Matthew

1

1 Ashin na᷅ be fee gbe lè ūbū lihwan Ujeso Ukristi angwu a ma yi igia Udebid, u shi igia Ebraham. 2 Ebraham a ma yi ātyām Azik; Azik u shi atyam Ujekob; Ujekob u shi atyam Ujuda lè bebwende. 3 Ujuda a ma yi atyam Uperez befe lè Uzera abe be᷆ ko andabell le Utama; Uperez u shi atyam Uhezeron; Uhezeron u shi atyam Aram. 4 Aram a ma yi atyam Aminadab; Aminadab u shi atyam Unashon; Unashon u shi atyam Usalmon; 5 Usalmon u shi atyam Ubowaz angwu be᷆ ko anam le Urehab; Ubowaz a ma yi atyam Ubed angwu be᷆ ko anam le Urut; Ubed u shi atyam Ujesi; 6 Ujesi u shi atyam Usu Udebid. Udebid a ma yi atyam Usolomon angwu anam a ma yi ungye Uraya; 7 Usolomon a ma yi atyam Urehebom; Urehebom u shi atyam Abia; Abia u shi atyam Asa. 8 Asa a ma yi atyam Ujehoshafat; Ujehoshafat u shi atyam Ujoram; Ujoram u shi atyam Uzaya. 9 Uzaya a ma yi atyam Ujotam; Ujotam u shi atyam Ahaz; Ahaz u shi atyam Uhezekaya. 10 Uhezekaya a ma yi atyam Umanasa; Umanasa u shi atyam Amon; Amon u shi atyam Ujosaya. 11 Ujosaya a hwan Ujekonaya lè bebwende mà ukpong bendi-linaa Izwell be hà kwu kung bendi Izwell gye he ’ubong Ubabilon. 12 Nya a na bendi Izwell be ma yi he Ubabilon, Ujekonaya a hwan Ushiatell; Ushiatell a ma yi atyam Uzerebabel; 13 Uzerebabel u shi atyam Abiyud; Abiyud u shi atyam Eliakim; Eliakim u shi atyam Azor. 14 Azor a ma yi atyam Uzadok; Uzadok u shi atyam Akim; Akim u shi atyam Ilayud. 15 Ilayud a ma yi atyam Eliyeza; Eliyeza u shi atyam Umatan; Umatan u shi atyam Ujekob. 16 Ujekob a ma yi atyam Ujosef angwu a ma yi ukyebb Umeri. Umeri a hwan Ujeso angwu be᷆ ko le Ukristi, Undi-likpan. 17 Ki ma yi lè īgbè bendi lihwo lè ngi inde kung lè ha Ebraham be wu ha Udebid; ki shi lè īgbè bendi lihwo lè ngi inde kung lè ha Udebid be wu he ’unyong ahwu be kwu kung bendi Izwell gye he abwo lifee he Ubabilon; ki shi lè īgbè bendi lihwo lè ngi inde kung lè he ’unyong ahwu be ma yi he abwo lifee be wu he ’unyong ahwu be hwan Ujeso Ukristi. 18 Ashin na᷅ ’ì yi ’ukwo ahwu be ma hwan Ujeso Ukristi. Ujosef a ma kyebb le u ba kpebb Umeri angwu ù yi anam Ujeso. Mà ukpong Umeri a ma hà lè bee lè he, a ngye le a shi lizam gbe he ikeb Ukatia Kunyong Unim. 19 Ukyema Ujosef a ma yi undi ununung a. A ma kee le u fa he ishwia he ’uhwo he ’ugbo ye. Fe na᷅ a ma shi ugim le u ban úkyébb uma he ’undyell. 20 Nya a na a maa gim gbe lè ’imen ashin, udengell Unim a be kong ha ahe he itam, le Ujosef angwu lè he ’ikwu-lihwan Udebid ù shell ná ù kpebb Umeri ye. Ukatia Kunyong Unim na᷅ a shi-e a shi lizam. 21 U ba hwan unwaa ungikye; Ujosef ù kwu-e lizen le Ujeso likorye u ba kpan bendi bema lè he biban bibell. 22 Abin puu bi ma shi nya a na Unim a kong gbe ha undi angwu u᷆ tye ugie ’isom ’ima leěti. A ma kong le: 23 "Unwaasul angwu a wa ngye ungikye ye, u ba sha lizam hwan unwaa ungikye. Be ba ko he le Imandyell." (Lizen anyin li ze le, "Unim ù yi utung ha abel.") 24 He ’unyong ahwu Ujosef a ma wum lè he ’unde, a shi nya a na udengell Unim a de-e. A ma kpebb Umeri. 25 A tem ndē ipel ha ahe mà ukpong a hà hwan unwaa umen ana ye. Ujosef a ma kwu-e lizen le Ujeso.

2

1 Be ma hwan Ujeso he Betelehem he ’ubong Ujudia he ’unyong ahwu Uherod a ma yi usu há. Ki gbe ’igbe ye, bendi abe be bi lishi abe be ma ngye gbe lè ikpen be ma bo lè he ’igie he ’ipi libwee lı᷆ fem gye he Ujeruselem. 2 Be lè bii le: "Unwaa angwu be hwan le ù kwu usu Ijuus ù yi hung a? Li ndè ukpen uma a fem lè he ’igie he ’ipi libwee lı᷆ fem. Li be le lî be fe-e." 3 Nyong Usu Uherod a gyo ashin gyo-gyo, ufung a maa fel waa he ’itaa ’imen lè bendi puu he Ujeruselem. 4 A ko bekaandi puu abe be᷆ shang Unim lè abe be᷆ hwua bendi Iten be he ’iteng ken. A bii ābe le, he hung be᷆ be hwan Ukristi? 5 Be fan he le: "Be ba hwan he he Betelehem he ’ubong Ujudia. Kife na᷅ undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a fee leěti le: 6 ’Men bendi Betelehem he ’ubong Ujudia, men na᷅ ma dyam hwò bekaandi abe he Ujudia puu, likorye lè he lishi līme᷅n na᷅ unwan ken u᷆ be kwu usu, angwu u᷆ be kam bendi begi, Izwell.’ " 7 Uherod a ko begaandi abe be ma be lè he ’igie he ’ipi libwee lı᷆ fem ana gye azu he ’undyell lè bii ābe ’unyong ahwu ukpen a fem. 8 A hà som ābe gye he Betelehem lè utebb anwun. A de le: "Mà lè shun unwaa umen anwun tyuo-tyuo-tyuo. Gbe ma nde-e, ma tem be de-m he-m mi or titi mì lè fe-e." 9 Be hà gbè. Ukpen umen angwu be ma ndè lè he ’igie ashi libwee lı᷆ fem ana, a teng ābe kpamm lè wu he ’iteng ’imen ashi unwaa ù yi. 10 Be ma yi lè igor kangg ná be ma ndè ukpen a naa. 11 Be hà gye he afee ushom lè ndè unwaa lè anam, Umeri. Be tim anung he itang fe unwaa. Be ngwee abwo he ibam ibell, ke-e beke bekaandi. Beke abe be ke-e bè yi ’índe᷆ ashi ’i ngbebb ’unung hwò puu ashi be᷆ ko le igold, lè behwu abe be᷆ nung nyin, abe be᷆ ko le ifrankisens lè umuru. 12 Unim a ke be utebb he itam le bè tem lè gbè he ’ipi Uherod ye. Be fel gbe he ’ukwo ’ususo a gye he ’ubong ’ubell. 13 Be gbe-gbe, itam i shi Ujosef. He itam udengell Atyetyan Unim a be hwaa lè he de-e le, ù bo ’inaa he-e ù kung unwaa lè anam unwaa buu lè be gye he ’ubong Igyept lè kwu há kpamm u gbe de-e le be bo lè há. Uherod u fel ba kee unwaa he-e ù gwu-e. 14 Ujosef a kung wum lè he ’unde, u bo ’inaa kung unwaa befe lè anam unwaa nya lè ’usu bo ndo he Igyept. 15 A ma kwu há kpamm Uherod u gbe hwō. A shi nya a na Unim a kong gbe ha undi angwu u᷆ tye ugie ’isom ’ima leěti. A ma kong le: "Mi be lè Unwaa-gi lè he Igyept." 16 Uherod a ndè le begaandi abena be lam he. A fel he ingywo kangg. A kung uten tye le bè gwu mbee bebwaa bengikye abe kung lè he aze afee be he itang abe he Betelehem lè ashi abong angi à yi gwaa ha abe. A ma shi āshi keè ha ’unyong ahwu begaandi be de-e le be ndè ukpen. 17 He ’ukwo ’umen i na᷅ ’iwom ’i shi nya a na Ujeremaya angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a ma kong leěti. 18 A ma kong le: "Be gyo ’ihwuhwee lihwu he Urama. Urechell u kya bebwaa-ma. U kya kangg le be tie lè he, u bong ye, likorye bebwaa-ma be hwō mbee." 19 Uherod a hwō. Itam i hà shi Ujosef há he Igyept. He itam udengell Atyetyan Unim a be, 20 de-e le ù bo ’inaa he-e ù kung unwaa befe lè anam unwaa tem gye he ’ubong bendi Izwell. Abe be maa kee unwaa le hè be bè gwu be hwō mà. 21 Ujosef a wum lè he ’unde, u bo ’inaa kung unwaa befe lè anam unwaa tem gye he ’ubong bendi Izwell. 22 A gyo le unwaa Uherod angwu be᷆ ko le Akeleyes a fel usu lishi atyam he Ujudia. He atan-lengi anwun a maa fel shell ná u᷆ lè ndē há. Itam isuso i mbee shi-e. Unim a ma ke-e utebb, a bo gye he ’ubong Ugalili, 23 lè ndē he ’ipi ashi be᷆ ko le Unazaret. Ki shi nya a na bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim be kong leěti a. Be ma kong le bendi be ba kong le ù yi Unazarin.

3

1 Nya he ’unyong ’umen ana Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo a be kpi ’isom Unim abunale he libeb he ’ubong Ujudia le, 2 bendi bè bel àtyám lè he biban bibell likorye ’unyong ’u fel kpee-kpee ahwu bendi be᷆ nde ná Unim u᷆ fem Kusu ’uma he igye. 3 Ufe na᷅ Azaya, undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim, a maa kong gbe lè he le: "Undi u ba gaa lè he libeb le, ’Mà kam ’ukwo Atyetyan ndor he. Mà shi ’ukwo ahwu ’u᷆ ngbebb ndor he he-e ù be gbè.’ " 4 Ujon a maa fa inditen angi be shì āngi lè indib inyia angi be᷆ ko le ’itokaba a, u bua ukwob inyia he anyong. Lizi lima li ma yi igwom lè ìhwaà. 5 Bendi be maa ba lè he Ujeruselem lè ashi Ujudia puu lè ashi angi gwaa ha umbwo ukaandi angwu be᷆ ko le Ujodan ba hwaa lè he. 6 Be maa bun biban bibell kong. Ujon u kib ābe he umbwo ukaandi Ujodan. 7 Ujon a ndè bendi gbamm lè he likwu Iferesis lè Isadusis be be le ù kib ābe he umbwo. A bii ābe le: "Ayang a tebb amen abe mà yi ná ìshiı᷅ ibibi le mà buu hwaa lè he ingywo Unim angi i ndo be ukpor?" 8 A mbee de le: "Mà kwu ná ìkwán angi ı᷆ wum agbe anunung hè men mà tyung le ma bel lè he biban bīme᷅n. 9 Mà fel tam pwom ungwu le bwo Ebraham ù yi atiemen a ye. Mà ngye dangg le Unim ù yi lè ikeb le u sha akor anyin a bel igia Ebraham. 10 Lìke᷅e li fel kwu nyong lî wob ìkwán lè idaa lè idaa a. Ùkwán uyang-yang angwu a wum agbe anunung ye, be ba wob he fa he ’inde. 11 Undi angwu u᷆ be-m lè há item ù yi undi ukaandi hwo-m. Mi kpee he he ’ubee or ye. Mi-i kib amen he umbwo, ufe u ba kib amen he Ukatia Kunyong Unim angwu lè ’ìndē. 12 Men mà yi ná ityungkafa. Ufe ù yi lè ’udiya ’uma kwu he ’ubwo. U ba kpam ityungkafa, u puu kung igyang angyell fe he libel, ukpor u ba kung abia ángi ting sha᷆ he ’índe᷆ ashi ’ı᷆ nim ye ngyor igye kpamm." 13 Nya he ’unyong ’umen ana Ujeso a kung bo lè he Ugalili lè hwaa lè Ujon he umbwo ukaandi Ujodan le Ujon ù kib he he umbwo. 14 Ujon a ma kaa he-e ù shi-e ù gie ugim uma. Ujon a bii he le: "Wo angwu hang wo kib mi he umbwo, fe wò be le mi mì kib-a a?" 15 Ujeso a de-e le: "Kib mi he umbwo he ’unyong ahwun likorye ’ukwo ’umen i na᷅ lı᷆ shi a᷆shi Unim a kee." Ujon a hà bong. 16 A kib Ujeso he umbwo kib-kib, a kung fem lè há. Lifung-atabe li kung buu. Ujeso a ndè Ukatia Kunyong Unim a be ná ’alulu so-e he lishi. 17 Be gyo lingmam Unim lè he lifung-atabe le: "Anwun ù yi ’iken Unwaa-gi a. Ki nyin mi lè he ’indee-indee."

4

1 Ukatia Kunyong Unim a kung teng Ujeso gbe ndo he libeb hè usu bibibi ù gil he. 2 Ujeso a lè kwu há ati asi afee lè ’usu asi afee faale lizi azele. Itung i fel ndo he. 3 Usu bibibi a kung be hwaa lè he, be de-e le: "Ndo shi akor anyin à bel lizi ka-a ha-a à zī a, gbé wo de le wò yi Unwaa Unim a." 4 Ujeso a kung de-e le: "Be fee ndor he ’ushia Unim leěti le undigye u kpan gba he lizi azele life-life a ye.Undi u kpan gba he igie iyang-yang angi Unim a kong a." 5 Usu bibibi a kung Ujeso gye lè he he Ujeruselem. A te lè he lè pwom he lishi ’uto ’usi he Ushom Unim, 6 u de-e le: "Geb lè nyin gye he itang, gbé wo de le wò yi Unwaa Unim a. Kì yi le be fee ndor he ’ushia Unim leěti le Unim u ba ndor idengell ima le ì kpa-a tyang. I ba kwa-a he abwo ndor he ’usi, ha-a à ti ’ubee or fe he ’ukor ye." 7 Ujeso a kung de-e le: "Be fee ndor he ’ushia Unim leěti le undi ù shī gil Atyam Unim ye." 8 Usu bibibi a hà te lè he lè naa he lishi ukwell ’usi, a tyung he abong igye puu lè ’itaa a dyam lè kwom. 9 A de-e le: "Gbe wo tim anung he itang fe-m, mi kung āngi puu ka-a." 10 Ujeso a kung de-e le: "Usetan, gbe-m lè nyin. Be fee ndor he ’ushia Unim leěti le undigye ù pee Atyam Unim, u ke-e ufe-ufe a ife." 11 Usu bibibi a hà tyang he. Idengell Unim i be kpell he. 12 Ujeso a gyo le Uherod a kwu Ujon fe he igaadye. A hà kung gbe ndo he ’ubong Ugalili. 13 A kwu he lishi Unazaret ye. A lè ndē he lishi angi be᷆ ko le Ukapanyam angi gwaa ha umbwo Ugalili. Itang angi há i ma yi itang bendi Uzebulon befe lè Unafatali a. 14 Ki ma shi nya a na Azaya angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a ma kong a. A ma de le: 15 "Itang Uzebulon befe lè Unafatali angi ì yi lè he igbindi umbwo Ujodan, kubong Ugalili he ’ipi ashi bendi abe bè yi Ijuus a ye be ndē gbamm, 16 há na᷅ bendi abe bè yi he ’ifufebb be ndè ’ikung-gbo ’ikaandi. Kikung-gbo ’i taa tyung bendi abe bè yi he ’ifufebb ’igyang ashi kpenn." 17 Kung lè há he ’unyong ’umen ana na᷅ Ujeso a ma keb abunale de bendi le bè bel àtyám lè he biban bibell likorye baale be᷆ nde ná Unim u᷆ fem Kusu ’uma he igye. 18 Nya a na Ujeso a maa tan gbe he ungwu umbwo Ugalili, a ndè bekwu-ikwan, bendi befee, abe be᷆ ko le Andru lè Usaimun angwu be᷆ mbee ko le Ipita. Bè yi bebwanam bende a. Be maa tyang ’ataa há he umbwo kwa ìkwǎn. 19 Ujeso a de be le: "Mà be pwom mi, mî hwua amen ná mà tan ko bendi ke-m." 20 Nya ’ukwo-ukwo be tyang litaa libell ndor he itang pwom he. 21 A mbee tan te ’ushu lè ndè bebwanam bende, bendi befee. Be ma yi bebwaa Uzebedi abe be᷆ ko le Ujems lè Ujon a. Be ma yi he afee ’inong lishor utung ha atyabell Uzebedi, be bwee litaa libell. Ujeso a kung ko ābe. 22 Nya ’ukwo-ukwo be tyang ’inong ’ibell lè atyabell pwom he. 23 Ujeso a ma tan mbee biteng puu he Ugalili hwua bendi igie Unim he ishom angi Ijuus ı᷆ kwu liwu. U bun ’isom ’inunung gbe lè Kusu Unim de be, u mbee bendi lè he bitaa angmam atyetye-atyetye, abi bi mbu ābe. 24 Bendi āshì angi he Usiria be gyo biwom abi Ujeso u᷆ shi he Ugalili. Be be lè bendi bebell abe be᷆ mbu bitaa angmam atyetye-atyetye lè abe ikeb ibibi i ma yi ha abe, lè abe be᷆ ngyor lityuo, lè abe be hwō abee, be lè be hwaa lè Ujeso le ù mbee ābe. Ujeso a mbee ābe puu. 25 Bendi gbamm be maa ba lè he ’ubong Ugalili, lè he ’igie ’ubong ashi ’ì yi Ishokwo Lihwo, lè he Ujeruselem, lè he ’ubong Ujudia, lè he igbindi umbwo Ujodan be pwom Ujeso.

5

1 Ujeso a ndè bendi gbamm be ndo ba hwaa lè he, a kung mbo lè kwu he lishi ’igugo. Bendi-utung bema be lè kaa kel-kel fe-e. 2 A keb ābe biwom ahwuale. A de le: 3 "Igor ì yi ke bendi abe be ngye le ’i fong ābe lè Unim. Bè yi lè abwo he Kusu Unim a. 4 Igor ì yi ke bendi abe be᷆ shi beshi biban. Unim u ba tie lè be. 5 Igor ì yi ke bendi abe be᷆ keb ’uhwo-bell be he itang. Be ba kpa a᷆shi Unim a kyebb ndor ābe. 6 Igor ì yi ke bendi abe bè yi lè ’igyor kangg le hang be shi a᷆shi Unim a kee. Unim u ba kwun ābe ’igyor. 7 Igor ì yi ke bendi abe be᷆ ndè bende-bell beshi. Unim u ba nda ābe befe or beshi. 8 Igor ì yi ke bendi abe àtyám abell à yi ataa-ataa. Be ba nda Unim. 9 Igor ì yi ke bendi abe be᷆ shi ikwun. Unim u ba ko ābe le bebwaa-ma. 10 Igor ì yi ke bendi abe be᷆ kpē ’ingie le bwo be shi ’inunung ashi Unim a kee le bè shi Bè yi lè abwo he Kusu Unim a. 11 "Igor ì yi ke men he ’unyong ahwu bendi be᷆ bia amen, be teb lè men, be bè bitaa iman atyetye fe men likorye mà yi ke-m. 12 Mà yal gor likorye Unim a ndor amen ’uke ’ukaandi he lifung-atabe. Kitaa ’imen i na᷅ bendi be maa shi bendi abe be maa tye ugie ’isom Unim abe leěti." 13 A mbee kong le: "Mà yi a ná bendo a ke bendigye puu. Gbe bendo be᷆ nyin he ungwu ye, kì nem kwa lè ’itaa be᷆ shi ābe bè nyin ye. Bè nem hwua ’ifong ye. Bendi be kung ābe wu lè hell, be tem ābe abee gbè. 14 "Mà mbee yi a ná ’ikung-gbo a ke bendigye puu. Ushu angwu be tye pwom he lishi ukwell ù hà ndo kwa he ’undyell ye. 15 Undi ù hà ndo gba ’imor-inde tem lè ’igbor shā āshi ye. U kung āshi la ndor he ’usi he ’udyan ushom a, hè undi uyang-yang angwu ù yi há he ushom ù ndè há. 16 Kitaa ’imen na᷅ ’ì yi kpe-kpe le mà tyang ’ikung-gbo ’īme᷅n ’ì taa hè bendi bè ndè aki anunung āme᷅n, be kung ipee ke Atyamen angwu he lifung-atabe." 17 Ujeso a de be le: "Mà shī gim le mi be mî mbee lè Iten Umosis lè biwom abi bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim be maa hwua bendi a ye. Mi be mî shi ābi bì fel yilididi a; mi mbee lè bi a ye. 18 Mà ngye dangg le likpe ken or lè he Iten lì hà ndo nim ye kpamm lifung-atabe lè igye bi gbe mbee, biwom puu bi fe lishi. 19 Undi uyang-yang angwu a ban uten ken or angwu a zen hwò puu, u hwua bende-ma le bè mbee ban uten umen ana, u ba kwa undi angwu ù yi ilaa-ilaa he Kusu Unim. Ukpor undi angwu a ndor āngi puu, u hwua bende-ma le bè ndor āngi, hà u ba kwa ukaandi a he Kusu Unim. 20 Mi kee le mà ngye le gbe ma᷆ shi ’inunung hwò bendi abe be᷆ hwua bendi Iten befe lè bendi Iferesis ye, hà Kiteng-usu Unim ’ì yi ke men ye." 21 "Mā gyo le be maa da bendi leěti le bè gwu undi ye. Undi angwu a gwu undi, be maa he ushe he ukoto. 22 Mi ufe mi de men ’anaa-anaa i le undi angwu a fel ngywo or fe ungwende, be maa he ushe he ukoto. Undi angwu a ko ungwende le undi-ilaa, be maa he ushe he ukoto. Angwu a ko ungwende le ’ikpel-ye undi, u gya he ’índe᷆. 23 He ashin, gbe wo kam le wo ka Unim ’uke, wo lè fel he ’iteng ashangale, wo hà well le unwanaa ù yi linaa ha awo, 24 wò kung ’uke ’ugang ndor há he ’iteng ashangale, wo tem nya ’ukwo-ukwo lè shi ikwun ha ahe, wo hà tem be kung ’uke ’ugang ke Unim. 25 "Gbe undi a ka-a ’ushia, wò shi ikwun ha ahe akikye mà ukpong ma hà wu he ukoto. Gbe na a ye, u ta lè wo là ka umaa-ishe, umaa-ishe u kwa-a ke angwu idashanda, angwu idashanda u kpa-a lè fe he igaadye. 26 Ngye le wo ba kwa há he igaadye kpamm wo gbe hwee únde angwu be tang-a puu." 27 Ujeso a mbee de le: "Ma ma gyo le iten i de le, undi ù gbe ipel ha undi-iso fem ungye-ma tyang ye. 28 Mi ufe mi de men ’anaa-anaa i le undi angwu a ndè ungingye bell he, hà a shi ’iban agbele ipel ha ahe lityam. 29 He atan-lengi anwun gbe utong-shi ugang angwu lizen u᷆ sha-a le wò shi ’iban, wo yii waa he tyang hell. Ki ngbebb le ligwo ligang lì waa nim hwò a᷆shi le wò gye he ’índe᷆ lè agwo agang puu. 30 Gbe ’ubwo lizen ’ugang ’u᷆ sha-a le wò shi ’iban, wo tang āhwu tyang hell. Ki ngbebb le ligwo ligang lì waa nim hwò a᷆shi le wò gye he ’índe᷆ lè agwo agang puu." 31 "Iten i mbee de le undi angwu a ndō ungye-ma ù fee ’ushia libee abanale ke-e. 32 Mi ufe mi de men le gbe undi a ndor ungye-ma ’idideng fem a᷆shi le ungye angwu há a gbe ipel ha undi ususo tyang, hà a shi ungye-ma le ù shi ’iban agbele ipel gbe a gye libee lisuso. Undi angwu a kpebb he or titi a shi ’iban agbele ipel." 33 "Ma mbee gyo le be maa da bendi leěti le bè shī ban úkyébb ubell ye, bè shi a᷆shi be kyebb he ashi Atyabell Unim le be sha. 34 Mi ufe mi de men le he ’unyong ahwu ma᷆ ke undi úkyébb mà shī tam ’iwom ye, mà shī tam lifung-atabe or ye, likorye lì yi ’iteng-usu Unim a. 35 Mà tam igye ye, likorye ì yi ’iteng ashi a pwom abee ama a. Mà tam Ujeruselem ye, likorye ù yi lishi Usu ukaandi a. 36 Mà shī tam lìshī līme᷅n or ye, likorye ma sha ugil ūme᷅n ken or le ù bel ùbí mbee, ngwu mà shi-e ù ngyor ùshì mbee ye. 37 Mà kee-kee de le e-e-eng, eng, mà ’i mbee. Kiwom ’iyang-yang ashi ma fel kong fem ashin tyang ’i ba lè ha Usetan, usu bibibi a." 38 "Ma gyo le iten i kong le undi angwu a hwuà undi utong-shi, bè hwuǎ he uma or titi; undi angwu a gbung undi ushang, bè gbung he uma or titi. 39 Mi ufe mi de men le gbe undi a shi ban-a, wo-ò shī tem he utyang ye. Gbe undi a kpam-a ’ubwo he ’unaa ahwu lizen, wo bel àhwu limbell ndor he he-e ù mbee kpam. 40 Gbe undi a kwa-a gye he ukoto kpe kung aliga agang angi wo shī lè he afee kwu lishi, wo mbee waa āngi lè he igye or bee he pel. 41 Gbe undi a kwa-a he ikeb le wò so-e ūkpòng lè wu he ulamba ken, wo so-e ahe ilamba ifee. 42 Gbe undi a nyong-a ’iwom, wo ke-e áshi; gbe undi a be le wò pwee he ’iwom, wo pwee he áshi." 43 "Ma gyo le iten i de le ’ì nyin amen lè bedim-men, ma tel bendi-linaa bēme᷅n. 44 Mi ufe mi de men ’anaa-anaa i le ’ì nyin amen lè bendi-linaa bēme᷅n, ma bii Unim le ù ke bendi abe be shi ’ibibi ha amen ’ukwun. 45 Gbe ma shi ná a, mà ha᷅ kwa bebwaa Atyamen angwu he lifung-atabe. Kì yi le u sha ishu i bya biwom bendi bebibi or, abe benunung or nya ’itaa ken; u shi umbwo u ndor wu biwom bendi abe be᷆ shi ’inunung lè abe be᷆ shi ’ibibi. 46 Gbe ’ı᷆ nyin amen lè bendi abe ’ı᷆ nyin ābe lè men befe-befe a, hà mà ndor lishi le Unim ù ke men ’ukwun ye, likorye bendi abe be᷆ kpe ukpanda or bè yi lè benyin abe ’itaa ana. 47 Gbe ma kong lè bedim-men befe-befe or, hà ma shi ’ikaa ’iwom a ye. Bendi abe be bong ha Unim ye or be kong lè bedim-bell. 48 Mà kwu yilididi nya a na Atyamen angwu he lifung-atabe ù yi."

