Kayëta ixinëm ir Ɓëkoreŋët in
Lilaya in
Akayëta aŋo ro ex akinëm and ỹëgwën baɓi Pol okëreceŋ od gër Koreŋët aŋ gayik ax bo bana ga wëlër na ŝenene gë mëŋ. Ɓendeƴ ɓetas ỹëgw ko Pol gër akayëta aŋo. Eñanar eŋ, ayaka yaka baɓi ga bani ƴepënënd ofarëxanda orexëm ol. Gayikwa gër ofarëxanda aỹëmb ỹëmbëk oƴot ok do gë ɓeñigënaxik ɓeŋ. Ɓarikan, Pol aɓuŋa ɓuŋa baxo ɓeŋo ɗek, mëŋ ex ax ñap bana eno ƴepënënd. Ekinëm eŋ, Pol fel baɓi eni ɓar er kënëɓi rëcaraxën okëreceŋ od ŝëmura baɓi gër Yerusalem ok. Etasën eŋ, Pol afel fel baɓi kërenëɓi ɓaxëtënd na oparëxanda od ŝanayaw bax gër Amara andeɓën do bani sëƴalirand ɓecëxen ok. Oparëxanda oko arafënara bani rafënarand. Xarak, parëxanda ir ɗal in, aɓana ko ɓanand, aw̃a ko w̃and exo gi ang ar sitarak fo exo cotaxën ojaw̃ od Kaxanu ok. Ɓëte aɓi nëỹalind na okëreceŋ ok eno yëlërand napul in. Gayikwa Kaxanu ayël fo ko yëlënd oyekax orexëm ol, ỹoweỹ axo mëkand na. Er ex gër akayëta in:
Ecëmar el do gë ecëkwa ed Kaxanu el: 1.1-11.
End andiyen and parëxanda ir Kaxanu eŋ: 1.12–2.17.
End aŋana and Yesu Kërisët eŋ: 3.1–7.16.
End edëcar ed okëreceŋ eŋ: 8.1–9.15.
End ofarëxanda or Pol eŋ: 10.1–13.10.
Ɓepelatar ɓeŋ: 13.11-13.
1Ecëmar el
1Wëno Pol, parëxanda ir Yesu Kërisët in, ang ỹandi këŋo Kaxanu ak, do gë imaỹe indeɓi iŋ Timote, këŋun ỹëgwënëlind wën ɓër ex Amara and Kaxanu and gër angol and Koreŋët ɓën, do gë ɗek ɓëw̃ënëk ɓër ex gër ebar ed Akayi ɓën. 2Kaxanu, Faba ireɓi, do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëlenun oyekax ol, do gë oɓetak ol!
End ekemëndër eŋ
3Cëkwanëŋone Kaxanu, Sëm ir Axwën areɓi Yesu Kërisët, Sëm ir xwënëk axaỹënan ir ex yo. Mëŋ exo Kaxanu, ar kë xemënënd nand ex yo. 4Kaxanu këɓo xemënënd gër oƴot od ex yo, ene koraxënënde ɓiyi ɓëte enëɓe kemëne ɓër kë sorond gër oƴot od ex yo, paɓ gë ekemën ed këne ŝotënde gër ndexëm el. 5Enimin, ang kë ỹëmb yo toro ind këne soronde në end Kërisët iŋ, mondako fo kë ỹëmb ɓëte ekemën ed këne ŝotënde gë Kërisët el. 6Angëmëne asoro këmi sorond gër oƴot, mun kemënaxënënd, end apexa andewën këmi soroxënënd. Angëmëne Kaxanu axemën xemën këɓo, mun kemënaxënënd wën ɓëte këɓo xemënaxën, en cotaxën ojaw̃ od en ɓuŋaxën toro indimat gë ɓiyi. 7Do er këmun yarënënd in mokwëta ex, gayikwa anang nang këmi mëne ang ŝoma kënëɓo gër toro ak, aŝoma kënëɓo ŝomand ɓëte gër ekemën.
8Enimin ɓëmaỹe, oƴot od hi baɓo gër ebar ed Asi ok, aɓo ñandi ex na en nem. Yama mokëɓa ga xëɓa baɓo nde, nëmëc ang xor këmi mi ɓuŋa ak. Abami yëla na ɓëɓëngw këmi ɓayi. 9Gër ow̃ëkw oreɓi dëŋ w̃a bami mëne ecës edeɓi el dëŋ h̃atënëgu baɓo mondako. Ata mokwëtaxën Kaxanu, mëŋ ar këɓi xaninënd ɓëŝëk an hixën baɓo eŋo, këdi këmi xwëta ogaf odeɓi ok. 10Mëŋ racët këɓo, do aracët këɓo racët gër ecës edako rako elo. Iyo ɓiyi, mëŋ ex ar kënëŋo yarënde an, do axwëta xwëta kënëŋone mëne aracët këɓo racët ɓëte. 11Wën ɓëte arëca kënëɓo rëcand ga kënëɓo ŝalenënd ako. Ata Kaxanu ayaka ko yaka cale ind kënëɓo ŝalenënd ɓëranjëm iŋ. Ayël këɓo yël enjekax eŋo, do ɓëranjëm këŋo ỹana eŋo cëkwand në endeɓi.
End eteɓ ed ɗamana ir Pol eŋ
12Gayikwa onënga oreɓi ol ex, osede or ŝot këmi gër onden ondeɓi ol. Aliya liya këmi gë ola or toc do gë ɗal ir xaniwëk gër Kaxanu in, mërëxand ir ɓela ɗek, adofa gër ndewën, gë oyekax or Kaxanu ol, ɓari ax gi ex na gë orenik or gër ngwën ro ol. 13Er kën fënënd do këŋun fënind in ỹëgwënëli këmun, ax gi ex na ecëxen. Yëla këme afëni këŋun fëni aye, 14ang fëni këŋun dëŋ mar mëne në endeɓi na këŋun nëngandëraɗ ang këɓo nënganënd ɓiyi ɓëte endewën ak, yatir akey and Yesu, Axwën areɓi aŋ.
15Ata wëno gë ekwëta elo ỹandi baxe mun nëngali pere, en cotaxën oyekax oxinëm. 16Ɓëte yëla këme axuca këme xucax elod gër ndewën na ond gër ebar ed Masedëwan oŋ, do me kaniw gër Masedëwan me ɓakaxënëgu na gër ndewën, ene yëlëraxën er këme ƴexën ond gër ebar ed Yude oŋ. 17Ga fëna këme me di eŋo, ba ar kalay-kalay nde hi këme? Ba and këme fëna me di ỹeỹ aŋ, oñandi odam fo nde këme rind, do me dend amëd aŋo fo: baŋo «Iyo», baŋo «Ali»? 18Kaxanu, mëŋ ar ex mokwëta an, anang nang ko mëne eyeƴan ed wëleli kënëɓo el, ax gi ex na ɓaŋo «Iyo», do ɓaŋo «Ali». 19Gayikwa wëno, gë Silas, do gë Timote afem fem këmi gër ndewën na mëne gër Yesu Kërisët, Asëñiw̃ ar Kaxanu an, «Iyo» fo ex, ax gi ex na ɓaŋo «Iyo» do ɓaŋo «Ali». 20Ang ỹëmbëk yo ɓeɓër ɓeƴa këɓo Kaxanu ɓën, Kërisët ex «Iyo» irexëm in. Awa mëŋ ex, paɓ gë mëŋ këne rende «Amen», and kënëŋo ŝalende Kaxanu end enjaran endexëm aŋ. 21Do Kaxanu ex ar këɓo xemënënd ɓiyi gë wën an, ga ɓar këne gë Kërisët an. Mëŋ yata këɓo mo diyeninaxënënd. 22Mëŋ fo ri këɓo nanganëme irexëm in ga xwët këŋo Angoc Amënëk aŋ gër ow̃ëkw oreɓi. Ata gë Angoc aŋo këne nangaxënënde mëne ɓecërëcaxik fenin këɓo na.
23Wëno sede iram in Kaxanu ex gër aniyan andam, ɗal in këme reƴand. Er saxan ke me cës gë me nëgwëŝ in. Ame ɓakali ex na fën gër Koreŋët, gayik axe ñandi bana mun dexëra. 24Ɓiyi aɓo ñandi bana mi bëña ekwëta edewën el gayik gë ekwëta elo xwëŝaxën kën gër andiyen and xel këne gë onënga fo aŋ.
