́kee e kɛ̃sãamaro, ǹ ma gba zɛ́ dé!
23 Ben Ludaa tò dↄ Ɛliada nɛ́ Rɛzↄ̃ kɛ̀ bàa sì a dii Zoba kí Adadɛzanɛ yãa fɛ̀ɛ Sulemanuzi. 24 Kɛ̀ Dauda Adadɛza gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ, ben Rɛzↄ̃ gbɛ̃nↄ kàkↄ̃aazi aↄ̃ kɛ̀ gbãamↄnnɛrinↄ gãli ũ, ben à gↄ̃̀ ń dↄn’aɛdee ũ. Aↄ̃ gàa wà vɛ̃̀ɛ Damasiku, ben à gwee sì. 25 Rɛzↄ̃n Isarailinↄ ibɛɛ ũ ai Sulemanu wɛ̃̀ndi lɛ́n, yãkete kɛ̀ Adada fɛ̀ɛo baasi. À kpata blè Siria bùsun, à gì Isarailinↄ kãzi.
Yeroboamu bↄna Sulemanu kpɛɛ
26 Nɛbati nɛ́ Yeroboamu nɛ́ Sulemanu ìba kemɛ. Ɛflaimu boriimɛ, kɛ̀ bↄ̀ Zɛrɛda, ben à bↄ̀ Sulemanu kpɛɛ. À da nɛ́ gyaanↄↄmɛ, à tↄ́n Zɛrua. 27 Lán à kɛ̀ nà à bↄ̀ kína kpɛɛn yɛ̀. Sulemanu wɛ̀ɛ kɛ̀ wè be Milo tàta bùsuo, ben à a de Dauda wɛ́tɛ bĩi bò à pɛ̀kↄ̃rɛ. 28 Yeroboamu nɛ́ nɛ́gↄ̃gbɛ̃ làakarideemɛ. Kɛ̀ Sulemanu è kɛ̀ ↄ̀wazi pì aĩa vĩ, ben à à dìɛ zĩ gbãaa kɛ̀ Yusufu boriinↄↄ e kɛɛ pì gbɛ̃nsi ũ. 29 Gurↄↄ beeean Yeroboamu bↄ̀ Yerusalɛmu, ben à dàkↄ̃rɛ kↄ̃n annabi Ahia, Silo gbɛ̃o zɛ́n, à uta dufu dana. Aↄ̃ↄ kú sɛ̃̀n gwe ń plaa. 30 Ben Ahia a uta dufu pì gà à kɛ̃̀ à pàrapara lɛo kuri awɛɛplaa. 31 Ben à bè Yeroboamunɛ à à parana pì sɛ́ɛ mɛ̀n kuri, zaakɛ Dii Isarailinↄ Luda bè: Mɛ́ Sulemanu bↄ kpatammɛ mà Isaraili bori lɛo kuri kpámma. 32 Mɛ́ bori lɛo doo tónɛ ma zↄ̀bleri Dauda kↄ̃n Yerusalɛmu kɛ̀ má sɛ̀ Isaraili bori píngi wɛ́tɛnↄ tɛ́o yãnzi. 33 Mɛ́ kɛnɛ lɛ, kɛ̀ à ma zĩnna à gàa èe Sidↄ̃deenↄ tãa Asatorɛ kↄ̃n Mↄabunↄ tãa Kɛmↄsio kↄ̃n Amↄninↄ tãa Mↄlɛkio gbãgbãa yãnzi. Èe tɛ́maziro, èe yã kɛ̀ maamɛɛ kɛro, èe ma ↄdↄkii gwaro, à ma dokayãnↄ kũna lán a de Dauda bàro. 34 Baa kↄ̃n beeeo mɛ́ kpata bↄ à ↄzĩ mámmanlo, zaakɛ ma gĩakɛ ma à kɛ̀ kí ũ ai a wɛ̃̀ndi lɛ́mmɛ ma zↄ̀bleri Dauda kɛ̀ má sɛ̀ yãnzi, kɛ̀ à ma yãdiɛnanↄ kũna bensↄ̃ à ma ↄdↄkii gwà. 35 À nɛ́n mɛ́ kpata sí à ↄzĩ, mà Isaraili bori lɛo kurinↄ kpámma. 36 Isaraili bori lɛo doon mɛ́ tó à nɛ́ pìnɛ, lɛ ma zↄ̀bleri Dauda borii gↄ̃ kí bleemɛ Yerusalɛmu gurↄ píngi, wɛ́tɛ kɛ̀ má sɛ̀ ma tↄ́ gↄ̃ kúa pì. 37 Mpi sↄ̃, ma n sɛ Isarailinↄ kína ũ, lɛ ǹgↄ̃ kí blee pↄ́ kɛ̀ n pↄↄ yezia píngi. 38 Tó nɛ́ɛ yã kɛ̀ má dìɛnnɛɛ kɛɛ píngi, tó ń tɛ́mazi, nɛ́ɛ yã kɛ̀ maamɛɛ kɛɛ, tó nɛ́ɛ ma ↄdↄkii gwaa bensↄ̃ ń ma yãdiɛnanↄ kũna lán ma zↄ̀bleri Dauda bà, mɛ́gↄ̃ kúnyo, mɛ́gↄ̃ n boriinↄ kaa Isaraili kpatan gurↄ píngi, lán ma Dauda boriinↄ kàn nà. 39 Mɛ́ Dauda boriinↄ ɛara kpɛɛ yã kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀ pì yãnzi, mↄde èe kɛ ai gurↄ pínginlo.
40 Sulemanu zɛ́ wɛ̀tɛ à Yeroboamu dɛ, ben à fɛ̀ɛ à bàa sì à tà Igipiti kí Sisaki kiia, à gↄ̃̀ gwe ai Sulemanu gàa à gào. 41 Sulemanu yã kpaaanↄ kↄ̃n ↄ̃ndↄ̃yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kú Sulemanu yãnↄ takadan. 42 Sulemanu kɛ̀ Isaraili bori píngi kína ũ Yerusalɛmu wɛ̃̀ baplaamɛ. 43 Kɛ̀ à gà, wà à vĩ̀i à de Dauda wɛ́tɛ, ben à nɛ́ Reoboamu vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
12Isarailinↄ bↄna Reoboamu kpɛɛ
1 Reoboamu gàa Sɛkɛmu, zaakɛ gwen Isaraili bori píngi gàan lɛ wà à ká kí ũ. 2 Kɛ̀ Nɛbati nɛ́ Yeroboamu à baaru mà, ben à bↄ̀ Igipiti à sù, zaakɛ gwen à kún zaa gurↄↄ kɛ̀ à bàa sì Sulemanunɛ. 3 Ben Isaraili kɛ̀ aↄ̃ kↄ̃ kàkↄ̃a pìnↄ à sìsi, ben aↄ̃ gàa wà yã ò lɛdo kↄ̃n Reoboamuo wà bè: 4 N de zĩ gbãaa dàwe pãsĩpãsĩ. Mmↄn sↄ̃, ǹ zĩ gbãaa pì kↄ̃n aso tìisi kɛ̀ à dìweeo lago, wé mì siɛnnɛ. 5 Ben à wèńla à bè: À tá gĩa ai gurↄ aagↄ̃, gbasa à ɛara à mↄ́. Ben aↄ̃ tà.
6 Kí Reoboamu yã pì gbã̀ gbɛ̃nsi kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ a de Sulemanu ìba ũunↄnɛ à bè: Yã kpareen á è à maa mà sí gbɛ̃ pìnↄlaa? 7 Ben aↄ̃ wèàla wà bè: Tó n mì sìɛńnɛ gbã̀a, ben n yã maaa sìńla, aↄ̃égↄ̃ dɛ n zↄ̀blerinↄ ũ gurↄ píngi. 8 Ben Reoboamu gì gbɛ̃nsi pìnↄ lɛ́dammazi, à gàa à yã pì gbã̀ a ìba gↄ̃kparɛ kɛ̀ aↄ̃ nɛ́ blè lɛdoonↄnɛ. 9 À ń lá à bè: Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bèmɛ mà zĩ gbãaa kɛ̀ ma dee dàńnɛ lagońnɛ pìnↄ, yã kpareen á è à maa wà síńlaa? 10 Ben gↄ̃kparɛ pìnↄ wèàla wà bè: Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bènnɛ n de aso tìisi dìńnɛ ǹ lagońnɛ pìnↄ, ǹ ońnɛ n ↄnɛzãa gbère dɛ n de piila. 11 N de aso tìisi dìńnɛ, mmↄn sↄ̃, nɛ́ asoo pì kaarańnɛ. N de wɛ́ɛ tã̀ḿma kↄ̃n flã̀omɛ, mↄde flã̀ lɛ̀deen nɛ́ wɛ́ɛ tãoḿma.
12 À gurↄ aagↄ̃dee zĩ Yeroboamu kↄ̃n Isarailinↄ ɛ̀ara wà mↄ̀ wà Reoboamu lè ń píngi, lán à òńnɛ nà à bè, aↄ̃ ɛara wà mↄ́ gurↄ aagↄ̃ↄ gbɛra. 13 Ben kína gì gbɛ̃nsinↄ lɛ́dammazi à yã wèńla pãsĩpãsĩ. 14 À tɛ̀ gↄ̃kparɛnↄ lɛ́dammazi à bè: Aso tìisin ma dee dìare, mamↄma sↄ̃ mɛ́ asoo pì kaaraaremɛ. Flã̀n ma de wɛ́ɛ tã̀oawa, mapi sↄ̃, flã̀ lɛ̀deen mɛ́ wɛ́ɛ tãoawa. 15 Ben kína gì Isarailinↄ yã mazi, zaakɛ yã pì bↄ̀ Dii kiiamɛ, lɛ yã kɛ̀ à ò Nɛbati nɛ́ Yeroboamunɛ annabi Ahia, Silo gbɛ̃ gãzĩ e à kɛ yãnzi.
16 Kɛ̀ Isarailinↄↄ è kína gì ń yã mazi, aↄ̃ bènɛ:
Wa bà kú kↄ̃n Daudaoro,
wa lɛ́ kú Yɛsɛ nɛ́ yãnlo.
Isarailinↄ, a baade tá a bɛ!
Dauda bori, ǹ n zĩnda bɛ kũ!
Ben Isarailinↄ tà ń bɛ. 17 Isaraili kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yuda boriinↄ wɛ́tɛ guunↄn Reoboamu gↄ̃̀ ń kína ũ ado. 18 Kí Reoboamu a zↄ̀zĩ gbɛ̃nsi Adoniramu zĩ̀ Isarailinↄa, ben aↄ̃ à pàpa gbɛ̀o wà à dɛ̀. Ben kí Reoboamu fɛ̀ɛ kↄ̃n wãaao à sì a sↄ̃goron à bàa sì à tà Yerusalɛmu. 19 Lɛn Isarailinↄ gì Dauda boriinↄzi lɛ ai kↄ̃n a gbã̀ao. 20 Kɛ̀ Isarailinↄↄ mà ń píngi kɛ̀ Yeroboamu sù, ben aↄ̃ à sìsi kakↄ̃ana guu, ben aↄ̃ à kà Isaraili boriinↄ kína ũ. Isaraili bori kee e zɛ kↄ̃n Dauda boriinↄo dↄro, tó èe kɛ Yuda boriinↄ baasiro.
21 Kɛ̀ Reoboamu kà Yerusalɛmu, à Yudanↄ kàkↄ̃a ń píngi kↄ̃n Bɛyãmi boriinↄ. Zĩ̀kari pìnↄ gↄ̃ↄn bↄrↄ bakɛ̃ndomɛ. Ben aↄ̃ↄe gaa zĩ̀ ká kↄ̃n Isarailinↄ, lɛ wà e wà Sulemanu nɛ́ Reoboamu kpata sínɛ wà kpáa dↄ. 22 Ben Luda yã sù Luda gbɛ̃ kɛ̀ wè be Semayaa à bè: 23 Ǹ o Yudanↄ kí Sulemanu nɛ́ Reoboamunɛ kↄ̃n Yudanↄ ń píngi kↄ̃n Bɛyãmi boriinↄ kↄ̃n gbɛ̃ kpaaanↄ, 24 mamↄma Dii ma bè, àton gá zĩ̀ ká kↄ̃n a Isaraili daanↄoro. A baade tá a bɛ, zaakɛ yã kɛ̀ kɛ̀ pì bↄ̀ ma kiiamɛ. Ben aↄ̃ yã kɛ̀ Dii òńnɛ mà aↄ̃ tà.