6

1 Ujeso a mbee de le: "Mà shi aki anunung āme᷅n he ’ugbo le bendi bè ndè men ná ma᷆ shi āngi a ye. Gbe ma shi ná a, hà ma ba kpa lifem lè ha Atyamen angwu he lifung-atabe ye. 2 Gbe ma ke undi-likaa ’iwom, mà bun ungwu ná bendi-ilam be maa bun he ishom angi be᷆ kwu liwu, lè he ishokwo ye. Befe be sha ná hè bendi bè pee ābe a. Mà ngye dangg le be kpe lifem libell puu mà. 3 Gbe undi u kpell undi-likaa, ù shi udim-ma angwu ù yi-e he lityam or ù ngye ye, 4 hè ’ì kwu he ’undyell a. Mà Atyamen angwu u᷆ ndè ashi u᷆ shi he ’undyell u ba ka he lifem." 5 "He ’unyong ahwu ma᷆ kong ha Unim mà shi ná bendi-ilam a ye. Ki nyin ābe le bè kong ha Unim he ’ipi be᷆ kwu liwu, lè he ishokwo hè bendi bè ndè be. Mà ngye dangg le be kpē lifem libell mà. 6 Gbe ma ndo kong ha Unim, mà gye he afee ushom lè shī lìshì, ma hà kong ha Atyamen Unim angwu be᷆ nde-e ye. Mà Atyamen angwu u᷆ ndè ashi ma᷆ shi he ’undyell u ba ka amen lifem. 7 "Gbe ma᷆ kong ha Unim, mà shī kong akpe angi à yi ilaa-ilaa ná bendi abe be bong ha Unim ye be᷆ kong ye. Befe be kong le gbe be kong akpe gbamm, Unim ubell ù ha᷅ gyo ābe. 8 Mà kwu ná befe bè yi a ye. Atyamen Unim a ngye abi bi fong amen lè bi mà ukpong ma hà bii he. 9 Mà kong ha Unim ’itaa ashin: ’Atyetyan angwu ù yi he lifung-atabe, ipee ì kwu ke lizen ligang. 10 Bendi bè hà kpa-a ná Usu. Biwom puu he igye i bì shi ná wo kee nya a na abi he lifung-atabe bı᷆ shi. 11 Ke li lizi angi lı᷆ zī ’unyin. 12 Tyang biban bityan ke li ná bel li tyang ke bendi abe be shi ban li. 13 Tyang li lì mbu he ugilale ye. Kpan li lè he abwo usu bibibi.’ 14 "Gbe ma tyang ke bendi abe be shi ban amen, Atyamen angwu he lifung-atabe ù ha᷅ tyang biban bīme᷅n ka amen. 15 Ukpor gbe ma tyang ke bendi abe be shi ban amen ye, hà Atyamen angwu he lifung-atabe ù hà ndo tyang biban bīme᷅n ka amen ye." 16 Ujeso a kong gye ’ushu le: "He ’unyong ahwu ma᷆ kong ha Unim lè itung andoale, mà ndor ’ushu ’imbwee-imbwee ná bendi-ilam be᷆ shi a ye. Befe be sha ’uhwo-bell hè bendi bè ngye le be ndo itung há. Mà ngye dangg le be kpē lifem libell mà. 17 He ’unyong ahwu ma᷆ kong ha Unim lè itung andoale, mà to atong-shi āme᷅n, ma por lishi līme᷅n, 18 hè undi ù ngye le ma ndo itung há ye. Atyamen angwu be᷆ nde-e ye ufe-ufe na᷅ u᷆ ngye. Atyamen umen angwu u᷆ ndè ashi ma᷆ shi he ’undyell i u ba ka amen lifem." 19 "Mà kam bingbebb bīme᷅n ndor hen he igye anyin a ye teng ikung lè bindebekpen bi za᷆ ban ābi, bezi be ban ushom lè zì kung ābi. 20 Mà kam bingbebb bīme᷅n ndor he lifung-atabe hwan, hè ikung or, bindebekpen or, bì zī ban ābi or, ngwu bezi bè zì kung ye. 21 He ’iteng ashi bingbebb bīme᷅n bì yi, há na᷅ àtyám āme᷅n a᷆ kwu titi." 22 "Atong-shi à yi nya a na ’imor-inde a ke inyiahwo. Gbe atong-shi āme᷅n à yi gelalala, inyiahwo īme᷅n puu i kwa lè ’ikung-gbo. 23 Ukpor gbe atong-shi āme᷅n à yi anunung ye, inyiahwo īme᷅n puu i kwa he ’ifufebb. Gbe ’ikung-gbo ashi ’ì yi ha amen ’ì bel ’ifufebb, hà ’ifufebb ashi há ’i gya gba gyong." 24 "Undi ken ù hà ndo fa bétyám befee ye. Gbe ná a ye, hà u tel angwu ken, ki nyin he lè angwell. U ka angwu ken ife, u bia angwell. Wò hà ndo fa Unim or, bingbebb or, nya ’ugbe ken ye. 25 "Kife na᷅ mı᷆ de men le, ufung ù bè men gbe lè lizi angi mà zī, lè umbwo angwu mà ngwo kwu bewum, ngwu gbe lè inditen angi mà fe ye. Likpan li dyam hwò lizi, inyiahwo i dyam hwò inditen. 26 Ma ndè linyun li kwan ìtiá or, ngwu lì fem fe he abel or ye. Atyamen angwu he lifung-atabe na᷅ u᷆ ndè gbe lè ngi. Men mà yi ’ukpo hwò linyun ibwan-ibwan. 27 Ayang he liwu līme᷅n u᷆ zī igye gbe gyong ’unyong ahwu hang a hwō, le bwo u᷆ shell lihwu? 28 "Ki shi ná a, ma᷆ bè ufung gbe lè inditen? Ma ndè ná abia a᷆ shi bibubo. A sha aki or, ngwu à tye inditen lè ’uhwo-ngi or ye. 29 Mi kee le mà ngye le mà na Usu Usolomon a ma mbu ’ingbebb ’indee-indee or, a ma bwee idem áshiá ha ’ubia ken or ye. 30 Unim na᷅ u᷆ bwee abia. Abia angi a᷆ hwaa ashia ’unyin, te-te ’uhwo a fel angi be᷆ ting āngi shī ’ìndē or, u bwee āngi teng-teng lè men a? Má fe lityam ha ahe gbungg ye. 31 Mà shī waa ufung le he hung ma᷆ be lè lizi lè umbwo lè inditen ye. 32 (Kitaa i na᷅ bendi abe be bong ha Unim ye be᷆ kee biwom bimen i mbee ’unyong.) Atyamen angwu he lifung-atabe a ngye le ’i fong amen lè biwom bimen i puu. 33 Mà kung Unim angwu ù yi Usu ūme᷅n a ndor ’ushu, ma mbee shi a᷆shi a kong, mà u kung biwom bimen i ka amen. 34 Ufung ù shī bè men gbe lè ’iwom ashi ’uhwo ’ı᷆ shi ye. Liti angi ’uhwo li ba kwa lè bingie ángi. Liti liyang-yang lì yi lè bingie keè ha ’uhwo-ngi. Mà kung bingie liti lisuso fe pel ha bingie liti angyell ye."

7

1 Ujeso a mbee kong le: "Mà maa undi ushe ye, hè Unim or ù maa amen ushe ye. 2 Kitaa ashi men ma maa undi ushe na᷅ Unim u᷆ be maa amen. Iten angi ma᷆ gim le bendi bè ndor na᷅ Unim u᷆ gim le men mà ndor. 3 Ki shi ná a, wo᷆ ndè ’anwaa ’ibia ake ’à yi unde-gang he utong-shi, ki gbee-a gbe lè ubim ukwan angwu ù yi kie he ugang utong-shi ye? 4 Ki shi ná a, wo᷆ de unde-gang le ù ndor ha-a à fem he ’anwaa ’ibia lè he utong-shi, wo shi lè ubim ukwan he ugang utong-shi? 5 Wo undi-ilam, wo-ò fem ubim ukwan angwu ù yi-a he utong-shi, mà wo nda nwongg fem unde-gang ’anwaa ’ibia lè he utong-shi. 6 "Mà kung ’iwom ashi ’ì yi ta-ta ke Unim ke bendi abe bè yi ná ibua ye, teng i ngmam amen. Mà kung ’ukpana ’ūme᷅n fe bendi abe bè yi ná ’ikagbo ye, teng i tan lè hwu ngywal bisor." 7 "Kiwom ashi ’i fong amen, mà bii, mà ma kpa āshi. Mà kee ’iwom, mà ma nda āshi. Mà kem abwo he lishi, mà Unim u buu amen ángi. 8 Undi uyang-yang angwu a bii ’iwom, u kpa āshi; angwu a kee ’iwom, u ndè shi; angwu a kem abwo he lishi, Unim u buu he ángi. 9 Men betyam bebwaa, ayang he liwu līme᷅n ù nya kung ’ukor a ke unwaa-ma, gbe a bii he ’ipam a? Hà u kwa ùshiı᷅ a ka he, gbe a bii he ùkwǎn? 11 Men abe ma᷆ ban i, má ngye le ma ka bebwaa-men biwom binunung teng-teng lè Atyamen angwu he lifung-atabe a? Ufe u ba kung biwom binunung ka bendi abe be bii he. 12 "He atan-lengi anwun ’iwom ’iyang-yang ashi ma kee le bendi bè shi ke men, mà shi āshi ha abe. Kimen i na᷅ Iten Umosis lè ashia bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim bi hwua li." 13 "Mà gbe he ungwu likong angwu ù yi shib-shib hwan likorye ’ukwo ahwu ’u᷆ gye he ’ìndē ’ù yi lè ungwu likong angwu a gia, ku ngbèbb agbele. Bendi gbamm be gba nya he ’ukwo ’umen ana. 14 Kukwo ahwu be᷆ gbe be᷆ kwu lè likpan ’ù yi lè ungwu likong angwu ù yi shib-shib, ku mbee shi lè ’ingie agbele. Bendi abe be ndè ’ukwo ’umen i be go ye." 15 "Mà baa ’uhwo-men lè ha bendi abe be᷆ bè iman le be bun ’isom Unim. Be ba hwaa lè men mbiloo ná ìtiā, ukpor bè yi nya a na inyia ibibi angi ı᷆ gwu ìtiā a. 16 Ma ngya ābe gba he akpe angi be᷆ shi nya a na ma ngye ùkwán gbe he agbe angi u᷆ wum. Ūtōng u wum agbe ’ūshù, nyong ù wum agbe ilyom ye. 17 Ùkwán ununung u wum agbe anunung; ùkwán ubibi u wum agbe abibi. 18 Ùkwán ununung ù hà ndo wum agbe abibi, ngwu ùkwán ubibi ù wum agbe anunung ye. 19 Ùkwán uyang-yang angwu u᷆ wum agbe anunung ye, be ging he fa he ’índe᷆. 20 Kitaa ’imen i na᷅ ma᷆ ngye bendi abe be᷆ bè iman le be bun ’isom Unim gbe he akpe angi be᷆ shi." 21 Ujeso a mbee de le: "Undi uyang-yang angwu u᷆ ko mi le Átyám na᷅ u᷆ be gye he Kiteng-usu Unim he lifung-atabe ye. Bendi abe be shi biwom abi Atyagi angwu he lifung-atabe a kee le bè shi befe-befe na᷅ be᷆ be gye há. 22 Nya he Liti Ushe Unim bendi gbamm be ba da-m le: ’Atyetyan, li maa bun ’isom Unim he lizen ligang, li ndō ikeb ibibi lè ha bendi, li mbee shi bikwele-uhwo gbamm he lizen ligang.’ 23 Mi-ì ha᷅ ba da ābe le be maa sha bibibi, bè gbe-m lè í. Mi ngye be ye." 24 Ujeso a hà de le: "Undi uyang-yang angwu a gyo igie igi, u shi ngi, ù yi ná ungikye angwu a bi lishi angwu a ma tye ushom uma pwom he likwu ’ukor. 25 Umbwo a ndor kangg. Lishor li sho wul wu mbee bipi. Kufem ’u shì kangg, ukpor ushom a ma mbu ye likorye a ma tye-e pwom he ’ukor a. 26 Undi uyang-yang angwu a gyo igie igi, u shi āngi ye, ù yi nya a na ’ikpel-ye undi ashi ’i ma tye ushom uma pwom he likwu ’uyia a. 27 Umbwo a ndor kangg. Lishor li sho wul wu mbee bipi. Kufem ’u shì kangg. Ushom ana a ma gyebb shī he itang kpemm. Agyebbale ushom ana a ma ban kangg." 28 Ujeso a ma kong ashin ’i mbee, ki ma kwu bendi he ’uhwo ’itaa ashi u᷆ hwua ābe. 29 A maa hwua lè ikeb. A maa hwua ābe ná bekaandi bebell abe be᷆ hwua ābe Iten a ye.

8

1 Bendi be ma kwuo pwom Ujeso he ’unyong ahwu a shul lè he ’igugo. 2 Undi-akpaa ususo a hà be hwaa lè he, u tim anung he itang fe-e. A de Ujeso le: "Ukaandi, ki nya nyin-a le wò mbee mi a?" 3 Ujeso a kung ndaa ’ubwo tyua he, de-e le: "Ki nyin mi. Kanaa-anaa i wo mbee." Akpaa ama a kung taa nya ’ukwo-ukwo. 4 Ujeso a kung de-e le ù de undi áshi ye. A de-e le, ù gbe ligbe-ligbe lè hwaa lè undi angwu u᷆ shang Unim he-e ù nde-e. Ù shang Unim ná Umosis a ma ke uten hè ’ì tyung bendi puu le a mbee. 5 Ujeso a lè wu he Ukapanyam, ukaandi ishogya ususo angwu a maa be lè he Urom a be hwaa lè he, tim he anung le ù kpell he. A de Ujeso le, 6 uboyi uma ù yi gogo ye ndē há he ushu. U bo ’inaa or mbee ye, likorye lingmam lima li go kangg. 7 Ujeso a kung de-e le: "Lì gye, mî ndo la mbee he." 8 Gyo ungikye ana le: "E-e-eng, ukaandi, mi kpè angwu wò gye ha ami ushu ye. Wo-ò kong he ungwu ufe-ufe, mà uboyi ugi u mbee. 9 Mi or titi mì yi he ’ubwo bekaandi ishogya abe bè yi-m lè he ’ushu. Mi shi lè ishogya angi mì yi āngi lè he ’ushu. Mi da undi ken le ù gye há ana, u gya há. Mi de angwell le ù be nyin, u ba. Gbe mi de uboyi ugi le ù shi ’iwom, u sha āshi. Ashin ’i shi-m mi ngye le gbe wo kong likpe life-life, mà uboyi ugi u mbee." 10 Ujeso a gyo ashin, ki kwu-e he ’uhwo. A kung de bendi abe bè yi utung ha ahe le: "Mi kee le mà ngye le mi wa ndè undi angwu a fe lityam ha ami ’itaa i he Izwell or ngye ye. 11 Mà ngye dangg le bendi gbamm be ba ba lè he ’igie ashi libwee lı᷆ fem lè ashi libwee lı᷆ ngwee ba za᷆ lizi utung ha Ebraham lè Azik lè Ujekob he Kiteng-usu Unim he lifung-atabe. 12 Ukpor bendi abe ’ì yi le hang bè kwu he Kiteng-usu Unim, befe, Unim u ba ndō ābe tyang he igye he ’ipi be᷆ be kwu ki, be kem ishang lè ’imbwee kangg." 13 A hà de ukaandi umen ana le: "Ndo gye he ushu. Kiwom ashi wo ndor lishi ha ashi ’i ba kwa ka-a." Uboyi ukaandi umen ana a ma mbee nya he ’unyong ’umen ana. 14 Ujeso a gye he ushaale Ipita. A ndè anam ungye Ipita ù yi gogo ye ndē há. Inyiahwo i maa shá he. 15 Ujeso a ndaa ’ubwo tyua he he ’uma ’ubwo. A mbee. A kung bo ’inaa, u fel sha he ’ugaa. 16 Likwulukwu li gyebb. Bendi gbamm be be lè bendi abe ikeb ibibi ì yi ha abe, be hwaa lè Ujeso. Ujeso a maa kong lingmam life-life, ikeb ibibi i fem gbe lè ha abe, u mbee bendi-angmam puu. 17 Ashin ’i shi hè ’ì kwu ná Azaya angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a ma kong leěti a. A ma de le: "A kung angmam atyan so ’uhwo-ma." 18 Ujeso a ndè ná bendi be sho fe-e, a de le bè gye he igbindi umbwo angwell. 19 Undi ken angwu a maa hwua bendi Iten a kung de Ujeso le: "Ukaandi, mi kee le mi pwom-a gya he ’iteng ’iyang-yang ashi wo᷆ gye." 20 Ujeso a kung de-e le: " Ífé ì yi lè abell angi ı᷆ ndē, linyun li shi lè agwu, ukpor mi Unwaa Undigye, mì yi lè ’iteng ashi mı᷆ ndē gbam mbu ’unde ye." 21 Undi-utung uma ken a kung de-e le: "Atyagi, tyang mi mì lè ngi atyagi, mà ukpong." 22 Ujeso a kung de-e le: "Wo-ò pwom mi. Tyang akwom à ngi akwom abell." 23 Ujeso befe lè bendi-utung bema be lè ngwee ’inong lishor. 24 Nya imbul-imbul ’ufem ’ukaandi ’u keb apuale. Umbwo a maa fel tō lè ’inong, u tab fa he ’inong. Ujeso ufe a ma yi he ’unde. 25 Bendi-utung bema be lè wum he. Be de-e le: "Atyetyan, kpan li, li nim inim." 26 Ujeso a bii ābe le: "Kibang ’i tan lè shi ma᷆ shell? Má fe lityam ha ami gbungg ye." A kung bo ’inaa kong ha ’ufem lè umbwo le bì kwun atyung. Bi kung kwun atyung shangg. 27 Ki kwu bendi puu he ’uhwo, be bii le: "Kibang ’itaa undi ashi ù yi? Kufem or, umbwo or, bi ka he ife." 28 Ujeso a gye he igbindi umbwo he ’ipi bendi Ugerasa be maa ndē. A lè wu há wu-wu, a kpee ha bendi befee abe be maa be lè he ’ipi be᷆ ngi akwom. Bendi bemen befee ana be ma yi lè ikeb ibibi ha abe. Be ma yi lè ikeb kangg le undi a maa tem gba ’ukwo ’umen ana ye. 29 Be nde Ujeso nde-nde, be fel gaa bii he le: "Unwaa Unim, wo la sha li ná a? Wo be ha-a à ke li ’ingie mà ukpong ’unyong ’utyan ’u hà fel a?" 30 Ikagbo gbamm i maa tan za᷆ há kpee-kpee. 31 Ikeb ibibi ana i tim Ujeso anung le: "Gbe wo ndó li, wo tyang li hè li lì lè ngwee ikagbo anyina." 32 Ujeso a de ngi le ì ndo te. I fem lè ha bendi befee ana lè ngwee ikagbo. Ikagbo ana i buu shul ’igugo lè mbu hwō fe he umbwo. 33 Bendi abe be maa kang ikagbo be buu gye he lifung-ushu lè bun biwom puu abi bi shi lè ’itaa ashi ikeb ibibi i fem lè ha bendi abena. 34 Bendi gbamm abe há he lishi limen ana be lè hwaa lè Ujeso, tim he anung le ù gbe lè ha abe ’ubong.

9

1 Ujeso a ngwee ’inong tem gye he igbindi umbwo angwu he ’ubong ’uma. 2 Bendi besuso be be lè uhwo-abee he ’ataa le be ba hwaa lè he. Ujeso a ndè le be bong le u mbee he. A kung de uhwo-abee le: "Unwaa-gi, shī shell ye. Mi tyang biban bigang ka-a." 3 Bendi besuso abe be᷆ hwua bendi Iten be de bende le: "Ungikye anwun u kong ban Unim." 4 Ujeso a ngye igim ibell. A kung bii ābe le: "Ki shi ná a, ma᷆ gim ’ibibi ’itaa i? 5 Ashi le mì de-e le mi tyang biban bima ke-e na᷅ ’ì yi pie-pie hwò à, hà ashi le ù bo ’inaa ndo tan á? 6 Mi ba tyung amen le mi Unwaa Undigye, mì yi lè ikeb he igye anyin le mi tyang biban ka bendi." A kung de uhwo-abee le ù bo ’inaa, kung ’ataa ’ama ndo gye he ushu. 7 Ungikye umen ana a kung bo ’inaa gbe ndo he ushu. 8 Bendi be ndè ashi ’i shi, be fel he ’ushell, be pee Unim ná a ke bendigye ikeb le bè shi ’iwom ashi ’itaa i. 9 Ujeso a gbe lè nya, u gya. Nya a na a maa te lè ’ukwo a ndè undi angwu u᷆ kpe ukpanda angwu be maa ko le Umatyuo. A ma yi kwu he ufishi uma. Ujeso a de-e le ù be pwom he. A kung bo ’inaa gbe utung ha ahe. 10 He ’unyong ken Ujeso a maa za᷆ lizi he ushom Umatyuo. Bendi gbamm abe be᷆ kpē ukpanda or, bendi-iban or, be lè zī lizi utung ha Ujeso befe lè bendi-utung bema. 11 Bendi Iferesis besuso be ndè Ujeso u za᷆ lizi utung ha abe, be bii bendi-utung bema le: "Ki shi ná a, ukaandi ūme᷅n u᷆ zī lizi utung ha bendi abe be᷆ kpe ukpanda lè bendi-iban?" 12 Ujeso a gyo ābe. A kung fan ābe le: "Bendi abe bè yi gogo na᷅ be᷆ kee undi-usi ye, bendi-angmam a. 13 Mà lè hwua ngye ashi ’imen i ’i ze: Mi kee bityuale abi be᷆ shang mi a ye, ukpor mi kee ’inunung ashele a. Mi be le mî ko bendi benunung a ye, ukpor mi be le mî ko bendi-biban á." 14 Bendi-utung Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo be hà be hwaa lè Ujeso, be bii he le: "Ki shi ná a, bel lè bendi Iferesis lı᷆ kong ha Unim lè itung andoale mbee ’unyong, ukpor bendi-utung begang befe be ndo itung kpaa or ye?" 15 Ujeso a fan ābe le: "Ma kong le begaandi abe be be he ’ipam libee bè kwu lè ’imbwee he ’unyong ahwu ukyebb ungye ù yi utung ha abe a? Dia! Kunyong ’u ba lè há ahwu be᷆ be kwu kung ukyebb ungye gbe lè he lè ha abe, saa be hà ndo itung." 16 Ujeso a bun ityang de be le: "Kì yi lè undi angwu u᷆ kung ’ihwom ’ifufe kpi shī ligia aliga angi atim ye. Gbe undi a shi ná, kihwom ashi ’ifufe ’i gie aliga angi atim, ligia angi lifufe li fel go hwà a᷆ngi litim. 17 Ki shi lè undi angwu u᷆ kung ’utyuo ahwu ’ì so-i tı᷆m fe he ’ito ukwob inyia angwu u ndo kaa ye. Gbe a shi ná, hà ’utyuo ’u tya paa ukwob inyia wa he itang, kutyuo lingyor, kito ukwob inyia lingyor. Kì yi le bè kung ’utyuo ahwu ’u᷆ tim fe he ’ito ukwob inyia angwu ù so ’ifufe hwan, hè ukwob inyia or, kutyuo or, bì ban ye." 18 Nya a na Ujeso a maa de be ashin, ungikye angwu a ma yi ukaandi he ushom angwu Ijuus ı᷆ kwu liwu a be hwaa lè he, tim anung he itang fe-e, u de-e le, unwaa-ma angwu ungingye a hwō. Ù be tyua he ’ubwo he-e ù tem wum. 19 Ujeso befe lè bendi-utung bema be kung bo gbe utung ha ahe. 20 Nya a na be maa te lè ’ukwo, ungingye ususo angwu a ma wu anung kpamm lè wu he aze lihwo lè ngi afee a be há he liwu. A bel tang Ujeso lè he item, u tyua he ’ubwo he ungwu aliga. 21 A kong ha ahe lityam le: "Gbe mi tyua he ’ubwo he aliga afe-afe or, mi mbee." 22 Ujeso a bel àshì nde-e, u de-e le: "Unwaa-gi, shī shell ye. Abongale ugang a shi-a wo mbee." Ungingye umen ana a ma mbee nya ’ukwo-ukwo. 23 Ujeso a hà gye he ushaale úkaandi ana. A ndè le bendi abe be᷆ ki lihwu be shi ’ihwee kangg. 24 A de be le, befe puu bè gye he igye. Unwaa a hwō ihwō ye, a mbu ’unde a. Puu ubell be keb be fel gwee he. 25 Bendi be shul he igye shul-shul, Ujeso a gbe gye há he ’ipo unwaa umen ana lè kwu-e ’ubwo he ’ubwo. A bo ’inaa. 26 Be ma bun àshi ’i shi de bendi mbee ’ubong ’umen ana puu. 27 Ujeso a gbe lè nya, u gya. Nya a na a maa te lè ’ukwo, bendi befee abe be hwuà ashi be pwom he. Be fel gaa le: "Igia Udebid, kwu lè beshi ha abel." 28 Ujeso a gbe gye he afee ushom. Bendi abe be hwuà ashi be lè hwaa lè he. Ujeso a kung bii ābe le: "Ma bong le mi mbee amen mbee a?" Be bong le: "Eng, ukaandi." 29 Ujeso a kung abwo tyua ābe he atong-shi, u de be le ’ì shi ābe nya a na be bong. 30 Atong-shi a kung buu. Ujeso a tye be uten le bè de undi áshi ye. 31 Ukpor be lè bun gbe lè Ujeso de bendi mbee ’ubong ’umen ana puu. 32 Nya a na bendi be maa gbe lè há, bendi besuso be be lè undi angwu a kwom umbell be hwaa lè Ujeso. Ikeb ibibi i ma yi ha ahe. 33 Ujeso a ndō ikeb ibibi ana, i fem lè ha ahe fem-fem, ungikye ana u fel kong likong. Ki ma kwu bendi he ’uhwo, be fel da le be wa ndè ’iwom ’itaa i he Izwell ngye ye. 34 Bendi Iferesis be de le usu bibibi na᷅ a ke Ujeso ikeb le ù ndō ikeb ibibi. 35 Ujeso a tan mbee ashi ’ubong puu. A maa hwua bendi he ishom ibell angi be᷆ kwu liwu, u bun ’isom ’inunung de bendi gbe lè Kusu Unim, u mbee bendi lè he bitaa angmam atyetye-atyetye. 36 A ma nde liwu bendi, beshi be shi-e lè be likorye be maa kpa ’ingie faale undi angwu u᷆ ndè gbe lè be nya a na ìtiā angi ì yi faale undi angwu u᷆ kang āngi a. 37 A kung de bendi-utung bema le: "Agbudyu a go lè afemale, ukpor bendi abe be᷆ fem bè yi gbungg ye. 38 Mà bii ugyang utia le ù mbee som bendi abe be᷆ fem agbudyu gye há he utia."