21Wëno cëŋ, afaỹ faỹ bame gër emëkw edam këreme ɓakali na gër ndewën këdi këne xofëtare gë ecaminan. 2Gayikwa angëmëne në endam kën ŝaminand, në end noɓën cëŋ ke nëngandëraxën? Ba në end ɓër ŝaminak në endam nde? 3Mondako ỹëgwënëli këmun, këdi këme ŝamina and këme h̃atëli aŋ end ɓër ebax exe nëngandërado eŋ. Wën ɗek xwëta këmun: onënga oram ol, onënga or wën ɗek ex. 4Gë oƴot otëm, gë emëkw ed ŝaminak mbaŋ, gë ongwën od mbaŋ, ỹëgwënëli këmun. En nangaxën mëne mbaŋ h̃an këmun rixën këme mondako, ɓari ax gi ex na, ga ỹandi ke en caminara.
End eteɓan ed aw̃endëran eŋ
5Angëmëne ala exo di er kën ŝaminaxën, wën ɗek kë ŝamina, ax gi ex na wëno kë ŝamina. Ɓarikan këdi ke xureli, me dedo wa ɓërëmar fo kë ŝaminara. 6Ala arako rako an, gwac këŋo hi and këno rexëra ɓëranjëm aŋ. 7Er yek nëmëc in ex, eno teɓan do eno pel exo kemëna këdi këŋo ɓon ecamina ed xurik. 8Awa axara xara këmun, eɓal ed këŋun end ala ajo el, nëmëcal ex. 9Ata në eŋo ỹëgwënaxënëli këmun ɓëte mondako. Atëƴ ex, me nangaxën ba aɓaxët kën ɓaxëtënd end këmun fel yo. 10Ar këno seɓan wën an, wëno ɓëte aseɓan këmo seɓan. And këmo seɓan ala aŋ, angëmëne ỹeỹ exëna er këmo seɓanaxën, aseɓan këmo seɓan në endewën, ogës od Kërisët. 11Mondako këme rind këdi këmo seɓ Sindan eɓo ɗila, gayikwa noỹo cëŋ nemëk oñandi odexëm ok.
End ecaminara ed Pol eŋ
12And h̃at këme gër angol and Tërowas, me pemërax Atëfëtan and Kërisët aŋ, asëk sëk bame ebët ed fërëtën baxe Axwën el. 13Ɓari axe gi bana fuŋ gër onden ondam, gayik amo tëk bana aɓaỹe Tit. Ata ga fela këmëni na, xuca këme kwël ond gër ebar ed Masedëwan oŋ.
End angora eŋ
14Ata cëkwanëŋone ɗe Kaxanu, mëŋ ar këɓo w̃ëland din gër enga end angora and Kërisët an. Paɓ gë ɓiyi këni nangaxënënd ɓela ɓën endexëm eŋ, gër ed ex yo, ang angiri inëngax fo. 15Ɓiyi hi këne enimin angiri inëngax in. Kërisët yël këŋo angiri ijo Kaxanu. Angiri ijo, këɓi wëranënd ɓër sëfëk fëña ir apexa ɓën, do ɓëte ɓër nambërak ɓën. 16Gër ɓër nambërak, otëñer ond ecës ex. Ɓarikan gër ɓër fexëk, otëñer ond aniyan ex. Do noỹo xorëk exo di andiyen aŋo? 17Ɓela exëna ɓër rik eyeƴan ed Kaxanu el acotëraxën and napul. Ɓarikan, ɓiyi gë onden ond ŝenene këmi femërand, ga law̃ënëgu këɓo Kaxanu. Ogës odexëm do ga ɓar këmi gë Kërisët këmi yeƴanaxënënd.
3End ɓëriyenin ɓër eter ekaŝax eŋ
1Gaŝëxe nde këmi ỹana mi ƴelind gër ndewën, ang ɓër law̃ënayalik gë andeɓën dëŋ? Ba aỹap nde ỹapëk mi mëlalind okayëta od kë reƴand noɓën hi këmi, ang këni rind ɓërëmar ak? Ɓëte ba wën nde ỹapëk enëɓo ỹëgwënënd okayëta oko? 2Wën ga ex wa kayëta ireɓi in, ir ỹëgw këni gër ow̃ëkw oreɓi in, ir nang këni do këni fënënd ɓela ɗek in. 3Mongwati watik mëne wën ex kayëta ir ỹëgw ko Kërisët do xwëtënan këɓo gër andiyen andeɓi in. Kayëta ijo, gë Angoc and Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd aniyan aŋ, hixënëk, xarak ax gi ex na gë oñëgw. Gër eman do gër ow̃ëkw or ɓela ỹëgw ko, ax gi ex na në ɓangomb-gomb ɓand oxaỹ ofësëpës.
4Mondako ex ekwëta ed xwëta këmo Kaxanu el, paɓ gë Kërisët. 5Ax gi ex na gë andeɓi aŋo dëŋ këmi xorënd mi nang er ex yo, nangëde gër ola oreɓi xaniwëk. Ɓarikan, ɓiyi er këmi xorënd in, gër Kaxanu kë xaniwënd. 6Mëŋ fo ri këɓo ɓëte ɓër xorëk eni gi ɓëriyenin ɓër eter ekaŝax ed gë Angoc and Kaxanu el, eter ed ax gi ex na gë oñëgw el. Gayikwa Angoc aŋ aliyan kë liyanënd, ɓarikan oñëgw ok alaw̃ kë law̃ënd.
7Andiyen and ecës aŋ, and ex gër oñëgw od në oxaỹ aŋ, gë enjaran ebax, xali Ɓëyisërayel ɓën abani yëxw na eni nëkon dëxax ir Moyis in. Enjaran bax ỹegënd gër dëxas irexëm, xarak end ex kuca bax. 8Ax gi ex na nde andiyen and w̃ëlawëk këŋo Angoc aŋ nëmëcak ecot ed enjaran el? 9Angëmëne andiyen and w̃ëlawëk kiti aŋ gë enjaran hi bax, andiyen and w̃ëlawëk or ŝenene aŋ nëmëcak enjaran eŋ. 10Do dene dëŋ mëne enjaran end ŝanaya bax akarëk eŋ aŝilipa ŝilipak and h̃atëguk enjaran end gërëgako aŋ gayik eŋo xurik ex këɓën. 11Enimin, angëmëne er bax xucand in gë enjaran hi bax, er kë ɓayi laŋ nëmëcak enjaran eŋ.
12Awa ɓiyi ga ŝot këmi eyar ed mondako elo, yëxwëraxën këmi nëmëc. 13Ɓiyi ami dind na ang Moyis ak, mëŋ ar bax laɓënd gë anjëm dëxas irexëm an, këdi këni wat Ɓëyisërayel ɓën ekwët ed enjaran end er bax xucand el. 14Ɓarikan er baxo rind Moyis ijo, aŝiw̃ën ŝiw̃ënëk onden ond Ɓëyisërayel oŋ. Enimin xali doro, and këni fënënd poyoma ɓakayëta ɓand eter ekarëk ɓaŋ, anjëm and kë laɓënd aŋ, aɓayi ɓayik, ax dëxëta ex na gayik eɓar gë Kërisët el fo kë rëxëtënd. 15Xali doro, and këni fënënd Akayëta and eter ekarëk aŋ, anjëm kë laɓënd na ow̃ëkw oreɓën oŋ. 16«Ɓarikan and këno xwëta Axwën aŋ, anjëm and kë laɓënd aŋ arëxëta kë rëxëtand3.16 Andocane 34.34.» 17Xarak Angoc aŋ ex Axwën ajo. Do gër ed hi ko Angoc and Axwën, fën ex orëƴaƴa el. 18Ɓiyi ɗek ɓër gë odëxas od laɓët këni ok, anëkon këne nëkonënde gë axëɓënan, ang në anangoye fo, enjaran end Axwën eŋ. Anëngwëta nëngwëta këne ene cotaxëne eñaw̃ emat gë Axwën an, do enjaran eŋ kwël ex ɓaŝarënd. Mondako ex andiyen and Axwën aŋ, mëŋ ar ex Angoc an.