25 Yeroboamu Sɛkɛmu kɛ̀ kú Ɛflaimu gu kpiideen bĩi bò, ben à vɛ̃̀ɛn. Zaa gwen à gàa à Pɛniɛli kɛ̀kɛ à kàɛ. 26 Ben à laasuu lɛ̀ à bè: Weé ɛara wà Dauda borii sↄkpa kpatammɛ fá! 27 Tó Isarailinↄↄ e gaa saa o Dii ua Yerusalɛmu, aↄ̃é ɛara wà zɛ kↄ̃n ń dii Yudanↄ kí Reoboamuomɛ, aↄ̃é ma dɛ wà zɛo. 28 Kɛ̀ kína yã pì gwà, ben à vura zùswarenɛ bↄ̀rↄnↄ pì mɛ̀n plaa, ben à bè gbɛ̃nↄnɛ: Isarailinↄ, a gana Yerusalɛmu mↄ̀ lɛ. A dii kɛ̀ aↄ̃ a bↄɛ Igipitinↄn yɛ̀! 29 Ben à à doo dìɛ Bɛtɛli, à doo sↄ̃ ai Dani. 30 Ben yã pì gↄ̃̀ńnɛ durun ũ, aↄ̃è gá dↄnzi kɛ à doonɛ Bɛtɛli, à doo sↄ̃ ai Dani. 31 Yeroboamu kpɛ́ bò zù pìnↄnɛ tãagbãgbãkiinↄa, ben à gbɛ̃ dìɛ sa’orinↄ ũ, baa kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ Levi borii ũroonↄ. 32 Ben à mↄ sↄraagↄ̃de gurↄ gɛ̃rodee dìɛ zĩbaa ũ lán Yudanↄ pↄ́ bà se, ben à saa ò tãagbãgbãkii kɛ̀ kú Bɛtɛli pìa. À saa ò zùswaree kɛ̀ à pì pìnↄa, ben à sa’orinↄ dìɛ gwe. 33 Ben à saa ò sa’okii kɛ̀ à kɛ̀ Bɛtɛli pìa mↄ sↄraagↄ̃de gurↄ gɛ̃rodee zĩ. Gurↄↄ pìn à dìɛ a zĩnda pↄyezia zĩbaa ũ Isarailinↄnɛ.
13Luda gbɛ̃ lɛ́kɛna Bɛtɛli sa’okiinɛ
1 Luda gbɛ̃ke bↄ̀ Yudanↄ bùsun à mↄ̀ Bɛtɛli lán Dii dànɛ nà gurↄↄ kɛ̀ Yeroboamu zɛna sa’okii pì saɛ lɛ à saa o. 2 Ben à sa’okii pì kà à bè: Sa’oki, sa’oki, Dii bè weé nɛ́ i Dauda bɛ, weé tↄ́ kpánɛ Yosia. Àpi bé eé saa omma kↄ̃n tãagbãgbãkii sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄe zĩi kɛɛ kɛ̀nↄ, eé gbɛ̃ntee wánↄ kpátamma. 3 Gwe gↄ̃ↄ Luda gbɛ̃ pì yã pì kɛna sèeda òńnɛ à bè: Sèeda kɛ̀ Dii òn yɛ̀. Sa’okii pì é parakↄ̃rɛ à túbu é kwɛ́ɛ.
4 Kɛ̀ kí Yeroboamu lɛ́ kɛ̀ Luda gbɛ̃ pì kɛ̀ Bɛtɛli sa’okii pìnɛ mà, ben à ↄ̀dↄa zaa sa’okiia gwe à bè: À à kũ! Ben ↄↄ kɛ̀ à dↄ̀a pì gbã̀gbã, eé fↄ̃ à kòko dↄro. 5 Ben sa’okii pì pàrakↄ̃rɛ à túbu kwɛ̀ɛ lán Dii dà Luda gbɛ̃ pìnɛ à ò nà. 6 Ben kína bè Luda gbɛ̃ pìnɛ: Ǹ agbaa kpámɛ Dii n Ludanɛ. Ǹ wɛ́ɛ kɛamɛ lɛ ma ↄↄ e à su a gbɛ̀n. Ben Luda gbɛ̃ pì agbaa kpà Diinɛ, ben à ↄↄ sù a gbɛ̀n lán a zii bà. 7 Ben kína bè Luda gbɛ̃ pìnɛ: Ǹ mↄ́ wà gá ma bɛ wà pↄ́ ble, mɛ́ gba dannɛ. 8 Ben à bè kína pìnɛ: Baa tó n n auziki kpadoo kpàma, mɛ́ gányoro. Mɛ́ pↄ́ ble ke mà í mi guu kɛ̀ro, 9 zaakɛ Dii bèmɛ màton pↄ́ ble kɛ̀ro, màton í mi kɛ̀ro, màton sↄ̃ tá kↄ̃n zɛ́ kɛ̀ ma mↄooro. 10 Ben à zɛ́ pãnde sɛ̀, èe zɛ́ kɛ̀ à mↄ̀o Bɛtɛli sɛ́ dↄro.
11 Annabi zi kee kú Bɛtɛli gwe. Kɛ̀ à nɛ́nↄ sù, aↄ̃ yã kɛ̀ Luda gbɛ̃ pì kɛ̀ gwe zĩ beeea tↄ̃kɛ̃̀ ń denɛ kↄ̃n yã kɛ̀ à ò kínanɛo píngi. 12 Ben aↄ̃ de ń lá à bè: Zɛ́ kpareen à sɛ̀? Ben à nɛ́nↄ zɛ́ kɛ̀ Luda gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ Yudanↄ bùsun pì sɛ̀ gↄ̃̀gↄ̃nɛ. 13 Ben à bèńnɛ: À gàari yimɛ zaakinɛ. Ben aↄ̃ↄ yìnɛ aↄ̃ à dì à kpɛɛ. 14 Kɛ̀ à pɛ̀ɛ Luda gbɛ̃ pìzi, ben à à lè vɛ̃ɛna gbíi lí gbáru. Ben à à là à bè: Luda gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ Yudanↄ bùsumn n ũↄ́? À wèàla à bè: Mámbee! 15 Ben annabi zii pì bènɛ: Ǹ mↄ́ wà gá ma bɛ, ǹ pↄ́ ble. 16 À wèàla à bè: Mɛ́ fↄ̃ mà ɛara mà tányoro. Mɛ́ fↄ̃ mà pↄ́ ble ke mà í minyo guu kɛ̀ro, 17 zaakɛ Dii bèmɛ màton pↄ́ ble ke mà í mi kɛ̀ro, màton sↄ̃ tá kↄ̃n zɛ́ kɛ̀ ma mↄooro. 18 Ben annabi zii pì bènɛ: Annabin ma ũ lán n bà. Malaika ke bé à Dii yã òmɛ à bè mà pɛ́ɛnzi mà sunyo ma bɛ, lɛ ǹ pↄ́ ble ǹ í mi. Mↄde ɛgɛɛn annabi pì e too. 19 Ben Luda gbɛ̃ pì ɛ̀arao, à pↄ́ blè à bɛ à í mì. 20 Gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ↄ vɛ̃ɛna pↄ́bleezi, Dii yã sù annabi zii kɛ̀ sùo pìa, 21 ben à wii lɛ̀ Luda gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ Yudanↄ bùsun pìa à bè: Dii n Luda bè, lán n gi a yã mazi nà, nɛ́ɛ yã kɛ̀ à ònnɛɛ maro, 22 n ɛara n mↄ n pↄ́ blè n í mì guu kɛ̀ à ònnɛ ǹton pↄ́ blenlo ǹton í minlo pì, weé n vĩi kↄ̃n n dezinↄoro. 23 À pↄ́blena kↄ̃n à íminao gbɛra, annabi kɛ̀ sùo pì gàari yìnɛ zaakia. 24 Kɛ̀ à dà zɛ́n, ben à kpàkũ kↄ̃n músuo, músu pì à dɛ̀. À gɛ̀ gↄ̃̀ diɛna zɛ́n, ben zaaki kↄ̃n músuo gↄ̃̀ zɛna à gɛ̀ pìzi. 25 Kɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄe gɛ̃tɛɛnↄ à gɛ̀ è daɛna zɛ́n gwe kↄ̃n músu kɛ̀ zɛzio, ben aↄ̃ gàa wà à baaru kpà wɛ́tɛ kɛ̀ annabi zii pì kún guu. 26 Kɛ̀ annabi kɛ̀ sùo pì à baaru mà, à bè: Luda gbɛ̃ kɛ̀ gì Dii yã mazin gwe. Ben Dii à kpà músua, à à ɛ̀’ɛkↄ̃rɛ à dɛ̀ lán Dii ònɛ nà. 27 Ben à bè a nɛ́nↄnɛ: À gàari yimɛ zaakinɛ. Ben aↄ̃ↄ yìnɛ. 28 À dà zɛ́n, ben à gàa à à gɛ̀ lè daɛna, zaaki kↄ̃n músuo zɛzi. Músu pì e gɛ̀ pì sóro bensↄ̃ èe zaaki pì ɛ́’ɛkↄ̃rɛro. 29 Ben annabi pì Luda gbɛ̃ pì gɛ̀ sɛ̀ à dì zaaki musu à sùo a bɛ wɛ́tɛn, lɛ à gɛ̀ ↄ́ↄ dↄ à à vĩi. 30 Ben à à vĩ̀i a zĩnda mirawɛɛn, à ↄ́ↄ dↄ̀ à bè: Wãiyoo ma gbɛ̃! 31 Kɛ̀ à à vĩ̀i à yã̀a, à bè a nɛ́nↄnɛ: Tó ma ga, à ma vĩi mirawɛɛ kɛ̀ ma Luda gbɛ̃ pì vĩ̀in à wa gɛ̀ kpákↄ̃zi. 32 Zaakɛ yã kɛ̀ Dii dànɛ à ò Bɛtɛli sa’okii musu kↄ̃n tãakpɛ kɛ̀ kú Samaria bùsu wɛ́tɛ tãagbãgbãkiianↄ é kɛ yãpura.
33 Baa kↄ̃n beeeo Yeroboamu e kpɛɛ li a yãzaakɛnanɛro, à ɛ̀ara à Isaraili bori píngi dìɛ tãagbãgbãki sa’orinↄ ũ dↄ. Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ yezi wà gↄ̃ tãagbãgbãki sa’orinↄ ũun à ń kɛ́ à ũ. 34 Durun kɛ̀ tò wà Yeroboamu boriinↄ dúgu zↄ̃̀ aↄ̃ yã̀a anduna guun gwe.
14Annabi Ahia yã kɛ̀ eé Yeroboamu lee ona
1 Gurↄ beeea gyãa Yeroboamu nɛ́gↄ̃gbɛ̃ Abia kũ̀. 2 Ben Yeroboamu bè a naↄ̃nɛ: Ǹ fɛɛ ǹ n zĩnda liɛ, lɛ wàton n dↄ̃ ma nↄↄ ũro, ǹ gá Silo. Annabi Ahia kú gwe. Àmbe à bèmɛ mɛ́gↄ̃ dɛ Isarailinↄ kína ũ. 3 Ǹ burɛdi sɛ́ mɛ̀n kuri kↄ̃n kàranↄ kↄ̃n zↄ́ tùuo, ǹ gáonɛ. Eé yã kɛ̀ eé nɛ́ pì lee onnɛ. 4 Ben Yeroboamu naↄ̃ↄ kɛ̀ lɛ, à fɛ̀ɛ à gàa Silo à gɛ̃̀ Ahia bɛ. Ahia wɛ́ɛ e guu e dↄro, zaakɛ à zi kũ à wɛ́ɛ gↄ̃̀ dãadãa. 5 Dii gĩakɛ à ò Ahianɛ kɛ̀ Yeroboamu naↄ̃ nɛ́ e gyãa kɛɛ, ben èe mↄↄ lɛ à yã gbekamma. Ǹ onɛ la, ǹ onɛ la, zaakɛ tó à mↄ̀, eé a zĩnda liɛnnɛ gbɛ̃ pãnde ũmɛ.
6 Kɛ̀ Ahia à kɛ̀sɛ kĩi mà, èe gɛ̃ɛ kpɛ́n, à bè: Ǹ gɛ̃ Yeroboamu naↄ̃! Bↄ́yãnzin n n zĩnda lìɛ lɛzi? Yã pãsĩn Luda bè mà onnɛ. 7 Ǹ gá ǹ o Yeroboamunɛ, Dii Isarailinↄ Luda bè, ámbe a n sɛ n gbɛ̃nↄ tɛ́, a n kɛ a gbɛ̃ Isarailinↄ dↄn’aɛdee ũ. 8 A kpata bↄ̀ Dauda boriinↄ ↄzĩ, ben a n kpan, mↄde ń dɛ lán à zↄ̀bleri Dauda bàro, kɛ̀ à a yãdiɛnanↄ kũna, à tɛ́zi kↄ̃n nↄ̀sɛo do à yã kɛ̀ á yezi kɛ̀. 9 N yã zaaa kɛ̀ dɛ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ dↄ̀nnɛ aɛnↄla, n gaa n tãanↄ kɛ̀ n zĩndanɛ, mↄ̀ kɛ̀ ń kàsa pìnↄ, ben n kpɛɛ lìare, n a pↄↄ fɛ̃̀. 10 Beee yãnzin é mↄ́nzi kpá n boriinↄzizi, é n gↄ̃gbɛ̃nↄ kaatɛ Isarailinↄ guu zↄ̀nↄ kↄ̃n wɛ̃ɛnɛnↄ ń píngi, é tɛ́ sↄ̃ n bɛɛa, lán wè tɛ́ sↄ̃ zùgbↄ̃a nà ai à tɛ́ kũ à yãa píngi. 11 Gbɛ̃ɛnↄ é n borii kɛ̀ aↄ̃é gaga wɛ́tɛnnↄ só, bãanↄ é n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃é gaga sɛ̃̀nnↄ ble. Dii bé à ò lɛ. 12 Mmↄn sↄ̃ nↄgbɛ̃, ǹ fɛɛ ǹ tá bɛ. Tó n kɛ̀sɛ pɛ̀ɛ wɛ́tɛ guu gↄ̃ↄ, nɛ́ pì é ga. 13 Isarailinↄ é à gɛ̀ ↄ́ↄ dↄ wà à vĩi. Yeroboamu boriinↄ tɛ́ ń píngi, àmbe weé vĩi ado, zaakɛ àmbe ado kɛ̀ Dii Isarailinↄ Luda yã maaa èa Yeroboamu ua. 14 Dii é kína pãnde diɛ a gbɛ̃ Isarailinↄnɛ. Àmbe eé Yeroboamu boriinↄ dɛdɛ. Gbã̀a kɛ̀a! Bↄ́ↄↄ? Lɛmɛ, tiaaɛmɛ! 15 Dii é gò tↄ̃ Isarailinↄa, aↄ̃é gↄ̃ lán kàba kɛ̀ èe nigãa í guu bà. Eé Isarailinↄ bↄɛ bùsu maaa kɛ̀ à kpà ń dezinↄa kɛ̀n à ń fãakↄ̃a Yuflati baa kãa kpa, kɛ̀ aↄ̃ Asatorɛ lí pɛ̀ɛpɛɛ aↄ̃ Dii pↄↄ fɛ̃̀onɛ yãnzi. 16 Eé Isarailinↄ kpáḿma durun kɛ̀ Yeroboamu kɛ̀ à Isarailinↄ dà à kɛnan yãnzi.
