Atëfëtan and Yesu ang ỹëgw ko Maco
Lilaya in
Akayëta aŋo ro, Maco, asëfan aɓat ar Yesu, ỹëgwëk. Aỹëgw ỹëgw ko mëne ang ɓeƴa baxo Kaxanu alaw̃ëneli këŋo law̃ëneliw Afexën ar ngwën ak, ah̃ata h̃ata ko. Yesu Kërisët h̃atak ɗek ɓeɓër fëna baxo Kaxanu ɓën. Ɓarikan ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën aŝus ŝus bano ga bani yëland mëne alif ko lifënd ɓapela ɓand Kaxanu ɓaŋ, ata lëxw këno gër Pilat. Mëŋ xiti këŋo do re ko eno ɗaw̃ mopika gër kërëwa. Ecës ed Yesu elo ex ŝaɗaxa ir kë rëxëtënd eñëŋënax end ar xwëta këŋo yo. And xani ko Axwën Yesu gër ecës aŋ, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni tëfëtërand endexëm eŋ gë enëng gë enëng ɗek ngwën iŋ. Er ex gër akayëta aŋo in:
Ang ỹanak aniyan do gë andiyen and Yesu ak: 1.1–4.25.
Osëƴali or ɓapela ɓand Owun or Kaxanu ol: 5.1–7.29.
Ɓandixa ɓand Yesu ɓaŋ, do gë ɓend baxo sëƴalind ɓeŋ: 8.1–9.38.
Osëƴali or epemëra ed Atëfëtan aŋ: 10.1–11.1.
End ɓësëƴali ɓër Apela and Moyis eŋ: 11.2–12.50.
End ɓapënëtal ɓand Owun or Kaxanu eŋ: 13.1-52.
Ɓandixa ɓand Yesu ɓaŋ, do gë ɓend baxo sëƴalind ɓeŋ: 13.53–17.27.
End aminëmëra and gër oxëreceŋ eŋ: 18.1-35.
Ɓandixa ɓand Yesu ɓaŋ do gë ɓend baxo sëƴalind ɓeŋ: 19.1–23.39.
End omakaw ond Yesu eŋ: 24–25.
End ecës ed Yesu el do ang xani ko gër ecës eŋ: 26.1–28.1-20.
1End ɓëxarëk ɓër Yesu Kërisët eŋ
1Mondako ex andëw̃ëra and ɓëxarëk ɓër Yesu Kërisët aŋ, mëŋ ar ex rëw̃is ir Abëraxam, rëw̃is ir Dafid in. 2Abëraxam ex sëm ir Isak, Isak sëm ir Yakob, do Yakob sëm ir Yuda do gë ɓoɓinëm. 3Yuda ex sëm ir Peres do gë Sera, do nëm ireɓën ex Tamar. Peres ex sëm ir Esërom, do Esërom sëm ir Aram. 4Aram ex sëm ir Aminadab, Aminadab sëm ir Nahason, do Nahason sëm ir Salëma. 5Salëma ex sëm ir Bohes, do nëm ir Salëma ex Raxab. Bohes ex sëm ir Yobed, do nëm ir Yobed ex Rut. 6Obed ex sëm ir Isayi, do Isayi sëm ir Dafid, emun eŋ. Dafid ex sëm ir Salomoŋ, do nëm ir Salomoŋ ex asoxari ar Uri an. 7Salomoŋ ex sëm ir Roboham, Roboham sëm ir Abiya, do Abiya sëm ir Asa. 8Asa ex sëm ir Yosafat, Yosafat sëm ir Yoram, do Yoram sëm ir Osiyas. 9Osiyas ex sëm ir Yohatam, Yohatam sëm ir Akas, do Akas sëm ir Esekiyas. 10Esekiyas ex sëm ir Manase, Manase sëm ir Amos, do Amos sëm ir Yosiyas. 11Yosiyas ex sëm ir Yekoniyas do gë ɓoɓinëm. Ata angwën aŋo w̃ëla banëɓi Ɓëyisërayel ɓën oxaɗëp ol gër ebar ed Babilon. 12And seɓëtëgu kënëɓi gër oxaɗëp aŋ, Yekoniyas hi ko sëm ir Salacel, do Salacel sëm ir Sorobabel. 13Sorobabel ex sëm ir Abihud, Abihud sëm ir Eliyakim, do Eliyakim sëm ir Asor. 14Asor ex sëm ir Sadok, Sadok sëm ir Akim, do Akim sëm ir Elihud. 15Elihud ex sëm ir Elasar, Elasar sëm ir Mataŋ, do Mataŋ sëm ir Yakob. 16Yakob ex sëm ir Yosef, aŝan ar Mari an. Mari ijo rëw̃ këŋo Yesu, ir këno w̃acënd Kërisët. 17Awa er ex ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓanax elod Abëraxam xali gër Dafid. Ɓëtëraguk ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓanax, elod Dafid xali angwën and oxaɗëp or Ɓëyisërayel gër ebar Babilon aŋ. Ɓëtëraguk ɓëte ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓanax, elod gë oxaɗëp or gër ebar Babilon ol xali gër Yesu Kërisët.
End andëw̃a and Yesu eŋ
18Ata mondako bax andëw̃a and Yesu Kërisët aŋ. Mari nëm irexëm, enëm ed Yosef ebaxo. Do ɗamana eni nangër, Mari ŝot ko acël gë panga ind Angoc Amënëk iŋ. 19Yosef, aŝan arexëm, ga hi baxo cëŋ ar ŝenene, xeƴ këŋo eŋo cëfënin. Ata ko yëlarand ang ko ri eni capëraxën yir fo. 20Nand baxo yëlarand mondako na, meleka ir Axwën in ŝanayaxën këŋo në lakeli, do re ko: «Yosef, wëj ar andëw̃ëra and Dafid an, këreƴ yëda na eƴo ŋateli Mari, alindax. Ar gër acël andexëm aŋ, Angoc Amënëk aŋ w̃ëlaw këŋo. 21Lëmëta ex, do and këŋo rëw̃ aŋ, yëliɗo ow̃ac or Yesu gayik mëŋ këɓi racët ɓulunda ir Isërayel in gër ɓeñëŋënax.» 22Ata ɗek ɓendeƴ ɓeŋo mondako ex ŋata ang re baxo Axwën ak paɓ gë alaw̃ënel Esayi ak: 23«Endënaw̃ emeja kë hi gë acël, do eŋo dëw̃ lëmëta ir këno w̃acëɗ Emanuwel, mëne ngëŋ “Kaxanu nëngaw këɓo1.23 Esayi 7.14”.» 24And nëngëta ko aŋ, Yosef ri ko ɗek er fel baŋo meleka ir Axwën in. Ata ƴen këŋo alindaw̃ Mari. 25Ɓari ani nangër bana xali rëw̃ këŋo lëmëta in. Ata Yosef yël këŋo ow̃ac or Yesu ol.
2End ɓëŝaki eŋ
1And rëw̃ këno Yesu gër Betëlexem aŋ, Erod wun bax gër ebar ed Yude. Ata ɓëŝaki ɓër xaniw bax gand Apën-eñan, h̃atëgu këni gër Yerusalem, gër eyang ed Erod. 2W̃ëka këni: «Ro nde exo emun end Ɓëŝëwif end rëw̃ këno eceɗe eŋ? Gayikwa ɓiyi emal edexëm el watëgu këmi elod gand Apën-eñan mëŋ ƴowaxënëgu këmi mi poxi gër lëngw irexëm, mo calexën.» 3Ga wël këni eŋo, Erod emun eŋ, gë Ɓëyerusalem ɓën, wëlandëra këɓi xali xurik. 4Ata Erod w̃ac këɓi ɗek ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën eɓi mëka ba feye bax eno dëw̃ Afexën an. 5Yaka këno: «Gër ebar ed Yude ro dëŋ, gër angol and Betëlexem. Ga ỹëgw ko wa alaw̃ënel an:
6“Wëj angol and Betëlexem aŋo, gër ebar ed Yude,
Ŝëf gër ɓangol ɓangwëlik ɓand gër ebar ed Yuda hi këƴ,
aƴ gi ex na wa angol and toc.
Gër ndeƴ na këno rëw̃ ar kë wun
gër enëng end Isërayel, ɓulunda iram an2.6 Miŝe 5.1.”»
7Ata Erod w̃ac këɓi yir fo ɓëŝaki ɓëjo do w̃ëka këɓi eno pënëtan aye amëd and ŝanayak emal elo aŋ. 8Ata ga law̃ën këɓi gër Betëlexem, re ko: «Awa ŋatin tan en mëkaraw aye end lëmëta ijo eŋ. And këno watëgu aŋ, ɓakawëɗën ijo ro ene nangënati mëŋ këme ƴeɗ wëno ɓëte me poxi gër lëngw irexëm mo calew.» 9Ga wëlër këni mondako gë emun eŋ, ɓëŝaki ɓën xuca këni ond gër Betëlexem oŋ. Ata emal ed watëgu bani elod apën-eñan el lëngweli këɓi. And h̃atëk gër ed hi baxo lëmëta aŋ, xwëŝak. 10Ɓëŝaki ɓën ga wat këni emal el, nëngandëra këɓi mbaŋ. 11Lil këni gër iciw̃ ind bax h̃oɓand emal, sëk kënëɓi lëmëta in gë Mari, nëm irexëm. Na foxira këni do ŝale këno. Fëtëra këni ɓëkwëtaya ɓënd koɗi ɓëŋ do ŝëmaxën këno gë oyël or w̃ëlagu bani oŋ: kaŋe, gë aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri, do gë ogu ond këni w̃acënd mir. 12Ata sitin këɓi Kaxanu në lakeli eno ɓeŝ Erod amaỹi w̃aỹi aŋ. Mondako w̃aỹi këni kwël fëña iŝëxe ond gër ebar edeɓën oŋ.
End egëreli ed Yesu gër ebar ed Misëra eŋ
13And w̃aỹi këni ɓëŝaki aŋ, meleka ir Axwën in ŝanayaxën këŋo Yosef në lakeli do re ko: «Yosef, kanil eƴëɓi gëreli lëmëta in gë nëm gër ebar ed Misëra. Ñëpaxëɗën fën xali yatir këmi fel en maỹiw. Gayikwa Erod aŝala ko ŝala eŋo ɗaw̃ lëmëta in.» 14Ga nëngëta ko Yosef, xanin këɓi kwël gëmëɗ fo lëmëta in gë nëm do w̃ëla këɓi gër ebar ed Misëra. 15Fën ỹëpax bani xali ŝës ko Erod. Ata mondako h̃ata bax er re baxo Axwën Kaxanu paɓ gë alaw̃ënel in:
«Asëñiw̃ën w̃acëgu këmo exo canëgu gër ebar ed Misëra2.15 Ose 11.11.»
End enemi ed ɓëndoyer gër Betëlexem eŋ
16And wata ko Erod mëne anëka yifa këno ɓëŝaki aŋ, xoỹ ko xali xurik. Ŝëñëta këɓi ocoroɗa odexëm ok eni ƴe gër Betëlexem enëɓi ɗaw̃ërax ɗek ɓëtox ɓëtoŝan ɓëŋ elod ɓënd ɓëniy ɓëki ɓëŋ xali gër ɓënd ɓayik gër oyer. Mondako yëla baxo Erod kë fed gë amëd and fënëtan bano ɓëŝaki aŋ. 17Ata h̃atak er reƴa baxo Yeremi, alaw̃ënel ar Kaxanu in:
18«Otes kë wëlind gër angol and Rama,
Otes do gë edenitaran kë wëlind,
Raŝel këɓi ỹaw̃ënd oɓaŝ orexëm ol,
Ayifara yo ayifara, axo ma ex na exo cësina,
gayik ani bo ex na, ɗek ŝës këni2.18 Yeremi 31.15.»
End omaỹi ond gër ebar ed Isërayel eŋ
19And ŝës ko Erod aŋ, meleka ir Axwën in ŝanayaxën këŋo Yosef në lakeli gër ebar ed Misëra. 20Fel këŋo: «Yosef, gërëgako kanil eƴëɓi maỹeli lëmëta in gë nëm gër ebar ed Isërayel. Ɓër ỹandi baɓi aniyan andexëm ɓën anëka nemira këni.» 21Ata Yosef xani ko, w̃eɗ këɓi lëmëta in gë nëm do w̃aỹeli këɓi gër ebar ed Isërayel. 22Ɓarikan and wël ko mëne Arëkelawos ɓëtelik owun or sëm Erod ol gër ebar ed Yude aŋ, yëda ko eni ɓaka fën. Ata Kaxanu ga sitin këŋo në lakeli, h̃ateli këɓi gër ebar ed Galile. 23Ƴe ko ỹëpax këni gër angol and këni w̃acënd Nasaret. Ata h̃atak er re bani ɓëlaw̃ënel in: «Aɓënasaret këno ỹana eno macënd2.23 Esayi 42.6.»
3End epemëra ed Ŝaŋ Batis eŋ
1Amëd aŋo, ŝanayaw baxo Ŝaŋ Batis gër ladawe ir gër ebar ed Yude, do ko femërand end Kaxanu eŋ. 2Er baxo rend: «Nëngwëtin ola orewën ol gayik owun or gër orën ɗam ex!» 3Ata Ŝaŋ Batis ex ar baŋo rend alaw̃ënel Esayi an:
«Ala exëna ar kë xeỹërand gër ladawe,
oniw̃ orexëm ol kë rend:
“Ñanin fëña ir Axwën in!
Ɗebëtin ɓëpëña ɓënd ko xucaxën ɓëŋ.3.3 Esayi 40.3”»
4Ŝaŋ Batis, acuɗ and omban ond gelemba baxo ŝuɗand do baxo xapand enar gër edum. Eƴamb ƴamb irexëm in ebax owure do gë dingën iɓapuỹ. 5Ɓëyerusalem ɓën, do gë ebar ed Yude el ɗek, gë ɗek ebar ed Yurëdeŋ el, aƴe bani ƴend ɓura-ɓura gër ed hi baxo Ŝaŋ Batis. 6Do mëŋ aɓuyi baɓi ɓuyind polo gër Yurëdeŋ ɓër bax futënd poyoma ɓeñëŋënax ɓend ri këni ɓën.
7Ata Ŝaŋ Batis wat këɓi Ofariseŋ do gë Osaduseŋ odanjëm ga ƴow këni gër xoɓuyi. Re ko: «Wën ang ɓandën fo siti kën. Noỹo wa fel këŋun mëne axor ex en kwëỹëta kiti ind Kaxanu ind kë ƴowënd iŋ? 8Diyindën ɗe ari ɓandixa ɓand kë w̃asinënd mëne anëngwëta dëŋ nëngwëtak ola orewën ol. 9Ɓari këren yëland na gayikako Abëraxam ex axarëk arewën an kën fexaxën. Kaxanu axor ko xor exo nëngwët oxaỹ oŋo dëŋ ex gi oɓaŝ or Abëraxam. 10Ado anëka w̃eɗ ko ecëngwa el exo taw̃axën ɓatëx ɓaŋ ŋëŝ gër oɗëmbët: atëx and ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax yo, asaw̃ ko saw̃ do exo ɗap gër xoɗux. 11Wëno aɓuyi këmun ɓuyind gër men ex watixën mëne anëngwët nëngwët kën ola orewën ol. Ɓarikan ar ke sëfëgund an këŋun ỹana eŋun ɓuyind gë panga ind Angoc Amënëk iŋ do gë xoɗux ol. Mëŋ fangak nëmëc wëno: ado wëno axe ñap ex na mo peɗët ɓapeɗ ɓandexëm ɓaŋ. 12Ekëɗa lëkaya ko gër ataxan andexëm exo pelëraxën gër eɓar edexëm. Aw̃ëla ko w̃ëla bële in exo cacëx gër akërukëru andexëm. Ɓarikan enenar eŋ alap ko lap gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi.»
End xoɓuyi or Yesu eŋ
13Ata Yesu ga xaniw ko gër ebar ed Galile, ƴow ko Yurëdeŋ, gër Ŝaŋ Batis, eŋo ɓuyixën. 14Ɓarikan Ŝaŋ Batis ah̃ëp baxo h̃ëpënd do ko rend: «Wëno wa ex ar ỹapëk eƴe ɓuyi an, ecëñëxët ƴow këƴ gër ndam!» 15Na re ko Yesu: «Ɓuyile mondako dëŋ gayikwa aỹap ỹapëk exe ŋataye ɗek er ex ŝenene in.» Aŋo fo w̃a ko Ŝaŋ Batis do ɓuyi këŋo. 16Ga ko ŝëpëta Yesu, hik fol orën ol. Wat këŋo Angoc and Kaxanu aŋ ga ko fedaw gër ndexëm ang eɗëxwëte epeŝax fo. 17Wëlik oniw̃ gër orën: «Ajo ex Asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an. Ata wëno mbaŋ ke nënganënd endexëm eŋ.»
4End Yesu do gë ŝaɓucara eŋ
1Ata Angoc Amënëk aŋ w̃ëla këŋo Yesu gër ladawe eŋo dix atëƴ gë ŝaɓucara in. 2And siw̃i ko Yesu, gëmëd gë goyat xali ɓakey ofëxw onax aŋ, xor këŋo enjo eŋ. 3Amëd aŋo, sëkaw këŋo Ayifa an, re ko: «Angëmëne Asëñiw̃ ar Kaxanu eƴ, nëngwëtël oxaỹ oŋo ex gi eƴamb ƴamb.» 4Yaka ko Yesu: «Ga ỹëgw këni gër akayëta and Kaxanu: “Ala an aliya ko liyand gë ɗek eyeƴan ed Kaxanu el, ax gi ex na gë eƴamb ƴamb in fo4.4 Acariyakinëm 8.3.”»
5Ŝaɓucara in w̃ëla këŋo Yesu gër angol amënëk4.5 Angol and Yerusalem aŋ këni w̃acënd mondako.. Ga xwët këŋo ƴaŋ gër ejur ed Aciw̃ and Kaxanu, 6re ko: «Angëmëne Asëñiw̃ ar Kaxanu eƴ, ɗapayal. Ax gi ex na nde aỹëgw ỹëgw këni: “Afel këɓi fel omeleka odexëm ok endeƴ eŋ do ɓën eni kaka gë otaxan odeɓën ok këdi këƴ lapa në ekaỹ4.6 Calemoñëw̃ 91.11-12”.»7Yaka ko Yesu: «Ɓëte aỹëgw ỹëgw këni: “Ax gi ex na monëỹali Kaxanu, Axwën areƴ an?4.7 Acariyakinëm 6.16”»
8Ŝaɓucara in w̃ëla këŋo ɓëte Yesu ƴaŋ në atënd acakax, w̃asindëra këŋo ɗek owar or gër ngwën oŋ gë enjaran endeɓën eŋ. 9Re ko: «Ayël këmi yël owar oŋo ɗek angëmëne afoxi foxi këƴ gër lëngw iram eƴe cale.» 10Yaka ko Yesu: «Wëj Sindan, nacëtale fa, gayikwa aỹëgw ỹëgw këni: “Poxiyind wayët gër lëngw ir Kaxanu, Axwën areƴ an, do caleyindo mëŋ fo4.10 Acariyakinëm 6.18.”» 11Ata ŝaɓucara in seɓët këŋo Yesu. Sëkaw këno omeleka eno ɗëɓa.
End Yesu gër ebar ed Galile eŋ
12And wël ko Yesu mëne anëka sëra këno Ŝaŋ Batis aŋ, nacëta ko gër ebar ed Galile. 13Ŝan ko Nasaret in do rëfa ko gër Kafarënawum, ler gër ɓëŋa ir anjer and Galile aŋ, gër ebar ed xwën bani ɓandëw̃ëra ɓand Sabuloŋ do gë Nefëtali. 14Mondako h̃ata bax er re baxo alaw̃ënel Esayi in:
15«Ɓër gër ebar ed Sabuloŋ ɓën do ɓër gër ebar ed Nefëtali ɓën,
Ɓër lëgëk gër fëña ir ler gër anjer ɓën,
Ɓër lëgëk ekeg ed Yurëdeŋ ɓën,
gër ebar ed Galile ir ɓenëng ɓecëxe,
16ɓulunda ir ỹëpak gër ecamëɗan in,
watëk angoɓen atëm,
gër ɓër ỹëpak gër ebar ed ecamëɗan ɓën,
gër ed ỹañëk ecës,
ŝanayak angoɓen atëm4.16 Esayi 8.23.»
17Ata Yesu, amëd aŋo dëŋ ỹana baxo ko femënd mondako: «Nëngwëtin ola orewën ol gayik owun or gër orën ol ɗam ex!»
End ɓësëfan ɓëỹanar eŋ
18Akey amat, Yesu ko sëfand ɓëŋa ir anjer and Galile in. Wat këɓi Simoŋ, ar nëngwët baŋo Piyer an, do gë Andëre aɓinëm, ga këni lapëra owën gër anjer, ɓëŝëpët ɓër oxan ebani. 19Yesu ga sëka këɓi re ko: «Wën tëfëgune tan mun di ɓëɓar ɓër ɓela.» 20Ataŋ seɓ këni na owën oŋ do kwël sëf këno. 21Ga ƴe këni imbaɗ, wat kënëɓi ɓër aminëmëra ɓëŝëxe, ɓosëñiw̃ ɓor Sebede, Ŝak do gë aɓinëm Ŝaŋ. Aw̃ëxëtëra bani w̃ëxëtërand owën oreɓën oŋ gë sëm ireɓën polo në ikuluŋ. Yesu w̃ac këɓi: 22ataŋ seɓ këni kuluŋ in, gë sëm ireɓën ak, do kwël sëf këno.
End Yesu gër ebar ed Galile eŋ
23Ebar ed Galile el ɗek baxo sëfërand Yesu, do baɓi sëƴalirand Ɓëŝëwif ɓën gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓën. Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ baxo femërand do afakën baɓi fakënënd ɓela ɓën oŝëxwëra or ex yo do gë oseỹi or ex yo. 24Ata mondako wëli bax ow̃ac orexëm ol ɗek ebar ed Siri el4.24 Amëd aŋo, ebar ed Isërayel el do gë ed Siri el emun emat xwën bax. Gër Damas ebaxo gofërëner ilëngw in.. Aw̃ëlanëgu bano w̃ëlanëgund ɗek ɓër bax sorond ɓën, ɓër lëk baɓi ocëxwëra od ex yo ɓën, gë ɓër baɓi soronënd ɓëyël ɓën, gë ɓër gë ŝënan ɓën, do gë ɓëseỹik ɓën. Ɗek baɓi fakënënd. 25Ata moñëmb bani ỹëmbënd ɓela ɓër baŋo sëfarand Yesu ɓën, gër ed ko ƴe yo: hik gër ebar ed Galile, hik gër ed Ɓangolepëxw, hik gër ed Yude, hik gër angol and Yerusalem, hik gër ebar ed ekeg ed Yurëdeŋ el.
5End osëƴali or gër etënd eŋ
1Akey amat, Yesu wat këɓi ɓela ɓën ɓamëxwër ɓamëxwër, ga ɓarërëgu këni kap gër etënd. Ga ỹëpa ko, xeta këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 2Ata h̃eɓëta ko, këɓi sëƴalind mondako:
3«Nëngandërayindëleɓi ɓër sitarak gër onden ɓën,
gayikwa ɓën xwënëk owun or gër orën ol!
4Nëngandërayindëleɓi ɓër kë sesërand gërëgako ɓën,
gayikwa Kaxanu ayifara këɓi yifara!
5Nëngandërayindëleɓi ɓër nënga këɓi onden ɓën,
gayikwa ɓën kë ɓëteli ebar el!
6Nëngandërayindëleɓi ɓër ỹandi këɓi ola or ŝenene
ang eƴamb-ƴamb fo ɓën,
ɓër sel këɓi ang men fo ɓën,
gayikwa Kaxanu ayël yël këɓi eni ƴamb or ŝenene ol xali eni med!
ayël këɓi yël eni ceɓ xali eɓi ped.
7Nëngandërayindëleɓi ɓër gë axaỹënan ɓën,
gayikwa Kaxanu axaỹënan këŋo xaỹënan ɓën ɓëte!
8Nëngandërayindëleɓi ɓër gë ow̃ëkw ow̃ënëk ɓën
gayikwa ɓën ex ɓër këŋo wat Kaxanu ɓën!
9Nëngandërayindëleɓi ŝaland aketëxeta ɓën
gayikwa ɓën kë hi oɓaŝ or Kaxanu ol!
10Nëngandërayindëleɓi ɓër kënëɓi rixërand në end epëɓ ed fëɓ këni end ŝenene ɓën,
gayikwa ɓën xwënëk owun or gër orën ol!
11Nëngandërayindëleŋun ado enun cirërand,
ado enun dixërand, ado enun nagaŝandërand end ex yo në end ow̃ac oram.
12Nëngandërayindëleŋun, mandërayindën onënga ol gayik amaŝën atëm kën sëkëx ƴaŋ gër orën. Enimin mondako banëɓi rixërand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓër lëngwatëgu këŋun gër ngwën ɓën.»
End ongal do gë angoɓen eŋ
13«Wën ex ongal ond ebar oŋ. Ɓari angëmëne ongal oŋ axac xacëk, gë ine kë ỹëw gaŝëxe? Alexëx fo ex fac eni bëñërax ɓela ɓën? 14Wën ex angoɓen and ngwën aŋ. Angol and ƴaŋ në etënd aŋ ax gind na monem. 15Ani pëtënënd na lambo in do eni ŋoɓ gë enëp, ɓarikan ƴaŋ këni xaw̃ënd eɓi ŋoɓaxënënd ɗek ɓër gër iciw̃ ɓën. 16Awa ola orewën ol ŋoɓayindëleɓi ɓela ɓën, eni wataxënënd ɓenjekax ɓend kën rind ɓeŋ do eno cëkwaxën Sorix irewën Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an.»
End acariya do gë ɓëlaw̃ënel eŋ
17«Këren yëland na mëne anëka ƴow këme me ƴepën Acariya aŋ do gë er reƴa këni ɓëlaw̃ënel in. Ame ƴow ex na me ƴepën, ɓarikan me ŋata. 18Ɗal in këmun felënd, enimin, xali ex dëxëta orën ol do gë ebar el, inger gimatak ax dëxëta na gër acariya, xali ex ŋata ɗek. 19Awa ar kë lif apela and xurik ex ɓa gër acariya do eɓi tëƴalind ɓela ɓën eno tëfëteli an, ajo kë xuri ex ɓa gër owun or ƴaŋ gër orën. Ɓarikan, ar kë rind er rek acariya in do eɓi tëƴalind ɓela ɓën eno tëfëteli an, ajo ar gapak ko hi gër owun or ƴaŋ gër orën. 20Mëŋ këmun felaxënënd, angëmëne or ŝenene orewën ol ax nëmëca ex na or ɓëŝalen do gë or Ofariseŋ ol, din an ɗil na gër owun or gër orën.»
End oxoỹ eŋ
21«Ax gi ex na nde awël wël kën er fel banëɓi ɓëxarëk ɓërewën in: “Ax gi ex na monaw̃ ala. Ar këŋo law̃ yo ala, ar kiti exo.” 22Ɓarikan, wëno ga re këme, ar këŋo xoỹën yo aɓaỹe arexëm, ar kiti exo. Ɓëte ar këŋo re yo aɓinëm: “Wëj aŝoỹik eƴ!” Ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ỹapëk eŋo kiti. Ɓëte ar këŋo re aɓinëm: “Wëj afënirëx eƴ!” ar gër xoɗux exo. 23Awa angëmëne ŝaɗaxa ƴe këƴ eƴ di gër angëɓ do fën eƴ kwitaw mëne aɓaỹe areƴ ỹeỹ xoỹën ki na, 24teɓël ŝaɗaxa ijo na gër angëɓ eƴ mara en ketënëgu pere. Do and kën xetënëgu aŋ, ɓakaw eƴ ŋata ŝaɗaxa ireƴ in. 25Angëmëne eŋun kucar gë ala do en ƴend ond gër kiti oŋ, wëlër in ngëŋ gër fëña këdi kën h̃at exi ɗëxwëx gër axiti do axiti an exo cena eŋo pel anëkona an exi mëla gër përa. 26Ɗal in këmi felënd ɗamana eƴ canaxën gër epëra elo, koɗi ireƴ in ɗek këƴ nëcët.»
End orekar eŋ
27«Ax gi ex na nde awël wël kën er rek acariya in: “Ax gi ex na mondi orekar ol.” 28Ɓarikan wëno ga re këme, ar këŋo nëkon yo asoxari do eŋo ỹandi eni ɗakido, anëka ri këni orekar ol gër emëkw edexëm. 29Angëmëne angës and liw̃ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, nongoloƴëtël eƴ ɗap caw! Gayikwa pecanëlexi eƴ ɓayi gë angës amat, gë exi ɗëxw Kaxanu ɗek eman eŋ gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi. 30Angëmëne ataxan andeƴ and liw̃ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, kacal eƴ ɗap caw! Pecanëlexi eƴ ɓayi gë ataxan amat gë exi ɗëxw Kaxanu ɗek eman eŋ gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi.