10

1 Ujeso a ko bendi-utung abe lihwo lè be befee be he ’iteng ken. A ke be ikeb le bè ndō ikeb ibibi lè ha bendi, be mbee bendi lè he angmam puu. 2 Azen bebwaa-isom bema, bendi lihwo lè be befee na᷅ à yi nyin: Usaimun angwu a kwù le Ipita lè ungwende, Andru, lè bebwaa Uzebedi befee abe be maa ko le Ujems lè Ujon, 3 lè Ufilip lè Ubatilomi lè Utormas lè Umatyuo angwu a maa kpē ukpanda lè Ujems angwu a ma yi unwaa Alfiyes lè Utadyus, 4 lè Usaimun angwu a ma yi he liwu Ijuus angi li kee le be kwa lè ’uhwo-bell, lè Ujudas Isikariyot angwu a ma ndyebb Ujeso zi ha bendi-linaa bema. 5 Nya a na Ujeso a kam le u som bendi bemen lihwo lè be befee i gya he igye, a de be le: "Mà gye he ’ubong bendi abe bè yi Ijuus a ye or, ngwu mà gye he Usameria or ye. 6 Mà gye he bendi Izwell a. Bè yi nya a na ìtiā angi i nim a. 7 Mà lì bun de be le baale be᷆ nde ná Unim u᷆ fem Kusu ’uma he igye. 8 Mà mbee bendi-angmam, ma wum bendi lè he lihwu, ma shi a᷆be akpaa be taa, ma ndō ikeb ibibi lè ha bendi. Má kpē ’isom ’inunung faale ’ugia akele, men or mà lè bun ’isom ’inunung faale ’ugia akpēle. 9 Mà shī fe únde he ibam te lè he ye. 10 Mà faa ibam lizi or, ngwu mà kwu aliga afee or, ngwu mà kwu ikwob abee ifee or, ngwu mà kwu utyuu or ye. Kì yi le bè ke undi aki ashi ’i fong he lè shi. 11 "He ’iteng ’iyang-yang ashi ma᷆ gye, mà lè kee undi angwu u᷆ bong kpē men. Mà kwu ha ahe kpamm ma gbe gbe lè há he ’iteng ’imen ana. 12 Ushu uyang-yang angwu ma gye, mà de bendi abe bè yi há le Unim ù ke be ’ukwun. 13 Gbe bendi abe bè yi há be kpē men, ma tyang ’ukwun ’umen i ’u ngyor kwu ha abe. Gbe be kpē men ye, be tem kwu lè ’ukwun ye. 14 He ’iteng ashi ma te, bendi be kpē men or, ngwu bè dang ’utyung gyo amen or ye, ma gbe lè há, ma shell ’umbulmbul lè he abee āme᷅n wu ābe he itang. 15 Mà ngye dangg le he Liti angi Unim u᷆ be tang ushe u ba nda bendi abe he Usodem lè Ugomoro beshi hwà bendi bemen ana." 16 "Mi som amen le mà te lè kwu ná ìtiā ı᷆ kwu he liwu inyia ibibi a. Mà bi lishi ná ìshiı᷅, ma kwu lè ’uhwo ambwele ná lilulu. 17 Mà baa ’uhwo-men likorye bendi be ba kwa amen gya he ukoto le bè maa amen ushe, be be kpam amen ikwun he ishom ibell angi be᷆ kwu liwu. 18 He ’uhwo ’ugi be ba kwa amen lè ka bekaandi lè besu hè be bè maa amen ushe. Há na᷅ ma᷆ be nde ’ukwo bun ’isom ’inunung de be befe lè abe bè yi Ijuus a ye. 19 Gbe be kwu amen gye lè men he ’ipi be᷆ maa ushe, mà waa ufung gbe lè ashi ma᷆ lè kong lè ’itaa ashi ma᷆ be kong āshi ye. Unim u ba ka amen igie angi ma᷆ kong he ’unyong ahwu ’unyong ’umen ana ’u fel. 20 Men na᷅ ma᷆ be kong ye, Ukatia Kunyong Unim na᷅ u᷆ be kong gbe ha amen. 21 "Bendi be fel ba kung bebwandabell ka le bè gwu. Betyam bebwaa be be kung bebwaa-bell ke le bè gwu. Bebwaa be nem be fe betyabell lè bendabell ye, be be kung ābe ke le bè gwu. 22 Bendi puu be ba tel amen he ’uhwo ’ugi. Ukpor undi angwu a ngyor naa genn fe Unim lè wu he umbee-likel u ba kwa lè likpan ’unyong. 23 Gbe be ke men ’ingie lè he ’ubong ahwun, mà buu gye he ’ubong ’ususo. Ma ba sha aki āme᷅n mbee ashi Izwell puu mà ukpong mi Unwaa Undigye, mi hà be ye. 24 "Undi uhwuale u dyam hwà undi angwu u᷆ hwua he ye; ufee u dyam hwà átyám ye. 25 Undi uhwuale u kaa he-e ù fel ná undi angwu u᷆ hwua he; ufee u kwu ná átyám. Gbe be᷆ ko ugyang ushu le Ubielzebul, hà be ba ko bendi bema bitaa azen abi bi ban hwò anyina!" 26 Ujeso a mbee kong le: "Mà shī shell bendigye ye. Kiwom ’iyang-yang ashi be᷆ nyia shì, ki ba fem he igye. Kiwom ’iyang-yang ashi ’ì yi he ’undyell, bendi be ba ngya āshi. 27 Kiwom ashi mı᷆ nyia de men lè ’usu, mà kong āshi lè ishu; kiwom ashi ma gyo he ’undyell, mà lè kong āshi he ’ugbo. 28 Mà shell bendi abe be᷆ gwu agwo, be gwu ’ūnyōng mbee ye a ye. Mà shell Unim angwu u᷆ gwu agwo or, kūnyōng or, fe he ’índē a. 29 Be ka lishishe lifee ukobo ken a, ukpor kashishe ken or ’a mbwa he itang, Atyamen u mor angyele ye. 30 Men ufe, Unim a bo ngye ’ugii igil he lishi līme᷅n or. 31 Mà shī shell ye, undigye ken ù yi Unim he ’ukpo hwò lishishe gbamm." 32 "Undi uyang-yang angwu a kong de bendi gboo le ù yi ke-m mi a, mi ba sha he ná he ashi Atyagi angwu he lifung-atabe. 33 Ukpor undi angwu a swan gboo le ù yi ke-m mi a ye, mi ba swan he he ashi Atyagi angwu he lifung-atabe." 34 "Mà shī gim le mi be lè ikwun a he igye i ye, mi be lè ’ùkyē a. 35 Mi be le mî shi betyam bebwaa befe lè bebwaa-bell bè fel linaa ha bende, mi shi benam bebwaa befe lè bebwaa-bell be fel linaa ha bende, mi shi bengye libee befe lè bendabell ushu be fel linaa ha bende. 36 Bendi-linaa undi be fel ba ba lè ha ahe ’ikwu-lihwan a. 37 "Undi angwu ’i nyin he lè atyam or, anam or, hwo-m mi, hà a kpè le u kwa undi-utung ugi ye; undi angwu ’i nyin he lè unwaa-ma ungikye or, ungingye or, hwo-m mi, hà a kpè le u kwa undi-utung ugi ye. 38 Undi angwu a bong lihwu, kung ’ikpakpaa ’ima ashi be᷆ be maa he bee so pwom mi ye, hà a kpè le u kwa undi-utung ugi a ye. 39 Undi angwu u᷆ kaa le u kpan lishi lima, hà a nim lè ’uhwo-ma; undi angwu u᷆ bong lihwu he ’uhwo ’ugi na᷅ u᷆ be kwu lè likpan." 40 "Undi angwu a kpe men, hà a kpe i-mi a. Undi angwu a kpe-m, hà a kpe ufe angwu a som i-mi a. 41 Undi angwu a kpe unwaa-isom Unim le bwo ù yi unwaa-isom Unim a, Unim u ba ka he ufe or lifem. Undi angwu a kpē undi ununung le bwo ù yi ununung a, Unim u ba ka he ufe or lifem. 42 Undi angwu a ke undi-utung ugi angwu ù yi ilaa-ilaa or umbwo le bwo ù yi undi-utung ugi a, u ba kpa lifem lima."

11

1 Ujeso a ke bendi-utung bema abe lihwo lè be befee utebb anwun puu, a hà gbe lè há ’iteng ’imen ana lè bun ’isom Unim de bendi he ashi angi à yi kpee-kpee. 2 Bendi-utung Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo be be he igaadye de-e gbe lè aki angi Ujeso Ukristi u᷆ shi. A hà som ābe besuso hwaa lè Ujeso. 3 Be lè bii Ujeso le: "Wo na᷅ Ujon a maa de le wo ba à, hà lì ndor lishi undi ususo?" 4 Ujeso a de be le: "Mà tem lè de Ujon biwom abi ma gyo, ma mbee ndè. 5 Bendi abe be hwuà ashi be fel nda, abe be hwō abee be fel tan, abe akpaa be taa, abe be kwom atyung be fel gyo, akwom a wum, bendi-likaa be gyo ’isom ’inunung. 6 Undi angwu u᷆ tyāng ityang gbe lè mi ye, ù yi undi igor." 7 Bendi-utung Ujon be kung tem. Ujeso a keb akongale ha bendi gbamm abe bè yi há gbe lè Ujon. A bii ābe le: "He ’unyong ahwu ma maa lè hwaa lè Ujon he afee libeb, ma maa ndor lishi le ma la nda ’ibang a há? Abia angi ’ufem ’u shì nii āngi â, hà ma maa la nda ’ibang á? 8 Ma maa la nda undi angwu a fe bihwom binunung â? Bendi abe be᷆ fe bihwom ’itaa ana, be mbu ’ingbebb, be nda᷆ he ishaale besu a. 9 Ma maa ndor lishi le ma la nda ’ibang a? Undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a ye a? Undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a ye a?" A tem lè shi fan le: "Eng, ukpor má ngye le ma ma ndè undi angwu a dyam hwò bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim abe leěti. 10 Ujon na᷅ undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a ma fee he ’ushia Unim gbe lè he leěti le Unim a de le, unwaa-isom uma ufe Unim ù yi nyin. U ba som he ta-m lè he ’ushu he-e ù shi ’ukwo ndor mi. 11 Mi kee le mà ngye le Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo a ma dyam hwò bendigye puu, ukpor undi uyang-yang angwu a kpe Unim ná Usu uma, mà undi umen ana ù yi he ’ukpo ye or, a fel he ’ukpo hwò Ujon. 12 Kung lè he ’unyong ahwu Ujon a ma be bun ’isom ’inunung kpamm be kwom ’unyin i, bendi be kaa kangg hè be bè kwu lè libwo he Kusu Unim. Kanaa-anaa i or, bendi abe bè yi lè ikeb bè so-i kaa hè be bè kwu lè libwo limen ana. 13 Bendi abe be maa tye ugie ’isom Unim puu lè Iten Umosis be maa kong gba lè Kusu Unim kpamm be kwom he ’unyong ahwu Ujon a maa kib bendi he umbwo. 14 Gbe ma fe lityam ha ’isom ’ibell, Ujon ù yi ná Ilaja angwu be maa kong gbe lè abele uma a. 15 Gbe mà yi lè ’utyung ’igyo, mà gyo." 16 Ujeso a mbee bii le: "Mì kung bendi abe ati anyin paa ha ’ibang a?" A tem lè shi fan le: "Bè yi ná inwaabwan ı᷆ kwu he ushokwo ’ate nà. Likwu ken li ko da likwu angyell le: 17 ’Li kem libee fe men, ma ngyor ye. Li ki lihwu, men ma ki ye.’ 18 Ujon a maa ndo itung, u ngwo ’utyuo ye. Bendi be maa da le u ngyor lityuo. 19 Mi Unwaa Undigye, mi be mi za᷆ bizizi, mi ngwo bingwungwo. Bendi be da le: ’Mà ndè ungikye anwun. U sha uwub lizi, u mbee ngwo betyuo kangg. A ngwee ’udim ha bendi abe be᷆ kpē ukpanda lè abe biban.’ Bendi abe bè yi lè lishi abyele Unim, likpe libell li tyung le lishi abyele Unim lì yi ’igyang a." 20 Ujeso a kong bia bendi āshì angi a ma shi bikwele-uhwo gbamm, likorye be bel àtyám lè he biban ye. 21 A de le: "Ki ba kwa ’ibibi ka amen, bendi abe he Ukorazin lè abe he Besaida. Mì shi bikwele-uhwo he Utaya lè Usaidon ná mi shi ha amen ’ubong nyin, hang bendi abe bè yi há be fe akpen, be kem atyung wu ’uhwo-bell leěti hè ’ì tyung le be bel àtyám lè he biban ashele. 22 Mà ngye le he atan-lengi anwun Unim u ba ndà bendi Utaya lè Usaidon beshi hwà amen he Liti angi u᷆ tang bendi ushe. 23 Men bendi Ukapanyam befe, ma kong le Unim u ba kung amen gya he ’usi-usi a? Dia! U ba keb amen gya há he itang gungg. Bikwele-uhwo abi mi shi ha amen ’ubong i, mì shi ābi he Usodem a, hang Usodem ù so igye. 24 Mà ngye le Unim u ba ndà bendi Usodem beshi he Liti ushe amaale hwà amen." 25 He ’unyong ’umen ana Ujeso a kung kong ha Unim le: "Atyagi angwu ù yi lè lifung-atabe lè igye i, mi pee-a ná wo kung biwom abi wo ndyell lè ha bendi abe be bi lishi lè abe be ngye biwom, tyung bendi abe be ngye ’iwom ye. 26 Atyagi, ki ngbebb-a wo-gyang le wò shi ashin. 27 "Atyagi a ke-m biwom puu. Kì yi lè undi angwu a ngye-m, mi Unwaa-ma, dangg fem Atyagi tyang ye. Ki shi lè undi angwu a ngye Atyagi dangg fem i-mi Unwaa-ma, lè bendi abe mi kee le mi tyung ābe áhe tyang ye. 28 "Men puu abe ma so bengbebb be᷆ ngbēbb amen, mà be hwaa lè mi, mà mi ba ka amen ’ūnyōng ashwele. 29 Mì yi katiaa, mi dim idim ye. Mà shi nya a na mi de men, mà hwua lè ha ami, mà àtyám āme᷅n a kwa lè ikwun. 30 Aki ashele utung ha ami à yi lè ’indee ye; ūkpòng angwu mı᷆ be so amen u ngbe᷆bb ye, ù yi fěē."

12

1 Ki gbe ’igbe ye, Ujeso a lè tan gbe he utia utung ha bendi-utung bema he liti uwell Ijuus. Itung i maa ndo bendi-utung bema. Be maa fel tang biwom abi bì yi ìtǒng ná abung, gbel ābi he abwo keb azēle. 2 Bendi Iferesis be nde be, be kung de Ujeso le ù ndè ná bendi-utung bema be᷆ ban uten ubell angwu liti uwell. 3 Ujeso a kung fan ābe le: "Ma wa bo gbe lè ’iwom ashi Usu Udebid a ma shi he ’unyong ahwu itung i maa ndo ābe befe lè bendi-utung bema ye a? 4 A ma gye he Ushom Unim lè kung ibred angi ì yi ta-ta ke Unim kung zī teng ke bendi-utung bema. Mà na Iten i ma bong le bè zī āngi ye or, be ma zī āngi. Bendi abe be᷆ shang Unim befe-befe na᷅ be maa zī āngi. 5 Ma wa bo ashia Iten Umosis le he liti uwell bendi abe be᷆ shang Unim he Ushom Unim be maa ban uten liti uwell ye a? Be maa za᷆ libi he ashele ashin ye. 6 Mà ngye le ’iwom ’ì yi nyin inyin ashi ’i dyam hwò Ushom Unim. 7 Kiwom ashi be ma fee ndor leěti le mi kee bityuale ashangale a ye, mi kee inunung ashele a, mà ngye likpe áshi hang ma ben bendi abe be zī libi ye. 8 Mi Unwaa Undigye, mì yi lè ikeb le mi da bendi ashi bè shi he liti uwell." 9 Ujeso a gbe lè he ’iteng ’imen ana lè ngwee he ushom angwu Ijuus ı᷆ kwu liwu. 10 Undi ususo a ma yi há angwu a ma hwō ’ubwo. Bendi besuso abe be shi há, be kee le be kee àshi be᷆ kwu ’ubwo kwu-e le a mbu he iten. Be bii he le: "Iten ityan i bong le undi ù mbee undi he liti uwell a?" 11 Ujeso a kung bii ābe le: "Gbe undi ken he liwu līme᷅n u nya yi lè ùtiā ken, gbe ùtiā angwu há a mbu fe he libell he liti uwell, undi angwu há u nya fěm he ye a? 12 Undigye ù yi he ’ukpo hwò ùtiā. Iten ityan i bong le lì kpell undi he liti uwell." 13 A kung de ungikye umen angwu a hwō ’ubwo ana le ù ndaa ’ubwo. A ndaa āhwu, ku tem fel kang-kang a ná ahwell ’ù yi. 14 Bendi Iferesis be kung gbe lè há lè shi itim le bè gwu-e. 15 Ujeso a gyo gbe lè shi, a gbe lè há he ’iteng ’imen ana. Bendi be ti kwuo pwom he. A ma mbee bendi-angmam puu abe be pwom he. 16 U tye be uten le bè de undi gbe lè he ye. 17 Ki shi nya a na Azaya angwu a maa tye ugie ’isom Unim a ma kong leěti a. A ma kong le Unim a de le: 18 "Unwaa-gi angwu mi waa som na᷅ ù yi i. Ki nyin mi lè he ’indee-indee. Mi ba kung Ukatia Kunyong ugi fa he. Unwaa umen i u ba da bendi puu gbà lè ’igyang ’igi. 19 U ba shwan ’ushwan or, ngwu ù gaa ’igegaa or ye, u ba naa he ’ukwo gaa ’igegaa ye. 20 Abia angi a nii shī he itang or, u ba tyam āngi ye. Kìndē ashi ’i la nim or, u ba nim āshi ye. U ba ngib lityam kpamm u gbe shi ’igyang ’i hwò ’ibibi. 21 Bendi puu be ba ndor lishi ha ahe." 22 Bendi besuso be hà be lè ungikye ususo be hwaa lè Ujeso. Ungikye umen i a ma hwuà ashi, u kwom umbell likorye ikeb ibibi i ma yi ha ahe. Ujeso a mbee he. A maa fel kong likong, u mbee ndè. 23 Ki kwu bendi he ’uhwo, be fel bii le: "Unwaa Udebid na᷅ ù nya yi nyin ye a?" 24 Bendi Iferesis be kung fan ābe le: "U ndō ikeb ibibi le bwo Ubielzebul angwu ù yi usu bibibi a ke-e ikeb a." 25 Ujeso a ngye igim ibell, a kung de be le: "Kubong ahwu ’u tang he abwo keb andoale ha bende ’ù hà ndo naa ye. Kikwu-lihwan ashi ’i tang he abwo keb andoale ’ì hà ndo naa ye. 26 Fe gbe bendi Usetan be tang he abwo keb andoale ha bende, hà ’i ze le be tang he abwo, be ba naa ye. 27 Nyong ’ì yi nyin, ma de le mi ndō ikeb ibibi le bwo Ubielzebul a ke-m ikeb a. Ayang a hà ke bendi bēme᷅n ikeb le bè ndō āngi? Bendi bēme᷅n begyang be tyung le ma mbeb. 28 Ukatia Kunyong Unim na᷅ u᷆ ke-m ikeb le mì ndō ikeb ibibi. Ashin ’i tyung le ikeb Kusu Unim i fel he liwu līme᷅n mà. 29 "Kì yi lè undi angwu u᷆ gye he ushom undi angwu ù yi lè ikeb lè kung he bigbor faale afaale a kwu-e bua indi ukpong ye. U kwa he bua indi, u hà zī ’ute kung bigbor bima lè há he ushom. 30 "Undi angwu ù yi utung ha ami ye, ù yi linaa ha ami; undi angwu u᷆ kpell mi kam ikam ye, u peb ipeb. 31 He atan-lengi anwun mi de men le undi angwu u᷆ kong ’ibibi ’iyang-yang, Unim u tyang ka he, ukpor gbe a kong ’ibibi gbe lè Ukatia Kunyong Unim, ufe, Unim u tyang ka he ye. 32 Undi uyang-yang angwu a kong ban mi Unwaa Undigye, Unim u tyang ke he. Undi angwu a kong ban Ukatia Kunyong Unim, ufe, Unim ù hà ndo tyang ka he ye nya a kpamm." 33 Ujeso a gye ’ushu kong le: "Gbe undi a kee agbe anunung, u kwan ùkwán ununung. Gbe undi a kwan ùkwán ubibi, u kwa lè agbe abibi. Be ngya ùkwán uyang-yang gba he agbe angi u᷆ wum a. 34 Men abe ma ngye beshu ná ìshiı᷅, mà yi bendi bebibi, ma nya kong ’inunung ná a? Ungwu undi u kong ’iwom ashi ’i sho ha ahe lityam a. 35 Undi ununung u ba lè ’inunung lè ha ahe lityam angi li sho lè biwom binunung. Undi ubibi u be lè bibibi lè ha ahe lityam angi li sho lè biwom bibibi. 36 "Mi kee le mà ngye le, he Liti angi Unim u᷆ be tang ushe, undi u ba bun likpe liyang-yang angi lì yi he ’ukpo ye, angi a kong. 37 Igie undi igyang na᷅ Unim u᷆ be kung tang he ushe. Igie undi, gbe i be ke-e likpong ye, i ka he libi." 38 Bendi besuso abe be᷆ hwua bendi Iten lè abe Iferesis be kung de Ujeso le: "Ukaandi, li kee le wò shi ’ikwele-uhwo ashi ’ì tyung ikeb Unim." 39 Ujeso a kung kong le: "Men bendi abe he ati anyin ma fel bebibi, mà tem fa Unim or ye. Ma kee le ma ndà ’ikwele-uhwo ashi ’ı᷆ tyung ikeb Unim, ukpor mà hà ndo ndà ’isuso fem a᷆shi Ujona tyang ye. 40 Nya a na Ujona a ma kwu he lifung ūkwǎn ukaandi ati akie lè besu bekie, kitaa ’imen na᷅ mi Unwaa Undigye, mı᷆ be kwu he likwun ati akie, besu bekie. 41 He Liti angi Unim u᷆ be tang bendi ushe, bendi Uninibe be ba bo ’inaa nya, be ke men libi likorye befe be ma bel àtyám lè he biban bibell he ’unyong ahwu be ma gyo Ujona a bun igie Unim. Undi ususo ù yi utung ha amen nyin a dyam hwò Ujona. 42 He Liti limen ana, usu ungingye angwu u᷆ be lè he Ushiba u ba bo ’inaa nya, u ke bendi abe ati anyin libi likorye a ma tan lè he ’ubong ’uma ukong-ukong-ukong lè gyo biwom abi Usu Usolomon u᷆ hwua lè lishi abyele. Undi ususo ù yi utung ha amen nyin ’anaa-anaa i a dyam hwò Usolomon." 43 Ujeso a mbee de be le: "He ’unyong ahwu ikeb ibibi ı᷆ fem lè ha undi, i la tan mbee libeb kee ’iteng ashi ì kwu sho ’unyong. Gbe i ndè ye, 44 i tem kong ha ’uhwo-ngi le, i ba tem gya he ’ipi i ma be. I tem la ndà ’ipi ’imen ana ’ì yi ’itaa-itaa, bigbor bi shi ndor he ’iteng ábi, 45 i hà tem la ba lè ikeb ibibi idyong-ifee angi i ban hwò a᷆ngi igyang. Be be fel ha undi umen ana, be shi-e u fel ban hwò ’itaa a ma yi lè he ukpi-ikwu. Kitaa ’imen i na᷅ ’ı᷆ be shi ha bendi bebibi abe ati anyin." 46 Nya a na Ujeso a maa kong ha bendi, bebwanam lè anam be be naa he igye. Be kee le be kong ha ahe. 47 Undi ususo angwu a ma yi há a kung de Ujeso le: "Anaa lè bebwanaa bè yi naa he igye, be kee le be kong ha awo." 48 Ujeso a fan le: "Ayang ù yi andagi; beyang bè yi bebwandagi?" 49 A kung ’ubwo tyung hwaa lè bendi-utung bema, u de le: "Aben na᷅ bè yi andagi lè bebwandagi. 50 Undi angwu u᷆ shi ’iwom ashi Atyagi angwu he lifung-atabe a kee le ù shi na᷅ ù yi andagi lè unwandagi a."