17 Ben Yeroboamu naↄ̃ fɛ̀ɛ èe taa. Kɛ̀ à kà Tiza, kɛ̀ à kɛ̀sɛ zɛ̀ kpɛɛlɛa gↄ̃ↄ, ben nɛ́gↄ̃gbɛ̃ pì gà. 18 Wà à vĩ̀i, ben Isarailinↄ ↄ́ↄ dↄ̀ ń píngi lán Dii ò a zↄ̀bleri annabi Ahia gãzĩ nà. 19 Yeroboamu yã kpaaanↄↄ kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan, zĩ̀ kɛ̀ à kànↄ kↄ̃n à kíkɛyãnↄ píngi. 20 Yeroboamu kí blè wɛ̃̀ baro awɛɛplaamɛ. Kɛ̀ à gà, ben à nɛ́ Nadabu vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
Yudanↄ kí Reoboamu
21 Sulemanu nɛ́ Reoboamun Yudanↄ kína ũ. À kí blè a wɛ̃̀ baplaa awɛɛdodeemmɛ, ben à kí blè Yerusalɛmu wɛ̃̀ gɛ̃ro awɛɛplaa, wɛ́tɛ kɛ̀ Dii sɛ̀ Isaraili bori píngi wɛ́tɛnↄ tɛ́ lɛ à tↄ́ gↄ̃ kúa. À da tↄ́n Naama, Amↄni boriimɛ. 22 Yudanↄ yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀, aↄ̃ à pↄↄ fɛ̃̀ dɛ ń dezinↄla ń píngi ń durun kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀ yãnzi. 23 Aↄ̃ tãagbãgbãkiinↄ bò ń zĩndanɛ sĩ̀sĩ lezĩ sãnda píngi musu kↄ̃n lí bíta sãnda píngi gbáruo, aↄ̃ gbɛ̀nↄ kↄ̃n línↄ pɛ̀ɛpɛɛn. 24 Baa se tãagbãgbãki kaaruanↄↄ kú Isarailinↄ bùsun gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ. Lɛmɛ Isarailinↄ borii kɛ̀ Dii pɛ̀ḿmańnɛnↄ dà zaaanↄ sɛ̀ɛ lɛ píngi.
25 Kí Reoboamu kíblena wɛ̃̀ sↄↄrodee guun Igipiti kí Sisaki mↄ̀ à lɛ̀ɛ Yerusalɛmua. 26 À Dii ua auzikinↄ kↄ̃n kíbɛ pↄ́nↄ nàkↄ̃a à vura sɛngbango kɛ̀ Sulemanu pìnↄ sɛ̀ɛ píngi. 27 Ben kí Reoboamu sɛngbango pìnↄ gɛ̃ɛ pì kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃o à nà a bɛ dogari dↄn’aɛdeenↄnɛ ń ↄzĩ a bɛ kpɛɛlɛ. 28 Tó kína e gaa Dii ua, dogari pìnↄ ègↄ̃ sɛngbango pìnↄ kũna. Tó aↄ̃ ɛ̀ara wà sù, aↄ̃è ɛara wà káɛ ń kpɛ́n.
29 Reoboamu yã kpaaanↄ kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kú Yudanↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan. 30 Reoboamu kↄ̃n Yeroboamuo ègↄ̃ zĩ̀ kaa kↄ̃o gurↄ píngi. 31 Kɛ̀ Reoboamu gà, wà à mira kpàkↄ̃zi kↄ̃n a dezinↄ pↄ́o Dauda wɛ́tɛ. À da tↄ́n Naama, Amↄni boriimɛ. Ben à nɛ́ Abia vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
15Yudanↄ kí Abia
1 Nɛbati nɛ́ Yeroboamu kíblena wɛ̃̀ baro plaasaidee guun Abia gↄ̃̀ Yudanↄ kína ũ 2 à kí blè Yerusalɛmu wɛ̃̀ aagↄ̃mɛ. À da tↄ́n Maaka, Abusalomu boriimɛ. 3 À durun kɛ̀ a dee kɛ̀nↄ kɛ̀ píngi, èe a zĩnda kpá Dii a Ludaa lán a dezi Dauda bàro. 4 Mↄde Dauda yãnzin Dii à Ludaa tò à bori kí blè Yerusalɛmu, à à borii pì dìɛ à gɛ̃ɛ ũ à tò Yerusalɛmu gbãaa è. 5 Zaakɛ Dauda yã kɛ̀ Dii yezi kɛ̀, èe gí yã kɛ̀ Dii dìɛnɛ maziro ai a wɛ̃̀ndi lɛ́n, tó èe kɛ yã kɛ̀ à kɛ̀ Iti bori Urianɛ baasiro.
6 Abia kↄ̃n Yeroboamuo ègↄ̃ zĩ̀ kaa kↄ̃o ai Abia wɛ̃̀ndi lɛ́n. 7 Abia yã kpaaanↄ kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kú Yudanↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan. 8 Kɛ̀ à gà, wà à vĩ̀ Dauda wɛ́tɛ, ben à nɛ́ Asa vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
Yudanↄ kí Asa
9 Isarailinↄ kí Yeroboamu kíblena wɛ̃̀ barodee guun Asa gↄ̃̀ Yudanↄ kína ũ, 10 ben à kí blè Yerusalɛmu wɛ̃̀ baplaa awɛɛdo. À dazi tↄ́n Maaka, Abusalomu boriimɛ. 11 Kí Asa yã kɛ̀ Dii yezi kɛ̀ lán a dezi Dauda bà. 12 À pɛ̀ tãagbãgbãki kaaruanↄa a bùsun, ben à tãa kɛ̀ a dezinↄ kɛ̀nↄ kwɛ̀ píngi. 13 Baa se à a dazi Maaka bↄ̀ kpatan, kɛ̀ à Asatorɛ lí gina pɛ̀ɛ yãnzi. Kí Asa lí pì zↄ̃̀ à tɛ́ sↄ̃̀a Kidironu guzurɛn. 14 À a zĩnda kpà Diia ai a wɛ̃̀ndi lɛ́n, mↄde èe tãagbãgbãkii kɛ̀ wà bònↄ gbororo. 15 À vura kↄ̃n kondogio kↄ̃n pↄ́ pãnde kɛ̀ api kↄ̃n a deo dìɛ Dii pↄ́ ũunↄ sɛ̀ɛ à kàɛ Dii ua.
16 Asa kↄ̃n Isarailinↄ kí Baasao ègↄ̃ zĩ̀ kaa kↄ̃o ai ń kíblena gurↄlɛn. 17 Baasa bé à gàa à lɛ̀ɛ Yudanↄ bùsua, ben èe bĩi boo à liga Ramazi, lɛ gbɛ̃ke tón bↄ ke à gɛ̃ Yudanↄ kí Asa bùsunlo yãnzi. 18 Ben Asa kondogi kↄ̃n vura kɛ̀ gↄ̃̀ Dii ua làasinnↄ sɛ̀ɛ kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ kú a bɛ làasinnↄ, à nà a ìbanↄnɛ ń ↄzĩ, ben à ń zĩ Damasiku, Siria bùsu kí Bɛnadada, Tabirimↄ nɛ́, Ɛziↄ̃ dio kiia à bè: 19 Wà lɛdolɛ kɛ lán ma de kↄ̃n n deo kɛ̀ nà yã. À kondogi kↄ̃n vuraon yɛ̀. Ǹ lɛdolɛ kɛ̀ ń vĩ kↄ̃n Isarailinↄ kí Baasao gboro, lɛ à gumala kↄ̃n a zĩ̀kpɛɛnↄ. 20 Ben Bɛnadada lɛdolɛ kɛ̀ kↄ̃n Asao à a zĩ̀kpɛɛnↄ gbàrɛ aↄ̃ gàa wà lɛ̀ɛ Isaraili wɛ́tɛnↄa. Aↄ̃ Iyona sì kↄ̃n Danio kↄ̃n Abɛli Bɛtɛmakao kↄ̃n Gɛnɛsarɛti guuo kↄ̃n Nafatali boriinↄ guuo dↄ píngi. 21 Kɛ̀ Baasa à baaru mà, ben à bĩibona Ramazi tò à tà Tiza. 22 Ben kí Asa kpàakpa kɛ̀ Yudanↄnɛ ń píngi, èe gbɛ̃ke tɛ̃̀ boro à bè, aↄ̃ Rama gbɛ̀nↄ kↄ̃n lí kɛ̀ Baasa e bĩi booonↄ sɛ́ɛ. Ben à bĩi bòo à lìga Gɛba kɛ̀ kú Bɛyãmi boriinↄ guuzi kↄ̃n Mizipao. 23 Kí Asa yã kpaaanↄↄ kú Yudanↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan, à nɛ́gↄ̃gbɛ̃kɛyãnↄ kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kↄ̃n wɛ́tɛ bĩi kɛ̀ à bònↄ. Kɛ̀ à zi kũ̀, gyãa à kũ̀ a gbálanↄa. 24 Kɛ̀ à gà, wà à mira kpàkↄ̃zi kↄ̃n a dezinↄ pↄ́o a dezi Dauda wɛ́tɛ, ben à nɛ́ Yosafata vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
Isarailinↄ kí Nadabu
25 Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ plaadee guun Yeroboamu nɛ́ Nadabu kɛ̀ Isarailinↄ kína ũ à kí blè wɛ̃̀ plaamɛ. 26 À yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀ kɛ̀ à zɛ̀ kↄ̃n yã kɛ̀ a dee kɛ̀ à Isarailinↄ dà durun guuo. 27 Ahia nɛ́ Baasa, Isaka bori lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃zi gurↄↄ kɛ̀ àpi kↄ̃n Isarailinↄↄ e ligaa Filisitini wɛ́tɛ Gibetↄ̃zi, ben à à dɛ̀ gwe. 28 À à dɛ̀ Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ aagↄ̃dee guumɛ, ben à vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n. 29 Kɛ̀ à nà kíblenaa, ben à Yeroboamu boriinↄ dɛ̀dɛ ń píngi, èe ń gbɛ̃ke tóro, à ń káatɛ lán Dii ò a zↄ̀bleri Ahia, Silo gbɛ̃ gãzĩ nà. 30 Yã pì kɛ̀ lɛ durun kɛ̀ Yeroboamu kɛ̀ yãnzi, kɛ̀ à Isarailinↄ dà à kɛnan à Dii Isarailinↄ Luda pↄↄ fɛ̃̀onɛ. 31 Nadabu yã kpaaanↄ kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan. 32 Kí Asa kↄ̃n Isarailinↄ kí Baasao zĩ̀ kà kↄ̃o ai ń kíblena gurↄlɛmmɛ.
Isarailinↄ kí Baasa
33 Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ aagↄ̃dee guun Ahia nɛ́ Baasa kɛ̀ Isarailinↄ kína ũ. À kí blè Tiza wɛ̃̀ baro awɛɛsiigↄ̃. 34 À yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀, kɛ̀ à zɛ̀ kↄ̃n Yeroboamu yãkɛnao kↄ̃n durun kɛ̀ à Isarailinↄ dà à kɛnan-o.
161 Dii yã sù Anani nɛ́ Yehua, ben à yã ò Baasanɛ à bè: 2 Ma n bↄ bùsutin, ma n kɛ ma gbɛ̃ Isarailinↄ dↄn’aɛdee ũ, ben n zɛ kↄ̃n Yeroboamu yãkɛnanↄo n ma gbɛ̃ Isarailinↄ dà durun guu, ben aↄ̃ durun pìnↄ ma pↄↄ fɛ̃̀. 3 Mmↄn kↄ̃n n boriinↄ, mɛ́ a dúgu zↄ̃mɛ sa. Mɛ́ kɛ n uanɛ lán má kɛ̀ Nɛbati nɛ́ Yeroboamu uanɛ nà. 4 Gbɛ̃ɛnↄ é n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃é gaga wɛ́tɛ guunↄ só, bãanↄ é n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃é gaga sɛ̃̀nnↄ ble. 5 Baasa yã kpaaanↄ, yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ kↄ̃n à nɛ́gↄ̃gbɛ̃kɛyãnↄↄ kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan. 6 Kɛ̀ Baasa gà, wà à vĩ̀i Tiza, ben à nɛ́ Ela vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
7 Dii yã pì ò Baasanɛ kↄ̃n a boriinↄ annabi Yehu, Anani nɛ́ gãzĩ, yã zaaa kɛ̀ à kɛ̀ à Dii pↄↄ fɛ̃̀onɛ lán Yeroboamu boriinↄↄ kɛ̀ nà yãnzi kↄ̃n Yeroboamu borii kɛ̀ à ń kaatɛnↄ yão dↄ.