End ecapër ed eñër eŋ
31«Acariya aŋ rek: “Ar këŋo feland asoxari arexëm an, pëxwënëleŋo kayëta ir ex sede ir acapëra5.31 Malaxi 2.14.” 32Ɓarikan, wëno ga re këme, ar këŋo fela yo asoxari arexëm xarak ax gi ex na në end orekar, në ecëñëta eŋo gër orekar. Do ar këŋo ỹër yo asoxari ar fela këŋo icën indexëm, në edi exëni orekar ol gë asoxari ajo.»
End eyaŝar eŋ
33«Awël wël kën ɓëte mëne afel fel banëɓi ɓëxarëk ɓërewën: “Ax gi ex na monjaŝar, ɓarikan and këƴ yaŝar gër ow̃ac or Axwën, dil ari er re këƴ in.” 34Ɓarikan wëno, ga re këme, ax gi ex na dëŋ monjaŝar. Ax gi ex na monjaŝar an: hik orën ol gayik añëpara and owun or Kaxanu aŋ ex. 35Ax gi ex na monjaŝaran ebar el gayik ambëñaxën andexëm ex. Ax gi ex na monjaŝaran ɓëte Yerusalem in gayik angol and emun etëm aŋ ex. 36Ado gaf ireƴ in dëŋ ax gi ex na monjaŝaran gayik emban gematak aƴ kor na eƴ peŝën, ɓëte aƴ kor na eƴ ɓanëngënin end feŝëk eŋ. 37Gër ed ebax eƴ yaŝar, ga w̃a w̃a këƴ del “Awa”, ɓari ga h̃ëp h̃ëp këƴ del “Ali”. Gë ỹeỹ ɓaŝ këƴ na, awa er ŝaɓucara ex.»
End emaŝar eŋ
38«Ax gi ex na nde awël wël kën er rek acariya in: “Ar këŋo fëtinën yo ala angës, pëtinënëleno mëŋ ɓëte andexëm aŋ! Ɓëte ar këŋo foƴëtën yo ala añënga, poƴëtënëleno mëŋ ɓëte andexëm aŋ!” 39Ɓarikan wëno ga re këme mëne axo gi ex na monjaka axeỹax ar ki rixërand an. Angëmëne ala exi cën gër añam and liw̃, ɓexënëlo and ŝame aŋ. 40Ɓëte angëmëne ala exi kwëñexënënd gayik aỹandi ỹandi këŋo exi kan acuɗ atëm aŋ, teɓënëlo gë anëngwën ak. 41Angëmëne ala nëỹali ki na eƴo ɗëɓin eɗëɓ etiɓax në apakan amat ɗëɓinëlo në ɓapakan ɓaki. 42Ar ki xarand an, yëlëlo do ar ỹandi këŋo eƴo ñomëx an, këreƴëŋo ɗëc na.»
End eŋan ed ɓërangoỹëra eŋ
43«Ax gi ex na nde awël wël kën er rek acariya in: “Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ, do cusëlo arangoỹëra andeƴ an.” 44Ɓarikan, wëno ga re këme: ŋanindënëɓi ɓër xoỹër këŋun ɓën, calenindënëɓi ɓër këŋun rixërand ɓën. 45Mondako këni nangëraxën ɓela ɓën mëne wën oɓaŝ or Faba Kaxanu hi kën, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an. Enimin mëŋ key yo key këɓi h̃oɓand gë eñan endexëm eŋ ɓela ɓën, hi këni ɓëxeỹax, hi këni ɓër ŝenene. Ɓëte aɓi ɗëcënd na tëɓ iŋ, hi këni ɓër ŝenene hi këni ɓësëmbak. 46Angëmëne eŋun ɓalënd end ɓër këɓi ɓalënd endewën ɓën fo, amaŝën and fe wa kën ŝotëx gër Kaxanu? Ax gi ex na nde ɓësëf ɓër ŝagale ɓën dëŋ mondako wata këni? 47Do angëmëne gë ɓëmaỹe ɓëndewën ɓëŋ fo kën ŝëmarënd, ecarax end fe wa kën rind? Ax gi ex na nde ɓësëmbak ɓën dëŋ mondako wata këni? 48Ang hi ko ŝenene Kaxanu, Sorix irewën ak, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, wën ɓëte giyin ŝenene mondako fo.»
6End edëcara ed ɓëxaỹënaxik eŋ
1«Angëmëne ɓenjekax kën rind, këren caland na enun wat ɓela ɓën. Angëmëne mama dëŋ kën rind enun wataxën, amaŝën an cotëx na gër Sorix irewën Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an. 2And këƴëɓi rëcarand ɓëxaỹënaxik aŋ, këreƴ deƴarand na poyoma eni cëkwaxën ɓela. Ax gi ex na nde mondako këni rind ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën gër ɓaciw̃ ɓacaleya do gër opëña ond gër angol enëɓi cëkwaxënënd ɓela ɓën? Ɗal in këmun felënd, mondako kë ŝanënd amaŝën andeɓën aŋ. 3Ɓarikan, wëj and këƴëɓi rëcarand ɓëxaỹënaxik aŋ, ataxan and ŝame aŋ kërex nangënd na er kë rind and liw̃ in. 4Dëcarayindëɓi ɓëxaỹënaxik ɓën xarak ɓela ɓën ani watënd na, do Faba Kaxanu mëŋ ar kë watënd er këƴ ŝonënd an, aw̃aŝën ki w̃aŝën.»
End cale eŋ
5«And kën ŝalend aŋ, kërenëɓi tëfëtelind na ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën. Moŋan h̃an cale ind mokwëŝa lëf gër ɓaciw̃ ɓacaleya iŋ, do gë ind gër ocanditëra od opëña od gër angol iŋ enëɓi wataxënënd ɓela ɓën. Wëno ɗal in këmun felënd, mondako kë ŝanënd amaŝën andeɓën aŋ. 6Ɓarikan, wëj and ki ỹandi eƴ cale aŋ, përal ebët ed aciw̃ anakaya andeƴ el, eƴ calexën. Faba Kaxanu, mëŋ ar ki watënd an, ayakali ki yakali er këƴo xarand gër ed ɓeŋ in. 7Ɓëte and kën ŝalend aŋ, këreŋun kurelind na eyeƴan el, ɓësëmbak ɓën kë yëland mëne monjeƴan mbaŋ fo ko yakalind Kaxanu. 8Kërenëɓi tëfëtëlind na! Gayikwa Faba Kaxanu ɗek ko nangënd er ỹandi këŋun in ɗamana eno karaxën. 9Ɓaxëtin ang ỹapëk eno calend ak:
“Faba ireɓi, wëj ar ex gër orën an,
Mënëlex ow̃ac oreƴ ol,
10Ƴowëlex owun oreƴ ol.
Dil gër ebar er ỹandi ki in
ang këƴ rind gër orën ak.
11Yëlindëɓo key yo key er këmi ƴamb in,
12Teɓanëlëɓo ɓeɓër këmëni w̃enanënd ɓela ɓën
ang këmëni seɓanënd ak ɓiyi ɓëte ɓër këɓo w̃enanënd ɓën.
13Këreƴëɓo teɓ na eɓo naŋëtarand do mi mendërand. Dacëtëlëɓo gër Aỹëŋënax!”
14Angëmëne wën aseɓan kënëɓi seɓanënd ɓela ɓën ɓamena ɓand kënun w̃enanënd ɓaŋ, Faba Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, aseɓan këŋun seɓan wën ɓëte.
15Ɓari angëmëne anëɓi teɓanënd na, aŋun teɓan na ɗe wën ɓëte ɓamena ɓandewën ɓaŋ.»
End etiw̃i eŋ
16«And kën siw̃ind aŋ këren kaỹëninand na ang ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ak. Ɓën ata dëxas in dëŋ këni ỹëŋëninënd eni nangëraxën ɓela ɓën mëne asiw̃i siw̃i këni. Ɗal in këmun felënd mondako kë ŝanënd amaŝën andeɓën aŋ. 17Ɓarikan wëj and këƴ siw̃ind aŋ, dëxasal aye do eƴ ceƴaya angiri in gë gaf ak. 18Ɓela ɓën këreni nang na mëne asiw̃i siw̃i këƴ. Ɓarikan, Faba mëŋ ar ki watënd gër ed ɓeŋ an, aw̃aŝën ki w̃aŝën.»
End napul eŋ
19«Këren kwëjënalind na napul ir ŝot kën gër ebar ro in gayik axor ex ex ƴaner, axor ex eni ñama oyame ol, ɓëte axor ex eni meɗ ɓërek gër ed w̃ëxëta kën. 20Ɓarikan, taỹindën napul in gër orën gayik fën ax ƴaner na, oyame ani ñama na, ɓërek ani nëxen na ofëra eni dekaxën lëf gër ed xwët kën. 21Awa gër ed xwët këƴ napul ireƴ in, fën ex anjëlan andeƴ aŋ.
22«Ɓangës ɓaŋ ang lambo fo ex gër eman. Do angëmëne ɓandeƴ ɓaŋ ɓamëngw ex ɗek eman endeƴ eŋ xërikërak. 23Ɓarikan angëmëne ɓaciw̃ëk ex, ɗek eman endeƴ eŋ ŝamëɗanëk. Awa, angëmëne er këƴ yëland angoɓen ex in ax gi ex na angoɓen, wëj anëka xul ki ecamëɗan el!»
End odendëran eŋ
24«Ala ax kor na exo gi xaɗëp ir ɓëxwën ɓëxi ba eɓi diyeninënd ɓela ɓëxi. Enimin afo eŋo cus aỹanar an do eŋo ŋan axinëm an, eŋo pëɓ aỹanar an do eŋo yaf axinëm an. Mëŋ ex, wën an kor na eŋun ɓalënd gwër fo end Kaxanu eŋ do gë end koɗi eŋ. 25Mëŋ këmun felaxënënd këren dendërand na gër aniyan andewën end er kën ƴamb eŋ, end kën er ŝeɓ eŋ, ba end ɓanjëm ɓand kën ŝuɗa eŋ. Aniyan andewën aŋ xëɓënëk nëmëc eƴamb-ƴamb in, ɓëte eman eŋ xëɓënëk nëmëc ɓanjëm ɓaŋ. 26Ax gi ex na nde aye kënëɓi watënd oŝël ol: ani neɗërand na, ani kanarand na, ɓëte ỹoweỹ ani cacënd na. Ɓarikan Faba Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, këɓi lëɓand. Ako nde yëla kën mëne endeɓën eŋ këŋo ɓalënd nëmëc gë endewën eŋ? 27Wën ang hi kën ako, noỹo wa kë xor exo ɓaŝa ɓakey gër aniyan andexëm gë odendëran ok?»
28«Do ine cëŋ wata kën edendëran ed në end ɓanjëm el? Ax gi ex na nde aye kën watënd opëtëfët od ondës ond gër apuỹ ok: ax diyenind na, ɓëte ax ɓanënd na ɓanjëm. 29Ɓarikan, ado Salomoŋ dëŋ gë ɗek enjaran endexëm eŋ, mëŋ ar hi bax gë napul isëm an, ondës oŋo këŋo xucand oye ol. 30Gayikako Kaxanu kë ỹaŋënënd mondako ondës ond gër olen oŋ, ond ex ro doro do ecan gër xoɗux oŋ, aŋun din na nde nëmëc enjekax wën? Ata wën ɓër gë ekwëta etil hi kën ɗe. 31Këren dendërand na end er kën ƴamb eŋ, end er kën ŝeɓ eŋ, ba end ɓanjëm ɓand kën ŝuɗa eŋ. 32Ɓeŋo ɗek ɓër aŋo kwëta ex na Kaxanu fo ɓën kë ŝaland wayët ɓeŋo. Ɓarikan Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, anang nang ko mëne aỹap ỹapëk en cotëra ɓeɓijo ɗek. 33Calayindën pere owun ol do gë ola or ŝenene orexëm ol gër aniyan andewën. Ata fo këŋun sënd ɗek ɓeɓër këŋun ỹandi en cot ɓën. 34Akey and ecan aŋ gë andexëm kë rendëra, wën këren dendërand na. Akey and ex yo, er kën ŝot in, pedindëleŋun.»
7End enëp ed ɓela eŋ
1«Ax gi ex na mokiti ɓela ɓën këdi këŋun xiti Kaxanu wën ɓëte. 2Enimin, ang kënëɓi xitind ɓela ak këŋun xiti wën ɓëte. Gë acariya and kënëɓi sëƴinënd ɓela aŋ fo këŋun w̃aŝën wën ɓëte. 3Inew̃a këƴ nëkonaxënënd atëxësëx and lëŋa këŋo aɓinëx aŋ do këƴ nemënd mëne wëj yer xëcar in lëŋa ki? 4Ba mondake wa këƴ xor eƴo pel aɓinëx: “Ñëmël mi dëxëtën atëxësëx and gër angës aŋ”, xarak wëj yer xëcar in lëŋa ki? 5Wëj aỹëŋënax ar kë laɓayand hi këƴ. Dëxëtël wa pere xëcar ir gër angës andeƴ in eƴ wataxën aye atëxësëx and lëŋa këŋo aɓinëx aŋ. 6Këdi kënun ŝenaxën enun ŋatëra, kërenëɓi yëlënd na ew̃ënëk in oɗaŋët ok. Ɓëte këdi këni wëñëra oƴeri ok, kërenëɓi ɗapënënd na ɓambëxwëbëxw ɓaŋ.»
End ekara ed Kaxanu eŋ
7«Karayindëno Kaxanu eŋun yëlëraxën, calayindën en cotaxën, tëmbindën enun përëtënaxën ebët el. 8Enimin ar kë xarand an, ayël këno yëlënd. Ar kë ŝaland an, aŝot këno ŝotënd. Do ar kë sëmbënd epëra an afërëtën këno fërëtënënd. 9Ala nde exëna ang hi kën ro ako, ar këŋo yël itox indexëm ekaỹ and këŋo xara eƴamb-ƴamb aŋ? 10Ɓëte ala nde exëna ar këŋo yël andën and këŋo xara ekan aŋ? 11Ax gi ex na nde ang xwëj kën yo anang nang kën eyël ed oɓaŝ orewën ɓeɓër yek el? Awa Sorix irewën, mëŋ ar gër orën an, aɓal këŋo ɓalënd nëmëc endewën eŋ do ayël këɓi yël ɓeɓër yek ɓën ɓër këŋo xarand ɓën!»
12«Ang këŋun ỹandind enun dinënd ɓela ak, wën ɓëte dinindënëɓi mondako fo. Mondako rek acariya aŋ, gë okayëta od ɓëlaw̃ënel ok. 13Ɗilin gër ebët ed mëreƴ, gayikwa ebët ed fëña ir kë w̃ëland gër enemi el aỹang ỹangëk, do ɓëranjëm kë lilënd. 14Mëreƴ hik ɗe ebët el do gë fëña ir kë h̃atelind gër aniyan in, ani ñëmb ex na ɓër kë watënd ɓën.»
End ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ eŋ
15«Titinayin, ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ kë ƴow na. Er këni hi fac-fac in ang opeỹ onambik fo xarak lëf-lëf in ang ojëlemu okeỹax fo hi këni. 16Gë odëw̃ërëw̃en odeɓën ok, mëne ngëŋ gë ɓeɓër këni rind ɓën kënëɓi ỹana enëɓi pëlëtënd. Ax gi ex na nde ala ax kwëcand na reseŋ në andëmbën? Ɓëte ala ax kwëcand na ondan në apeɓ? 17Atëx anjekax aŋ, odëw̃ërëw̃en ojekax fo kë rëw̃ënd. Atëx añëŋënax aŋ, odëw̃ërëw̃en oñëŋënax fo kë rëw̃ënd. 18Atëx anjekax aŋ, ax gind na gë odëw̃ërëw̃en oñëŋënax, atëx añëŋënax aŋ ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax. 19Ax gi ex na nde atëx and ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax aŋ, asaw̃ këni saw̃ënd do eni ɗap gër xoɗux? 20Awa ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓën, gë ɓeɓër këni rind ɓën kënëɓi ỹana enëɓi pëlëtënd.»
21«Ax gi ex na ɗek ɓër ke w̃acërand: “Axwën, Axwën” ɓën kë lil gër owun or gër orën, ɓarikan afo ar kë rind oñandi od Faba ir ƴaŋ gër orën an. 22Yatir këme ɓakaw gër ngwën ro mëni kiti ɓela ɓën, ɓëranjëm kë ỹana exe denitaxënënd. Ata ɓërëmar eni dend: “Axwën, Axwën ax gi ex na nde paɓ gë ow̃ac oreƴ ol bami yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel, ɓëte paɓ gë ow̃ac oreƴ ol bamëni w̃ayënd ɓëyël ɓën gër ɓela?” Ɓëjo ɓëte: “Axwën, ax gi ex na nde ɓiyi gë ow̃ac oreƴ ol bami rind ɓecarax ɓendanjëm?” 23Ɓarikan er këme ỹana mëni yakand: “Wëno amun nang ex na ɗe! Pacanaxëne wën ɓëw̃endëran ɓëjo!”»
End amatinali and ɓaciw̃ ɓaki eŋ
24«Awa ar kë ɓaxëtënd eyeƴan edam do exo dind ang re këme ak, ang asoŝan arenik ar ɓaƴëk aciw̃ andexëm në aparëfac fo hi ko. 25Ga ƴowëk tëɓ iŋ, ofesa oŋ ỹëmëk, ekoc el ŝëñëk aciw̃ aŋo: ɓari ax wëc ex na gayikwa edëɗa edexëm el gër aparëfac hi bax. 26Ɓarikan ar kë ɓaxëtënd yo eyeƴan edam do axo dind na er re këme in, er këni wëndër gë afënirëx ar ɓaƴëk aciw̃ andexëm në eɗini fo. 27Ata and ƴowëk tëɓ aŋ, oỹëm ol ŝëñëk aciw̃ aŋo. Ataŋ wëcëk do yëcarëk ɗek.» 28And h̃ata ko Yesu aŋ, ɓela ɓën ɗek ŝaran këɓi ang baɓi sëƴalind ak. 29Enimin gë or gapak baɓi sëƴalind, ax gi ex na ang ɓëŝalen ɓëreɓën ak.
8End ar gë ameỹ eŋ
1Yesu ga h̃ata ko ang baɓi sëƴalind kap gër etënd ak, ŝëla ko. Ata amëxwër and ɓela aŋ këno sëfand ɓura-ɓura. 2Na xacëraw këŋo ar gë ameỹ, foxi ko gër lëngw irexëm do ko rend: «Axwën, ga ỹandi ỹandi ki, axor këƴ xor eƴe mënën me pak.» 3Yesu ga h̃ëmba këŋo, re ko: «Awa aỹandi wa ỹandi ke, mënël!» Ataŋ ala ajo w̃ën ko ga ŝanëk ameỹ aŋ. 4Ata Yesu fel këŋo: «Awa ala këreƴëŋo pel na ɗe! Ɓarikan, ƴel exi nëkon aŝaɗaxan an eƴ dixën ŝaɗaxa ir ew̃unëtan in, ang ỹëgw ko Moyis ak eni nangëraxën ɓela ɓën osede oreƴ ol.»
End emun end ocoroɗa eŋ
5Ga xucak eŋo, Yesu ko w̃aỹind gër Kafarënawum. Ga ko h̃at, emun end ocoroɗa xacëra këŋo do këŋo xarand: 6«Axwën, ariyenin aram an ŝëxwërak gër iciw̃, ata mbaŋ exo.» 7Yaka ko Yesu: «Wëno aƴeli këme yeli mo pakën.» 8Ata re ko emun end ocoroɗa eŋ: «Axwën, adokiŋ wëj nde eƴ ŋat gër yangana iram? Axe ñap ex na! Ɓarikan, yeƴanël tuŋ emat ata ko fak ariyenin aram an. 9Gayikwa wëno dëŋ ariyenin ar ɓëlëngw ɓëram hi këme do ari këme rind ang këne felënd ak. Wëno ɓëte gë ocoroɗa od këmëni lëngwën hi këme. And këmo law̃ën iɓat aŋ, aƴe ko ƴend, and këmo w̃ac iŝëxe aŋ, exe tëkaw. Ɓëte and këmo fel ariyenin aram exe din ỹeỹ aŋ, ari ko rind.» 10Yesu, ga ɓaxët këŋo emun eŋo, nëngan këŋo endexëm eŋ. Ata fel këɓi ɓër baŋo sëfërand ɓën: «Ɗal in këmun felënd, ado gër wën Ɓëyisërayel ro dëŋ, elod amo wat ex na ar gë ekwëta edako rako an. 11Ga re këme, akey amat, beɓët yo beɓët këni xaniraw ɓela ɓëranjëm enëɓi ketëna Abëraxam, gë Isak do gë Yakob gër ñambëran ind gër owun or gër orën. 12Ɓarikan oɓaŝ or gër owun ol, aw̃aỹ kënëɓi w̃aỹ gër ecamëɗan ed fac. Mondako këni ỹana eni denitand do eni ŋatënd eɓasa el.» 13Ata ga h̃ata ko eŋo, fel këŋo emun end ocoroɗa eŋ: «Maỹil! Ga xwëta këƴe ako, afak ko fak ariyenin areƴ an!» Ata ga yeƴan ko mondako fakëx ko ariyenin an.
14Ga xucak eŋo, Yesu ƴe ko gër iciw̃ ind Simoŋ Piyer. Sëk këŋo ayaraw̃ën isoxari ir Simoŋ Piyer ga ŝëxw këŋo. 15Yesu ga h̃ëmba këŋo na, ayaraw̃ën ar Simoŋ Piyer xoc këŋo ataŋ acëxwël aŋ. Ata xani ko xwiriŝ eɓi ɗëɓa. 16Genëka, w̃ëlanëgu këno ɓër gë ɓëyël ɓëranjëm. Ga xeỹan këɓi na, ɓëyël ɓën ŝan këni gër ɓela do fakën këɓi ɓëte ɗek ɓëŝëxwëra ɓër w̃ëlaraw banëɓi ɓën. 17Mondako h̃ata bax er re baxo alaw̃ënel Esayi in end Yesu eŋ:
«Mëŋ lëɓinak toro indeɓi iŋ,
Mëŋ nëmbak ocëxwëra odeɓi ok.»
End etëf ed Yesu eŋ
18And wata ko Yesu mëne në eñëmbërëgu exëni ɓela ɓër xeta baŋo ɓën, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni kegëta anjer aŋ! 19Ata ga këni ƴe ond gër anjer oŋ, aŝalen aɓat xacëra këɓi do ko rend: «Asëƴali, asëƴali, wëno gër ed këƴ ƴe yo, asëf këmi sëf.» 20Yaka këŋo Yesu: «Ax gi ex na nde anang nang këƴ mëne ojakëra ok gë ow̃aỹi exëni, do oŝël or gër orën ol, gë oyël exëni? Ɓari wëno Asëñiw̃ ar ala an, ado gë añombe ak dëŋ axe gi ex na.» 21Ata gër amëxwër and ɓësëfan rëw̃ ko ɓëte ala: «Axwën, wëno cëŋ faba nemik! Teɓanële tan me ƴe mo mëxwëtaw pere.» 22Ata Yesu yaka këŋo: «Teɓëlëɓi ɓëŝësëk ɓën eni mëxwëtar do wëj tëfëguye wëno!»
End ekoc ed gër anjer eŋ
23Yesu gë ɓësëfan ɓën fëra këni gër ikuluŋ do këni xegëtand. 24And hi këni mërëxand gër anjer aŋ, h̃atëguk tëɓ ind gë ekoc etëm. Ata men oŋ kë xanind ɓomeŋ ɓomeŋ xali kë rëmbayand ikuluŋ iŋ. Yesu mëŋ, këŋo raŝënd ƴem. 25Ata ɓësëfan ɓën ga ɓu këɓi, sëka këno do këno nëngëtënd: «Axwën, Axwën ecëseleɓo ɗe! Pexënëlëɓo!» 26Ga nëngëta ko, w̃ëka këɓi: «Inew̃a yëdaraxën kën go? Inew̃a ex ekwëta etil ed ŝot kën elo?» Ga xani ko na, xeỹan ko anjer aŋ gë ekoc el. Ata yeriri! 27Ga ŝaran këɓi ɓësëfan ɓën këni w̃ëkarënd: «E ala ajo? Ado anjer aŋ gë ekoc el dëŋ aɓaxëtën këno ɓaxëtënënd!»
End ɓër gë ɓëyël eŋ
28Yesu gë ɓësëfan ɓën ga xegëta këni, h̃at këni gër ebar ed Ɓëgadara. Ata xacëra kënëɓi ɓësoŝan ɓëxi ɓër gë ɓëyël. Gër oñeg ŝanëgu bani do ỹigën bani xali. Ado ala abax yëxw na exo kuca fëña ir oñeg in. 29Ga h̃at këni gër ed hi baxo këni xeỹënd: «Xey wëj Asëñiw̃ ar Kaxanu, inew̃a ƴowaxënëgu këƴ ro? Ba eƴëɓo narën nde ƴow këƴ xarak ax ŋat ex na amëd aŋ?» 30Nacët ako, ɓambëxwëbëxw banëɓi xaɗacërand na. 31Ata ɓëyël ɓën këno xarand Yesu: «Këla ga w̃a w̃a këƴ, cëñëtalëɓo mëni ɗil ɓambëxwëbëxw ɓaŋo fën!» 32Ata re ko Yesu: «Ƴeyin!» Ga ŝan këni gër ɓësoŝan ɓëxi ɓëjo, ɓëyël ɓën lil kënëɓi ɓambëxwëbëxw ɓaŋ. Ɓambëxwëbëxw ɓaŋ hër këni gand engew̃ ler gër ɓëŋa ir anjer, latira këni polo gër men do noỹeli këɓi ɗek kece in. 33Ɓëxaɗac ɓën ŝapër këni bër, hërëra këni xali gër angol reƴarax këni ɗek end ɓër gë ɓëyël eŋ. 34Ata ɗek angol aŋ xacëra këno Yesu. Sam ga wat këno, xara këno exo ŋaw̃ëta ebar edeɓën el.
9End aseỹik eŋ
1Ata Yesu ɓaka ko polo gër ikuluŋ, xegëta këni gë ɓësëfan ɓën anjer aŋ do kwël w̃aỹi këni gër angol andeɓën. 2Na gër ed h̃at bani, lëɓiw këno aseỹik në angaw̃. Gogo nde ga nang ko Yesu mëne ɓëjo axwëta xwëta këno. Fel këŋo aseỹik an: «Asëñiw̃ën kapinal, wëno anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ.» 3Ata ɓëŝalen ɓër ebax na ɓën këni rend: «Në ecir eŋo Kaxanu.» 4Ga nang ko Yesu ang bani yëland ak, w̃ëka këɓi: «Wën inew̃a ojëlan oñëŋënax oko gër ow̃ëkw orewën? 5Inew̃a saxëk me de: “Anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ nde”, ba: “Kanil, eƴ ɗëkw ebën edeƴ el eƴ ƴexëra nde?” 6Ɓarikan en nangaxën mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an, aŝot ŝot këme or gapak or mëni teɓanënd ɓela ɓën gër ebar ro ɓamena ɓaŋ, në epelemo aseỹik an: “Kanil, eƴ meɗ angaw̃ andeƴ aŋ do eƴ maỹi!”» 7Ata na dëŋ aseỹik an xani ko xwiriŝ do kwël w̃aỹi ko. 8Ga wat këni ecarax eŋo, amëxwër aŋ yëdara këni, ata këno ŝëkwand Kaxanu mëŋ ar yël këɓi ɓela panga itëm ind mondako an.
End Maco eŋ
9And xani ko Yesu okucan aŋ, wat këŋo asoŝan ar këno w̃acënd Maco ga ỹëpa ko lëf gër aciw̃ and ɓësëf ɓër ŝagale. Fel këŋo: «Wëj tëfëguye!» Ata xwiriŝ Maco do kwël sëf këŋo. 10Ga ỹëpara këni gër iciw̃ ind Maco, ƴowëraw këni ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran ɓëranjëm eni ƴambëra gë Yesu do gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 11Ga wat këni eŋo, ofariseŋ ok kënëɓi hëbandërand ɓësëfan ɓën: «Inew̃a këni ƴambëraxënënd asëƴali arewën an gë ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓëw̃endëran ɓën?» 12Ga wël këɓi Yesu, yaka ko: «Ɓëŝëxwëra ɓën kë ƴend gër axora, ax gi ex na ɓëɓëngw ɓën. 13Ata ƴeyin en tëƴax er w̃acayak eyeƴan elo in: “Er w̃ëka këmun wën ɓulunda iram in, en gi gë axaỹënan do eŋun ɓalërënd, ax gi ex na en dind ocaɗaxa.” Wëno ɓëw̃endëran ƴow këme mëni pel eni nëngwët ola oreɓën ol, ax gi ex na ɓër ŝenene9.13 Ose 6.6.»
End etiw̃i eŋ
14Ata h̃atëgu këni ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis ɓën, w̃ëka këno Yesu: «Inew̃a ɓayik ani tiw̃ind na ɓësëfan ɓëreƴ ɓën ang këmi siw̃ind laŋ ɓiyi gë ofariseŋ ak?» 15Yesu yaka këɓi: «Oɗawo od ŝambenjar ir kë ỹërënd ok axor nde këni xor eni caminarand xarak gër ekana ɓayi këni? Aƴow kë ƴow ɓakey ɓand këni ŝapër ɓaŋ, amëd aŋo këni siw̃i.