13

1 Nya he liti limen ana Ujeso a bo lè he ushu angwu á yi kwu gye he ungwu umbwo. A bel kwu ko he-e ù hwua bendi biwom. 2 Bendi gbamm be ma sho kel-kel fe-e. He ashina a bo lè ngwee he ’inong lishor, bel kwu há, bendi be sho he ugo-igye. 3 A hwua ābe biwom gbamm gbe he ityang. A de be le: "Ungikye ususo a ma gye ìtǒng bikwukwan awele. 4 Nya a na a maa wu ìtǒng bikwukwan he utia, ìtǒng isuso i mbu wu lè ubi-ukwo lè ubi-ukwo. Linyun li be kpi āngi mbell. 5 Isuso i mbu pwom he ’ukor he ’ipi itang ì yi gbungg ye. Le bwo itang ì yi gbungg ye, itong i mbi akikye. 6 Ishu i kung bi gwu bikwukwan bimen ana. Bi ma hwō likorye idaa ábi i gye he itang ye. 7 Ìtǒng isuso i mbu wu há ’ipi ikwu agasham ì yi. Nyong agasham a mbi, a mbell nim āngi. 8 Ìtǒng isuso i mbu wu he itang inunung. I mbi, i kaa shi ìtǒng. Aten asuso a shi ìtǒng asi adyong, asuso ìtǒng asi akie, asuso ìtǒng lisi lè ngi lihwo." 9 Ujeso a hà kung de be le: "Angwu ù yi lè ’utyung ’igyo, ù gyo." 10 Bendi-utung Ujeso be be hwaa lè he, be bii he le: "Ki shi ná a, wo᷆ kong ha bendi abena he ityang a." 11 Ujeso a kung fan ābe le: "Men na᷅ Unim a tyung amen ’undyell gbe lè Kusu ’uma. A tyung ābe befe a ye. 12 Undi angwu ù yi lè ’iwom, Unim u fa shwa he áshi he-e ù kwu lè shi ’ì go kangg gbe gyong ’itaa a kee. Ukpor undi angwu ù yi lè shi ye, ake ù yi lè ke zangg or, Unim u pan kpa kúng he áke. 13 Atan-lengi angwu mı᷆ bun gbe he ityang a ù yi le be ndà andele ufe-ufe-ufe, ukpor ki nung ābe ye; be gyo agyoale ufe-ufe-ufe, be ngya likpe lima ye. 14 Be shi nya a na Azaya a ma fee a. A ma fee le Unim a de le: ’Bendi aben be ba gyo agyoale ufe-ufe-ufe, be ngya likpe lima ye. Be nde andele ufe-ufe-ufe, ki nung ābe ye, 15 likorye be teb àtyám, be kwom atyung abell, be mbee shib àshì abell, teng ’iwom ’i nung ābe, be gyo, be ndè shob, be bel hwaa lè mi, mi tyang biban bibell ke be.’ " 16 Ujeso a mbee de le: "Liti li ngbebb amen, likorye ma ndà, ma mbee gyo. 17 Mà ngye dangg le bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim gbamm lè bendi Unim besuso be maa kee le hang be ndà a᷆bi ma᷆ ndè i, be mbee gyo a᷆bi ma᷆ gyo i, ukpor be maa ndà or, ngwu bè gyo or ye." 18 "Mà dang ’utyung hè men mà gyo likpe ityang angi gbe lè ìtǒng bikwukwan. 19 Ìtǒng angi i mbu wu he ubi-ukwo ì yi ná bendi abe be gyo ’isom ashi gbe lè Kusu Unim, ki nung ābe ye, Usetan, usu bibibi, u ba kpa kung ’isom lè ha abe atyam. 20 Ìtǒng angi i mbu wu he itang angi ì yi akor-akor ì yi ná bendi abe be gyo ’isom Unim be kpe shi lè igor, 21 ukpor ’i ngwee ha abe atyam ye. Be bong ha Unim he ’anwaa ’unyong zangg. Gbe be᷆ kpē ’ingie likorye be bong ha ’isom ’imen i, be wee abwo nya ’ukwo-ukwo. 22 Angi i mbu wu he ’ipi ikwu agasham ì yi, ì yi ná bendi abe be gyo ’isom gyo-gyo, ufung awaale angwu gbe lè biwom abi he igye anyin lè benyin bingbebb bi gwu ’isom ashi be gyo, be nem shi āshi ye. 23 Ìtǒng angi i mbu wu he itang inunung ì yi ná bendi abe be gyo ’isom, ki nung ābe. Be ba lè lifem li kwu ná àtén angi a shi ìtǒng asi adyong, asuso ìtǒng asi akie, asuso lisi lè ngi lihwo." 24 Ujeso a bun ityang isuso de be le: "Kusu Unim ’ù yi ná undi angwu a wu ìtǒng bikwukwan inunung he utia uma. 25 He liti ken lè ’usu he ’unyong ahwu bendi puu bè yi he ’unde, undi-linaa uma a be wu ikwu abia há he utia gbe lè há. 26 Bikwukwan abi binunung bi mbi kaa kpè, bi shi azam, keb ahwanale; abia or a hwan. 27 Bendi aki ungikye umen ana be be de-e le: ’Ukaandi, ndè le wo ma wu ìtǒng bikwukwan inunung ife-ife a ha awo utia? Abia afe a hà be lè hung a?’ 28 Ugyang utia a kung fan ābe le: ’Undi-linaa na᷅ a shi ’imen i.’ Bendi aki be kung bii he le: ’Wo kee le lì lè gbel abia angi há a?’ 29 Gyo he le: ’Dia! Gbe ma gbel āngi, ma waa lè bikwukwan or. 30 Mà tyang ābi bì kaa utung-utung kpamm nyong liti angi be᷆ tam. Mi ba da bendi abe be᷆ tam le bè nam abia a ’ushu gbong āngi bua abua-abua ting shī ’ìndē. Be hà tam bikwukwan abi binunung fe-m he ābèl.’ " 31 Ujeso a bun ityang isuso de be le: "Kusu Unim ’ù yi ná ùtǒng angwu be᷆ ko he igie Beke le umustad, angwu a zen hwò ìtǒng puu. Undi u kung he kwan he utia, u mbi, u kaa dyam hwò bikwukwan puu. U fel ùkwán, linyun li lè shi agwu he ibubu ima." 33 Ujeso a mbee bun ityang de be le: "Kusu Unim ’ù yi ná iyist angi ı᷆ shi ibred ı᷆ mbwee nà. Ungingye u kung āngi bell pel ha itasa ifelawa ikie he ’ikpetye, i gbo kpē mbee āngi puu." 34 Ujeso a maa bun biwom abin puu da bendi gbamm gbà he ityang a. A maa da ābe ’iwom faale ityang ye. 35 A ma shi nya a na undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a kong leěti a. A ma kong le: "Mi ba kong ha abe gbà he ityang. Mi ba da ābe biwom abi bì yi he ’undyell kung lè há he ’unyong ahwu Unim a shi igye anyin." 36 Ujeso a hà gbe lè há he liwu bendi lè ngwee he afee ushom. Bendi-utung bema be kung be hwaa lè he de-e le: "De li likpe ityang angi gbe lè abia angi he utia." 37 Ujeso a kung de be le: "Undi angwu a wu ìtǒng inunung na᷅ ù yi-m, mi Unwaa Undigye; 38 ùtiá u shi igye anyin; ìtǒng inunung i shi bendi abe bè yi ke Kiteng-usu Unim; abia à yi bendi abe bè yi ke Usetan, usu bibibi. 39 Undi-linaa angwu a kwan abia u shi Usetan. Kunyong ahwu be᷆ tam ’u shi umbee-likel liti igye anyin; bendi abe be᷆ be tam be shi idengell Unim. 40 Nya a na be ma gbong abia ting shī ’ìndē, kitaa ’imen na᷅ ’ı᷆ be kwu he umbee-likel liti igye anyin. 41 Mi Unwaa Undigye, mi ba som idengell igi i la gbong bendi puu lè he Kiteng-usu ’igi abe be maa shi bendi be᷆ shi biban lè bendi bebibi abe be teng puu, 42 la fa he ’inde ’ikaandi he ’ipi be᷆ be kwu ki, be kem ishang lè ’imbwee kangg. 43 Bendi Unim befe be ba taa ná libwee he Kiteng-usu Atyabell Unim. Gbe mà yi lè ’utyung ’igyo, mà gyo." 44 "Kusu Unim ’ù mbee yi ná ’iwom ashi ’ı᷆ kaa ’ate ashi ’ì yi ndyell he ’upung. Gbe undi a gia he, u tyang he ndyell há. U gbe lè há lè igor lè kung biwom bima puu abi ù yi lè bi ndyebb zi, u tem lè ndyebb kung ’upung ’umen ana." 45 "Kusu Unim ’ù mbee yi ná undi-ūshī u shun ’iwom ’inunung ashi ’ì yi ná ’ukpana. 46 Gbe a lè ndè shi ’i ngbebb ’unung kangg, u tem lè kung biwom abi ù yi lè bi ndyebb zi lè ndyebb ’iwom ’imen ana." 47 "Kusu Unim ’ù mbee yi ná ’ataa ake be᷆ tyang gye he umbwo, ka᷆ lè kwu bitaa īkwǎn atyetye-atyetye. 48 Gbe ’ataa ’a sho, bendi abe be᷆ kwu ìkwǎn be su lè ke gye he ugo-igye lè bel kwu ko taa āngi. Be kung ìkwǎn angi inunung fe he bigbor bibell; be kung biziizi lè ìnòng lishor wu lè hell. 49 Kitaa ’imen na᷅ ’ı᷆ be kwu he umbee-likel liti igye anyin. Idengell Unim i ba la taa bendi bebibi lè ha abe benunung, 50 ta lè abe bebibi la tya he ’inde ’ikaandi. Bendi bemen i be ba kya há, kem ishang lè ’imbwee kangg." 51 Ujeso a kung bii ābe le: "Biwom abin bi nung amen a?" Be bong. 52 Ujeso a kung de be le: "Ashin ’i ze le undi uyang-yang angwu u᷆ hwua bendi Iten, gbe be hwua he gbe lè Kusu Unim u kwa nya a na ugyang ushaale angwu u᷆ gye he ’ipi ashi a ndor biwom lè kung biwom bifufe lè abi bitim be he igye a." 53 Ujeso a bun ityang anyin puu, a ha gbe lè há he ’iteng ’imen ana, 54 gye he ’ubong ’uma. Nya a na a ma yi há, a maa hwua bendi he ushom ubell angwu be᷆ kwu liwu. Bendi abe be gyo he, ki kwu ābe he ’uhwo. Be fel bii le: "A hà be lè lishi abyele anyin lè hung a? A be lè ikeb angi u᷆ shi bikwele-uhwo abin lè hung a?" 55 Be mbee bii le: "Ù yi unwaa ukapenta a ye a? Umeri na᷅ ù yi anam ye a? Ujems lè Ujosef lè Usaimun lè Ujudas na᷅ bè yi bebwende ye a? 56 Bebwende abe bengingye na᷅ lì yi lè bende i puu ye a? A be lè bimen i lè hung a?" 57 Be fel tel he. Ujeso a kung de be le: "Bendi be ka undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim ife mbee bipi puu, ukpor bendi abe he ’ubong ’uma lè ’ikwu-lihwan ’ima be ka he ife ye." 58 A shi bikwele-uhwo gbamm he ahe ’ubong ye, likorye be ma fe lityam ha ahe ye.

14

1 Nya he ’unyong ’umen ana na᷅ Uherod angwu a ma yi usu Ugalili a ma gyo gbe lè Ujeso. 2 A kung de bendi bema le, Ujon angwu a maa kib bendi he umbwo na᷅ a tem wum lè he lihwu. Kife na᷅ ’i tan lè shi u᷆ shi bikwele-uhwo bimen i ’itaa i. 3 Kitaa i na᷅ Ujon a hwō. Uherod a ma kpē kung Uherodias angwu a ma yi ungye unwanam Uherod angwu be᷆ ko le Ufilip. Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo a maa da Uherod kpamm le uten a bong le ù kpē kung Uherodias ye. Uherod a kong, be kwu Ujon be fe-e ashishilika te lè he lè fe he igaadye. A shi ashin he ’uhwo Uherodias. 5 Uherod a ma kee le u gwa Ujon, ukpor a ma shell ná u᷆ gwu-e likorye bendi Ijuus be maa da le ù yi undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a. 6 He liti ken Uherod a shi ’ipam awellale liti lihwan lima. Unwaa Uherodias a ma ngyor angyor he ashi begaandi puu. 7 Ki nyin Uherod he lityam. A kung kyebb he le u tyuú he ’iwom ’iyang-yang ashi a kee. 8 A lè bii anam. Anam a tebb he le ù lè de Uherod le ù tang lishi Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo, fe he undor tyuú he ’anaa-anaa nyin. Unwaa umen ana a lè tem de-e nya a na anam a kong. 9 Ki ban usu he lityam. Ukpor le bwo a ke úkyébb he ashi begaandi bema, a ke uten le bè lè shi nya a na a kee. 10 Uherod a ma som, be lè kwu Ujon há he igaadye tang lishi. 11 Be be lè lishi lima he undor be ke unwaa umen ana. Ufe u kpe ngi lè ke anam. 12 Bendi-utung Ujon be be kung ’ikem ’ima lè ngi, be hà lè de Ujeso ashi ’i shi. 13 Ujeso a gyo ashin, a kung gbe lè he ’iteng ashi a ma yi, lè ngwee he ’inong lishor gye he ’iteng ashi undi ù yi ye. Bendi be gyo gbe lè shi, be gbe pwom he he abee. 14 Ujeso a kung fem lè he afee ’inong be ndè liwu bendi. Beshi be kung shi-e lè be kangg. A ma mbee bendi-angmam abe be be há. 15 Nya he likwulukwu limen ana bendi-utung bema be be hwaa lè he, de-e le: "Likwulukwu li gyebb mà. Bendi be ndē nyin he ’iteng ashin ye. De bendi le bè ndo gye he ishaale hè be bè lè kee lizi ndyebb zi." 16 Ujeso a kung de be le ’ì yi kpe-kpe le bè gye ye. Befe-gyang bè ke be ashi bè zī. 17 Be kung de-e le bè kee-kee yi lè bikem ibred bidyong lè ìkwǎn ifee a. 18 Ufe a kung de be le bè be lè bi. Be te lè bi. 19 A kung de bendi bemen ana, be be kwu ko he bikpam. A kpē bikem ibred bidyong lè ìkwǎn ifee ana kwu he abwo, u kung àshì gye he ’usi lifung-atabe pee Unim. A kung ibred bun ibun ibun kung ke bendi-utung bema, be kpē ke bendi abena. 20 Puu ubell be ma zī gwul. Bendi-utung Ujeso be gbong bigem abi be zī bi teng. Be sho bitetel lihwo lè bi bifee. 21 He liwu bendi abe be ma zī lizi ana, bekaandi bengikye befe-befe be maa mbee asi lisi ’ugbe lihwo lè ’ugbe ’afee lè bendi asi lihwo, fem bengingye lè inwaabwan tyang. 22 Ujeso a hà de bendi-utung bema le bè lè ngwee he afee ’inong ndo gye he igbindi umbwo angwell. A hà de bendi abe be teng le bè ndo gye. 23 A de bendi, be gbe ligye puu, a mbo gye he ’igugo ututeb lè kong ha Unim. Likwulukwu li gyebb, Ujeso a ma yi há he ’igugo ututeb. 24 Kinong ’i shi he ’udyan umbwo. Ushob umbwo a maa bong ’inong ’ì te sii ye, likorye ’ufem ’u maa shà ndà àshì hwaa lè ’ife a. 25 He ashi liti Ujeso a tan he likwu umbwo lè hwaa lè be. 26 Bendi-utung bema be ma fel he ’ushell he ’unyong ahwu be nde-e u᷆ tan he likwu umbwo. Kushell ’u ma shi ābe be ma fel gaa le: "Uhwutang a." 27 Ujeso a kung de be nya ’ukwo-ukwo le: "Mi a; mà shell ye." 28 Ipita a kung de-e le: "Atyagi, gbe ’ì yi awo a, wo de-m le mî tan he likwu umbwo be hwaa lè wo." 29 Ujeso a kung de-e le ù be. Ipita a fem lè he afee ’inong tem abee he likwu umbwo, u ndo la hwaa lè Ujeso. 30 Ipita a ndè ’ufem ’u shà kangg, u fel shell. A keb animale gye he liten umbwo, u fel kya ko Ujeso le ù kpan he. 31 Nya ’ukwo-ukwo Ujeso a ndaa ’ubwo kwu-e, u de-e le: "Wo fe lityam ha ami gbungg ye. Ki shi ná a, wó yi fel tyāng ityang?" 32 Be lè kwu he afee ’inong. Kufem ’u kwun. 33 Bendi-utung Ujeso abe be teng be pee Ujeso, de-e le: "Wò yi Unwaa Unim a ’igyang." 34 Be gyong umbwo ukaandi gye he ’ipi ashi be᷆ ko le Ugenesaret. 35 Bendi be shob Ujeso. Be som ko bendi-angmam abe bè yi he abong angi à yi há kel-kel. Be be lè be hwaa lè Ujeso. 36 Be tim Ujeso anung le ù tyang bendi-angmam bè tyua he ’ubwo he ungwu aliga ufe-ufe or. Bendi puu abe be tyua he ’ubwo bé mbeē.

15

1 Bendi Iferesis lè bendi besuso abe be᷆ hwua bendi Iten be be lè he Ujeruselem be hwaa lè Ujeso. Be bii he le: 2 "Ki shi ná a, bendi-utung begang be᷆ ban itel angi betietyan be ke li? Be to abwo he ’ukwo ahwu ’ù yi kpa-kpa ná itel ityan ì yi mà ukpong be hà zī lizi ye." 3 Ujeso a kung bii ābe le: "Ki shi ná a, men ma᷆ ban Iten Unim, ma shi iten angi īme᷅n igyang? 4 Unim a de le: ’Fe atia lè anaa,’ u mbee de le undi angwu a kong ban atyam or, anam or, bè gwu-e. 5 Ukpor men ufe ma hwua bendi le gbe undi ù yi lè ’iwom ashi hang a kung kpell atyam or, anam or, gbe a ko āshi le kuke Unim, 6 hà ’ì nem yi le ù ke atyam lè anam ife ye. Na᷅ ma᷆ ban Iten Unim shi imen nyin ’itaa i á. 7 Men abe mà yi àshì lè benyin, lityam lè bebong, Azaya a ma kong ’igyang a gbe lè men. A kong le, Unim a de le: 8 ’Bendi aben be ka-m ife he ungwu ufe-ufe a. Ukpor àtyám abell à yi lè ’igbe lè ha ami. 9 Ìfé angi ’itaa i ì yi ’idideng a. Be hwua iten bendigye nya a na ì yi àngi igi a.’ " 10 Ujeso a hà ko bendi abe bè yi há be hwaa lè ’uhwo-ma, u kung de be le: "Ashi mi ndo de men i, mà dang ’utyung gyo āshi hè ’ì nung amen. 11 Kiwom ashi undi u᷆ kung fe he ungwu na᷅ ’ı᷆ ban he ye, kiwom ashi u᷆ kong lè he ungwu be he igye na᷅ ’ı᷆ ban he." 12 Bendi-utung bema be hà be hwaa lè he, bii he le: "Wó yi nya ngye le bendi Iferesis bé yi fel he ingywo he ’unyong ahwu wó yii kong igie anyina bee?" 13 A kung ityang bun le: "Kikwukwan ’iyang-yang ashi Atyagi angwu he lifung-atabe na᷅ a kwan ye, be wob āshi lè idaa lè idaa tyang lè hell." 14 A hà de bendi-utung bema le, "Mà tyang ābe bè shi a᷆shi befe be kee. Bè yi bihwua-ashi bekaandi a. Ki shi le gbe undi angwu a hwuà ashi u᷆ teng unde-ma uhwua-ashi, befe a puu befee be la mbwa fa he libell." 15 Ipita a hà kung bii he le ù de be ashi ityang anyin i ze. 16 Ujeso a kung bii ābe le: "Men or titi ’i wa nung amen ye a? 17 Kì yi le mà ngye le gbe undi a kung ’iwom fe he ungwu, u za᷆ āshi fa he lifung, u ngyà āshi wa lè hell, ki mbee he lè he inyiahwo. 18 Biwom abi undi u᷆ kong lè he ungwu uma be he igye bi ba lè ha ahe lityam a. Bife na᷅ bı᷆ ban undigye. 19 Igim ibibi angi ı᷆ be lè he lityam undigye na᷅ ı᷆ shi-e u᷆ gwu undi, u kee ungye undi, u wul ná bityuale bı᷆ wul, u zì ’azi, u bè uman, u kong ban bendi. 20 Biwom abin na᷅ bı᷆ ban undigye. Lizi azele faale abwo atoale he ’ukwo ahwu uten a kong na᷅ ’ı᷆ ban undigye ye." 21 Ujeso a hà bo lè he ’ipi a ma yi ana, gye he ’iteng ashi ’i ma yi gwaa ha ashi angi be᷆ ko le Utaya befe lè Usaidon. 22 Ungingye angwu a ma yi undi Ijuus a ye, a ma yi ndē há he ’iteng ’imen ana. A ma yi undi Ukenan. A be hwaa lè Ujeso, u ki fe-e le: "Ukaandi, wo igia Udebid, beshi bè sha-a lè mi. Ndè unwaa-gi ungingye, ikeb ibibi i kwu-e betye-betye." 23 Nya a na Ujeso a ma wa fan he ’iwom mà ye, bendi-utung bema be keb be fel da he le ù ndō ungingye umen ana lè há. U fem ābe ’ushun gba gyong. 24 Ujeso a kung fan ungingye umen ana le: "Mi kee-kee be ke bendi Izwell abe bè yi ná ìtiā angi i nim a." 25 Ungingye umen ana a gyo igie imen ana gyo-gyo, a te lè tim anung he ’ushu Ujeso, u de-e le: "Ukaandi, hā kpell mi." 26 Ujeso a hà mbee fan he le: "Ki ngbebb le bè kung lizi bendigye ke ibua ye." 27 Angwu ungingye ana a kung fan he le: "Ukaandi, kì yi ná. Ukpor ibua or i za᷆ atan angi betyabell be taa wu he itang." 28 Ujeso a hà kung de ungingye ana le: "Wo fe lityam ha ami ’igyang-igyang. Mi hwuà-a igben angi wo kee." Unwaa ungingye umen ana a ma mbee nya he ’unyong ahwu Ujeso a kong igie anyina. 29 Ujeso a gbe lè he ’iteng ashina lè gbe gwaa ha ungwu umbwo Ugalili. A mbo gye he ’igugo lè bel kwu ko. 30 Bendi gbamm be be lè bendi abe be hwō abee lè abe be hwuà ashi lè abe be kwom umbell lè abe be mbu bitaa angmam atyetye-atyetye be hwaa lè he. A ma mbee ābe puu. 31 Ki ma kwu bendi he ’uhwo ná bendi abe be kwom umbell be fel kong, abe be hwō abee be fel tan, abe be hwuà ashi be fel ndè. Be pee Unim bendi Izwell. 32 Ujeso a hà ko bendi-utung bema be he ’iteng ken, u de be le: "Beshi be shi-m lè bendi aben kangg likorye ’unyin ’i fel ati akie ná be kwu utung ha ami, bè tem yi lè ashi be᷆ zı᷆ ye. Nya a na itung ı᷆ ndo ābe i, mi kee le mi da ābe le bè ndo gye he ishu ibell faale afaale mi ke be lizi ye, teng itung i la tyan ābe tyang he ’ukwo." 33 Bendi-utung bema be bii he le: "He hung nyin undi ù ha᷅ ndè lizi hen libeb angi lì kpè ke ’igegang bendi aben?" 34 Ujeso a kung bii ābe le, bè yi lè ’ibang há? Be fan he le, bè yi lè bikem ibred bidyong-ifee lè inwaa īkwǎn zangg. 35 Ujeso a hà de bendi bemen ana le bè kwu ko he itang. 36 A hà kpē ibred lè ìkwǎn kwu ha ahe ’ubwo, u pee Unim. A kung ābi bun ibun ibun ke bendi-utung bema. Befe be hà kpē bi lè ke bendi abena puu. 37 Befe puu be ma zī gwul. Bendi-utung bema be gbong bigem abi be zī bi teng; bi ma sho bitetel bidyong-ifee. 38 He liwu bendi abe be ma zī lizi ana, bekaandi bengikye befe-befe be ma yi asi lisi ’ugbe lihwo, fem bengingye lè inwaabwan tyang. 39 Ujeso a hà de bendi abena le bè ndo gye. Ufe-gyang a bo lè ngwee he afee ’inong lishor ndo he ’igie ’ubong Umagadan.