Isarailinↄ kí Ela
8 Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ baaasↄↄro awɛɛdodee guun Baasa nɛ́ Ela kɛ̀ Isarailinↄ kína ũ à vɛ̃̀ɛ Tiza wɛ̃̀ plaa. 9 À ìbanↄ do Zimirin à sↄ̃goronↄ kpadoo gbɛ̃nsi ũ, ben à lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃zińyo. Gurↄↄ kɛ̀ í Ela kũ̀ a bɛgwari Aza kpɛ́n zaa Tiza, 10 ben Zimiri gɛ̃̀ à à dɛ̀ Asa kíblena wɛ̃̀ baaasↄↄro awɛɛplaadee guu, ben à vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n. 11 Kɛ̀ à kí blè gↄ̃ↄ, ben à Baasa boriinↄ dɛ̀dɛ ń píngi, èe gↄ̃gbɛ̃ ke tó à danɛnↄ ke à gbɛ̃nnanↄ tɛ́ro. 12 À Baasa borii pìnↄ kàatɛ ń píngimɛ, lán Dii ò annabi Yehu gãzĩ nà. 13 Baasa kↄ̃n a nɛ́ Elao Dii Isarailinↄ Luda pↄↄ fɛ̃̀nɛ durun kɛ̀ aↄ̃ↄ kɛ̀ tãa pãpãanↄ yã musu, ben dↄ aↄ̃ Isarailinↄ dà à kɛnan yãnzi. 14 Ela yã kpaaanↄ kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan.
Isarailinↄ kí Zimiri
15 Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ baaasↄↄro awɛɛplaadee guun Zimiri kí blè Tiza gurↄ swɛɛplaa. Gurↄ beeea Isaraili zĩ̀kpɛɛnↄ bùra kú Filisitini wɛ́tɛ Gibetↄ̃ saɛ. 16 Kɛ̀ zĩ̀kpɛɛ pìnↄↄ mà Zimiri lɛ́ kpàkↄ̃sↄ̃ kↄ̃n gbɛ̃nↄ kínazi à à dɛ̀, ben aↄ̃ ń dↄn’aɛde Ɔmiri kà Isarailinↄ kína ũ ń bùran gwe gↄ̃ↄ. 17 Ben Ɔmiri kↄ̃n Isaraili zĩ̀kpɛɛnↄ fɛ̀ɛ Gibetↄ̃ aↄ̃ gàa wà lìga Tizazi. 18 Kɛ̀ Zimiri è aↄ̃ a wɛ́tɛ sìawa, ben à dìdi à gɛ̃̀ a bɛ kpɛ́didikↄ̃ana musun à tɛ́ sↄ̃̀a, ben à tɛ́ kũ̀, à gà 19 durun kɛ̀ à kɛ̀ yãnzi. À yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀ kɛ̀ à zɛ̀ kↄ̃n Yeroboamu yãkɛnao. À durun kɛ̀, ben dↄ à Isarailinↄ dà à kɛnan. 20 Zimiri yã kpaaanↄ kↄ̃n lɛ́ kɛ̀ à kpàkↄ̃sↄ̃ńyo Elazio kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan.
Isarailinↄ kí Ɔmiri
21 Isarailinↄ kpàatɛ lɛo plaa. Aↄ̃ kpadoonↄↄ yezi wà Ginati nɛ́ Tibini ká kí ũ, ń kpadoonↄ sↄ̃ Ɔmiri. 22 Kɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ zɛ̀ kↄ̃n Ɔmirionↄ gbãaa dɛ̀ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ zɛ̀ kↄ̃n Ginati nɛ́ Tibinionↄla, ben wà Tibini dɛ̀, Ɔmiri kí blè. 23 Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ baaakuri awɛɛdodee guun Ɔmiri kɛ̀ Isarailinↄ kína ũ, à kí blè wɛ̃̀ kuri awɛɛplaa. À kɛ̀ Tiza wɛ̃̀ swɛɛdo, 24 ben à Samaria sĩ̀sĩ lù Sɛmaa kↄ̃n kondogio kiloo baaagↄ̃ akuri, ben à wɛ́tɛ kàɛa à tↄ́ kpànɛ Samaria kɛ̀ Sɛma bé à sĩ̀sĩ pì vĩ yã yãnzi. 25 Ɔmiri yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀ à durun kɛ̀ dɛ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ dↄ̀nɛ aɛnↄ pↄ́la ń píngi. 26 À zɛ̀ kↄ̃n Nɛbati nɛ́ Yeroboamu yãkɛnao píngi. À Dii Isarailinↄ Luda pↄↄ fɛ̃̀nɛ kↄ̃n durun kɛ̀ à kɛ̀ tãa pãpãanↄ yã musuo à Isarailinↄ dà à kɛnan dↄ. 27 Ɔmiri yã kpaaanↄ kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ kↄ̃n à nɛ́gↄ̃gbɛ̃kɛyãnↄↄ kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan. 28 Kɛ̀ à gà, wà à vĩ̀i Samaria, ben à nɛ́ Ahabu vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
Isarailinↄ kí Ahabu
29 Yudanↄ kí Asa kíblena wɛ̃̀ baplaa plaasaidee guun Ɔmiri nɛ́ Ahabu kɛ̀ Isarailinↄ kína ũ à kí blè Samaria wɛ̃̀ baro awɛɛplaamɛ. 30 À yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀ dɛ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ dↄ̀nɛ aɛnↄ pↄ́la ń píngi. 31 À zɛna kↄ̃n Nɛbati nɛ́ Yeroboamu durunkɛnao e kɛnɛ yãke ũro, ben à Sidↄ̃deenↄ kí Ɛtabaali nɛ́nↄgbɛ̃ Yɛzɛbɛli sɛ̀ nↄↄ ũ, ben à nà Baali tãagbãgbãnaa, ègↄ̃ kuɛɛnɛ. 32 À kpɛ́ bò Baalinɛ Samaria, ben à à gbãgbãkii pɛ̀ɛ kpɛ́ pì guu. 33 À Asɛra lí pɛ̀ɛn dↄ à ɛ̀ara à Dii Isarailinↄ Luda pↄↄ fɛ̃̀nɛ dɛ Isarailinↄ kína kɛ̀ aↄ̃ dↄ̀nɛ aɛnↄ pↄ́la ń píngi.
34 Ahabu gurↄↄan Bɛtɛli gbɛ̃ Iyɛli Yɛriko kɛ̀kɛ à kàɛ. Kɛ̀ à à bĩi ɛ̃ɛ dàɛ, ben à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ káaku Abiramu gà. Kɛ̀ à à zɛ́ gbànↄ pɛ̀ɛ, ben à nɛ́ zãade Segubu gà lán Dii ò Nuni nɛ́ Yↄsua gãzĩ nà.
17Gbáa kãnkãnanↄ annabi Ilia gwana
1 Tisibɛ gbɛ̃ Ilia bↄ̀ a bɛ Giliada bùsun à gàa à Ahabu lè à bè: Kↄ̃n Dii Isarailinↄ Luda kɛ̀ mɛ́ɛ dↄↄzi kuunao, zaa wɛ̃̀ kɛ̀a kpíi é kpáro, lou é maro, séde gurↄↄ kɛ̀ má ò baasiro.
2 Ben Dii yã sù Iliaa à bè: 3 Ǹ fɛɛ ǹ gá ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa, ǹ utɛ Kɛriti swawɛɛn Yoda baa kãa kpa. 4 Nɛ́gↄ̃ swaa pì í mii. Má dìɛ gbáa kãnkãnanↄnɛ aↄ̃gↄ̃ n gwaa gwe. 5 Ben à gàa à kɛ̀ lán Dii ònɛ nà, à vɛ̃̀ɛ Kɛ riti swawɛɛn Yoda baa kãa kpa. 6 Gbáa kãnkãnanↄ ègↄ̃ mↄↄnɛ kↄ̃n burɛdio kↄ̃n nↄ̀bↄo kↄngↄ kↄ̃n uusiɛo, ben ègↄ̃ swaa pì í mii.
Zarɛfa gyaanↄↄ Ilia gwana
7 Gurↄ plaaa gbɛra swaa pì í bàba kɛ̀ lou e ma bùsu pìnlo yãnzi. 8 Ben Dii yã sùa à bè: 9 Ǹ fɛɛ ǹ gá Zarɛfa Sidↄ̃ bùsun, ǹgↄ̃ kú gwe. Ma gyaanↄ ke dìɛ àgↄ̃ n gwaa gwe. 10 Ben à fɛ̀ɛ èe gaa Zarɛfa. Kɛ̀ à kà wɛ́tɛ pì saɛ, à gyaanↄ ke lè, èe yàka wɛɛ gwe. Ben Ilia lɛ́ zù gyaanↄↄ pìzi à bè: Ǹ gá mↄ́mɛ kↄ̃n ío, baa féte, mà mi. 11 Kɛ̀ èe gaa tↄ́, Ilia ɛ̀ara à lɛ́ zùzi à bè: Ǹ mↄ́mɛ kↄ̃n burɛdi kusuo dↄ. 12 Ben nↄgbɛ̃ pì bènɛ: Kↄ̃n Dii n Luda kuunao, baa burɛdi má vĩro, séde wísiti ↄkũ doo kɛ̀ gↄ̃̀ gbaka guu kↄ̃n nↄ́sio féte tùu guu baasiro. À yàkan mɛ́ɛ wɛɛ kɛ̀, lɛ mà tá bɛ mà pↄ́blee kɛo, wà ble kↄ̃n ma nɛ́o wàgↄ̃ ga dãa. 13 Ben Ilia bènɛ: Ǹton tó vĩa n kũro. Ǹ gá kɛ lán ń ò nà, mↄde ǹ burɛdi kɛo féte ǹ mↄ́omɛ gĩa, nɛ́ gbasa ǹ n pↄ́ kɛ kↄ̃n n nɛ́o. 14 Zaakɛ Dii Isarailinↄ Luda bè, wísiti gbaka pì égↄ̃ da koriro, bensↄ̃ nↄ́si é yãa tùu pìnlo ai gurↄↄ kɛ̀ eé tó lou ma bùsu pìn. 15 Gyaanↄↄ pì gàa à kɛ̀ lán Ilia ònɛ nà, ben pↄ́blee mↄ̀ḿma ai gurↄ ũgbangba, àpi kↄ̃n a bɛdeenↄ kↄ̃n Iliao. 16 Wísiti e yãa gbaka pìnlo, bensↄ̃ nↄ́si e yãa tùu pìnlo, lán Dii ò Ilia gãzĩ nà.
17 Beee gbɛra nↄgbɛ̃ bɛdee pì nɛ́ e gyãa kɛɛ. Kɛ̀ gyãa gbãaa kpà maamaa, ben à wɛ̃̀ndi bↄ̀. 18 Ben nↄgbɛ̃ pì bè Ilianɛ: Luda gbɛ̃, bↄ́ bé à wa ka kɛ̀ n mↄmazii? N mↄ ma durun dↄ Ludan lɛ à ma nɛ́ dɛ yãnzin yↄ́? 19 Ben Ilia bènɛ: Ǹ n nɛ́ pì kpáma. Ben à nɛ́ pì sì nↄgbɛ̃ pì ↄzĩ à dìdio kpɛ́ musu guu kɛ̀ à pìtan. À à dàɛ a gádoa gwe, 20 ben à wii pɛ̀ Diizi à bè: Dii ma Luda, ḿbe ń tò gyaanↄↄ kɛ̀ ma pita à bɛ nɛ́ gà n pↄsiaa kpàziↄ́? 21 Ben à dàɛ à a zĩnda pòro nɛ́gↄ̃gbɛ̃ pìla gɛ̃̀n aagↄ̃ à wii pɛ̀ Diizi à bè: Dii ma Luda, ǹ tó à wɛ̃̀ndi ɛara à su à mɛ̀ guu. 22 Dii Ilia wiipɛna mà, ben wɛ̃̀ndi ɛ̀ara à sù nɛ́ pìa à fɛ̀ɛ. 23 Kɛ̀ Ilia nɛ́gↄ̃gbɛ̃ pì sɛ̀ à pìtao, à gɛ̃̀o kpɛ́n, ben à à kpà à daa à bè: Ǹ gwa, n nɛ́ pì wɛ̃̀ndi sù! 24 Ben nↄgbɛ̃ pì bè Ilianɛ: Má dↄ̃ sa kɛ̀ Luda gbɛ̃n n ũ. Dii yã kɛ̀ bↄ̀ n lɛ́n nɛ́ yãpuraamɛ.
18Ilia kↄ̃n Obadiao
1 À gurↄ plaaa kɛ̀, ben Dii yã sù Iliaa lousaiwɛ̃ aagↄ̃dee guu à bè: Ǹ gá ǹ n zĩnda ↄdↄa Ahabunɛ, mɛ́ tó lou ma à bùsun. 2 Ben Ilia fɛ̀ɛ èe gaa a zĩnda ↄdↄa Ahabunɛ.
