YÃGƆ̃GƆ̃RINƆ

Isarailanↄ pãkpana Dikirii 1:1-3:6

Yãgↄ̃gↄ̃ri káakunↄ 3:7-3:31

Debora 4:1-4:24

Gidiↄn 6:1-8:35

Samusi 13:1-16:31

Isarailanↄ zĩ̀kana kũ Kanaa buri kũ ò gↄ̃̀nↄ

¹ Yↄsua ga gbɛra Isarailanↄ Dikiri gbɛ̀ka ò pì: Dínↄ mɛ́ oni gɛ́ zĩ̀ káwɛrɛ kũ Kanaanↄ káakuu? ² Akũ Dikiri pì: Yudanↄ mɛ́ oni gɛ́. À ma! Ma bùsuu pìi nàńnɛ ń ↄĩmɛ. ³ Akũ Yudanↄ pì ń danɛ Simɛↄnↄnɛ: À mↄ́ à gɛ́ zɛwɛrɛ gu kũ Luda kpàwá túbi ũ gũn, ò zĩ̀ ká kũ Kanaanↄ gbasa ò gɛ́ zɛárɛ gu kũ à kpàáwan. Akũ Simɛↄnↄ gɛ̀ɛ kũńwo. ⁴ Kũ Yudanↄ gɛ̀ɛ lɛ, Dikiri Kanaanↄ kũ Pɛrizinↄ nàńnɛ ń ↄĩ, akũ ò ń dɛdɛ zaa Bɛzɛki dúbu kuri. ⁵ Gwen ò Adonibɛzɛki lèn ò zĩ̀i kà kãao, akũ ò Kanaanↄ kũ Pɛrizi pìnↄ dɛ̀dɛ. ⁶ Kũ kína pì tɛn bàa lɛ́, akũ ò pɛ̀a. Ò a kũ̀, akũ ò a ↄnɛmidanↄ kũ a gbánɛmidanↄ zↄ̃̀zↄ̃. ⁷ Akũ Adonibɛzɛki pì: Ma kína gbɛ̃nↄn baaakↄ̃ akurinↄ ↄnɛmidanↄ kũ ń gbánɛmidanↄ zↄ̃̀zↄ̃, akũ ò pↄ́ble kũ à lɛ̀tɛ ma teburu gɛ̃i kↄ̃nↄ wɛ̀. Lákũ ma kɛ̀ gbɛ̃ pìnↄnɛ nà, a fĩnan Luda bòmɛnɛ. Akũ ò gɛ̀ɛ kãao Yurusalɛmu, gwen à gàn.

⁸ Kũ Yudanↄ lɛ̀tɛ Yurusalɛmua, ò sì, akũ ò a gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ kũ fɛ̃nɛdao ò tɛ́ sↄ̃̀a. ⁹ Abire gbɛra Yudanↄ gɛ̀ɛ ò zĩ̀ ká kũ Kanaa kũ ò kú gusĩsĩdennↄ kũ Nɛgɛvio kũ gusarao. ¹⁰ Ò gɛ̀ɛ ò lɛ̀tɛ Kanaa kũ ò kú Ɛblↄnunↄa. Ɛblↄnu tↄ́n Kiriataba yã. Gwen ò zĩ̀i blèn Sesai kũ Aimao kũ Talamaiooa.

¹¹ Bona gwe ò gɛ̀ɛ lɛ́tɛ Dɛbidenↄa. Dɛbi tↄ́n Kiriasɛfa yã. ¹² Akũ Kalɛbu pì: Gbɛ̃ kũ à lɛ̀tɛ Kiriasɛfa pìia à sìn, mani ma nɛ́nↄgbɛ̃ Akasa kpáa nↄ ũ. ¹³ Kalɛbu dakũna Kenazi nɛ́ Ɔtↄniɛli mɛ́ à sì, akũ Kalɛbu a nɛ́nↄgbɛ̃ pìi kpàa. ¹⁴ Kũ à a sɛ̀, akũ à nàkaraa à gɛ́ zĩtɛ wɛ́ kɛ a dea. Kũ nↄgbɛ̃ pìi kìpa a zaakia, akũ Kalɛbu a là à pì: Bↄ́n ń yeii? ¹⁵ Akũ à wèa à pì: Ǹ gbɛ̃kɛ kɛmɛnɛ. Zaakũ gu kũ n ma gba kú Nɛgɛvi gbárannan, ǹ ma gba a ísɛ̃bokide dↄ. Akũ Kalɛbu a gbà gu kũ a ísɛ̃boki kú sĩ̀sĩi musu kũ gu kũ a ísɛ̃boki kú guvutɛ gũnwo.