16

1 Bendi besuso lè he likwu Iferesis befe lè Isadusis be te lè hwaa lè Ujeso. Be maa kung he lè he ’usi hè be bè gyo a᷆shi u᷆ kong. Be de-e le ù shi ’ikwele-uhwo tyung ābe hè be bè ngye le Unim na᷅ a som he. 2 Ujeso a hà fan ābe le: "Men abe likwulukwu lı᷆ gyebb-gyebb, ma᷆ de le nyong bibu bi bung gbuu ana liti angi ’uhwo li ba kwa nwongg. 3 Leèti-leèti, ma de le nyin umbwo u ndor likorye bibu bi gye kpenn. Ma ndà bibu bife ma ngya àshi bi tyung le nyin ’i sha, ukpor bikwele-uhwo gbe lè ati anyin mà hà ndo ngya likpe ábi ye." 4 Ujeso a mbee kong le: "Men bendi abe he ati anyin ma fel bebibi, mà tem fa Unim or ye. Ma kee le mì shi ’ikwele-uhwo tyung amen a?" A hà swan de be le u sha ’ikwele-uhwo tyung ābe ye. Kikwele-uhwo ashi u᷆ be tyung ābe ’ì kee-kee yi àshi Ujona. A hà gbe tyang ābe gye he ’iteng ’isuso. 5 Bendi-utung Ujeso be ma tia umbwo ukaandi kpē igbindi, ukpor be ma well kung ibred ye. 6 Ujeso a de be le: "Mà baa ’uhwo-men teng ’iwom Iferesis befe lè Isadusis ashi ’ì yi ná iyist angi ı᷆ shi ibred ı᷆ mbwee i ban amen." 7 Bendi-utung bema bè fel kong ha bende le: "Ujeso a kong ashin le bwo li be lè ibred ye a." 8 Ujeso a ngye ashi be kong. A kung de be le: "Má fe lityam ha ami gbungg ye. Kife na᷅ ’i shi amen ma᷆ kong le ma be lè ibred ye ana. 9 Nyong ’ì yi i or, ki wa nung amen ye a? Ma nya naa lityam le mi ma kung bikem ibred bidyong bun ke bendi asi lisi ’ugbe lihwo lè ’ugbe afee lè bendi asi lihwo be ma zī gwul puu a? Bigem abi be zī bi teng bi ma sho bitetel bifung? 10 Hà bendi abe asi lisi ’ugbe lihwo abe mi ma kung bikem ibred bidyong-ifee ke be, ma ma gbong bigem abi be zī bi teng, bi ma sho bitetel bifung? 11 Ki shi ná a, men ma᷆ fel gim le mí yii kong gbe lè ibred a, he ’unyong ahwu mí yi de men le mà baa ’uhwo-men teng ’iwom Iferesis lè Isadusis ashi ’ì yi ná iyist angi ı᷆ shi ibred ı᷆ mbwee i ban amen?" 12 Ki ma hà nung ābe le Ujeso a maa kong gba lè iyist angi ı᷆ shi ibred ı᷆ mbwee a ye, a maa da ābe le bè baa ’uhwo-bell lè he biwom abi Iferesis lè Isadusis be᷆ hwua a. 13 Ujeso a ma gye he lishi Usesaria Ufilipai. A hà bii bendi-utung bema le, bendi be da lè ufe Unwaa Undigye, ù yi ayang undi a? 14 Be kung fan he le: "Bendi-iso be da le wò yi Ujon angwu a maa kib bendi he umbwo a. Besuso be de le wò yi Ilaja a; besuso be de le wò yi Ujeremaya a. Gbe ’ì yi ná ye, hà wò yi undi angwu a maa tye ugie ’isom Unim leěti a." 15 Ujeso a hà tem lè shi bii ābe befe le: "Men ufe ma hà de le mì yi ayang a?" 16 Usaimun Ipita a kung fan he le: "Wò yi Ukristi, Unwaa Unim angwu ù yi uwum a." (Ukristi na᷅ Unim a kyebb le u ba som ba he igye anyin le ù kwu Undi-likpan.) 17 Ujeso a kung de Ipita le: "Wo unwaa Ujon, Unim a ka-a ’ukwun. Undigye na᷅ a hwua-a ’igyang ashi wo kong i ye. Atyagi ugyang angwu he lifung-atabe na᷅ a tyung-a ashi wo kong i. 18 Mi da awo le, wò yi Ipita, he utie-ukor anwun na᷅ mı᷆ be tye lìshií liwu bendi abongale ligi. Lihwu or li ba kwa lè ikeb le li hwà āngi ye. 19 Mi ka-a ikeb le wò ndè gbe lè bendi abe bè yi ke Kiteng-usu Unim le ’iwom ’iyang-yang ashi wo tel he igye anyin, Unim u tel āshi titi he lifung-atabe. Kiwom ’iyang-yang ashi wo tel āshi he igye anyin ye, Unim u ba tel āshi he lifung-atabe ye." 20 Ujeso a hà tebb bendi-utung bema le bè de bendi le ù yi Ukristi, Undi-likpan a ye. 21 Kung lè he ’unyong ’umen ana gye ’ushu, Ujeso a maa fel bun gboo da bendi-utung bema le, kì yi kpe-kpe le ù gye he Ujeruselem hè bekaandi abe he ’ubong lè abe be᷆ shang Unim lè abe be᷆ hwua bendi Iten bè be ke-e ’ingie há kangg. Be ba gwa he, ukpor u ba tem wum lè he lihwu he liti angi lekie. 22 Ipita a hà ko he gye he item, lè swan de-e le ù tem kong ná ye. Unim ù hà ndo bong le abin bì shi fe-e ye. 23 Ujeso a bel àshì ndè Ipita kporr, a kung igie ikaa-ikaa kong ha ahe le: "Usetan, gbe-m lè nyin. Wo la teng mi le mì shi ban Atyagi a? Ugim ugang ù yi angwu undigye a, ù yi angwu Unim a ye." 24 Ujeso a hà kung de bendi-utung bema le: "Undi uyang-yang angwu a kee le u pwom mi, ù zob ’uhwo-ma. Ù bong lihwu kung ’ikpakpaa ashi be᷆ be maa he bee so, pwom mi. 25 Undi angwu a kee le u kpan lishi lima, hà a nim lè ’uhwo-ma. Undi angwu a bong lihwu he ’uhwo ahwu ’ugi na᷅ u᷆ be kwu lè likpan. 26 Gbe undigye ù yi lè biwom puu he igye anyin, kibang ’ı᷆ be kwu lifem lima, gbe a nim ’ūnyōng ’uma? U ba kwa lè lifem ye, likorye ’ì yi lè ’iwom ashi undi u᷆ be ke kpē ’ūnyōng ’uma ahwu ’u nim ye. 27 He ashin, baale mi Unwaa Undigye, mı᷆ be be he ikeb Atyagi utung ha idengell ima. Mi be hwee undi uyang-yang he ashi a shi he igye anyin. 28 Mi kee le mà ngye dangg le men besuso abe mà yi naa nyin, ma ba hwa᷆ ye, kpamm ma gbe nde-m mi Unwaa Undigye, nyong mı᷆ be ná Usu."

17

1 Ati a gbe adyong, he ledyong-ken Ujeso a kpē Ipita lè Ujems lè unwaande Ujon gye lè be he lishi ukwell hè befe-befe bè lè kwu há. 2 Be lè wu há, Ujeso a gie he ashi abell. Kushu ’uma ’u gie, ku fel taa ná libwee lı᷆ taa nà. Bihwom bima or bi taa. Bi fel bifung-bifung kpeladadada. 3 Bendi-utung Ujeso be ndè Umosis befe lè Ilaja be fem há, be kong ha Ujeso. 4 Ipita a hà kung de Ujeso le: "Ukaandi, kiteng ashin ’i ngbebb ashi lı᷆ ngyor kwu i. Gbe ’i ngbebb-a, tyang li lì kaa bebuu bekie, kugang ken, Umosis ken, Ilaja ken." 5 Nya a na Ipita a maa so-i kong ashina, kibu ashi ’ı᷆ taa ’i ma be shī ābe a kpemm. Be gyo lingmam Unim lè ha ’ibu ana le: "Anwun na᷅ ù yi ’iken Unwaa-gi. Ki nyin mi lè he ’indee-indee. Mà gyo he." 6 He ’unyong ahwu bendi-utung Ujeso be gyo lingmam limen ana, be ma fel lè ’ushell kangg, be buu lè àshì abell shī fe he itang. 7 Ujeso a hà be hwaa lè be, u tyua ābe ’ubwo de be le: "Mà shell ye; mà bo ’inaa." 8 Be bo ’inaa bel àshì shun kel-kel, be tem ndè undi-iso pel ha Ujeso ye. 9 Nya a na be maa shul ukwell be ’utan, Ujeso a tye be uten le, bè de undi ’iwom ashi be ndè ye kpamm ufe Unwaa Undigye, u gbe hwō wum. 10 Bendi-utung bema be kung bii he le: "Kibang ’ì yi atan-lengi nyong bekaandi abe be᷆ hwua bendi Iten be᷆ de le Ilaja na᷅ ’ì yi kpe-kpe lē ù be be ’ushu?" 11 Ujeso a fan ābe le: "Ki ma yi kpe-kpe le Ilaja ù be ’ushu ’igyang he-e ù kam biwom puu. 12 Ukpor mi de men le, Ilaja a be mà. Bendi be shi-e ’itaa be kee likorye be shob he ye. Kitaa ’imen i na᷅ bendi be᷆ be shi-m, mi Unwaa Undigye or, ’iwom ’itaa ashi be kee." 13 Bendi-utung bema be hà ndè shob le u kong gbà lè Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo a. 14 Ujeso lè bendi-utung bema be ma tem be hwaa lè liwu bendi. Ungikye ususo a be tim anung he ’ushu Ujeso, 15 u de-e le: "Ukaandi, beshi bè sha-a lè unwaa-gi ungikye angwu u᷆ mbu ’ishin. He ’unyong ahwu ’i kwu-e, kunyong ’ususo ’i sha he u mbwa fa he ’inde; kunyong ’ususo ’i shi-e u mbu fe he lishor. 16 Mí yi be lè he hwaa lè bendi-utung begang, be mbee he mbeè ye." 17 Ujeso a kung fan le: "Men bendi-umbeb, mì kwu utung ha amen lè ’igbe ná a, ma hà fe lityam ha ami? Ma kee le mì ngib lityam lè men ’igbe ná a?" A hà de-e le: "Be lè unwaa umen ana ke-m." 18 Ujeso a kung gaa fe ikeb ibibi ana. I fem lè ha unwaa umen ana, a mbee nya he abwo-abwo. 19 Bendi-utung bema be hà te lè bii he he ’undyell le: "Kibang a, bel lí yii ndō ikeb ibibi ana mbeè ye?" 20 Ujeso a fan ābe le: "Atan-lengi uma ù yi le, má yi fe lityam ha ami gbungg ye. Mà ngye le ’í yi yi le lityam angi ma fe ha ami lì fel kee-kee dyam ná ùtǒng ’ikwukwan angwu a zen hwò puu or, hang ma da ukwell le ù kwuo, u kwuo, hang ma sha biwom puu mbeè. [ 21 Kiwom ashi ’ı᷆ kee-kee ke undigye ikeb le ù ndō ikeb ibibi angi ’itaa i ’ì yi akongale ha Unim lè itung andoale a.]" 22 Nya a na Ujeso befe lè bendi-utung bema be maa so-i tan he Ugalili, Ujeso a ma de be le: "Kunyong ’u ndo fel há ahwu undi u᷆ be kwu-m, mi Unwaa Undigye, fe bendigye he abwo. 23 Be ba gwa-m, ukpor mi be tem wum lè he lihwu he liti angi lekie." Bendi-utung bema be ma fel lè ’imbwee kangg. 24 Ujeso befe lè bendi-utung bema be lè wu he Ukapanyam wu-wu, bendi abe be maa tan kpē úndē Ushom Unim angwu he Ujeruselem be lè bii Ipita le: "Ukaandi ūme᷅n u dya úndē Ushom Unim a?" 25 Ipita a bong le u dya. Ipita a hà te lè hwaa lè Ujeso he ushom. Ujeso a kpi ’ikwu bii Ipita le: "Kibang ashi wo gim gbe lè ukpanda atyele? Ayang ù yi le ù tye ukpanda, begyang ’ubong â, hà begaandi á?" 26 Ipita a kung de-e le, begaandi na᷅ ’ì yi le bè tye ukpanda. Ujeso a hà kong le: "Ashin ’i ze le begyang ’ubong be tya ye. 27 Le bwo bel ufe, li kee le li sha a᷆shi ’ì shi ābe bè mbu linaa ha abel ye, wo-ò gye he umbwo ukaandi lè tyang ukwugya. Ukpi-ikwu ūkwǎn angwu wo kwu, wo buu he ungwu, wo fem úndē lè ha angwu u᷆ kpè dye lishi ligi or, ligang or. Kung úndē ana lè dye lishi lityan."

18

1 Nya he ’unyong ’umen ana bendi-utung bema be be hwaa lè he, bii he le: "Ayang a dyam hwò bendi puu abe bè yi ke Kiteng-usu Unim?" 2 A hà kpē unwani lè naa he liwu libell. 3 A kung de be le: "Mi kee le mà ngye le, gbe ma keb ’uhwo-men tem fel ná inwaabwan ye, mà hà ndo kpa Unim ná Usu ūme᷅n ye. 4 Undi uyang-yang angwu a keb ’uhwo-ma tem fel ná unwani, hà ù yi undi angwu a dyam hwò bendi puu abe bè yi ke Kiteng-usu Unim. 5 Undi uyang-yang angwu a kpē unwani ’itel i or he lizen ligi, hà a kpe-m mi a." 6 Ujeso a de le: "Bebwani abe be bong ha ami nyin, gbe undi a shi ābe, undi ken or, a shi ’iban, hà ’i ban kangg. Ashi le bè kung ’ukor ’ukaandi tye tyuu undi angwu há he umbell lè tye he umbwo ukaandi, ki ngbebb hwò a᷆shi le ù shi undi ù shi ’iban. 7 Ki ba kwa ’ibibi ka bendigye likorye biwom abi bı᷆ shi bendi be᷆ shi ’iban bi go hen he igye kangg. Kì yi kpe-kpe le igilale angi ı᷆ shi undi u᷆ shi ’iban i ba, ukpor ’i ba kwa ’ibibi ka undi angwu a be lè ngi. 8 "Undi angwu ’ubwo ’uma a or, kubee ’uma a or, ku᷆ shi-e u᷆ shi ’iban, ù tang āhwu tyang hell. Ki ngbebb le undi ù kwu lè likpan lè ’ubwo ken lè ’ubee ken hwò a᷆shi le ù kwu lè abwo afee lè abee afee, gye he ’ìndē ashi ’ı᷆ nim ye ngyor igye kpamm. 9 Undi angwu utong-shi uma na᷅ u᷆ shi-e u᷆ shi ’iban, ù yii waa he tyang hell. Ki ngbebb le undi ù kwu lè likpan lè utong-shi ken hwò ashi le ù kwu lè itong-shi ifee, gye he ’inde." 10 Ujeso a mbee kong le: "Mà baa teng ma kong le bendi abe be᷆ ngyor he ashi inwaabwan inwaabwan bè yi ilaa-ilaa. Bè yi lè idengell angi he lifung-atabe angi ı᷆ kwu ìtı᷆m gbe lè be ha Atyagi mbee ’unyong kpamm. [ 11 Mi Unwaa Undigye, mi be mî kpan bendi abe be nim a.] 12 "Men ma nya gim le, gbe undi ù yi lè ìtiā asi adyong, angwu ken a waa nim, u sha ná a?" A de be le: "U tyang a᷆ngi asi ande lè ngi lihwo lè ngi idyong-inde ndor he ’ipi ı᷆ zī abia, gya la shun angwu a nim ana. 13 Mi kee le mà ngye le, gbe a nde-e, u yal gor kangg he ’uhwo utia ken ana hwà ìtiā asi ande lè ngi lihwo lè ngi idyong-inde angi i nim ye. 14 Kitaa ’imen ana Atyetyan angwu he lifung-atabe a kee le bendi bemen abe be᷆ ngyor he ashi inwaabwan inwaabwan i, bè waa nim ken or ye." 15 "Gbe unwanaa a shi ban-a, wo te lè hwaa lè he he ashi afee de-e ’ibibi ashi a shi. Gbe a dang ’utyung gyo-a, hà wo kpan unwanaa. 16 Ukpor gbe a dang ’utyung gyo-a ye, wo lè kee undi ken or, bendi befee or, fe he ’ikwu mbee lè hwaa lè he, hè likong lì mbee he ungwu bendi befee. 17 Gbe a dang ’utyung gyo ābe ye, wo lè bun āshi de liwu bendi abongale. Gbe a mbee gyo ābe befe or ye, wo shi-e nya a na be᷆ shi undi angwu a bong ha Unim ye, ha undi angwu u᷆ kpē ukpanda." 18 "Mi kee le men puu mà ngye le, kiwom ashi ma tel āshi he igye anyin, Unim u tel āshi he lifung-atabe or. Àshi ma tel āshi he igye ye, Unim u tel āshi he lifung-atabe or ye. 19 "Mà mbee ngye le, gbe bendi befee he igye i be tim lè bii mi ’iwom ken, Atyagi angwu he lifung-atabe u sha āshi. 20 He ’iteng ashi bendi befee or, bekie or, be kpee he lizen ligi mi kwa utung ha abe há." 21 Ipita a die be hwaa lè Ujeso, bii he le: "Atyagi, gbe unwandagi a shi ban mi, mì tyang ke-e ’ugbe ’afung? Mì tyang ke-e ’ugbe ’adyong-ifee a?" 22 Ujeso a kung fan he le: "E-e-eng, kugbe ’adyong-ifee a ye, tyang ke-e ’ugbe asi akie lè hwu lihwo ’ugbe ’adyong-ifee. 23 "Gim gbe lè Kusu Unim ’itaa i. Ki ma yi lè usu angwu a maa kee le u ngya ’ugii úndē uma angwu bendi aki bema bè yi lè he. 24 A keb akwuale. Be hà be lè undi aki ken angwu a zi-e lihwua igaa unde asisilisi asisilisi. 25 A ma yi lè úndē u hwee he ye. Ukaandi uma a de le bè kwu-e ufe-gyang lè ungye-ma lè bebwaa-ma lè biwom puu abi ù yi lè bi, lè ndyebb zi kpē úndē uma hè be bè hwee he lihwua. 26 Undi ana a bel tim anung he itang, u de ukaandi uma le: ’Ukaandi, kusi mi tim-a anung le wò ngib lityam, mbee ke-m ’anwaa ’unyong zangg. Mi ba hwee-a unde ugang puu.’ 27 Beshi be shi ukaandi uma lè he. A de-e le ù ndo gye, a tyang lihwua ke-e. 28 "Undi umen i a gbe ligye lè kpee lè unde-ma ken angwu a zi-e lihwua úndē zangg. A kwu-e, u hwom he abwo he umbell, u de-e le ù hwee he unde uma ’unyin. 29 Unde-ma a tim anung he itang, tim he anung le kusi ù ngib lityam, mbee ke-e ’anwaa ’unyong zangg. U ba hwee he unde uma puu. 30 A swan, a kwu-e lè fe he igaadye le ù kwu há kpamm u gbe hwee he unde uma. 31 Bende-ma, bendi aki abe be teng, be ndè ashi a shi. Ki nyung ābe he lityam kangg. Be lè bun de ukaandi ubell ashi a shi puu. 32 "Ukaandi uma a ko he de-e le: ’Wò yi ubibi, mi tyang lihwua angi wo zi-m ka-a, likorye wo tim mi anung. 33 Hang wo kwu lè beshi ha unde-gang ná mí ma yi lè beshi ha awo.’ 34 Ki nyung ukaandi anwuna he lityam kangg. A de le bè kwu undi aki anwuna lè fe he igaadye, be ke-e ’ingie há kpamm u gbe hwee he unde uma puu." 35 Ujeso a fe lishi ityang anyin le: "Kitaa ana na᷅ Atyagi angwu he lifung-atabe u᷆ be shi amen, gbe undi-undi u᷆ tyang ke unwanam lè he lityam ye."

19

1 Ujeso a kong ashin puu, a bo lè há he ’ubong Ugalili gye he igbindi umbwo Ujodan he ’ubong ahwu be᷆ ko le Ujudia. 2 Bendi be ma kwuo pwom he. A mbee bendi-angmam abe be be há. 3 Bendi Iferesis besuso be be kung he lè he ’usi, be bii he le: "Iten ityan i bong le undi ù ban libee, gbe ù yi lè atan-lengi a?" 4 Ujeso a fan ābe le: "Ma wa bo àshi be fee leěti le, kung lè há he ukpi-ikwu Unim a ma mbe ungikye lè ungingye ye a? 5 Unim a mbee de le: ’He atan-lengi anwun ungikye ù tyang atyam lè anam he-e ù gwaa ha ungye-ma. Ufe or, ungye-ma or, be fel ná undi ken.’ 6 Bè tem yi bendi befee a ye, be fel anung ken. Bwo Unim na᷅ a shi ābe le bè bee, undigye ù shi ban ābe libee ye." 7 Bendi Iferesis bemen i be tem lè shi bii he le: "Fe ’i shi ná a, nyong Umosis a ma ke li uten le, ungikye angwu a kee le u ban libee ù fee ’ushia libee abanale ke ungye-ma de-e le ù ndo gye?" 8 Ujeso a mbee fan ābe le: "Umosis a ma ke men ikeb anyin le bwo ma teb àtyám, ma kpē àshi be᷆ hwua amen ye a. Ukpor kung lè he ukpi-ikwu igye anyin ’i ma yi ná ye. 9 Mi de men le ungikye uyang-yang angwu a ban libee he atan-lengi uyang-yang fem a᷆shi le a kwu ungye-ma ha ungikye ususo tyang, hà a shi ’iban agbele ipel a, gbe a lè kpebb ungye ususo." 10 Bendi-utung bema be kung de-e le: "Gbe libee lì yi ashi ’itaa ana á, hà ’i ngbebb le undi ù kyebb ungye ye." 11 Ujeso a kung fan ābe le: "Àshi be kong i, bendi puu na᷅ be᷆ shi āshi mbeè ye. Bendi abe bè yi lè ikeb Unim na᷅ be᷆ kee-kee shi ’imen i mbeè. 12 Bendi gbamm be kee libee ye. Atan-lengi uma na᷅ ù yi i. Besuso be hwō ’ikwu lè he lifung andabell. Besuso, bendi be feé ābe ífee᷆. Besuso be swan libee he ’uhwo Kusu Unim. Undi angwu u᷆ shi ashin mbeè, ù bong utebb anwun." 13 Bendi besuso be ma be lè bebwaa-bell le Ujeso ù pwom ābe abwo, u bii Unim le ù ke be ’ukwun. Bendi-utung bema be swan ndō ābe. 14 Ki ngbebb Ujeso ye. A kung de be le: "Mà tyang bebwani bè be hwaa lè mi. Mà swan ndō ābe ye, likorye abe ’itaa i na᷅ Unim ù yi Usu ubell." 15 A hà kung abwo ama pwom ābe, u bo gbe lè há. 16 He ’unyong ken ungikye ususo a ma be hwaa lè Ujeso, u bii he le: "Ukaandi, kibang ’itaa ’inunung ashi mì nya shi mî kwu lè likpan ’unyong angi lı᷆ ngyor igye kpamm?" 17 Ujeso a tem lè shi bii he le: "Kibang a, wo᷆ bii mi gbe lè ’inunung? Unim ufe-ufe na᷅ ù kee-kee yi ununung. Gbe wo kee le wo kwa lè likpan angi lı᷆ ngyor igye kpamm, wo ndor iten Unim." 18 A mbee bii Ujeso le: "Bibang ’itaa iten a?" Ujeso a de le: "Iten angi há na᷅ ì yi i. Gwu undi ye. Gbe ipel ha undi ususo fem ungye-gang tyang ye. Zì ’azi ye. Bè uman fe undi ye. 19 Fe atia lè anaa. Kì nyin-a lè unde-gang ná ’i nyin-a lè ’uhwo-gang." 20 Ungikye umen ana a mbee fan le: "Mi shi iten anyin puu. Kisuso ’i mbee teng le mì shi, mi hà kwu lè likpan limen i a?" 21 Ujeso a kung de-e le: "Gbe wo kee le wo fel gelalala, wo ndo gye ha awo ushu lè kung biwom bigang puu ndyebb zi, kung úndē ábi ke bendi-likaa, mà wo kwa lè ’ingbebb he lifung-atabe. Gbe wo shi ná, mà wo hà tem be pwom mi." 22 A gyo ashin gyo-gyo, a gbe ligye ’imbwee-imbwee likorye a ma mbu ’ingbebb kangg. 23 Ujeso a hà de bendi-utung bema le: "Mi kee le mà ngye le, ki ba kwa lè ’ingie kangg ka bendi-ingbebb le bè keb ’uhwo-bell ke Unim le ù kwu Usu ubell. 24 Mà mbee ngye le, kì yi pie-pie le ’igundu ’ì gbe he ligia uwo hwò a᷆shi le undi-ingbebb ù keb ’uhwo-ma ke Unim le ù kwu Usu uma." 25 Bendi-utung bema be gyo ashin, ki kwu ābe he ’uhwo kangg. Be fel bii bende le: "Fe ayang ù ha᷅ be kwu lè likpan ’unyong?" 26 Ujeso a bel àshì ndè be kporr, kung de be le: "Undigye u kpan ’uhwo-ma mbeè ye. Ukpor biwom puu, Unim u sha ābi pie-pie." 27 Gyo Ipita le: "Ndè, li tyang biwom puu, fel bendi-utung begang. Kibang ’ì ha᷅ be kwu lifem lityan?" 28 Ujeso a kung de be le: "Mi kee le mà ngye le, mi Unwaa Undigye, mi ba fel Usu ukaandi, kwa he ’idem ’usu he igye ifufe angi ı᷆ be lè há ’ushu. Men bendi-utung begi, abe lihwo lè be befee i, ma ba kwa utung ha ami he bidem ’usu titi, maa àshì Izwell angi lihwo lè ngi afee ushe." 29 A mbee de be le: "Kiwom ’iyang-yang ashi undi a gbe tyang āshi he ’uhwo ’ugi, mà ’ì yi ushu or, bebwaa or, bebwende or, atyam or, anam or, ùtiá or, u ba kpa lifem hwà abina tyang ’usi-usi, u mbee kpē likpan ’unyong angi lı᷆ ngyor igye kpamm. 30 Bendi gbamm abe bè yi ’ushu ’anaa-anaa i, be ba fel item; abe bè yi item ’anaa-anaa i, be be fel ’ushu."

20

1 Ujeso a ma bun ityang anyin de le: "Kusu Unim ’ù yi ’itaa ken ha ungikye ken angwu a ma yi lè ùtiá. A bo leèti-leèti lè kpē bendi le bè lè shi-e aki ha ahe utia. 2 A bong le u ka ābe undi-undi únde nya a na be᷆ ke he liti. A kong, be gbe lè kpi aki ashele ha ahe utia. 3 A mbee gye he ushokwo he inde idyong-inde lè ndè bendi-iso bè yi naa hà likor. 4 A kung de be le: ’Men or titi mà ndo te lè shi-m aki he utia. Mi ba ka amen únde nya a na ’ì yi le bè ke.’ Be mà gbe ndǒ he aki ashele. 5 He libwee ’udyan lishi a mbee kpē bendi aki ’itaa a ken. He inde ikie u mbee lè kpē besuso. 6 He inde idyong angi likwulukwu a mbee gye he ushokwo lè ndè bendi-iso bè yi naa há likor. A bii ābe le: ’Kibang a, ma᷆ kung liti libo ban naa nyin?’ 7 Be kung fan he le: ’Likorye ’ì yi lè undi angwu a kpé li he aki ye a.’ Ufe a kung de be le: ’Mà ndo te lè shi-m aki ha ami utia.’ 8 "Likwulukwu li kung gyebb angi bè wee aki. Ugyang utia a kung de undi angwu a maa ndè gbe lè bendi aki bema le ù lè de bendi aki le bè ma wee, u ko ābe be ukem he-e ù ke undi-undi únde uma. U kpi ’ikwu lè abe be be umbee-likel, hà gye ha abe be be ’ushu. 9 Bendi abe be ma kpi aki he inde idyong, a ke be undi uyang-yang únde ná be᷆ ke undi he liti libo. 10 Bendi abe be kpi aki ’ushu be be le be kpa úndē. Be maa kong le befe be ba kpa únde u go hwà a᷆be be be umbee-likel. Ukpor a ke undi-undi ’itaa ken. 11 Be kpē unde ubell keb inem anemale fe ugyang utia. 12 Be kong le: ’Bel abe li shi aki liti libo gbangg, ishu i bi li na᷅ wo ke li únde ’itaa ken ha abe be kee-kee shi aki he ’anwaa ’unyong zangg a?’ 13 A kung de undi ken le: ’Udim-gi, gyo mi. Mi sha-a zī izi ye, likorye wo-gyang na᷅ wó yi bong le wo sha aki he liti he únde ’itaa ana. 14 Kanaa-anaa i wò kung únde ugang ndo gye. Mi ke men a puu ’itaa ken, mà angwu há a kpi ’ushu or, umbee-likel or.’ 15 Atyam a hà bii he le: ’Mì nya yi lè ikeb le mi sha ’iwom lè únde ugi ’itaa mi kee ye a? Wo bung ashi le bwo mi ke faale ’akwukwell â?’ " 16 Ujeso a kung kong le: "Ashin na᷅ ’ı᷆ tyung amen le bendi abe bè yi item, be ba fel ’ushu; abe bè yi ’ushu, be be fel item." 17 Nya a na Ujeso befe lè bendi-utung bema be maa ndor àshì gye he Ujeruselem, a ko ābe lihwo lè be befee gye he ufaa kung de be le: 18 "Mà gyo, li gya he Ujeruselem he ’ipi ashi undi u᷆ be kung mi ke bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bekaandi abe be᷆ hwua bendi Iten. Be ba ka ikeb le bè gwu-m. 19 Be ba kung mi ka bendi abe bè yi ’ubong ’utyan a ye. Bendi bemen i be ba nyan mi, be kpam mi ikwun, be hà maa gwu-m bee he ’ikpakpaa. Ukpor he liti angi lekie mi ba tem wum lè he lihwu." 20 Ungye Uzebedi a ma hà be lè bebwaa-ma, bengikye befee, be hwaa lè Ujeso. A keb he itang fe Ujeso, u bii he ukpell. 21 Ujeso a kung bii he le: "Kibang ukpell angwu wo kee." A fan Ujeso le: "Mi kee le wò ke-m úkyébb le he ’unyong ahwu wo᷆ be fel Usu, bebwaa-gi abe befee i be ba kwa utung ha awo, undi ken u kwu-a lè he ’ubwo lizen, angwell lè he ’ubwo limbell." 22 Ujeso a hà de be le: "Má ngye ashi ma᷆ bii ye. Men ma nya kpa ’ingie ashi mi ndo be kpē i mbeè a?" Be bong le be kpa āshi mbeè. 23 Ujeso a kung de be le: "Ma kpa ’ingie he ’uhwo ’ugi, ukpor mi-ì yi lè ikeb le mi waa undi angwu u᷆ be kwu-m lè he ’ubwo lizen or, kwu-m lè he ’ubwo limbell or ye. Atyagi ugyang u ba kung biteng bimen i ka bendi abe a shi ābi ndor ābe." 24 Bendi-utung Ujeso abe be teng lihwo be gyo ’iwom ashina. Be fel he ingywo fe bebwaa Uzebedi ana. 25 Ujeso a kung ko ābe befe puu be he ’iteng ken, u de be le: "Má ngye ná bendi abe be kee le be kwa bekaandi abe be᷆ ndè gbe lè bendi be᷆ tyung ikeb ibell. Be sha bendi be fel ná ifee. 26 Ukpor men mà shi ná ye. Men ufe, undi angwu a kee le u kwa ukaandi, ù bel fel uboyi bendi abe be teng. 27 Undi he liwu līme᷅n angwu a kee le u kwa atie-lishi ūme᷅n puu, undi umen ana ù keb ’uhwo-ma fel ufee bendi, 28 nya a na mi Unwaa Undigye, mi be le bendi bè kwu iboyi igi a ye. Mi be le mî kwu uboyi bendi a, mi mbee kung ’uhwo-gi ke, mî pong bendi gbamm." 29 Nya a na Ujeso befe lè bendi-utung bema be maa ndo gbe lè he Ujeriko, bendi be ma ti kwuo pwom he. 30 Bendi befee abe be ma hwuà ashi be ma yi kwu he ’ukwo. Be gyo le Ujeso u ba lè há, ba gba nya he ’ukwo ’umen ana. Be fel gaa le: "Ukaandi, igia Udebid, kwu lè beshi ha abel." 31 Bendi gbamm be fel gaa fa ābe le bè naa lè ’ihwee. Behwua-ashi aben be hà mbee kung gaa kangg le: "Igia Udebid, kwu lè beshi ha abel." 32 Ujeso a hà naa, u de be le bè be. A bii ābe le: "Kibang ma kee le mì shi ke men?" 33 Be fan he le: "Ukaandi, li kee le wò buu li atong-shi." 34 Beshi be shi Ujeso lè be. A tyua ābe abwo he atong-shi. Nya ’ukwo-ukwo be fel nda. Be gbe utung ha ahe.