16«Ala ax kaɗënd na anjëm akarëk gë angaŝax gayikwa angaŝax aŋ ata kë reg akarëk aŋ do ex ŋesi kaŝ-kaŝ. 17Ɓëte andamat fo ex, ala ax cëlënd na ngoƴ ingaf në ɓamote ɓakarëk. Angëmëne ala exo di mondako, ɓamote ɓaŋ kë fëtira ex nexënara do ngoƴ iŋ ex ɗexira. Në ɓamote ɓangaŝax ỹapëk mocël ngoƴ ingaf iŋ ex gixën momëxwëta.» 18Ga këɓi felëra mondako, h̃atëgu ko alëngw ar aciw̃ acaleya. Foxi ko gër lëngw irexëm ko rend: «Asëƴali endënaw̃ endam eŋ eceɗe-eceɗe xoti ko, ƴeye eƴo ŋëmba ata ko liya gaŝëxe.» 19Ata Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën sëfër këni gë ala ajo.
20Ata fed këni gër fëña gë asoxari ar baŋo ƴexayaxënënd oŝat elod ɓëniy epëxw gë ɓëki. Ga nëfënëfa ko gër enga, sëkën këŋo Yesu do xwixwëta ko ambana and acuɗ andexëm aŋ gand epoƴ. 21Rixën baxo mondako asoxari ajo, axwëta xwëta baxo: «Exe kaỹënd yo me kwixwëta ɓanjëm ɓand Yesu ɓaŋ afak këme fak.» 22Sam ga xwixwëta ko tuŋ, Yesu ŝena ko. Ga wat këŋo asoxari an, re ko: «Aɓiw̃ën kapinal! Ga xwëta këƴe pakël!» Ataŋ kwël na fo fak ko. 23Ata h̃at ko Yesu gër iciw̃ ind alëngw ar aciw̃ acaleya. Sëk këɓi ɓëfarix ɓër ɓacëroti do gë amëxwër and ɓela ga këni ɓara ofarix ol gë otes ok. 24Ata re ko Yesu: «Pacanayin, endënaw̃ eŋ araŝ fo këŋo raŝënd, axo cës ex na.» Ɓarikan, ga wël këno këni ƴepënënd er re ko in. 25And nëcëtëra këɓi amëxwër aŋ, Yesu lil ko gër ed ren bano. Ga lëk këŋo gër ataxan, endënaw̃ eŋ xani ko kwengweremët. 26Ata wëlik endeƴ eŋo ɗek ebar ed Galile el.
End ɓëŝiw̃ëk ɓëxi eŋ
27And fakët ko Yesu oñe aŋ, ɓëŝiw̃ëk ɓëxi këno sëfand do këni xeỹënd: «Asëñiw̃ ar Dafid, Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wa ɓiyi!» 28Ga h̃at ko gër iciw̃, sëka këno. Ata w̃ëka këɓi: «Axwëta nde xwëta këne mëne axor këme xor mun pakën?» Yaka këni: «Axwën, axwëta xwëta këmi.» 29Ga këɓi h̃ëmba gër ɓangës ko rend: «Awa ga xwëta këne ako, pakiyin!» 30Ga ŝiw̃ëta këni, Yesu xëŋa këɓi eni cësinali eŋo. 31Ɓarikan ɓën ga ŝan këni na, gër ed këni ƴe yo bani reƴarand end Yesu eŋ.
End amuma eŋ
32And ƴe këni ɓëŝiw̃ëk aŋ, w̃ëlaw këno ɓëte amuma and lil baŋo ayël. 33Yesu, ga nëcët këŋo ayël ajo, amuma ko yeƴandërand aye. Ata amëxwër aŋ ga ŝaran këɓi, këni rend: «Awa elod ane wat exe na end ako rako eŋ ro gër ebar ed Isërayel!» 34Ɓarikan, ofariseŋ ok këni rend: «Gë panga ind emun end ɓëyël iŋ këɓi nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela!»
35Ga xucak eŋo, Yesu ko sëfërand ɓangol ɓaŋ: ɓatëm ɓaŋ, do gë ɓatil ɓaŋ, do ko femërand Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte afakën baɓi fakënënd ɓela ɓën oŝëxwëra or ex yo. 36Ga wat këɓi ɓela ɓën ɓamëxwër, ɓamëxwër, xaỹënan këŋo gayik er hi bani ang opeỹ od gë axaɗac këm fo. 37Ata fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Ekanara ed eƴamb el ɗek ỹëmbëk, ɓari ɓëxana ɓën ani ñëmb ex na. 38Awa caleyino axwën eƴamb eɓi ɓaŝaw.»
10End oparëxanda epëxw gë oki eŋ
1Akey amat, Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓërexëm ɓën do yël këɓi panga ind enëɓi nëcëtaxënënd ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ gër ɓela do ɓëte enëɓi pakënaxënënd oŝëxwëra or ex yo do oseỹi or ex yo. 2Mondako ebax omac od oparëxanda epëxw gë oki ok: Simoŋ ar nëngwët baŋo Piyer an, do gë Andëre aɓinëm; Ŝak gë Ŝaŋ ɓosëñiw̃ ɓor Sebede. 3Filip gë Barëtelemi, gë Toma, gë Maco, asëf ar ŝagale an. Ŝak, asëñiw̃ ar Alëfe an, do gë Tade. 4Simoŋ aw̃eran an do gë Yuda Isëkariyot, ar lëxw baŋo Yesu an.
End andiyen and oparëxanda eŋ
5Ɓën ebax epëxw gë ɓëxi ɓër law̃ën baɓi Yesu ɓën. Ɗamana eni ƴexën, ɓapela ɓaŋo yël baɓi: «Këren ƴend na gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën, ɓëte këren ɗilënd na gër ɓangol ɓand Ɓësamari ɓaŋ. 6Ƴeyindën gër Ɓëyisërayel ɓër nambërak ang oyel fo ɓën. 7Pemërayindën tar fëña in mëne owun or gër orën ol ɗam ex. 8Pakënindënëɓi ɓëŝëxwëra ɓën, kaninindënëɓi ɓëŝësëk ɓën gër ecës, mënënindënëɓi ɓër gë ameỹ ɓën. Nëcëtindënëɓi ɓëyël ɓën gër ɓela. Ang xaỹënan këŋo Kaxanu wën ak, wën ɓëte kaỹënanindëleŋun mondako fo ɓela ɓën. 9Ỹoweỹ këren penand na: ax gi ex na kaŋe, ax gi ex na koɗi, ax gi ex na ƴawale, ax gi ex na weŝeni gër enar end gë ɓëmboto. 10Ɓëte ỹoweỹ këren penand na: ax gi ex na ambaɓ, ax gi ex na ɓacuɗ ɓaki, ax gi ex na ɓapeɗ ɓand enëmba, ax gi ex na oŝët. Ax gi ex na nde arandiyen an alëɓa këno lëɓand gër ed ko riyenind?»
11Ata re ko ɓëte Yesu: «Gër ed kën h̃at yo hik angol atëm, hik ingol itil, mëkayindën ba ala exëna ar ỹapëk eŋun kwëtaya. Angëmëne ala exëna ar xwëtaya këŋun ɓayiyin gër iciw̃ indexëm xali yatir kën xuca. 12Gër iciw̃ ind ɓër kën h̃at, cëmayindënëɓi. 13Angëmëne ɓër gër iciw̃ iŋo ɓën gë emëkw ed ŝenene xwëtaya kënun, aŝot këni ŝot oɓetak orewën ol. Ɓari angëmëne aŋun kwëtaya ex na gë emëkw ed ŝenene, oɓetak ol wën këŋun ɓayi. 14Angëmëne en ŋat në iciw̃ ba në angol do ɓela ɓën eni ŋëp enun kwëtaya in, canin gër iciw̃ iŋo ba gër angol aŋo, pëxwëcayindën obar od lëkak gër osapar orewën ok. 15Ɗal in këmun felënd, yatir kiti ind Kaxanu ɓela ɓëjo aƴëka këɓi ƴëka nëmëc Ɓësodom do gë Ɓëgomor ɓën.»
End toro ind në end Yesu eŋ
16«Awa ga këmun law̃ënënd ako en pemërand end owun or gër orën eŋ, anëka hi kën ang oyel or ŝit në ojëlemu fo. Awa perënayindën ang ɓandën fo, do ɓëngwin ang olëxwëte oxwël kwël fo. 17Titinalindënëɓi Ɓëŝëwif ɓën gayik alëxw kënun ỹana enun ɗëxwënd gër kiti. Ɓëte mbaŋ kënun ỹana enun këmërand gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓën. 18Aw̃ëlara kënun ỹana enun mëlarand gër kiti. Aw̃ëlara kënun ỹana enun mëlarand në end ow̃ac oram gër ɓëlëngw do gër ɓemun en deƴaraxën endam eŋ: gër Ɓëŝëwif, do gër ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif. 19Ɓarikan and kënun lëxw gër ɓëxiti aŋ, këreŋun bëlanënd na ang kën yeƴan ak ba ang kën yaka ak. Ata amëd aŋo dëŋ kën ỹana en nangënd ang kën yaka ak. 20Angoc Amënëk and Sorix irewën and ex gër ow̃ëkw aŋ kë ỹana eŋun pelënd ang kën yeƴan ak. 21Ɓër hik ekun eɓat ɓën alëxwër këni ỹana eni ɗëxwër gër ecës në end ow̃ac oram: oɓaŝ ol eni ɗëxwër, ɓëxarëk ɓën enëɓi ɗëxwënd oɓaŝ oreɓën ol do oɓaŝ ol enëɓi ɗëxwënd ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën. 22Ata në end ow̃ac oram ɓela ɓën ɗek kënun ŝusëra. Ɓarikan, ar kë xemëna an, ar kë lëkaya endam xali gër ecës an, afex ko fex. 23And kënun narën në angol aŋ, gërin në acëxen. Ɗal in këmun felënd, an paỹ na ɓangol ɓand gër ebar ed Isërayel ɓaŋ me ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 24Asëfan an aŋo kucand na onëngëran asëƴali arexëm an. Ɓëte xaɗëp in aŋo kucand na or gapak axwën arexëm an. 25Gilexo tuŋ asëfan an ang asëƴali arexëm ak, do xaɗëp in ang axwën arexëm ak. Angëmëne wëno axwën an, aŝus ŝus këne xali w̃ac këne Ỹëngëtir, kaŝ kënun ŝus wën ɓëram ɓën. 26Ɓari wën kërenëɓi yëdand na ɓela ɓën gayik er ŝonayak ax bo na, ɗek kë futar. 27Ɓëte er këni ŝësinalind ɓela ax bo na nangërarëxe. Mëŋ ex, er këmun felënd gëmëɗ in, deƴarayindën goyat. Do er këmun nëkënëkand in, kwëŝayindën ƴaŋ gër oyur or ɓaciw̃ en pemaxën. 28Kërenëɓi camënd na ɓër kë law̃ënd eman fo ɓën xarak ỹow̃eỹ ani koranënd na enjëw̃ eŋ. Camindëno ar kë lapënd enjëw̃ eŋ do gë eman gër xoɗux an. 29Ax gi ex na nde gë atama and koɗi amat kënëɓi yëcënd ɓënder ɓëki? Ɓarikan, inder gimatak ax wëcënd na gër ebar xarak ax gi ex na Sorix irewën w̃ak. 30Yama mëŋ emat emat ko fënënd omban ond ex gër ogaf odewën oŋ. 31Këren yëdarand na, endewën këŋo xwëɓënanënd nëmëc gë end ɓënder ɓëndanjëm eŋ. 32Mëŋ ex, ar kë reƴarand yo gër ɓela mëne aram hi ko, wëno ɓëte mondako fo këmo ỹana mo pelënd endexëm eŋ Faba, ƴaŋ gër orën. 33Ɓarikan ar ke ƴaxëta yo gër ɓela wëno ɓëte mondako fo këmo ƴaxëta gër Faba ƴaŋ gër orën.
34«Këren yëland na mëne angwëlëra w̃ëlaw këme gër ebar ro. Ɓarikan në end ow̃ac oram këɓi ỹana eɓi kucarërand ɓela ɓën. 35Sëm in eɓi kucarënd gë asëñiw̃, nëm in gë aɓiw̃, nëm ir eñër in gë alindaw̃ ar asëñiw̃. 36Ala ar ex yo, gë ɓër ekun edexëm ɓën dëŋ këɓi ỹana eɓi kucarënd në end ow̃ac oram. 37Awa ar këŋo ɓal end nëm ba end sëm nëmëc gë endam an, aŋo ñap na exo gi asëfan aram. Ɓëte ar këŋo ɓal end aɓiw̃ ba end asëñiw̃ nëmëc gë endam an, aŋo ñap na exo gi asëfan aram. 38Ar këŋo xeƴ exo toro ba exo cës në end ow̃ac oram an, aŋo ñap na exo gi asëfan aram. 39Ar këŋo ỹandi exo kwël aniyan andexëm an, anemin ko nemin. Ɓarikan, ar kë nemin aniyan andexëm në end ow̃ac oram an, afexën ko fexën.
40«Ar këŋun xwëtaya yo në end ow̃ac oram, wëno dëŋ xwëtaya ke. Ɓëte ar ke xwëtaya an, ar law̃ënëgu ke an xwëtaya këŋo. 41Ar këŋo xwëtaya yo alaw̃ënel në end ow̃ac oram, amaŝën and alaw̃ënel ko ŝot. Ɓëte ar këŋo xwëtaya yo ala gayik ar ŝenene exo, amaŝën and ar ŝenene ko ŝot. 42Ar këŋo yël yo në end ow̃ac oram, men ond exo ceɓ, ado exo gido ar ɓak gër ɓësëfan, ɗal in këmun felënd, aŝot ko ŝot amaŝën andexëm aŋ.»
11End ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis eŋ
1And h̃ata ko Yesu ɓapela ɓand baɓi yëlënd ɓësëfan epëxw gë ɓëxi aŋ, xani ko do kwël ƴe ko. Eɓi tëƴalirax do exo pemërax end Kaxanu eŋ gë angol, gë angol ebar ed Galile el ỹandi baŋo. 2Xarak amëd aŋo Ŝaŋ Batis gër epëra hi baxo. Ga wël ko ɓecarax ɓend baxo rind Kërisët ɓeŋ, law̃ën këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 3And h̃at këni aŋ, w̃ëka këno Yesu: «Wëj nde ex Afexën ar këmo ŝënind an? Angëmëne ax gi ex na wëj, ba mo cëni nde aŝëxen?» 4Yesu yaka këɓi: «Ƴeyin eno tëfëtanëx Ŝaŋ Batis er kën wëlënd do kën watënd in: 5në eciw̃ëta exëni ɓëŝiw̃ëk ɓën, në epak exëni ɓëseỹik ɓën, në emën exëni ɓër gë ameỹ ɓën. Ɓëte në ewëlëra exëni ɓër abax wëlëra na ɓën. Ɓëte në ekani exëni gër ecës ɓëŝësëk ɓën do Atëfëtan aŋ në enangën exëni ɓëxaỹënaxik ɓën. 6Awa, nëngandëraleŋo ar aŋo ŋëpëgënand na endam an.» 7Ata ga ɓaka këni ɓërolaw̃ën ɓën, Yesu këɓi w̃ëkand ɓela ɓën end Ŝaŋ Batis eŋ: «Inew̃a watëgu kën gër ladawe? Andës and kë lëfërirand ekoc nde? 8Mondake hi ko ar ƴe ban eno watëgu an? Ar ŝuɗak ɓanjëm ɓanjekax nde ex? Ax gi ex na nde ɓër gë ɓanjëm ɓanjekax ɓën gër eyang ed emun hi këni? 9Do inew̃a ƴe ban gër ladawe? Eno watëgu alaw̃ënel ar Kaxanu nde? Ga re këme, ar watëgu këno an nëmëc alaw̃ënel exo. 10End Ŝaŋ ijo eŋ ỹëgw këni mëne Kaxanu rek: “Awa në eɗëngwalilemo arolaw̃ën an exi ŋacan fëña in.”
11«Ɗal in këmun felënd, ala ax gi ex na ar rëw̃ këno mondëw̃ do xuca këŋo Ŝaŋ Batis or gapak ol. Ɓarikan, ar xurik ex ɓa gër owun or gër orën an xuca këŋo. 12Elod ga ƴow ko Ŝaŋ Batis xali doro, ɓela ɓën në enëyëtëra exëni eni ɗil gër owun or gër orën. 13Gayikwa ɗek okayëta od ɓëlaw̃ënel ok do gë acariya aŋ areƴa reƴak end owun or gër orën eŋ xali gër Ŝaŋ Batis. 14Do angëmëne aw̃a w̃a kën er këmun felënd in, Ŝaŋ ijo ex wa alaw̃ënel Eli ir ebax exo ɓakaw in. 15Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën? Awa!
16«Gë noɓën këmëni w̃atinali ɓela ɓër gë okey oko ɓën? Ata ang oɓaŝ or kë w̃ëkëñarand në yangana ir angol fo hi këni. Mondako kënëɓi rend ɓëcandaw̃ ɓëŋ: 17“Farixën këmun acëroti aŋ, an man ex na. Ɓëte ỹëw̃ën këmun ojëkan od oỹaw̃, an tes ex na.”
18Ga ƴow ko Ŝaŋ Batis, abaxo ƴamb na ecemar, abaxo ŝeɓ na ngoƴ, wën re kën mëne gë ɓëyël exo. 19Ga ƴow këme wëno Asëñiw̃ ar ala an, këme ƴambërand do këme ŝeɓërand, do këne rend: “Ajo ñambëran gë oŝeɓ fo xwënda ko. Ɓëte lawo ir ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran fo hi ko!” Ɓarikan, orenik or Kaxanu ol gë er ko rind ala arexëm in kë ŝanayand er ŝenene.»
End eŋëp ed end Yesu eŋ
20Ga xucak eŋo, Yesu këɓi rexërand ɓela ɓër gër ɓangol ɓand gër ed ri baxo ɓecarax ɓendanjëm ɓën gayik ano kwëta bana, ɓëte ani nëngwët bana ola oreɓën ol. 21Er baxo rend: «Wën ɓër gër ɓangol ɓand Koraseŋ do gë Betësayida ɓën, mbaŋ w̃e këŋun! Kido ɓecarax ɓend wateli këne wën ɓeŋ ɓër gër angol and Tir do gand Sidoŋ ɓën wat bax, aw̃a w̃a doni endam eŋ, ɓëte anëngwët nëngwët doni ola oreɓën ol. Ado gë ojaɓote doni laɓayand, eni kaỹëninand do eni panayand eƴëwën el. 22Ga re këme, yatir kiti, ɓër lëgëk gër Tir do gë Sidoŋ ɓën këɓi sax gë wën. 23Do wën ɓër gër angol and Kafarënawum ɓën cëŋ, yëla kën Kaxanu xali ƴaŋ gër orën nde këŋun fela? Ɓëtëdëŋ, gëɗ gër wur ir ɓëŝësëk këŋun lat. Kido ɓecarax ɓend wateli këne wën ɓeŋ ɓër gër angol and Sodom ɓën wat bax, xali doro ɓayi doni. 24Ga re këme, yatir kiti, ɓër lëgëk gër ebar ed Sodom ɓën këɓi sax gë wën.»
25Ga h̃ata ko eŋo, Yesu re ko: «Faba, wëj Axwën ar orën gë ebar an, aye ri këƴ. Aye ri këƴ ga sana këƴëɓi oɓaŝ eni nang ɓend ŝon këƴëɓi ɓëxarëk do ɓër gë orenik ɓeŋ. 26Eyo Faba aye ri këƴ gayik mondako ỹandi ki ex gi.
27«Ɓeỹ ɓën ɗek seɓënan ke Faba, ɓari ala axe nang ex na wëno Asëñiw̃, Faba fo nang ke. Ɓëte ala aŋo nang ex na Faba ang ax gi ex na wëno Asëñiw̃ do gë ar ỹandi ke mo nangën an.»
28Ata Yesu fel këɓi ɓela ɓër hi bax na ɓën: «Tëkawëne wën ɗek ɓër sëkwërak do ŝëmura këŋun ɓën, ata këmun rëca en teyëta. 29Mayin oxaɗac oram ol, mayin mun tëƴali, gayikwa mbaŋ liki këme, ɓëte mbaŋ nëngak emëkw edam el, ata fo kën seyëtali ɓenjëw̃ ɓendewën ɓeŋ. 30Oxaɗac oram ol onëngax ex, ɓëte er këmun lëɓin in ax tiɓ ex na.»
12End akey and eteyëta eŋ
1Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën bax xucand në ocënga od bële, yatir akey and eteyëta. Ata Ɓësëfan ɓën ga xor këɓi enjo eŋ, këni w̃iŝand ɓanjëra ɓaŋ do këni ƴakënd. 2Ofariseŋ ok ga wat kënëɓi na, re këni: «Er këni rind ɓësëfan ɓëreƴ in, ax ñap ex na ɗe yatir akey and eteyëta ang rek acariya ak.» 3Ɓarikan Yesu yaka këɓi: «Wën an pën ex na nde er ri baxo Dafid in and ɓot baɓi enjo aŋ mëŋ gë ɓër enga endexëm ɓën? 4Ax gi ex na nde alilën lilën baxo gër Aciw̃ and Kaxanu mburu icëɓax iŋ? Do ax gi ex na nde aƴamb ƴamb bani xarak aɓi ñap ex na mëŋ gë ɓër enga endexëm ɓën gayik ani gi bana ɓëŝaɗaxan?5Ɓëte an pën ex na nde gër acariya and Moyis mëne gë ɓakey ɓand eteyëta ɓaŋ ɓëŝaɗaxan ɓën aƴepën këni ƴepënënd oŝëɓa or akey and eteyëta ol, lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, xarak ani menënd na? 6Ga re këme, wëno nëmëca këɓi or gapak ol ɓëŝaɗaxan ɓën, ɓëte wëno nëmëcak oxwëɓën ol Aciw̃ and Kaxanu aŋ. 7Er w̃ëka këŋun Kaxanu: en gi gë axaỹënan do eŋun ɓalërënd andewën rewën aŋ, ax gi ex na en dind ocaɗaxa fo12.7 Ose 6.6. Kido afëni fëni baŋun eyeƴan elo, adonëɓi nëp na ɓësëfan ɓëram ɓën. 8Enimin wëno Asëñiw̃ ar ala an ex axwën ar akey and eteyëta an.»
End ar gë ataxan ateỹik eŋ
9Yesu ga xani ko na, ƴe ko gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif. 10Yatijo ar gë ataxan ateỹik ƴow baxëna gër cale. Ata ɓëŝalen ɓën do gë Ofariseŋ ok ga këni ŝala end këno nagaŝanaxën Yesu eŋ, w̃ëka këno mama dëŋ: «Aỹap nde ỹapëk paɓ gë acariya aŋ epakën ed aŝëxwëra gë akey and eteyëta el?» 11Yesu yaka këɓi: «Wën ɓëte mun mëka ɗamana mun yakaxën. Ar ŝot këŋo ifeỹ iɓat fo an, aseɓ nde këŋo seɓ and lati ko polo në ambëxw gë akey and eteyëta aŋ? Aŋo cëpët na nde mondako dëŋ? 12Xarak ala an wa xëɓënëk nëmëc ejel ed ex yo, mëŋ ex aỹap ỹapëk edi ed enjekax el gë akey and eteyëta aŋ.» 13And h̃ata ko aŋ, Yesu fel këŋo aseỹik an: «Yënël ataxan aŋ!» Ga yën ko, ataŋ ɓëngwëk ataxan aŋ. 14Ataŋ ŝan këni ofariseŋ ok eni wëlërëx ang këni ri eno ɗaw̃axën Yesu ak.
15Ga wata ko Yesu, facana ko na, ata sëfa këno ɓëranjëm. Fakëndëra këɓi ɗek ɓër ŝëxwëra bax ɓën. 16Ɓarikan axëŋa baɓi xëŋand eni cësinali endexëm eŋ 17ex ŋataxën er ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi endexëm in mëne Kaxanu rek: 18«Nëkoɗo ariyenin aram an, mëŋ ex ar sana këmo gë onënga an, mëŋ ex ar pëlot gër yomb iram an. Ɓëte mëŋ këmo yël Angoc andam aŋ, eɓi nangënaxën or ŝenene ol ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ. 19Ani campëre na gë ala, oniw̃ orexëm ax wëli na xali fac gër opëña od gër angol, ala aŋo keỹënaxën na.
20Axo bac na eñamb engëbik eŋ,
Enjeb end riw̃ak eŋ axo ɗomin na, xali eɓi kor ɓela ɓën gë or ŝenene ol. 21Do ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ endexëm këni ỹana eni yarënd12.21 Esayi 42.1-4.»
End aŝiw̃ëk eŋ
22Ga xucak eŋo, w̃ëlagu këno gër Yesu ala ar ŝiw̃ bax, ar gë oniw̃ këm. Ga hi bax ar gë ɓëyël ŝëxwëraxën baxo mondako. Yesu ga fakën këŋo, ala ajo ko yeƴandërand aye ɓëte ko watërand këri-këri. 23Ata ɗek amëxwër aŋ ŝaran këɓi xali do këni w̃ëkarënd end Yesu eŋ ba mëŋ ex Asëñiw̃ ar Dafid an. 24Ɓarikan ofariseŋ ok ga wël këni eŋo këni rend: «Yama gë panga ind Ỹëngëtir iŋ, emun end ɓëyël eŋ, ga këɓi nëcëtënd nde ɓëyël ɓën gër ɓela.» 25Yesu ga nang ko ang bani yëland ak, re ko: «Angëmëne ɓela ɓër owun oɓat eni merënd, owun olo ala ti kë lati. Ɓëte, angëmëne ɓela ɓër ekun eɓat eni merënd, ekun elo aŝapër kë ŝapër. Do ɓëte ɓër angol amat eni merënd, angol aŋo aŝapër kë ŝapër. 26Angëmëne Sindan eŋo ŋw̃ayënd Sindan, në emer exo gaɓat, ax ɓayi na owun orexëm ol. 27Do angëmëne wëno gë panga ind Ỹëngëtir iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela, oɓaŝ orewën ol cëŋ, gë panga ind noỹo kënëɓi nëcëtënd? Mëŋ ex, ɓën dëŋ kë hi ɓëxiti ɓërewën ɓën. 28Ɓarikan angëmëne gë panga ind Angoc and Kaxanu iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën, awa owun or Kaxanu ol anëka h̃atënëgu këŋun. 29Ax gi ex na nde ala ax kor na exo ɗil në iciw̃ ind ar gë ojaw̃ eŋo kandëra ɗek xarak aŋo ɓon ex na? Ax gi ex na nde afo eŋo ɓon pere do eŋo kap aye exo meɗëraxën? 30Ar ax ma ex na endam an, arangoỹëra andam hi ko. Ɓëte, ar axe dëcand na eɓar an, në eyëc exo. 31Mëŋ këmun felaxënënd amena and ex yo ado ex gido ocir od Kaxanu, gë eteɓan ex. Ɓari emëŝen ed Angoc Amënëk el, ax gi ex na gë eteɓan. 32Ar ke yeƴanan eñëŋënax wëno Asëñiw̃ ar ala an, Kaxanu aseɓan këŋo seɓan. Ɓari ar këŋo yeƴanan eñëŋënax Angoc Amënëk an, Kaxanu aŋo teɓan na gër ngwën ind doro ɓëte aŋo teɓan na gër ind ecan.
33«Ax gi ex na nde atëx anjekax aŋ kë rëw̃ënd odëw̃ërëw̃en ojekax ok do añëŋënax aŋ odëw̃ërëw̃en oñëŋënax ok? Ax gi ex na nde paɓ gë odëw̃ërëw̃en ok kë hind monang atëx aŋ? 34Wën ɓandën ɓaŋo, mondake kën xor en yeƴan ɓenjekax, wën ɓëỹëŋënax ɓëjo? Gayikwa er lëɓëk gër ow̃ëkw orewën in kë ŝanënd gër osëỹ orewën. 35Ala ar gë emëkw ejekax an, ɓenjekax kë ŝanënd gër etëỹ edexëm. Ɓarikan ar gë emëkw eñëŋënax an, ɓeñëŋënax kë ŝanënd gër etëỹ edexëm. 36Ga re këme, yatir kiti, ɓela ɓën aƴëka këɓi ƴëka në end ɓonjeƴan ɓond gë ofëcak këm ɓond bani yeƴandërand eŋ. 37Gayikwa gë eyeƴan edeƴ el këƴ hi ar ŝenene, do eyeƴan edeƴ el ki nëp.»