4End napul ir në ɓapeƴa eŋ
1Awa gayikako andiyen aŋo seɓënan këɓo Kaxanu, gë axaỹënan ir w̃asin këɓo in, këreɓo cena na. 2Aseɓ seɓ këmi ɓend ɓeŋ, ɓecëfënaxik ɓeŋ. Ami dind na ɓeỹ ɓën gë osit, do ami nëmbëtënd na eyeƴan ed Kaxanu el. Ecëñëxët, ɗal in këmi reƴand kerët, ata mondako hi këmi ɓër mokwëta gër onden ond ala kala, do gër lëngw ir Kaxanu. 3Ɓarikan angëmëne Atëfëtan and këmi femërand aŋ aloɓ loɓëk, gër ɓër nambërak loɓëk. 4Ata Atëfëtan aŋo aloɓ loɓëk gër ɓër gë oŋëpëgënan, gër ɓër ŝiw̃ën këɓi angoc and rixayak kaxanu ir gër ngwën ro ɓën. Mëŋ ɓayik ani watënd na angoɓen and Atëfëtan and enjaran end Kërisët aŋ, mëŋ ar ex eñaw̃ end Kaxanu an. 5Enimin, epemëra edeɓi el ax gi ex na end ola oreɓi. Er këmi femërand mëne Yesu Kërisët ex Axwën an, do ɓiyi ex ɓëriyenin ɓërewën ɓën në end Yesu. 6Gayikwa Kaxanu rek: «Angoɓen aŋ pëtëlex gër ecamëɗan.» Ata mëŋ dëŋ ex angoɓen and fëtëk gër ow̃ëkw oreɓi aŋo. Aỹandi ỹandi këŋo eɓo ŋoɓa gë enang ed enjaran end Kaxanu end fëtëk gër dëxas ir Yesu Kërisët eŋ.
7Ɓarikan ɓiyi w̃ëlayak napul ijo gër ola oreɓi, ang në ofeƴa fo, ex watixën kerët mëne panga ikëɓënaxik ind ex gër ola oreɓi iŋo, ind Kaxanu ex, ax gi ex na indeɓi. 8Gand ed ex yo kënëɓo ŝëndënënd ɓela ɓën, ɓari ami ɓele na. Awëlandëra këɓo wëlandërand, ɓari aɓo yëɓu ex na. 9Arixëra kënëɓo rixërand, ɓari anëɓo ñaŋëta ex na. Axëɓa këɓo xëɓand ocëmu ok, ɓari ami cës ex na. 10Din w̃ëlaya këmi gër ola oreɓi, gër ɓeman ɓendeɓi, ecës ed Yesu el, ex canayaxën ɓëte aniyan and Yesu aŋ, gër ɓeman ɓendeɓi. 11Gayikwa ɓiyi ɓër këne liyande ɓën, din këɓo fecerand ecës el në end Yesu, ex canayaxën ɓëte aniyan and Yesu aŋ, gër ɓeman ɓendeɓi ɓend kë ŝës ɓeŋo. 12Ata ecës el mondako kë riyenind gër ola oreɓi, ɓarikan gër ola orewën aniyan ex.
13Do gayikako Angoc amat fo ŝot kënëŋone, and kë yëlënd ekwëta aŋ, ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Ga w̃a këme, mëŋ yeƴanaxën këme4.13 Calemoñëw̃ 116.10.» Ɓiyi ɓëte ga w̃a këmi, mëŋ yeƴanaxën këmi. 14Ga nang këmi mëne ar xanin këŋo Axwën Yesu gër ecës an, axanin këɓo xanin gër ecës ɓiyi ɓëte gë Yesu, do eɓo canayali andamat gë wën gër ed hi ko. 15Gayikwa eŋo ɗek në endewën h̃ataxënëguk, eni nangëraxën ɓela ɓëranjëm oyekax or Kaxanu ol. Ata ɓër këŋo ŝëkwand Kaxanu end enjaran endexëm ɓën, eni ỹëmbërënd.
End ola oxaŝax eŋ
16Ata mëŋ ex, ɓiyi këreɓo cena na. Ado ex ɓiw̃ënd ola or fac fac ol, ola or lëf lëf ol, key yo key kë ɓëtënd. 17Gayikwa oƴot od këɓo hi yo gërëgako, ỹoweỹ ax gi ex na paɓ gë enjaran etëm end din ir din end këne ŝot eŋ. 18Ɓëte ɓiyi er ax gi ex na mongwat in këmi watënd, ax gi ex na er mongwat in. Gayikwa er mongwat in ax nëkand na, ɓari er ax gi ex na mongwat in din ir din ex.
51Enimin, gër ebar ro gë eman këne liyande. Eman eŋo ex ang aner and kë nëxenara akey amat fo. Ɓarikan, anang nang këne angëmëne olëg or gër ebar ro ol anëxena nëxenak, aŝot ŝot këne ƴaŋ gër orën, këɓe ir ɓaƴ ko Kaxanu in. Olëg olo or din ir din ex, or ax di ex na otaxan od ɓela ex. 2Ɓëte ɓiyi aw̃ëcar këne w̃ëcarënde gër aniyan and gërëgako. Ɗek nëkan këɓo ene cuɗaye eman ed gër orën eŋ ƴaŋ gër eman end ebar ro eŋ, 3angëmëne ɗal ex and këne ŝuɗaye aŋ, anëɓo pënga na tëɓ gë eman eŋ. 4Gayikwa nand këne liyande gër eman eŋo na, aw̃ëcar këne w̃ëcarënde, axëɓa këɓo xëɓand toro iŋ. Er ỹandi këɓo in, ax gi ex na ene cuɗëtaye, ɓarikan ene cuɗaye eman end gër orën eŋ. Ata aniyan aŋ ex gël eman end kë ŝësënd eŋ. 5Do Kaxanu ga rëw̃ këɓo wa ene dixëne eŋo, mëŋ ar yël këɓo Angoc andexëm an ene nangaxëne mëne aŝot këne ŝote ɓeɓër fenin këɓo ɓën.
6Awa ɓiyi, din këmi xapinand ga nang këmi mëne nand ɓayi këmi gër ndeɓi, gër eman endeɓi na, caw h̃awëta këmo Axwën an, ang ɓër yeɓa fo. 7Gayikwa gë ekwëta el këmi liyand, ax gi ex na gë owat ol. 8Ɓarikan mondako dëŋ këmi xapinand do këɓo fecanënd mi gi ɓër yeɓa, mi ŋaw̃ëta caw eman eŋ, do mi ɗëgaxën gër ndeɓi, ler gër Axwën. 9Ɓëte ɗamana ɓeỹ ɓën ɗek, aŝala këmi ŝaland Axwën an eŋo nënganënd endeɓi eŋ, hi këmi gër ndeɓi nde, hi këmi gër yeɓa nde. 10Gayikwa ɓiyi ɗek afo enëŋo yakaye Kërisët gër kiti. Ata ala kala exo kana ɓeɓër baxo rind, and baxo liyand gër eman endexëm aŋ: hik enjekax, hik eñëŋënax.
End eɓakali ed angwëlëra eŋ
11Awa ga nang këmi epëɓ ed Axwën el këmi ŝalaxënënd mëni kor ɓela ɓën eni ma endexëm eŋ. Kaxanu cëŋ, aye nang këɓo ɗe ɓiyi. Do wën ɓëte, këme yëland, anang nang kënëɓo gër onden ondewën. 12Ɓiyi ami ñana na gë andeɓi aŋo dëŋ mi deƴand gër ndewën noɓën hi këmi. Ɓarikan ayël yël këmun amëd and en dafënaxënënd endeɓi eŋ en cotaxënënd end kënëɓi yakaxën ɓër kë rafënarand në end ɓeɓër fac, xarak ax gi ex na në end ɓeɓër gër emëkw. 13Enimin, angëmëne anemëra nemëra këmi gër onden, në end Kaxanu hixën këmi mondako. Angëmëne gë onden ɓayi këmi, në endewën ɓayixën këmi gë onden. 14Gayikwa aŋana and Kërisët aŋ këɓo xaɗacënd ɓiyi ɓër fëni këɓo mëne angëmëne ala aɓat exo cës në end ɓela ɗek, awa ɓela ɗek ŝësëk. 15Do angëmëne në end ɓela ɗek ŝës ko, ɓër kë liyand ɓën në eɗiyaxëni ang ɓër xwën këɓi ar ŝësëk do xanik gër ecës në endeɓën an. Ɓarikan ani ɗiyand na ang ɓër xwënayak fo.
16Awa mëŋ ex, gërëgako ala amo nang ex na ang hi ko ala fo. Ado ga nang këmo Kërisët ang ala fo, gërëgako ax bo ex na ga nang këmo mondako. 17Angëmëne ala eni ɓar gë Kërisët, ola oxaŝax ŝot ko. Ɓekarëk ɓeŋ anëka rëxëtak, ɗek ɓengaŝax fo nëmbak gër ola orexëm. 18Do eŋo ɗek gër Kaxanu xaniwëk, mëŋ ar ɓakaliwëk angwëlëra and mëŋ gë ɓela aŋ paɓ gë Kërisët. Ata ɓiyi ex ɓër seɓënan këɓo andiyen and eɓakaliw ed angwëlëra el. 19Gayikwa Kaxanu bax riyenind paɓ gë Kërisët exo ɓakalixënëgu angwëlëra and mëŋ dëŋ, do gë ɓela ɓër gër ngwën ro aŋ, kitirëxe në end ɓamena ɓandeɓën eŋ. Do ɓiyi fana këɓo ene deƴarande eyeƴan ed angwëlëra el.
