YƆSUA

Zĩ̀blena Kanaa bùsua 1:1-11:23

Yↄsua lɛ́zammana kↄ̃n à ganao 23:1-24:33

1

Dii yãdiɛna Yↄsuanɛ

1 Dii zↄ̀bleri Musa gaa gbɛra Dii yã ò Musa kpàasi Yↄsua, Nuni nɛ́nɛ à bè: 2 Ma zↄ̀bleri Musa gà. Ǹ fɛɛ ǹ bikũ Yodaa kɛ̀ sa, mpi kↄ̃n Isarailinↄ ń píngi, à gɛ̃ bùsu kɛ̀ má kpàawaan. 3 Guu kɛ̀ a gbá pɛ̀ɛn píngi, má kpàawa lán má ò Musanɛ nàmɛ. 4 Sɛna zaa gbáan ai gana Lɛbanↄ bùsun, sɛna zaa swa bíta kɛ̀ wè be Yuflati ai gana ísiaa kɛ̀ kú ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa, Itinↄ bùsu pì é gↄ̃ a bùsu ũ píngimɛ. 5 Ai ǹ gá gao gbɛ̃ke é e à n gã̀sã fĩro. Lán má kú kↄ̃n Musao nà, lɛn mɛ́gↄ̃ kúnyo lɛ. Mɛ́ n tónlo, mɛ́ pã kpánzi zikiro.

6 Ǹ zɛ gbãa ǹgↄ̃ wↄ́rↄngↄ vĩ, zaakɛ ḿbe nɛ́ bùsu kɛ̀ ma à lɛ́ gbɛ̃̀ a dezi káakunↄnɛ ma bè mɛ́ kpáḿma sí ǹ kpá gbɛ̃ kɛ̀nↄa. 7 Ǹ zɛ gbãa ǹgↄ̃ wↄ́rↄngↄ vĩ dé! Ǹ làakari dↄ doka kɛ̀ ma zↄ̀bleri Musa dànnɛɛa ǹgↄ̃ kũna píngi. Ǹton kɛ̃a ǹ na ↄplazi ke ↄzɛziro, n tá égae kɛ nna. 8 Ǹ tó Musa doka takada pì yã gↄ̃ da n lɛ́n, ǹgↄ̃ laasuu lɛɛa fãantɛ̃ kↄ̃n gwãavĩo. Ǹ làakari dↄ yã kɛ̀ kú à guunↄa píngi ǹ zĩi kɛa, n tá égↄ̃ nna n yã égae bↄ maa. 9 Mámbe ma yã dìɛnnɛroo? Ǹ zɛ gbãa ǹgↄ̃ wↄ́rↄngↄ vĩ. Ǹton tó vĩa n kũro. Ǹton bídi kɛro, zaakɛ mamↄma Dii n Luda, mɛ́gↄ̃ kúnyo guu kɛ̀ nɛ́ɛ gaan píngi.

10 Ben Yↄsua bè Isaraili dↄn’aɛdeenↄnɛ: 11 À gɛ̃tɛ bùran à o gbɛ̃nↄnɛ aↄ̃ kũsãɛ soru kɛ, zaakɛ gurↄ aagↄ̃ↄ gbɛra aↄ̃é bikũ Yodaa kɛ̀, aↄ̃é gá bùsu kɛ̀ Dii ń Ludaa kpàḿma wàgↄ̃ vĩ sí. 12 Yↄsua bè Rubɛninↄnɛ kↄ̃n Gadanↄ kↄ̃n Manasenↄ kpadooo: 13 À dↄ yã kɛ̀ Dii zↄ̀bleri Musa dìɛaree kɛ̀kiin, à bè Dii a Luda é tó à kámmabokii e à bùsu kɛ̀kii kpàawa. 14 Beee yãnzi a nↄgbɛ̃nↄ kↄ̃n a nɛ́ fétenↄ kↄ̃n a pↄ́kãdeenↄ gↄ̃ bùsu kɛ̀ Musa kpàawaan Yoda baa kɛ̀ kpa, a zĩ̀kpɛɛnↄ dↄ ń gbɛ̃nↄnɛ aɛ wà bikũ ń píngi, aↄ̃gↄ̃ ń gↄ̃kɛbↄnↄ kũna aↄ̃ dↄńlɛ 15 ai Dii gↄ̃ tó a gbɛ̃nↄ kámmabokii e lán à kɛ̀are nà, aↄ̃pinↄ sↄ̃ égↄ̃ bùsu kɛ̀ Dii a Ludaa e kpaaḿma vĩ. Beee gbɛra é su bùsu kɛ̀ gↄ̃̀ a pↄ́ ũu kɛ̀ guu, é vɛ̃ɛ bùsu kɛ̀ Dii zↄ̀bleri Musa kpàawa Yoda baa kɛ̀ ↄfãntɛ̃bↄɛ kpaa pìn. 16 Ben aↄ̃ wèàla wà bè: Yã kɛ̀ ń dìɛwe píngi wé kɛ. Guu kɛ̀ n wa zĩin píngi wé gámɛ. 17 Lán wa zĩi kɛ̀ Musa yãa nà píngi, lɛn wé zĩi kɛ n yãa lɛ se. Dii n Luda gↄ̃ kúnyo, lán à kú kↄ̃n Musao nà. 18 Gbɛ̃ kɛ̀ bↄ̀ n yã kpɛɛ à gì yã kɛ̀ ń dìɛnɛ kɛzi, adee gàmɛ. Ǹ zɛ gbãa ǹgↄ̃ wↄ́rↄngↄ vĩ dé!

2

Gu’asiigwarinↄ zĩna Yɛriko

1 Zaa Sitimu Nuni nɛ́ Yↄsua gu’asiigwarinↄ zĩ̀ gↄ̃ↄn plaa asii guu à bè: À gá à wɛ́ɛ kpáɛ bùsu pìzi, atɛ̃nsa Yɛriko. Ben aↄ̃ gàa gwe, aↄ̃ gàa wà pìta kaarua kɛ̀ wè sísi Rahabu bɛɛn. 2 Ben wà bè Yɛriko kínanɛ: Isaraili kenↄ gɛ̃̀ kɛ̀ uusiɛa lɛ wà wa bùsu asii gwa. 3 Ben kína pì gbɛ̃nↄ zĩ̀ Rahabua aↄ̃ bè: Ǹ bↄ kↄ̃n gↄ̃gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ mↄ̀ n kiianↄ, zaakɛ wa bùsu píngi asii gwana yãnzin aↄ̃ mↄ̀zi. 4 Àɛ sↄ̃ nↄgbɛ̃ pì gĩakɛ à gↄ̃ↄn plaaa pìnↄ ùtɛ kↄ̀, ben à bè: Gbɛ̃ pìnↄ mↄ̀ ma kiia kɛ̀ yãpura. Má dↄ̃ guu kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀nlo. 5 Kɛ̀ guu sì bĩizɛtatagurↄ, aↄ̃ bↄ̀ɛ. Má dↄ̃ tó mákpan aↄ̃ tànlo. À ń gbɛ̀ sɛ́ kpakpaa, é ń le. 6 Àɛ sↄ̃ à gĩakɛ à ń sɛ́ à gàańyo kpɛ́ musu à ń útɛ gbↄ̃̀ↄ lí kɛ̀ kaɛna gween kↄ̀. 7 Zĩ̀rinↄ pɛ̀ɛńzi zɛ́n ai Yoda bikũkiia, ben wà bĩizɛ tàta ń kpɛɛ gↄ̃ↄ.

8 Ai gu’asiigwari pìnↄ gↄ̃ daɛ, Rahabu dìdi ń kiia kpɛ́ musu 9 à bèńnɛ: Má dↄ̃ kɛ̀ Dii bùsu kɛ̀ kpàawa. A vĩa wa kũ, ben bùsu kɛ̀ deenↄ kã gà ń píngi a yãnzi. 10 Wa mà lán Dii Isia Tɛ̃aa zↄ̃̀kↄ̃rɛare nà gurↄↄ kɛ̀ a bↄɛ Igipiti kↄ̃n yã kɛ̀ á kɛ̀ Siↄ̃ kↄ̃n Oguonɛ, a Amↄrinↄ kína gↄ̃ↄn plaaa pìnↄ kɛ̀ dúgudugu Yoda baa kãa kpa. 11 Kɛ̀ wá mà, swɛ̃̀ kɛ̃̀wagu, wa ninii dà batan a yãnzi, zaakɛ Dii a Ludan musu kↄ̃n tↄↄtɛo Luda ũ. 12 Zaakɛ ma gbɛ̃kɛɛ kɛ̀are, apinↄ sↄ̃ à símɛ sa kↄ̃n Dii tↄ́o kɛ̀ é gbɛ̃kɛɛ kɛ ma de bɛdeenↄnɛ. À sèeda kɛmɛ lɛ màgↄ̃ dↄ̃ sãnsãn 13 kɛ̀ é ma de kↄ̃n ma dao kↄ̃n ma vĩ̀inↄ kↄ̃n ma dãaronↄ kↄ̃n wa gbɛ̃nↄ mì sí ń píngi à wa bↄ gaa lɛ́zĩ. 14 Ben gↄ̃gbɛ̃ pìnↄ wèàla wà bè: Ḿbe wa wɛ̃̀ndi ũ, wámbe n wɛ̃̀ndi ũ se. Tó nɛ́ɛ wa yã o gbɛ̃kee màro, tó Dii bùsu kɛ̀ kpàwa, wé gbɛ̃kɛɛ kɛnnɛ yãpura.

15 Ben à ń bↄ́ɛ windo guu à ń píta bĩi kpɛɛ kↄ̃n bào, zaakɛ à bɛɛ kɛ̀ à kún kú wɛ́tɛ bĩi musumɛ. 16 À bèńnɛ: À mì pɛ́ kpiiinↄa lɛ a gbɛ̀sɛrinↄ tón dakↄ̃rɛaoro yãnzi. Àgↄ̃ utɛna gwe gurↄ aagↄ̃ ai a gbɛ̀sɛrinↄ su, é gbasa à da zɛ́n. 17 Ben gↄ̃gbɛ̃ pìnↄ bènɛ: Tó wa ɛara wa gɛ̃ a bùsun, ǹ wↄ̃ↄ tɛ̃aa kɛ̀kii dↄ windo kɛ̀ nɛ́ɛ wa bↄɛɛn kɛ̀a, ǹ n de kↄ̃n n dao kↄ̃n n vĩ̀inↄ kↄ̃n n dãaronↄ kↄ̃n n de bɛdeenↄ kakↄ̃anzi ń píngi n kpɛ́ kɛ̀kiin. Tó nɛ́ɛ kɛ lɛro, wa bà égↄ̃ kú ladana kɛ̀ ń tò wá la dànnɛɛn dↄro. 19 Tó aↄ̃ gbɛ̃ke bↄ̀ n kpɛ́n à gàa gãalɛ, à a zĩnda dɛ̀n gwe, wa yãn dↄro. Tó aↄ̃ gbɛ̃kee kúnyo kpɛ́n, ben wà à dɛ̀, wámbe à gana yã é wí wa musu. 20 Tó n wa kↄmↄtↄ kɛ̀ gbɛ̃nↄnɛ sↄ̃, wa bà égↄ̃ kú ladana kɛ̀ ń tò wá la dànnɛɛ pìn dↄro. 21 Ben Rahabu bè: Àgↄ̃ dɛ lán á ò nà. Ben à ń gbáɛ aↄ̃ tà. Ben à wↄ̃ↄ tɛ̃aa pì dↄ̀ a windoa.

22 Kɛ̀ aↄ̃ pìta bĩia lɛ, aↄ̃ mì pɛ̀ kpiiinↄa, ben aↄ̃ ì gwe gurↄ aagↄ̃ ai ń gbɛ̀sɛrinↄ gàa sùo. Aↄ̃ gbɛ̀sɛri pìnↄ ń wɛ́tɛ zɛ́ saɛ píngi aↄ̃ↄe ń ero. 23 Ben gↄ̃ↄn plaaa pìnↄ dà zɛ́n aↄ̃ pìta kpiii pìnↄa aↄ̃ bikũ̀ swaaa. Kɛ̀ aↄ̃ kà Nuni nɛ́ Yↄsua kiia, aↄ̃ yã kɛ̀ à ń lé gbã̀nɛ píngi 24 wà bè: Dii bùsu pì nàwe wa ↄzĩ píngi. Bùsu pì deenↄ kã gà ń píngi wa yãnzi.