Kɛ̀ dekaa gbãaa kpà Samaria, 3 ben Ahabu a bɛgwari Obadia sìsi. Obadia pì sↄ̃ↄ Dii vĩa vĩ maamaa. 4 Kɛ̀ Yɛzɛbɛli e Dii annabinↄ dɛdɛ yã, ben Obadia ń gbɛ̃ kenↄ sɛ̀ɛ gↄ̃ↄn basↄↄro à ń útɛ gbɛ̀wɛɛnↄ guu gↄ̃ↄn baplaa akurikuri, ben à ń gwá kↄ̃n pↄ́bleeo kↄ̃n ío. 5 Ben Ahabu bè Obadianɛ: Wà dↄdↄ guuzi wà gá íbↄkiinↄ kↄ̃n swawɛɛnↄn píngi. Wègↄ̃ dↄ̃ro ke wé sɛ̃̀ e wà kpá wa sↄ̃nↄa kↄ̃n wa bãagãsↄ̃nↄ. 6 Ben aↄ̃ guu kpàatɛ, aↄ̃ baade a zɛ́ sɛ̀. 7 Kɛ̀ Obadia tɛna, ben aↄ̃ kpàkↄ̃a kↄ̃n Iliao. À à dↄ̃̀, ben à dàɛ a puua à bè: Ma dii Ilia, ḿbe gweↄ́? 8 Ilia wèàla à bè: Mámbee! Ǹ gá o n diinɛ má kú kɛ̀. 9 Ben Obadia bè: Bↄ́ taarin má kɛ̀, kɛ̀ nɛ́ɛ mamↄma n zↄ̀bleri naa Ahabunɛ a ↄzĩ à ma dɛɛ? 10 Má sì kↄ̃n Dii n Ludao bori ke bùsu kee kuu kɛ̀ ma dii gì gbɛ̃nↄ zĩḿma wà n wɛtɛnziro. Tó wà bè ń kú gwero, è tó aↄ̃ ladamɛ. 11 Ben nɛ́ɛ oomɛ dↄ mà gá mà o ma dii Ahabunɛ kɛ̀ ń kú kɛ̀ↄ́? 12 Tó ma da zɛ́n, mɛ́gↄ̃ dↄ̃ guu kɛ̀ Dii Nini é n sɛ́ à tányoro. Tó ma gaa má ò Ahabunɛ, tó à mↄ̀ èe n ero, eé ma dɛmɛ. Mamↄma n zↄ̀bleri sↄ̃ má Dii vĩa vĩ zaa ma ↄ̀wazikɛgurↄmɛ. 13 Ma dii Ilia, kɛ̀ Yɛzɛbɛli e Dii annabinↄ dɛdɛɛ, nɛ́ɛ yã kɛ̀ má kɛ̀ maroo? Mámbe ma ń gbɛ̃kenↄ sɛ̀ɛ gↄ̃ↄn basↄↄro, ma ń útɛ gbɛ̀wɛɛnↄ guu gↄ̃ↄn baplaa akurikuri, ma ń gwá kↄ̃n pↄ́bleeo kↄ̃n ío. 14 Ben n bèmɛ dↄ mà gá mà o ma dii Ahabunɛ ń kú kɛ̀ↄ́? Eé ma dɛee. 15 Ben Ilia bè: Má sì kↄ̃n Dii Zĩ̀kpɛde kɛ̀ mɛ́ɛ dↄↄzio, mɛ́ ma zĩnda ↄdↄanɛ gbã̀a sa.
Ilia kↄ̃n Baali tãagbãgbãrinↄ Kamɛli kpiii musu
16 Ben Obadia gàa à dà Ahabulɛ à yã pì ònɛ, ben Ahabu gàa da Ilialɛ. 17 Kɛ̀ Ahabu Ilia è, à bènɛ: Isarailinↄ bùsu dɛ̀ri, ḿbe gweↄ́? 18 Ben Ilia bè: Èe kɛ mámbe ma Isarailinↄ bùsu dɛ̀ro, ḿbe kↄ̃n n de bɛdeenↄ ámbe á dɛ̀, zaakɛ a pã kpà Dii yãdiɛnanↄzi a dↄ Baalizi. 19 Ǹ Isarailinↄ sísi ń píngi, wà dakↄ̃rɛ Kamɛli kpiii musu lɛdo kↄ̃n Baali tãagbãgbãri gↄ̃ↄn wàa plaa kpɛ́ baplaa akuri kↄ̃n Asɛra tãade gↄ̃ↄn wàa plaaa kɛ̀ aↄ̃è pↄ́ ble kↄ̃n Yɛzɛbɛlionↄ.
20 Ahabu Isarailinↄ sìsi ń píngi, ben à tãadee pìnↄ kàkↄ̃a Kamɛli kpiii musu. 21 Ben Ilia sↄ̃̀ gbɛ̃nↄzi à ń lá à bè: A laasuu égↄ̃ kpaatɛna ai bↄrɛmɛ? Tó Dii nɛ́ Ludamɛ, à tɛ́zi. Tó Baalimɛ sↄ̃, à tɛ́zi. Aↄ̃ↄe yãke siàlaro, 22 ben Ilia bèńnɛ: Dii annabinↄ tɛ́ mámbe ma gↄ̃ mado. Baali tãagbãgbãrinↄ sↄ̃, gↄ̃ↄn wàa plaa kpɛ́ baplaa akurimɛ. 23 À zùswareenↄ kpáwa mɛ̀n plaa, tãadee pìnↄ à mɛ̀n doo sɛ́ aↄ̃ zↄ̃zↄ̃kↄ̃rɛ wà ká yàkala, aↄ̃ton tɛ́ naaro. Mamↄma sↄ̃, mɛ́ à doo kɛkɛ mà ká yàkala, mɛ́ tɛ́ naa sero. 24 Aↄ̃mↄnnↄ é Baali sísi, mamↄma sↄ̃ mɛ́ Dii sísi. Aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ mà, ben à sù tɛ́o, àmbe Luda ũ. Ben baade píngi bè: Yã maaamɛ! 25 Ben Ilia bè tãadee pìnↄnɛ: À zùsware mɛ̀n doo sɛ́ à kɛkɛ káaku, zaakɛ ámbe á pari. À a tãa sísi, mↄde àton tɛ́ naaro. 26 Ben aↄ̃ zùswaree kɛ̀ wà kpàḿma sì aↄ̃ kɛ̀kɛ, ben aↄ̃ↄe Baali sisii zaa kↄngↄ ai ↄfãntɛ̃ gàa káo mìdangura. Aↄ̃ↄe ↄ̃ wãa, aↄ̃ↄe ligaa sa’okii kɛ̀ wà bòzi, aↄ̃ↄe bee: Baali, nɛ́ yã mawaroo? Baa kↄ̃n beeeo aↄ̃ↄe yãke maro, èe yã maḿmaro. 27 Kɛ̀ ↄfãntɛ̃ kà mìdangura, ben Ilia e ń lalandi kɛɛ à bè: À wii lɛ́ gbãa à kaara, à dɛ diimɛ gwɛɛ! Ke à laasuu tà gu pãndeamɛ. Ke à gàa bĩikpɛɛ kɛmɛ. Ke à gàa wɛ́tɛamɛ. Ke èe ii oomɛ, ben ée à vuroo? 28 Ben aↄ̃ↄe wii lɛɛ kↄ̃n kòto gbãaao, aↄ̃ↄe ń zĩnda lilii kↄ̃n fɛ̃ɛdaao kↄ̃n sário lán aↄ̃ↄ kↄ̃ dↄ̃o nà, ai aru e plaa ń mɛ̀a. 29 Kɛ̀ ↄfãntɛ̃ gò mìa, ben aↄ̃ↄe yã yaa ai sa uusiɛ ogurↄↄ gàa à kào. Baa kↄ̃n beeeo èe yãke síńlaro, èe yã maḿmaro, èe swã kpáńziro.
30 Ben Ilia bè pariinɛ: À sↄ̃mazi kɛ̀! Kɛ̀ aↄ̃ sↄ̃̀zi ń píngi, ben à Dii gbãgbãkii kɛ̀ gbòro kɛ̀kɛ èe boo. 31 À gbɛ̀ sɛ̀sɛ mɛ̀n kuri awɛɛplaa Yakubu boriinↄ pari lɛ́n. Yakubun Dii yã ònɛ yã à bè wàgae benɛ sa Isaraili. 32 Kɛ̀ à Dii gbãgbãkii pì bò, ben à wɛ̀ɛ yↄ̃̀ à lìgazi. Wɛ̀ɛ pì kà à í sí lita gɛ̃ro. 33 À yàka kà sa’okii pìla, à zù pì zↄ̃̀zↄ̃kↄ̃rɛ à kà yàka pìa à bè: À í tↄ́ lo siigↄ̃, é ká sa’opↄ pìa kↄ̃n yàka pìo. 34 Kɛ̀ aↄ̃ↄ tↄ̀, ben à bè: À ɛara à tↄ́ dↄ. Kɛ̀ aↄ̃ↄ tↄ̀, ben à bè: À ɛara à tↄ́ à kɛ gɛ̃̀n aagↄ̃. Ben aↄ̃ↄ tↄ̀ ai gɛ̃̀n aagↄ̃. 35 Í pì bàa lɛ̀ à lìga sa’okii pìzi ai wɛ̀ɛ pì pà. 36 Sa uusiɛ ogurↄ ben annabi Ilia sↄ̃̀zi à bè: Dii, Ibraĩ kↄ̃n Isaakuo kↄ̃n Isarailio Luda, ǹ tó wà dↄ̃ gbã̀a kɛ̀ ḿbe Isarailinↄ Luda ũ bensↄ̃ n zↄ̀blerin ma ũ, mɛ́ɛ yã kɛ̀ kɛɛ kɛ̀ ḿbe n ma dan yãnzi. 37 Ǹ yã mama Dii! Ǹ yã mama, lɛ gbɛ̃ kɛ̀nↄ e wà dↄ̃ kɛ̀ Dii, ḿbe ń Luda ũ bensↄ̃ nɛ́ɛ ń nↄ̀sɛ liɛńnɛ lɛ aↄ̃ ɛara wà summa. 38 Ben Dii tɛ́ sù sa’obↄ pìa kↄ̃n yàkao kↄ̃n gbɛ̀nↄ kↄ̃n bùsuo, aↄ̃ tɛ́ kũ̀, ben í kɛ̀ kú wɛ̀ɛ pìn bàba. 39 Kɛ̀ gbɛ̃nↄↄ è, ben aↄ̃ dàɛ ń puua wà bè: Diimɛ Luda ũ! Diimɛ Luda ũ! 40 Ben Ilia dàńnɛ à bè: À Baali tãagbãgbãri pìnↄ kũkũ, aↄ̃ gbɛ̃ke tón pitiaguro. Kɛ̀ wà ń kũkũ, ben Ilia gàańyo Kisↄ̃ guzurɛn à ń dɛdɛ gwe.
41 Ilia bè Ahabunɛ: Ǹ gá pↄ́ ble ǹ í mi, zaakɛ ma lou kĩi mà dↄ. 42 Ben Ahabu gàa pↄ́ ble à í mi. Ben Ilia dìdi à gàa Kamɛli mìsↄ̃ntɛ̃a à vɛ̃̀ɛ à mì kà tú. 43 À bè a zĩkɛrinɛ: Ǹ gá guu gwa ísiaa kpa. Ben à gàa à gwà. Kɛ̀ à sù à bè: Pↄ́kee kú gwero. Ben Ilia bènɛ à ɛara à gá gwa dↄ, ben à gàa lɛ ai gɛ̃̀n swɛɛplaa. 44 À gɛ̃̀n swɛɛplaadeeo zĩkɛri pì bè: Ma lou sèeda è sɛtɛɛgɛ lán ↄla bà, èe fɛɛɛ ísiaala. Ben Ilia bènɛ: Ǹ gá ǹ o Ahabunɛ à sↄ̃goro dↄ sↄ̃nↄa à gɛ̃n à pita kpiiia ai lou gↄ̃ gá à dãdã. 45 Lou e sisii busɛbusɛ, zàga’ĩa fɛ̀ɛ, ben lou mà maamaa. Ahabu kú sↄ̃goron, èe taa Yɛzɛrili. 46 Dii gbãaa mↄ̀ Iliaa, ben à a utadaa kàkakↄ̃a à kũ̀, à bàa lɛ̀ à Ahabu kɛ̃̀ ai à gàa káo Yɛzɛrili.
19Dii yã’ona Iliao Orɛbu
1 Ben Ahabu yã kɛ̀ Ilia kɛ̀ tↄ̃kɛ̃̀ Yɛzɛbɛlinɛ píngi, lán à tãadee pìnↄ dɛ̀dɛ nà kↄ̃n fɛ̃ɛdaao ń píngi. 2 Ben Yɛzɛbɛli lɛ́kpãsã kɛ̀ Ilianɛ à bè: Ai zia mↄndaa’i, tó mɛ́ɛ kɛnnɛ lán ń kɛ̀ tãadeenↄnɛ nàro, tãanↄ yã kɛmɛ pãsĩpãsĩ! 3 Ben vĩa Ilia kũ̀, ben à fɛ̀ɛ à bàa sì à a zĩnda mìbↄkii wɛ̀tɛ. Kɛ̀ à kà Bɛsɛba, Yudanↄ bùsun, gwen à a zĩkɛri tòn, 4 ben à táa ò gbáan gurↄ do. À gàa à vɛ̃̀ɛ sɛ̃ lí gbáru, ben à adua kɛ̀ à e à ga à bè: Dii, yã kɛ̀kii mↄ̀ma lɛ. Ǹ ma wɛ̃̀ndi sɛ́ gↄ̃ↄ, zaakɛ má dɛ ma dezinↄlaro. 5 Ben à dàɛ èe ii oo sɛ̃ lí pì gbáru.