20Ɓiyi gër ow̃ac or Kërisët këmi yeƴanënd, Kaxanu mëŋ dëŋ këɓi w̃acënd ɓela ɓën gë etëỹ edeɓi el. Axara xara këmun gër ow̃ac or Kërisët, wëlërin gë Kaxanu! 21Ar elod axo mendëra ex na an, Kaxanu nëmb këŋo amena andeɓi aŋ, ene gixëne ɓiyi ɓër ŝenene gër ogës od Kaxanu.
61Gayikako ɓiyi ɓarëk andiyen aŋ gë Kaxanu, këmun felaxënënd en kemënali oyekax orexëm ol, kërex gi ex na or gë ofëcak këm. 2Gayikwa are re ko:
«And ỹap bax aŋ, yakali këmi cale indeƴ iŋ,
gë akey and ỹap bax mi pexën aŋ, xangëta këmi6.2 Esayi 49.8.»
Ata gërëgako ex and ỹapëk enim aŋ,
gërëgako ex akey and apexa aŋ.
End ɓëriyenin ɓër Kaxanu eŋ
3Ɓiyi gematak ami dind na er këŋo wëlandëraxën ala gër ekwëta edexëm, këdi këni yëla mëne ỹeỹ w̃enak na gër andiyen andeɓi. 4Ecëñëxët, gër ɓeɓër ex yo do ang ex yo, aw̃asinaya këmi w̃asinayand mëne ɓëriyenin ɓër Kaxanu gë ɗal hi këmi. Mbaŋ këmi ɓuŋand oƴot ok, gë toro iŋ, gë ocënd ok, 5gë xëme in, gë and kënëɓo fërand aŋ, gë ɓend ŝoɗe-ŝoɗe ɓeŋ, gë gër ɓandiyen ɓañëkaxik, gë ɓakey ɓand aɓo daŝënd na ɓaŋ, do gë ɓand këmi ŝanënd eƴamb ƴamb ɓaŋ. 6Ɓarikan, aw̃ëlaya w̃ëlaya këmi aniyan andeɓi aŋ gër ow̃ënëk, gër onangëran, gër eɓuŋa, gër oɓëngw or onden, gër Angoc Amënëk, gër aŋana and ɗal and gë eñëŋënax end ŝonayak këm. 7Aw̃ëlaya w̃ëlaya këmi ɓëte aniyan andeɓi aŋ gër eyeƴan ed ɗal, gër panga ind Kaxanu. Oỹënga or ŝenene këne w̃eraxënënde, ɓëte gë oŋo fo këne xwëŝaxënënde. 8Ɓela ɓën er kënëɓo rind: ɓaŋo afëɓ, ɓaŋo alëŝëra; ɓaŋo aŝëkw, ɓaŋo aƴepën. Axwët kënëɓo xwëtënd ɓaŋo ɓënëgwëŝ, xarak ɓiyi ɗal in këmi reƴarand. 9Ɓëte axwët kënëɓo xwëtënd ang ɓër anëɓi nang ex na fo, xarak anang nang kënëɓo; ang ɓëŝësëk fo, xarak aliya këmi liyand; ang ɓër nëp kënëɓi fo, xarak anëɓo ɗaw̃ ex na; 10ang ɓër ŝaminak fo, xarak din këɓo nëngandërand; ang ɓëxaỹënaxik fo, xarak ɓëranjëm kë ŝotërand në endeɓi; ang ɓër ỹoweỹ ami cot ex na fo, xarak ɓeỹ ɗek xwën këmi.
11Wën oɗawo odeɓi od gër Koreŋët ok, ɓiyi ɗal in bamun felënd kwëlaƴ, gë ow̃ëkw oreɓi oŋ ɗek këɓo ɓalënd endewën eŋ. 12Wën an cënd ex na gër ow̃ëkw oreɓi, ɓarikan aŋana and h̃an kënëɓo aŋ ɓaŝëtak. Ɓiyi cëŋ, ax gi ex na tëkër këɓo ɓalënd endewën eŋ. 13Ata ang oɓaŝ oram fo këmun felërand. Wën ɓëte ɓalindëleŋun endeɓi eŋ gë ow̃ëkw orewën oŋ!
End ɓanëkëra eŋ
14Këren ɗëkërënd na gë ɓër ax gi ex na okëreceŋ ɓën në ɓamara ɓand ax ñap ex na. Enimin, aɓar nde këni ɓarënd end ŝenene eŋ do gë eñëŋënax eŋ? Anëkëra nde hik na mërëxand ir angoɓen do gë ecamëɗan? 15Angwëlëra nde hik na mërëxand ir Kërisët do gë Beliyal? Acetëra nde hik na mërëxand ir arëw̃ak end Kaxanu an do gë ar ax ma ex na an? 16Eter nde hik na mërëxand ir Aciw̃ and Kaxanu do gë olaŝ oŋ? Enimin, ɓiyi ga hi këne wa Aciw̃ and Kaxanu aŋ, mëŋ ar kë yëlënd aniyan an, ang re ko Kaxanu gër Oñëgw Omënëk ak:
«Alëg këme lëg, do aliya këme liya mërëxand ireɓën;
Kaxanu ireɓën këme hi, do ɓën eni gi ɓulunda iram.» 17Ɓëte:
«Canin ɓamara ɓandeɓën ɓaŋ, do capayayin;
këren ɗëkënd na eɓuyaraxik in, do wëno aw̃ëlaya këmun w̃ëlaya re ko Axwën an.
18Ata me gi Sorix irewën,
do wën en gi ɓosëñiw̃ën do gë ɓoɓiw̃ën ɓoram,
re ko Axwën ar xorëk ɓeỹ ɗek an6.18 Esekiyel 37.27.»
71Wën ɓër ke ɓalënd mbaŋ ɓëjo, gayikako ɓendako rako ɓeƴa këɓo Kaxanu, mënënëne ɓeman ɓeŋ do gë onden oŋ, eɓuyaraxik kërex gi na. Teɓëne ow̃ënëk ol ex paỹaya gër anjiỹ and Kaxanu.
End onënga or Pol eŋ
2Ɓalindëleŋun endeɓi eŋ gë ow̃ëkw orewën! Ɓiyi cëŋ ala amo menan ex na, ala amo ɗëxëlëx ex na, ala amo ƴamba ex na. 3Ax gi ex na mun kiti këme rexënënd eŋo, gayikwa anëka fel bamun: «Ang këɓo ɓalënd endewën gër ow̃ëkw oreɓi ak din kë ɓayi: këmi liyand nde, ba ŝës këmi nde.» 4Ekwëta ed xwëta këmun el, mbaŋ rafëk. Mbaŋ ke nënganënd endewën eŋ, mo kemën dëŋ ke xemënënd, ado ɗek hi këme onënga ol mërëxand ir oƴot od hi këɓo ok.
5Enimin, elod ga h̃at këmi gër ebar ed Masedëwan, ami cot ex na gë tëkër ak eteyëta el. Mocënd ŝënd bami gand ed ex yo gë emereli ed banëɓo w̃erelind ɓër fac el, do gë anjiỹ and gër ow̃ëkw oreɓi aŋ. 6Ɓarikan Kaxanu, mëŋ ar këɓi xemënënd ɓër kë ɓanand an, axemën xemën këɓo and h̃atëgu ko Tit aŋ. 7Ado ax gi ex na ga h̃atëgu ko Tit fo xemën këɓo. Ɓarikan gë ekemën ed xemënëgu këno wën el, xemënati këɓo. Asëfëtanati sëfëtanati këɓo ang këŋun ɓalënd endeɓi ak, ang sesëra kën në endeɓi ak, do ang kën ɓalëkënalind endam ak. Ata wëno ɗek eme onënga ol.