3

Isarailinↄ bikũna Yodaa

1 Yↄsua fɛ̀ɛ kↄngↄ idɛ’idɛ kↄ̃n Isarailinↄ ń píngi. Bↄna Sitimu aↄ̃ gàa Yodazi, ben aↄ̃ bùra kàɛ gwe ai aↄ̃gↄ̃ gá bikũ. 2 Gurↄ aagↄ̃ↄ gbɛra Isaraili dↄn’aɛdeenↄ dↄ̀dↄ bùrazi 3 aↄ̃ yã dìɛ gbɛ̃nↄnɛ wà bè: Tó á è Levi bori sa’orinↄ Dii a Luda bà kuunawao àkpati sɛna, à da zɛ́n àgↄ̃ tɛ́ ń kpɛɛ, 4 lɛ à e à dↄ̃ zɛ́ kɛ̀ é sɛ́, zaakɛ ée zɛ́ pì sɛ́ zikiro. Àgↄ̃ tɛ́ zã̀azã lán kiloo do taka bàↄↄ! Àton sↄ̃ àkpati pìziro. 5 Ben Yↄsua bè gbɛ̃nↄnɛ: À gbãsĩ bↄ a zĩndan, zaakɛ Dii é yãbↄnsaɛ kɛ a tɛ́ zia. 6 Ben à ɛ̀ara à bè sa’orinↄnɛ: À Dii bà kuunawao àkpati sɛ́ à dↄ gbɛ̃nↄnɛ aɛ à bikũo. Ben aↄ̃ àkpati pì sɛ̀ wà dↄ̀o gbɛ̃nↄnɛ aɛ.

7 Dii bè Yↄsuanɛ: Mɛ́ na n sɛna lezĩa Isarailinↄnɛ gbã̀a, aↄ̃égↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ má kúnyo lán má kú kↄ̃n Musao nà. 8 Ǹ o sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄ ma bà kuunaao àkpati sɛnanↄnɛ, tó aↄ̃ kà Yodazi, aↄ̃ gɛ̃ wà zɛ à ín. 9 Ben Yↄsua bè Isarailinↄnɛ: À mↄ́ kɛ̀ à Dii a Luda yã ma. 10 Ben à ɛ̀ara à bè: Lɛn égↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ Luda Wɛ̃̀ndidee kúao lɛ, bensↄ̃ eé pɛ́are Kanaanↄa kↄ̃n Itinↄ kↄ̃n Ivinↄ kↄ̃n Pɛrizinↄ kↄ̃n Gigasinↄ kↄ̃n Amↄrinↄ kↄ̃n Yebusinↄo. 11 À gwa! Anduna píngi Dii bà kuunawao àkpati é dↄare aɛ ai Yoda ín. 12 À gↄ̃ↄn kuri awɛɛplaaanↄ sɛ́ a tɛ́, bori kↄ̃n boriio gbɛ̃ mɛ̀n doodo. 13 Tó sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄ anduna píngi Dii àkpati sɛnanↄ gbá pɛ̀ɛ Yoda ín, í pì é zↄ̃kↄ̃rɛ, í kɛ̀ èe bↄↄ swaa musu é bĩi kɛ à gↄ̃ zɛna a gbɛ̀n.

14 Kɛ̀ gbɛ̃nↄ bùra fɛ̀ɛ wà dà zɛ́n, aↄ̃ↄe gaa bikũ Yodaa, sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄ Dii bà kuunańyo àkpati sɛnanↄↄ tɛ́ ń aɛ lɛ. 15 Pↄ́kɛkɛgurↄ píngi swaa pì è pa ai à dà sĩ̀sĩla, mↄde gurↄↄ kɛ̀ àkpatisɛri pìnↄ kà swaa pìzi, kɛ̀ aↄ̃ gbá pɛ̀ɛ ín, 16 ben í kɛ̀ èe bↄↄ swaa pì musu zↄ̃̀kↄ̃rɛ à bĩi kɛ̀ à gↄ̃̀ zɛna a gbɛ̀n zaa zã̀azã wɛ́tɛ kɛ̀ wè be Adamu saɛ Zarɛtã bùsun. Í kɛ̀ èe taa sɛ̀bɛ wisideen zↄ̃̀kↄ̃rɛ míↄmiↄ, ben gbɛ̃nↄ bikũ̀ aɛdↄkↄ̃ana kↄ̃n Yɛrikoo. 17 Sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄ Dii bà kuunańyo àkpati sɛnanↄ gↄ̃̀ zɛna Yoda wɛ̀ɛn tↄↄtɛ koria gíngin, ben Isaraili bori píngi tɛ́ gukori pìn ai aↄ̃ gàa wà bikũ̀ ń píngi wà yã̀a.

4

Gbɛ̀ mɛ̀n kuri awɛɛplaaanↄ didikↄ̃ana sèeda ũ

1 Kɛ̀ Isaraili bori píngi bikũ̀ Yodaa wà yã̀a, ben Dii bè Yↄsuanɛ: 2 A bori mɛ̀n kuri awɛɛplaaanↄ tɛ́ à gbɛ̃nↄ sɛ́n doodo 3 ǹ ońnɛ aↄ̃ gbɛ̀ sɛ́ɛ swawɛɛn mɛ̀n kuri awɛɛplaa guu kɛ̀ sa’orinↄↄ zɛn súusu, aↄ̃ bikũo wà káɛ guu kɛ̀ é in gwãavĩa. 4 Ben Yↄsua gↄ̃ↄn kuri awɛɛplaaanↄ dìɛ Isaraili boriinↄ tɛ́ doodo, ben à ń sísi 5 à bèńnɛ: À gá Yoda wɛ̀ɛn Dii a Luda àkpati aɛ, a baade gbɛ̀ sɛ́ à di a gã̀n a Isaraili boriinↄ pari lɛ́n. 6 Gbɛ̀ kɛ̀kiinↄ é gↄ̃are sèeda ũ. Tó a nɛ́nↄ a la zia, bↄ́n gbɛ̀ kɛ̀nↄↄ dɛare à ũu, 7 à beńnɛ, kɛ̀ wèe bikũu kↄ̃n Dii bà kuunawao àkpatio, ben à í zↄ̃̀kↄ̃rɛ, ben gbɛ̀ pìnↄ gↄ̃̀ Isarailinↄnɛ à dↄngu pↄ́ ũ ai gurↄ píngi. 8 Lɛn Isarailinↄↄ kɛ̀ lɛ lán Yↄsua òńnɛ nà. Aↄ̃ gbɛ̀ sɛ̀ɛ Yoda wɛ̀ɛn mɛ̀n kuri awɛɛplaa Isaraili boriinↄ pari lɛ́n lán Dii ò Yↄsuanɛ nà. Aↄ̃ bikũ̀o aↄ̃ↄ kàɛ guu kɛ̀ aↄ̃ ìn. 9 Gbɛ̀ mɛ̀n kuri awɛɛplaaa kɛ̀ wà sɛ̀ɛ swawɛɛn sa’ori kɛ̀ aↄ̃ àkpati sɛna pìnↄ zɛkiian Yↄsua dìdikↄ̃a, aↄ̃ↄ kú gwe ai kↄ̃n a gbã̀ao.

10 Sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄ àkpati pì sɛnanↄ gↄ̃̀ zɛna swawɛɛn ai yã kɛ̀ Dii dìɛ Yↄsuanɛ à ò gbɛ̃nↄnɛ gàa à kɛ̀o píngi lán Musa dìɛnɛ nà. Gbɛ̃nↄ kɛ̀ kpaa aↄ̃ bikũ̀. 11 Kɛ̀ aↄ̃ bikũ̀ ń píngi wà yã̀a, gbasa sa’orinↄ bikũ̀ kↄ̃n Dii àkpatio gbɛ̃nↄ wáa. 12 Rubɛni bori gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n Gada bori gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n Manasenↄ kpado gↄ̃gbɛ̃nↄ bé wà dↄ̀ Isaraili bori kpaaanↄnɛ aɛ wà bikũ̀ lán Musa òńnɛ yã nà. Aↄ̃ ń gↄ̃kɛbↄnↄ kũna. 13 Aↄ̃ zĩ̀kpɛɛnↄ kà gↄ̃ↄn bↄrↄ baplaa taka. Aↄ̃ bikũ̀ Dii aɛ aↄ̃ gàa Yɛriko gbáan kↄ̃n zĩ̀ soruo. 14 Zĩ beeean Dii Yↄsua sɛ̀ lezĩ Isarailinↄnɛ ń píngi, ben aↄ̃ à yã mà ai à gàa à gào lán aↄ̃ Musa yã mà nà.

15 Ben Dii bè Yↄsuanɛ: 16 Ǹ o sa’ori kɛ̀ aↄ̃ↄ doka àkpati sɛnanↄnɛ aↄ̃ bↄ swawɛɛn. 17 Ben Yↄsua òńnɛ aↄ̃ bↄ swawɛɛn, 18 ben aↄ̃ bↄ̀n. Kɛ̀ aↄ̃ gbá pɛ̀ɛ sĩ̀sĩa, ben swa’i ɛ̀ara à sù a gbɛ̀n gↄ̃ↄ. À pà à dàgula ai à dà sĩ̀sĩla lán káakupↄ bà.

19 Mↄ káaku gurↄ kuridee zĩn Isarailinↄ bↄ̀ Yoda swawɛɛn aↄ̃ gàa wà bùra kàɛ Giligala, Yɛriko ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa. 20 Yↄsua gbɛ̀ mɛ̀n kuri awɛɛplaaa kɛ̀ wà sɛ̀ɛ Yoda wɛ̀ɛn pìnↄ dìdikↄ̃a Giligala gwe. 21 À bè gbɛ̃nↄnɛ: Tó a nɛ́nↄ gà wà ń denↄ là zia wà bè, gbɛ̀ kɛ̀nↄ yáasi dɛ diamɛ? 22 À beńnɛ, a bikũna Yodaa gukoria sèedamɛ, 23 zaakɛ Dii a Luda à í bàbaare a zɛ́n, ben a bikũ̀ lán a bikũ̀ Isia Tɛ̃aa kɛ̀ à à í bàbaareea nà. 24 Dii kɛ̀ lɛ, lɛ anduna bori píngi gↄ̃ dↄ̃ kɛ̀ à gbãa vĩ, apinↄ sↄ̃ àgↄ̃ Dii a Luda vĩa vĩ gurↄ píngi.

5

1 Kɛ̀ Amↄrinↄ kína kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yoda ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpaanↄ kↄ̃n Kanaanↄ kína kɛ̀ aↄ̃ↄ kú ísiaa saɛnↄↄ mà lán Dii Yoda í zↄ̃̀kↄ̃rɛ Isarailinↄnɛ aↄ̃ bikũ̀ nà, ben swɛ̃̀ kɛ̃̀ńgu aↄ̃ kã gà ń píngi Isarailinↄ yãnzi.