Èe gì kɛro ben malaika mↄ̀ à ↄ kɛ̀a à bè: Ǹ fɛɛ ǹ pↄ́ ble. 6 Kɛ̀ Ilia guu gwà, ben à kàra aasana è kↄ̃n í tùuo kaɛna a mìzi. Ben à pↄ́ blè à í mì à ɛ̀ara à dàɛ. 7 Dii Malaika ɛ̀ara à mↄ̀ à gɛ̃̀n plaadeeo, à ↄ kɛ̀a à bè: Ǹ fɛɛ ǹ pↄ́ ble, zaakɛ tá gbã̀an nɛ́ɛ mↄↄ o. 8 Ben à fɛ̀ɛ à pↄ́ blè à í mì. Pↄ́blee pì tò à gbãaa è, ben à táa ò gurↄ baplaa fãantɛ̃ kↄ̃n gwãavĩo ai à gàa à kà Luda kpiii kɛ̀ wè be Orɛbua. 9 Ben à gɛ̃̀ gbɛ̀wɛɛn à ì gwe, ben Dii yã sùa à bè: Ilia, bↄ́n nɛ́ɛ kɛɛ kɛ̀? 10 À wèàla à bè: Dii Luda Zĩ̀kpɛde, ma làakari fɛ̀ɛ maamaa, zaakɛ Isarailinↄ pã kpà n bà kuunańyo yãzi, ben aↄ̃ n gbãgbãkiinↄ gbòro aↄ̃ n annabinↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao. Mámbe ma gↄ̃ mado, ben aↄ̃ↄe ma wɛɛ se. 11 Ben Dii bè: Ǹ bↄ ǹ gá zɛ ma aɛ kpiii musu, mɛ́ gɛ̃tɛ n aɛ.
Zàga’ĩa gbãaa fɛ̀ɛ, èe kpiii pìnↄ paraa èe gbɛ̀nↄ wiwii Dii aɛ, mↄde Dii kú ĩa pì guuro. Ĩa pì gbɛra tↄↄtɛ nìgãnigã, mↄde Dii kú tↄↄtɛ nigãnigãna pì guuro. 12 Tↄↄtɛ nigãna pì gbɛra ben tɛ́ bↄ̀, mↄde Dii kú tɛ́ pì guuro. Tɛ́ pì gbɛra ben kòto busɛ bↄ̀ tɛɛɛ. 13 Kɛ̀ Ilia kòto pì mà, à a utadaa kù a wɛ́ɛla. Ben à bↄ̀ à gàa à zɛ̀ gbɛ̀wɛɛ pì lɛ́a, à mà wà bèare: Ilia, bↄ́n nɛ́ɛ kɛɛ kɛ̀? 14 À wèàla à bè: Dii Luda Zĩ̀kpɛde, ma làakari fɛ̀ɛ maamaa, zaakɛ Isarailinↄ pã kpà n bà kuunańyo yãzi, ben aↄ̃ n gbãgbãkiinↄ gbòro aↄ̃ n annabinↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao. Mámbe ma gↄ̃ mado, ben aↄ̃ↄe ma wɛɛ se. 15 Ben Dii bènɛ: Ǹ ɛara ǹ tá Damasiku gbáan. Tó n ka gwe, ǹ Azaili ká Sirianↄ kína ũ, 16 nɛ́ Nimisi dio Yehu ká Isarailinↄ kína ũ, nɛ́ Abɛli Mɛↄla gbɛ̃ Safata nɛ́ Ɛlisa kɛ n gɛ̃ɛ ũ annabi ũ. 17 Gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ Azaili fɛ̃ɛdaa lɛ́zĩ, Yehu bé eé à dɛ. Tó à bↄ̀ Yehu fɛ̃ɛdaa lɛ́zĩ sↄ̃, Ɛlisa bé eé à dɛ. 18 Baa kↄ̃n beeeo má Isarailinↄ kũna gↄ̃ↄn bↄrↄ swɛɛplaa, kɛ̀ aↄ̃ gbɛ̃kee e kúɛ Baalinɛ à lɛ́ pɛ̀aro.
Ɛlisa sisina
19 Ben Ilia fɛ̀ɛ à bↄ̀ gwe à gàa à Safata nɛ́ Ɛlisa lè, èe bú wii kↄ̃n zùnↄ swaaro kuri awɛɛplaa. Àmbe à tɛ́ zù swaaro kpɛɛdeezi. Ben Ilia sↄ̃̀zi à a gyaba gò à dààla. 20 Ben Ɛlisa a zùnↄ tò gwe à bàa lɛ̀ à bↄ̀ à tɛ́ Ilia kpɛɛ, ben à bènɛ: Ǹ tó mà gá lɛ́ za ma de kↄ̃n ma daoa gĩa, mɛ́ gbasa mà mↄ́ mà tɛ́nzi sa. Ben Ilia bènɛ: Ǹ gá ǹ ɛara ǹ su. Asa ń dↄ̃ yã kɛ̀ má kɛ̀nnɛ. 21 Ben Ɛlisa ɛ̀ara à gàa à a zùnↄ kòto kpà à tɛ́ lè kↄ̃n a zù swaaro gbóngoo, ben à zù pìnↄ nↄ̀bↄ fùfu kɛ̀ à kpà gbɛ̃nↄa aↄ̃ↄ sò. Ben à bↄ̀ à tɛ̀ Iliazi, à gↄ̃̀ à plaadee ũ.
20Bɛnadada kↄ̃n a zĩ̀kpɛɛnↄ ligana Samariazi
1 Siria kí Bɛnadada a zĩ̀kpɛɛnↄ kàkↄ̃a ń píngi. Kí gↄ̃ↄn baaakuri awɛɛplaaanↄↄ kúo kↄ̃n ń sↄ̃nↄ kↄ̃n ń sↄ̃goronↄ. Ben aↄ̃ gàa wà lìga Samariazi aↄ̃ lɛ̀ɛa. 2 Ben à gbɛ̃nↄ zĩ̀ Ahabua wɛ́tɛ guu à bè: Ma Bɛnadada ma bè, 3 n kondogi kↄ̃n n vurao gↄ̃̀ ma pↄ́ ũ. N nↄ maaanↄ kↄ̃n n nɛ́ maaanↄ gↄ̃̀ ma pↄ́ ũ dↄ. 4 Ben Isarailinↄ kína bè: Ma dii kí, mapi kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ má vĩinↄ gↄ̃̀ n pↄ́ ũ píngi lán ń ò nà. 5 Ben Bɛnadada ɛ̀ara à gbɛ̃nↄ zĩ̀a dↄ à bè: Ma Bɛnadada ma gbɛ̃nↄ zĩ̀ ma n kondogi kↄ̃n n vurao kↄ̃n n nↄↄnↄ kↄ̃n n nɛ́nↄ làmma. 6 Zia mↄndaa’i mɛ́ ma gbɛ̃nↄ zĩmma aↄ̃ n bɛɛ kpokɛ kↄ̃n n gbɛ̃nↄ bɛɛnↄ, aↄ̃é a pↄ́ bɛ̀ɛdeenↄ sɛ́ɛ wà suomɛ píngi. 7 Ben Isarailinↄ kína a bùsu gbɛ̃nsinↄ sìsi ń píngi à bèńnɛ: Á è lán èe ma lɛ́ wɛtɛɛo nàↄ́? Kɛ̀ à gbɛ̃nↄ zĩ̀ma, à ma nↄↄnↄ kↄ̃n ma nɛ́nↄ kↄ̃n ma kondogio kↄ̃n ma vurao làma, mɛ́ɛ gíonɛro. 8 Ben gbɛ̃nsi pìnↄ kↄ̃n gbɛ̃ kpaaanↄ bènɛ: Ǹton à yã maro, ǹton wenɛro. 9 Ben à bè Bɛnadada zĩ̀rinↄnɛ: À gá à o ma dii kínɛ, pↄ́ kɛ̀ à là mamↄma a zↄ̀bleria káakun mɛ́ kɛ. Pↄ́ kɛ̀ à làma zãa kɛ̀kiin mɛ́ kɛro. Ben zĩ̀ri pìnↄ ɛ̀ara wà gàa Bɛnadadaa kↄ̃n lɛ́kpãsã pìo. 10 Ben à ɛ̀ara à gbɛ̃nↄ zĩ̀ Ahabua dↄ à bè: Tó Samaria bùsuti gↄ̃̀ à kà kɛ̀ ma gbɛ̃nↄ e à kↄkↄ ↄkũ doodo, tãanↄ yã kɛmɛ pãsĩpãsĩ! 11 Ben Isarailinↄ kína bè: À gá à onɛ, gbɛ̃ kɛ̀ èe zĩ̀ka’uta daa tón ĩa dã lán gbɛ̃ kɛ̀ uta pì bↄ̀ à kàɛ bàro. 12 Kɛ̀ Bɛnadada yã pì mà gurↄↄ kɛ̀ èe í mii kↄ̃n a kína daanↄ ń bisakutaanↄ guu, ben à bè a gbɛ̃nↄnɛ aↄ̃ soru kɛ. Ben aↄ̃ gàa soru kɛ.
Ahabu zĩ̀blena Bɛnadadaa
13 Annabi ke mↄ̀ à Isarailinↄ kí Ahabu lè à bènɛ: Dii bè, n zĩ̀kpɛ parii kɛ̀gweenↄ èↄ́? É ń nannɛ n ↄzĩ gbã̀a, nɛ́gↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ ámbe Dii ũ. 14 Ben Ahabu à là à bè: Dé bé eé beee kɛɛ? À wèàla à bè: Dii bè, n bùsu gu gbɛ̃nsinↄ ↄ̀wazi zĩ̀karinↄ bé wé kɛ. Ben Ahabu à là dↄ: Dé bé eé na zĩ̀a káakuu? À wèàla à bè: Ḿbee! 15 Ben Ahabu gu gbɛ̃nsinↄ ↄ̀wazi zĩ̀kari pìnↄ kàkↄ̃a gↄ̃ↄn wàa do kpɛ́ baaakuri awɛɛplaa. Ben à a zĩ̀kpɛɛnↄ kàkↄ̃a ń píngi, aↄ̃ kɛ̀ gↄ̃ↄn bↄrↄ swɛɛplaa. 16 Aↄ̃ fɛ̀ɛ wɛ́tɛn ↄfãntɛ̃o di mìdangura, gurↄↄ kɛ̀ í e Bɛnadada kↄ̃n a kína daa pìnↄ dɛɛ ń bisakutaanↄ guu. 17 Ben gu gbɛ̃nsinↄ ↄ̀wazi zĩ̀kari pìnↄ bↄ̀ɛ káaku. Ben Bɛnadada zĩ̀rinↄ gàa wà ònɛ, gbɛ̃nↄↄ e bↄↄ Samaria. 18 Ben Bɛnadada bè: Tó aafian aↄ̃ↄe mↄↄn yoo ke kↄ̃n zĩ̀o, à ń kũkũ bɛ̃ɛ. 19 Kɛ̀ gu gbɛ̃nsinↄ ↄ̀wazi pìnↄ bↄ̀ wɛ́tɛ guu, zĩ̀kpɛɛnↄↄ tɛ́ ń kpɛɛ, 20 ben aↄ̃ baade a ibɛɛ dɛ̀. Kɛ̀ Sirianↄ lɛ̀kↄ̃a, ben Isarailinↄ pɛ̀ḿma, ben Siria kí Bɛnadada kↄ̃n a sↄ̃de kenↄ bàa sì wà ń kɛ̃ sↄ̃ musu. 21 Ben Isarailinↄ kína bↄ̀ à gàa à sↄ̃deenↄ kↄ̃n sↄ̃gorodeenↄ dɛ̀dɛ à Sirianↄ ásaru kɛ̀ maamaa. 22 Annabi pì ɛ̀ara à mↄ̀ à Isarailinↄ kína lè à bè: Ǹ n zĩ̀kpɛɛnↄ kaara ǹgↄ̃ kú kↄ̃n soruo, zaakɛ tó Sɛ̃̀tãntɛ̃ kà, Sirianↄ kína é ɛara à mↄ́ lɛ́ɛmma dↄ.
23 Ben Sirianↄ kína ìbanↄ bènɛ: Isaraili tãanↄ nɛ́ sĩ̀sĩ tãanↄmɛ. Beee yãnzin aↄ̃ gbãaa dɛwalazi. Tó wée zĩ̀ kaańyo gusararaan, wa gbãaa égↄ̃ dɛńla. 24 Ǹ n kína daanↄ lendee kpá, nɛ́ dↄn’aɛde pãndenↄ diɛdiɛ ń gbɛ̀n. 25 Séde n zĩ̀kpɛɛnↄ kↄ̃n n sↄ̃nↄ kↄ̃n n sↄ̃goronↄ gↄ̃ pari lán káakupↄ kɛ̀ n korazinↄ bà, wé zĩ̀ káńyo gusararaan, wa gbãaa égↄ̃ dɛńla. Kína ń yã mà, ben à kɛ̀ lɛ.