8Angëmëne në end kayëta iŝëxe ir ỹëgwënëli këmun in ŝaminara ban, axe cena ex na. Eyo, anang nang këme mëne në end kayëta ijo aŝamina ŝamina ban amëd. Ɓamat aŝena ŝena ke, 9ɓarikan gërëgako, anëngandëra ke nëngandërand. Axe nëngandërand na ɗe në end ga ŝamina ban, ɓarikan gayik ecamina elo anëngwët nëngwëtëk ow̃ëkw orewën oŋ. Ecamina elo end h̃an ko Kaxanu eŋ rik. Ɓiyi cëŋ, eñëŋënax gematak amun denan ex na. 10Enimin, ecamina ed në end Kaxanu el, anëngwët kë nëngwëtënd ɗek ola el. Aw̃ëla kë w̃ëland gër apexa, do ala aŋo cenand na. Ɓarikan, ecamina ed në end ɓend gër ngwën ro el, anemin kë neminënd. 11Awa watin ngwa gërëgako er ŝot kën gë ecamina ed në end Kaxanu in: oɓal osëm! Ado nëmëc na, ayaka yaka kën, axoỹ xoỹ kën, ayëdara yëdara kën, aɓal këŋun ɓalënd endeɓi eŋ, aƴakëraxi këŋun ƴakëraxind endeɓi eŋ, aw̃a w̃a kën mëne ŝenene dëŋ rexëra këmun! Ado aŝanaya ŝanayak mëne aw̃ën w̃ën kën gër endeƴ eŋo. 12Awa angëmëne aỹëgwënëli ỹëgwënëli këmun, ax gi ex na mo dexëra ar w̃endërak an, ba ar w̃enan këno an. Ɓarikan en wataxën gë ɓangës ɓandewën ɓaŋ dëŋ oɓal osëm or këŋun ɓalënd endeɓi eŋ, gër lëngw ir Kaxanu. 13Mëŋ ex, ɓiyi mbaŋ xemën këɓo endeƴ eŋo.
Ata mbaŋ fuŋara këɓo ga wat këmi ɓëte ang nëngandëra këŋo Tit endewën ak, onden ondexëm fuŋara këŋo endewën eŋ. 14Angëmëne wën aŝëkw bamun ŝëkwënd ogës od Tit, axe cëfënan ex na. Ɓarikan ang bamun felënd din ɗal ak, mondako fo ŝanayak mëne ecëkw ed bamun ŝëkwënd ogës odexëm el, ɗal dëŋ ex. 15Ata Tit nëmëc këŋo ɓalënd endewën eŋ, ga ko xwitand ang bano ɓaxëtënënd ak. Gayikwa axwëtaya xwëtaya bano, ang bano fëɓënd do ban rëgënd endexëm ak. 16Wëno cëŋ, anëngandëra ke nëngandërand ga xor këme mun kwëta gër end ex yo.
8End amarënen eŋ
1Ɓëmaỹe, anangën këmun nangënënd mondake ŝanayak oyekax or Kaxanu ol gër Ɓamara ɓand okëreceŋ ɓand gër ebar ed Masedëwan. 2Ado ga ŝëmura baɓi në end oƴot otëm, ɗek exëni onënga ol, gayikako gër oxaỹën osëm oreɓën olo dëŋ w̃asin kënëɓo mëne ɓën ani kwëj ex na. 3Wëno kë reƴand osede olo mëne, gë oxor oreɓën ol, ado nëmëc oxor oreɓën ol, do ga ỹandi këɓi, ɓarëra këni oyël oreɓën ol. 4Ɓiyi monëỹali kënëɓo nëỹalind mi ma mi kemëna, eni gi ŝëf gër andiyen and amarënen and edëca ed ɓëw̃ënëk aŋo. 5Ata nëmëc ang bami yarënd ak ɓar këni. Gayikwa pere yëlaya këni ɓën dëŋ gër Axwën, ɗamana yëlayaxën këni gër otaxan odeɓi, ang ỹandi baŋo Kaxanu ak. 6Mëŋ ex, ɓiyi axara xara këmo Tit exo ɓakali gër ndewën exo ŋata andiyen and oyekax or amarënen and oyël orewën aŋ, ang ỹana baxo ak. 7Ang ŝotëra kën mbaŋ er ex yo: ekwëta el, gë eyeƴan el, onangëran ol, gë oɓal osëm or er ex yo, ɓëte aŋana and h̃an këmun aŋ, awa canayalex oŝotëra osëm orewën ol, gër andiyen and oyekax aŋo.
8Do er këme rend ijo, ax gi ex na ɗe apela, atëƴ wa këmun rind paɓ gë oɓal osëm or këŋun ɓalënd end ɓëŝëxe ɓër ex gër amarënen aŋo ol, me nangaxën ba aŋana andewën aŋ and ɗal dëŋ ex. 9Gayikwa anang nang kën oyekax or Yesu Kërisët, Axwën areɓi ol: mëŋ ar ŝotërak an, ƴow baxo hi ko axaỹënaxik në endewën na, en gixën wën, paɓ gë oxaỹën orexëm ol, ɓër ŝotërak.
10Aŋo cëŋ, er këme rend in apela ex, gër endeƴ eŋo: ofëcak orewën ex, wën ɓër, elod nuwuba, hi kën ɓëỹanar gër amarënen aŋo, do wën ex ɓëỹanar ɓër rik ɓën. 11Awa gërëgako, ŋatayin eɓar ed amarënen aŋo el, ex gixën er kën rind ijo gwër fo gë oñandi od en di ok. 12And këŋo ỹandi enim ala exo yël aŋ, Kaxanu axana ko xanand oyël ol ga nëkon nëkon ko er ŝot ko ala ajo in, ɓari ax gi ex na paɓ gë er ɓayik axo cot ex na in.
13Gayikwa gër amarënen aŋo, en tëf acariya and ceƴ gë ceƴ ex, ax gi ex na en ɗëxëlëxaya enëɓi dëcaxën ɓëŝëxen. 14Gër endeƴ eŋo, oŝotëra orewën or gërëgako ol këɓi rëcand eni cot er ŝan këni in, eŋun dëcaxën ɓëte oŝëtëra oreɓën ol, en cot er ŝan kën in, ex gixën mondako acetëra and ceƴ gë ceƴ. 15Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok:
«Ar ŝotëra bax mbaŋ an, ỹoweỹ ax kuri bana,
do ar ŝot bax tëkër fo an, ỹoweỹ axo can bana8.15 Andocane 16.18.»
End Tit do gë ɓër enga endexëm eŋ
16Cëkwanëŋone Kaxanu, mëŋ ar rik gër emëkw ed Tit oɓal osëm or këŋo ɓalënd endewën ol, ang këɓo ɓalënd ɓiyi ak. 17Gayikwa gë onënga fo w̃a ko ekemën ed xemënëli këmo, exo ɓakaxënëli in, ado gë andexëm aŋo dëŋ sana ko exo ƴeli gër ndewën. 18Asëfërëli këni sëfërëlind gë imaỹe ind këno ŝëkwërand gër Ɓamara ɗek, në end andiyen and ko rind gër epemëra ed Atëfëtan iŋ. 19Adofa, ɓër gër Ɓamara ɓën sana këŋo mi tëfërëli gë mëŋ gër emëla ed amarënen aŋo. Emëla ed amarënen and oyekax aŋo el, seɓënan kënëɓo gër andiyen andeɓi, ex canayaxën enjaran end Axwën eŋ, do ex gixën osede or mëne ɓiyi and ỹandi baɓo dëŋ ex.
20Në end amarënen atëm and seɓënan kënëɓo aŋo, aɓo ñandi ex na enëɓo dexëra gër andiyen andeɓi. 21Gayikwa ɓiyi ŝenene fo ỹandi këɓo mi mëlayand er yek in ogës od ɓela, xarak ax gi ex na ogës od Axwën fo.
22Anëka këmo law̃ënelilind imaỹe indeɓi iŋ, eni tëfërëli gë Tit do gë ɓër enga endexëm ɓën. Ɓiyi axwëta xwëta këmo asoŝan ajo. Aw̃asin w̃asin këɓo ɓakëlëbëd ɓandanjëm mëne aỹandi ỹandi këŋo eŋun dëca. Moñandi ỹandi këŋo edëca edewën el gayik mbaŋ xwëta këŋun. 23Do end Tit eŋ, ar enga emat gë wëno hi ko. Do në edi exo gër ndewën andiyen and ebax mun din aŋ. Awa ɓëmaỹe ɓënd sëfërëli këni ɓëŋ cëŋ, oparëxanda od Ɓamara, do enjaran end Kërisët exëni. 24Awa kacayinëɓi ŝenene, watëlexëni aŋana andewën aŋ ɓër gër Ɓamara ɓën. Nangëlexëni mëne ɗal bami rafënand endewën eŋ gër lëngw ireɓën.