Bã̀ngukɛna Isarailinↄnɛ Giligala

2 Gurↄ beeea Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹ gbɛ̀ fɛ̃ɛnↄ kɛ ǹ ɛara ǹ bã̀ngu kɛ Isarailinↄnɛ. 3 Ben Yↄsua bè wà gbɛ̀ fɛ̃ɛnↄ kɛ, ben wà bã̀ngu kɛ̀o Isarailinↄnɛ guu kɛ̀ wè be tia Gɛfↄↄ Sĩ̀sĩ. 4 Yã kɛ̀ tò à bã̀ngu kɛ̀ńnɛn yɛ̀. Isarailinↄ bↄɛna Igipiti gbɛra, aↄ̃ tá guu, gↄ̃ gbãaa kɛ̀ aↄ̃ bã̀ngu kɛ̀nↄ gàga gbáan ń píngi. 5 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ɛ Igipitinↄ bã̀ngukɛna ń píngi. Gbɛ̃ kɛ̀ wà ń í gbáan zɛ́ guu bↄna Igipiti gbɛraanↄ, aↄ̃mbe aↄ̃ↄe bã̀ngu kɛro. 6 Isarailinↄↄ tɛ́ gbáan wɛ̃̀ baplaa ai gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ dɛ gↄ̃ gbãaanↄ ũ gurↄↄ kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ɛ Igipitinↄ gàa wà gàgao ń píngi, zaakɛ aↄ̃ↄe Dii yã maro. Dii bèńnɛ aↄ̃é wɛ́ɛ si bùsu kɛ̀ a à lɛ́ gbɛ̃̀ ń dezinↄnɛ à bè é kpáḿmalɛro, bùsu kɛ̀ zwi kↄ̃n zↄ́’io din pì. 7 Aↄ̃ nɛ́ kɛ̀ Dii tò aↄ̃ fɛ̀ɛ ń gbɛraanↄn Yↄsua bã̀ngu kɛ̀ńnɛ, zaakɛ gɛfↄↄdeenↄmɛ, wèe bã̀ngu kɛńnɛ zɛ́nlo. 8 Kɛ̀ Isarailinↄ bã̀ngu kɛ̀ ń píngi wà yã̀a, aↄ̃ gↄ̃̀ guu kɛ̀ aↄ̃ bùra kàɛn gwe ai ń bↄ̀ gàa à yã̀ao. 9 Ben Dii bè Yↄsuanɛ: Ma wí kɛ̀ Igipitinↄↄ dàawaa bↄ̀are gbã̀an gwe. Ben wà tↄ́ kpà guu pìnɛ Giligala ai kↄ̃n a gbã̀ao.

10 Isarailinↄ bùra kaɛna Giligala ben aↄ̃ Banla zĩbaa kɛ̀ Yɛriko gbáan gwe mↄↄ pì gurↄ gɛ̃ro dosaidee zĩ uusiɛ. 11 Kɛ̀ wà zĩbaa pì kɛ̀ guu dↄ̀ aↄ̃ bùsu pì bura pↄ́nↄ blè, burɛdi sɛ́sɛ’ɛ̃zɛ̃sainↄ kↄ̃n pↄ́wɛɛ kpatanao. 12 Aↄ̃ bùsu pì bura pↄ́nↄ blena gbɛra, kɛ̀ guu dↄ̀, manakwɛɛna zɛ̀, èe kwɛ́ɛńnɛ dↄro, ben aↄ̃ Kanaa bùsu blɛɛ blè wɛ̃̀ beeea sa.

Dii zĩ̀kpɛɛnↄ dↄn’aɛdee

13 Kɛ̀ Yↄsua kà kĩi kↄ̃n Yɛrikoo, à wɛ́ɛ sɛ̀ à guu gwà, ben à gↄ̃gbɛ̃ ke è zɛna a aɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao na à ↄzĩ. Ben Yↄsua sↄ̃̀zi à à là à bè: Ń kú wa kpɛɛn yↄ́, ke wa ibɛɛnↄ kpɛɛ? 14 À wèàla à bè: Lɛnlo. Dii zĩ̀kpɛɛnↄ dↄn’aɛdeen ma ũ, ma kanan yɛ̀. Ben Yↄsua kùɛnɛ à mì pɛ̀ɛ, ben à à là à bè: Bↄ́n ma Dii é o mamↄma a zↄ̀blerinɛ? 15 Dii zĩ̀kpɛɛnↄ dↄn’aɛdee pì wèàla à bè: Ǹ n kyatee bↄbↄ, zaakɛ guu kɛ̀ ń zɛ́n kú adona. Ben Yↄsua kɛ̀ lɛ.

6

Yɛriko bĩi lɛɛna

1 Wà Yɛriko bĩizɛ gbànↄ tàta gíngin Isarailinↄ yãnzi. Gbɛ̃kee e bↄro, gbɛ̃kee e gɛ̃ro. 2 Ben Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹ gwa, ma Yɛriko nànnɛ n ↄzĩ kↄ̃n à kínao kↄ̃n à zĩ̀kpɛɛnↄ. 3 Mpi kↄ̃n n zĩ̀kpɛɛnↄ à gá liga wɛ́tɛ pìzi gɛ̃̀n do a píngi à su. Àgↄ̃ ligaazi lɛ gɛ̃̀n doodo ai gurↄ swɛɛdo. 4 Sa’ori gↄ̃ↄn swɛɛplaaanↄ dↄ àkpatinɛ aɛ aↄ̃gↄ̃ kuu kũna. À gurↄ swɛɛplaadee zĩ à liga wɛ́tɛ pìzi gɛ̃̀n swɛɛplaa gurↄↄ kɛ̀ sa’ori pìnↄↄ e ń kuu pɛɛ. 5 Tó aↄ̃ kuu pɛ̀ aↄ̃ↄe à bà gaa, ben a à ↄ́ mà, gbɛ̃ píngi wii lɛ́ gbãngbãn, wɛ́tɛ bĩi é lɛ́ɛ, a baade é sin súusu.

6 Ben Nuni nɛ́ Yↄsua sa’orinↄ sìsi à bèńnɛ: À Dii bà kuunawao àkpati sɛ́, a gↄ̃ↄn swɛɛplaaanↄ é dↄnɛ aɛ, a baade égↄ̃ kuu kũna. 7 Ben à bè gbɛ̃nↄnɛ: À fɛɛ à gá liga wɛ́tɛzi gɛ̃̀n do. Zĩ̀kpɛɛnↄ bé wà dↄ Dii àkpatinɛ aɛ. 8 Kɛ̀ Yↄsua yã ò gbɛ̃nↄnɛ, ben sa’ori gↄ̃ↄn swɛɛplaaa kɛ̀ aↄ̃ kuu kũna pìnↄ fɛ̀ɛ wà dↄ̀ Dii bà kuunańyo àkpatinɛ aɛ, aↄ̃ↄe ń kuu pɛɛ. 9 Zĩ̀kpɛɛnↄↄ tɛ́ sa’ori pìnↄ aɛ, parii tɛ́ àkpati kpɛɛ, bensↄ̃ kuunↄ ↄ́ dↄ. 10 Yↄsua gĩakɛ à ò gbɛ̃nↄnɛ à bè: Àton wii lɛ́ro. Àton tó wà a kĩi maro. Àton tó yãke bↄ a lɛ́nlo ai gurↄↄ kɛ̀ mɛ́ oare à wii lɛ́, gbasa à lɛ́. 11 Aↄ̃ gàa wà lìga wɛ́tɛ pìzi kↄ̃n àkpatio gɛ̃̀n do lɛ, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà tà ń bùran aↄ̃ ì gwe.

12 Yↄsua fɛ̀ɛ kↄngↄ idɛ’idɛ, ben sa’orinↄ Dii àkpati sɛ̀. 13 Sa’ori gↄ̃ↄn swɛɛplaaa kɛ̀ aↄ̃ kuu kũna pìnↄ dↄ̀ Dii àkpatinɛ aɛ, aↄ̃ↄe pɛɛ. Zĩ̀kpɛɛnↄ dↄ̀ńnɛ aɛ, parii tɛ́ àkpati pì kpɛɛ, bensↄ̃ kuunↄ ↄ́ dↄ. 14 Aↄ̃ lìga wɛ́tɛ pìzi gɛ̃̀n do à gurↄ plaadee zĩ, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà tà ń bùran. Aↄ̃ↄ kɛ̀ lɛ ai gurↄ swɛɛdo. 15 À gurↄ swɛɛplaadee zĩ aↄ̃ fɛ̀ɛ idɛ’idɛ gudↄnao, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà gàa wà lìga wɛ́tɛ pìzi lán aↄ̃è kɛ nà. Mↄde zĩ beeea aↄ̃ lìgazi gɛ̃̀n swɛɛplaamɛ. 16 À gɛ̃̀n swɛɛplaadee pìa gurↄↄ kɛ̀ sa’orinↄↄ e gaa ń kuu pɛ́ gbãngbãn, ben Yↄsua bè gbɛ̃nↄnɛ: À wii lɛ́, zaakɛ Dii wɛ́tɛ pì kpàawamɛ. 17 Dii wɛ́tɛ pì kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ kúnnↄ dìɛ a pↄ́ ũ. Wà ń kaatɛ ń píngi. Kaarua Rahabu kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúo à bɛɛnↄ bé wé bↄ ńtɛ̃ɛ, zaakɛ àmbe à gu’asiigwari kɛ̀ wà ń zĩnↄ ùtɛ. 18 À làakari kɛ! Àton pↄ́ kɛ̀ Dii tɛ̃̀ ke sɛ́ro, lɛ àton kaatɛro yãnzi. Tó á sɛ̀, é yã gáɛ a bùranɛ à gↄ̃ kaatɛna pↄ́ ũ. 19 Kondogi kↄ̃n vurao kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃ pↄ́nↄ kↄ̃n mↄ̀si pↄ́nↄ píngi nɛ́ Dii pↄ́mɛ. Séde wà ká Dii auziki utɛkiin.

20 Kɛ̀ wà kuu pɛ̀ bensↄ̃ Isarailinↄ wii lɛ̀ gbãngbãn lɛ, wɛ́tɛ bĩinↄ lɛ̀ɛ. Ben aↄ̃ baade sìn súusu, ben aↄ̃ wɛ́tɛ pì sì. 21 Aↄ̃ pↄ́ kɛ̀ kúnnↄ dìɛ Dii pↄ́ ũ, ben aↄ̃ gbɛ̃nↄ kàatɛ ń píngi kↄ̃n fɛ̃ɛdaao, gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ, nɛ́ fétenↄ gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n zùnↄ kↄ̃n sãanↄ kↄ̃n zaakinↄo.

22 Yↄsua bè gↄ̃ↄn plaaa kɛ̀ aↄ̃ gàa wà bùsu pì asii gwànↄnɛ: À gɛ̃ kaarua pì bɛɛn à bↄo kↄ̃n a gbɛ̃nↄ, lán a à lɛ́ gbɛ̃̀nɛ nà. 23 Ben gↄ̃kparɛ pìnↄ gàa wà bↄ̀ kↄ̃n Rahabuo kↄ̃n a deo kↄ̃n a dao kↄ̃n a vĩ̀inↄ kↄ̃n a dãaronↄ kↄ̃n a gbɛ̃nↄ ń píngi. Aↄ̃ sùo kↄ̃n à danɛnↄ ń píngi, ben aↄ̃ ń káɛ Isarailinↄ bùra saɛ. 24 Ben aↄ̃ tɛ́ sↄ̃̀ wɛ́tɛ pìa kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ kúnnↄ píngi, tó èe kɛ kondogi kↄ̃n vurao kↄ̃n mↄ̀gotɛ̃ pↄ́nↄ kↄ̃n mↄ̀si pↄ́ kɛ̀ aↄ̃ↄ sɛ̀ɛ wà kàɛ Dii bisakuta auziki utɛkiin baasiro. 25 Yↄsua tò kaarua Rahabu bↄ̀ aafia kↄ̃n à de bɛdeenↄ kↄ̃n à gbɛ̃nↄ ń píngi, kɛ̀ à gu’asiigwari kɛ̀ Yↄsua ń zĩ Yɛriko asii gwaanↄ ùtɛ yãnzi, ben aↄ̃ gↄ̃̀ Isarailinↄ tɛ́ ai kↄ̃n a gbã̀ao. 26 Gurↄ beeea Yↄsua lɛ́ kɛ̀ à bè: Dii láari kɛ gbɛ̃ kɛ̀ eé fɛɛ à Yɛriko wɛ́tɛ kɛ̀ kɛkɛ à káɛa.

Tó à à bĩi ɛ̃ɛ kpàɛ, à daudu é ga.

Tó à à gbànↄ pɛ̀ɛ sↄ̃, à nɛ́ zãadee é ga.

27 Dii kú kↄ̃n Yↄsuao, ben à tↄ́ dà bùsu pìla píngi.

7

Akã durun yã

1 Isarailinↄ tɛ̃̀ pↄ́ kɛ̀. Kaami nɛ́ Akã, Zimiri dio, Zɛra swãkpɛɛ, Yuda borii bé à tɛ̃̀ pↄ́ kenↄ sɛ̀, ben Dii pↄ fɛ̃̀ Isarailinↄzi.