21

1 Nya a na Ujeso befe lè bendi-utung bema be maa ndo wu he Ujeruselem, be lè wu he ushokwo Befeji he liten ukwell angwu be᷆ ko le Olif. Ujeso a hà de bendi-utung bema, bendi befee, le u la som ābe gya he ’ushu. 2 A de be le: "Mà gye he ’ubong ahwu ’ù yi he ’ushu ana. Ma la wa há, ma ndà ’ukaa-inyia tyuu há lè ahwu umbe. Mà pell ābe a puu befee be lè be ke-m. 3 Gbe undi a bii amen atan-lengi angwu ma᷆ pell kung ābe, mà de-e le, ki fong Atyamen lè be, mà u tyang amen ma ba lè be." 4 Ashin ’i shi nya a na undi angwu a maa tye ugie ’isom Unim a ma kong leěti a. 5 A ma de le: "Mà de bendi Uzayon le, usu ubell u ba lè há. Ù yi mbiloo. U pwom he ushom ’ukaa-inyia." 6 Bendi-utung Ujeso be te lè shi nya a na Ujeso a de be. 7 Be lè be lè ’ukaa-inyia lè unwaa ahwu be ke-e. Be kung bihwom bibell kie āhwu he item. Ujeso a hà bel kwu há. 8 Bendi gbamm be kung bihwom bibell kie he ’ukwo kpuludududu. Besuso be kpi akikie ’iwua kie he ’ukwo. 9 Bendi abe be maa te Ujeso lè he ’ushu lè abe be maa pwom he lè he item be maa gaa kong le: "Ipee ì kwu ke igia Udebid. Kukwun ’ù kwu ke undi angwu u᷆ be he lizen Atyetyan Unim. Ipee ì kwu ke Unim." 10 He ’unyong ahwu a wu há he Ujeruselem, ki kwu bendi puu abe há he ’ukwo kangg. Be fel bii le: "Ù yi ’ibang ’itaa undi a?" 11 Bendi abe be ma yi utung ha Ujeso be fan le: "Ù yi undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim angwu u᷆ be lè he Unazaret he ’ubong Ugalili a." 12 Ujeso a gye he afee Ushom Unim há he Ujeruselem. A ndè bendi abe be᷆ ndyebb biwom zi lè abe be᷆ ndyebb há he Ushom Unim, a ndō ābe wu he igye. U nyii itebul bendi abe be᷆ gie únde lè bidem bendi abe be᷆ ndyebb inwaa ukwuo abakpa zi wu hell. 13 A hà kung de be le: "Be ma fee ndor he ’ushia Unim leěti le Unim a de le, be ba ko Ushom uma le ’iteng ashi bendi be᷆ kong ha ahe, ukpor men ma shi-e a bel ’iteng ashi ma᷆ ndyell zì ’azi." 14 Bendi abe be hwuà ashi lè abe be hwō abee be be hwaa lè Ujeso há he Ushom Unim. A mbee ābe puu. 15 Bekaandi abe be᷆ shang Unim lè abe be᷆ hwua bendi Iten be ndè bikwele-uhwo abi Ujeso a shi, be mbee gyo ná inwaabwan be fel gaa le: "Ipee ì kwu ke igia Udebid." Befe be fel he ingywo. 16 Be kung bii Ujeso le: "Wo gyo a᷆shi inwaabwan i gaa ana a?" Ujeso a bong, u de be le: "Men ma wa bo àshi be fee he ’ushia Unim mà ye a? Be fee le: ’Wó hwua inwaabwan lè abe bè so-i nyia àbí hè be bè pee-a.’ " 17 Ujeso a gbe tyang bekaandi bemen i há he Ujeruselem bo ndo he Beteni. A ngyor há he Beteni taa ashi. 18 Ashi a taa, nya a na Ujeso a maa tem lè há Beteni u᷆ gye he Ujeruselem, itung i maa fel ndo he. 19 A bel àshì ndè ùkwán angwu be᷆ ko le ufik naa he ufaa ubo. A gbe gye há lè nde-e ù yi lè agbe ye, ù yi ashia-ashia. A kung de ùkwán ana le ù hà tem wum agbe ye kpamm. Ùkwán ana a mà hwō nya ’ukwo-ukwo. 20 Bendi-utung bema be ndè ashin, ki kwu ābe he ’uhwo kangg. Be fel bii he le: "Ki shi ná a, ùkwán anwuna a hwō ’ukwo-ukwo ’itaa ana?" 21 Ujeso a kung de be le: "Mi kee le mà ngye le gbe ma fe lityam ha ami faale atyāngale, ma sha a᷆shi mi shi ùkwán ana mbeè, ma mbee sha gba gyong ashi mi shi ana or, ma da ukwell le ù kwuo lè wu he umbwo ukaandi or, u kwuo. 22 Kiwom ’iyang-yang ashi ma de Unim lè lishi andorale le ù shi ke men, ma kpa āshi." 23 Ujeso a ma mbee gye he Ushom Unim há he Ujeruselem. Nya a na a maa hwua bendi biwom há, bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bekaandi abe he ’ubong be lè bii Ujeso le: "Lè hung wo be lè ikeb angi wō-ò shi biwom bimen i? Ayang a ka-a ikeb imen i?" 24 Ujeso a fan ābe le: "Mi bii amen ’ibibi ken ukpong. Gbe ma fan āshi, mi or mi da amen undi angwu a ke-m ikeb angi mı᷆ kung shi biwom abin. 25 Ayang a ke Ujon ikeb angi a maa kib bendi he umbwo? Unim na᷅ a ke-e a, hà bendigye a?" Be maa fel tyāng lè bende le: "Lì fan ’imen i le ana? Gbe li fan he le Ujon a maa kib bendi he umbwo he ikeb Unim a, u bii li le, fe ’ibang ’i tan lè shi li bong ha Ujon ye? 26 Ukpor lì nya de-e le Ujon a maa kib bendi he umbwo he ikeb angi undigye â? Li shell àshi bendi betyan be᷆ be shi li, likorye befe puu be bong le Ujon ù yi undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a na afong." 27 Be hà kung fan Ujeso le be ngye ye. Ujeso a de be le ufe or u da ābe undi angwu a ke-e ikeb angi u᷆ shi biwom bimen i ye. 28 Ujeso a de be le: "Mà gyo mi hè men mà ndè ’iwom ashi ityang anyin i tyung amen. Ungikye ken a yi lè bebwaa bengikye befee. He liti ken a lè de angwu gbel le ù gye-e he útiá. 29 A ma swan de atyam le u ta há ye. Ukpor lè he ’ushu a gie ugim uma, u fel te átyám he utia. 30 Ungikye umen i a hà mbee lè de unwaa-ma angwu ’isun le ù gye-e he utia. A bong de-e le: ’Ukaandi, mi ta.’ Ukpor a te ye." 31 Ujeso a hà bii ābe le: "Bebwaa abe befee i, angwu yang a shi a᷆shi átyám a kee?" Be fan he le angwu gbel a. Ujeso a kung de be le: "Bendi abe be᷆ kpē ’ukpanda or, bendi akpela or, be ba kpa Unim ná Usu ubell teng amen. 32 Ujon angwu u᷆ kib bendi he umbwo a be bun ’ukwo Unim de men ná mà kwu kpa-kpa, ma kpe ngi ye. Bendi abe be᷆ kpē ukpanda lè abe akpela be bong ha ashi a ma bun de be. Mà na men ma ndè bendi aben be bong ha ashi a bun, kife-ife or ’i fel shi amen ma gie igim īme᷅n, hè men mà bong ha ashi a bun ye." 33 Ujeso a de le: "Mà gyo ityang isuso lè. Ungikye ususo a ma nam ùtiá, kwan ìkwán angi be᷆ bung agbe ángi shì ’utyuo; a kaa ugbe fe-e kel-kel; u tem ’ania he ’ipi be᷆ shor agbe ikwan ana kung umbwo ángi; u shi udye angwu bendi be᷆ kwu kang he ùtiá. A kung ùtiá uma fe bendi le bè ndè gbe lè he. A hà bo ndo litan gye he ’ubong ’ususo. 34 Kunyong ’u ma fel ahwu bendi be᷆ bung agbe ikwan. A hà som ifee ima hwaa lè bendi be᷆ bung agbe ikwan. A hà som ifee ima hwaa lè bendi abe be᷆ ndè gbe lè utia uma ana le bè lè kpē ūkpō uma be ke-e. 35 Bendi abe be᷆ ndè gbe lè ùtiá ana be kwu ufee angwu ken kpam. Be maa angwu ken akor. Be hà kwu angwu ken gwu. 36 Ungikye umen ana a som ifee ima fel gbe gyong a᷆be ’ushu hwaa lè bendi utia bemen ana. Bendi utia bemen ana be mbee shi ābe ’itaa ken ná be shi a᷆be ’ushu. 37 He umbee-likel a hà kung unwaa-ma ugyang som hwaa lè be, lè ugim le ’ì shi ná ana or be ba ka he ufe ife. 38 He ’unyong ahwu bendi utia ana be bel àshì ndè unwaa ugyang utia ana, be de bende le: ’Anwun na᷅ u᷆ be zī lishi átyám. Mà lì gwu-e, mà ùtiá anwun u fel utyan.’ 39 Be kwu-e fem lè he lè he utia tang gye he igye, lè gwu-e tyang há." 40 Ujeso a hà kung bii àbe be᷆ gyo he le: "Gbe ugyang utia umen i a hà te lè hwaa lè bendi utia bemen ana, u sha ābe ’ibang a?" 41 Befe be fan Ujeso le: "U gwa mbeè bendi bebibi bemen ana puu faale ifung. U kong ùtiá uma ke bendi besuso abe be᷆ be ke-e ūkpō uma he ’unyong ’uyang-yang." 42 Ujeso a mbee bii ābe le: "Ityang angi be fee he ’ushia Unim leěti, ma wa bo āngi ngye ye a? Be fee le: ’Kukor ahwu bendi abe be᷆ tye ushom be swan āhwu le ’u ngbebb he ushom atyele ye, kufe na᷅ ’u tem fel kwu ushom naa, genn. Atyetyan Unim na᷅ a shi ashin. Ki kwu li he ’uhwo kangg.’ " 43 Ujeso a hà kung de be le: "Mà nem ba kwa lè abwo he Kusu Unim ye; Unim u ba waa kung bendi abe be shi biwom abi a kee le bè kwu lè abwo he Kusu uma. [ 44 Undi angwu a mbu pwom nya he likwu ’ukor ’umen ana, u ba bun he ate-ate. Ukpor gbe ’ukor ’umen ana ’u mbu kpǒ he, ku kpò mbyor he.]" 45 Bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bendi Iferesis be gyo ityang imen i puu, be ngye le Ujeso u kong gba lè befe a. 46 Be fel kee ’ukwo ahwu be᷆ kwu-e. Be shell bendi likorye bendi be bong le Ujeso ù yi undi angwu u᷆ tye ugie ’isom Unim a.

22

1 Ujeso a mbee kong ha bendi gbe he ityang. 2 A de be le: "Kusu Unim ’ù yi ná usu ken angwu a ma kam le u ndo kpebb ungye ka unwaa-ma. 3 Usu umen i a ma som iboyi ima le ì lè de bendi abe a ko be he ’ipam libee limen i le ’unyong ’u fel há. Ukpor be swan le be ba ye. 4 A mbee som iboyi ima isuso le ì lè de bendi bemen ana le: ’Lizi li bi. Biwom puu bi fel ukem. Mà be lè.’ 5 Ki gbee bendi bemen ana ye. Undi ken a gbe ndo ha ahe utia; angwell u gbe ndo he ’ate. 6 Abe be teng be kwu iboyi ana kpam gwu. 7 Usu a fel he ingywo kangg. A som ishogya ima, i lè gwu bendi bemen abe be gwu iboyi ima ana, i ting shī ābe ’ubong ’ubell puu. 8 A hà ko iboyi ima angi i teng de be le: ’Mi kam ’ipam libee ’igi ’i mbee. Bendi abe mi ma ko ana be kpè ye. 9 Kanaa-anaa i, mà tang he igbaakwo lè ko bendi gbamm ’itaa ma ndè be he ’ipam ashin.’ 10 Iboyi ima ana i bo ndo há he igbaakwo lè ko bendi puu abe be ndè. Be ko àbe bebibi or, abe benunung or. Bendi be sho há he ’ipam gbamm. 11 "He ’unyong ahwu usu a be shun inditen begaandi bema, a ndè undi ken angwu a ma fe inditen angi libee ye. 12 Usu a kung bii undi umen ana le: ’Udim-gi, ki shi ná a, wo fe inditen libee a ye, wo bel be kwu ko nyin?’ Ungikye umen ana a kwu kpii. 13 Usu a kung de iboyi ima le: ’Mà kwu-e bua he indi he abwo lè abee, kwu-e gye lè he he igye lè tye he ’ipi ’ifufebb ’ì yi. Nya na᷅ u᷆ be kwu ki kem ishang.’ " 14 Ujeso a hà fe ityang imen i lishi le bendi gbamm na᷅ ufe a ko, ukpor bendi zangg na᷅ u᷆ be gia kung. 15 Bendi Iferesis be ma gbe he ufaa lè tim azu ná be᷆ be kung Ujeso lè he ’usi hè be bè gyo le u mbwa lè he līngma᷅m a. 16 Be gia bende lè bendi Usu Uherod som hwaa lè Ujeso. Be lè hwaa lè Ujeso, de-e le: "Ukaandi, bel li ngye le wò yi undi angwu u᷆ kong ’igyang a. Li ngye le wo hwua bendi ’igyang gba lè ashi Unim a kee le bè shi faale ’ushell likorye wo maa anung gbe lè ’iwom ashi bendi be᷆ gim ye. Bendi puu bè yi-a ’itaa ken." 17 Be hà bii he le: "De li ugim ugang. Iten ityan i bong le lì tye ukpanda ke Usu ukaandi angwu he Urom à, hà lì tye ke-e ye?" 18 Ujeso a ngye beshu bebell. A kung de be le: "Men bendi-ilam, kibang a, ma᷆ kung mi lè he ’usi? 19 Mà tyung mi ukwudi ūme᷅n angwu ma᷆ tye ukpanda ana." Be be lè ukwudi tyung he. 20 A hà bii ābe le: "Lìshī ayang lè lizen ayang, be fee fe nyin?" 21 Be fan he le: "Angi Usu ukaandi angwu he Urom a." Ujeso a kung de be le: "Àshi ’ì yi ashi Usu, mà kung ke Usu. Àshi ’ì yi ashi Unim, mà kung ke Unim." 22 Be gyo ashin gyo-gyo, ki kwu ābe he ’uhwo kangg. Be gbe lè há tyang he. 23 Bendi Isadusis be bong le undi u tem wum lè he lihwu ye. Nya he liti limen ana bendi besuso lè he liwu limen i be ma lè hwaa lè Ujeso. 24 Be de-e le: "Ukaandi, Umosis a hwua li le, ’Gbe undi a hwō tyang ungye faale unwaa, unwanam ù kpebb kung ungye-uhwuu hè ūbū ungwende angwu a hwō ù nim ye.’ " 25 Be gye ’ushu kong le: "Ki ma yi lè bengikye bedyong-ifee abe be ma yi bebwanam bende ha abel i nyin. Angwu gbel a ma kpebb ungye. A hwō tyang he faale unwaa. Angwu a pwom lè he, a kpebb kung ungye-uhwuu ana. 26 Ufe or a hwō tyang he faale unwaa. Ki shi fe bebwanam bende bedyong-ifee ana nya ’itaa ken. 27 Angwu ungingye a hà hwō. 28 Nyong bendi be᷆ be wum lè he lihwu, ungingye anwun u ba kwa ungye ayang a, bwo befe a puu bedyong-ifee be kpebb he, hwō tyang he?" 29 Ujeso a fan ābe le: "Ma mbeb! Ma bii ashin le bwo ma ngye igie Unim or, ngwu mà ngye ikeb ima or ye a." 30 A hà de be le: "He ’unyong ahwu bendi be᷆ be wum lè he lihwu, libee lì tem ba kwa ye, likorye bendi puu be ba fel nya a na idengell Unim angi he lifung-atabe a. 31 Ma bii mi gbe lè awumale lè he lihwu; ma wa bo igie Unim angi Umosis a fee ye a? 32 A fee le Unim a kong le: ’Mì yi Unim angwu Ebraham lè Azik lè Ujekob.’ Ufe ù yi Unim bendi bewum a. He ’unyong ahwu Unim a kong ashin, bendi bemen ana be ma hwō he agwo mà, ukpor bè so bewum he ashi Unim." 33 Bendi puu abe be gyo ashin, ki kwu ābe he ’uhwo kangg gbe lè biwom abi u᷆ hwua ābe. 34 Bendi Iferesis be ma gyo le Ujeso a shī Isadusis ungwu, be tem fan Ujeso mbeè ye. Befe be hà be hwaa lè Ujeso. 35 Undi ubell ken angwu u᷆ hwua bendi Iten a kung ’ìbībī liketye bii Ujeso he-e ù mbu lè he līngma᷅m. 36 A bii he le: "Ukaandi, uten angwu yang a dyam hwò puu?" 37 Ujeso a kung fan le: " ’Kì nyin-a lè Atia Unim lè lityam ligang puu, lè ’ūnyōng ’ugang puu, lè ugim ugang puu.’ 38 Uten anwun na᷅ ù yi ’indee-indee, u dyam hwò puu. 39 Utepwom uma u shi le: ’Kì nyin-a lè unde-gang ná ’i nyin-a lè ’uhwo-gang.’ 40 Iten angi Umosis a ma ke lè biwom abi bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim be ma de men, bife puu bi pwom lishi he iten imen ifee i a." 41 Nya a na bendi Iferesis be ma so ukem, Ujeso a bii ābe le: 42 "Kibang men ma᷆ gim gbe lè Ukristi? Ù yi igia ayang a?" Be fan he le ù yi igia Udebid a. 43 Ufe a mbee bii ābe le: "Ki shi ná a, Ukatia Kunyong Unim a ma shi Udebid a ko he le Atyam?" 44 A gye ’ushu kong le, "Udebid ugyang a ma de le: ’Unim a de Atyagi le: "Be bel kwu-m he ’ubwo lizen kpamm mi gbe tem bendi-linaa begang abee fe he itang." ’ 45 Gbe Udebid or a ma ko Ukristi le Atyam, ki nya sha ná a, ufe ù ha᷅ fel igia ima?" 46 Undi ken or lè he liwu libell a nem fan Ujeso likpe ken or mbeè ye. Kung lè há he liti limen ana gye ’ushu, undi ubell ken or a tem mbe lityam bii he ’ibibi ye.

23

1 Ujeso a hà kong ha bendi-utung bema lè bendi gbamm. 2 A de be le: "Bendi abe be᷆ hwua bendi Iten befe lè Iferesis na᷅ be kpē lishi Umosis, hà kong gbe lè Iten. 3 Kiwom ’iyang-yang ashi be hwua amen, mà shi āshi. Mà shī hwua kung likpe libell ye, likorye ashi befe be᷆ hwua na᷅ be᷆ shi ye. 4 Be kwuo biwom swa bendi abi bi ngbe᷆bb gbe be gbe he akele ubell iten angi i go gbe be, befe-gyang be tyua ’ubwo or há ye. 5 Be sha biwom le hè bendi bè nde be a. Be fee iten Unim fa he ’iwom bua bee he ’ushu lè igbebwo, be shā aliga wulututu hè bendi bè ndè shob le be fa Unim. 6 Ki nyin ābe le bè kwu he bidem abi be kie ndor bekaandi bendi he bipam or, he ishom angi be᷆ kwu liwu or. 7 Bè yi lè bigyor le hang bendi be kong lè be lè ife he ishokwo ’ate, ko ābe le bekaandi. 8 Mà shī bong undi ù ko amen le Ukaandi ye, likorye men puu mà yi bebwanam bende a. Bel puu lì kee-kee yi lè Ukaandi ken a. 9 Mà shī ko undi le Atyamen he igye anyin ye, likorye lì kee-kee yi lè Atyetyan he lifung-atabe ufe-ufe a. 10 Mà shī bong undi ù shī ko amen le Atie-lishi ye, likorye Ujeso Ukristi ufe-ufe na᷅ ù yi atie-lishi utyan. 11 Undi angwu a dyam hwò puu he liwu līme᷅n, na᷅ u᷆ kwu uboyi ūme᷅n. 12 Undi angwu u᷆ kung ’uhwo-ma gye he ’usi, Unim u ba keb he ba he itang. Angwu u᷆ keb ’uhwo-ma be he itang na᷅ Unim u᷆ be kung he gye he ’usi." 13 Ujeso a mbee kong le: "Ki ba kwa ’ibibi ka amen bendi abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis, likorye mà yi bendi-ilam a. Ma kwuu bendi ’ukwo he angyele gbe lè Kusu Unim gbe he ahwuale Iten he ’ukwo ahwu igie Unim ì nung ābe ye, ì hà ndo nung amen agyang ye. [ 14 Ki ba kwa ’ibibi ka amen abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis, likorye mà yi bendi-ilam a. Ma ngyuu bengye-uhwuu. Ma hà kong ha Unim gbe ’igbe hè bendi bè de le mà yi bendi benunung a. He atan-lengi anwun men ma kpē ’ingie hwò bendi abe be teng puu.] 15 "Ki ba kwa ’ibibi ka amen abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis, likorye mà yi bendi-ilam a. Ma tan ha abee, ma ngwee binong lishor hè men mà shi undi ken or ù bong àshi men ma bong. Gbe ma ndè undi angwu a bong, ma shi-e u fel ndor àshì gye he ’índē hwò amen. 16 "Ki ba kwa ’ibibi ka amen bekaandi abe ma᷆ teng bendi, ki shi lè a᷆shi ma ngye ye. Ma hwua bendi le gbe be tàm Ushom Unim angwu he Ujeruselem, bè yi porr le be ban utamale ubell. Ukpor gbe be tàm bigbor igold abi bì yi há he Ushom Unim, kì ha᷅ kwa kpe-kpe le bè shi utamale ubell. 17 Men bikpel-ye bekaandi abe ma ngye ’iwom ye. Bigbor igold na᷅ bi dyam hwò à, hà Ushom Unim angwu a shì ābi bi hà fel ta-ta ke Unim a? 18 Ma mbee hwua bendi le gbe be tàm ’iteng ashi be᷆ shang Unim, bè yi porr le be ban utamale ubell. Ukpor gbe be tàm ’ityuale ashangale a, kì ha᷅ kwa kpe-kpe le bè shi utamale ubell. 19 Má ngye ’iwom ye. Kityuale na᷅ ’i dyam hwò à, hà ’iteng ashangale ashi ’i shi āshi i hà fel ta-ta ke Unim a? 20 Ashin ’i ze le gbe undi a tàm ’iteng ashangale, hà a tàm lè ’ityuale ashi be᷆ shang há or titi. 21 Gbe undi a tàm Ushom Unim, hà a tàm lè Unim ugyang angwu ù yi há he ushom umen i or titi. 22 Gbe undi a tàm lifung-atabe, hà a tàm lè ’idem ’usu Unim lè Unim ugyang angwu ù yi kwu há. 23 "Ki ba kwa ’ibibi ka amen abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis, likorye mà yi bendi-ilam a. Biwom ná afufeb or, gbe a hwaa, ma hwua āngi he biteng lihwo, ma ke Unim likwu ken, ukpor ma mor iten isuso angi ì yi ’indee-indee lè ashele. Iten imen i na᷅ ì yi i: Amaale bendi ishe kpa-kpa, atyungale beshi, lè akongale ’igyang. Mà shi bimen abin puu, gia bisuso shi, tyang bisuso ye. 24 Men bekaandi abe ma᷆ teng bendi, ki shi lè ashi ma ngye ye, ma fem uteteng lè he ’utyuo tyang he itang, ukpor ma kung ’utyuo su ngwo lè ’igundu. 25 "Ki ba kwa ’ibibi ka amen abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis, likorye mà yi bendi-ilam a. Ma to item igbaala lè indor īme᷅n ife-ife, ukpor afee ábi a shi sho lè biwom abi ma᷆ ngyuu bendi kpē kung. 26 Men Iferesis, ki nung amen ye ná bihwua-ashi nà. Mà kpi ’ikwu to bigbor bīme᷅n lè he afee hè bi bì fel bitaa-bitaa, mà item ábi i taa. 27 "Ki ba kwa ’ibibi ka amen abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis, likorye mà yi bendi-ilam a. Mà yi ’itaa ken ha akwun angi be gbaa āngi ùnìm ufung. Item ángi i ngbebb he ashi kangg. Afee ángi a shi sho lè ikeb bendi lè ’īnu᷅ng. 28 Kitaa ’imen i na᷅ men mà yi ngbebb-ngbebb he ashi bendi, ukpor àtyám āme᷅n a shi sho lè ilam lè bibibi." 29 "Ki ba kwa ’ibibi ka amen abe ma᷆ hwua bendi Iten lè men Iferesis. Mà yi bendi-ilam a. Ma tye akwun bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim abe betiemen be ma gwu, ma kōng àngi bendi benunung abe bètı᷅m. 30 Mà yii kòng le mà be kwu he ’unyong ’utim a, hang ma ma gwu bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim ná betiemen be maa shi ye. 31 Ashin ’i tyung le ma bong le mà yi igia bendi abe be ma gwu bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim a. 32 Mà ndo gye ’ushu mbee shì ’iwom ashi betiemen be ma shi ndor ’igem. 33 Men mà yi bebibi ná ìshiı᷅, ki shi ná a, ma᷆ gim le ma ba buu hwaa agyele he ’índe᷆? 34 He atan-lengi anwun mi kee le mà ngye le mi ba gya ’ushu som amen bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim lè abe bebi-ashi lè bendi abe be᷆ hwua bendi biwom. Ukpor ma ba gwa besuso, ma maa besuso bee he ’ikpakpaa, ma be kpam besuso he ishom īme᷅n angi ma᷆ kwu liwu. Ma be ndeb lè besuso mbee bipi sa-sa. 35 He atan-lengi anwun men ma ba kpa ’ingie he ’uhwo undi ununung uyang-yang angwu be gwu kung lè ha Ebell kpamm be wu ha Uzakaraya, unwaa Ubarakia. Uzakaraya na᷅ be ma gwu he Ushom Unim he ’udyan ’imbe ashi be᷆ shang Unim lè ’ipo ashi be᷆ ndor ta-ta ke Unim. 36 Mi kee le mà ngye le ’ingie bihwu bimen abin puu ’i fel ke bendi abe ati anyin a." 37 Ujeso a de le: "Aye, men bendi Ujeruselem, kunyong ’uyang-yang Unim u᷆ som undi le ù be tye ugie ’isom ’ima, ma gwa besuso, ma maa besuso akor. Mbee ’unyong kpamm mi kee le hang mi kpe men fe he uko ná ukwuo u᷆ kpē inwaa ima fe ha ahe abebaa, ukpor ma bong ye. 38 Kanaa-anaa i, mi kung abwo agi lè he ’uhwo-men. 39 Mi kee le mà ngye le kung lè he ’unyong ahwun gye ’ushu mà tem nda-m ye kpamm ’unyong ’u gbe fel ahwu ma᷆ de le, ’Kukwun ’ù kwu ke undi angwu u᷆ be he lizen Atyetyan Unim.’ "