9End edëcara ed ɓëmaỹe eŋ
1End andiyen and edëcara ed ɓëw̃ënëk ɓër gër Yerusalem eŋ, ine ngwa këmun ỹëgwënaxënëli? 2Anang nang këme ang ỹandi baŋun en di ak, do wëno gë eŋo këme rafënand endewën eŋ gër ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Masedëwan. Ga re këme: «Ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Akayi ɓëŋ, elod nuwuba hi këni ɓëw̃elëk gër amarënen and oyël olo.» Do wën ang ỹandi baŋun en di ak, ɓëranjëm ỹandi këɓi enun tëfëteli. 3Awa anëka këmëni law̃ënëlind ɓëmaỹe ɓëŋ, tëkëlexëni mëne edafënali ed rafënarali këmun el, ɗal dëŋ ex, aɓo ƴepeli na. Ata tëkëlenun ɗe ɓëw̃elëk ang reƴati këme ak. 4Kërene ɗaŋëtali na wa ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Masedëwan ɓëŋ, do enun tëk an gi ex na ɓëw̃elëk. Kërex nëngwëta na end ex ekwëta edeɓi el oŝëfën oreɓi, me dedo wa oŝëfën orewën. 5Awa wëno er yëlara këme mëne aỹap ỹapëk mëni kemënëli ɓëmaỹe ɓëŋ eni ɗëngwali gër ndewën, eni ɓaraxën enjekax end ɓeƴa kën ari kën ri eŋ. Enjekax eŋo, gilex end w̃elëk ang enjekax fo. Kërex gi ex na end nëỹali kënun në end oxwëj orewën fo.
6Enimin, ar kë neɗënd tëkër fo an, tëkër fo ko xanand. Ɓarikan ar kë neɗënd mbaŋ an, mbaŋ ko xanand. 7Ala kala yëlëlexo ang faỹ ko gër emëkw edexëm ak, gë ecamina këm, gë enëỹali këm. Gayikwa: «Kaxanu ah̃an këŋo h̃anënd ar kë yëlënd gë onënga an9.7 Acariyakinëm 15.10.» 8Do Kaxanu aŝot ŝot ko panga ind eŋun yëlëra mbaŋ ɓenjekax ɓend ex yo, en cotëraxën din, nand ex yo, ɗek er ỹapëk en ɗiyaxënënd in. Ɓëte aŝot kën ỹana en cotënd mbaŋ er kën ỹana en dixënënd enjekax ed ex yo, 9ang rek Oñëgw Omënëk ak:
«Mbaŋ këɓi yëlërand ɓëxaỹënaxik ɓën,
or ŝenene orexëm ol din kë nëkand9.9 Calemoñëw̃ 112.9.»
10Xarak, Kaxanu mëŋ ar këŋo yëlënd eneɗa aneɗ an, mëŋ ar këŋo yëlënd eƴamb ƴamb an, ayël këŋun yël eneɗa aŋ. Eneɗa eŋo aŝënan ko ŝënan, do arafën ko rafën er kë rëw̃ or ŝenene orewën in. 11Ata mondako kën ŝotëra er ex yo, do axor kën xor en ɓayi ɓër nëngak. Ata ɓela ɓëranjëm këŋo ŝëkwa Kaxanu në end ɓeɓër kënëɓo fëxwënënd mëni yëlërax eŋ. 12Gayikwa andiyen and amarënen aŋo aŋ aɓaŝ ɓaŝëk ecëkwa ed këno ŝëkwand Kaxanu el, ax gi ex na edëcara ed ɓëw̃ënëk eni cotaxën er ŝan këni fo el. 13Gayikako andiyen and amarënen aŋo mbaŋ xëɓënëk, ɓëw̃ënëk ɓën aŝëkw këno ŝëkw Kaxanu ga këni watënd mëne wën poyoma w̃a kën Atëfëtan and Kërisët aŋ. Ɓëte aŝëkw këno ŝëkw në end onënga orewën or ŝanayak gër edëca edeɓën do gër ed ɓela ɗek. 14Ata ɓën ga h̃an kënun mbaŋ kënun ŝalenënd, në end oyekax osëm or ŝënan ko Kaxanu paɓ gë wën. 15Cëkwënëŋone Kaxanu mëŋ ar rin këɓo oyël oxëɓënaxik an!
10End eyaka ed Pol eŋ
1Wëno Pol, axara xara këmun gë onden onjekax oŋ do gë onënga or Kërisët ol. Wëno ga kën rend wa mëne ayëda këmun yëdand and këne faɓëre aŋ. Ɓarikan and këmun h̃awëta aŋ, ayëxw këme yëxwënd mun dexëra mbaŋ. 2Axara xara këmun, and këme ƴeli aŋ, kërene nëỹali na fa mun masin mëne ame yëdand na mun dexëra. Ado anëka këme fënalind mëni dexëra ɓërëmar ga këni rend mëne ɓiyi ang këmi liyand ak, oñandi od eman ex. 3Enimin, angëmëne ɓiyi ang këmi liyand ak, oñandi od ɓeman ɓendeɓi ex, ɓari ami merënd na ang këŋo ỹandind ɓeman ɓendeɓi ak. 4Gayikwa oỹënga or ŝot këmi do këmi w̃eraxënënd oŋ, ax gi ex na or gër ngwën ro. Ɓarikan axor xorëk, gë Kaxanu, eñam ed ɓaciw̃ ɓakemax el. Aƴepën këmi ƴepënënd ɓanjëlan ɓatëmbak ɓaŋ. 5Aƴepën këmi ƴepënënd ɗek ɓeɓër këni fëɓënd ɓën, xarak ɓeɓër xucarëk gë enang ed Kaxanu ex. Do anjëlan and ex yo këmi ɓonënd, ex maxënënd end Kërisët eŋ. 6Ɓëte ɓëw̃elëk hi këmi monëp ar kë w̃ëŝind yo, and kë faỹaya ema ed w̃a kën aŋ.
7Kamanindën aye ɓeỹ ɓën! Angëmëne ala exo yëland ar gër Kërisët hi ko, nangëlexo ɓëte eŋo: angëmëne ar Kërisët hi ko, ɓiyi ɓëte ɓër Kërisët hi këmi! 8Ado ex gido arafëna këme rafënand tëkër gë or gapak or yël këɓo Axwën mun kemënaxënënd do mun wërëŝëtëraxënënd ol, axe cëfënan dona. 9Axe ñandi ex na mun yëɓun gë okayëta od këmun ỹëgwënëlind ok. 10Gayikwa are këne rend: «Gër okayëta odexëm, mbaŋ xeỹ ko do mbaŋ xem ko. Ɓarikan, and ko ƴow do ene paɓëre aŋ, exo gi ƴemur-ƴemur, do eyeƴan edexëm el ex gi eɗëŝëgënaxik.» 11Awa ar kë yeƴanënd mondako an, nangëlexo mëne yomb ir këmi ŝotënd and këmun ỹëgwënëlind okayëta aŋ, ado ɓayik ane gind ex na në ereɓat, gë yomb ijo fo këmi hi gër ɓandixa ɓandeɓi, and këmi ƴeli gër ndewën aŋ.
12Ɓiyi ami yëxw na mëni tëfëteli, ba mi ketënali ola oreɓi ol, gë or ɓër kë ŝëkwayand gë andeɓën ol. Awa ɓëfënirëx exëni ga këni ŝëkwayand ako gë andeɓën. Ata ga këni xetënaliyand do këni w̃atinaliyand gë andeɓën aŋ, hixën këni ɓëfënirëx. 13Ɓiyi cëŋ, aɓo ñandi ex na mi dafënand nëmëc ang ỹapëk ak. Ɓarikan, axetënali këmi xetënali er hi këmi in gë edëca ed rëca këɓo Kaxanu këmi xemënaxënënd gër andiyen and seɓënan këɓo xali h̃atelili këɓo gër ndewën. 14Ɓiyi gër ed sël këmi ami daɗand na, nangëde ami ŋatëli ex na gër ndewën. Gayikwa xali gër ndewën h̃ateli këmi gë Atëfëtan and Kërisët aŋ. 15Ata ami dafënalind na ɗe ɓandiyen ɓand ɓela ɓëŝëxe ɓaŋ, nangëde ɓiyi dëŋ rik. Ɓarikan, ga kën xemënd ako gër ekwëta, ayar këmi yarënd mëni ŋatën ɓela ɓëranjëm, jeƴ gër ed lëg kën fën. Aɓo ñandi ex na mi daɗa gër ed fel këɓo Kaxanu mi tël. 16Angëmëne mondako ex, ɓiyi ata këmi xor mi pemëra Atëfëtan aŋ gër owar oŝëxe, gër ed ɓayik elod ala ax pemëra ex na pere. Aɓo ñandi ex na mi diyeni gër ed riyeni këni anëka ɓëŝëxen do mi dafënalind er ri këni in. 17Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok:
«Ar ỹandi këŋo exo dafënand an
dafënayindëlexo gër Axwën10.17 Yeremi 9.23!»
18Gayikwa Axwën an, ar law̃ënëgu këŋo an këŋo ŝëkwënd, ax gi ex na ar kë ŝanayand gë andexëm an.