2 Yↄsua gbɛ̃nↄ zĩ̀ à bè, aↄ̃ bↄ Yɛriko wà gá Ai kɛ̀ kú Bɛtavɛ̃ saɛ Bɛtɛli ↄfãntɛ̃bↄɛ kpa lɛ wà bùsu pì asii gwa. Ben aↄ̃ gàa wà Ai asii gwà. 3 Kɛ̀ aↄ̃ sù Yↄsua kiia, aↄ̃ bènɛ: Aideenↄↄ pariro, èe ká wà gá gwe wa píngiro. Tó gↄ̃ↄn wàa kuri ke wàa gɛ̃roo gàa, aↄ̃é wɛ́tɛ pì sí. Ǹton ĩa da gbɛ̃nↄa ń píngiro. 4 Kɛ̀ gↄ̃ↄn wàa gɛ̃roonↄ gàa gwe, ben Aideenↄ ń fú 5 aↄ̃ pɛ̀ḿma bↄna zaa ń wɛ́tɛ bĩilɛa ai gbɛ̀wikiia, aↄ̃ ń dɛ́dɛ sĩ̀sĩgɛɛzi gↄ̃ↄn baaakuri awɛɛswɛɛdo. Ben swɛ̃̀ kɛ̃̀ Isarailinↄn aↄ̃ ninii dà batan.

6 Yↄsua a uta gà à kɛ̃̀ à dàɛ a puua Dii àkpati aɛ ai uusiɛ. Àpi kↄ̃n Isaraili gbɛ̃nsinↄ bùsu kùku ń mìa. 7 Ben Yↄsua bè: Á’a, Dii Luda! À kɛ̀ dia n wa bikũ Yodaa n wa na Amↄrinↄnɛ ń ↄzĩ aↄ̃ wa kaatɛɛ? Tó wá vɛ̃ɛna Yoda baa kãa kpa yã nɛ́! 8 N yã nna Dii! Zaakɛ Isarailinↄ bↄ̀ru kpɛɛ ń ibɛɛnↄnɛ, mɛ́ be dia saa? 9 Kanaanↄ kↄ̃n bùsu kɛ̀ deenↄ é yã pì ma ń píngi, aↄ̃ ligawazi aↄ̃ wa kaatɛ andunan. N tↄ́ bítakɛɛ sↄ̃ nɛ́? Nɛ́ kɛo diamɛ? 10 Ben Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹ fɛɛ ǹ zɛ! À kɛ̀ dia ń daɛna n puua? 11 Isarailinↄ durun kɛ̀, aↄ̃ ma bà kuunańyo yã gbòro. Aↄ̃ tɛ̃̀ pↄ́ kenↄ sɛ̀, aↄ̃ kpãi ò, aↄ̃ mↄnafiki kɛ̀, aↄ̃ pↄ́ pì dà ń pↄ́nↄ guu. 12 Beee yãnzi aↄ̃ↄe fↄ̃ wà ń ibɛɛnↄ gã̀ fĩ̀ro. Aↄ̃ bↄ̀ru kpɛɛńnɛ, kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ kaatɛna pↄ́ ũ yãnzi. Mɛ́gↄ̃ kúao dↄro, séto a tɛ̃̀ pↄ́ kɛ̀ kú a tɛ́nↄ kàatɛ. 13 Ǹ fɛɛ ǹ gá gbãsĩ bↄ n gbɛ̃nↄn. Ǹ beńnɛ aↄ̃ gbãsĩ bↄ ń zĩndan ai guu gↄ̃ gá dↄ, zaakɛ mamↄma Dii Isarailinↄ Luda ma bè, tɛ̃̀ pↄ́ kú a tɛ́mɛ. É fↄ̃ à zɛ a ibɛɛnↄ aɛro séto à pↄ́ pì bↄ̀ a tɛ́. 14 Tó guu dↄ̀, à sↄ̃mazi bori kↄ̃n boriio. Borii kɛ̀ má sɛ̀ é sↄ̃mazi danɛdanɛ, danɛ kɛ̀ má sɛ̀nↄ é sↄ̃mazi ualɛ kↄ̃n ualɛo, ualɛ kɛ̀ má sɛ̀ sↄ̃, à gↄ̃gbɛ̃nↄ é sↄ̃mazi doodo. 15 Gbɛ̃ kɛ̀ wà gà wà tɛ̃̀ pↄ́ pì èa, weé adee kpata kↄ̃n pↄ́ kɛ̀ à vĩinↄ píngi, zaakɛ à ma bà kuunaao yã gbòromɛ, à wí dà Isarailinↄa.

16 Yↄsua fɛ̀ɛ kↄngↄ idɛ’idɛ, à tò Isarailinↄ sↄ̃̀ Diizi bori kↄ̃n boriio, ben gbɛ̀ Yuda borii sɛ̀. 17 Ben à tò Yudanↄ sↄ̃̀zi danɛdanɛ, ben gbɛ̀ Zɛra danɛnↄ sɛ̀. À tò Zɛra danɛnↄ sↄ̃̀zi ualɛ kↄ̃n ualɛo, ben gbɛ̀ Zimiri ua sɛ̀. 18 Ben à tò à ua gↄ̃gbɛ̃nↄ sↄ̃̀zi doodo, ben gbɛ̀ Kaami nɛ́ Akã, Zimiri dio, Zɛra swãkpɛɛ, Yuda borii sɛ̀. 19 Ben Yↄsua bè Akãnɛ: Nɛ́, ǹ yãpuraa o ǹ bɛ̀ɛ lí Dii Isarailinↄ Ludanɛ. Ǹ yã kɛ̀ ń kɛ̀ omɛ. Ǹton à ke utɛmɛro. 20 Ben Akã wèàla à bè: Yãpuramɛ, ma durun kɛ̀ Dii Isarailinↄ Ludanɛ. Yã kɛ̀ má kɛ̀n yɛ̀. 21 Ma Babilↄnia gumusu maaa è ń pↄ́nↄ tɛ́ kↄ̃n kondogio kiloo plaa kↄ̃n vura kiloo kusuo, ben à nii gɛ̃̀magu má sɛ̀. À utɛna wɛ̀ɛn ma kpɛ́n, kondogi kú gĩzĩ. 22 Ben Yↄsua gbɛ̃nↄ zĩ̀ gwe. Aↄ̃ kɛ̀ kpaa aↄ̃ gàa wà gɛ̃̀ à kpɛ́n, ben aↄ̃ↄ è utɛna gwe, kondogi kú gĩzĩ. 23 Ben aↄ̃ↄ sɛ̀ɛ wà mↄ̀o Yↄsuanɛ kↄ̃n Isarailinↄ ń píngi, aↄ̃ↄ kàɛ Dii aɛ. 24 Ben Yↄsua kↄ̃n Isarailinↄ Zɛra swãkpɛɛ Akã sɛ̀ kↄ̃n kondogi pìo kↄ̃n gumusu pìo kↄ̃n vura pìo kↄ̃n à nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n à nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kↄ̃n à zùnↄ kↄ̃n à zaakinↄ kↄ̃n à sãanↄ kↄ̃n à bisakutaao kↄ̃n à pↄ́nↄ píngi, aↄ̃ gàańyo Akoo guzurɛn. 25 Ben Yↄsua bè: N yã gàɛwe fá! Dii é yã mↄ́nnɛ gbã̀a sↄ̃. Ben Isarailinↄ à pàpa gbɛ̀o ń píngi, aↄ̃ à dɛ̀ kↄ̃n à gbɛ̃nↄ ń píngi, ben aↄ̃ ń kpáta. 26 Aↄ̃ gbɛ̀ kàkaàla, gbɛ̀didikↄ̃ana bíta pì kú gwe ai kↄ̃n a gbã̀ao. Ben Dii pↄfɛ̃ kpàɛ. Beee yãnzin wè be guu pìnɛ Akoo guzurɛ.

8

Ai kaatɛna

1 Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹton tó vĩa n kũro. Ǹton bídi kɛro. Ǹ zĩ̀kpɛɛnↄ sɛ́ɛ ǹ gáńyo ń píngi, à lɛ́ɛ Aia, zaakɛ ma Ai kína nànnɛ n ↄzĩ kↄ̃n à gbɛ̃nↄ kↄ̃n à wɛ́tɛo kↄ̃n à bùsuo. 2 Ǹ kɛ Ai kↄ̃n a kínaonɛ lán ń kɛ̀ Yɛriko kↄ̃n a kínaonɛ nà, mↄde é fↄ̃ à ń pↄ́nↄ kↄ̃n ń pↄ́kãdeenↄ sɛ́ɛ a pↄ́ ũ sa. Ǹ naɛńnɛ ń wɛ́tɛ kpɛɛ. 3 Ben Yↄsua kↄ̃n a zĩ̀kpɛɛnↄ gàa wà lɛ́ɛ Aia ń píngi. À gↄ̃sagbãaanↄ sɛ̀ gↄ̃ↄn bↄrↄ baaakuri, ben à ń gbáɛ gwãavĩ 4 à bèńnɛ: À swã kpá! À naɛńnɛ ń wɛ́tɛ kpɛɛ. Àton kɛ zã̀ wɛ́tɛ pìoro. Àgↄ̃ kú soru guu a píngi. 5 Mapi kↄ̃n gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúmaonↄ wé sↄ̃ wɛ́tɛ pìzi. Tó aↄ̃ bↄ̀ dawalɛ, wégↄ̃ bàa lɛ́ńnɛ lán káaku bà. 6 Aↄ̃é pɛ́wa ai aↄ̃é kɛ̃ ń wɛ́tɛa zã̀, zaakɛ aↄ̃égↄ̃ daa wée bàa lɛɛńnɛ lán káaku bàmɛ. Tó wée bàa lɛɛńnɛ lɛ, 7 à fɛɛ a utɛkiia à wɛ́tɛ pì sí. Dii a Ludaa nàare a ↄzĩmɛ. 8 Tó a wɛ́tɛ pì sì, à tɛ́ sↄ̃a lán Dii ò nà. À làakari kɛ, à kɛ lán má dìɛare nà.

9 Ben Yↄsua ń gbáɛ, aↄ̃ gàa guu kɛ̀ aↄ̃é e wà ń zãmba kɛn. Aↄ̃ nàɛ Bɛtɛli kↄ̃n Aio dagura Ai ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa. Gwãavĩ beeea Yↄsua ì bùran gwe kↄ̃n a gbɛ̃nↄo. 10 À fɛ̀ɛ kↄngↄ idɛ’idɛ à gbɛ̃nↄ kàkↄ̃a, ben àpi kↄ̃n Isaraili gbɛ̃nsinↄ dↄ̀ńnɛ aɛ ai aↄ̃ gàa káo Ai. 11 Zĩ̀kpɛɛ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúonↄ sↄ̃̀ wɛ́tɛ pìzi ń píngi. Kɛ̀ aↄ̃ kào kĩi, aↄ̃ bùra kàɛ à aɛ gu’igbãroo kpa. Guzurɛ kú ń dagura kↄ̃n Aio. 12 Yↄsua gbɛ̃nↄ sɛ̀ bↄrↄ sↄↄro. À gĩakɛ à ń útɛ Bɛtɛli kↄ̃n Aio dagura kↄ̀ Ai ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa. 13 Isarailinↄ bùra kàɛ wɛ́tɛ gu’igbãroo kpa, bensↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ naɛna pìnↄↄ kú wɛ́tɛ ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa. Gwãavĩ beeea Yↄsua ì guzurɛmmɛ.