38Ata ɓëŝalen do gë ofariseŋ w̃ëka këno ɓëte Yesu: «Asëƴali, ɓiyi ecarax ỹandi këɓo eƴ di mi wat.» 39Yesu yaka këɓi: «Wën anjex añëŋënax do and kë rind orekar aŋo nde ke w̃ëkand mun masin ecarax? Ecarax an wat na, ang ax gi ex na end alaw̃ënel Yonas eŋ. 40Ang ri baxo Yonas ɓakey ɓatas gër acël and angan and hël baŋo ak, mondako fo këme ri wëno Asëñiw̃ ar ala an ɓakey ɓatas lëf gër emëkw ed ebar. 41Ɓëninif ɓën axani këni xaniɗ, yatir kiti do enëɓi nëp ɓela ɓër gë okey oko ɓën gayik anëngwët nëngwët bani ola oreɓën ol and ɓaxët këni epemëra ed Yonas aŋ. 42Emun etoxari end hi bax gër ebar ed Saba eŋ, caw xaniw baxo eŋo ɓaxët Salomoŋ, emun end gë orenik osëm eŋ. Ɓarikan wëno xuca këŋo or gapak ol Salomoŋ. Awa yatir kiti, emun etoxari eŋo kë xani eŋun nëp.»
43Re ko ɓëte Yesu: «And ko ŝan angoc añëŋënax në ala ar lil baŋo aŋ, gër apuỹ ko ƴend, gër ed timëriŋ, exo calarax në er ko seyëta, ɓari axo cot na. 44Ata exo de: “Ɓakaleme tan gër ed ŝanëgu këme, gër aciw̃ andam.” And ko h̃at aŋ exo tëk wafërëluŋ, ga fat këni aye do gë ỹaŋën aye. 45Ata eɓi ƴen ɓangoc ɓañëŋënax ɓanjongëɓaki, ɓand xuca këŋo oxeỹ do eni ɗil ɓën ɗek gër ala ajo. Awa ala ajo amëd aŋo ko soro nëmëc gand lil baŋo angoc amat fo aŋ. Eŋo këŋun ɓët wën ɓësëmbak ɓër gë okey oko ɓën.»
End ɓoɓinëm ɓor Yesu do gë nëm eŋ
46Yesu, ga këɓi felëra mondako amëxwër aŋ, h̃atëgu këni nëm gë ɓoɓinëm. Ga ŝëni këno fac, ỹandi këɓi eni kanar gë mëŋ. 47Ata re ko ala gër amëxwër: «Axwën, yakalëɓi fac norix gë ɓoɓinëx.» 48Yesu yaka këŋo: «Noỹo ex nëma do noɓën ex ɓëmaỹe ɓëndam?» 49Ga w̃asi këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën, re ko: «Ɓëjo ex nëma do gë ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ. 50Enimin, ar kë rind yo oñandi od Faba ok, mëŋ ar ƴaŋ gër orën an, ajo ex aɓaỹe, do nëma.»
13End apënëtal and ar oneɗ eŋ
1Kwël yatijo fo, Yesu ŝan ko gër iciw̃ do ƴe ko ỹëpax ko gër ɓëŋa ir anjer and Galile. 2Ga ɓarërëgu këni ɓela ɓën amëxwër atëm, xeta këno. Ata mëŋ rëfa ko në ikuluŋ ind hi bax polo gër anjer do ỹëpax ko, xwëŝara këni ɗek gër ɓëŋa. 3Yesu ỹana ko këɓi sëƴalind gë ɓapënëtal ɓandanjëm ko rend: 4«Mondako ri baxo ar oneɗ ga nëca ko gër oŝënga. Ga fan ko eneɗa aŋ, mar lapak tar fëña in, ata oŝël ol lapara këni, w̃eɗara këni ɗek. 5Mar lapak gër ebar ed gë aparëfac. Ata gogo nde ga lëgëk gayik obar ok ax ñëmb bana. 6Ga fëtëk eñan eŋ, ŝorëk do h̃aỹëk ɗek gayik oɗëmbët ok ax tiw̃ bana. 7Mar lapak ɓëte ŝit në acëc and gë odëmbën ata lëgëk. Ga kë raf eneɗa aŋ, odëmbën ok xëŝak tëc. 8Mar lapak ɓëte gër ebar ejekax. Ga lëgëk, rafëk aye do rëw̃ëk mbaŋ: anjëra amat keme, aŋo ofëxw ocongeɓat do aŋo ofëxw osas. 9Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën apënëtal aŋo? Awa ɓaxëtin angëmëne gë ɓanëf en!»
10Ata ɓësëfan ɓën xeta këno Yesu ga h̃ata ko apënëtal aŋo. W̃ëka këno: «Inecëŋ këƴëɓi sëƴalixënënd ɓela ɓën gë ɓapënëtal?» 11Yesu yaka këɓi: «Ɓend owun or gër orën ɓeŋ, wën ɓësëfan ɓëram ɓën fo ỹapëk en nang, eŋo aɓi yël ex na ɓën. 12Kaxanu aɓaŝ këŋo ɓaŝ ar ŝotërak an exo cotëra nëmëc. Ɓari ar ax cot ex na an, axan këno xan er xaỹ këŋo in dëŋ. 13Mëŋ këmëni sëƴalixënënd gë ɓapënëtal gayik ɓën ado eni nëkonënd ani watënd na, ado eni ɓaxëtënd gë tëkërak aɓi pënind na. 14Mondako kë h̃atand er ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi in:
“Ado en wëlënd awël dëŋ, din aŋun pëni na,
ado en nëkonënd anëkon dëŋ,
din an wat na.
15Gayikwa ow̃ëkw or ɓulunda ijo oŋ, mbaŋ farëɗaɗik,
ɓanëf ɓaŋ ŝoya këni,
do afëɗ fëɗ këni ɓangës ɓaŋ,
këdi këni wat gë ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ,
këdi këni wël gë ɓanëf ɓandeɓën ɓaŋ
këdi këɓi fëni gë ow̃ëkw oreɓën oŋ
do eni nëngwët ola oreɓën ol do wëno mëni teɓan.”
16«Ɓarikan, wën nëngandëraleŋun gayik në ewat en gë ɓangës ɓandewën ɓaŋ do në ewël en gë ɓanëf ɓandewën ɓaŋ. 17Ɗal in këmun felënd, ɓëlaw̃ënel ɓëranjëm do gë ɓër ŝenene ɓëranjëm ỹandi baɓi eni wat er kën watënd in, ɓari ani wat ex na. Aỹandi ỹandi baɓi ɓëte eni wël er kën wëlënd in, ɓari ani wël ex na. 18Awa ɓaxëtin mun paỹën apënëtal and ar oneɗ aŋ: 19Ɓër kë wëlënd eyeƴan ed owun or Kaxanu do aɓi pënind na ɓën er hi këni ang eneɗa end lapak tar fëña eŋ. Ŝaɓucara in kë ƴowënd exo dëxët er neɗ këni gër ow̃ëkw oreɓën in. 20Ɓëjo ɓëte er hi këni ang ebar ed gë aparëfac ed gër ed lapak eneɗa fo. Ɓën and këni wël eyeƴan aŋ, eni kwëta gë onënga fo. 21Ɓari ani teɓënd na ex gi gë oɗëmbët gër ow̃ëkw oreɓën, ani ɗëkayand na eyeƴan elo. And këni sorond ba eni cënd në end eyeƴan elo aŋ, gogo nde eɓi cena do eni ɗap caw ekwëta ed Kaxanu el. 22Ɓëjo ɓëte er hi këni ang eneɗa end lapak ŝit në acëc and gë odëmbën. Awël wël këni eyeƴan el ɓarikan ocëmu od ro gër aniyan ok, gë aŋana and napul aŋ kë xëŝand eyeƴan el xali ex tëkwan ecënar el. 23Ɓëjo ɓëte er hi këni ang eneɗa end lapak gër ebar ejekax. Ga wël këni eyeƴan ed Kaxanu el, fëni këɓi, ata ŝënarëk gër ow̃ëkw oreɓën: keme, ofëxw ocongeɓat, ofëxw osas.»
End apënëtal and w̃alu-w̃alu eŋ
24Yesu ga h̃ata ko eŋo, fel këɓi ɓëte apënëtal acëxe: «Ako ex end owun or gër orën eŋ. Ar oneɗ nëca baxëna gër eɗen gë eneɗa emënëk. 25Ga fandëra ko ciŝ malu13.25 Gër Gërek «Bële» ỹëgw këni. ɓëtëgu ko gëmëɗ arangoỹëra, fan ko wec w̃alu-w̃alu, do kwël ƴe ko. 26And lëgëk malu aŋ lëgëk ɓëte w̃alu-w̃alu in, rafëk andamat xali ŝanëk do rëw̃ëk. 27Ata okaɗëp ok w̃ëka këno axwën eɗen: “Faba, ax gi ex na nde eneɗa emënëk dëŋ fan këƴ gër eɗen? Do feye wa ŝanëguk w̃alu-w̃alu ijo?” 28Yaka këɓi: “Arangoỹëra fanëk.” W̃ëka këno ɓëte okaɗëp ok: “Ỹandi ki nde mi bic w̃alu-w̃alu in?” 29Yaka këɓi: “Ali, këren bic na këdi kën wiceli bële in. 30Teɓëxën ako xali gë ekol, xali ex ŋat eŋaŝ el. Ɓër eŋaŝ ɓën afel këmëni felëɗ eni ñana w̃alu-w̃alu in do eni kap olaŋ olaŋ me coraxën. Ɓarikan malu in, afel këmëni felëɗ ene mëlan gër acac andam.”»
End amatinali and eneɗa etil eŋ
31Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal acëxe: «Mondako ex end owun or gër orën eŋ. Ang enjëlir end mutarëd end neɗ ko ala gër andëɗa andexëm fo ex. 32Eneɗa eŋo xurik ex ɓa ɗek ɓeneɗa ɓeŋ. Ɓarikan and kë lëg aŋ, ata kë nëmëcand ɗek ɓeɓëlëg ɓër gër andëɗa ɓën xali oŝël or gër orën ol eni yëlëra gër ɓenini ɓendexëm.»
End amatinali and lewir eŋ
33Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal acëxe: «Ako ex end owun or gër orën eŋ. Ang lewir ir negali ko asoxari gë pix në ɓëndeɓ ɓëtas fo hik, ata fufëk ɗek pix iŋ.» 34Ɓeŋo ɗek sëƴalira baɓi Yesu gë ɓapënëtal. 35Ỹoweỹ abaɓi sëƴali na ɓela ɓën gë apënëtal këm, ex ŋataxën er ỹëgw baxo alaw̃ënel in13.35 Calemoñëw̃ 78.2: «Gë ɓapënëtal këmëni ỹana mëni tëƴalind. Afut këme ỹana me putënd ɓend ŝonayak elod ga ỹanak ngwën ɓeŋ.»
End epaỹën ed apënëtal and w̃alu-w̃alu eŋ
36Yesu ga h̃ata ko end baɓi sëƴalind eŋ, seɓ këɓi amëxwër aŋ ɓaka ko gër iciw̃. Ata ga xeta këno ɓësëfan ɓën re këni: «Paỹënëlëɓo ɓiyi apënëtal and w̃alu-w̃alu aŋ, aɓo pëni ex na.» 37Yesu yaka këɓi: «Ar kë fanënd eneɗa emënëk an, wëno Asëñiw̃ ar ala an ex. 38Eɗen el, ngwën iŋ ex. Eneɗa emënëk eŋ ex oɓaŝ or Owun or Kaxanu ol. W̃alu-w̃alu in ex ɓër këŋo ɓaxëtënd ŝaɓucara ɓën. 39Arangoỹëra ar fanëk w̃alu-w̃alu an, exo ŝaɓucara in. Eŋaŝ el ex ekwët ed ngwën el, do ɓëh̃aŝ ɓën exëni omeleka ok. 40Awa, ang kë hi moŋaŝ pere w̃alu-w̃alu ak eni coraxën, yatir ekwët ed ngwën, 41wëno Asëñiw̃ ar ala an këɓi law̃ënëgu omeleka odam ok eni dëxët gër owun oram ɓeɓër kë lënanënd eñëŋënax ɓën, do enëɓi ɓar ɗek ɓëw̃endëran ɓën. 42And kënëɓi ɓarëra ɗek aŋ, enëɓi ɗap bëngënj gër angoɗux do ɓën fën këni ỹana eni denitarand do eni ŋatënd eɓasa el. 43Xarak amëd aŋo, ɓërëw̃ak end Kaxanu ɓën, ang eñan fo këni ỹana eni watind jing-jing gër owun or Sëm ireɓën Kaxanu. Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën? Awa!»
End ɓamatinali ɓand oƴeri do gë napul eŋ
44Yesu ŝom ko ɓëte: «Owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end napul ir wëg këni në oŝënga fo. Ar ŝananëk an wëg ko gaŝëxe. Ƴe ko gë onënga fo fan ko ɗek acota andexëm aŋ do yëc ko oŝënga olo. 45Ɓëte owun or gër orën ol er ex ang ƴula ir kë ŝaland oƴeri od xemëk akanji fo. 46Ga sëk ko, ƴe ko fan ko ɗek acota andexëm aŋ do yëc ko oƴeri oko.»
End amatinali and ebën ed oxan eŋ
47«Owun or gër orën ol er hik ang ebën ed lap këni në anjer fo, ebën ed sëra këɓi oxan or ex yo. 48Ata ga fëxw këni, ŝëpët kënëɓi gër ɓëŋa. Ga sana kënëɓi oyekax ol, xwët kënëɓi në ɓakange do lap kënëɓi oỹëŋënax ol. 49Mondako kë hi yatir ekwët ed ngwën. Omeleka ok kë ƴow enëɓi cëfëƴët ɓëw̃endëran ɓën gër ɓamara ɓand ɓërëw̃ak end Kaxanu, 50ata enëɓi ɗapëx bëngënj gër angoɗux do ɓën fën këni ỹana eni denitarand do eni ŋatënd eɓasa el.» 51Ga h̃ata ko Yesu, w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓën: «Dodo ɗek nde fëni këŋun?» Yaka këno: «Iyo.» 52Ata re ko: «Mëŋ ex, aŝalen ar fëni këŋo aye end owun or gër orën an, ang ar ŝotërak ɓon napul fo hi ko. Er këɓi sëƴalind ɓela in ko w̃eɗëgund gër emëkw edexëm: ɓengaŝax do gë ɓekarëk.»
End Yesu gë Ɓënasaret eŋ
53And h̃ata ko ɓapënëtal ɓaŋo aŋ, Yesu xani ko na do ƴe ko. 54W̃aỹi ko gër ndeɓën gër Nasaret, ata yatir akey and eteyëta këɓi sëƴaliraxënd ɓela ɓën gër aciw̃ acaleya. Ɗek baɓi ŝaranënd osëƴali orexëm ol, ata këni w̃ëkarënd: «Feye wa sëƴaw ko nangëraxën ko go? Mondake ko xamënënd exo di ɓecarax ɓeŋo? 55Ax gi ex na nde mëŋ dëŋ ex asëñiw̃ ar Yosef, afës ar otëx an? Ax gi ex na Mari ex nde wa nëm irexëm? Ɓoɓinëm ɓëtoŝan ɓëŋ ga ex wa Ŝak, gë Yosef, gë Simoŋ do gë Yud. 56Ɓëmaỹe ɓëtoxari ɓëŋ ɗek ro ga hi këni wa. Do fe wa sëƴaw ko ɗek ɓeŋo?» 57Ɓënasaret ɓën, ga w̃ër bano baɓi h̃ëpëgënanaxënënd endexëm eŋ. Ata re ko Yesu: «Alaw̃ënel an gër ebar edexëm fo këno yafënd, ɗek ɗek in gër ɓër ekun eɓat gë mëŋ.» 58Ata axo di bana ɓecarax ɓendanjëm në end oŋëpëgënan odeɓën eŋ. Ɓëngol ɓënd ler ler gër Nasaret ɓëŋ baxo sëfërand eɓi tëƴalirax.
14End ecës ed Ŝaŋ Batis eŋ
1Amëd aŋo, Erod emun end gër ebar ed Galile eŋ awël baɓi wëlënd ɓela ɓën ga këni yeƴandërand end Yesu eŋ. 2Ata fel këɓi ɓër gër eyang edexëm ɓën: «Yama Ŝaŋ Batis ga xaniwëk nde gër ecës, mëŋ ŝotaxën ko ojaw̃ od ko xoraxënënd exo di ɓecarax ok.» 3Enimin mëŋ dëŋ sëra baŋo Ŝaŋ Batis, fëra këŋo do fokëra këŋo gë ogweƴele-gweƴele, ga baŋo nëpënd në end Erojad, alindaw̃ ar aɓinëm Filip eŋ. 4Enimin, Ŝaŋ Batis afel baŋo felënd: «Ax ñap ex na eƴo ñër asoxari ar aɓinëx Filip an.» 5Ata mëŋ ỹandixën baŋo Erod eŋo ɗaw̃ Ŝaŋ. Ɓarikan, ayëda baɓi yëdand ɓela ɓën gayik alaw̃ënel ar Kaxanu xwët bano. 6Xarak, ga h̃atëguk akey and rëw̃ këno aŋ, Erod ri ko ofëna. Ata aɓiw̃ ar Erojad ko wandërand mërëxand ir ɓëliyer, ata nëngan këŋo Erod. 7Mokamën xamën baxo anjar aŋ xali Erod yaŝar ko mëne er këŋo xara yo ayël këŋo yël. 8Ata endënaw̃ eŋ ga wëlërëgu këni gë nëm, re ko: «Awa yëluye gaf ir Ŝaŋ Batis in në inëp.» 9Ata emun eŋ ŝënd ko, ŝena këŋo ba ine yaŝaraxën baxo xali wël këno ɓëliyer ɓën. Ɓarikan ako dëŋ re ko eno yël endënaw̃ eŋ er w̃ëka këŋo in. 10Na law̃ën këŋo ŝoroɗa foɗëtëgu ko gaf ir Ŝaŋ Batis in lëf gër epëra. 11Ga w̃ëlaw ko gaf in në inëp, fëxwën këŋo endënaw̃ eŋ. Ata mëŋ w̃ara ko yëlëx këŋo nëm. 12Ɓësëfan ɓër Ŝaŋ ɓën ƴen këni eman eŋ do w̃ëxëta këno. Ata ƴe këni eno pelëx Yesu.
End ecemar ed ɓela owëli oco eŋ
13Ga wël ko endeƴ eŋo, Yesu xani ko na gër ed ebaxo do ko xegëtand gë ikuluŋ iŋ anjer and Galile aŋ exo nacëtaxën në er tëɓ. And nangëra këni amëxwër aŋ, xanira këni gër ɓëngol do sëf këno gë osapar. 14And baxo ŝëpëtand gër ikuluŋ aŋ, wat këɓi amëxwër aŋ. Ata ga këŋo xaỹënan, fakëndëra këɓi ɓëŝëxwëra ɓëreɓën ɓën. 15Apenëka aŋ, sëka këno ɓësëfan ɓën do re këni: «Asëƴali, ro në er tëɓ hi këne do në emëɗ ex. Pelalëɓi ɓela ɓën eni capër gër ɓëngol eni yëcërax er këni ƴamb.» 16Yesu yaka këɓi: «Eyo, ɓari ax ñap na eni ƴe mondako fo. Yëlinëɓi wën dëŋ er këni ƴamb.» 17Ata yaka këno: «Ɓamburu ɓanjo do gë oxan oxi fo lëkaya këmi.»18Aŋo re ko Yesu: «Mëlawën tan ro», ata w̃ëlanëgu këno. 19Ga fel këɓi amëxwër aŋ eni ñëpara gër ondës, w̃eɗ ko ɓamburu ɓanjo ɓaŋ do gë oxan oxi ol, xeŋa ko orën ol do ŝëkwa këŋo Kaxanu. Ata hëbëndër ko, yël këɓi ɓësëfan ɓën eni cet. 20Na ƴambëra këni, w̃ed këni ɓën ɗek xali w̃ëlali këni ɓakange epëxw gë ɓaki gë ɓacaxaken ɓand ɓayitara baɓi ɓaŋ. 21Ɓër lëɓa baɓi Yesu ɓën, er hi bani në owëli oco ɓësoŝan ɓën fo, ala aɓi pën bana ɓësoxari ɓën gë oɓaŝ ol.
End Yesu gër anjer and Galile eŋ
22Ga xucak eŋo, Yesu nëỹali këɓi ɓësëfan ɓën eni ɗëngwa ekeg elo gë ikuluŋ iŋ, eni pelaraxën mëŋ gë amëxwër aŋ. 23And fela këɓi amëxwër aŋ, ƴe ko ƴaŋ gër etënd exo calex në er nacët. Ga kë xwëyar, ɓayi ko na gaɓat. 24Amëd aŋo h̃at këni ɓësëfan ɓën gër ngu, ga h̃awëta këni ebar el, ata men oŋ ga kë xani ɓomeŋ ɓomeŋ kë lëfërirand ikuluŋ iŋ ga fed këni gë ekoc etëm. 25Ata gand oxeya, Yesu sëf këɓi do ko ƴend ƴaŋ gër men ang gër ebar fo. 26Wat këno ɓësëfan ɓën ga ko wëñët gër men. Wëlandëra këɓi do ga ŝëg këɓi ɓenjëw̃ ɓeŋ këni xeỹënd ŝor: «Oñeỹ ex, oñeỹ ex!» 27Ata re ko Yesu: «Wëno ex, wëno ex! Kapinayin, këren yëdara na!» 28Piyer yaka këŋo: «Axwën, angëmëne enimin wëj ex, pelële me eƴeli ƴaŋ gër men!» 29Re ko Yesu: «Ƴow!» Ata Piyer cëpëŝëpët gër ikuluŋ, ko ƴend ƴaŋ gër men end Yesu eŋ. 30Ɓarikan, ga nëkon ko ekoc el, yëdara ko. Ata ga këŋo noỹeli, xeỹ ko: «Axwën, Axwën, pexënële!» 31Ataŋ Yesu yënën këŋo ataxan aŋ, sëra këŋo do re ko: «Oko Piyer, inew̃a ekwëta etil elo! Inew̃a h̃ëpëgënaxën ki?» 32And fëra këni gër ikuluŋ aŋ, xucak ekoc el. 33Ɓësëfan ɓër ebax polo gër ikuluŋ ɓën foxi këni, gër osapar or Yesu do këni rend: «Wëj ex enimin Asëñiw̃ ar Kaxanu an!»
End Yesu gër Genesaret eŋ
34Ga xegëta këni anjer aŋ, h̃at këni gër ebar ed bani w̃acënd Genesaret. 35Ɓër sëk banëɓi na gër ed h̃at bani ɓën, ga xwita këno Yesu, sëfëtëra këni eŋo ɗek Genesaret in. Ata w̃ëlaraw kënëɓi ɗek ɓëŝëxwëra ɓën. 36Axara bano xarand Yesu eɓi teɓënd eni kwixwëta ndakaŋ ambana and acuɗ andexëm aŋ. Do ɗek ɓër bax xwixwëtand ɓën bax fakënd.
15End ɓapela ɓand ofariseŋ eŋ
1Ata akey amat, ofariseŋ do gë ɓëŝalen xaniw këni gër Yerusalem ƴow këni xali gër ed ebaxo Yesu. W̃ëka këno: 2«Ɓësëfan ɓëreƴ ɓën, ine cëŋ këni ƴepënaxënënd ɓapela ɓand ɓëxarëk ɓaŋ? Ine këni ƴambëraxënënd neɓarëxe otaxan ok?» 3Yesu yaka këɓi: «Do wën cëŋ, ine kën ƴepënaxënënd apela and Kaxanu aŋ do kën sëfënd and ɓëxarëk ɓërewën aŋ? 4Kaxanu ga re ko: “Pëɓindëɓi norix gë sorix. Do ar këɓi xare yo nëm gë sëm, ar eɗaw̃ ex.” 5Ɓari wën kën rend: “Ar këɓi fel nëm gë sëm mëne er hi bax eɓi dëcaxën in, Kaxanu yël këŋo, axor xor ko eɓi ɗëc.” 6Awa mondako kën ƴepënënd er re ko Kaxanu in në end apela and ɓëxarëk ɓërewën. 7Wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën! Ɗal in ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi mëne Kaxanu rek: 8“Ɓela ɓëjo gë etëỹ el fo këne ŝalend. Ow̃ëkw oreɓën oŋ caw h̃awëta ke. 9Ado këne ŝalend, asoro fo këni sorond gayikako ɓend këni yerëtënd ɓeŋ kënëɓi sëƴalind ɓela ɓën.”» 10Ata Yesu w̃ac këɓi ɓër gër amëxwër ɓën do re ko: 11«Ɓaxëtin aye eŋun pënixën eŋo: er kë ŝanënd gër etëỹ ed ala in këŋo ɓuyarënënd, ax gi ex na er ko nënand in.» 12Ɓësëfan ɓën, and xeta këno aŋ re këni: «Anang nde nang këƴ mëne ofariseŋ ok axoỹën xoỹën këni gë eyeƴan elo?» 13Yesu yaka ko: «Atëx and axo dëɗ ex na yo Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, and edët ex. 14Teɓëxënëɓi, ɓëŝiw̃ëk ɓër kë lasërënd exëni. Aŝiw̃ëk eŋo ɗasënd aŝiw̃ëk aŝandaw̃, ɓën tak kë lati në ambëxw.» 15Ata Piyer re ko: «Asëƴali, paỹanëlëɓo tan apënëtal aŋo.» 16Yaka këŋo: «Oko wën, ba an yëlarand na nde? 17Ax gi ex na nde er ko nënand ala in gër acël kë h̃atënd do ex paỹërax gër apuỹ? 18Ɓarikan, er kë ŝanënd gër etëỹ in, gër emëkw kë xaniwënd. Ejo këŋo ɓuyarënënd ala an. 19Gër emëkw kë xaniwënd ɓanjëlan ɓañëŋënax ɓaŋ: olaw̃ër, orekar, eñac, orek, enëgwëŝ, ocir. 20Ɓeñëŋënax ɓeŋo këŋo ɓuyarënënd ala an. Ɓari eƴambëra ed neɓarëxe otaxan el ax ɓuyarënënd na.»
End Yesu do gë asoxari aliyer eŋ
21Ga xucak eŋo, Yesu ƴe ko gër ebar ed Tir gë Sidoŋ. 22Ata asoxari aɓëkanahaŋ, ar lëg bax na gër ebar elo, ƴow ko gër ed hi ko Yesu do këŋo xarand: «Axwën, wëj Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wëno! Aɓiw̃ën gë ɓëyël exo, do mbaŋ këno narëndërand.» 23Ɓari Yesu xor ko, ado gë tëkër ak aŋo yaka ex na. Ga xeta këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën, w̃ëka këni: «Aƴo ŋw̃ay na nde ajo? Ɓiyi ɗek ŝëŝësan këɓo ang ko xeỹërand gër ofoƴ oreɓi ak!» 24Ata Yesu yaka këŋo asoxari an: «Wëno, Ɓëyisërayel ɓër nambërak ang opeỹ ɓën fo ƴow këme mëni cala.» 25Ɓarikan, asoxari an ga sëka këŋo, foxi ko gër lëngw irexëm do re ko: «Axwën, dëcale ako dëŋ.» 26Yesu yaka këŋo: «Ax ye ex na enaỹët ed er këni ƴambënd oɓaŝ el eƴëɓi ɗapën ɓëkwërëkwër.» 27Ata re ko asoxari an: «Eyo ɗal ex Axwën, ɓarikan ɓëkwërëkwër ɓëŋ aw̃eɗara këni w̃eɗarand ɓeɓër kë wëcënd gër ed këni ƴambërand ɓër xwën këɓi ɓën.» 28Aŋo re ko Yesu: «Awa aɓiw̃ën, wëj mbaŋ xwëta këƴe. Gilex ang ỹandi ki ak.» Ata në amëd aŋo dëŋ fak ko aɓiw̃.
End Yesu do gë ɓëŝëxwëra ɓëranjëm eŋ
29Yesu ga xani ko na gër ebar ed Tir gë Sidoŋ, sëfa ko anjer and gër Galile aŋ, h̃at ko ƴaŋ në etënd do ỹëpax ko. 30Na ɓarërëgu këni ɓela ɓën ɓamëxwër ɓamëxwër. W̃ëlanëgu këno na: ɓëseỹik, ɓëŝiw̃ëk, ɓamuma, ɓër goɓo do gë ɓëŝëxwëra ɓëranjëm. Xwëtëra kënëɓi gër lëngw irexëm, ata mëŋ fakën këɓi. 31Ata ɓamuma ɓaŋ këni yeƴandërand pot-pot; ɓër goɓo ɓën do gë ɓëseỹik ɓën këni ƴexërand aye, ɓëŝiw̃ëk ɓën këni watërand ŝenene. Ga wat kënëɓi, ɓela ɓën ŝaran këɓi xali xurik do këno ŝëkwënd Kaxanu, mëŋ ar xwënëk ɓulunda ir Isërayel an.