26 Kɛ̀ Sɛ̃̀tãntɛ̃ kà, Bɛnadada Sirianↄ kàkↄ̃a, ben à gàa zĩ̀ ká kↄ̃n Isarailinↄ zaa Afɛki. 27 Wà Isarailinↄ kàkↄ̃a wà kũsãɛ kɛ̀ńnɛ, ben aↄ̃ gàańzi. Sirianↄ dàgula baama píngi, ben Isarailinↄ bùra kàɛ lán blè kpàsa nɛ́ngo sɛtɛɛgɛ lɛo plaaanↄ bà, wà aɛ dↄ̀kↄ̃a. 28 Ben Luda gbɛ̃ pì mↄ̀ à bè Isarailinↄ kínanɛ: Dii bè, zaakɛ Sirianↄↄ e daa sĩ̀sĩnↄ diin a ũ, guzurɛ diin a ũro, é à zĩ̀kari parii kɛ̀kiinↄ nannɛ n ↄzĩ, nɛ́gↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ ámbe Dii ũ. 29 Aↄ̃ bùranↄ aɛ dↄdↄkↄ̃a lɛ ai gurↄ swɛɛplaa, à gurↄ swɛɛplaadee pìn aↄ̃ nà zĩ̀a. Ben Isarailinↄ Siria kɛ̀sɛdeenↄ dɛ̀dɛ gↄ̃ↄn bↄrↄ basↄↄro zĩ pìa. 30 Kɛ̀ gbɛ̃ kpaaanↄ lɛ̀kↄ̃a wà sì Afɛki wɛ́tɛn, ben à bĩi lɛ̀ɛ à sìḿma. Gbɛ̃ pìnↄ kà gↄ̃ↄn bↄrↄ baaasↄↄro awɛɛswɛɛplaa. Bɛnadada sↄ̃ bàa sì à sì wɛ́tɛ pìn se, à gàa à ùtɛ kpɛ́tu. 31 Ben à ìbanↄ bènɛ: Wá mà Isarailinↄ kínanↄ gbɛ̃kɛɛ vĩ. Wà pↄsia utanↄ dↄ wa pii, wà bà dↄ wa waalɛ, wà bↄ wà gá wà à le. Wègↄ̃ dↄ̃ro ke eé n tó wɛ̃̀ndio. 32 Ben aↄ̃ pↄsia utanↄ dↄ̀ ń pii, aↄ̃ bà dↄ̀ ń waalɛ, aↄ̃ gàa wà Isarailinↄ kína lè wà bè: N zↄ̀bleri Bɛnadada bè ǹ a tó wɛ̃̀ndio. Ben Isarailinↄ kína bè: Ase à kpɛ́ kuuↄ́? Ma gbɛ̃mɛ. 33 Yã pì kɛ̀ gbɛ̃ pìnↄnɛ àisi maaa ũ, ben aↄ̃ yã pì dã̀ wà kũ̀ wà bè: Ee, Bɛnadada nɛ́ n gbɛ̃mɛ. Ben kína bè: À gá à à sɛ́ à suo. Kɛ̀ Bɛnadada sù, ben Ahabu bènɛ à gɛ̃ao a sↄ̃goron. 34 Ben Bɛnadada bènɛ: Wɛ́tɛ kɛ̀ ma de sì n deanↄ mɛ́ ɛara mà sↄkpannɛ, nɛ́gↄ̃ laa yaa Damasiku lán ma dee kɛ̀ nà Samaria. Ben Ahabu bè: Wà lɛdolɛ kɛ beee musu, mɛ́ n gbarɛ. Ben à lɛdolɛ kɛ̀o à à gbàrɛ.
Annabi yãdana kí Ahabula
35 Dii bè annabi gãli gbɛ̃kenɛ à o a gbɛ̃daaanɛ à a lɛ́. Kɛ̀ annabi pì ònɛ, ben à gì. 36 Ben à bènɛ: Zaakɛ nɛ́ɛ Dii yã maro, tó wa kɛ̃kↄ̃a gↄ̃ↄ, músu é n dɛmɛ. Kɛ̀ aↄ̃ kɛ̃̀kↄ̃a, ben músu à è à dɛ̀. 37 Annabi pì gbɛ̃ke è dↄ, ben à bènɛ à a lɛ́. Ben à à lɛ̀ à kɛ̃̀nna. 38 Ben annabi pì bisa kù a wɛ́ɛla à a zĩnda lìɛ, ben à gàa èe kína dãa zɛ́ lɛ́a. 39 Kɛ̀ kína e gɛ̃tɛɛ, ben annabi pì lɛ́ zùzi à bè: Mamↄma n zↄ̀bleri, kɛ̀ ma gaa zĩ̀lan, ben gbɛ̃ke mↄ̀ ma kiia kↄ̃n gↄ̃gbɛ̃ keo, à bè màgↄ̃ à dãkpaa. Tó má tò à pìtimagu, ma wɛ̃̀ndi musu, kesↄ̃ mà fĩa bo kↄ̃n kondogio kiloo baplaa sↄↄrosai. 40 Kɛ̀ ma làakari tà gu pãndea, ben gↄ̃gbɛ̃ pì gɛ̃̀ zɛ́la. Ben Isarailinↄ kína bènɛ: Lán weé wɛ́ɛ tãmma nàn ń ò gwe. 41 À bisa pì gò a wɛ́ɛla kpakpaa, ben Isarailinↄ kína à dↄ̃̀ annabi ũ. 42 Ben annabi pì bènɛ: Dii bè, zaakɛ n gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ á dìɛ à gaa gbàrɛ, nɛ́ ga à gɛ̃ɛ ũ, n gbɛ̃nↄ é gaga à gbɛ̃nↄ gɛ̃ɛ ũ. 43 Ben Isarailinↄ kína dà zɛ́n à tà a bɛ zaa Samaria. À nↄ̀sɛ yàka à uu sìsi.
21Nabↄti geepi líkpɛ
1 Beee gbɛra Yɛzɛrili gbɛ̃kee kuu, à tↄ́n Nabↄti. À geepi líkpɛ vĩ gwe Samaria kí Ahabu bɛɛ saɛ. 2 Ben Ahabu bènɛ: Ǹ n geepi líkpɛ kpáma mà kɛ dò kara ũ, zaakɛ à kú ma bɛɛ saɛ. Mɛ́ geepi líkpɛ kɛ̀ à maa dɛ beeela kpámma à gɛ̃ɛ ũ. Tó ń yezi, mɛ́ fĩa bonnɛ kↄ̃n kondogio lán à kũ̀ nà. 3 Ben Nabↄti bè Ahabunɛ: Kai, eé sí kɛro! Mɛ́ fↄ̃ mà túbi kɛ̀ ma dezinↄ tòmɛɛ kpámmaro. 4 Ben Ahabu nↄ̀sɛ yàka, à tà bɛ kↄ̃n pↄsiaao kɛ̀ Yɛzɛrili gbɛ̃ Nabↄti bènɛ é túbi kɛ̀ a dezinↄ tòare kpáaro yãnzi. Ben à dàɛ a gádoa à aɛ dↄ̀ gũ̀a à gì pↄ́ blezi. 5 À naↄ̃ Yɛzɛbɛli mↄ̀ à à là à bè: Bↄ́ bé à n le n uu sìsi, nɛ́ɛ pↄ́ bleroo? 6 Ben à wèàla à bè: Ma bè Yɛzɛrili gbɛ̃ Nabↄtinɛ à a geepi líkpɛ kpáma, mɛ́ fĩa bonɛ kↄ̃n kondogio. Tó geepi líkpɛ pãnden à yezi sↄ̃, mɛ́ kpáa à gɛ̃ɛ ũ. Ben à bè é kpámaro. 7 Ben à naↄ̃ Yɛzɛbɛli bènɛ: N Isarailinↄ kí ina yãkɛnan yɛ̀ↄ́? Ǹ fɛɛ ǹ pↄ́ ble kↄ̃n pↄnnaao, mɛ́ Yɛzɛrili gbɛ̃ Nabↄti geepi líkpɛ sínnɛ.
8 Ben à takadanↄ kɛ̃̀kɛ̃ kↄ̃n Ahabu tↄ́o à à tambari lɛ̀a, à kpã̀sãkpãsã gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n kínɛ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Nabↄti wɛ́tɛ guunↄnɛ. 9 Takada pìnↄ guu à bè: À lɛ́yigurↄↄ diɛ à à kpàakpa kɛ. À vɛ̃ɛkii maaa kpá Nabↄtia gbɛ̃nↄ tɛ́ 10 à gbɛ̃ ginanↄ wɛtɛ gↄ̃ↄn plaa à ń káɛ à aɛ, lɛ aↄ̃ yã dia wà be à Luda kↄ̃n kínao tↄ́ zaaa sì. À à kũ à bↄo wɛ́tɛ kpɛɛ, é à pápa gbɛ̀o à dɛ. 11 Ben Nabↄti wɛ́tɛ gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n kínɛnↄↄ kɛ̀ lán Yɛzɛbɛli ò takada kɛ̀ à kpã̀sãńnɛnↄ guu nà. 12 Aↄ̃ lɛ́yigurↄↄ dìɛ, ben aↄ̃ vɛ̃ɛkii maaa kpà Nabↄtia gbɛ̃nↄ tɛ́. 13 Ben gbɛ̃ gina gↄ̃ↄn plaaa pìnↄ mↄ̀ wà vɛ̃̀ɛ à aɛ, aↄ̃ yã dìa gbɛ̃nↄ wáa wà bè à Luda kↄ̃n kínao tↄ́ zaaa sì. Ben wà à kũ̀ wà bↄ̀o wɛ́tɛ kpɛɛ wà à pàpa gbɛ̀o wà dɛ̀. 14 Ben wà lɛ́kpãsã kɛ̀ Yɛzɛbɛlinɛ wà bè, wà Nabↄti pàpa gbɛ̀o wà dɛ̀.
15 Kɛ̀ Yɛzɛbɛli mà wà Nabↄti pàpa gbɛ̀o wà dɛ̀, ben à gàa à bè Ahabunɛ: Ǹ fɛɛ ǹ gá Nabↄti geepi líkpɛ kɛ̀ à gìonnɛɛ pì sí n pↄ́ ũ, zaakɛ à kuu dↄro à gà. 16 Kɛ̀ Ahabu mà Nabↄti gà, ben à fɛ̀ɛ èe gaa lɛ à à geepi líkpɛ sí a pↄ́ ũ.
17 Ben Dii yã sù Tisibɛ gbɛ̃ Iliaa à bè: 18 Ǹ fɛɛ ǹ gá Samaria kí Ahabu le. À gàa Nabↄti geepi líkpɛ sí, à kú gwe. 19 Ǹ onɛ kɛ̀ mamↄma Dii ma bè, à gbɛ̃ dɛ̀ à mↄ̀ à túbi sín gweroo? Nɛ́ onɛ dↄ kɛ̀ guu kɛ̀ gbɛ̃ɛnↄ Nabↄti aru sã̀sãn, gwen aↄ̃é àpi pↄ́ sãsãn se.
20 Kɛ̀ Ahabu Ilia è à bè: Ma ibɛɛ, ai tia nɛ́ɛ ma tóroo? Ben Ilia bènɛ: Ee, mɛ́ɛ n tóro, zaakɛ n n zĩnda dà yã kɛ̀ zaa Diinɛ kɛnan. 21 Ben Dii bè é mↄ́nzi kpáńzi é n boriinↄ kaatɛ, n gↄ̃gbɛ̃ ke é gↄ̃ Isarailinↄ bùsunlo, baa wɛ̃ɛnɛ kesↄ̃ zↄ̀. 22 É kɛ n uanɛ lán à kɛ̀ Nɛbati nɛ́ Yeroboamu uanɛ nà, lán à kɛ̀ Ahia nɛ́ Baasa uanɛ nà, zaakɛ n Isarailinↄ dà durunkɛnan n à pↄↄ fɛ̃̀nɛ. 23 Yɛzɛbɛli sↄ̃, Dii bè gbɛ̃ɛnↄ é à só Yɛzɛrili bĩi saɛ. 24 Gbɛ̃ɛnↄ é n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃é gaga wɛ́tɛ guunↄ só, bãanↄ é n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃é gaga sɛ̃̀nnↄ ble.
25 Gbɛ̃kee kuu ziki kɛ̀ à a zĩnda dà yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛnan lán Ahabu bàro, bensↄ̃ à naↄ̃ Yɛzɛbɛli è tɛ́ kán. 26 À yã kɛ̀ wà tɛ̃̀nↄ kɛ̀ maamaa, à tɛ̀ tãanↄzi lán Amↄrinↄↄ kɛ̀ nà, kɛ̀ Dii pɛ̀ḿma Isarailinↄnɛ.
27 Kɛ̀ Ahabu mà lɛ, ben à a uta gà à kɛ̃̀ à pↄsia utanↄ dà ai à ìo, ben à lɛ́ yì à gↄ̃̀ tɛ́ kↄ̃n pↄsiaao. 28 Ben Dii yã sù Iliaa: 29 Ń è dian Ahabu a zĩnda nàɛmɛ nàↄ́? Zaakɛ à a zĩnda nàɛmɛ, mɛ́ yã zaaa pì kɛ à bɛɛnɛ à gurↄↄaro. À nɛ́gↄ̃gbɛ̃n mɛ́ yã zaaa pì kɛ à bɛɛnɛ.