14 Kɛ̀ Ai kína Isarailinↄ è lɛ, àpi kↄ̃n a wɛ́tɛdeenↄ fɛ̀ɛ wà kɛ̀ kpaa wà gàańzi kↄ̃n zĩ̀o guu kɛ̀ aɛ dↄ̀ Araba gbáaa. À dↄ̃ kɛ̀ gbɛ̃nↄↄ naɛna a wɛ́tɛ kpɛɛro. 15 Yↄsua kↄ̃n Isarailinↄↄ e kɛɛ lán wà be Aideenↄↄ e ń fuu bà, aↄ̃ↄe bàa lɛɛńnɛ aↄ̃ mì pɛ̀ gbáaa. 16 Aideenↄ kↄ̃ sìsi ń píngi aↄ̃ bↄɛ wà pɛ́ Yↄsuanↄa, ben aↄ̃ pɛ̀ḿma ai aↄ̃ gàa wà kɛ̃̀ ń wɛ́tɛa zã̀azã. 17 Gↄ̃gbɛ̃ kee e gↄ̃ wɛ́tɛ guuro, aↄ̃ bↄ̀ɛ wà pɛ̀ Isarailinↄa ń píngi, ben aↄ̃ ń wɛ́tɛ bĩilɛ tò wɛ̃na, aↄ̃ↄe pɛɛ Isarailinↄa.

18 Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹ sári kɛ̀ ń kũna dↄ Aia, zaakɛ má nànnɛ n ↄzĩmɛ. Ben Yↄsua a sári pì dↄ̀ Aia. 19 Kɛ̀ à ↄ pòro lɛ, ben gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ naɛnanↄ fɛ̀ɛ wà sì wɛ́tɛn gↄ̃ↄ aↄ̃ↄ sì, ben aↄ̃ kɛ̀ kpaa wà tɛ́ sↄ̃̀a. 20 Kɛ̀ Aideenↄ lìɛ wà ń kpɛɛ gwà, ben aↄ̃ↄ è tɛ́sukpɛ fɛ̀ɛ à dà ń wɛ́tɛla, ben aↄ̃ↄe gákii e dↄro, zaakɛ Isaraili kɛ̀ aↄ̃ bàa lɛ̀ wà mì pɛ̀ gbáaanↄ lìɛ wà aɛ dↄ̀ ń pɛmmari pìnↄa. 21 Kɛ̀ Yↄsua kↄ̃n Isarailinↄↄ è ń gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ naɛnanↄ wɛ́tɛ sì bensↄ̃ tɛ́sukpɛ fɛ̀ɛ à dà wɛ́tɛla, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà lɛ̀ɛ Aidee pìnↄa. 22 Isaraili kpaaanↄ bↄ̀ɛ wɛ́tɛ pìn aↄ̃ gàa Aideenↄzi kↄ̃n zĩ̀o, ben aↄ̃ lìgańzi. Aↄ̃ lɛ̀ɛḿma, ben aↄ̃ gbɛ̃kee e e à bↄ̀ro, aↄ̃ gbɛ̃kee e e à bàa lɛ̀ro. 23 Mↄde aↄ̃ Ai kína kũ̀ bɛ̃ɛ aↄ̃ gàao Yↄsuanɛ.

24 Isarailinↄ Aideenↄ dɛ̀dɛ míↄmiↄ buraanↄa kↄ̃n sɛ̃̀tɛnↄ guu kɛ̀ aↄ̃ ń lén. Kɛ̀ aↄ̃ Aideenↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao lɛ, ben aↄ̃ ɛ̀ara wà gɛ̃̀ wɛ́tɛ pìn, aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ gweenↄ dɛ̀dɛ dↄ. 25 Gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ gàga zĩ pìanↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kↄ̃n nↄgbɛ̃nↄ ń píngi gↄ̃ↄn bↄrↄ kuri awɛɛplaamɛ. Aideenↄ sↄ̃ lɛ́n gwe. 26 Yↄsua ↄↄ kɛ̀ à sári kũnao pì kpɛ́ dↄ ai wà gàa wà Aideenↄ dúgu zↄ̃o. 27 Isarailinↄ wɛ́tɛ pì pↄ́kãdeenↄ kↄ̃n à pↄ́nↄ nàkↄ̃a wà tào lán Dii ò Yↄsuanɛ nà. 28 Lɛn Yↄsua tɛ́ sↄ̃̀ Aia lɛ, à tò à gↄ̃̀ bɛzĩ ũ, ben à gↄ̃̀ da kori ai kↄ̃n a gbã̀ao. 29 Ben à Ai kína lògo lía ai uusiɛ. Kɛ̀ ↄfãntɛ̃ e gɛ̃ɛ kpɛ́n, à bè wà à gɛ̀ bakɛ̃ lía wà zu wɛ́tɛ bĩilɛa gwe. Ben wà gbɛ̀ kàkↄ̃aa paripari, gbɛ̀didikↄ̃ana pì kú gwe ai kↄ̃n a gbã̀ao.

Dii bà kuuna kↄ̃n Isarailinↄ kɛkɛna Ebala kpiii musu

30 Yↄsua Dii Isarailinↄ Luda gbãgbãkii bò Ebala kpiii musu 31 lán Dii zↄ̀bleri Musa dìɛ Isarailinↄnɛ nà. À bò lán Musa kɛ̃̀ a doka takada guu nà, à bè wà bo kↄ̃n gbɛ̀ kɛ̀ wèe gã pɛ́ɛa wà àroonↄ. Ben wà sa’opↄ kɛ̀ wè ká tɛ́n à tɛ́ kũ ò Diia gwe kↄ̃n sáabukpana sa’opↄnↄ. 32 Ben Yↄsua doka kɛ̀ Musa kɛ̃̀ pì kɛ̃̀ gbɛ̀ pìnↄa gwe Isarailinↄ wáa. 33 Isarailinↄ píngi, bɛdeenↄ kↄ̃n bↄ̀amↄnↄ kↄ̃n ń gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n ń dↄn’aɛdeenↄ kↄ̃n ń yãkpaɛkɛrinↄↄ zɛna àkpati saɛ ↄplazi kↄ̃n ↄzɛzio. Aↄ̃ aɛ dↄ̀ Levi bori sa’ori kɛ̀ aↄ̃ègↄ̃ Dii bà kuunańyo àkpati sɛnanↄa. Gbɛ̃ kpadoonↄ aɛ dↄna Gɛrizimu kpiiia, gbɛ̃ kpadoonↄ sↄ̃ Ebala kpiiia, lán Dii zↄ̀bleri Musa gĩakɛ à dìɛ wà sa maaa o Isarailinↄnɛ nà. 34 Beee gbɛra Yↄsua dokayã pìnↄ kyó kɛ̀ńnɛ píngi, aubarika kɛ̀ Dii è dańgunↄ kↄ̃n kɛ̀ è bↄńgunↄo lán à kú Musa doka takada guu nà. 35 Yã kɛ̀ Musa dìɛnↄ tɛ́ píngi, à kee e gↄ̃ kɛ̀ Yↄsua gì à kyó kɛ pariinɛziro. Baa nↄgbɛ̃nↄ kↄ̃n nɛ́ fétenↄ kↄ̃n bↄ̀amↄ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú ń tɛ́nↄↄ kú gwe ń píngi.

9

Gibiↄ̃deenↄ ↄ̃ndↄ̃kɛna Isarailinↄzi

1 Borii kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yoda ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpaanↄ, sĩ̀sĩdeenↄ kↄ̃n gusararadeenↄ kↄ̃n ísialɛadeenↄ ai à gàa pɛ́ Lɛbanↄ bùsua, Itinↄ kↄ̃n Amↄrinↄ kↄ̃n Kanaanↄ kↄ̃n Pɛrizinↄ kↄ̃n Ivinↄ kↄ̃n Yebusinↄo, kɛ̀ aↄ̃ kínanↄ Ai yã pì baaru mà, 2 ben aↄ̃ kↄ̃ kàkↄ̃a ń píngi lɛ wà gá wà zĩ̀ ká kↄ̃n Yↄsuao kↄ̃n à gbɛ̃ Isarailinↄ.

3 Kɛ̀ Gibiↄ̃deenↄ yã kɛ̀ Yↄsua kɛ̀ Yɛrikonɛ kↄ̃n Aio baaru mà, 4 aↄ̃ ↄ̃ndↄ̃ↄ dàɛńzi. Aↄ̃ kũsãɛ kàka sàki zikũnanↄ guu aↄ̃ dìdi zaakinↄnɛ kↄ̃n geepiwɛ̃ tùu zi parana nabinabinanↄo. 5 Aↄ̃ↄ kyate nambata nanananↄ kpákpana, aↄ̃ↄ pↄsia utanↄ dadana. Aↄ̃ burɛdi kũsãɛ gagana bensↄ̃ à pù kpà.

6 Aↄ̃ fɛ̀ɛ wà gàa wà Yↄsua lè kↄ̃n a gbɛ̃nↄ Giligala bùran, ben aↄ̃ bèńnɛ: Bùsu kɛ̀ wa bↄn zã̀. Wá yezi à lɛdolɛ kɛwao. 7 Ben Isarailinↄ bè Ivi pìnↄnɛ: Tó a bɛɛ kú kɛ̀ kĩimɛ, wé lɛdolɛ kɛaoro yooo! 8 Ben aↄ̃ bè Yↄsuanɛ: N zↄ̀blerinↄn wa ũ. Ben Yↄsua ń lá à bè: Dénↄn a ũu? A bↄ mámɛ? 9 Aↄ̃ wèàla wà bè: Wamↄwa n zↄ̀blerinↄ, wa bↄ bùsu zã̀azãmmɛ Dii n Luda tↄ́ kɛ̀ dàgula yãnzi. Wa à baaru mà kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀ Igipitinↄ píngi 10 kↄ̃n yã kɛ̀ à kɛ̀ Amↄrinↄ kína gↄ̃ↄn plaaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yoda baa kãa kpaanↄnɛ, Ɛsɛbↄ̃ kí Siↄ̃ kↄ̃n Basã kí Ogu kɛ̀ kú Asataroo. 11 Wa gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n wa bùsudeenↄ bè wà kũsãɛ sɛ́ wà mↄ́ wà a le, wà beare a zↄ̀blerinↄn wa ũ. Beee yãnzi à lɛdolɛ kɛwao. 12 Wa kũsãɛn yɛ̀. Wa bↄo bɛ burɛdi wãaa ũmɛ gurↄↄ kɛ̀ wa da zɛ́n wée mↄↄ a kiia. À gwa dian à kori kũ̀ nà à pù kpà. 13 Wa geepiwɛ̃ tùunↄn yɛ̀. Wa geepiwɛ̃ɛ kàn tùu dufu ũmɛ. À gwa dian aↄ̃ pàrapara nà. À wa utanↄ kↄ̃n wa kyateenↄ gwa. Aↄ̃ yàkayaka tá gbã̀a kɛ̀ wá ò yãnzi. 14 Ben Isarailinↄ ń kũsãɛ blèńyo Dii lɛ́ saɛ. 15 Yↄsua lɛdolɛ kɛ̀ńyo à bè é ń dɛdɛro, ben Isaraili dↄn’aɛdeenↄ la dà à yã musu.

16 Aↄ̃ lɛdolɛkɛnańyo gbɛra à gurↄ aagↄ̃dee zĩ, ben aↄ̃ↄ mà kɛ̀ aↄ̃ bɛɛ zã̀ńyoro, aↄ̃ↄ kú kↄ̃ saɛmɛ. 17 Ben Isarailinↄ dà zɛ́n, à gurↄ aagↄ̃dee zĩ aↄ̃ kà ń wɛ́tɛnↄ kiia, Gibiↄ̃ kↄ̃n Kɛfirao kↄ̃n Beroo kↄ̃n Kiriayarimuo. 18 Aↄ̃ↄe lɛ́ɛḿmaro, zaakɛ aↄ̃ dↄn’aɛdeenↄ sìńnɛ kↄ̃n Dii ń Luda tↄ́omɛ. Gbɛ̃ píngi e wisↄ̃ↄ ń dↄn’aɛdeenↄzi, 19 ben dↄn’aɛdee pìnↄ bèńnɛ: Wámbe wá sìńnɛ kↄ̃n Dii wa Luda tↄ́o. Èe kↄ̃ sío kɛ̀ wà ↄ naḿma dↄro. 20 Yã kɛ̀ wé kɛńnɛn yɛ̀. Wé ń tó gwe ladana kɛ̀ wá kɛ̀ńnɛ yãnzi, lɛ Dii pↄfɛ̃ tón pita wa musuro. 21 Ben aↄ̃ ɛ̀ara wà bè: Wà ń tó, aↄ̃égↄ̃ dɛ wa yàkawɛrinↄ ũ kↄ̃n wa ítↄtↄrinↄ. Ben Isarailinↄ zɛ̀ kↄ̃n ń dↄn’aɛdeenↄ yã pìo.