11End ofarëxanda or Pol eŋ
1E kido wën axor xor ban en ɓuŋa tëkër oŝenëk oram ol… ɓarikan aɓuŋan dëŋ ɓuŋan këne! 2Gayikwa wëno ga ke ɓalënd mbaŋ endewën eŋ ke ƴakëraxixënënd gë oƴakëraxi or Kaxanu ol. Gër Kërisët w̃ëla këmun ang endënaw̃ emeja fo, emënëk, en ñamaxën gë mëŋ gaɓat. 3Yama andën aŋ, gë osit orexëm ol ga yifa baŋo nde wa Xawa. Awa wëno ayëda këme yëdand ba mondako fo w̃enak onden ondewën oŋ, seɓaxën kën ow̃ënëk or në end Kërisët ol. 4Eninim, wën ata këno w̃ëlaya ala aỹanar ar ƴelik do exo pemërand end Yesu ir fitarëk gë ir nangën këmun in, ba exo gi gë angoc and fitarëk gë and hik gë wën aŋ, ba eno wëleli «Atëfëtan» and fitarëk gë and sëfëtan këmun aŋ. 5Xarak, anang nang këme mëne oparëxanda otëm oko, ỹoweỹ ane kuca ex na! 6Angëmëne gër enënga ed etëỹ fo, wëno ỹoweỹ ame gi ex na, ɓari ax gi ex na mondako fo gër onangëran. Ga w̃asin këmun wa kerët eŋo gër er ex yo do nand ex yo.
7Ga nangën këmun ako Atëfëtan and Kaxanu aŋ gë acosa këm, do ga ɓana këme en gixën ɓër gapak, aw̃endëra nde w̃endëra këme? 8Ɓela ɓër gër Ɓamara ɓacëxe bamëni lëxëlëxënd gayik ɓën baxe yëlënd acosa, me diyenixën gër ndewën. 9Do and bame ŝan ỹeỹ gër ndewën aŋ, ala gaɓatak abamo sëkwëran na. Gayikwa ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Masedëwan ɓëŋ, baxe wëlandëranëgund er bame ŝanënd in. Nand ex yo, axe ñandi bana mun tëkwëran, do mondako këme ɓayi. 10Gë ɗal ir Kërisët ir ex gër ola oram in, ala axe cëɓan na er këme rafënaxënënd ijo gër owar or Akayi. 11Në end inecëŋ? Gayik amun ŋan ex na nde? Kaxanu anang nang ko!
12Ang riyeni këme gër ndewën cosërëxe ak, mondako fo këme riyeni ɓëte, me dëxëtaxën akaƴa and ɓër këɓi ỹandind eni dafënand mëne gwër fo hi këmi aŋ. 13Ɓela ɓëjo oparëxanda onëgwëŝ exëni, gë osit këni riyenind. Anëngwëtara fo nëngwëtara këni oparëxanda od Kërisët. 14Do eŋo ax caraxi ex na, gayikwa Sindan mëŋ dëŋ anëngwëtara ko nëngwëtarand meleka ir angoɓen. 15Awa ax caraxi ex na angëmëne ɓër këŋo riyeninënd ɓën, anëngwëtara këni nëngwëtarand ɓëriyenin ɓër or ŝenene. Axana këni xana gër eŋata er ỹapëk eni kana në end ɓandixa ɓandeɓën in.
End oƴot od Pol eŋ
16Ga këme rend wa gaŝëxe mëne ala kërexe kwët na aŝenëk. Me dedo, ɓuŋayin endam eŋ ang end aŝenëk fo, me koraxënënd wëno ɓëte me dafënand tëkër. 17Er këme rend ijo, ax gi ex na ɗe end fel ke Axwën, ɓarikan ang aŝenëk fo këme yeƴanënd, arafëna këme rafënand. 18Gayikako ɓëranjëm kë rafënarand ado ga hi këni ɓela fo, wëno ɓëte arafënara këme rafënara. 19Wën ɓërenik ɓën aw̃a w̃a kën enëɓi ɓuŋan ɓëŝenëk ɓën. 20Enimin, aɓuŋa kën ɓuŋand enun bëñand, enun ƴamband, enun ɗëxëlëxënd, enun dixërand gë ndafënan, enun këmënd gër odëxas! 21Ga re këme oŝëfën ex eŋo: er hixënan ke mëne ola ositarak w̃asin këmun.
Ɓarikan, me yeƴan ngwa ang aŝenëk fo: er këni yëxw yo ɓela ɓëjo, wëno ɓëte ayëxw yëxw këme! 22Ɓëŝëwif nde exëni? Wëno ɓëte Aŝëwif hi këme. Ɓëyisërayel nde exëni? Wëno ɓëte Ayisërayel hi këme. Ɓërandëw̃ëra and Abëraxam nde exëni? Wëno ɓëte arandëw̃ëra and Abëraxam hi këme. 23Ɓëriyenin ɓër Kërisët nde exëni? Me yeƴan ngwa ang aŝenëk fo, wëno hik nëmëc. Ɓandiyen ɓañëkaxik ɓaŋ, wëno rik nëmëc; gër epëra, wëno hik nëmëc; gër xëme, wëno xëm këne nëmëc. Laŋ fecera ke ecës el: 24ɓakëlëbëd ɓanjo xëm këne Ɓëŝëwif ɓën ɓakëmen ofëxw osas gë ɓanjongëɓanax. 25Ɓakëlëbëd ɓatas fëmëra këne gë xwëlekwële; amat fëtëra këne gë oxaỹ; ɓakëlëbëd ɓatas yëla këme me cës polo gër angwëngw and sëw̃ayak kuluŋ aŋ; amat hi bame ciŝ wec polo gër angwëngw. 26Laŋ baxe fecerand ecës el gër oɗamana od gë osapar, gër ɓeñigënaxik ɓend gër oyeɓ; gër ɓeñigënaxik ɓend ɓërek ɓëxeỹax; gër ɓeñigënaxik ɓend Ɓëŝëwif; gër ɓeñigënaxik ɓend ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif; gër ɓeñigënaxik ɓend gër ɓangol; gër ɓeñigënaxik ɓend gër ladawe; gër ɓeñigënaxik ɓend gër angwëngw; gër ɓeñigënaxik ɓend mërëxand ir ɓër ax gi ex na enim okëreceŋ. 27Laŋ gër andiyen do gër toro; laŋ daŝërëxe, laŋ gë enjo eŋ do ceɓërëxe men; laŋ gër etiw̃i; laŋ gër aƴem; laŋ tëɓ gë eman eŋ. 28Do ame yeƴan ex na end ke ɓalënd nëmëc eŋ: ang ke ŝëmund key yo key gër ɓanjëlan ɓandam në end Ɓamara ɗek. 29Noỹo sitarak, xarak wëno ɓëte ame cot ex na ɓanjëlan ɓatitarak? Noỹo këno lënanënd eñëŋënax eŋ, xarak wëno axe corënd na eŋo gër emëkw?
30Angëmëne arafëna këme rafëna, në end ositara oram këme rafëna. 31Ata Kaxanu, Sëm ir Axwën Yesu, mëŋ ar këno ŝëkwënd din an, anang nang ko mëne ame nëgwëŝënd na. 32And hi bame gër Damas aŋ, gofërëner ir emun Aretas in, axwët xwët baɓi ɓënëkona ŝit gër angol exe tëraxën. 33Ɓarikan ga ŝon këne polo në akange, nëcët këne në fonetër ir ameŋ and xecexën këni angol aŋ. Mondako ŝana këmo.
12End oɗakeli od Pol eŋ
1Awa afo me dafëna ngwa…, ɗal ex, ofëcak ax gi ex na. Ɓarikan asëfët këme sëfët end oɗakeli od wat këme eŋ, do gë ɓeɓër nangën ke Axwën ɓën. 2Wëno këreceŋ nang këmo na, doro anëka sëkëk ɓëniy epëxw gë ɓënax. Gë eman endexëm ak nde ɓayi baxo? Ba axo gi bana gë eman endexëm ak? Ame nang ex na. Kaxanu mëŋ, anang nang ko. Ata ala ajo watayax ko ƴaŋ gër araƴen. 3Do anang nang këme mëne ala ajo, hi baxo gë eman endexëm ak nde, ba gë eman endexëm këm nde? Kaxanu mëŋ, anang nang ko. 4Ala ajo awataya watayax baxo gër araƴen do wëlëgu ko ɓend ala ax kor na exo tëfët, ɓend ax ñap ex na ala exo yeƴandërand. 5Wëno arafëna këme rafëna end ala ajo eŋ, ɓari endam eŋ dëŋ, ame dafëna na, ang ax gi ex na end ositara oram eŋ. 6Kido aỹandi ỹandi baxe me dafënara, ame gi dona aŝenëk, gayikwa ɗal in dome reƴand. Ɓarikan, aŝësinali këme ŝësinali eŋo, këdi ko yëla ala mëne wëno nëmëc ɓend ke watelind do ke wëlelind ɓeŋ hi këme, në end oxëɓën or ɓend nangën ke Axwën ɓeŋo.