22Mikaya annabikɛyã zaa ona Ahabunɛ
1 À kà wɛ̃̀ aagↄ̃ kɛ̀ Sirianↄ kↄ̃n Isarailinↄↄ e zĩ̀ ká kↄ̃oro. 2 À wɛ̃̀ aagↄ̃dee pì guun Yudanↄ kí Yosafata gàa à Isarailinↄ kína lè. 3 Isarailinↄ kína bè a gbɛ̃nↄnɛ: Á dↄ̃ kɛ̀ Ramↄ Giliada nɛ́ wa pↄ́mɛ yãroo? Mↄde wée à sina Sirianↄ kínaa yã kɛro. 4 Ben à Yosafata là à bè: Nɛ́ gámao zĩ̀ ká kↄ̃n Ramↄ Giliadadeenↄroo? Ben Yosafata wèàla à bè: Pↄ́ dↄ̃nkↄ̃n wa ũ, ma gbɛ̃nↄ nɛ́ n gbɛ̃nↄmɛ. Ma sↄ̃nↄ nɛ́ n sↄ̃nↄmɛ. 5 Ben à ɛ̀ara à bènɛ: Ǹ Dii gbeka ǹ ma gĩa. 6 Ben Isarailinↄ kína annabinↄ kàkↄ̃a lán gↄ̃ↄn wàa plaaa bà, ben à ń lá à bè: Mà gá zĩ̀ ká kↄ̃n Ramↄ Giliadadeenↄon yↄ́, ke màton gáro? Ben aↄ̃ wèàla wà bè: Ǹ gá! Dii é ń nannɛ n ↄzĩ. 7 Ben Yosafata bè: Dii annabi kee kú kɛ̀ wà à laroo? 8 Ben Isarailinↄ kína wèàla à bè: Gↄ̃gbɛ̃ kee kuu dↄ, à tↄ́n Mikaya, Imlã nɛ́mɛ. Eé fↄ̃ à yã gbekawe Diia, mↄde má ye à yãziro, zaakɛ è yã maaa e à omɛ zikiro, séde à zaaa. Ben Yosafata bè: Kí, ǹton o lɛro! 9 Ben Isarailinↄ kína a ìbanↄ doke sìsi à bènɛ: Ǹ gá ǹ Imlã nɛ́ Mikaya sísi à mↄ́ kpakpaa.
10 Isarailinↄ kí kↄ̃n Yudanↄ kí Yosafatao baade a kíble’uta dana, aↄ̃ↄ vɛ̃ɛna ń kíblekitaa pↄ́wɛɛgbɛ̃kii kɛ̀ kú Samaria bĩilɛa, ben annabi pìnↄↄ e annabikɛyã oo ń aɛ ń píngi. 11 Kenana nɛ́ Zedekia mↄ̀si pì lán koba bà à bè: Dii bè koba kɛ̀nↄn nɛ́ Sirianↄ zↄ̃zↄ̃o ǹ ń dɛdɛ ń píngi. 12 Ben annabi pìnↄↄ e yã dↄ̃nkↄ̃ oo ń píngi wèe bee: Ǹ gá lɛ́ɛ Ramↄ Giliadaa, nɛ́ fuaro. Dii é ń nánnɛ n ↄzĩ.
13 Gbɛ̃ kɛ̀ gàa Mikaya sísi bènɛ: N annabi daanↄ lɛ́ kɛ̀ don yee! Yã nnaan aↄ̃ↄe oo kínanɛ. Ǹ yã dↄ̃nkↄ̃ pì o se ǹ yã nnaa onɛ. 14 Ben Mikaya bè: Má sì kↄ̃n Dii kuunao, yã kɛ̀ Dii òmɛɛn mɛ́ o kínanɛ.
15 Kɛ̀ à kà, ben kína à là à bè: Mikaya, wà gá zĩ̀ ká kↄ̃n Ramↄ Giliadadeenↄon yↄ́, ke wàton gáro? Ben à wèàla à bè: Ǹ gá lɛ́ɛḿma! Nɛ́ fuaro. Dii é ń nánnɛ n ↄzĩ. 16 Ben kína bènɛ: Gɛ̃̀n ũgban mɛ́ n da ǹ sí kↄ̃n Dii tↄ́o kɛ̀ yãpuraan nɛ́ omɛɛ? 17 Ben Mikaya bè: Ma Isarailinↄ è fãakↄ̃ana sĩ̀sĩnↄ gɛɛzi lán sãa kɛ̀ aↄ̃ↄ dã̀ri vĩroonↄ bà. Ben Dii bèmɛ, gbɛ̃ pìnↄↄ dↄn’aɛdee vĩro. Aↄ̃ baade tá a bɛ aafia. 18 Ben Isarailinↄ kína bè Yosafatanɛ: Nɛ́ɛ ma gweroo? Mɛ́ɛ onnɛ kɛ̀ è yã nnaa e à omɛ zikiro, séde à zaaa? 19 Ben Mikaya ɛ̀ara à bè: Ǹ Dii yã ma! Ma Dii è vɛ̃ɛna a kpatan, ludambɛ zĩ̀kpɛɛnↄↄ zɛzɛ à saɛ ń píngi ↄplazi kↄ̃n ↄzɛzio. 20 Ben Dii bè: Dé bé eé ↄ̃ndↄ̃ↄ daɛmɛ Ahabuzi à gá lɛ́ɛ Ramↄ Giliadaa lɛ à ga gwee? Ben gbɛ̃ke bè la, gbɛ̃ pãnde bè la dↄ. 21 Ben nini ke bↄ̀ à mↄ̀ à zɛ̀ Dii aɛ à bè: Mámbe mɛ́ gá ↄ̃ndↄ̃ↄ daɛzi. Ben Dii à là à bè: Nɛ́ kɛ diamɛ? 22 Ben à wèàla à bè: Mɛ́ gá mà kɛ nini ɛgɛdee ũ mà yã sóso mà ká à annabinↄnɛ ń lɛ́n. Ben Dii bè: Nɛ́ ↄ̃ndↄ̃ↄ daɛzi, nɛ́ fuaro. Ǹ gá kɛ lɛ. 23 Lɛn Dii tò nini ɛgɛdee pì yã sòso à kà n annabi kɛ̀nↄnɛ ń lɛ́n lɛ ń píngi. Mↄ́nzin Dii kpànzi. 24 Ben Kenana nɛ́ Zedekia gàa à Mikaya sãn kɛ̀ à bè: Bↄrɛn Dii Nini gòmala à gàa à yã ònnɛɛ? 25 Ben Mikaya wèàla à bè: Nɛ́ dↄ̃ zĩ kɛ̀ n bàa lɛ̀ n gaa utɛ kpɛ́tu. 26 Ben Isarailinↄ kína bè: À Mikaya kũ à táo wɛ́tɛ kí Amↄ kↄ̃n ma nɛ́ Yoasio kiia, 27 é ońnɛ ma bè wà à da kpɛ́siaan, wàgↄ̃ burɛdi kpáa kↄ̃n ío fétefete ai mà gá suo aafia. 28 Ben Mikaya bè: Tó n gaa n su aafia, ɛ̃ndɛ̃ Dii e yã o ma gãzĩro. Ben Mikaya ɛ̀ara à bè: Asa a baade píngi ma yã pì mà.
Ahabu gana zaa Ramↄ Giliada
29 Isarailinↄ kí kↄ̃n Yudanↄ kí Yosafatao gàa Ramↄ Giliada. 30 Ben Isarailinↄ kína bè Yosafatanɛ: Mɛ́ ma zĩnda liɛ mà si zĩ̀n. Mmↄn sↄ̃, ǹgↄ̃ kú kɛ̀ kↄ̃n n kíble’utao dana. Ben Isarailinↄ kína a zĩnda lìɛ à sì zĩ̀n. 31 Sirianↄ kína gĩakɛ sↄ̃ à ò a sↄ̃goro dↄn’aɛde gↄ̃ↄn baaakuri awɛɛplaaanↄnɛ à bè: Àton aɛ pɛ́ gbɛ̃kea zĩ̀nlo, baa démɛ, séde Isarailinↄ kína ado. 32 Kɛ̀ sↄ̃goro dↄn’aɛdee pìnↄ Yosafata è, aↄ̃ↄe daa Isarailinↄ kínamɛ. Kɛ̀ aↄ̃ sↄ̃ dàa, ben Yosafata wii lɛ̀. 33 Kɛ̀ aↄ̃ↄ è Isarailinↄ kínanlo, ben aↄ̃ à tò gwe.
34 Kɛ̀ gbɛ̃ke kà gbàrɛ, ben à gàa à Isarailinↄ kína pà à gɛ̃̀ à mↄ̀’uta pɛ́kↄ̃rɛkii dagura. Ben à bè a sↄ̃gorodeenɛ: Ǹ sↄ̃ lɛ́ liɛ wà bↄ zĩ̀n, wà ma kɛ̃nnamɛ gwe. 35 Zĩ̀ pì gbãa kpà zĩ beeea, ben wà kína pì kũkũna a sↄ̃goro guu, wà aɛ dↄ̀ Sirianↄa. Guu kɛ̀ wà à kɛ̃̀nnan pì e aru bↄ èe kwɛɛɛ sↄ̃goro guu. Zĩ pìa uusiɛn à gà. 36 Kɛ̀ ↄfãntɛ̃ e gɛ̃ɛ, zĩ̀kpɛɛnↄ wiii kàkũn wà bè, baade tá a bùsun ai a bɛ wɛ́tɛ. 37 Lɛn kína pì gà lɛ, ben wà à gɛ̀ sɛ̀ wà sùo Samaria wà vĩ̀i. 38 Wà à sↄ̃goro pìpi Samaria íkaɛkiia, guu kɛ̀ kaaruanↄ è zú on, ben gbɛ̃ɛnↄ mↄ̀ wà à aru sã̀sã lán Dii gĩakɛ à ò nà.
39 Ahabu yã kpaaanↄↄ kú Isarailinↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan, yã kɛ̀ à kɛ̀nↄ píngi kↄ̃n kpɛ́ kɛ̀ à bò kↄ̃n wesa swaao kↄ̃n wɛ́tɛ kɛ̀ à kɛ̀kɛ à kàɛnↄ. 40 Kɛ̀ Ahabu gà, ben à nɛ́ Aazia vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
Yudanↄ kí Yosafata
41 Isarailinↄ kí Ahabu kíblena wɛ̃̀ siigↄ̃dee guun Asa nɛ́ Yosafata kɛ̀ Yudanↄ kína ũ. 42 À wɛ̃̀ baaakuri asↄↄrodee guun à kɛ̀ kí ũ, ben à kí blè Yerusalɛmu wɛ̃̀ baaasↄↄro. À da tↄ́n Azuba, Sili nɛ́mɛ. 43 À zɛ̀ kↄ̃n a de Asa yãkɛnanↄ zɛ́ píngi guu, èe pãnɛro, à yã kɛ̀ Dii yezi kɛ̀. Baa kↄ̃n beeeo èe tãagbãgbãkii kɛ̀ wà bònↄ gbororo. Wà kpɛ́ wè saa ooa wèe tuaetiti kpataa gwe.
44 Yosafata kↄ̃n Isarailinↄ kínao kú kↄ̃o aafia. 45 À yã kpaaanↄↄ kú Yudanↄ kínanↄ gĩayãkɛnanↄ takadan, à nɛ́gↄ̃gbɛ̃kɛyãnↄ kↄ̃n zĩ̀ kɛ̀ à kànↄ píngi. 46 Tãagbãgbãki kaarua kpaaa kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ à bùsun zaa a de Asa gurↄↄanↄ, à pɛ̀ḿma gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄo ń píngi. 47 Ɛdↄmunↄ bùsu kína vĩ gurↄ beeearo, séde gbɛ̃nsi kɛ̀ Yudanↄ kí dìɛ.
48 À góro’itɛ latabↄnↄ kɛ̀ lɛ aↄ̃ gá vura sɛ́ Ofi, mↄde aↄ̃ↄe e wà bↄ táo ísiaalaro, zaakɛ góro pìnↄ wìwi zaa Ɛziↄ̃ Gɛba. 49 Gurↄ beeean Ahabu nɛ́ Aazia bè Yosafatanɛ à tó a gbɛ̃nↄ da ísiaala kↄ̃n à gbɛ̃nↄ lɛdo, mↄde Yosafata e wero. 50 Kɛ̀ Yosafata gà, wà à mira kpàkↄ̃zi kↄ̃n a dezin pↄ́o a dezi Dauda wɛ́tɛ, ben à nɛ́ Yoramu vɛ̃̀ɛ à gbɛ̀n.
Isarailinↄ kí Aazia
51 Yudanↄ kí Yosafata kíblena wɛ̃̀ gɛ̃ro awɛɛplaadee guun Ahabu nɛ́ Aazia kɛ̀ Isarailinↄ kína ũ Samaria, à kí blè wɛ̃̀ plaa. 52 À yã kɛ̀ Dii yeziroo kɛ̀ kɛ̀ à zɛ̀ kↄ̃n a de kↄ̃n a dao yão kↄ̃n dↄ Nɛbati nɛ́ Yeroboamu kɛ̀ Isarailinↄ dà durunkɛnan yão. 53 À dↄ̀ Baalizi à à gbã̀gbã, ben à Dii Isarailinↄ Luda pↄↄ fɛ̃̀nɛ lán à dee kɛ̀ nà.