22 Ben Yↄsua Gibiↄ̃deenↄ sìsi à bèńnɛ: Bↄ́yãnzin a ɛgɛɛ tòwe lɛzi? Ase wá kaɛna kↄ̃ gbálamɛ, ben a bè a kúkii zã̀waoↄ́? 23 A gↄ̃ kana pↄ́ ũ ma Luda kiia sa. Égↄ̃ dɛ à kpɛ́ yàkawɛrinↄ ũ kↄ̃n à ítↄtↄrinↄo gurↄ píngi. 24 Ben aↄ̃ bènɛ: Wà bè wamↄwa n zↄ̀blerinↄnɛ súusu lán Dii n Ludaa ò a zↄ̀bleri Musanɛ nà. À bè é bùsu pì kpáawa píngi à gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnnↄ kaatɛare ń píngi. Vĩa wa kũ maamaa wa wɛ̃̀ndi yã musu, beee yãnzi wa kɛ̀ lɛzi. 25 Wá kú n ↄzĩmɛ sa. Yã kɛ̀ kɛ̀nnɛ maa bensↄ̃ à zɛ́ vĩn kɛwe. 26 Lɛn Yↄsua kɛ̀ lɛ à ń bↄ́ Isarailinↄ ↄzĩ, aↄ̃ↄe ń dɛdɛro. 27 Zĩ beeean à ń díɛ Isarailinↄ yàkawɛrinↄ kↄ̃n ń ítↄtↄrinↄ ũ, aↄ̃ègↄ̃ yàka wɛɛ, aↄ̃ègↄ̃ í tↄtↄↄ Dii gbãgbãkiinɛ guu kɛ̀ Dii é diɛn. Ben aↄ̃ↄ kuu lɛ ai kↄ̃n a gbã̀ao.

10

Ɔfãntɛ̃ zɛna a gbɛ̀n

1 Yerusalɛmu kí Adonizɛdɛki mà kɛ̀ Yↄsua Ai sì à kɛ̀nɛ dúgudugu, à kɛ̀ Ainɛ kↄ̃n a kínao lán à kɛ̀ Yɛriko kↄ̃n a kínaonɛ nà. À mà dↄ kɛ̀ Gibiↄ̃deenↄ kↄ̃ yã mà kↄ̃n Isarailinↄ bensↄ̃ aↄ̃ↄ kú kↄ̃ saɛ. 2 Ben vĩa Yerusalɛmudeenↄ kũ̀ maamaa, zaakɛ Gibiↄ̃ nɛ́ mɛɛwimɛ lán kína wɛ́tɛ ke bà. À bíta dɛ Aila bensↄ̃ à gↄ̃gbɛ̃nↄ nɛ́ zĩ̀kari gbãaanↄmɛ. 3 Ben Yerusalɛmu kí Adonizɛdɛki lɛ́kpãsã kɛ̀ Ɛblↄnu kí Oamunɛ kↄ̃n Yamu kí Piramuo kↄ̃n Lakisi kí Yafiao kↄ̃n Ɛgɛlↄni kí Dɛbio à bè: 4 À mↄ́ à dↄmalɛ wà gá lɛ́ɛ Gibiↄ̃deenↄa, zaakɛ aↄ̃ kↄ̃ yã mà kↄ̃n Yↄsuao kↄ̃n Isarailinↄ. 5 Ben Amↄrinↄ kína gↄ̃ↄn sↄↄroo pìnↄ, Yerusalɛmu kína kↄ̃n Ɛblↄnu kínao kↄ̃n Yamu kínao kↄ̃n Lakisi kínao kↄ̃n Ɛgɛlↄni kínao kↄ̃n ń zĩ̀kpɛɛnↄ kↄ̃ kàkↄ̃a. Aↄ̃ gàa wà bùra kàɛ Gibiↄ̃ saɛ, ben aↄ̃ gàańzi kↄ̃n zĩ̀o.

6 Ben Gibiↄ̃deenↄ gbɛ̃nↄ zĩ̀ Yↄsuaa Giligala bùran aↄ̃ bè: Ǹton pã kpá wamↄwa n zↄ̀blerinↄziro. Ǹ kɛ kpaa ǹ mↄ́ ǹ wa mì sí. Ǹ mↄ́ ǹ dↄwalɛ, zaakɛ Amↄrinↄ kína kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gusĩsĩdeennↄ kàkↄ̃awazi ń píngi. 7 Ben Yↄsua kↄ̃n a gↄ̃sagbãaanↄ kↄ̃n a zĩ̀kpɛɛnↄ bↄ̀ɛ Giligala, aↄ̃ↄe mↄↄ ń píngi. 8 Ben Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹton vĩa kɛńnɛro. Ma ń nánnɛ n ↄzĩ, aↄ̃ gbɛ̃ke é fↄ̃ à n gã̀ fĩro. 9 Bↄna Giligala Yↄsua táa ò gwãavĩ ai guu gàa à dↄ̀o à sùḿma kãndo zɛna sai. 10 Ben Dii tò aↄ̃ kɛ̀ gìri aↄ̃ lɛ̀kↄ̃a Isarailinↄ aɛ, ben Isarailinↄ lɛ̀ɛḿma aↄ̃ ń dɛ́dɛ maamaa Gibiↄ̃ gwe, ben aↄ̃ pɛ̀ḿma Bɛtoroni zɛ́n dↄ. Aↄ̃ ń dɛ́dɛ ai à gàa pɛ́ Azeka kↄ̃n Makɛdaoa. 11 Kɛ̀ aↄ̃ↄe bàa lɛɛ Isarailinↄnɛ zɛ́ kɛ̀ bↄ̀ Bɛtoroni kɛ̀ à gàa Azeka guu, Dii lougbɛ gbɛ̃̀ntɛ̃ sì ń tɛ́. Gbɛ̃ kɛ̀ lougbɛ pì ń dɛ́dɛnↄↄ pari dɛ gbɛ̃ kɛ̀ Isarailinↄ ń dɛ́dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaaonↄla.

12 Gurↄↄ kɛ̀ Dii Amↄri pìnↄ nà Isarailinↄnɛ ń ↄzĩ, ben Yↄsua yã ò Diio Isarailinↄ wáa à bè:

Ǹ tó ↄfãntɛ̃ zɛ a gbɛ̀n Gibiↄ̃la!

Ǹ tó mↄↄ zɛ tɛɛɛ Ayalↄni guzurɛla!

13 Ben ↄfãntɛ̃ zɛ̀ a gbɛ̀n lɛ, ben mↄↄ zɛ̀ dↄ ai Isarailinↄ gàa wà gɛ̃ɛ bò ń ibɛɛnↄa. Yã pì kú Yasa takadan. Ɔfãntɛ̃ gↄ̃̀ zɛna mìdangura, èe gu a gbɛ̀nlo ai gurↄ do gbãngbãn. 14 Wèe gurↄ beee taka e zikiro, bensↄ̃ wèe e à gbɛraro. Dii gbɛ̃ntee yã mà, zaakɛ èe zĩ̀ kaa Isarailinↄnɛmɛ. 15 Ben Yↄsua tà Giligala bùran kↄ̃n a gbɛ̃nↄ ń píngi.

Yↄsua Amↄri kínanↄ dɛdɛna

16 Kɛ̀ kí gↄ̃ↄn sↄↄroo pìnↄ bàa lɛ̀, wà gàa wà ùtɛ gbɛ̀wɛɛn zaa Makɛda, 17 ben wà bè Yↄsuanɛ: Wà bↄ̀ kí gↄ̃ↄn sↄↄroo mↄ̀nↄa gbɛ̀wɛɛn zaa Makɛda. 18 Ben Yↄsua bè: À gbɛ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃nↄ yĩpa à tata gbɛ̀wɛɛ pìlɛ, à gbɛ̃nↄ diɛ gwe wàgↄ̃ dãkpaa. 19 Àton zɛro. À pɛ́ɛ a ibɛɛnↄzi à lɛ́ɛḿma kpɛɛ kpa. Àton tó aↄ̃ ń wɛ́tɛnↄ lero, zaakɛ Dii a Luda ń náare a ↄzĩmɛ.

20 Yↄsua kↄ̃n a gbɛ̃nↄ ń dɛ́dɛ ai aↄ̃ↄ yezi wà yãa, aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀nↄ kà ń wɛ́tɛ bĩideenↄ guu. 21 Ben Isarailinↄ sù Yↄsuaa bùran Makɛda aafia ń píngi. Gbɛ̃kee e fↄ̃ à yãke ò Isarailinↄ yã musu dↄro. 22 Ben Yↄsua bè: À gbɛ̀ go gbɛ̀wɛɛ pìlɛ à bↄɛmɛ kↄ̃n kí gↄ̃ↄn sↄↄroo pìnↄ. 23 Ben aↄ̃ↄ kɛ̀ lɛ aↄ̃ bↄ̀ɛnɛ kↄ̃n kí gↄ̃ↄn sↄↄroo pìnↄ, Yerusalɛmu kína kↄ̃n Ɛblↄnu kínao kↄ̃n Yamu kínao kↄ̃n Lakisi kínao kↄ̃n Ɛgɛlↄni kínao. 24 Kɛ̀ wà ń bↄ́ɛ lɛ, ben à Isaraili zĩ̀kpɛɛnↄ sìsi ń píngi à bè ń dↄn’aɛdee kɛ̀ aↄ̃ gàaaonↄnɛ: À sↄ̃ kĩi à gbá zɛzɛ kína kɛ̀nↄ waaa. Ben aↄ̃ mↄ̀ wà gbá zɛ̀zɛ ń waaa. 25 Yↄsua bèńnɛ: Àton tó vĩa a kũro, àton bídi kɛro. À zɛ gbãa àgↄ̃ wↄ́rↄngↄ vĩ, zaakɛ lɛn Dii é kɛ lɛ kↄ̃n a ibɛɛ kɛ̀ é zĩ̀ káńyonↄ ń píngi. 26 Beee gbɛra Yↄsua ń dɛ́dɛ à ń lógo lía, baade kↄ̃n a lío, ben aↄ̃ gↄ̃̀ logologona gwe ai uusiɛ. 27 Kɛ̀ ↄfãntɛ̃ e gɛ̃ɛ kpɛ́n, à bè wà ń gɛ̀nↄ bakɛ̃ lí pìnↄa wà ń zu gbɛ̀wɛɛ kɛ̀ aↄ̃ ùtɛn pìn. Ben wà kɛ̀ lɛ, wà gbɛ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃nↄ tàta wɛ̀ɛ pìlɛ, à kú gwe ai kↄ̃n a gbã̀ao. 28 Zĩ beeean Yↄsua Makɛda sì. À à kína kↄ̃n à gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ ń píngi kↄ̃n fɛ̃ɛdaao à ń káatɛ. Baa gbɛ̃ mɛ̀n doo e bↄro. Ben à kɛ̀ Makɛda kínanɛ lán à kɛ̀ Yɛriko kínanɛ nà.