24

1 Ujeso a ma bo lè há he Ushom Unim le u ndo gya he ’iteng ’isuso. Bendi-utung bema be ma lè tyúng he Ushom Unim lè bipo bima gbamm nya he Ujeruselem. 2 Ujeso a bong le a ndè, u de be le: "Ushom angwu ma᷆ ndè i, u ba gyebb sha᷆ he itang kpemm. Kukor ken-ken or ’u ba ngyor pwom he ’ipi be pwom āhwu ye. A ba gyebb wa he itang puu." 3 Nya a na Ujeso a ma yi kwu he ukwell angwu be᷆ ko le Olif, bendi-utung bema be ma nyia te lè hwaa lè he. Be de-e le ù de be ’unyong ahwu biwom abi a kong bı᷆ be shi. Ù mbee de be ’iwom ashi ’ı᷆ be tyung le u ndo ba, ki tyung le igye i ndo mbee. 4 Ujeso a kung de be le: "Mà baa teng undi u ba lam amen. 5 Bendi gbamm be ba ba he lizen ligi da le befe bè yi Ukristi, Undi-likpan a, be fe bendi gbamm umbeb. 6 Ma ba gyo bekye abe kpee-kpee ha amen, ma gyo gbe lè bekye abe ’igbe-igbe. Nya he ’unyong ’umen ana mà shell ye. Kì yi kpe-kpe le abin bì shì ukpor umbee-likel igye anyin a wa fel a ye. 7 Abong-abong a ba ndo ha bende. Lishi-lishi li be ndo ha bende. Isun i be kwuo mbee bipi. Itung i be ndo bendi kangg. 8 Abin puu bi ba kwa ’anwaa ’ingie nya a na ukpi-ikwu uzwaa a. 9 "Bendi puu be ba tel amen he ’uhwo ’ugi. Be ba kwa amen la ka bendi be ka amen ’ingie, be be gwu amen. 10 He ’unyong ’umen ana bendi gbamm be tyang ’ukwo Unim, be tel bende, be ndyebb bende zi. 11 Bendi abe be᷆ bè iman le be bong ’isom Unim be hà ndo be fe bendi lisom. 12 Bìbíbı᷆ bi ba go kangg le ’i nem ba nyin bendi gbamm lè mi ye. 13 Undi angwu a be ngyor naa genn fe Unim lè wu he umbee-likel, u ba kwa lè likpan ’unyong. 14 Bendi be ba bun ’isom ’inunung gbe lè Kusu Unim de bendi mbee abong he igye puu, hè bendigye puu bè gyo ’isom ’inunung ’imen i. Igye anyin i hà mbeè." 15 "Ti ma ba nda ukong ubibi angwu u᷆ nim lè abong. Kimen i na᷅ Udaniyell angwu a maa tye ugie ’isom Unim a ma kong gbe lè shi nya a na a ma yi naa he ’iteng ashi be᷆ ndor ta-ta ke Unim. (Undi angwu u᷆ bo ashin, ù mā ma᷆ ngye likpe lima o.) 16 He ’unyong ’umen ana bendi abe bè yi he ’ubong Ujudia bè buu gye he ikwell ’usi. 17 Undi angwu ù yi he ushom ’usi, ù tem ban ’unyong le u shul gya he afee ushom la kung biwom bima ye. 18 Undi angwu ù yi he utia, ù tem ban ’unyong gye he ushaale le u là kung ’ihwom ’ima ye. 19 Há he ’unyong ’umen ana, ki ba kwa ’ibibi ka bengingye azam lè abe bè yi lè bebwaa he abwo. 20 Mà kong ha Unim le ’iwom ashin ’ì be shi lè ’akwuo, ngwu he liti uwell Ijuus or ye. 21 Kingie ashi bendi be᷆ be kpē he ’unyong ’umen ana, ’i ba dyam hwà ’ingie ’iyang-yang ashi undi a kpē kung lè há ’unyong ahwu Unim a shi igye anyin. Ki tem ba kwa lè ’ingie ’isuso ná ye. 22 Unim a shi ugim ndor le u die lè ati ’ingie ’imen i gem he ’uhwo bendi bema abe a waa kung a. Ù die lè ati ’ingie ’imen i gem ye, hang undi ken or u ba kpan ye. 23 "Nya he ’unyong ’umen ana, gbe undi uyang-yang u᷆ be de men le, ’Mà ndè, Ukristi ù yi nyin,’ ususo u be de men le, ’Mà nde-e ù yi há ana,’ mà bong ye. 24 Bendi gbamm abe be᷆ ko ’uhwo-bell le Ukristi lè abe be᷆ bè iman le be tya ugie ’isom Unim be ba ba. Be ba sha bikwele-uhwo hè gbe ’ì yi ābe pie-pie, hè be bè lam bendi abe Unim a waa kung. 25 Mà kwu gbelakaa ye! Mi-i de men biwom abin puu ndor he itang mà. 26 "Mà bè be de men le ù yi he afee libeb or, mà shī kee he gye há ye. Mà bè de men ’iteng ashi ù yi ndyell or, mà shī bong ye. 27 Mi Unwaa Undigye, mi ba ba ’itaa ashi ’indeb-nwaa ’ı᷆ ndeb he ’usi kung lè he ’igie ashin lè wu he ’igie ashell. 28 He ’ipi likwom lì yi, bipuuzabung bi gbong ba shwa há." 29 Ujeso a mbee kong le: "He ’unyong ahwu bingie bibibi abi bì yi ke bendi ati anyin bı᷆ be mbee-mbee, libwee li ba gya ’ifufebb, kufell ’ù tem be taa ye. Ikpen i ba mbwa lè he ’usi ba he itang. Biwom puu abi bì yi he ’usi bi ba gie. 30 Kitaa ashi ’ı᷆ tyung abele ugi, mi Unwaa Undigye, ’i ba fem he ’usi. Bendi ashi abong puu he igye anyin be ba kya. Be hà nde-m mi Unwaa Undigye ná mı᷆ be lè he ’usi lè ikeb lè ’ikung-gbo kangg. 31 Mi ba da idengell igi i gwee usom ukaandi, mi hà som āngi gye mbee igye puu lè gbong bendi abe Unim a waa kung, be kpee he ’iteng ken." 32 "Kì yi lè ’iwom ashi mi kee le mi hwua amen he ityang gbe lè ùkwán angwu be᷆ ko le ufik. He ’unyong ahwu ibubu ima i ndo hwaa ashia, ma ngya le ’ifong ’i ndo shul. 33 Kitaa ’imen na᷅ he ’unyong ahwu ma᷆ be ndè biwom bimen i bı᷆ shi, ma ngye le ’unyong ahwu mi Unwaa Undigye, mı᷆ be ’u fel he abwo. 34 Mi kee le mà ngye le biwom abin puu bi ba sha mà ukpong ugbe bendi abe bè yi he igye ’unyin i, u hà be hwō mbeè. 35 Lifung-atabe lè igye bi ba mbee, ukpor igie igi ife ì hà ndo mbeè ye, i kwa ngyor igye kpamm." 36 "Kì yi lè undi angwu a ngye liti or, ngwu ù ngye ’unyong or ahwu biwom abin bı᷆ be shi ye. Idengell angi he lifung-atabe or, mi Unwaa or, li ngye ye. Atyagi ufe-ufe na᷅ a ngye liti limen ana. 37 Kunyong ahwu mi Unwaa Undigye, mı᷆ be be ’i ba kwa ’itaa ken ná ’i ma yi he ’unyong Unuwa. 38 He ’unyong ’umen ana bendi be maa za᷆ bizizi, be ngwo bingwungwo, be kpebb bengye, be gye abee, kpamm lè kwom he liti angi Unuwa a ma mbo ngwee he ’inong lishor ’ikaandi, saa umbwo a hà ndor kangg sho mbee bipi. 39 Ki ma nung ābe ashi ’i maa shi ye kpamm umbwo u gbe sho gwu a᷆be be teng puu. Kitaa ’imen na᷅ ’ı᷆ be kwu nyong mi Unwaa Undigye, mı᷆ be be. 40 Há he ’unyong ’umen ana bengikye befee be ba sha aki he útiá ken. Unim u ba waa kung undi ken, angwu ken u ngyor. 41 Bengingye befee be ba ko biwom he ’iteng ken. Unim u ba waa kung undi ken, angwu ken u ngyor. 42 Mà kwu lè ’akang, le bwo ma ngye ’unyong ahwu mi Atyamen, mı᷆ be be ye. 43 Mi kee le mà ngye le ’í yi yi le ugyang ushom u ngya ’unyong ahwu uzi u᷆ ngwee he he ushom, hang u kang ushom uma le hè uzi ù ngwee he ushom ana ye. 44 He atan-lengi anwun men or titi mà kam he ’unyong ’uyang-yang likorye mi Unwaa Undigye, mi ba ba he ’unyong ahwu ma ndor lishi ye." 45 "Ayang ù yi ná undi aki angwu u᷆ shi aki lityam ken, u bi lishi? Angwu há na᷅ átyám a ke-e ikeb le ù ndè gbe lè bendi aki abe be teng, u ke be lizi nya he ’unyong ahwu kpa-kpa. 46 Undi aki umen ana u ba kwa lè igor, gbe átyám a tem be nde-e a shi-e biwom bimen i dell-dell. 47 Mi kee le mà ngye le ātyām undi umen i u ba ka he ikeb le ù fel ndè gbe lè biwom bima a puu. 48 Ukpor gbe ù yi undi aki angwu ubibi a, u gim le atyam u ba ba akikye ye. 49 U keb bende-ma ikwun akpamale, u zī bizizi, u ngwo bingwungwo utung ha bendi ibwom. 50 Átyám u hà be tye-e imbul. 51 Átyám u kwa he ka he ’ingie kangg. U kwu-e lè ngib lishi fe ipel ha bendi-ilam. Nya na᷅ u᷆ be ki kem ishang."

25

1 Ujeso a ma hwua bendi le: "Kusu Unim ’u ba kwa ná bebwaasul lihwo abe be ma kwu nyong ùkyebb ungye angwu a ma shi ’ipam libee. Be ma gbē bimor-inde kwu ha abwo puu. 2 Abe bedyong be ma yi dangg ye; abe bedyong be shi dangg. 3 Abe dangg ye bedyong ana be ma kwu behwu besuso fem a᷆be he bimor-inde tyang ye. 4 Ki shi le àbe dangg bedyong ana be ma kwu behwu he itooto ipel ha abe he bimor-inde. 5 Ukyebb ungye a ma shwie be ye, ki shi ābe a puu be gbe he ’unde. 6 "Lè ’ididyan ’usu be gbel ububo le ungye ufufe a be mà. 7 Bebwaasul lihwo ana be wum lè he ’unde. Be bo ’inaa nyung bimor-inde bibell. 8 Bebwaasul abe dangg ye be fel nyong àbe dangg behwu, hè be bè fe he bibell bimor-inde, likorye binde bi la nim. 9 Abe dangg be swan de be le bè ndo lè shun ndyebb lè he ’iteng ’isuso, likorye bè kee-kee yi he ungwu ubell a. 10 He ’unyong ahwu be gbe le be la shun behwu ndyebb, ukyebb ungye ufufe a be. Abe dangg abe bedyong be gbe utung ha ukyebb ungye ufufe ana gye he ushom. Be hà kung lìshì ngib. 11 "Lè he ’ushu abe dangg ye be tem. Be kong le: ’Ukaandi! Ukaandi! Buu li lìshì!’ 12 Ukyebb ungye ana a de be le: ’Dia! Mi ngye men ye gbangg.’ " 13 Ujeso a fe ityang anyin lìshī le: "Mà kwu lè ’akang likorye ma ngye ’unyong ahwu mi Unwaa Undigye, mı᷆ be be ye." 14 Ujeso a bun ityang le: "Kitaa ashin na᷅ ’ì yi ná Unim u᷆ kwu Usu. He ’unyong ken ungikye ususo a ma kam litan. A ko bendi aki bema kung biwom ushom uma fe be he ’ubwo. 15 A fem undi-undi ūshī lè únde ’itaa a ngye-e le u kwa mbeè. A ke angwu ken igaa ikwudi asi afee lè ngi lihwo. U ke angwell igaa lisi. U mbee ke angwu ken igaa lihwo. A hà bo ndo litan. 16 Nya ’ukwo-ukwo undi aki angwu a kpe igaa asi afee lè ngi lihwo a shi ūshī lè ngi. A ndè alada ashia-ashia ha únde angwu átyám a ma ke-e. 17 Undi aki angwu a kpē igaa lisi or a ndè alada ashia-ashia ha únde angwu a ma kpē. 18 Ukpor undi aki angwu a kpē igaa lihwo, a kung āngi lè tem ndyell he itang. 19 "Ki gbe ’igbe kangg, ukaandi bendi aki ana a hà ngyu. A ko bendi aki bema puu bii ābe ’itaa undi-undi a shi aki lè únde uma. 20 Angwu a ma kpē igaa asi afee lè ngi lihwo a be lè ngi ke atyam. A hà de-e le: ’Ukaandi, ndè alada agang na᷅ à yi igaa asi afee lè ngi lihwo i.’ 21 Atyam a kung de-e le: ’Wo shi dell-dell. Wò yi undi aki ununung a. Kiwom ashi mi ka-a zangg i, wo kam āshi ngbebb-ngbebb, mi fel ba ka-a gba gyong ashina. Be gor igor utung ha ami.’ 22 Angwu a ma kpe igaa lisi a be lè ngi be ke atyam. U de-e le ù ndè alada na᷅ à yi igaa angi lisi. 23 Atyam a de-e le: ’Wo shi nya dell-dell. Wò yi undi aki ununung a. Kiwom ashi mi ka-a zangg i, wo kam āshi ngbebb-ngbebb, mi fel ba ka-a gba gyong ashina. Be gor igor utung ha ami.’ 24 Angwu a ma kpē igaa lihwo ana, a tem lè ngi be ke atyam. U de-e le: ’Ukaandi, mi ngye ná wò yi ukaa-ukaa, mi ngye le wo za᷆ ’iwom undi likor-likor. 25 Kife na᷅ mi shell-a, mi ma kung únde ugang lè tem ndyell he itang. Kpē únde ugang!’ 26 Átyám a kung de-e le: ’Wo usu lihwun, wò yi ubibi a. Ndè le wo ngye le mi za᷆ ’iwom undi likor? 27 Ki ma yi kpe-kpe le hang wo ma kung únde angwu mi ka-a lè fe he ubank, he ’unyong ahwu mi tem i, hang mi kpē únde ugi lè lifem.’ 28 A hà de bendi bema le: ’Mà kpē únde undi ubibi ana lè ke angwu a be lè igaa asi adyong. 29 Undi uyang-yang angwu ù yi lè ’iwom, Unim u mbee ba ka he le û fel lè shi ’ì go. Ukpor angwu ù yi lè ’iwom ye, ake ù yi lè ke zangg or, Unim u ba pan kpa kúng he áke. 30 Usu lihwun anwun ufe, mà kwu he lè tye he ’ipi ’ifufebb ’ì yi. Nya na᷅ u᷆ be kwu ki kem ishang.’ " 31 Ujeso a gye ’ushu kong le: "Nyong ahwu mi Unwaa Undigye, mı᷆ be be he ’usu ’ugi, mi ba ba lè idengell Unim puu utung ha ami, mi be kwu he ’idem ’usu ’igi. 32 Mi ba gbong bendigye puu he igye anyin ba ukem. Mi taā ābe ndor he akwu afee nya a na ukang-itia u᷆ taā ìtiā ndor atyetye lè ha ibuu. 33 Mi ba kung àbe bè yi ná ìtiā ndor ha ami ’ubwo lizen. Mi kung àbe bè yi ná ibuu ndor he ’ubwo ’ugi ahwu limbell. 34 Mi Usu, mi ha᷅ ba da a᷆be be kwu-m he ’ubwo lizen le: ’Men abe Atyagi a ke men ’ukwun mà be kwu he Kiteng-usu ’igi. Atyagi a kam Kiteng-usu ’igi ’imen i ndor amen kung lè há he ’unyong ahwu a ma shi igye anyin a. 35 He ’unyong ahwu itung i maa ndo mi, ma ma ke-m lizi. He ’unyong ahwu umbwo a maa gyor mi, ma ma ke-m umbwo. He ’unyong ahwu mi ma be he ishu īme᷅n ná ugaandi, ma ma shi-m ngbebb-ngbebb. 36 He ’unyong ahwu mi ma yi uten-ibong, ma ma fe-m inditen. He ’unyong ahwu mi ma yi gogo ye, ma ma ndè gbe lè mi he lingmam. He ’unyong ahwu mi ma yi he igaadye, ma tan lè kong lè mi.’ 37 Bendi benunung be ba bii mi le: ’Atyetyan, he ’unyong ahwu yang bel li ma ndè le itung i ma ndo-a, li ka-a lizi, umbwo u gyor-a, li ka-a umbwo? 38 He ’unyong ahwu yang wo ma yi ugaandi, li shi-a ngbebb-ngbebb ha abel ishu, wo shi uten-ibong, li fa-a inditen? 39 He ’unyong ahwu yang wo ma yi gogo ye, wo mbee shi he igaadye, li tan kong lè wo?’ 40 Mi Usu, mi ba tem lè shi fan ābe le: ’Mà ngye dangg le ’inunung ashi ma ma shi ha unwandagi angwu ù yi ilaa-ilaa or, ma ma shi āshi ha ami a.’ 41 "Mi Usu, mi hà be de abe lè he ’ubwo limbell le: ’Mà gbe-m lè nyin, ingywo Unim ì yi ke men. Mà ndo gye he ’inde ashi ’ı᷆ nim ye ngyor igye, ashi Unim a ma kam ndor usu bibibi lè idengell ima. 42 He ’unyong ahwu itung i maa ndo mi, ma ma nyim mi lizi. He ’unyong ahwu umbwo u gyor mi, ma nyim mi umbwo. 43 He ’unyong ahwu mi ma be ha amen ishu ná ugaandi, ma ma shi-m ngbebb-ngbebb ye; he ’unyong ahwu mi shi uten-ibong, ma fe-m inditen ye. He ’unyong ahwu mi ma yi gogo ye, mi shi he igaadye, ma tan lè kong lè mi ye.’ 44 Bendi bebibi bemen i bè ha᷅ ba bii mi le: ’Atyetyan, kunyong ahwu yang bel li ma ndè le itung or i ma ndo-a, umbwo or u gyor-a, wo shi ugaandi, wo shi uten-ibong, wo shi gogo ye, wo shi he igaadye, ukpor li ma hà mor-a akpellale?’ 45 Mi Usu, mi ba fan ābe le: ’Mà bendi begi abe be ma zen hwò puu or, abe men ma ma mor ābe ukpell i, ma ma mor i-mi a.’ 46 Bendi bebibi bemen i be ba kpa ’ingie ashi ’ı᷆ ngyor igye. Bendi benunung be be kwu lè likpan ’unyong angi lı᷆ ngyor igye kpamm."