7Ɓëte këdi ke xureli ndafënan iŋ, oŝëxwëra or ke narënënd hik gër eman. Meleka ir Sindan ke xëmënd këdi ke xureli ndafënan iŋ. 8Ɓakëlëbëd ɓatas, xara këmo Axwën an exe dëxëtën oŝëxwëra olo. 9Ɓarikan mëŋ er yaka ke: «Oyekax oram ol gwac exi, gayikwa panga indam iŋ nëmëc kë ŝanayand gër ositara oreƴ.»
Awa wëno nëmëc këme ỹana me dafënand gër ositara oram, ex dongoxën panga ind Kërisët iŋ gër ola oram. 10Anëngan ke nënganënd ɓëte gër ositara oram, gër ocir od këne ŝirërand, gër ocëmu, gër edixëra ed këne rixërand, gër oƴot, në end Kërisët. Enimin, and këme sitara aŋ, këme ŝotënd ojaw̃ ok.
End odendëran od Pol eŋ
11Ang aŝenëk fo këme yeƴandërand, wën nëỹali ke ɗe me di mondako. Enimin, wën ga hi dox wa ɓër ke yakanënd ɓën. Ɓër xwët kënëɓi oparëxanda otëm ɓëjo, ỹoweỹ ane kuca ex na, ado ɓayik ỹoweỹ ame gi ex na. 12Ɓeɓër kën nangaxën mëne parëxanda hi këme ɓën, aŝanaya ŝanayak gër ndewën, gë eɓuŋa ed ɓuŋa këme gër toro el, gë ɓananganëme ɓaŋ, gë ɓecarax ɓeŋ, do gë ɓërëcaxik ɓend bame rind ɓeŋ. 13Enjekax end feye rin këmëni Ɓamara ɓacëxe ɓaŋ do seɓ këmun wën? Ba gayik gaɓatak amo tëkwëran bana eɗëɓa edam el gër ndewën nde? Awa teɓanine ngwa osëmbak olo!
14Watin mëne aw̃elëk hi këme mun nëngali atasën. Do ɓëte ala amo tëkwëran na eɗëɓa edam el. Gayikwa wën këmun ŝaland, ax gi ex na er ŝot kën in. Enimin, ɓëxarëk ɓën wa ỹapëk enëɓi kwëtënënd ɓeỹ ɓën oɓaŝ ol, ɓari ax gi ex na oɓaŝ ol. 15Wëno cëŋ, gë emëkw el ɗek këmun yëlëra er ŝot këme in, do wëno dëŋ ayëlaya këme yëlaya në endewën. Angëmëne nëmëc h̃an këmun, do wën tëkër fo nde këne h̃an?
16Ɗal ex! Wëno dëŋ amun tëkwëran bana. Ɓarikan ang ala awërax fo, asitinaxën bamun sitinaxënënd! 17Aƴambara nde ƴambara këmun paɓ gë ɓër bamëni law̃ënëlind ɓën? 18Afelëli felëli këmo Tit exo kemëna exo ƴeli gër ndewën, do eni tëfërëli mëŋ gë imaỹe iŋ. Tit aƴambara nde ƴambaraw këŋun? Ax gi ex na nde wëno gë mëŋ, ola oɓat do onden omat ŝot këmi?
19Ɓamat elod anëka fo kën yëland mëne ɓiyi ayakanaya këmi yakanayand gër lëngw irewën. Gër lëngw ir Kaxanu, do ga ɓar këmi gë Kërisët këmi, yeƴanaxënënd mondako. Do ɗek ɓeŋo, wën këmun rinënd, wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, en kemaxën gër ekwëta. 20Gayikwa ayëda këme yëdand ba amun tëk na ang ỹandi ke ak, and këme h̃atëli aŋ. Do wën ɓëte ane tëk na ang ỹandi këŋun ak. Ayëda këme yëdand ba asëkeli këmun sëkeli ɓongeỹër, gë oƴakëraxi, gë ecusër, gë eɓal ed wayët end gaf irexëm fo el, gë odenar, gë oxapëndër, gë ndafënan, do gë ɓend ŝoɗe-ŝoɗe. 21Ayëda këme yëdand and këme h̃atëli aŋ, Kaxanu, mëŋ ar yata ke aŋ, ba aŝëfënin ke ŝëfënin në endewën, do me tesëra në end ɓëranjëm ɓër kë w̃endërand, ang bani w̃endërand gër ỹanar ak. Ɓëjo ani nëngwët ex na ola oreɓën ol xali eni teɓ ɗek ɓeɓër bani rind ɓëjo: oɓuyaraxik ol, asëk alakirand fo in, do gë eñac end ex yo.
13Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ
1Atasën an këmun nëngali. Do ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Endeƴ end ex mokiti yo, gil ex er reƴa këni otede oki ba otas13.1 Acariyakinëm 19.15.» 2And nëngali bamun akinëm aŋ, afel fel bamun eŋo. Do doro and ane ɓayi exe na në ereɓat aŋ, gana-gana fo këmëni rend ɓër w̃endërak elod anëka fo ɓën, do gë ɓër kë w̃endërand gërëgako ɓën: angëmëne anëngali nëngali këmun, ala amo kwëɗa na ɗe. 3Gayikako aŝala kën ŝaland en nang mëne ayeƴan dëŋ ko yeƴanënd Kërisët gë etëỹ edam el, awat kën wat. Mëŋ cëŋ, afanga fanga ko ɗe paɓ gë wën, axo gi ex na ar gë ojaw̃ këm. 4Gayikwa afika fika bano ang ar gë ojaw̃ këm fo. Ɓarikan, aliya ko liyand gë panga ind Kaxanu iŋ gë mëŋ. Ɓiyi ɓëte ojaw̃ këm hi këmi, ga ɓar këmi, gë mëŋ këmi liyand në endewën na gë panga ind Kaxanu iŋ.
5Tëƴiyin tan en kaman wën dëŋ ola orewën ol, en nangaxën ba gë ekwëta el kën liyand. Kamanin wën dëŋ ola orewën ol. An nang ex na nde mëne Yesu Kërisët gër ola orewën hi ko? Ɓamat er ban ŝaland en tëk gër ola orewën in, an tëk ex na. 6Ɓarikan, wëno er këme yarënd in, en wat mëne gër ola orewën hi ko, en maxën mëne ɓiyi ami ɗif ex na andiyen andeɓi aŋ. 7Ɓiyi ayar këmi yarënd Kaxanu, këren mendëra na. Er ỹandi këɓo in, ax gi ex na ex canaya ang xamën këmi andiyen andeɓi ak. Ɓarikan, mun watënd wën ga kën rind ɓenjekax ɓeŋ, ado ga hik nangëde alif lif këmi andiyen andeɓi aŋ fo. 8Gayikwa ɓiyi ami ŋëpënd na ɗal in, ɓarikan din ɗal in këmi sanand. 9Ɓiyi anëngandëra këɓo nëngandërand and këmi hi gë ojaw̃ këm aŋ, xarak amëd aŋo, wën mbaŋ ŝot kën ojaw̃ ok. Er këmi yarënd endewën in, en gi ɓër faỹayak. 10Mëŋ ex, ado ɓayik ane gi exe na në ereɓat, eŋo këmun ỹëgwënëlind ga xeƴ ke and këme ƴeli aŋ me keỹënara gë or gapak or yël ke Axwën ol, me kemënaxënënd ɓeỹ ɓën, ax gi ex na me ñamaxënënd.
11Ɓëmaỹe, end këme xor me de me ŋataxën eŋ ex, nëngandërayindëleŋun, calayindën en gi ɓër faỹayak, kemëndërindën gër ekwëta, wëlërindën, ɗiyayindën gër aketëxeta, do Kaxanu, mëŋ ar gë aŋana do gë oɓetak an mërëxand irewën ko hi. 12Cëmarindën andewën rewën aŋ gë emegar emënëk. Aŝëma kënun ŝëmand ɗek ɓëw̃ënëk ɓën.
13Oyekax or Yesu Kërisët, Axwën areɓi ol, gë aŋana and Kaxanu aŋ, do gë anëkëra and Angoc Amënëk aŋ, gilex gë wën ɗek!