Yↄsua zĩ̀blena Amↄrinↄ bùsua

29 Yↄsua kↄ̃n Isarailinↄ bↄ̀ɛ Makɛda ń píngi, ben aↄ̃ gàa Libina aↄ̃ lɛ̀ɛa. 30 Dii wɛ́tɛ pì kↄ̃n a kínao nàńnɛ ń ↄzĩ, ben aↄ̃ ń dɛ́dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao ń píngi, aↄ̃ gbɛ̃kee e bↄro. Ben aↄ̃ↄ kɛ̀ à kínanɛ lán aↄ̃ↄ kɛ̀ Yɛriko kínanɛ nà. 31 Ben Yↄsua kↄ̃n a gbɛ̃nↄ bↄ̀ɛ Libina aↄ̃ gàa Lakisi. Aↄ̃ lìgazi aↄ̃ lɛ̀ɛa. 32 Dii Lakisi nàńnɛ ń ↄzĩ, à gurↄ plaadee zĩn aↄ̃ↄ sì. Aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnnↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao ń píngi lán aↄ̃ↄ kɛ̀ Libinanɛ nà. 33 Kɛ̀ Gɛza kí Oramu mↄ̀ à dↄ Lakisideenↄlɛ, ben Yↄsua zĩ̀ blèa kↄ̃n à zĩ̀kpɛɛnↄ, aↄ̃ gbɛ̃kee e bↄro. 34 Aↄ̃ bↄ̀ Lakisi, ben aↄ̃ gàa wà lìga Ɛgɛlↄnizi aↄ̃ lɛ̀ɛa. 35 Aↄ̃ wɛ́tɛ pì sì zĩ beeea gↄ̃ↄ, ben aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnnↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao aↄ̃ ń káatɛ lán aↄ̃ↄ kɛ̀ Lakisinɛ nà. 36 Kɛ̀ aↄ̃ bↄ̀ɛ Ɛgɛlↄni, ben aↄ̃ gàa Ɛblↄnu aↄ̃ lɛ̀ɛa. 37 Aↄ̃ wɛ́tɛ pì sì aↄ̃ à gbɛ̃nↄ kↄ̃n à kínao dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao kↄ̃n à lakutudeenↄ. Aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnnↄ kàatɛ, aↄ̃ gbɛ̃kee e bↄro, lán aↄ̃ↄ kɛ̀ Ɛgɛlↄninɛ nà. 38 Ben aↄ̃ gàa Dɛbi aↄ̃ lɛ̀ɛa. 39 Aↄ̃ wɛ́tɛ pì sì kↄ̃n à kínao kↄ̃n à lakutunↄ píngi. Ben aↄ̃ ń dɛ́dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao aↄ̃ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnnↄ kàatɛ lán aↄ̃ↄ kɛ̀ Ɛblↄnunɛ nà, aↄ̃ gbɛ̃kee e bↄro. Aↄ̃ↄ kɛ̀ Dɛbinɛ kↄ̃n à kínao lán aↄ̃ↄ kɛ̀ Libinanɛ kↄ̃n à kínao nà.

40 Yↄsua bùsu pì deenↄ kↄ̃n à kínanↄ dɛ̀dɛ ń píngi, gusĩsĩdeenↄ kↄ̃n Nɛgɛvideenↄ kↄ̃n gusararadeenↄ kↄ̃n sĩ̀sĩgɛɛdeenↄ ń píngi. Èe gbɛ̃ke tó bɛ̃ɛro, à gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gweenↄ kàatɛ lán Dii Isarailinↄ Ludaa ònɛ nà. 41 À ń dɛ́dɛ sɛna zaa Kadɛsi Banɛa ai à gàa pɛ́ Gazaa, zaa Gosɛ̃ bùsun píngi ai à gàa pɛ́ Gibiↄ̃a. 42 Yↄsua zĩ̀ blè kína pìnↄa kↄ̃n ń bùsunↄ gɛ̃̀n do gↄ̃ↄ, kɛ̀ Dii Isarailinↄ Ludaa e zĩ̀ kaańnɛ yãnzi. 43 Ben à ɛ̀ara kↄ̃n a gbɛ̃nↄo bùran zaa Giligala.

11

Yↄsua zĩ̀ ble à mìdɛna Kanaa bùsua

1 Kɛ̀ Azo kí Yabĩ à baaru mà, à gbɛ̃nↄ zĩ̀ Madↄ̃ kí Yobabua kↄ̃n Simirↄnu kínao kↄ̃n Akasafa kínao 2 kↄ̃n kína kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gu’igbãroo kpaanↄ ń píngi, kína kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gukpiideenↄ kↄ̃n sɛ̃̀tɛpↄↄtu kɛ̀ kú Galili sↄↄmɛtɛ kpaao kↄ̃n gusararaao kↄ̃n Dↄru gusĩsĩdee kɛ̀ kú ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpaao. 3 Ben à ɛ̀ara à gbɛ̃nↄ zĩ̀ dↄ Kanaa kɛ̀ aↄ̃ↄ kú ↄfãntɛ̃bↄɛ kpaanↄa kↄ̃n ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpaanↄ ń píngi, Amↄrinↄ kↄ̃n Itinↄ kↄ̃n Pɛrizinↄ kↄ̃n Yebusi kɛ̀ aↄ̃ↄ kú gukpiideennↄ kↄ̃n Ivi kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Mizipa bùsun Ɛmↄni gbɛ̀ saɛnↄo. 4 Aↄ̃ bↄ̀ɛ kↄ̃n ń zĩ̀kpɛɛnↄ ń píngi paripari lán ísialɛ bùsu’ãatɛ̃ bà. Aↄ̃ sↄ̃nↄ kↄ̃n ń sↄ̃goronↄↄ pari. 5 Ben kína pìnↄ kↄ̃ kàkↄ̃a aↄ̃ mↄ̀ wà bùra kàɛ lɛdo Mɛromu ínↄ saɛ, lɛ wà zĩ̀ ká kↄ̃n Isarailinↄ.

6 Ben Dii bè Yↄsuanɛ: Ǹton vĩa kɛńnɛro. Zia mↄndaa’i mɛ́ ń na Isarailinↄnɛ ń ↄzĩ aↄ̃ ń dɛdɛ. Ǹ ń sↄ̃nↄ gbátĩkyanↄ zↄ̃zↄ̃ ǹ ń sↄ̃goronↄ kpata. 7 Ben Yↄsua kↄ̃n a zĩ̀kpɛɛnↄ gàańzi zĩ̀o kãndo ń píngi aↄ̃ dàńla Mɛromu ínↄ saɛ gwe. 8 Dii ń náńnɛ ń ↄzĩ, ben aↄ̃ ń dɛ́dɛ aↄ̃ pɛ̀ ń gbɛ̃kenↄa ai Sidↄ̃ mɛɛwin kↄ̃n Misirefo Maimuo kↄ̃n Mizipa guzurɛ kɛ̀ kú ↄfãntɛ̃bↄɛ kpaao. Aↄ̃ ń dɛ́dɛ, aↄ̃ gbɛ̃kee e bↄro. 9 Yↄsua kɛ̀ńnɛ lán Dii ònɛ nà, à ń sↄ̃nↄ gbátĩkyanↄ zↄ̃̀zↄ̃ à ń sↄ̃goronↄ kpàta.

10 Zĩ pìa Yↄsua lìara à gàa à Azo sì, ben à à kína dɛ̀ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao. Azo pìn kína pìnↄ wɛ́tɛ mìdee ũ gurↄ beeea. 11 Isarailinↄ gbɛ̃ kɛ̀ aↄ̃ↄ kúnnↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao aↄ̃ ń káatɛ, aↄ̃ gbɛ̃kee e gↄ̃ro, ben aↄ̃ tɛ́ sↄ̃̀a. 12 Yↄsua wɛ́tɛ pìnↄ sì píngi kↄ̃n ń kínanↄ, à ń dɛ́dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao à ń káatɛ lán Dii zↄ̀bleri Musa ò nà. 13 Mↄde Isarailinↄↄ e tɛ́ sↄ̃ wɛ́tɛ kɛ̀ wà ɛ̀ara wà kàɛ ń bɛzĩ gbɛ̀nnↄaro, séde Azo kɛ̀ Yↄsua tɛ́ sↄ̃̀a pì baasiro. 14 Isarailinↄ wɛ́tɛ pìnↄ pↄ́nↄ nàkↄ̃a ń pↄ́ ũ kↄ̃n ń pↄ́kãdeenↄ aↄ̃ tào. Aↄ̃ ń gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ kↄ̃n fɛ̃ɛdaao ń píngi ai aↄ̃ ń káatɛ, aↄ̃ↄe gbɛ̃ke tó bɛ̃ɛro. 15 Yã kɛ̀ Dii ò a zↄ̀bleri Musanɛ, Musa yã pì ò Yↄsuanɛ, ben Yↄsua kɛ̀ lɛ píngi, èe yã kɛ̀ Dii ò Musanɛ ke tóro.

16 Lɛn Yↄsua bùsu pì sì lɛ píngi, à gukpiide kↄ̃n Nɛgɛvio píngi kↄ̃n Gosɛ̃ bùsuo píngi kↄ̃n gusararaao kↄ̃n sɛ̃̀tɛpↄↄtuo píngi. À Isaraili gukpiide kↄ̃n gusararaao sì 17 sɛna zaa Alaki gbɛ̀ kɛ̀ kú Sei bùsun ai à gàa pɛ́ Baali Gada kɛ̀ kú Lɛbanↄ bùsu guzurɛn Ɛmↄni gbɛ̀ saɛ. À ń kínanↄ kũ̀kũ ń píngi à ń dɛ́dɛ. 18 À zĩ̀kana gì kɛ̀ kↄ̃n kína pìnↄ ń píngi. 19 Ivi kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Gibiↄ̃nↄ baasiro wɛ́tɛ kee e kↄ̃ yã mà kↄ̃n Isarailinↄro, aↄ̃ ń blé zĩ̀o píngi. 20 Dii bé à tò aↄ̃ swã gbã̀gbã, ben aↄ̃ zĩ̀ kà kↄ̃n Isarailinↄ, lɛ Isarailinↄ e wà ń kaatɛ ń wɛ̃ndagwana sai, à yãańyo mámmam lán à ò Musanɛ nà.

21 Gurↄↄ pìan Yↄsua gàa à Anakinↄ dɛ̀dɛ gukpiideen kↄ̃n Ɛblↄnuo kↄ̃n Dɛbio kↄ̃n Anabuo. À ń káatɛ à ń wɛ́tɛnↄ kɛ̀ dúgudugu Yuda gukpiideen kↄ̃n Isaraili gukpiideeo píngi. 22 Anaki bori kee e gↄ̃ Isarailinↄ bùsun dↄro, séde Gaza kↄ̃n Gatao kↄ̃n Asadↄdio. 23 Yↄsua bùsu pì sì píngi lán Dii ò Musanɛ nàmɛ, ben à kpà Isarailinↄa à kpàatɛtɛńnɛ danɛdanɛ túbi ũ. Ben bùsu pì gↄ̃̀ kaɛna aafia zĩ̀ sai.

23

Yↄsua lɛ́zana Isarailinↄa

1 À gurↄplaa kɛ̀ kɛ̀ Dii tò Isarailinↄ kámma bò ń ibɛɛ kɛ̀ aↄ̃ lìgańzinↄ yã musu, bensↄ̃ Yↄsua zi kũ̀ kótokoto. 2 Ben à Isarailinↄ sìsi, aↄ̃ gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n ń mìdeenↄ kↄ̃n ń yãkpaɛkɛrinↄ kↄ̃n ń dↄn’aɛdeenↄ ń píngi, à bèńnɛ: Ma zi kũ̀ kótokoto. 3 A wɛ́ɛ è yã kɛ̀ Dii a Ludaa kɛ̀ bori beeenↄnɛ a yãnzi. Dii a Luda bé à zĩ̀ kàare. 4 Ma borii kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ Yoda dagura kↄ̃n ↄfãntɛ̃gɛ̃kpɛn kpa ísia bítaonↄ bùsu kpàatɛ a boriinↄnɛ túbi ũ kↄ̃n borii kɛ̀ ma ń káatɛnↄ pↄ́o. 5 Dii a Luda é ↄ sↄ̃ńziare eé pɛ́ḿmaare, é ń bùsunↄ síḿma lɛ àgↄ̃ vĩ lán à à lɛ́ gbɛ̃̀are nà. 6 À zɛ gbãa maamaa. À làakari kɛ àgↄ̃ zĩi kɛ yã kɛ̀ kú Musa doka takada guua. Àton pãnɛ ↄplazi ke ↄzɛziro. 7 A bà tóngↄ̃ kú kↄ̃n borii kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ a tɛ́ pìnↄoro. Àton ń tãanↄ tↄ́ sísiro, àton la dańyoro. Àton dↄńzi à kúɛńnɛro. 8 Àgↄ̃ naa Dii a Ludazi ado lán ée kɛɛ nà ai kↄ̃n a gbã̀ao. 9 Dii ↄ sↄ̃̀are bori bíta gbãadeenↄzi, gbɛ̃kee e fↄ̃ à a gã̀ fĩ̀ro ai kↄ̃n a gbã̀ao. 10 A gbɛ̃ mɛ̀n doo è gↄ̃ↄn wàa sↄↄroonↄ fu, kɛ̀ Dii a Ludaa e zĩ̀ kaaare lán à à lɛ́ gbɛ̃̀are nà yãnzi. 11 À làakari kɛ maamaa àgↄ̃ ye Dii a Ludazi.