End ecemar ed ɓela owëli onax el
32Ata Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan ɓën do re ko: «Ɗek ke xaỹënanënd ɓela ɓëjo. Elod ɓakey ɓatas këne sëfarand do ani ƴambëra ex na. Axe ñandi ex na mëni pela, eni maỹira gë enjo eŋ, ɓon këni sorox gër fëña.» 33Na re këni ɓësëfan ɓën: «Mondake kënëɓe lëɓaye ɗek ɓela ɓëjo tëɓ ro gër apuỹ?» 34Yesu yaka këɓi: «Ɓamburu ɓanjëgwe wa lëkaya kën?» Re këni: «Ɓanjongëɓaki do gë ɓëngan ɓëpënëfëne.» 35Na fel këɓi ɓela ɓën eni ñëpara gër ebar. 36Ata w̃eɗ ko ɓamburu ɓanjongëɓaki ɓaŋ do gë ɓëngan ɓëŋ. Ga ŝëkwa këŋo Kaxanu, hëbëndër ko do yël këɓi ɓësëfan ɓën enëɓi cetëra ɓela ɓën. 37Ang ebani ak, ƴambëra këni ɗek xali w̃ed këni. Er ɓayitara baɓi in, fëxwëk ɓakange ɓanjongëɓaki. Ata ɓësëfan ɓën w̃ëlali këni kwël. 38Ɓër ƴambëra bax ɓën er ebani, ɓësoŝan ɓën fo owëli onax. 39Ata Yesu ga fela këɓi ɓela ɓën eni maỹira, mëŋ w̃ara ko polo gër ikuluŋ do ƴe ko gër ebar ed Magadaŋ.
16End amatinali and gër orën eŋ
1Akey amat, ofariseŋ do gë Osaduseŋ ƴow bax gër Yesu eno di atëƴ. W̃ëka këno eɓi din ecarax eni nangaxën mëne gër orën xaniw ko. 2Ata Yesu yaka këɓi: «And kë war orën apenëka aŋ, ax gi ex na nde anang kën nangënd mëne wur in xërikërak? 3Ɓëte gëɓër and kë hi orën ɗëmbëndëruŋ aŋ, ax gi ex na nde anang kën nangënd mëne asëɓ kë sëɓ? Aye kën fitëndërënd er kë hi in and kën wat ang ex orën aŋ do kën sëkwanënd en pitëndër ɓend gë okey oko ɓeŋ. 4Ata wën anjex añëŋënax do and kë rind orekar aŋo nde ke w̃ëkand mun masin ecarax. Ecarax end rin baŋo Kaxanu Yonas eŋ fo këmun w̃asin.» Yesu, ga yaka këɓi na mondako, kwël ƴe ko.
End lewir ir Ofariseŋ do gë Osaduseŋ eŋ
5Ga xegëta këni anjer aŋ, ɓësëfan ɓën xwita këni mëne eƴamb ƴamb ani penaw ex na. 6Ata re ko Yesu: «Kwëỹëtayindën lewir ir ofariseŋ in do gë ir Osaduseŋ in.» 7Na ɓësëfan ɓën yëla këni mëne ga xwëyaw këni ɓamburu ɓaŋ ko yeƴanaxënënd mondako. 8Gogo nde ga nang ko Yesu, ata w̃ëka këɓi: «Wën ɓela ɓër gë ekwëta etil ɓëjo, inew̃a kën yëlaxënënd mëne end eƴamb ƴamb ed ɓayik an mëlaw ex na këme yeƴanënd? Awa wën mbaŋ ɓak ɗe ang xwëta këne ak! 9Ata wën xali gërëgako aŋun pëni ex na endam eŋ. An kwitand na nde ang lëɓa bamëni ɓela owëli oco gë ɓamburu ɓanjo ak? Ɓakange ɓanjëgwe wa w̃ëlali ban gë er ɓayitara baɓi in? 10Ɓëte and lëɓa bamëni ɓela owëli onax gë ɓamburu ɓanjongëɓaki aŋ, ɓakange ɓanjëgwe w̃ëlali ban? 11Mondake wa ɓayik aŋun pëni ex na mëne ax gi ex na end eƴamb-ƴamb këme yeƴanënd? Ga re këme, kwëỹëtayindën lewir ir ofariseŋ in do gë ir Osaduseŋ in.» 12Aŋo fëni këɓi ɓësëfan ɓën mëne abaɓi fel na end eƴamb-ƴamb, ɓarikan eni titinalind osëƴali or ofariseŋ do gë Osaduseŋ ol baxo rend.
End ola or Yesu eŋ
13Akey amat, Yesu ƴe ko gër ebar ed Sesare ir Filip. Ata ga h̃at ko, w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Gër onang or ɓela, noỹo këni rend hi këme wëno Asëñiw̃ ar ala an?» 14Yaka këno: «Na fo exëni ɓër kë rend mëne wëj ex Ŝaŋ Batis. Ɓëjo, wëj ex alaw̃ënel Eli, ɓëjo, wëj ex alaw̃ënel Yeremi. Na fo exëni ɓëte ɓër kë rend mëne wëj alaw̃ënel aŝëxe ar Kaxanu hi këƴ.» 15«Do wën cëŋ, noỹo kën yëland hi këme?» 16Ata yaka këŋo Simoŋ Piyer: «Wëj ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an!» 17Ata re ko ɓëte Yesu: «Awa nëngandëralexi, Simoŋ, wëj asëñiw̃ ar Yonas an. Faba Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, nangën ki eŋo, ax gi ex na ala. 18Ga re këme, Piyer, wëj ang aparëfac fo hi këƴ. Do wëno gër aparëfac aŋo këme rëɗ Amara andam aŋ, do owët or wur ir ɓëŝësëk oŋ ỹoweỹ aŋo koran na. 19Wëj këmi fëxwën ɓacoketaya ɓand owun or gër orën ɓaŋ. Ar këƴo seɓan yo gër ebar ro, Kaxanu aseɓan këŋo seɓan gër orën. Ɓëte er ki ỹapan yo gër ebar ro, Kaxanu aỹapan këŋo ỹapan gër orën.» 20Ga h̃ata eŋo, Yesu xëŋa këɓi xali ɓësëfan ɓën eni cësinali mëne mëŋ ex Afexën an.
End ecës ed Yesu eŋ
21Ata amëd aŋo ỹana baxo Yesu këɓi nangënënd ɓësëfan ɓën mëne afo exo ƴe gër Yerusalem exo torox. Gër otaxan od ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw, gër od ɓëŝalen do gër od ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ebax exo toro. Ɓën ebax eno tëra, eno narën xali eno ɗaw̃. Ɓarikan, yatir akey atasën exo kani gër ecës. 22Ata Piyer nacët këŋo Yesu do këŋo rexërand: «Ali Axwën, Kaxanu axo ma na eŋo! Endako rako eŋ axi gi na!» 23Ata ga ri ko wërëŝët Yesu, yaka këŋo Piyer: «Beɗitale fa Sindan! Wëj ang ar ke lënanënd eñëŋënax fo hi këƴ! Ɓanjëlan ɓandeƴ ɓaŋ, ɓand ɓela fo ex, ax gi ex na ɓand Kaxanu.»
24Ata ga h̃ata ko, fel këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën: «Ar ỹandi këŋo exe tëf an, teɓëlexo eɓal ed gaf irexëm fo el. Yëxwëlexo toro iŋ ado ex gi alaw̃ këno law̃, exe tëfaxën. 25Ar këŋo ɓalënd end gaf irexëm fo an, anemi ko nemi. Ɓarikan, ar kë nemin aniyan andexëm aŋ në end ow̃ac oram an, afex ko fex. 26Inew̃a këŋo feca ar kë ŝotëra ɓeỹ ɗek gër ngwën ro an, angëmëne anemin nemin ko enjëw̃ endexëm eŋ? Er xëɓënëk ang enjëw̃ ak ax gi ex na. Do gë ine ko nëmb ala an? 27Wëno Asëñiw̃ ar ala an and këme ƴe aŋ, aɓaka këme ɓakaw gër ngwën gë enjaran end Faba eŋ, do gë omeleka odexëm ok. Yatijo, këmo w̃aŝ ala kala er ỹapëk exo cot in ang ko w̃ëlaya aniyan andexëm ak. 28Ɗal in këmun felënd, ang xwëŝara kën ro mondako, ɓërëmar ani cësëra na xarak ane wat ex na wëno Asëñiw̃ ar ala an, ga këme ƴow gë owun oram ol.»
17End enjaran end Yesu eŋ
1Ga xucak ɓakey ɓanjongamat elod ga felëra këɓi end ecës edexëm eŋ, Yesu w̃ac këɓi Piyer, gë Ŝak do gë Ŝaŋ, aɓinëm ar Ŝak. Nacët këɓi ƴaŋ në etënd etëm. 2Ƴaŋ gër etënd elo na, ogës odeɓën dëŋ nëngwët baxo Yesu ang baxo watind ak. Ata dëxas irexëm in kë ỹegënd ang eñan fo do ɓanjëm ɓaŋ kë watind jing-jing ang ɓëmal fo. 3Ata na bërëxaɗët, ŝanayaw këni Moyis do gë Eli ga këni xanar gë Yesu. 4Piyer fel këŋo Yesu: «Axwën, ɓon yedox ɗe ene ɓayiye ro. Ga ỹandi ỹandi ki, wëno ata këme ri ɓaner ɓatas: amat andeƴ, aŋo and Moyis, aŋo and Eli.» 5Ga ko yeƴan Piyer mondako, fedawëk aŋar and gë okoɗux, laɓ këɓi kwëc. Ata wëliwëk oniw̃ ga re: «Awa ajo ex Asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an. Wëno ɓon ke ɓalënd endexëm eŋ, ɓaxëtindëno aye.» 6Ga wël këni oniw̃ olo, anjiỹ aŋ foxin këɓi ɓësëfan ɓësas ɓën oƴiỹ oŋ ŋëŝ gër ebar. 7Ɓarikan, and sëka këɓi Yesu aŋ, h̃ëmba këɓi do re ko: «Këren yëdara na, kaniyin!» 8Ga rënëta këni, wat këno Yesu gaɓat. 9And bani ŝëland etënd aŋ, Yesu fel këɓi: «Ala këreno pel na ɗe er wat kën in xali wëno Asëñiw̃ ar ala an me kani gër ecës.» 10Ata ɓësëfan ɓën w̃ëka këno: «Inecëŋ këni rexënënd ɓëŝalen ɓën mëne afo exo ƴow pere Eli?» 11Yaka këɓi: «Ɗal ex mëne afo exo ƴow pere Eli, do exo mëxwëtëra ɓeỹ ɗek gër ɓandëw̃ëra ɓand Yakob. 12Ɓarikan ga re këme, Eli anëka ƴow ko, ɓela ɓën fo ɓayik ano kwita ex na mëŋ lëkayaxën këno ang ỹandi këɓi ak. Ɓëte mondako fo këne soron wëno Asëñiw̃ ar ala an.» 13Ata ɓësëfan ɓën fëni këɓi mëne Ŝaŋ Batis, baŋo rend.
End Yesu do gë lëmëta ir gë ɓëyël eŋ
14And h̃at këni gëɗ gër etënd aŋ, gër ed ɓarërëgu bani ɓela ɓëranjëm, ŝanayaw ko pëlët asoŝan, foxi ko gër lëngw ir Yesu do ko rend: 15«E Axwën, kaỹënanëlexi lëmëta iram, ŝënan lëk këŋo do mbaŋ ko sorond. Laŋ këŋo reɓërand: ɓandëmar gër xoɗux, ɓaŋo gër men. 16Ga w̃ëlaw këmo ro gër ɓësëfan ɓëreƴ, ɓën ani kor ex na eno pakën.» 17Ata yaka këŋo Yesu: «Ata wën anjex and ɓela ɓër gë oŋëpëgënan, do ɓësëmbak hi kën! Xali niỹe wa këme ɓayi gë wën? Xali niỹe këmun ɓuŋan? Mëlanëgune ro itox iŋ.» 18Yesu ga xeỹan këɓi na ɓëyël ɓën, ŝan këni ataŋ gër lëmëta, ata fak ko kwël na fo. 19And ɓayi këni ɓën fo aŋ, ɓësëfan ɓën ga xeta këno Yesu, w̃ëka këno: «Inew̃a sëkwanaxën këmi mëni nëcët ɓëyël ɓën gër itox iŋo?» 20Yesu yaka këɓi: «Ga ɓak ekwëta ed xwëta këno Kaxanu el sëkwanaxën kënëɓi. Ɗal in këmun felënd, ekwëta edewën el ado ex ɓa gwër gë enjëlir end mutarëd, axor xorëdon en de etënd elo: “Wëj etënd nacëtal fa ro!” Ata nacëtadox. Ɓëte ỹow̃eỹ adon sëkwan na en di. 21Ɓëyël ɓërako rako ɓën, cale ind gë etiw̃i fo këɓi nëcëtënd.» 22And bani ƴexërand Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm aŋ gë angol gë angol, ɗek ebar ed Galile el, afel baɓi felënd mëne mëŋ Asëñiw̃ ar ala an, alëxw këno lëxw gër otaxan od ɓela ɓëxeỹax. 23Afel baɓi felënd ɓëte mëne alaw̃ këno law̃, ɓari yatir akey atasën axani ko xani gër ecës. Ata ga wël këni ɓeŋo ɗek ɓësëfan ɓën ŝamina këni.
End amarënen and Aciw̃ and Kaxanu eŋ
24And h̃at këni gër Kafarënawum aŋ, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën fed këni gë ɓësëf ɓër ŝagale ɓën. Ata w̃ëka këno Piyer: «Asëƴali arewën an, aw̃eɗ nde ko w̃eɗënd ŝagale ir Aciw̃ and Kaxanu in?» 25Yaka ko: «Iyo, aw̃eɗ ko w̃eɗënd ɗe!» And lil ko Piyer gër iciw̃ aŋ, ɗamana exo yeƴan, Yesu w̃ëka këŋo: «Simoŋ, ɓemun ɓend gër ngwën ro ɓeŋ gër noɓën këni xanand ŝagale in? Gër ɓër lëgëk gër ebar edeɓën nde, ba gër ɓëliyer nde?» 26Yaka këŋo: «Gër ɓëliyer.» Ata re ko ɓëte Yesu: «Ɓër lëgëk gër ebar edeɓën ɓën ani meɗënd na ŝagale in. 27Ɓarikan, këdi kënëɓo xoỹën, maral gër anjer eƴ ɗap engërëxato eŋ. Ekan eñanar ed kë lëk el, cëpëtëlo, do polo gër etëỹ edexëm këƴ sëk atama and koɗi. Mëlaw eƴëɓi pëxwën ɓësëf ɓër ŝagale ɓën. Atama aŋo gwac kë hi ŝagale ir ɓiyi ɓëxi in.»
18End alëngw eŋ
1Ata amëd aŋo, ɓësëfan ɓën ga xeta këno Yesu, w̃ëka këno: «Pelëlëɓo noỹo hik alëngw an gër owun or gër orën?» 2Yesu w̃acëgu këŋo itox, fela këno, xwët këŋo mërëxand, re ko: 3«Ɗal in këmun felënd ar ax nëngwët ex na ola orexëm do exo gi ang itox iŋo an, din axo ɗil na gër owun or gër orën. 4Mëŋ ex ar kë ɓana yo gër ola orexëm ang itox iŋo ak, alëngw ko hi gër owun or gër orën. 5Ɓëte ar këŋo xwëtaya yo itox ind ako në end ow̃ac oram, wëno dëŋ xwëtaya ke.»
End ambesa atiɓax eŋ
6«Ɓarikan ar këŋo lënan eñëŋënax ar w̃ak endam an, kiti ind sax doŋo iŋ ex eno dëxën angaỹ aŋoxixën and eƴamb, do eno ɗap gër anjer eŋo noỹilexën. 7Kata fo hik gër ngwën ro gayik ɓon ex ɓeɓër kë lënanënd eñëŋënax ɓën. Ekwëỹëta ed eñëŋënax el ax mënd ex na. Ɓarikan, ɓon w̃e këŋo ar këɓi lënanënd eñëŋënax ɓela an. 8Angëmëne ataxan andeƴ aŋ ba sapar ireƴ in ki lënanënd eñëŋënax eŋ, kacal eƴ ɗap caw. Pecanëlexi eƴ ɗil gër aniyan and din ir din gë wal iɓat gë exi ɓayi osapar oxi, ba otaxan oki do exi ɗëxw Kaxanu gër xoɗux or din ir din. 9Angëmëne angës andeƴ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, nongoloƴëtël eƴ ɗap caw. Pecanëlexi eƴ ɗil gë angës amat gër aniyan and din in din gë exi ɓayi tak ɓaki, do Kaxanu exi ɗap gër anjer and xoɗux.»
End amatinali and ifeỹ eŋ
10«Kërenëɓi yafënd na ɓërëw̃ak endam ɓën. Omeleka od këɓi nëkonand ok din këno sëkand Faba ƴaŋ gër orën. 11Wëno Asëñiw̃ ar ala an, ɓër nambërak ƴow këme mëni pexën. 12Ɓaxëtin amatinali aŋo, en yëlaraxën: Ax gi ex na nde ala ar ŝot këɓi opeỹ keme an, eŋo nemënd iɓat, aseɓ këɓi seɓ ofëxw ocongonax gë ocongonax ok gër kece exo ƴexën gër ocal od ir nem këŋo? 13Ɗal in këmun felënd, angëmëne awat wat këŋo ifeỹ ir nem baŋo in, aŋo fo këŋo nëngandëra nëmëc, ɓari ax gi ex na në end ofëxw ocongonax gë ocongonax od gër kece eŋ. 14Mondako fo ex end ɓërëw̃ak endam eŋ, gër Faba mëŋ ar gër orën an. Ala gaɓatak aŋo ñandi ex na exo nambëra.
15«Angëmëne aɓinëx w̃enan ki, macëlo eƴo pelëra wën ɓëxi fo. Angëmëne aɓaxët ɓaxët ki anëka xana këƴo aɓaỹe ireƴ. 16Ɓari angëmëne axi ɓaxët ex na, calalëɓi otede oki ba otas eno pelëraxën. 17Angëmëne ah̃ëp h̃ëp ko eŋun ɓaxët in, mëlal endeƴ eŋ gër ɓëlëngw ɓër Amara andewën. Ɓëte ga h̃ëp h̃ëp ko eɓi ɓaxët in, nangël mëne ala ar aŋo nang ex na Kaxanu hi ko. Ata ado ɓeŝindo, asëmbak ex! 18Ɗal in këmun felënd, er kën ŝëɓan yo gër ebar ro, Kaxanu aŝëɓan ko ŝëɓan ƴaŋ gër orën. Ɓëte er këŋun ỹapan yo gër ebar ro, Kaxanu aỹapan këŋo ỹapan ƴaŋ gër orën. 19Ɗal in këmun felënd, angëmëne ɓela ɓëxi eɓi ket gër ebar eno kara ỹeỹ gër cale, Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, ayël këɓi yël. 20Mëŋ ex, gër ed këni ɓarër yo ɓela ɓëxi ba ɓësas në end ow̃ac oram, wëno mërëxand ireɓën këme hi.»
End apënëtal and ar okaɗëp okeỹax eŋ
21Ata Piyer ga sëka këŋo Yesu, w̃ëka këŋo: «Axwën, ɓanjëgwe wa ỹapëk mo teɓanënd aɓaỹe and ke w̃enan aŋ? Ba ɓanjongëɓaki nde?» 22Yesu yaka këŋo: «Ame de ex na ɗe ɓanjongëɓaki, ɓarikan ofëxw ocongoxi ɓakëlëbëd ɓanjongëɓaki. 23Mëŋ ex, owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end emun end ɓar baɓi okaɗëp odexëm eɓi mëkëra ba mondake lëkaya këni napul irexëm in. 24Ga ko fën koɗi in, w̃ëlanëgu këno xaɗëp ir ɓayir bani añomëx atëm. 25Xarak xaɗëp ijo axo gi bana gë er këŋo w̃aŝën. Ata axwën arexëm an re ko enëɓi pan mëŋ, gë alindaw̃, gë oɓaŝ ol do gë ɗek er ŝot baxo gër ekun edexëm in, exo kanaxën añomëx aŋ. 26Ata xaɗëp ijo lapaya ko mopoxi gër osapar or axwën arexëm ko renitand: “Këla ɓuŋanële pere, ɗek këmi w̃aŝën.” 27Ga xaỹënan këŋo, axwën ar xaɗëp an, seɓën këŋo añomëx aŋ do kwël seɓët këŋo exo maỹi. 28And ŝan ko xaɗëp ijo aŋ, fed këni gë aŝandaw̃ ar ỹomëxa baŋo tëkër koɗi. Ga w̃ëlën këŋo, xër këŋo lëƴ, do ko rend: “Doro afo eƴe maŝ koɗi iram in! Maŝële koɗi iram in!” 29Aŝandaw̃ ga ŝana këŋo na, lapaya ko gër osapar orexëm do këŋo xarand: “Këla ɓuŋanële pere, aw̃aŝën këmi w̃aŝën!” 30Ɓari mëŋ h̃ëp ko kweŋ, w̃ëla këŋo gër epëra xali yatir këŋo w̃aŝën er ỹomëxa ko in. 31Ɓoŝandaw̃ ga wat këni ang ri baxo ak, ƴambën këɓi xali gër ow̃ëkw. W̃ara këni reƴax këni ɗek gër axwën areɓën. 32Ata axwën an w̃ac këŋo xaɗëp ijo, re këŋo: “Wëj ata mbaŋ xeỹ këƴ ɗe! Ax gi ex na nde wëno ro seɓan këmi añomëx andeƴ aŋ ga xara këƴe? 33Wëj ɓëte ine ɓayik axi kaỹënan ex na aŝandax ang wëno ak?” 34Na ga logën këŋo axwën an, fel këɓi eno pëxwën andiyen atiɓax exo maŝaxën er ỹomëxa ko in. 35Ata Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, mondako këŋun ri angëmëne ang hi kën ak, ala kala aŋo teɓanënd na aɓaỹe irexëm gë emëkw el ɗek.»
19End ecapër ed eñër eŋ
1Ga h̃ata ko Yesu er baɓi sëƴalind in na gër ebar ed Galile, xani ko xwiriŝ do kwël ƴe ko gër ed Yude, ekeg Yurëdeŋ in. 2Ata ɓela ɓën sëfa këno ɓenga, ɓenga. Fën fakëndërax baɓi ɓër ŝëxwëra bax ɓën. 3Ata h̃atëgu këni ofariseŋ eno di atëƴ. W̃ëka këno: «Aỹap nde ỹapëk asoŝan an eŋo pela alindaw̃ nand këŋo ỹandi yo?» 4Yesu yaka këɓi: «Wën an pën ex na nde gër Akayëta and Kaxanu mëne nand ỹanak aniyan na asoŝan gë asoxari ɓaƴ këɓi Kaxanu. 5Mëŋ ex, asoŝan an afo eɓi ŋaw̃ëta nëm gë sëm, eni ɓaraxën gë alindaw̃ do eni gi eman emat19.5 Añanar 2.24. 6Awa ani ɓayi na gë nëng gë nëng, ŝapar iɓat këni hi. Mëŋ ex, ala an këreɓi capëreli na ɓër ɓar këɓi Kaxanu ɓën.» 7Ata re këni ofariseŋ ok: «Do ine cëŋ felaxën këɓo Moyis mëne asoŝan an eŋo pelaxën alindaw̃ ñëgwënëleŋo kayëta ir acapëra?»
8Yesu yaka këɓi: «Në end emëŝ endewën rexën baxo Moyis enëɓi peland ɓolindaw̃ ɓorewën. Ɓari ax gi bana mondako nand ỹanak aniyan na. 9Wëno ga re këme, ar këŋo fela yo alindaw̃, xarak ax gi ex na në end orekar do eŋo ñër aŝëxe, në emenan eŋo asoxari aỹanar an. Ado orekar këni rind gë axinëm an.» 10Ata re këni ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Angëmëne mondako ex emëlayan ed asoxari el, ofëcak ax gi ex na gër eñër.» 11Yesu yaka këɓi: «Afo ɓër yël këɓi Kaxanu ɓën kë xor eŋo, ax gi ex na ɓela ɗek. 12Gër aniyan aŋo, ɓësoŝan exëna ɓër ani kor na eni ɗaki gë asoxari. Ɓërëmar mondëw̃eli kënëɓi rëw̃elind, ɓëjo ɓela ɓën dëŋ këɓi rind eni gi mondako. Ɓëjo ɓëte në end owun or gër orën këni ɓayixënënd ñërërëxe. Ar kë xor eŋo an, tëfëlexo.»
End Yesu do gë oɓaŝ eŋ
13Ata h̃atëgu këni ɓela na gër ed baxo yeƴanënd Yesu ga w̃ëlanëgu këno oɓaŝ oreɓën ol eɓi calen mokwëtan otaxan ok. Ɓari ɓësëfan ɓën xeỹënaxën kënëɓi. 14Ata re ko Yesu: «Teɓinëɓi oɓaŝ ol ene tëka, ɓër ang oɓaŝ ɓën xwënëk owun or gër orën ol, kërenëɓi ŋw̃aỹënd na!» 15And ŝalen këɓi mokwëtan otaxan aŋ, ƴe ko kwël.
Endeƴ end ar gë napul eŋ
16Ga xucak eŋo, h̃atëgu ko ŝambenjar, w̃ëka këŋo Yesu: «Asëƴali, enjekax end fe wa ỹapëk me di me cotaxën aniyan and din aŋ?» 17Yesu yaka këŋo: «Ine këƴe w̃ëkaxënënd end enjekax? Aɓat fo ex ayekax an. Angëmëne aỹandi ỹandi ki eƴ ɗil gër aniyan and din, tëfël ɓapela ɓaŋ.» Ata w̃ëka ko ala ajo: «Ɓand fe wa?» 18Yesu yaka këŋo: «Ax gi ex na monaw̃ ala, ax gi ex na mondi orekar, ax gi ex na monëgwëŝan ala, ax gi ex na mondeka. 19Pëɓëlëɓi norix gë sorix, ɓalindëlexi end aŝandax eŋ ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.» 20Ata ŝambenjar in re ko: «Aye sëf këme ɗek ɓapela ɓaŋo, ɓëte and fe ɓayik?» 21Yaka ko Yesu: «Angëmëne aỹandi ỹandi ki eƴ gi ar ŝenene, ƴel eƴ panëx acota andeƴ aŋ do koɗi eƴ yëlëra ɓëxaỹënaxik ɓën. Ata këƴ ŝot napul isëm ƴaŋ gër orën. And këƴ ri mondako aŋ, ƴow eƴe tëf wëno.» 22Ga wël ko eyeƴan elo, ŝambenjar in ɓeɗi ko, ƴe ko kwël gayikwa ar gë napul isëm hi baxo. 23Ata Yesu fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Ɗal in këmun felënd, ɓon këŋo ƴëka ar gë napul an exo ɗilaxën gër owun or gër orën. 24Ga re këme, gelemba saxëk exo kuca në imëd ind icëkwër gë exo ɗil ar gë napul an gër owun or gër orën.» 25Ɓësëfan ɓën, ga wël këni eŋo, ŝaran këɓi xali. Ata re këni: «Do noỹo ngwa kë fex?» 26Ga nëkon këɓi Yesu ang xeta bano ak, re ko: «Gër ɓela eŋo ax mënd ex na. Ɓarikan gër Kaxanu ɓeỹ ɗek wëndëk.» 27Aŋo re ko Piyer: «Ɓiyi cëŋ ɓeỹ ɗek seɓëraw këmi, do sëf këmi wëj. Ine këɓo hi?» 28Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, and kë h̃at enëngwët ed ɓeỹ ɗek aŋ, wëno Asëñiw̃ ar ala an aỹëpa këme ỹëpa gër añëpara and owun gë enjaran endam eŋ. Ata wën ɓësëfan ɓëram ɓën ke xetëna në ɓañëpara ɓand owun epëxw gë ɓaki enëɓi kitixën Ɓëyisërayel ɓën ang exëni ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓaki ak. 29Angëmëne në end ow̃ac oram seɓ këɓi ala: ɓoɓinëm, nëm gë sëm, alindaw̃ gë oɓaŝ orexëm, ɓëciw̃, oŝënga, nëmëc ko ŝotëra, ɓëte ecan ecan exo tënda aniyan and din aŋ. 30Ɓëỹanar ɓëranjëm kë hi ɓemban do ɓemban ɓëranjëm ɓëỹanar.»