26

1 He ’unyong ahwu Ujeso a ma hwua bendi ’i mbee puu, a hà kung kong ha bendi-utung bema le: 2 "Má ngye le ’i teng ati afee hè be bè shi ’ipam ashi be᷆ ko le Kipam Agbele-gyong. Undi u ba kung mi ka bendi-linaa abe be maa mi bee he ’ikpakpaa." 3 Nya he ’unyong ’umen ana na᷅ bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bekaandi abe he ’ubong be kpee he ushom Ukayafas angwu a ma yi Usu bekaandi abe be᷆ shang Unim. 4 Be kpee nya kwu ìtı᷆m ná bè nyia kwu Ujeso gwu. 5 Be tim le bè kwu-e lè gwu he ’unyong ’ipam a ye, teng bendi be pel ha ahe ndò ha abe. 6 Ujeso a ma yi he Beteni he ushom Usaimun angwu akpaa a tang he. 7 Ungingye ususo a ma be lè ’itityuo behwu abe be᷆ kaa ’ate kangg, be mbee nung nyin, be mbò wu Ujeso he lishi nya a na a maa zī lizi. 8 Bendi-utung Ujeso be ndè ashina, ki ban ābe he lityam. Be bii le, kibang a, u᷆ ban behwu abena ’itaa ana? 9 Hang be kung behwu abena ndyebb zi kaa ’ate kangg, kung únde ábe hwua ke bendi-likaa. 10 Ujeso a ngye ashi be kong ha bende gbe lè shi. Ufe a hà kung de be le: "Kibang a, ma᷆ ben ungingye anwun ’itaa ana? A shi ’iwom ’inunung a ha ami. 11 Bendi-likaa befe bè yi ha amen i mbee ’unyong, ukpor mi ufe mi ba kwa utung ha amen i mbee ’unyong ye. 12 A wu-m behwu le û kam agwo agi nyong ’unyong angyèle ugi a. 13 Mi kee le mà ngye le he ’iteng ’iyang-yang mbee igye puu be᷆ be bun ’isom ’inunung, be ba kong gba lè ’inunung ashi ungingye anwun a shi i, hè bendi bè well gbe lè he." 14 Ujudas Isikariyot angwu a ma yi he liwu bendi-utung Ujeso abe lihwo lè be befee a lè hwaa lè bekaandi abe be᷆ shang Unim, 15 u bii ābe le: "Ma nya ka-m ’ibang ’iwom a, mî kung Ujeso ke men?" Be ke-e ikwudi lisi lè ngi lihwo. 16 Kung lè há he ’unyong ’umen ana Ujudas a maa fel kee ’ukwo ahwu ù kwu Ujeso ke be. 17 He ukpi-ikwu liti Kipam Agbele-gyong bendi-utung Ujeso be ma bii he le, kiteng ashi yang a kee le bè kwu shi Kipam Agbele-gyong? 18 A de be le: "Mà gye he lifung-ushu lè hwaa lè ungikye ususo, de-e le Atyamen a de le ’unyong ’uma ’u fel kpee-kpee. A kee le ufe lè bendi-utung bema bè kwu shi Kipam Agbele-gyong ha ahe ushom." 19 Bendi-utung bema be lè shi nya a na Ujeso a de be. Be lè shi lizi angi be᷆ zī he ’ipam ’imen ana. 20 Likwulukwu li gyebb, Ujeso befe lè bendi-utung bema be kwu ’iteng ken keb lizi azele. 21 Nya a na be maa zī lizi, a kung de be le: "Mi kee le mà ngye le undi ken he liwu līme᷅n a kam le u ndo ndyebb mi za." 22 Be fel lè ’imbwee kangg. Undi-undi a maa fel bii he le: "Ada, ashi wo kong ana, kì nya yi-m mi â?" 23 Ujeso a fan ābe le: "Undi angwu há na᷅ u ndo gye lè ’ubwo he ’igbor uhwee utung-utung ha ami." 24 A mbee de be le: "Mi Unwaa Undigye ufe a, mi ba hwa᷆ nya a na be fee gbe lè mi he ’ushia Unim. Ukpor, ki ba kwa ’ibibi ka undi angwu a ndyebb mi zi. Bè hwan undi umen ana ye, hang ’ì yi deng." 25 Ujudas angwu a ma ndyebb he zi, a kung bii he le: "Ukaandi, kì nya yi-m mi â?" Ujeso a de-e le: "Kì yi nya a na wo kong." 26 Nya a na Ujeso lè bendi-utung bema be maa zī lizi, Ujeso a kung ibred kwu he ’ubwo, u pee Unim. A bun āngi kung ke bendi-utung bema, u de be le: "Mà kpe ibred anyin zī, ì yi inyiahwo igi a." 27 A kung ugbaala ’utyuo kwu he ’ubwo, mbee pee Unim. A hà kung ke be, u de be le: "Men puu mà kpē ngwo. 28 Ashin ’ì yi anung agi angi mi wu ke bendi gbamm hè Unim ù tyang biban ke be a. Anung amen i a tyung le Unim u ba sha a᷆shi a kong ndor ha bendi abe be bong ha ami. 29 Mi kee le mà ngye le mì tem ngwa udung agbe ukwan anwun ye kpamm la kwom he liti angi mı᷆ be lè ngwo angwu ufufe utung ha amen he ’unyong ahwu Atyagi u᷆ be fel Usu bendi puu." 30 Be hà gyam ’ugyam pee Unim. Be gbe gye he ukwell angwu be᷆ ko le Olif. 31 Ujeso a de bendi-utung bema bemen ana le: "Kùsū ahwu ’unyin i men puu ma buu tyang mi ututeb. Be ma fee he ’ushia Unim leěti le: ’Unim u ba gwa ukang-itia, mà ìtiā i paa he abwo.’ (Mì yi ná ukang-itia, men ma shi ná ìtiā.) 32 Ukpor ’unyong ahwu mı᷆ be wum lè he lihwu, mi ba gya he Ugalili teng amen." 33 Ipita a kung de Ujeso le: "Mà abe be teng puu bè buu tyang-a or, mi-i ba tyang-a ye." 34 Ujeso a hà kung de Ipita le: "Mî da-a le ’ùsū ahwu ’unyin i, nyin wo swan ’ugbe ’akie le wo ngye-m ye mà ukpong kigia ukwuo ’i hà ko." 35 Ipita a tem lè shi de-e le: "Mì hà ndo swan le mi ngya-a ye ye. Mà ’ì yi lè lihwu or, mi hwa᷆ utung ha awo." Bende-ma puu be maa kong ’itaa ken. 36 Ujeso a ma te lè bendi-utung bema gye he ’iteng ashi be᷆ ko le Ugesemani. A de be le bè kwu nyong he, he-e ù die gye he ’ushu lè kong ha Unim. 37 A waa kung Ipita lè bebwaa Uzebedi abe befee te lè be utung ha ’uhwo-ma. A fel lè ’utor lè ’imbwee kangg. 38 A kung de bendi-utung bema abe bekie ana le: "Kutor ahwu ’ù yi-m he lityam ’u dyam kpè a᷆hwu le ’u gwa-m. Mà kwu nyin hè men mà kang lè mi." 39 Ufe-gyang a mbee die te he ’ushu lè tim anung he itang keb akongale ha Unim le: "Ada, gbe ’ì yi-a pie-pie, wo kung ’ingie ashin lè ha ami. Kì shi ná mi-i kee a ye, ukpor kì shi ná wo-o kee a." 40 A tem lè hwaa lè bendi-utung bema bemen abe bekie. A nde be be mbwa ’unde. A kung bii Ipita le: "Ki shi ná a, ma mbu ’unde nyong ma᷆ bè kang lè mi he ’anwaa ’unyong zangg or mbeè ye? 41 Mà kwu lè ’akang, ma kong ha Unim teng ma mbwa he ugilale. Men mà yi lè ’igyor he ashele, ukpor ma baa lè ikeb." 42 A mbee tem lè kong ha Unim le: "Ada, gbe ’i ngbebb-a le mì kpē ’ingie ashin, mi kam le mi sha ’iwom ashi wo kee a." 43 Ujeso a hà mbee tem lè ndè bendi-utung bema ana be mbee tem fel he ’unde. Atong-shi abell a ma sho lè ’unde. 44 A tyang ābe, tem gye he ’iteng ashi há, mbee lè kong ha Unim ’ugbe ahwu lekie ’itaa ken. 45 A hà tem item lè hwaa lè bendi-utung bema, u de be le: "Mà so-i mbwa ’unde a? Mà nde kunyong ’u fel há ahwu be᷆ kung i-mi Unwaa Undigye, ke bendi-biban. 46 Mà bo, lî gye. Mà ndè, undi angwu a ndyebb mi zi ha abe, a fel i." 47 Nya a na Ujeso a maa so-i kong ashin, Ujudas angwu a ma yi he liwu bendi-utung Ujeso abe lihwo lè be befee a be. Bendi gbamm be be utung ha ahe lè lishwia lè ìkwán he abwo. Bekaandi abe be᷆ shang Unim lè abe he ’ubong na᷅ be som ābe. 48 Undi angwu a ndyebb he zi ha abe a ke be ’itaa lè há. A de be le: "Undi angwu nyin mı᷆ gaa he lè uko na᷅ ma᷆ kee, mà kwu-e." 49 Ujudas a be gbe lè hwaa lè Ujeso de-e le: "Ukaandi, ikwun ì kwu ka-a." U gaa he lè uko. 50 Ujeso a kung de-e le: "Udim-gi, shi a᷆shi wo be i le wo sha." Bendi be ma be lè hell be kwu kung Ujeso, be kwu-e kangg. 51 Undi ken angwu a ma yi utung ha Ujeso, a waa ’ashwia lè he ’ubor kpi shia ungikye ken ’utyung. (Ungikye umen be kpi shiá he ’utyung ana a maa sha Usu bekaandi abe be᷆ shang Unim a aki.) 52 Ujeso a de-e le: "Kung ’ashwia ’agang kil he ’ubor. Undi angwu a gwu undi lè ’ashwia, be ba gwa he lè ’ashwia. 53 Wó ngye le gbe mi bii Atyagi ukpell, u som idengell ima asisilisi asisilisi nya ’ukwo-ukwo le ì be kpe-m ’utyong ye a? 54 Gbe mi shi ná a, hà ashi be fee he ’ushia Unim le ’ì shi, kì tem ba sha ye." 55 Ujeso a kung bii liwu bendi le: "Mì yi uzi a, ma᷆ be le ma kwu-m lè lishwia lè ìkwán he abwo a? Mi maa kwa utung ha amen he Ushom Unim hwua bendi mbee ati, ukpor ma kwu-m ye. 56 Biwom puu abi bi shi fe-m i, bi shi hè ’ì kwu ná bendi abe be᷆ tye ugie ’isom Unim be fee ndor he ’ushia Unim leěti a." Bendi-utung bema puu be paa he abwo tyang he. 57 Bendi abena be kwu Ujeso gye lè he he ushom Ukayafas, Usu bekaandi abe be᷆ shang Unim. Bekaandi abe be᷆ hwua bendi Iten lè abe he ’ubong be ma yi sho há. 58 Ipita a fel tan pwom Ujeso lè he item ’igbe-igbe. A pwom he lè wu há he ushaale Úsu bekaandi abe be᷆ shang Unim ana. A lè fel bel ndyebb ha bendi abe be᷆ kang ushaale umen ana le he-e ù ndè umbee-likel likong limen gbe lè Ujeso i. 59 Bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bikem ukoto puu be kee bendi abe be᷆ naa ushada fe Ujeso hè be bè gwu-e. 60 Mà na bendi gbamm be be naa ushada iman fe-e or, be ndè ’iwom ashi bè kong fe-e ye. Bendi befee be hà bo ’inaa, 61 de le: "Undi umen ana a de le ufe ù yi lè ikeb le u gyebb Ushom Unim wa he itang, u tem lè he tya puu he ati akie." 62 Usu bekaandi abe be᷆ shang Unim a bo ’inaa bii Ujeso le: "Biwom abi bendi aben be᷆ kong fa-a i, wò yi lè ashi wò fan ye a?" 63 Ujeso a kwu kpii. A mbee bii Ujeso le: "Wò yi Ukristi angwu ù yi Unwaa Unim â?" A de-e le a kee he le ù de-e ’igyang he lizen Unim angwu uwum. 64 Ujeso a hà fan he le: "Kì yi ná wo kong. Mi ufe mi da amen puu le kung lè he ’unyong ahwun gye ’ushu ma ba nda-m, Unwaa Undigye, kwa he ’ubwo lizen Unim angwu ù yi lè ikeb puu. Ma mbee ba nda-m he ’unyong ahwu mı᷆ be tem lè he lifung-atabe be he bibu." 65 Usu bekaandi abe be᷆ shang Unim ana a fel he ingywo shwia gie ’uhwo-ma bihwom, u de le: "Unwaa anwun a ban Unim gbe he bigwobale he ashi. Likong li mbee, li tem kee ushada ye. Men puu ma gyo bimanale abi a kong. 66 Men ma gim le ana?" Be fan he le a zī libi le bè gwu-e. 67 Be fel shwa akung wa he he ashi; be kpam he abwo he anaa. 68 Abe be kpam he abwo ana be de-e le: "Ukristi, gbe wo ngye undi angwu a kpam-a, bun de li." 69 Ipita a ma so kwu há he ’udyan ushaale. Unwaasul angwu u᷆ shi aki há a ndè Ipita, u de le: "Wo or titi, wo ma yi utung ha Ujeso angwu u᷆ be lè he Ugalili." 70 He ashi bendi gbamm, Ipita a swan le a bè ngye-e or ye. A ngye ’iwom ashi unwaasul ana u᷆ kong or ye. 71 Ipita a gbe lè há gye he ungwu likong. Unwaasul ken angwu a ma shi ukaandi umen ana aki a mbee ndè Ipita, u de bendi abe bè yi há le: "Ungikye anwun a maa tan utung ha Ujeso angwu Unazaret." 72 Ipita a mbee swan tam behwu de-e le bwo ukong-ukong a bè ngye ungikye umen ana or ye gbangg. 73 He ’anwaa ’unyong zangg bendi abe be ma yi naa há he ungwu likong be de Ipita le: "Kì shi ná ana, wò yi undi-utung ungikye anwuna. Igie igang or i tyung le wò yi undi-utung uma." 74 Ipita a kpam abwo he itang tam behwu le: "Unim a ngye le mi ngye angwu ma᷆ kong ana ye. Gbe mı᷆ bè uman a, Unim ù gwu-m." Nya ’ukwo-ukwo kigia ukwuo ’i kung ko. 75 Ipita a well le Ujeso a ma de-e le nyin u swan ’ugbe ’akie le a ngye-e ye, mà ukpong ’igia ukwuo ’i hà ko. A kung gbe lè há lè ki kangg.

27

1 Ashi a taa leèti-leèti, bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bekaandi abe he ’ubong be gbong ’iteng ken tim le bè gwu Ujeso. 2 Be hà kwu-e bua indi he abwo te lè he lè ke Upontiyes Upalet. (Upalet a ma yi ukaandi Urom angwu u᷆ ndè gbe lè ufam Ujudia a.) 3 He ’unyong ahwu Ujudas angwu a ma ndyebb Ujeso zi a ndè le be kam le be gwa Ujeso, úndē angwu bekaandi abe be᷆ shang Unim lè abe he ’ubong be ma ke-e ndyebb Ujeso, a tem lè he lè ke be likorye ’i tem fel ban he. 4 Ujudas a de bekaandi ana le ufe a shi ’ibibi a he andyebbale undi ununung zi le bè gwu. Befe be de-e le: "Ashina ’i gbee li bel ye. Ashina ’ì yi ka awo ututeb a." 5 Ujudas a zob únde ana wu ābe há he Ushom Unim. A gbe lè há lè shwia ’uhwo-ma. 6 Bekaandi abe be᷆ shang Unim be kung úndē umen ana. Be de le uten ubell a bong le bè kung únde angwu be ndyebb undi lè gwu fe he ’igbor ’uke he Ushom Unim ye. 7 Be kwu azu gbe lè únde umen ana. Be kung he ndyebb ’iteng ashi be fel ngi begaandi. Be ndyebb ’iteng ashi há lè ha undi angwu u᷆ mbe biki a. 8 Kung lè he ’unyong ’umen ana kpamm be wu ’unyin nyin, be ko ’iteng ’imen ana le ’iteng anung. 9 Ki shi nya a na Ujeremaya angwu a maa tye ugie ’isom Unim, a ma kong a. A ma de le: "Be kung ikwudi lisi lè ngi lihwo. (Ikwudi imen ana i ma yi angi bendi Izwell be ma bong le be ka ndyebb he a.) 10 Be kung únde umen ana ndyebb itang nya a na Atyetyan Unim a ma de-m a." 11 Be te lè Ujeso lè hwaa lè Usu Upalet. Upalet a bii Ujeso le: "Wò yi usu Ijuus â?" Ujeso a fan he le: "Kì yi ná wo kong." 12 Biwom puu abi bekaandi abe be᷆ shang Unim lè abe he ’ubong be kong fe Ujeso, a fan ābe ’ikpukpo ’ukung or ye. 13 Upalet a hà kung bii he le: "Wo gyo biwom abi be᷆ kong fa-a i ye a?" 14 Ujeso a hà fan he zangg or ye. Ki kwu Upalet he ’uhwo kangg ná a kwu-e he ungwu kpii. 15 He lize liyang-yang he ’unyong ahwu be᷆ shi Kipam Agbele-gyong, Upalet u shiı᷅ tyang undi igaadye ken abwo angwu ufam itang a waa le ù tyang he. 16 He ’unyong ’umen ana undi ken a ma yi he igaadye, be ma ko he le Ubarabas. A maa sha bibibi kangg. 17 Ufam itang puu a kpee liwu. Upalet a bii ābe le ù waa ayang a tyang abwo? Ù waa Ubarabas â, hà ù waa Ujeso angwu be᷆ ko le Ukristi a? 18 Ufe-gyang or a ma ngye dangg le be kwu Ujeso be ke-e he ’atel a. 19 Nya a na Upalet a ma so kwu he ’idem ashi u᷆ kwu maa ishe, ungye-ma a som ’isom hwaa lè he le, ù ndè le a shi undi ununung angwu u᷆ maa he ushe ana ’iwom ’iyang-yang ye. Ufe a shī shi itam gbe lè he i ngbebb he ye. 20 Bekaandi abe be᷆ shang Unim lè abe he ’ubong be fe bendi ingie le bè lè de Upalet le ù waa Ubarabas tyang abwo, ù gwu Ujeso. 21 Usu Upalet a hà bii liwu bendi le: "Bendi befee abena, ayang angwu ma kee le mì waa he tyang abwo?" Be de-e le ù waa Ubarabas a. 22 Upalet a bii ābe le, ù hà shi Ujeso angwu be᷆ ko le Ukristi ná a? Be de-e le: "Maa gwu-e bee he ’ikpakpaa!" 23 Upalet a bii ābe le, kibang ’ibibi ashi a shi ukpor? Be kung gaa kangg le: "Maa gwu-e bee he ’ikpakpaa!" 24 Upalet a ndè le u fel ban ’unyong likor a, likorye bendi be ma fel he āshi linaa-linaa. A hà kong, be be lè umbwo ke-e. He ashi bendi puu a to abwo ama, u de be le: "Mi na᷅ mi ke men ikeb le mà gwu-e ye. Gbe ma gwu-e, hà mì yi amen lè abwo há ye." 25 Befe puu be tem lè shi fan Upalet le: "Bel li gwa he; kingie ’iyang-yang ashi ’i be lè há ’ì kwu ke li bel lè bebwaa-tyan." 26 Upalet a hà waa Ubarabas lè he igaadye tyang abwo. U de ishogya le ì lè kwu Ujeso kpam. A hà kwu-e ke be le bè maa he bee he ’ikpakpaa. 27 Ishogya Upalet i kwu Ujeso te lè he gye he ’udyan ushaale Upalet. I ko bebell ishogya puu be ukem. 28 Be waa he aliga lè he inyiahwo ndor he itang, be tem lè aliga uwulu abwaa shi-e. 29 Be tim ’ishilishi ītōng shi-e he lishi. Be kung udong-si fe-e he ’ubwo lizen. Be nyan he lè bel tim anung he itang le be fa he. Be de-e le: "Usu Ijuus, kukwun ’u kwa-a he ’uhwo." 30 Be sho akung wu-e. Be kpē kung udong-si lè ha ahe, be tem lè he kpam he he lishi. 31 Be nyan he puu, be hà waa he aliga uwulu abwaa tem lè ama agyang shi-e. Be hà ndo gbe lè he gye he ’iteng ashi be᷆ lè maa he bee he ’ikpakpaa. 32 Nya a na be maa ndor àshì gye, be kpee lè ungikye ken angwu be᷆ ko le Usaimun. A ma yi ’ubong Usarin a. Ishogya i kwu-e he ikeb le ù so ’ikpakpaa ashi be᷆ lè maa Ujeso bee. 33 Be lè wu he ’iteng ashi be᷆ ko le Ugorgorta ashi ’i ze le ’iteng ’ikpukpo lishi. 34 Nya na᷅ be kung ’utyuo bell pel ha ’iwom ashi ’ı᷆ zu, ke Ujeso le ù ngwo. Be kung ābi tyua Ujeso he ungwu, ukpor a ngwo ye. 35 Be kwu-e lè maa bee he ’ikpakpaa, kung āshi beb he itang. Be kung inditen ima hwua ke bende gbe he isasa atyele. 36 He ’unyong ahwu be hwua inditen ima puu, be ngyor kwu há, be kang he. 37 Be fee fe-e nya ’usi ’ikpakpaa gbe lè ’iwom ashi be de le a shi le: "Anwun na᷅ ù yi Ujeso, Usu Ijuus." 38 Be maa bezi befee bee utung ha Ujeso. Be maa angwu ken bee he lè he ’ubwo lizen, be maa angwell bee he lè he ’ubwo limbell. 39 Bendi abe be gbe he ’ukwo ndè Ujeso bee há he ’ikpakpaa, be bong he lishi kpeke-kpeke-kpeke, be kong bia he. 40 Be de-e gye há le: "Eng-heng, wo angwu wo᷆ de le wo gyebb Ushom Unim tem lè he tya he ati akie. Gbe wò mā ma᷆ yi Unwaa Unim a, wo shul lè he ’ikpakpaa be he itang ha-a à kpan ’uhwo-gang." 41 Bekaandi abe be᷆ shang Unim lè abe be᷆ hwua bendi Iten lè abe he ’ubong be fel nyan he ’itaa ken. 42 Be kong ha bende le: "U kpan bendi, ukpor u kpan ’uhwo-ma mbeè ye. Indele Usu Izwell a? Ù shul lè he ’ikpakpaa be he itang ’anaa-anaa i, mà bel li bong ha ahe. 43 Gbé u᷆ kee-kee fe lityam ha Unim ufe-ufe a, u de le ù yi Unwaa Unim a, bel li kee le li ndà ná Unim u᷆ kpan he ’anaa-anaa i." 44 Bezi abe be maa ābe bee he bikpakpaa utung ha ahe or titi, be kong bia he. 45 He libwee ’udyan lishi, kifufebb ’i ma gye kpenn he ’ubong ’umen ana kpamm lè kwom he inde ikie lè ishu likwulukwu. 46 He inde ikie Ujeso a kùng kangg he igie ibell le: "Eli, Eli, lema sabaketani," ashi ’i ze le, "Unim ugi, Unim ugi, kibang a, wo mor mi?" 47 Bendi besuso abe bè yi naa há, abe be gyo he, be fel da le, u ko Ilaja a. 48 Undi ken a buu lè kung ’udedell lè kib he ’imia ’utyuo, kung kil he úkwān lè ndaa tyua Ujeso he ’ikpungwu le he-e ù ngwo. 49 Bendi abe be teng be de bende le: "Mà lì kwu hè li lì ndè le Ilaja u ba kpan he à?" 50 Ujeso a mbee kùng kangg, a hà hwō. 51 Kihwom ’ikaandi ashi be tye tang ’ipo he afee Ushom Unim, ki gie kung lè he ’usi be tang he itang. Isun i ma kwuo. Akor a kpam gie bigie. 52 Akwun a buu ingwu fel hwuo. Bendi Unim gbamm abe be ma hwō leěti, be tem wum. 53 Lè he ’ushu he ’unyong ahwu Ujeso a wum lè he lihwu, befe or titi be fem be he igye lè ha abe akwun, gbe ndo he Ujeruselem he ’ipi bendi gbamm be nde be. 54 Ukaandi ishogya lè ishogya ima abe be ma yi naa há, be kang Ujeso, be ndè ná isun i kwuo lè biwom puu abi bi shi. Be fel he ’ushell kangg. Be de le: "Ungikye anwun ù yi Unwaa Unim a ’igyang." 55 Ki ma yi lè bengingye gbamm abe be ma kpell Ujeso he Ugalili. Be ma fe utung ha ahe lè há Ugalili lè wu he ’iteng ashi be᷆ gwu-e. Be ma yi naa he ’igbe-igbe be ndà gya he ’ikpakpaa he ’ipi be bee he. 56 Umeri Umadelen lè Umeri, anam Ujems befe lè Ujosef, lè anam bebwaa Uzebedi be ma yi he liwu bengingye abena. 57 Likwulukwu li gyebb, undi-ingbebb ken angwu be᷆ ko le Ujosef, angwu a ma yi undi-utung Ujeso, u shi ’ubong Alimatia, a ma wu há. 58 He ’unyong ahwu Ujeso a hwō, a lè hwaa lè Upalet, u bii he le u ke-e ikeb he-e ù lè gye lè likwom Ujeso. Upalet a ke ikeb le bè ke Ujosef ’ukwo he-e ù gye lè likwom Ujeso. 59 Ujosef a lè kung likwom ana, kung ’ihwom ’ifung ’ifufe kung nii āngi. 60 A te lè likwom Ujeso ana lè ngi he likwun angi a tem lifufe he ’ukor ndor ’uhwo-ma. A mung ’ukor ’ukaandi lè shī há ungwu likwun. A hà gbe ligye. 61 Umeri Umadelen lè Umeri ususo be ma yi kwu há, be nda àshì gya he likwun. 62 He utepwom liti angi lì yi liti uwell Ijuus, bekaandi abe be᷆ shang Unim lè bendi Iferesis be ma tye fe ukem gye ìtı᷆m hwaa lè Upalet. 63 Be de-e le: "Ukaandi, li well le he ’unyong ahwu undi-ilam anwuna a ma so uwum, a maa da bendi le, ufe u hwa᷆, u tem wum he liti lekie. 64 Kè uten le bè kang likwun ana kpamm lè kwom ati akie teng bendi-utung bema be ba lè ’usu be zà fem likwom lima, be bè uman le a wum lè he lihwu. Gbe ná a, hà uman ubell anwun u fel ban àshì hwà angwu a maa bè he ’unyong ahwu a ma yi uwum." 65 Upalet a ke be uten le be lè gia kung ishogya ima te lè ngi, i lè kang likwun limen ana li-li-li. 66 Be bo ndo há lè shī ungwu likwun lè ’ukor, be ndor undi le ù kang āngi.

28

1 Liti uwell Ijuus li gbe. He Usundee, ukpi-ikwu liti utyong Beke leèti-leèti, Umeri Umadelen befe lè Umeri angwu ken be ngyù lè ndè likwun Ujeso. 2 Isun i kwuo há kangg, likorye udengell Unim a shul lè he lifung-atabe be nya. A mung ’ukor ’ukaandi lè he ungwu likwun ndor gye he ufaa, u bel kwu há he ’ukor ’umen ana. 3 A maa taa ná ’indeb-nwaa. Bihwom bima bi fel bifung-bifung kpeladada. 4 Ishogya angi i ma kang likwun, i nde-e, i fel he ’ushell kangg. Kushell ’u shì ābe be fel tung for-for-for, be mbu shī he itang fel he ashi akwom-akwom. 5 Udengell Unim a hà kung de abe bengingye ana le: "Mà shell ye. Mi ngye le ma kee Ujeso angwu be ma maa bee he ’ikpakpaa a. 6 Ù yi hen ye. A wum lè he lihwu nya a na a kong. Mà be ndè ’iteng ashi be ma kie he. 7 Mà ndo te akikye lè de bendi-utung bema le a wum lè he lihwu mà. Mà de be le a gbe he Ugalili teng ābe mà. Há na᷅ be᷆ be lè nde-e. Mà well biwom abi mi de men i." 8 Mà na be ma yi lè ’ushell or, nya ’ukwo-ukwo be gbe lè há lè igor le be la bun abin puu da bendi-utung Ujeso. 9 Nya a na be maa buu gye lè akwo, Ujeso a nde be há he ’ukwo, u kong lè be le: "Ikwun ì kwu amen he ’uhwo." Be die gwaa ha ahe tim anung he itang kwu-e abwo he abee, be fe-e. 10 Ujeso a de be le: "Mà shell ye. Mà te lè de bebuye le bè gbe tang mi he Ugalili. Há na᷅ be᷆ be nde-m." 11 Nya a na bengingye abena be maa so he ’ukwo, ishogya angi i kang likwun i wu he lifung-ushu lè bun de bekaandi abe be᷆ shang Unim biwom puu abi bi shi. 12 Bekaandi abe be᷆ shang Unim be ko bekaandi abe he ’ubong be ukem, be kwu ìtı᷆m gbe lè likong limen ana. Be tim kung únde kangg lè ndyebb abwo lè ishogya. 13 Be de ngi le: "Mà de bendi le, bendi-utung bema na᷅ be be zì fem likwom lima lè ’usu he ’unyong ahwu ma ma yi he ’unde. 14 Gbe usu a gyo le ma de le be zì fem he he ’unyong ahwu ma ma yi he ’unde, bel li kong ha ahe, mà u ka amen ’ingie ye." 15 Ishogya i kpē únde, i fel kong da bendi le he ’unyong ahwu befe bè yi he ’unde na᷅ bendi-utung bema be zì fem he lè he likwun. Kitaa ashina na᷅ Ijuus puu i fel kong kpamm nyong ’unyin nyin. 16 Bendi-utung Ujeso abe lihwo lè undi ken be gye he ukwell Ugalili angwu Ujeso a ma de be le be lè kpee ha ahe. 17 Nya a na be ma yi há, be nde-e, be fe-e. Ukpor bendi bebell besuso be bong le Ujeso a ye. 18 Ujeso a hà die gwaa ha abe kpee-kpee, u de be le: "Unim a kung ikeb puu angi he lifung-atabe or, angi he igye anyin or ke-m. 19 Mà gye mbee abong igye puu lè hwua bendi ná bè kwu bendi-utung begi. Ma kib ābe he umbwo he lizen angi Atyetyan Unim lè angi Unwaa lè angi Ukatia Kunyong. 20 Mà hwua ābe bè shi biwom puu abi mi de men. Mà well le mi kwa utung ha amen mbee ’unyong kpamm igye i gbe mbee."