12 Tó a kpɛɛ lìnɛ, ben a na borii kɛ̀ aↄ̃ gↄ̃̀ a tɛ́ pìnↄa, tó a ń nↄgbɛ̃nↄ sɛ̀ bensↄ̃ a kakↄ̃ańyo, 13 àgↄ̃ dↄ̃ sãnsãn kɛ̀ Dii a Luda é pɛ́are borii pìnↄa dↄro. Aↄ̃é gↄ̃are takutɛɛ ke mↄ̀ ũ ke flã̀nↄ ũ a kpɛɛgura kesↄ̃ kↄ̀kↄnↄ ũ a wɛ́ɛn ai a gaa kaatɛo bùsu maaa kɛ̀ Dii a Ludaa kpàawa kɛ̀kii guu. 14 À gwa! Ma ka gana anduna píngi gákiia sa. Á dↄ̃ a nↄ̀sɛn kↄ̃n a laasuuo píngi kɛ̀ sa maaa kɛ̀ Dii a Ludaa òareenↄ guu, baa mɛ̀n doo e kɛ pãro. À pàpa píngi, aↄ̃ kee e lɛ́ɛ pãro. 15 Lán sa maaa kɛ̀ Dii a Ludaa òaree pàpa a musu nà píngi, tó a Dii a Luda bà kuunaao yã kɛ̀ à dìɛaree gbòro, a gaa a dↄ tãanↄzi a kuɛńnɛ, Dii é tó sa zaaa kɛ̀ à ò pìnↄ píngi a le ai à gá à a kaatɛo bùsu maaa kɛ̀ à kpàawaa kɛ̀kiin. Dii é pↄfɛ̃ pitaawa, é kaatɛ gↄ̃ↄ bùsu maaa kɛ̀ à kpàawaa kɛ̀kii pìn.

24

Yↄsua gbɛ̃nↄ gbana làakari zaa Sɛkɛmu

1 Yↄsua Isaraili boriinↄ kàkↄ̃a Sɛkɛmu. À Isaraili gbɛ̃nsinↄ kↄ̃n ń mìdeenↄ kↄ̃n ń yãkpaɛkɛrinↄ kↄ̃n ń dↄn’aɛdeenↄ sìsi, ben aↄ̃ mↄ̀ wà zɛ̀ Luda aɛ. 2 Ben Yↄsua bèńnɛ: Yã kɛ̀ Dii Isarailinↄ Ludaa òn yɛ̀: A dezinↄ kú Yuflati baa kãa kpamɛ yã, aↄ̃ dↄ̀ tãanↄzi. Ibraĩ kↄ̃n Naonↄ de Tera kú ń tɛ́. 3 Ben ma a dezi káaku Ibraĩ sɛ̀ zaa Yuflati baa kãa kpa, ma gɛ̃tɛo Kanaa bùsun píngi, ben má tò à borii kↄ̃̀. Ma à gbà Isaaku, 4 ben ma Isaaku gbà Yakubu kↄ̃n Isauo. Ma Isau gbà Sei gusĩsĩdee. Yakubu kↄ̃n a nɛ́nↄ sↄ̃ aↄ̃ tà Igipiti.

5 Ma Musa kↄ̃n Arunao zĩ̀, ben ma wɛ́ɛ tã̀ Igipitinↄa kↄ̃n yã kɛ̀ má kɛ̀ ń tɛ́nↄ, ben ma a bↄɛn. 6 Kɛ̀ ma a dezinↄ bↄ̀ɛ Igipiti, kɛ̀ a ka ísiaazi, ben Igipitinↄ pɛ̀ɛazi kↄ̃n sↄ̃goronↄ kↄ̃n sↄ̃deenↄ ai Isia Tɛ̃aazi. 7 Kɛ̀ a wii pɛ̀mazi, ben ma gusiaa dà a dagura kↄ̃n Igipiti pìnↄ, ben má tò ísiaa dàńla míↄmiↄ. A wɛ́ɛ yã kɛ̀ má kɛ̀ Igipitinↄnɛ è. Beee gbɛra a gurↄplaa kɛ̀ gbáan.

8 Ma mↄao Amↄri kɛ̀ aↄ̃ↄ kú Yoda ↄfãntɛ̃bↄɛ kpaanↄ bùsun. Kɛ̀ aↄ̃ fɛ̀ɛazi zĩ̀o, ben ma ń náare a ↄzĩ. Ma ń káatɛ, ben aↄ̃ bùsu gↄ̃̀ a pↄ́ ũ. 9 Kɛ̀ Zipo nɛ́ Balaki, Mↄabunↄ kína fɛ̀ɛazi zĩ̀o, à Bɛↄ nɛ́ Balamu sìsi à a ká. 10 Ben ma gi Balamu yã mazi má tò à sa maaa òare, ma a bↄ Balaki ↄzĩ. 11 Beee gbɛra a bikũ Yodaa a ka Yɛriko. Ben Yɛrikodeenↄ zĩ̀ kàao. Amↄrinↄ kↄ̃n Pɛrizinↄ kↄ̃n Kanaanↄ kↄ̃n Itinↄ kↄ̃n Gigasinↄ kↄ̃n Ivinↄ kↄ̃n Yebusinↄ zĩ̀ kàao dↄ, ben ma ń náare a ↄzĩ. 12 Ma zↄ̃mantɛ̃nↄ gbàrɛ a aɛ, aↄ̃ pɛ̀are Amↄrinↄ kína gↄ̃ↄn plaaanↄa. Èe kɛ a fɛ̃ɛdaa ke a kà bé à pɛ̀ḿmaro. 13 Ma tↄↄtɛ kɛ̀ ámbe a à zĩi kɛ̀roo kpàawa kↄ̃n wɛ́tɛ kɛ̀ ámbe á kàɛroonↄ, ben á kú wɛ́tɛ pìnↄ guu. Ée geepi lí kↄ̃n kù lí kɛ̀ ámbe á bàroonↄ bɛɛ blee.

14 Ben Yↄsua bè: Àgↄ̃ Dii vĩa vĩ àgↄ̃ dↄↄzi yãpura kↄ̃n nↄ̀sɛo do. À tãa kɛ̀ a dezinↄ dↄ̀ńzi Yuflati baa kãa kpa kↄ̃n Igipitionↄ bↄ a tɛ́ à dↄ Diizi. 15 Tó zↄ̀blena Diinɛ kɛ̀are zaa, ɛ̃ndɛ̃ à zɛ kↄ̃n tãa kɛ̀ á yezi à dↄzio gbã̀a, tãa kɛ̀ a dezinↄ dↄ̀ńzi Yuflati baa kãa kpaanↄn yoo, kesↄ̃ Amↄri kɛ̀ á kú ń bùsunnↄ pↄ́. Mↄde mamↄma kↄ̃n ma bɛdeenↄ, Diin wégↄ̃ dↄↄzi. 16 Ben gbɛ̃nↄ wèàla wà bè: Gyam! Wé fↄ̃ wà pã kpá Diizi wà dↄ tãanↄziro. 17 Dii wa Luda bé à wa bↄ zↄ̀bleen Igipiti bùsun kↄ̃n wa denↄo. Àmbe à dabuyã bíta pìnↄ kɛ̀ wa wáa, à wa dãkpa wa táa’ona guu píngi à wa bↄ borii kɛ̀ wa gɛ̃tɛ ń guunↄ ↄzĩ ń píngi. 18 Dii bé à pɛ̀we Amↄrinↄa kↄ̃n borii kɛ̀ aↄ̃ↄ kú bùsu kɛ̀kiinnↄo. Beee yãnzi wégↄ̃ dↄↄ Diizi se, zaakɛ àmbe wa Luda ũ.

19 Ben Yↄsua bè gbɛ̃nↄnɛ: É fↄ̃ à dↄ Diiziro. Zaakɛ à kú adona, Luda nↄ̀sɛgↄ̃aanↄdeemɛ. Eé a taarinↄ kↄ̃n a durunnↄ kɛ̃arero. 20 Baa kɛ̀ à yã maaa kɛ̀are yã, tó a pã kpàzi a dↄ bori zĩ̀tↄnↄ tãanↄzi, eé ɛara à kisia zĩawa à a kaatɛ. 21 Ben gbɛ̃nↄ bè Yↄsuanɛ: Lɛnlo! Diin wégↄ̃ dↄↄzi. 22 Ben Yↄsua bèńnɛ: Ámbe a zĩnda sèedadeenↄ ũ, kɛ̀ a zɛo àgↄ̃ dↄↄ Diizi. Ben aↄ̃ bè: Ee! À sèedadeenↄn wa ũ. 23 Ben Yↄsua bè: Tó lɛmɛ, à bori zĩ̀tↄnↄ tãa kɛ̀ aↄ̃ↄ kúaonↄ bↄ a tɛ́ à a swɛ̃̀ kpá Dii Isarailinↄ Ludaa. 24 Ben gbɛ̃nↄ bènɛ: Dii wa Ludan wégↄ̃ dↄↄzi wàgↄ̃ à yã maa.

25 Zĩ beeean Yↄsua ɛ̀ara à Dii bà kuunańyo yã kɛ̀kɛ gbɛ̃nↄnɛ. Zaa Sɛkɛmu gwe à dokayãnↄ kↄ̃n yãdiɛnanↄ zɛ́ kpàɛńnɛ, 26 ben à yã pìnↄ kɛ̃̀ Luda doka takadan. Ben à gbɛ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃ sɛ̀ à pɛ̀ɛ gbíi lí gbáru Dii gbãgbãkiia gwe. 27 Ben à bè gbɛ̃nↄnɛ: À gwa! Gbɛ̀ kɛ̀kii bé eégↄ̃ dɛwe sèedadee ũ. Gbɛ̀ pì yã kɛ̀ Dii òwee mà píngi. Eégↄ̃ dɛare sèedadee ũ lɛ àton mↄnafiki kɛ a Ludanɛro. 28 Yↄsua gbɛ̃nↄ gbàrɛ, ben baade tà a bùsu kɛ̀ wà kpàa túbi ũu guu.

29 Yã beeenↄ gbɛra Dii zↄ̀bleri Yↄsua, Nuni nɛ́ gà. À kɛ̀ wɛ̃̀ basↄↄro akuri. 30 Wà à vĩ̀i guu kɛ̀ dɛ à túbi ũu guu Timina Sɛra, Ɛflaimunↄ gukpiideen Gaasi kpiii gu’igbãroo kpa. 31 Isarailinↄ dↄ̀ Diizi Yↄsua gurↄ píngi kↄ̃n gbɛ̃nsi kɛ̀ aↄ̃ↄ kuu à gbɛraanↄ gurↄↄo dↄ. Gbɛ̃nsi pìnↄ wɛ́ɛ sì yã kɛ̀ Dii kɛ̀ Isarailinↄnɛlɛ píngi.

32 Yusufu wánↄ kɛ̀ Isarailinↄ bↄ̀o Igipiti sↄ̃, aↄ̃ↄ vĩ̀i Sɛkɛmu tↄↄtɛ guu, kɛ̀ Yakubu lù Sɛkɛmu de Amↄ nɛ́nↄa kondogi basↄↄro. Tↄↄtɛ pì kú Yusufunↄ túbi guumɛ. 33 Kɛ̀ Aruna nɛ́ Ɛlɛaza gà, ben wà à vĩ̀i zaa Gibɛa, wɛ́tɛ kɛ̀ wà kpà à nɛ́ Finɛasia túbi ũ Ɛflaimunↄ gukpiideen.