20End apënëtal and ɓëxwëc eŋ
1«Nëkoɗ owun or gër orën ol gë er wëndërëk in. Ala ƴe bax mopëɗ eɓi calaraw ɓërandiyen eno kwëcën reseŋ in gër andëɗa andexëm. 2Ɓërandiyen ɓëỹanar ɓër sëk këɓi ɓën wëlër këni eɓi cos atama and koɗi amat, ang rëp bax gër amëɗëna ak. Ata re ko eni ƴe gër andëɗa and reseŋ andexëm. 3Ƴe ko gër angol eɓi calaw ɓërandiyen ɓëŝëxe and yatënak aŋ. Sëk këɓi ga ỹëpara këni aỹëpa fo. 4Ata re ko: “Ƴeyin wën ɓëte gër andëɗa andam, ang ỹapëk ak këmun ŝos.” 5Ɓela ɓëjo ga w̃a këni ƴe këni. Ƴe ko ɓëte gër angol and h̃atëk eñan keŋ gër gaf aŋ. Ɓaka ko and hik eñan poxoŝ gaf aŋ, w̃ëlaw këɓi ɓëte ɓëŝëxe. 6Ɓaka ko ɓëte gër angol ɗam ex cëla eñan eŋ. Sëk këɓi ɓela ɓëŝëxe ga ỹëpara këni. Ata fel këɓi: “Wën ine ɓayixën kën ro ciŝ aỹëparand fo?” 7Yaka këno: “Ala aɓo meɗ ex na andiyen.” Ata fel këɓi eni ƴe ɓën ɓëte gër andëɗa and reseŋ andexëm. 8Ga xwëyarëk, axwën andëɗa and reseŋ an fel këŋo aw̃ëxëta ar koɗi irexëm an: “Macëlëɓi ɓërandiyen ɓën eƴëɓi cosëra, do ñanalëɓi ɓemban ɓën.” 9Ga sëka këno ɓër w̃ëlaw baɓi ɗam ex cëla eñan ɓën, ŝot këni ala kala atama amat and koɗi ang rëp bax gër amëɗëna ak. 10Felata këni ɓër w̃ëlaw baɓi elod mopëɗ gëɓër ɓën ga këni yëla mëne nëmëc këɓi ŝos. Ɓarikan, ŝos këɓi ala kala atama amat ang rëpëk gër amëɗëna ak. 11Ala kala, and ko xana aŋ, exo ŋunëŋuna end axwën andëɗa eŋ. 12Ata aɓat re ko: “Oko ine cëŋ ŝosaxën këƴëɓo ɓiyi gwër fo gë ɓër riyenik apëxëd amat fo ɓën, xarak ɓiyi ɓuŋak oyat ok ɗek amëɗëna aŋ?” 13Yaka këŋo: “Lawo, wëno ỹoweỹ ami menan ex na ɗe! Ax gi ex na nde atama amat wëlër baxe, ang rëpëk gër amëɗëna ak? 14Kanal koɗi ireƴ in eƴ maỹi! Wëno wa ỹandi ke mo cos arandiyen afelatar an gwër fo gë wëj. 15Ba ame kor na nde me di ang ỹandi ke ak gë napul iram in? Ɓëte ba ga nënga këme nde ki ƴakëraxind wëj?”» 16Ata Yesu h̃ata ko: «Mëŋ ex ɓemban ɓën kë hi ɓëỹanar do ɓëỹanar ɓën ɓemban.»
End ecës ed Yesu eŋ
17And hi këni ɗam gër Yerusalem aŋ, Yesu nacët këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën, re ko: 18«Ga këne ƴende ako ƴaŋ gër Yerusalem, nangin mëne ɓela ke lëxw na wëno Asëñiw̃ ar ala an gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gër ɓëŝalen. Do ɓën and këne xiti aŋ eɓi ketan ene ɗaw̃. 19Ɓën fo ke lëxw gër ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe. Ata and këne lëŝëra do ene këmëra aŋ, ene ɗaw̃ mo pika në osëx. Ɓari, wëno yatir akey atasën axani këme xani gër ecës.»
End Ŝak do gë Ŝaŋ eŋ
20Ga xucak eŋo, alindaw̃ ar Sebede, gë ɓosëñiw̃ sëka këno Yesu. Ata foxi ko eŋo kara ỹeỹ. 21Yesu w̃ëka këŋo: «Inew̃a ỹandi ki.» Yaka ko: «Këla tanalëɓi wa ɓosëñiw̃ën ɓoram ɓëjo eni ketëna gër owun oreƴ: aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame.» 22Na, re ko Yesu: «Wën, an nang ex na er këne xarand in. Axor nde kën xor en toro ang wëno ak?» Yaka këni: «Iyo, axor këmi xor.» 23Ata re ko ɓëte Yesu: «Ɗal ex, axor kën xor en toro ang wëno ak. Ɓarikan, end ene ketëna aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame eŋ, ax gi ex na wëno kë sanand. Ɓër xëñënan këɓi Faba ɓën xwënëk ɓañëpara ɓaŋo.» 24Ga wël këni eŋo ɓësëfan epëxw ɓën xoỹën kënëɓi ɓër gë aɓinëm. 25Ata Yesu w̃ac këɓi, re ko: «Anang nang kën mëne ɓëlëngw ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën awun këni wunënd gë mbëña gër ɓela ɓër gër owar oreɓën, do ɓësëm ɓën aw̃asin kënëɓi w̃asinënd or gapak oreɓën ol. 26Ɓari gër enga endewën, kërex gi na mondako. Ar ỹandi këŋo yo exo gi alëngw an, gilexo ariyenin ar ɓela ɗek. 27Do ar ỹandi këŋo yo exo gi aỹanar gër enga endewën an, gilexo xaɗëp irewën. 28Wëno Asëñiw̃ ar ala an mondako ƴow këme mun diyenin, ax gi ex na ene diyenin. Ado aniyan andam aŋ w̃eɗ këme ang acosa fo eni pexaxën ɓela ɓëranjëm.»
End ɓëŝiw̃ëk ɓëxi eŋ
29Yesu gë ɓësëfan ɓën ga këni ŝan angol and Yeriko aŋ, enga end ɓela baɓi sëfand na ɓura-ɓura. 30Xarak, ɓëŝiw̃ëk ɓëxi ỹëpa baxëna ler gër fëña do këni xararand. And wël këni mëne Yesu kë ƴowënd aŋ, këni xeỹënd: «Axwën, kaỹënanëlexi ɓiyi! Kaỹënanëlexi wa ɓiyi Asëñiw̃ ar Dafid!» 31Ata ɓëranjëm kënëɓi xexënd eni cësina. Ɓarikan ɓën aŋo xeỹ këni kaŝ-kaŝ: «Axwën, kaỹënanëlexi ɓiyi! Kaỹënanëlexi wa ɓiyi Asëñiw̃ ar Dafid!» 32Ata xwëŝa ko Yesu, w̃ac këɓi. Ga h̃at këni, w̃ëka këɓi: «Inew̃a ỹandi këŋun mun din?» 33Yaka këno: «Axwën, mi ciw̃ëta ỹandi këɓo.» 34Ga xaỹënan këŋo, Yesu fëɗ këɓi ala kala. And fëɗët këɓi aŋ, watëra këni ataŋ do kwël sëfa këno.
211And hi këni Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɗam gër Yerusalem aŋ, h̃at këni gër ingol ind Betëfage, ler gër etënd ed gë ɓañarëka. Aŋo law̃ën këɓi ɓësëfan ɓëxi: 2«Ƴeyin gër ingol ind gër lëngw. And kën h̃at aŋ, ata kënëɓi sëk fali inëm mokap do gë ipali ler gër ndexëm. Pëtëgunëɓi ene mëlanëgu. 3Angëmëne ala w̃ëka këŋun na, yakayiɗën mëne Axwën an rek mëni mëla. Ata këŋun seɓën enëɓi mëlaw.» 4Ata mondako bax ex ŋata er ỹëgw ko alaw̃ënel in:
5«Pelinëɓi ɓër gër angol and Siyoŋ ɓën,
Nëkoyino wa emun endewën eŋ ga ko ƴelind.
Gë onënga fo ko ƴelind ƴaŋ në fali inëm,
Ƴaŋ në ipali ind rëw̃ këŋo emacar end andiyen ỹëpa ko21.5 Sakari 9.9.»
6Ata ɓësëfan ɓën ƴe këni, rix këni ang fel baɓi Yesu ak. 7Ga w̃ëlaw kënëɓi fali inëm in do gë ipali iŋ, laɓëra kënëɓi gë ɓanjëm. Yesu ỹëpaxën këŋo iɓat. 8Do ang ɓarërëgu bani ɓela ɓën moñëmb: mar rendëra këni ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ gër fëña; ɓëjo fongëtëraw këni opat gër ɓatëx do laɓ këni fëña in tar. 9Ata ga këno sëfa Yesu, ɓëjo gand lëngw, ɓëjo gand epoƴ, këno ŝëkwënd do këni xeỹënd:
«Hosana, dafëlexo Asëñiw̃ ar Dafid,
Ɓetalexo ga ko ƴowënd ako gë ow̃ac or Axwën ol,
Wëlilexo xali ƴaŋ gër orën!»
10And h̃at ko Yesu gër Yerusalem aŋ, angol aŋ ɗek fuli këni. Er bani w̃ëkarënd: «Noỹo ngwa hi ko ala ajo?» 11Eni yaka ɓërëmar: «Yama alaw̃ënel ar këno w̃acënd Yesu an ga ex nde! Gër Nasaret xaniw ko, fëco gër ebar ed Galile.»
End Aciw̃ and Kaxanu eŋ
12And h̃at ko gër Yerusalem aŋ, Yesu lil ko gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. W̃ayëra këɓi ɗek ɓër bax fandërand do gë ɓër bax yëcërand na ɓën. Yamëra ko ɓakwëtaya ɓand ɓënëmb ɓër koɗi ɓaŋ do gë ɓañëpara ɓand ɓëfan ɓër olëxwëte ɓaŋ. 13Ata fel këɓi mëne Kaxanu rek: «Aciw̃ andam aŋ and cale ex ɓarikan wën nëngwët kën emaỹi ed ɓërek21.13 Esayi 56.7.»
14Na dëŋ gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu, h̃atëraw këni ɓëŝiw̃ëk do gë ɓëseỹik, ata fakën këɓi ɗek. 15Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën wat këni ɗek ɓecarax ɓend ri baxo na ɓeŋ. Wël kënëɓi ɓëte oɓaŝ ol ga këni xeỹ gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu: «Hosana, dafëlexo Asëñiw̃ ar Dafid!» 16Ata w̃ëka këno Yesu: «Këƴ wëlënd nde er këni rend oɓaŝ in?» Yaka këɓi: «Iyo aye këme wëlënd! Do wën, ba elod an pën ex na nde gër ed ỹëgw këni endam mëne oɓaŝ ol ɗek gë ɓënd gër oyer ak ayas këne yasëɗ21.16 Calemoñëw̃ 8.3.» 17Ga yaka ko mondako, seɓ këɓi na, kwël ŝan ko angol and Yerusalem aŋ, ƴe ko gër ingol ind Betani, gër ed hi bax exo ɗakix.
End andan eŋ
18Ga xeyëk, Yesu fëɗar këni enjo. Ata mopëɗ gëɓër, ga ko ɓaka gër Yerusalem, 19wat ko andan ler gër fëña. Ga ŝapan ko, sëk ko tudëŋ opat fo. Ata re ko: «Wëj atëx aŋo ɓëte din aƴ dëw̃ na!» Andan aŋ h̃ayëk ataŋ! 20And wat këni ɓësëfan ɓën eŋo aŋ, ŝarandëra këɓi xali do këni w̃ëkarënd: «Mondake wa h̃ayëk andan aŋo ataŋ ataŋ?» 21Ata re ko Yesu: «Ɗal in këmun felënd, angëmëne axwëta xwëta këno Kaxanu gë oŋëpëgënan këm, ado etënd elo dëŋ ata kën fel: “Pacanal ro, eƴ ɗapayax gër anjer” ata facanadox etënd el, ax gi ex na eŋaỹën ed andan fo xorëdon. 22Nangin mëne ɗek er kën xara yo gë ekwëta gër cale, ayakali këŋun yakali Kaxanu.»
End or gapak or Yesu eŋ
23And h̃at ko gër Yerusalem aŋ, Yesu lil ko gaŝëxe gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Ga këɓi sëƴalira na ɓela ɓën, h̃atëgu këni ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën. W̃ëka këno: «Kërëŝ wëj gë or gapak or fe këƴëɓi sëƴalixënënd ɓela ɓën? Noỹo wa yël ki or gapak olo?» 24Yesu yaka këɓi: «Wëno ɓëte, emat fo këmun w̃ëka wën. Angëmëne ayaka yaka këne, afel këmun fel gë or gapak or fe këme rixënënd ɓeỹ ɓën. 25Xoɓuyi or baɓi ɓuyind ɓela Ŝaŋ Batis ol, feye wa xaniw bax? Ba gër orën nde, ba gër ɓela nde?» Ata na ɓën këni nëkënëkërand: «And këne yakaye “Gër orën”, ata këɓo w̃ëka: “Inew̃a ɓayik wën ano kwëta ex na?” 26Ɓëte angëmëne ene yakaye: “Ɓela ɓën law̃ënëgu baŋo”, awa yëdanëɓene ɗe amëxwër and ɓela aŋ gayik ɓën ɗek Ŝaŋ Batis, alaw̃ënel ar Kaxanu xwët këno.» 27Ata yaka këno Yesu: «Ɓiyi ami nang ex na ba noỹo law̃ënëgu baŋo.» Yaka këɓi mëŋ: «Wëno ɓëte amun pel na ba gë or gapak or fe këme rixënënd ɓeŋo.»
End apënëtal and ocambenjar oki eŋ
28Ata Yesu fel këɓi ɓëte: «Ɓaxëtin mun pel end ar gë oɗëmëta oki eŋ. Ga w̃ac këŋo iỹanar in fel ko: “Doro asëñiw̃ën ƴel eƴ diyenix gër andëɗa and reseŋ.” 29Yaka ko: “Wëno axe ñandi ex na.” Ɓarikan, ŝena këŋo ƴe ko aƴe dëŋ. 30Fel këŋo ɓëte mondako fo lëmëta ixinëm in. Mëŋ yaka ko: “Oko ado aye këme ƴe Faba!” Ɓari axo ƴe ex na. 31Gërëgako, lëmëta ir fe wa ri bax er ỹandi baŋo sëm ireɓën in?» Yaka këni: «Iỹanar in!» Ata re ko Yesu: «Ɗal in këmun felënd ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓësoxari ɓëỹacaxik ɓën kë h̃atët gër owun or Kaxanu, wën en ɓayi emban eŋ. 32And ƴow ko Ŝaŋ Batis eŋun masin fëña ir ŝenene aŋ, ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓësoxari ɓëỹacaxik ɓën fo xwëta këŋo. Ɓarikan wën ado ga nang kën aye fëña ijo, aŋun cena ex na end ola orewën eŋ gayik ano kwëta ex na.»
End apënëtal and ɓëỹan ɓëxeỹax eŋ
33«Ɓaxëtin mun pel apënëtal acëxe. Mondako ri baxo ala. Ga ri ko andëɗa and reseŋ, xece ko jeƴ. Nac ko ambëxw akaraxën and omen od reseŋ do ɓaƴ ko ɓëte aciw̃ atëndëndër. Na seɓënan këɓi ɓëỹan eni cetërënd gë mëŋ er këni xana in. Do ƴe ko kwël ɗamana. 34And sëgëk reseŋ aŋ, axwën andëɗa an law̃ënëgu këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën eno mëlan oŝet orexëm ol. 35Ɓarikan ɓëỹan ɓën sëra kënëɓi ɓëriyenin ɓëjo, ŝew̃ëra këno aɓat, law̃ këno ajo do fëtëra këno aŝëxen an. 36Law̃ënëgu këɓi ɓëte ɓëriyenin ɓëŝëxe, nëmëc ang ebani ɓëỹanar ak, ɓëỹan ɓën narëndëra kënëɓi ɓëte xali. 37Mondake ko ri axwën andëɗa an, afo ga felata këŋo olaw̃ën ol asëñiw̃ ga baxo yëland mëne afëɓ këno fëɓ. 38Ɓarikan, ɓën and watëgu këno ga ko ƴow aŋ, këni rend: “Mëŋ ex ɗe ar kë ɓëteli andëɗa an, marawën enëŋo ɗaw̃e eɓo ɓayixën.” 39Ga h̃atëgu ko lëf gër andëɗa and reseŋ, ɓëỹan ɓën ŝonjorëra këno fac-fac do law̃ëx këno.
40Awa gërëgako, and ko ƴow axwën andëɗa and reseŋ aŋ, mondake yëla kën këɓi ri ɓëỹan ɓëjo?» 41Yaka këni: «E gë oxoỹ osëm ko h̃atëgu eɓi ɗaw̃ëra ɓela ɓëxeỹax ɓëjo do eɓi teɓënan andëɗa and reseŋ aŋ ɓëỹan ɓëŝëxe, ɓër këŋo ỹana eŋo cetënd aŝet reseŋ in and kë sëg aŋ.» 42Na rew ko Yesu: «Awa do wën elod an pën ex na nde Oñëgw Omënëk od rek:
“Ekaỹ ed ŝus bani ɓëɓaƴ ɓër aciw̃ el,
Ɓakan ko Kaxanu xali hik ekël ed aciw̃ el.
Gër Axwën xaniwëk eŋo,
Do ɓiyi ɓon këɓo ŝaranënd.”
43Mëŋ këmun felaxënënd mëne Kaxanu axan këŋun xan owun or gër orën ol wën Ɓëŝëwif ɓën do eɓi teɓënan enëng end ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif eni ɗëkaya ang ỹandi këŋo ak.
44Ekaỹ ed këme rend elo, ar këŋo wëcan an ɓënd-ɓënd ko hi,
Ar kë wëcan an, exo gi rongo-rongo
Ɓëte ar këŋo wëcan an, momot këŋo ɓot.»
45Ga wël këni ɓapënëtal ɓaŋo, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ofariseŋ ok fëni këɓi mëne Yesu ɓën dëŋ baɓi rend. 46Ɗek ỹandi baɓi eno tëra. Ɓarikan amëxwër aŋ banëɓi yëdand gayik ɓëranjëm alaw̃ënel ar Kaxanu xwët bano Yesu.
22End apënëtal and eñër eŋ
1Ga xucak eŋo, Yesu këɓi felërand ɓëte gë ɓapënëtal, ko rend: 2«Owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end emun end rin baŋo ekana asëñiw̃ fo. 3Law̃ën këɓi ɓëriyenin ɓën enëɓi ƴen ɓër fel baɓi eni ƴowëraw gër ofëna ɓën. Ɓari ɓën h̃ëp këni eni ƴow. 4Law̃ën këɓi ɓëte ɓëriyenin ɓëŝëxe, enëɓi pelëx: “Ogaŝ odam ok do gë opërac odam ok h̃aŝ këmëni anëka ỹënëk ỹas eŋ, wën fo ŝëni këmun.” 5Ɓari ɓër fel baɓi eni ƴowëraw ɓën aɓi ɓal bana eŋo. Fecan këɓi eni tëf ɓendeɓën, kwël ŝapër këni: ajo gër oŝënga, ajo gër opane odexëm. 6Ɓër ɓayi bax na ɓën sëra kënëɓi ɓëriyenin ɓën, xëmëra kënëɓi xali law̃ kënëɓi. 7Ga xoỹ ko emun eŋ, law̃ën këɓi ocoroɗa odexëm ok enëɓi ɗaw̃ëra ɓela ɓëjo do eni cor angol andeɓën aŋ. 8Ata emun eŋ fel këɓi ɓëriyenin ɓën: “Ecemar ed ofëna ol, anëka feyëtëra këni, ɓari ɓër fel bamëni eni ƴow ɓën aɓi ñap bana. 9Gërëgako ƴeyin gër angol, gër opëña od këni ỹëmbënd ɓela. Gë ar kën fed yo macëguɗëno.” 10Ɓëriyenin ɓën ŝapër këni gër angol, ed opëña el. Do gë ar fed këni yo, hi ko asëmbak, hi ko ar ŝenene, w̃ac kënëɓi gër ofëna. Ata mondako fëxw bani gër aciw̃ and ofëna. 11Ga lilëgu ko emun eŋ eɓi nëkon ɓër w̃acëgu kënëɓi ɓën, wat këŋo ar ɓayik ax cuɗa bana anjëm and ofëna. 12W̃ëka këŋo: “Lawo, mondake wa lilëgu këƴ ro gë acuɗ and ofëna këm.” Ata ala ajo ŝësinan këŋo ƴem. 13Emun eŋ fel këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën: “Kapin osapar oŋ do gë otaxan ok eno yayaxën fac gër ecamëɗan. Tesëxëlexo, ŋatayaxëlexo eɓasa el.”» 14Ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, re ko ɓëte: «Enimin, ɓëranjëm exëni ɓër w̃ac këɓi Kaxanu ɓën. Ɓarikan tëkër fo exëni ɓër sana këɓi ɓën.»
End ŝagale eŋ
15Ata ofariseŋ ok w̃acër këni eni cala endeƴ end këno w̃ëka Yesu eno ɓonaxën. 16Ga ŝot këni, law̃ën kënëɓi ɓësëfan ɓëreɓën ɓën do gë od Erod gër Yesu. Ga h̃at këni re këni: «Asëƴali, anang nang këmi mëne wëj end ɗal fo këƴ reƴand. Enimin, fëña ir Kaxanu in këƴëɓi w̃asinënd ɓela ɓën. Ala aƴo yëdand na, ɓëte aƴo nëkonënd na ala an ba noỹo hi ko eƴo pelëraxën. 17Gërëgako, pelëlëɓo er yëla këƴ gër endeƴ eŋo in: Aỹap nde ỹapëk ŝagale ir ko w̃ëkand Sesar in? Mi meɗënd nde, ba mi teɓ emeɗ el nde?» 18Ga wata ko Yesu osit oreɓën ol, yaka këɓi: «Wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, inew̃a ỹandixën këŋun ene ɓon? 19Masinine koɗi ir kën w̃eɗaxënënd ŝagale in.» Ata fëxwën këno atama amat. 20Ga nëkon ko, w̃ëka këɓi ɓër xeta baŋo ɓën: «Dëxas in ir noỹo wa ex?» Yaka këno: «Ir Sesar.» «Do ow̃ac ol cëŋ?» 21Yaka këno ɓëte: «Orexëm fo ex.» Ata re ko: «Maŝino Sesar erexëm in, do Kaxanu er xwën ko in.» 22Ata ga ŝaran këɓi ang yaka ko ak, kwël ŝapër këni aɓat aɓat.
End Yesu do gë Osaduseŋ eŋ
23Kwël yatijo fo, Osaduseŋ ƴow këni ɓëte gër Yesu. Ɓën ex ɓër bax yëland mëne ekani ed gër ecës ax gi ex na. Ata re këni: 24«Asëƴali, ɓaxëtël er fel këɓo Moyis in. Angëmëne asoŝan exo cës teɓëtarëxe oɓaŝ, aɓinëm këŋo ɓëteli asoxari an, eŋo dëw̃ënaxën oɓaŝ ar nemik an. 25Xarak, gër ndeɓi ro ocambenjar ocongoki hi baxëna aminëmëra. Iỹanar in ỹër ko, ɓari ŝës ko oɓaŝ këm. Aɓinëm ɓëteli këŋo asoxari ar seɓëta këŋo an. 26Nemi ko mëŋ ɓëte oɓaŝ këm. Ako fo hi baɓi ɓën ɓëcongëɓëxi ɓën ɗek. 27Ga faỹëra këni ɓën ɗek, ŝës ko ɓëte asoxari an. 28Do yatir ekani ed ɓëŝësëk cëŋ, alindaw̃ ar noỹo w̃a ko hi gayikako ɓën ɗek ɓëcongëɓëxi ɓën aỹër ỹër bano?» 29Yaka këɓi Yesu: «Wën ata and kën lifënd dëŋ ex ɗe. Aŋun pëni ex na Oñëgw Omënëk ok, ɓëte an nang ex na panga ind Kaxanu iŋ. 30An nang ex na nde mëne yatir ekani ed ɓëŝësëk, eñër ax gi na? Ɓësoŝan ɓën do gë ɓësoxari ɓën ang omeleka fo këni hi ƴaŋ gër orën. 31End ekani ed gër ecës eŋ, elod an pën ex na nde er fel këŋun Kaxanu in? Ga re ko: 32“Wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo Abëraxam an, wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo Isak an, ɓëte wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo Yakob an.”» Ata re ko ɓëte Yesu: «Awa eŋo w̃asinëdoŋun mëne Kaxanu, Kaxanu ir ɓëɓëngw exo, axo gi ex na ir ɓëŝësëk.» 33Ata ɗek ɓër baŋo ɓaxët ɓën, ŝaran këɓi end osëƴali orexëm eŋ.
End apela anëngw eŋ
34And wël këni ofariseŋ ok mëne Yesu aɓon ɓon këɓi ɓëte Osaduseŋ ok, fedër këni. 35Ata ga ỹandi këɓi eno ɓon Yesu sana këno asëƴali ar acariya and Moyis eŋo mëkara. Ga sëka këŋo w̃ëka këŋo: 36«Asëƴali, apela and fe ex anëngw aŋ gër acariya and Moyis?» 37Yaka ko Yesu: «“Ŋanëlo Kaxanu, Axwën areƴ an, gë yomb ireƴ ak ɗek, gë enjëw̃ endeƴ ak ɗek, gë anjëlan andeƴ ak ɗek.” 38Apela aŋo ex and xucak ɗek aŋ, mëŋ ex anëngw aŋ. 39Ɓaxëtël and ɓëtëk aŋ: “Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.” 40Acariya and Moyis aŋ ɗek do gë osëƴali or ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ol ɗek, gër ɓapela ɓaki ɓaŋo ex.»
41Gër ed ɓarër bani ofariseŋ, Yesu w̃ëka këɓi endeƴ eŋo: 42«Ake yëla kën end Afexën eŋ? Ar andëw̃ëra and noỹo hi ko?» Yaka këno: «Oko, ar andëw̃ëra and Dafid!» 43Ata re ko ɓëte Yesu: «Ga ỹëm ko gë panga ind Angoc Amënëk iŋ, Dafid baŋo w̃acënd Afexën an, Axwën arexëm and baxo rend: 44“Axwën an fel këŋo Axwën aram an. Ñëpal gand liw̃ iram ro, xali mi korën ɓërangoỹëra and gë wëj ɓën xali eƴëɓi bëña.” 45Gayikako Dafid mëŋ dëŋ këŋo w̃acënd Afexën an, Axwën arexëm, mondake cëŋ hi ko Asëñiw̃ arexëm?» 46Ɓari gaɓatak ax kor bana eŋo yaka. Ata elod yatijo ala bax yëxw na eŋo mëka ỹeỹ.
23End ɓëŝalen do gë Ofariseŋ eŋ
1Akey amat, Yesu baɓi felërand amëxwër aŋ gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 2Ata ko rend: «Ɓëŝalen ɓën gë ofariseŋ ok ɓëtëk gër añëpara and Moyis do kënëɓi sëƴalind ɓela ɓën. 3Mëŋ ex, mayindën ang kënun sëƴalind ak. Ɓëte tëfindën er kënun felënd in. Ɓari kërenëɓi tëfëtelind na ang këni rind ak. Ɓën ani dind na er këni sëƴalind in. 4Ang ɓër këɓi liɓënënd ɓonëɓ ɓotiɓax ɓela fo hi këni xarak ɓën gë tëkërak anëɓi dëcand na. 5Enëɓi kwitaxënënd ɓela ɓën, imboto këni fugand gër eƴiỹ, do këni ŝuɗand ɓocuɗ ɓond gë oñaŋën23.5 Polo gër ɓëmboto ɓënd bani fugand ɓëŋo, ɓengas ɓend er rek Akayëta and Kaxanu in bani ỹëgwënd.. 6Mbaŋ h̃an këni eƴe ed në er hik ñambëran el do gë eketëna ed axwën ofëna el. Mbaŋ h̃an këni ɓañëpara ɓand gër lëngw ɓaŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte gër ed këni ỹëpara mbaŋ këɓi nënganënd enëɓi cëmarand ɓela ɓën. 7Ɓëte mbaŋ këɓi nënganënd enëɓi macënd “asëƴali.” 8Ɓarikan wën këren mand na enun mac “asëƴali.” Asëƴali arewën an aɓat fo ex, do wën ɗek aminëmëra hi kën. 9Do ala këreno macënd na “Faba” gër ebar, gayikwa aɓat fo ex Sorix irewën, Faba ir ƴaŋ gër orën in. 10Këren mand na enun mac alëngw. Wëno Afexën an gaɓat fo hik alëngw arewën an. 11Alëngw arewën an gilexo ariyenin arewën. 12Ar kë rafëna an, Kaxanu alat këŋo lat, do ar w̃ak eno bëña an, Kaxanu arafën këŋo rafën.» 13Yesu ŝom ko: «Wën ɓëŝalen ɓën gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun. Ebët ed owun or gër orën el kën weɗind. Wën dëŋ an ɗilënd na, ɓëte anëɓi teɓënd na eni ɗil ɓër ỹandi këɓi ɓën. 14Wën ɓëŝalen ɓën gë Ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, mbaŋ w̃e këŋun! Wën këɓi ƴambarand ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën. Ɓëte wën fo watak aŝale, aŝale, aŝale, mëŋ ex kiti indewën iŋ gë pit fo kë ƴëka. 15Aw̃e w̃e këŋun wën ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok, wën ɓër ex ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën! Angwëngw and ex yo kën xegëtand, gër ed ex yo gër ebar kën hërënd eno ɗënaxën ala gër cale indewën. Do ala ajo and ko hi aŝalek aŋ, eno di ɓakëlëbëd ɓaki ar gër xoɗux, ar w̃enak nëmëc wën.
16«Ata mbaŋ w̃e këŋun wën ɓër këɓi lëngwelind ɓela ɓën, xarak ɓëŝiw̃ëk en, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën! Wën këɓi felënd ɓela ɓën mëne ala exo yaŝaranënd Aciw̃ and Kaxanu aŋ, xarak axo di ex na er re ko in, oŝëɓa aŋo ɗëk na. Ɓari angëmëne exo yaŝaranënd kaŋe ir lëf in, xarak axo di ex na er re ko in, alëk këŋo lëk oŝëɓa ol. 17Ata and an yëlarand na ex ɗe! Inew̃a xurik ex këɓën: kaŋe in nde, ba Aciw̃ and Kaxanu aŋ nde, mëŋ ar kë w̃ënënënd kaŋe an? 18Wën këɓi felënd ɓëte ɓela ɓën mëne ala exo yaŝaranënd angëɓ aŋ xarak axo di ex na er re ko in, ỹow̃eỹ aŋo gi na. Ɓari exo yaŝaranënd ŝaɗaxa ir ex ƴaŋ gër angëɓ in, xarak axo di ex na er re ko in, alëk këŋo lëk oŝëɓa ol. 19Ata and an yëlarand na ex ɗe! Inew̃a xucak ex këɓën: ba ŝaɗaxa in nde? Ba angëɓ aŋ nde mëŋ ar kë w̃ënënënd ŝaɗaxa an? 20Ar kë yaŝaran angëɓ an, anëka yaŝaran ko ɗek gë er ex ƴaŋ gër angëɓ in. 21Ar kë yaŝaran Aciw̃ and Kaxanu an, anëka yaŝaran këŋo Kaxanu mëŋ ar lëgëk na an. 22Ar kë yaŝaran orën an, anëka yaŝaran ko añëpara and owun or gër orën aŋ do gë Kaxanu mëŋ ar ỹëpaxënëk an. 23Wën ɓëŝalen ɓën, gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun! Emeɗ ed dim el aye yek: hik ir esëngëng, hik ir eỹamën, hik ir ongën. Ɓarikan, ola or ŝenene ol, gë axaỹënan in, do gë egi ed ala axwëta xwëta el lëngwëk gër acariya and Moyis. Ɓeŋo doŋun ɓal nëmëc xarak an teɓ ex na emeɗ ed dim el. 24Wën ɓëlëngweli ɓëŝiw̃ëk hi kën! Mondake këno hëlënd yer gelemba in, do këno sëpënd eñoŋën eŋ? 25Wën ɓëŝalen ɓën gë Ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun! Odëƴamb odewën ok kën w̃ënënënd fac fac in, xarak ed lëf lëf el ɗek ɓuyarëk. Gër ow̃ëkw orewën er xëñëk: orek do gë oñandi oñëŋënax. 26Wëj fariseŋ ijo, ang aŝiw̃ëk fo hi këƴ! Neɓël pere odëƴamb ok ed lëf lëf el ɗamana eƴ mënënaxën ed fac fac el! 27Wën ɓëŝalen ɓën, gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun! Ang oñeg od feŝën këni fo fac fac in hi kën. Ɓarikan, polo oŝapar owërëk do ɗek oɓuyaraxik fo fëxwëk. 28Ata wën, mondako hi kën: gër ogës od ɓela ang ɓër ŝenene fo xarak ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën. Yer ɓetëmbak fo hi kën. 29Wën ɓëŝalen ɓën, gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun. Wën dëŋ kë ɓaƴënd ɓañeg ɓand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓaŋ. Wën kë ỹaŋënënd ɓëte ɓañeg ɓand ɓër ŝenene ɓaŋ. 30Ɓëte wën fo kë rafënand mëne kido angwën and ɓëxarëk ɓërewën aŋ hi ban, an ɓar dona gë ɓën gër eɗaw̃ ed ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓëjo. 31Wën dëŋ kë reƴand osede or këŋun lëxwënd ol ga kën rend ako mëne wën ex oɓaŝ or ɓër law̃ këɓi ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ol. 32Ata kemënayin ɗe en mendëra, ɓaŝin xali ex dëmbuca eñëŋënax end ɓëxarëk ɓërewën eŋ! 33Ata wën ang ɓandën fo hi kën, ang otaw̃-orang fo hi kën! Mondake kën xwëỹëta kiti ind gë xoɗux iŋ? 34Mëŋ ex, wëno alaw̃ëneli law̃ëneliw këmun: ɓëlaw̃ënel, gë ɓërenik, do gë ɓëŝalen. Ɓarikan wën, mar alaw̃ kënëɓi law̃, mar fika kënëɓi, mar xëmëra kënëɓi xali gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandewën, do mar narëndëra kënëɓi xali. Gë angol gë angol kënëɓi ỹana enëɓi tëfërand. 35Ata wën awëcan këŋun wëcan kiti iŋ në end oŝat or lexik gër ebar eŋ. Anëp këŋun nëp në end oŝat oŋo. Ga ỹana ỹana ko gër oŝat or Abel, ar ŝenene an, Kaxanu ɗek ko sëf xali gër or Sakari, asëñiw̃ ar Berekiya an, ar law̃ këno fëco angëɓ fëco ebët, lëf gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu an. 36Ɗal in këmun felënd, wën ɓela ɓër gë okey oko ɓëjo dëŋ këŋun wëcan ɗek ɓeŋo.»
End Yesu do gë Ɓëyerusalem eŋ
37«E Ɓëyerusalem, wën këɓi law̃ënd ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën. Wën fo këɓi fëtërand gë oxaỹ xali eni cës ɗek ɓër këŋun law̃ëneliwënd ɓën. Wëno ɓandanjëm xacëra ke mun ɓar ang këɓi ɓarënd ecare oɓaŝ orexëm ɗila gër obafe odexëm ak. Ɓari wën an ma ex na. 38Ata në eŋo ko ỹaŋëtaxën Kaxanu Aciw̃ andexëm aŋ. 39Ga re këme, doro fela këne ewat el xali yatir kën re: “Ɓetalexo ar kë ƴowënd gë ow̃ac or Axwën an!”»
24End eyëcar ed Aciw̃ and Kaxanu eŋ
1Ata Yesu ga ko ŝan gër Aciw̃ and Kaxanu, ɓësëfan ɓërexëm ɓën re këni: «Asëƴali, nëkonël ɓameŋ ɓand ɓongaỹ ɓaŋ ang yëlëra këni ak, monje yek ɗe.» 2Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, ɓameŋ ɓand kën watënd ɓaŋo, ɗek kë yëcar; ekaỹ geɓatak ax ɓayi na eyëlëtërëx!»
3Ga h̃at këni gër etënd ed gë ɓañarëka, Yesu ỹëpa ko. Ata ga xeta këno ɓësëfan ɓën, w̃ëka këno: «Asëƴali, pelëlëɓo ba nand fe kë yëcar Aciw̃ and Kaxanu aŋ? Ine këɓo w̃asin mëne anëka kë saxëgund eɓakaw edeƴ el do gë ekwët ed ngwën el?» 4Ata Yesu yaka këɓi: «Diyindën gë onden oŋ, ala këreŋun yifaɗ na xali en ma endexëm eŋ. 5Ɓela ɓëranjëm kë ƴowëraw gë ow̃ac oram ol do eni dend: “Wëno ex Afexën an.” Ata mondako kënëɓi yifa ɓëranjëm. 6Ado awël kën ỹana en wëlënd ow̃er or kë fët gër owar oŋ. Mongwël dëŋ kën ỹana en wëlënd eɗandër el. Ɓari këreŋun dëgënëɗ na! Afo ex kuca pere ɓeŋo, xarak ax gi ex na pere ekwët ed ngwën el. 7Er këɓi ỹana eɓi takërërand ɓela ɓën gë enëng gë enëng, do gë ebar gë ebar. Në ed mar enjo etëm këɓi ỹana eɓi wëcanënd. Ɓëte në ed mar, ebar el kë ỹana ex dëgënd. 8And kë xuca ɗek ɓeŋo aŋ, nangin mëne aỹana fo ỹanak toro iŋ. 9Ata alëxw kënun ỹana enun ɗëxwënd në er kën soro, ɓëte alaw̃ kënun ỹana ɗaw̃ënd. Ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ kënun ŝusëra në end ow̃ac oram. 10Ɓërëmar gër enga endewën, and këni ỹana eni watënd ɓeŋo ɗek aŋ ah̃ëpëgënan këɓi ỹana eɓi ŋëpëgënanënd endam eŋ. Do ɓëranjëm kë ỹana ex yifarënd, ɓëranjëm kë ỹana ex cusërënd në end ow̃ac oram. 11Ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓëranjëm kë ŝanayaw na do enëɓi yifand ɓela ɓëranjëm. 12Mbaŋ kë ỹëmb eñëŋënax eŋ gër ngwën ro, ata gër ow̃ëkw or ɓela ɓëranjëm aŋana aŋ aɓaŝëta kë ɓaŝëta. 13Ɓarikan, ar kë xemëna xali yatir kë xwët endexëm an, afex ko fex. 14Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ afem kë hi mopem ɗek ebar el do gër ed ex yo. Mondako kë hixën osede gër ɓenëng ɓend ɓela. Ata amëd aŋo fo kë xwët ngwën iŋ.»
End amena acaraxik eŋ
15«Mëŋ ex and këno watënd aw̃endëran aŝaraxik ar reƴa baxo alaw̃ënel Daniyel mëne aƴow ko ƴow aŋ, lëf gër ed ŝëɓak, awa pënileŋo aye ar kë fënënd akayëta aŋo an24.15 Daniyel 9.27. 16Mëŋ ex, ɓër lëgëk gër ebar ed Yude ɓën gërëxëɗëlexëni gand osënd. 17Ɓëte ar kë hi ƴaŋ në ejur ed këɓe an, gërëlexo. Kërexo pedan na ỹeỹ lëf. 18Ar kë hi gër oŝënga an, gërëxëlexo. Kërexo ɓakan na ɓanjëm ɓandexëm gër iciw̃. 19Awa amëd aŋo, mbaŋ këni soro ɓësoxari ɓër gë ɓacël ɓën do gë ɓër këɓi yerinënd oɓaŝ ɓën. 20Mëŋ ex caleyindën kërex ŋatëgu na ongër ondewën oŋ amëd and gë aƴem, ba gë akey and eteyëta. 21Ata ɓakey ɓand toro itëm kë hi. Elod ga ri ko Kaxanu ngwën iŋ ala ax wat ex na toro indako rako iŋ, ɓëte din ala ax wat na. 22Kaxanu aɓaŝëta ko ɓaŝëta ɓakey ɓand toro ɓaŋo, në end ɓela ɓër sana këɓi eŋ. Angëmëne axo ɓaŝëta ex na, ala ax pex na. 23Angëmëne ala eŋun pelënd: “Nëkoɗo ro Afexën an!” ba “Fën exo Afexën an”, këreno kwëta na. 24Ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ kë ŝanayaw na do eni dend mëne ɓëfexën hi këni. Ari këni ỹana eni dind ɓecarax enëɓi yifaxënënd ɓela ɓën. Kido mokam, ado ɓër sana këmëni wëno ɓën dëŋ ayifa yifa donëɓi. 25Awa ɗamana ex ŋatëgu toro iŋo këmun nangënënd ɓeŋo. 26And kënun fel mëne Afexën an gër ladawe watëgu këno aŋ, këren ƴeɗ na. Ba enun pel mëne lëf gër ɓaciw̃ ɓanakaya exo, këreno kwëta na. 27Enimin ga re këme, ang kën watënd ebingara el cangët orën ak, mondako këne watëɗ wëno Asëñiw̃ ar ala an yatir këme ɓakaw. 28Ax gi ex na nde gër ed ex embër këni ɓarërënd oyafe ol? Mëŋ ex yatir këme ɓakaw, ala ax nem na.» 29Ata re ko ɓëte Yesu: «And kë xuca ɓakey ɓand toro ɓaŋo: eñan eŋ aw̃ëɗëw̃ëɗa kë w̃ëɗëw̃ëɗa, facaw̃ in aloɓ kë loɓ, ow̃al oŋ axwëcëta kë ỹana ex kwëcëtand do ɗek ɓeɓër gë panga gër orën ɓën kë sëngërëɓëtara. 30Ata amatinali and wëno asëñiw̃ ar ala aŋ aŝanaya kë ŝanaya ƴaŋ gër orën. Do ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek gër ebar ro kë ỹana ex denitand në end wëno asëñiw̃ ar ala eŋ. Awat këne watëgu gër orën ga këme ŝëlaw gë ɓaŋar ɓaŋ, gë panga iŋ do gë enjaran etëm. 31Meleka kë farix na kereloŋ, and këni wël ocandaw̃ aŋ enëɓi ɓar ɓër yata këmëni ɓën beɓët yo beɓët ir orën, ebar el ɗek. 32Mayin eŋun tëƴali apënëtal and andan aŋ. Ax gi ex na nde and kë nëtënd oɗini aŋ kën nangënd mëne ɗam ex ecaŝa el? 33Ɓëte wën and kën wat ɗek ɓeŋo aŋ, nangin mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an gogo këme ɓakaw, ado gër ebët hi këme. 34Ɗal in këmun felënd, an cësëra na ɗek ex ñana toro ind këmun felënd aƴow kë ƴow iŋo. 35Orën ol gë ebar el axuca kë xuca, ɓarikan eyeƴan edam el laŋ kë ɓayi.»
End ekwët ed ngwën eŋ
36Ata Yesu re ko ɓëte: «End akey eŋ do gë end apëxëd and këme ɓakaw eŋ, ala gaɓatak ax nang ex na: ax gi ex na omeleka od gër orën ok, ax gi ex na wëno Asëñiw̃ ar ala an. Faba Kaxanu gaɓat nangëk. 37Ang fënga baɓi ampumbuluỹët aŋ ɓela ɓën angwën and ebaxo Nowe ak, mondako fo këmëni fënga ɓëte wëno Asëñiw̃ ar ala an, yatir këme ɓakaw. 38Ɗamana ex ƴow ampumbuluỹët aŋo, ɓela ɓën er xwënda bani: ñambëran, gë oŝeɓ, gë oỹër, do gë eñërëndër ed oɓaŝ oreɓën, xali yatir lil ko Nowe gër akuluŋ. 39Ỹoweỹ abani yëla na xali h̃atëguk ampumbuluỹët ga sëɓëk tëɓ itëm, ỹëmeli këɓi kwëc ebar el ɗek. Ata nemira këni ɗek ang ebani ak. Ako fo këɓi ɓët yatir këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 40Ɓela ɓëxi eni ñandërand në oŝënga, aɓat këmo w̃ëla, mo teɓ ajo. 41Në er këni sëŋërand ɓësoxari ɓëxi, aɓat mo w̃ëla, ajo mo teɓ. 42Mëŋ ex, titinayin gayik an nang ex na yatir këme ɓakaw wëno Axwën arewën an. 43Aye fëni këŋun mëne axwën iciw̃ an, exo nangënd nand ko ƴow arek na, afer na ko ferëna. Aŋo teɓ na exo tënga iciw̃ indexëm iŋ. 44Ga re këme, wën ɓëte giyindën ɓëw̃elëk key yo key gayik wëno Asëñiw̃ ar ala an, and ɓayik an yëland na aɓaka këme ɓakaw aŋ këme ŝanayaw.»
End apënëtal and ɓëriyenin ɓëxi eŋ
45Ata Yesu ɓaŝ ko eyeƴan el re ko: «Xaɗëp ir fe wa hik irenik ir xwëta këŋo axwën arexëm xali seɓënan këŋo andiyen and eɓi ɗëɓand ɓër ekun endexëm ɓën nand ỹapëk na? 46Awa xaɗëp ijo nëngandëraleŋo angëmëne axwën arexëm an asëk sëk këŋo ga ko ri er fel baŋo exo dind in. 47Ɗal in këmun felënd, axwën ar xaɗëp ijo an aseɓënan këŋo seɓënan ɗek acota andexëm aŋ. 48Ɓarikan angëmëne xaɗëp ir gë emëkw etëmbak exo, ata ko re: “Axwën aram an ɗek nëkaw ko.” 49Ata ko xwënda ekëm ed ɓoŝandaw̃, ñambëran do gë oŝeɓ. 50Axwën an aw̃aỹiw ko w̃aỹiw eŋo pënga xaɗëp ijo gë akey and axo yëla bana aɓaka ko ɓakaw aŋ. 51Ata ɗamana eŋo ɗapaxën fac, mbaŋ këŋo ŝëndën ang këɓi ŝëndën Kaxanu ɗek ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ak. Fac ko ỹana exo tesëxënd do exo ŋatayaxënd eɓasa el.»
25End apënëtal and odënaw̃ epëxw eŋ
1«Ata owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end odënaw̃ oɓeja epëxw od w̃eɗ bax oɗambo odeɓën ok eno kacaxën ŝambenjar ir bax ỹërënd fo. 2Odënaw̃ oko er hi bani oco opënirëx do oco od ŝëɗëta baɓi. 3And bani ƴend gër ekaca aŋ, odënaw̃ opënirëx ok w̃eɗ këni oɗambo odeɓën ok penarëxe ogu ond këni ɓaŝëɗ oŋ. 4Ɓarikan odënaw̃ odenik ok fena këni ogu oŋ në ocëlakuŋ. 5Ga w̃ëɗeliw këŋo icën iŋ, raŝëra këɓi aɓat aɓat ɓën ɗek.
6«Emëɗ ekarëk el, xeỹ ko ala: “Icën iŋ në eŋatëgu exo! Icën iŋ, në eŋatëgu exo! Marayin eno kaca!” 7Aŋo nëngëtara këni ɗek odënaw̃ oɓeja ok. Xanira këni ala kala exo nëkon lambo irexëm in. 8Ata odënaw̃ opënirëx ok xara kënëɓi od ŝëɗëta baɓi ok: “Cetinëɓo wa tëkër ogu ondewën oŋ, në eɗomi ex oɗambo odeɓi ok.” 9Yaka kënëɓi: “Ali aɓo gi na gwac! Ƴeyin en yëcëgu gër ɓëfan.” 10And ƴe këni aŋ, h̃atëgu ko icën iŋ, odënaw̃ od w̃el bax ok lilëx këni gë mëŋ gër aciw̃ and ofëna do kwël ŝoke këni ebët el.
11«Ga nëkanak, odënaw̃ oɓeja od ƴe bax eni yëcëgu ogu ok, h̃atëgu këni do këni w̃acënd gër ebët: “Axwën, Axwën, përëtënëlëɓo!” 12Ɓari ŝambenjar ir bax ỹërënd in yakaw këɓi lëf: “Ɗal in këmun felënd, wëno amun nang ex na.”» 13Ata ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, re ko ɓëte: «Mëŋ ex, wën ɓëte titinayin gayikako an nang ex na akey aŋ do gë apëxëd and këme ɓakaw aŋ.»
End apënëtal and ɓëriyenin ɓësas eŋ
14«Ɓëte ata kë hi ang endeƴ end ala ar ƴe bax ɗamana fo. Ɗamana exo ƴexën w̃ac këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën do seɓënan këɓi napul irexëm in eni cënan. 15Er yëlëra baɓi: aỹanar an, okilo oco od kaŋe; axinëm an, okilo oki do asasën an, kilo iɓat. Er hi bax ala kala exo cënan er fëxwën këno in gë oxor orexëm ol. And ri ko mondako aŋ, ala ajo ƴe ko kwël. 16Ataŋ ar fëxwën baŋo okilo oco an, ƴe ko gër andiyen. Ŝënan ko kaŋe ir fëxwën baŋo axwën arexëm in, ŝot ko okilo oco ocëxe. 17Ɓëte ar fëxwën baŋo okilo oki an, ŝot ko okilo oki ocëxe. 18Ɓarikan ar fëxwën baŋo kilo iɓat an, ƴe ko nac ko ambëxw gër ebar, do wëg ko kaŋe ir axwën arexëm in.
19«Ga nëkak, axwën ar ɓëriyenin an, w̃aỹiw ko. Ata w̃ac këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën eno pelëra ala kala ba mondake ŝënan ko kaŋe ir seɓënan baŋo in. 20Ar fëxwën baŋo okilo oco an h̃atëgu ko gë okilo oco ocëxe, re ko: “Axwën, okilo oco seɓënan baƴe. Nëkoɗa ga ŝotëli këme okilo oco ocëxe.” 21Axwën arexëm an yaka ko: “Yo wëj ariyenin ayekax hi këƴ, ar mokwëta mbaŋ hi këƴ. Ɓeɓër seɓënan bami ɓën ax ñëmb bana do lëkayali këƴ ŝenene. Gërëgako ɓeɓëranjëm këmi seɓënan. Ga nëngandëra ke ako, wëj ɓëte anëngandëra ki nëngandëra!” 22Ar fëxwën baŋo okilo oki an, h̃atëgu ko ɓëte gë okilo oki ocëxe, re ko: “Axwën, okilo oki seɓënan baƴe. Nëkoɗa ga ŝotëli këme okilo oki ocëxe.” 23Ata yaka ko axwën an: “Yo wëj ariyenin ayekax hi këƴ, ar mokwëta mbaŋ hi këƴ. Ɓeɓër seɓënan bami ɓën ax ñëmb bana do lëkayali këƴ ŝenene. Gërëgako, ɓeɓëranjëm këmi seɓënan. Ga nëngandëra ke ako, wëj ɓëte anëngandëra ki nëngandëra!” 24H̃atëgu ko ngwa ar fëxwën baŋo kilo iɓat an. Ata re ko: “Axwën, anang nang këme mëne wëj mbaŋ xem ki ataxan: asaỹ këƴ sayënd eƴamb el gër ed ɓayik aƴ neɗëra bana. Ɓëte axana këƴ xanand gër ed ɓayik aƴ hiŝ bana. 25Ga yëdara bame ŝonaxën bame kaŋe ireƴ in mongwëg gër ebar. Nëkoɗa, kanal er xwën këƴ in.” 26Ata yaka ko axwën aŋ: “Ata wëj aƴ ye ex na ɗe! Ar ariyenin axwëlaraxik eƴ! Anang nang këƴ mëne asaỹ këme sayënd gër ed ɓayik ame neɗ bana, axana këme xanand gër ed ɓayik ame hiŝ bana. 27Ɓarikan eƴ kwëtëdo kaŋe iram in gër otaxan od ɓëw̃ëxëta ɓër koɗi. Ga ɓakaw këme ako ata xana dome gë er ŝënak.” 28Ata na dëŋ fel këɓi ɓërandiyen ɓoŝandaw̃: “Kanino tan kaŋe ir lëkaya ko in eno yël ar gë okilo epëxw an.” 29Ar kë ŝënan yo er ŝot ko in, Kaxanu asënd këŋo sënd xali exo cotëra nëmëc. Ɓari ar ɓayik ax cënan ex na an, ado er xaỹ këŋo in dëŋ këŋo xan. 30Gërëgako ariyenin axwëlaraxik ajo, pimëxëno fac gër ecamëɗan, gër ed këni sesënd ɓela, gër ed këni h̃atayand eɓasa.»
En kiti ifelatar eŋ
31«And këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ, gë enjaran endam eŋ, gë ɗek omeleka odam ok, në añëpara and owun këme ỹëpa. 32Ata yatijo, ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek eni ɓarërëgu gër ed këmi hi. Ata mëni pitëndër ang këɓi fitëtërënd axaɗac opeỹ ok gë oɓeci ak. 33Mëni ɓar opeỹ ok gand liw̃ iram do oɓeci ol gand ŝame.
34«Wëno emun eŋ dëŋ këɓi felëɗ ɓër gand liw̃ iram ɓën: “Tëkawëne wën ɓër ɓetak gër Faba ɓën. Kanayin owun or xëñënan baŋun elod ga ỹanak ngwën ol. 35And xor baxe enjo aŋ, wën yël baxe er këme ƴamb in. Sel baxe men, yël këne me eceɓ; hi bame aliyer, xwëtaya këne. 36Tëɓ gë eman ebame, ŝuɗëra këne. Ŝëxwëra bame, ƴeli kën ŝëma këne; hi bame gër epëra, ƴëkwali këne.” 37Ata ɓër ŝenene ɓën ene mëka: “Axwën, niỹe xor baxi enjo do ɓiyi yël këmi er këƴ ƴamb? Niỹe sel baxi men do yël këmi eƴ ceɓ? 38Ɓëte niỹe hi baƴ aliyer do ɓiyi xwëtaya këmi? Niỹe ɓayi baƴ tëɓ gë eman eŋ do ŝuɗëra këmi? 39Niỹe ŝëxwëra baƴ do ɓiyi ƴeli këmi mi cëma? Niỹe hi baƴ gër epëra do ƴëkwali këmi?” 40Ata mëni yaka wëno emun eŋ: “Ɗal in këmun felënd, nand rin këno yo enjekax gër ga ɓak yo, aɓat gër ɓëmaỹe ɓëndam, wëno rin këne.”
41«Ɓëte afel këmëni felëɗ ɓër gand ŝame ɓën: “Nacëtaxëne fa, wën ɓër xoỹën këŋun Kaxanu ɓëjo! Ƴeyin gër xoɗux or din ir din ol, or fëtën ko eɓi ɗapaxën ŝaɓucara in do gë omeleka odexëm ok. 42And xor baxe enjo aŋ, wën ane yël bana er këme ƴamb in. Sel baxe men, ane yël bana me eceɓ. 43Hi bame aliyer, ane kwëtaya bana. Hi bame tëɓ gë eman eŋ, ane cuɗëra bana. Ŝëxwëra bame, wën an ƴeli bana ene cëma. Ɓëte hi bame gër epëra, ane ƴëkwali bana.” 44Ata eni yaka ɓën ɓëte: “Axwën, niỹe wa xor baxi enjo eŋ, niỹe wa sel baxi men, niỹe wa hi baƴ aliyer; niỹe wa hi baƴ tëɓ gë eman eŋ, niỹe wa hi baƴ gër epëra do ɓiyi ami ɗëɓa bana?” 45Ata këmëni yakaɗ: “Ɗal in këmun felënd, nand ɓaƴik ano din ex na enjekax gër ga ɓak yo, ar w̃ak endam an, wëno ɓayik ane dine na.” 46Ata ɓër gand ŝame ɓën kë ƴe gër toro ind din. Ɓarikan, ɓër ŝenene ɓën eni ɗil gër aniyan and din.»
26End eɗaw̃ ed Yesu eŋ
1And h̃ata ko Yesu ɗek ɓend baɓi sëƴalind aŋ, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: 2«Ax gi ex na nde anang nang kën mëne ɓakey ɓaki fo ɓayik ex ŋat Ofëna or Apexa ol. Awa gë ofëna olo këne lëxw wëno Asëñiw̃ ar ala an do ene ɗaw̃ mopika në kërëwa.»
3Ata amëd aŋo, ɓarërëgu bani ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën gër yangana ir Kayif, aŝaɗaxan alëngw ar niy ijo an. 4Ga xanar këni, xetan këɓi eno tëra yir fo Yesu eno ɗaw̃axën. 5Er bani rend mëne këreno tëra na wat-wat gë amëxwër aŋ këdi kë wonjo ofëna ol.
6Amëd aŋo, ƴe ko Yesu gër ingol ind Betani, gër iciw̃ ind Simoŋ, ar gë ameỹ an. 7Ata gër ed ỹëpara bani, lilëgu ko asoxari do sëka këŋo Yesu gë ŝëlakuŋ ir gë angiri ir xem bax mbaŋ akanji. Ata nand bani ƴambërand na, asoxari an xoŝ këŋo Yesu gë angiri ijo gër gaf. 8Ga wat këni eŋo, ɓësëfan ɓën xoỹën këno ba ine neminaxën baxo angiri ijo mondako. 9Akanji and ŝenene hi dox mopan do koɗi enëɓi mocetërado ɓëxaỹënaxik ɓën. 10Ga wata këɓi Yesu, w̃ëka këɓi: «Inew̃a këno hëbandëraxënënd asoxari ajo? Enjekax rin ke wëno. 11Wën laŋ gë ɓëxaỹënaxik ɓën ga hi kën wa. Ɓari wëno ane ɓayiye na din. 12Ga xoŝ ke ako gë angiri ijo, eman endam eŋ nëm ko gana-gana fo ond gër ỹeg oŋ. 13Ɗal in këmun felënd, gër ed këni fem yo Atëfëtan aŋo gër ngwën ro, areƴa këni ỹana eni deƴand ɓëte end er rin ke asoxari ajo eŋ. Ata mondako këno ỹana eno kwitaxënënd.»
End Yuda do gë ɓëxaɗaxan ɓëlëngw eŋ
14Ɓësëfan ɓër Yesu ɓën er hi bani epëxw gë ɓëxi. Ata aɓat, ar bano w̃acënd Yuda Isëkariyot an, ƴe ko gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw. 15Ga h̃at ko w̃ëka këɓi ba ine këno yël angëmëne arëca rëca këɓi eno tëra Yesu. Ata yël këno koɗi ɓatama ofëxw osas. 16Ata elod amëd aŋo, baxo ŝaland Yuda ang ko ri eŋo ɗëxwaxën Yesu ak.
End ecemar ed ofëna or Apexa eŋ
17Yatir akey añanar and loxo and bani ƴambënd Ɓëŝëwif ɓën mburu ind gë lewir këm iŋ. Ɓësëfan ɓën ga sëka këno Yesu, w̃ëka këno: «Fe wa ỹandi ki mi cemëra ed Ofëna or Apexa el?» 18Yesu yaka këɓi: «Ƴeyin gër angol, ata kën fed gë ala ar ano nang ex na. Peliɗëno mëne wëno Asëƴali an rek apëxëd andam aŋ anëka h̃atëguk. Ɓëte peliɗëno mëne gër iciw̃ indexëm këme ri Ofëna or Apexa ol gë ɓësëfan ɓëram ɓën.» 19Ƴe këni ɓësëfan ɓën rix këni ang fel këɓi Yesu ak do ŝemërax këni ed Ofëna or Apexa el.
20Ata genëka, ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën xetëna këno Yesu gër eƴambëran. 21Nand bani ƴambërand na, Yesu re ko: «Ɗal in këmun felënd, gër enga endewën ro aɓat ex ar ke lëxw an.» 22Na wëlandëra këɓi xali, asëfan kala eŋo mëka: «Wëno nde ex, Axwën?» 23Yesu yaka këɓi: «Ar ke lëxw an, ar kë xacand gër edëƴamb edeɓat gë wëno hi ko. 24Ɗal ex, aŝës këme ŝës wëno Asëñiw̃ ar ala an, ang ỹëgw këni endam ak. Ɓari aŋo ye ex na ar ke lëxw an! Er fecadox din këreno dëw̃ dona.» 25Ado Yuda, ar hi bax eŋo ɗëxw an dëŋ, w̃ëka këŋo: «Wëno nde ex Asëƴali?» Yesu yaka këŋo: «Ata go dëŋ ex!»
End ecemar ed Axwën eŋ
26Ga këni ƴambëra, Yesu w̃eɗ ko mburu iŋ, ŝëkwa këŋo Kaxanu do hëbëndër ko. And yël këɓi ɓësëfan aŋ, re ko: «Kanayin en ƴamb, eman endam eŋ ex.» 27W̃eɗ ko ɓëte akalama and gë ngoƴ aŋ. Ga ŝëkwa këŋo Kaxanu yël këɓi, re ko ɓëte: «Yëlarin wën ɗek, 28oŝat oram oŋ ex, oŝat or eter ed gë Kaxanu oŋ. Oŝat oŋo kë ŝar eɓi teɓanaxën Kaxanu ɓamena ɓaŋ ɓela ɓëranjëm. 29Ɗal in këmun felënd, doro fela këme ngoƴ iŋ xali yatir këne ɓarëxëye gër owun or Faba. Fën këne ŝeɓëxëɗe ingaŝax iŋ.» 30Ata and ỹëw̃ëra këni na ojëkan od cale aŋ, Yesu gë ɓësëfan ɓën ƴe këni kwël ond gër etënd ed gë ɓañarëka oŋ.
31Ga h̃at këni, Yesu fel këɓi: «Wën doro gëmëɗ mbaŋ kën yëdara në end ow̃ac oram, wën ɗek ke ŝapëran. Ata mondako kë h̃ata er ỹëgw ko alaw̃ënel ar Kaxanu in mëne: “Axaɗac an këmo fëm ƴem na fo, ata eni capër bër oyel ol26.31 Sakari 13.7.” 32Ɓarikan and këme xani gër ecës aŋ, gër ebar ed Galile këme lëngwa ene tëkëx.» 33Na re ko Piyer: «Ado eni gër ɓëjo ɗek eni teɓ gaɓat, ax gi ex na gë wëno ak.» 34Ata yaka këŋo Yesu: «Ɗal in këmi felënd, doro gëmëɗ, ɗamana exo yata ecare el wëj anëka këƴe ƴaxëta ɓatas.» 35Re ko ɓëte Piyer: «Ado gido ecës el dëŋ faɓër këmi, wëno din ami ƴaxëta na.» Ata ɓësëfan ɓën ɗek soŝanara këni mondako.
End cale ind gër Getësemani eŋ
36Ga xucak eŋo, Yesu gë ɓësëfan ɓën ƴe këni gër ed këni w̃acënd Getësemani. Ga h̃at këni, fel këɓi: «Ñëparayin ro do wëno me nacëta me calew.» 37W̃ac këɓi Piyer, gë ɓosëñiw̃ ɓor Sebede Ŝak do gë Ŝaŋ, eno ɗaŋëta. Ga h̃at këni, Yesu ỹana ko këŋo wëlandërand xali ŝamina ko. 38Ata fel këɓi ɓër laŋëta baŋo ɓën: «Awa enjëw̃ endam eŋ anëka ŝaminak, ecës el fo ɓayi ke. Cëniyine ro, këreŋun daŝ na ɗe!» 39Ga nacëta ko tëkër, foxi ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. Ata ko ŝalend mondako: «E Faba, eƴ dëxëtëdo, kido awënd wëndëk, akalama and toro and këme ŝeɓ aŋo! Ɓarikan dil ang ỹandi ki ak, ax gi ex na ang ỹandi ke wëno ak.» 40Ata ɓaka ko gër ed seɓ baɓi ɓësëfan ɓësas ɓën, sëk këɓi ga këɓi raŝ. Na re ko: «Oko Piyer, wën an kore na nde en ɓayi daŝërëxe apëxëd amat and riw këme aŋo?
41«Ga re këme perënayin en calexënënd këdi këŋun naŋëta. Ala an gër onden ondexëm këŋo ỹandind exo di enjekax eŋ, ɓarikan në end oñandi od eman ko sëkwanaxënënd exo di in.» 42Nacëta ko Yesu gaŝëxe do ko ŝalend ang añanar ak: «E Faba, angëmëne ax mënd ex na eƴ dëxët akalama and toro and këre me ŝeɓ aŋo, dil ang ỹandi ki ak!» 43Ga ɓaka ko akinëm, sëk këɓi ɓëte ga këɓi raŝ. Ata ado motëkwan bani sëkwanënd eni kwëw̃ëta in. 44Ga seɓ këɓi na, nacëta ko ɓëte gaŝëxe do ko ŝalend atasën ang ɓanëngw ak. 45Aŋo ga ɓakaw ko gër ɓësëfan ɓërexëm, fel këɓi: «Wën xali gërëgako nde xwënda kën okwëɗ? Nangin mëne anëka h̃atëguk apëxëd and këne sëra wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ do ene ɗëxw gër otaxan od ɓëw̃endëran aŋ! 46Ado kaniwën ene ƴeye, ɗam exo ar ke lëxw an!»
End etëra ed Yesu eŋ
47Ɗamana ko h̃atand eŋo, ŝanayaw ko pëlët Yuda, asëfan aɓat ang ebani epëxw gë ɓëxi ak. Mëŋ lëngwënëgu baɓi amëxwër and ɓela aŋ eno tëra Yesu. Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën law̃ënëgu baɓi. Ata w̃ëlaraw këni ɓëjo oduxuma, ɓëjo okwëlekwële. 48Ar baŋo lëxwënd an, fel baɓi amatinali aŋo: «Ar këmo w̃ega an, mëŋ ex, tërayino.»
49Ataŋ ga sëka këŋo Yesu, re ko: «Mondake ɓayi këƴ Asëƴali!» Ata w̃ega këŋo. 50Ata re ko Yesu: «Xey lawo, er ƴow këƴ eƴ di in dil aỹand!» Na ga w̃ëlën këno, sëra këno. 51Ata aɓat ar enga gë Yesu, regëgu ko duxuma irexëm in gër acëmar, saw̃ ko baɗ anëf and xaɗëp ir aŝaɗaxan alëngw in. 52Ata re ko Yesu: «Wëj maŝël duxuma in gër acëmar gayik ɗek ɓër kë w̃erënd gë duxuma ɓën, duxuma fo këɓi law̃ ɓëte. 53Ba yëla këƴ asëkwan sëkwan këme mo kara Faba mëŋ ar xor dox exe ɗaw̃ëneliw ataŋ ataŋ, omeleka owëli owëli an? 54Mondake cëŋ kë h̃ata er rek Oñëgw Omënëk in mëne afo me toro mondako?» 55Ata Yesu yeƴaneli këɓi ɓëte ɓër gër amëxwër ɓën: «Wën ƴowëraw kën ene tëra gë oduxuma do gë okwëlekwële, ba arek axeỹax nde hi këme? Ax gi ex na nde key yo key bamëni sëƴalirand ɓela ɓën gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu? Ɓari gaɓatak axe tëra bana. 56Ɓarikan ɗek ɓeŋo mondako bax ex gi ex ŋataxën er ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in.» Aŋo ŝapëran këno ɓësëfan ɓën, hërëra këni ɓën ɗek.
End Yesu gër iciw̃ ind Kayif eŋ
57Ɓër sëra baŋo Yesu ɓën, w̃ëla këno gër ed ɓarër bani ɓëŝalen do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif, gër iciw̃ ind Kayif, aŝaɗaxan alëngw an. 58Ata Piyer këɓi sëfa nacët ako ɓër sëra baŋo Yesu ɓën, xali gër eyang ed aŝaɗaxan alëngw. Lil ko gër yangana do xetëna këɓi ɓënëkona ɓën gër ed ỹëpa këni exo wataxën ba mondake kë h̃ata endeƴ eŋo. 59Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɗek Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif aŋ këni ŝaland er këno nagaŝan Yesu eno ɗaw̃axën. 60Ɓari ado ga nagaŝandëra bano ɓëranjëm, abani ŝot na etiɓax. Ata ŝanayaw këni ɓela ɓëxi këni rend: 61«Ajo bax rend mëne axor ko xor exo ñam Aciw̃ and Kaxanu aŋ do exo kanin në ɓakey ɓatas.» 62Ata aŝaɗaxan alëngw an xani ko, w̃ëka këŋo: «Wëj ɓendanjëm këni nagaŝanënd, ba aƴ yaka na nde?» 63Ɓarikan Yesu xor ko ƴem. Aŋo re ko aŝaɗaxan alëngw an: «Gër ow̃ac or Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an, këme yaŝarënd, pelëlëɓo angëmëne wëj ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu an!» 64Yesu yaka këŋo: «Iyo go dëŋ ex. Ɓëte ɓaxëtël me ɓaŝ mëne awat këne wat wëno Asëñiw̃ ar ala an ga ỹëpa këme gand liw̃ ir Kaxanu, mëŋ Ar xorëk ɓeỹ ɗek an. Awat këne wat ƴaŋ gër orën ga këme ŝëlaw gë ɓaŋar ɓaŋ.» 65Ga logën këŋo aŝaɗaxan alëngw an, h̃esëra ko acuɗ andexëm aŋ do ko rend: «Anëka ŝir këŋo Kaxanu! Anëka ŝir këŋo Kaxanu! Sede nde ɓayik na exo ɓaŝ ỹeỹ? Ine yëla kën?» 66Ata yaka këni: «Ajo ar eɗaw̃ ex.» 67Kwël na fo ỹana këni këno soronënd: ɓëjo asëpan, ɓëjo aw̃ëŋ, ɓëjo ɓëte aŝën do eno mëka: 68«Gayikako wëj rek mëne alaw̃ënel ar Kaxanu eƴ, pelëlëɓo ba noỹo ŝën ki.»
End eƴaxëta ed Piyer eŋ
69Xarak amëd aŋo, Piyer fac ɓayi baxo, gër ed ỹëpa ko gër yangana. Ata sëka këŋo endënaw̃, re ko: «Wëj ɓëte ar enga end Yesu, Agalile an hi këƴ!» 70Ata ga ko ƴax Piyer yaka ko poyoma: «Wëno ado ame nang ex na er këƴ rend in.» 71Ga xani ko, ko ƴend gand ebët ed iciw̃, endënaw̃ ecëxe ɓëte ga wat këŋo këɓi felënd ɓër hi bax na ɓën: «Ajo ar enga end Yesu Iɓënasaret hi ko ɗe.» 72Ata yaŝar ko ga ko ƴax gaŝëxe: «Wëno amo nang ex na ɗe ala ajo.»
73Ga ɓaŝanak, ɓër xet bani gë Piyer ɓën re këni: «Ɗal ga ex nde, wëj ar enga end ala ajo hi këƴ. Ang këƴ yeƴanënd ak nangaxën këmi mëne Aɓëgalile eƴ.» 74Na yaka ko: «Corëlexe Kaxanu angëmëne anang nang këmo ala ajo!» Ata amëd aŋo yata ecare el. 75Piyer xwita ko er fel baŋo Yesu in mëne ɗamana exo yata ecare el anëka këŋo ƴaxëta ɓatas! Ata xwiriŝ, ŝan ko fac ko sesëxënd ga ŝena këŋo mbaŋ er ri ko in.
27End Yesu gër eyang ed Pilat eŋ
1Ga wecak gëɓër, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ỹëpaxën këni end Yesu eŋ. Ata xetan këɓi eno ɗaw̃. 2Ga xap këno, w̃ëla këno ƴaŋ gër eyang ed Pilat eŋo kitix mëŋ ɓëte.
3Ata Yuda, asëfan ar lëxw baŋo Yesu an, ŝena këŋo ga wat ko mëne anëp dëŋ nëp këno. Ɓakali ko ɓatama ofëxw osas ɓand koɗi ir yël bano ɓaŋ gër Amara and ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gë and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif. 4Fel këɓi mëne mbaŋ lif ko ga fan këŋo ala ar ỹow̃eỹ axo men ex na an. Yaka këno: «Wëj nangëk ɗe eŋo, ɓiyi aɓo ɓal ex na!» 5Sam ga yaka këno mondako, Yuda ŝeñi ko biŝaw koɗi in lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, do ƴe ko kwël xaw̃ayax ko. 6Ga w̃eɗara këni koɗi in, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën re këni mëne ax ñap ex na eni maŝ koɗi ijo gër akwëtaya and oyël or Kaxanu, gayikako akanji and enjëw̃ end ala ex. 7Ata xetan këɓi eni yëc oŝënga or aɓaƴ ar ofeƴa an eni dixën oñeg od ɓëliyer. 8Mëŋ këni w̃acaxënënd xali doro oŝënga olo «Ebar ed oŝat.» 9Mondako h̃ata bax er re baxo Kaxanu paɓ gë Yeremi, alaw̃ënel an: «Ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën aw̃eɗ w̃eɗ këni ɓatama ofëxw osas ɓand koɗi ɓaŋ, akanji and Ɓëyisërayel aŋ ang fënëta bano ak. 10Ɓëte gë koɗi ijo këni yëcaxën oŝënga or aɓaƴ ar ofeƴa ol ang fel ke Axwën ak.»
End Yesu gër kiti ind Pilat eŋ
11And h̃ateli këno Yesu gër eyang aŋ, Pilat w̃ëka këŋo: «Wëj nde ex emun end Ɓëŝëwif eŋ?» Yaka ko: «Iyo go dëŋ ex!» 12Ako nagaŝandëra bano xali ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën, ɓarikan mëŋ aɓi yaka ex na. 13Ata re ko Pilat: «Aƴ wëlënd na nde ɗek ɓend këni nagaŝandërand ɓeŋ?» 14Ɓari mëŋ aŋo yaka ex na. Aŋo ŝaran këŋo Pilat xali xurik.
15Ofëna or Apexa kala, Pilat aseɓët baŋo seɓëtënd andepëra amat, and këno yata Ɓëŝëwif aŋ. 16Xarak, andepëra angwëlik hi bax na and bano w̃acënd Yesu Barabas. 17Ang ɓarërëgu bani gër aciw̃ and kiti ak, Pilat w̃ëka këɓi: «Noỹo wa ỹandi këŋun mo teɓët doyijo, Barabas nde ba Yesu, ar këno w̃acënd Kërisët an nde?» 18Aye nang baxo Pilat mëne në end oƴakërax lëxwaxën bano Yesu. 19Ata and ỹëpa ko Pilat gër aciw̃ and kiti aŋ, alindaw̃ law̃ënëgu ko eŋo pel ako: «Wëj këreƴ ɗil na ɗe gër end ar ŝenene ajo! Wëno cëŋ wec soro këme në endexëm në lakeli!»
20Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ŝoñ kënëɓi ɓela eno nëỹali Pilat eŋo teɓët Barabas do eŋo ɗaw̃ Yesu. 21Na re ko Pilat: «Ɓela ɓëxi ɓëjo, yatayino aɓat!» Yaka këni ŝor: «Barabas yata këmo! Barabas yata këmo!» 22Re ko ɓëte Pilat: «Do mondake këmo ri Yesu, ar këno w̃acënd Kërisët an?» Yaka këni ŝor: «Pikalo, pikalo gër kërëwa!» 23W̃ëka këɓi ɓëte: «Inew̃a w̃en ko?» Aŋo xeỹ këni kaŝ-kaŝ: «Pikalo, pikalo gër kërëwa!» 24Ata Pilat wata ko mëne ax mënd ex na eŋo teɓët Yesu këdi kë wonjo kaŝ-kaŝ angol aŋ. W̃eɗ ko inëp ind gë men do neɓa ko na dëŋ otaxan ok xali wat këno ɓën ɗek. Ga faỹ ko, re ko: «Awa end oŝat or ar ŝenene ajo eŋ, wën nangëk ɗe, wëno ame nang ex na!» 25Yaka këni ɓën ɗek: «Eyo, mëkayiɗëleɓo Kaxanu end enjëw̃ end ala ajo eŋ ɓiyi gë oɓaŝ oreɓi ol!» 26Pilat seɓët këŋo Barabas do fel këɓi ocoroɗa odexëm ok eno cew̃ëra Yesu ɗamana eno pikaxën.
End Yesu gër otaxan od ocoroɗa eŋ
27Ata ocoroɗa od Pilat ok nëcët këno Yesu gër yangana ir eyang. Ga ɓarërëgu këni ɓën ɗek, xeta këno. 28Ga ŝuɗëtëra këno ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ, nëmb këno ocuɗ ombarax. 29Saw̃ëgu këni ɓëte inini ind atëx and gë odëmbën, ɓor këni ang ekamote fo do ŝëxw këno. Fëxwën këno oŝët exo ɗëkaya gër ataxan and liw̃. And këno sëka aŋ, eni poxi gër lëngw irexëm do eno ɗëŝënd: «Emun end Ɓëŝëwif, aŝëma këmi ŝëmand!» 30Ocoroɗa odëmar eno tëpan gër dëxas, oko eno dang gë oŝët ol or fëxwën bano ol. 31And lëŝëra këno mondako aŋ, ŝuɗët këno ocuɗ ombarax oŋ do w̃aŝ këno ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ eno mëlaxën gër ed këno fikax.
End Yesu gër kërëwa eŋ
32Ata enga end ocoroɗa eŋ këno nëcëtënd Yesu angol and Yerusalem aŋ eno pikax fac. Ga fed këni gë ar bano w̃acënd Simoŋ iɓ Siren, nëyali këno exo ɗapara osëx or këno fikaxënëx Yesu ol. 33Na lapara ko osëx ol xali h̃at këni gër itënd bani w̃acënd Golëgota, mëne ngëŋ «Ind ang egor.» 34Ata yël këno Yesu ngoƴ ind ɓar bani gë ɓëŝan. And sëƴi ko aŋ, h̃ëp ko exo ceɓ. 35And fika këno aŋ, ocoroɗa ok ŝetërënd këni ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ. Ɓëñak ri bani eni nangaxën ar kë w̃eɗ an.36Ata ỹëpara këni gër enëkona. 37Yaɓët gaf in fika bani ingomb-gomb ind ỹëgwaxën bani mëne «Yesu, emun end Ɓëŝëwif eŋ.» Ejo bax amena and law̃axën bano aŋ. 38Afika fika banëɓi ɓëte gë mëŋ ɓërek ɓëxeỹax ɓëxi: aɓat gand liw̃ ajo gand ŝame. 39Ata ɓela ɓër bax xucarand ler gër ed fika banëɓi ɓën, këno ŝirënd Yesu. Sam eni këmëƴëta eni de: 40«Yo wëj bax rend mëne axor këƴ xor eƴ ñam Aciw̃ and Kaxanu do eƴ kanin në ɓakey ɓatas. Awa pexënayal doro! Enimin, angëmëne wëj ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an, pedaw gër kërëwa mi wat!» 41Alëŝ bano lëŝënd ɓëte ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën. 42Er bani rend: «Oko, mëŋ ar baɓi racëtënd ɓela gër toro an nde kë sëkwanënd exo pedaw gër kërëwa! Gayikako mëŋ ex emun end, ɓiyi Ɓëyisërayel eŋ, pedawëlexo enëŋo kwëtaxëne! 43Ax gi ex na nde mëŋ ar xwëta këŋo Kaxanu hi ko? Ax gi ex na nde ɓëte Kaxanu ah̃an h̃an këŋo? Ɓëte ax gi ex na nde mëŋ dëŋ kë rend mëne Asëñiw̃ ar Kaxanu exo? Awa gërëgako dacëtëleŋo ngwa!» 44Aŝir bano ŝirënd ɓëte ɓërek ɓëxeỹax ɓër fika banëɓi gë mëŋ ɓën.
End ecës ed Yesu eŋ
45Ata ebar el ɗek ŝamëɗanëk elod eñan keŋ gër gaf xali hik poxoŝ gaf in. 46Ga xucak ɓapëxëd ɓatas, Yesu xeỹ ko acakax: «Eli, Eli lama sabatani! Mëne ngëŋ Kaxanu, Kaxanu, inew̃a seɓaxën këƴe?» 47Ɓër hi bax ler na ɓën ga wël këno, këni rend: «Wëlino, alaw̃ënel Eli këŋo w̃acënd!» 48Na w̃aran ko ala er ñalu-ñalu, ỹëmbëgu ko në ngoƴ iŋerëk, fiŝ ko në oŝët do ỹënën këŋo Yesu exo ƴuŝ. 49Ata xeỹënaxën këno ɓër hi bax ler na ɓën: «Xey wëj, teɓëlo ene wate ba aƴow ko ƴow Eli eŋo pexën!» 50Yesu xeỹ ko ɓëte acakax do kwël xoti ko. 51Ata lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, anjëm amëgax and bax ŝetërënd në ɓaciw̃ ɓaki aŋ h̃esik ciɗët. Rëgëk ɓëte ebar el xali ŝapirak ɓangaỹ ɓaŋ. 52Oñeg ok fëŋëtayarak do ɓëw̃ënëk ɓëranjëm xanira këni gër ecës gë ɓeman ɓeŋ. 53Ɓër ŝanëragu bax gër oñeg ɓëjo, lil këni gër Yerusalem, angol amënëk aŋ, do ŝanayaxëndëra kënëɓi ɓëranjëm. 54Ata ocoroɗa od baŋo nëkonand Yesu ok, gë alëngw areɓën an, ga wat këni ang rëgëk ebar ak do ɗek ɓeɓër xuca bax na ɓën, yëdara këni, do re këni: «Enimin ajo, Asëñiw̃ ar Kaxanu an ebaxo ɗe!» 55Ɓëte ɓësoxari ɓëranjëm ɓarërëgu bax na. Ga xwëŝaraw këni nacët ako këno nëkonënd Yesu. Ɓën elod nand ebaxo gër ebar ed Galile sëfaw bano do bano rëcarand. 56Ŝëf gër ɓësoxari ɓëjo hi bani: Mari Madëlen, gë Mari, nëm ir ɓër gë aɓinëm Ŝak gë Yosef do gë nëm ir ɓosëñiw̃ ɓor Sebede.
End emëxwëta ed Yesu eŋ
57Ata apenëka aŋ, ala ar gë napul ar xaniw bax gër Arimate do bano w̃acënd Yosef, h̃atëgu ko. Mëŋ ala ar gë napul ebaxo do hi baxo ɓëte asëfan ar Yesu. 58Ata ƴe ko gër Pilat, xaraw këŋo eŋo maŝ eman end Yesu eŋ eno mëxwëta. Ata Pilat fel këɓi ocoroɗa ok eno maŝ. 59Yosef fedali këŋo, fëlëra këŋo gë këpas iw̃ënëk. 60Do kwël w̃ëla këŋo, w̃ëxëtax këŋo në ỹeg ixaŝax, ir fësën bano mëŋ Yosef dëŋ gër aparëfac. Ga xwët këno lëf gër xatëx, fëŋ ko lilaya in gë angaỹ atëm do kwël w̃aỹi ko. 61Nand baŋo w̃ëxëta Yesu na, ler na ỹëpara bani Mari Madëlen gë Mari iŝandaw̃ mopaɓër gë ỹeg in.
End ỹeg ir Yesu eŋ
62Yatir akey and eteyëta, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ofariseŋ ok sëfër këni ɓura-ɓura gër eyang ed Pilat. 63Ga h̃at këni, fel këno Pilat: «Wëj axwën areɓi an ƴow këmi mi nangën mëne anëgwëŝ ajo, and ɓayi baxo aɓëngw aŋ, are baxo rend mëne and kë xuca ɓakey ɓatas aŋ, axani ko xani gër ecës. 64Awa këdi këni ƴow ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni deka eman eŋ do eni deƴarand gër ɓulunda mëne axani xani ko gër ecës, pelëlëɓi ocoroɗa odeƴ ok eni nëkona ỹeg in xali ex kuca ɓakey ɓatas ɓaŋo. Angëmëne ane di ex na mondako, enëgwëŝ eŋo kë xuca eñanar eŋ!» 65Ata yaka këɓi Pilat: «Ax gi ex na nde ɓënëkona ŝot kënëɓi na, awa mëlayinëɓi gër ỹeg eni nëkonax ang nang kën ak.» 66Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ofariseŋ ok sëfër këni gë ocoroɗa ok xali gër ỹeg. Ga xër këni oŝëɓa gër angaỹ and fëŋaxën bani ỹeg aŋ, ocoroɗa od seɓ banëɓi na ok këni nëkonand.
28End ekani ed gër ecës eŋ
1Ga xucak akey and eteyëta aŋ, yatir oganjar, mopëɗ gëɓër, Mari Madëlen gë Mari iŝandaw̃ ƴe këni gër ỹeg ir Yesu. 2Ga këni h̃at, ebar el kë rëgënd. Ata fedaw ko elod gër orën meleka ir Axwën, xën ko angaỹ and weɗixën bani lilaya ir ỹeg aŋ, do ỹëpaxën ko. 3Ola orexëm ol kë watind ang ebingara fo do ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ feŝëk xali xurik. 4Ocoroɗa ok këɓi rëgëndërand. Ga xap këɓi anjiỹ aŋ, këni wëcërand reɓe reɓe ang ɓëŝësëk fo. 5Meleka in fel këɓi ɓësoxari ɓën: «Wën cëŋ këren yëdara na! Aye nang këme mëne Yesu, ar fika bano an, këno ŝaland. 6Axo bo ex na ro, anëka xani ko gër ecës ang reƴa baxo ak. Ƴowën tan en nëkon gër ed xwët bano. 7Gërëgako, marayin enëɓi pelëx ɓësëfan ɓërexëm ɓën mëne axani xani ko gër ecës. Anëka lëngwa ko gër ebar ed Galile. Fën këno watëx. Wëno eŋo bax mun nangën!» 8Ga wël këni eŋo, Mari Madëlen, gë Mari iŝandaw̃ w̃ara këni gë anjiỹ fo eni ŋaw̃ëta ỹeg in. Er ɓar bax gër ow̃ëkw oreɓën anjiỹ gë onënga osëm. Hër këni eni tëfëtërax gër ɓësëfan. 9Ata ga fed këni gë Yesu, ŝëma këɓi. Ɓën ga sëka këno, foxi këni. Ga këno lëkëra gër osapar, ŝale këno. 10Ata re ko Yesu: «Këren yëdara na! Ƴeyin enëɓi pelëx ɓëmaỹe ɓëŋ eni mara gër ebar ed Galile. Fën këne watëx.»
11Në fëña fo ɓayi bani Mari Madëlen gë Mari iŝandaw̃ ga h̃at këni gër angol and Yerusalem ocoroɗa od bax nëkonand ỹeg ok. Reƴax këni ɗek gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ang xucak ɓeỹ ak. 12Ata ɓën w̃acër këni gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën eni ñëpaxën endeƴ eŋ. Ga wëlër këni na, yël kënëɓi ocoroɗa ok koɗi ir ɓon. 13Afel fel banëɓi ɓëte mondako: «Deƴayindën mëne ɓësëfan ɓër Yesu ɓën ƴowëk gëmëɗ do reka këni eman eŋ nand baŋun raŝënd na. 14Do angëmëne exo wël eŋo Pilat, ɓiyi axor këmo xor mo pel eŋun teɓan, ỹow̃eỹ aŋun gi na.» 15Ocoroɗa ok xana këni koɗi in do ri këni ɗek ang fel banëɓi ak. Ata wëlik endeƴ eŋo mondako gër Ɓëŝëwif xali doro.
End epemëra ed Atëfëtan eŋ
16Ɓësëfan epëxw gaɓat ɓën, ƴe këni gër ebar ed Galile, ƴaŋ gër etënd ed fënëtan baɓi Yesu. 17And wat këno aŋ, foxi këni do këno ŝalend. Ɓarikan ɓërëmar ah̃ëpëgënan baɓi h̃ëpëgënanënd mëne Yesu dëŋ ex. 18Yesu ga sëka këɓi, fel këɓi: «Wëno xwënëk owun or gër orën ol, ɓëte wëno xwënëk owun or gër ebar ol! 19Ƴeyin gër ɓela gë enëng gë enëng ebar el ɗek, enëɓi di ɓësëfan ɓëram. Ɓuyindënëɓi gër ow̃ac or Faba, gë or Asëñiw̃ do gë or Angoc Amënëk ol. 20Tëƴalindënëɓi etëf ed ɗek er fel këmun el. Ata wëno, key yo key, këme hi gë wën xali yatir kë xwët ngwën.»