¹⁶ Musa anzure buri kũ òdi pi Keninↄ bò wɛ̃tɛ dominaliden kũ Yudanↄ, ò gɛ̀ɛ ò vùtɛ kũńwo ń bùsun Aradi sarɛ Nɛgɛvi gbárannan. ¹⁷ Akũ Yudanↄ kũ ń danɛ Simɛↄnↄ gɛ̀ɛ ò lɛ̀tɛ Kanaa kũ ò kú Zɛfanↄa. Ò wɛ̃tɛ pìi kàkatɛ mámmam, akũ ò tↄ́ kpànɛ Ɔↄma. ¹⁸ Yudanↄ Gaza kũ Asakɛlↄnio kũ Ɛkɛrↄnuo kũ ń gunↄ sì. ¹⁹ Dikiri kú kũńwo, akũ ò ń gukpide sì, ama odi fↄ̃ ò pɛ̀ gusaradenↄaro, kũ gbɛ̃ pìnↄn sↄ̃go mↄ̀pↄnↄ vĩ yãi. ²⁰ Ò Ɛblↄnu kpà Kalɛbua lákũ Musa a lɛ́ sɛ̀ nà, akũ à pɛ̀ Anaki buri gbɛ̃nↄn aakↄ̃nↄa gwe. ²¹ Biliaminunↄ sↄ̃ odi pɛ́ Yebusi kũ ò kú Yurusalɛmunↄaro, akũ Yebusinↄn kú kũńwo Yurusalɛmu ari kũ a gbãrao.

²² Yusufunↄ sↄ̃ ò lɛ̀tɛ Bɛtɛlia akũsↄ̃ Dikiri kú kũńwo. ²³ Bɛtɛli tↄ́n Luzu yã. Kũ ò gbɛ̃nↄ zĩ̀ Bɛtɛli asiri gwa, ²⁴ gu’asirigwarii pìnↄ gↄ̃gbɛ̃ ke è àtɛn bo wɛ̃tɛ pìn, akũ ò pìnɛ: Ǹ owɛrɛ deran óni kɛ nà ò gɛ̃ wɛ̃tɛ gũn óni gbɛ̃kɛ kɛnnɛ. ²⁵ Kũ à zɛ́ mↄ̀ńnɛ, akũ ò wɛ̃tɛpidenↄ dɛ̀dɛ kũ fɛ̃nɛdao, akũ ò gↄ̃gbɛ̃ pìi tò kũ a danɛnↄ ń pínki. ²⁶ Gↄ̃gbɛ̃ pìi gɛ̀ɛ Iti bùsun à wɛ̃tɛ kàtɛ gwe, akũ à tↄ́ kpànɛ Luzu. Tↄ́ bire mɛ́ à gↄ̃̀nɛ ari kũ a gbãrao.

²⁷ Manasenↄ dí pɛ́ Kanaa kũ ò kú Bɛtɛsã kũ Tanakio kũ Dↄruo kũ Ibleamuo kũ Mɛgidoo kũ ń lakutunↄaro, zaakũ ò gì ò kpɛ́ vutɛ bùsuu pìmmɛ. ²⁸ Kũ Isarailanↄ gbãna lè, akũ ò Kanaanↄ dà zↄ̀zĩn, odi pɛ́ḿma ń pínkiro. ²⁹ Lɛmɛ se Ɛflaimunↄ dí pɛ́ Kanaa kũ ò kú Gɛzanↄaro, akũ ò kú gwe lɛɛlɛ. ³⁰ Lɛmɛ dↄ Zɛbuluninↄ dí pɛ́ Kanaa kũ ò kú Kitironu kũ Naloluonↄaro, akũ ò ń dá zↄ̀zĩn. ³¹ Lɛmɛ dↄ Asanↄ dí pɛ́ gbɛ̃ kũ ò kú Ako kũ Sidↄ̃o kũ Alabuo kũ Akazibuo kũ Ɛlɛbao kũ Afɛkio kũ Reobuooaro, ³² akũ ò vùtɛ lɛɛlɛ kũ Kanaanↄ bùsude pìnↄo. ³³ Lɛmɛ dↄ Nafatalinↄ dí pɛ́ Bɛsɛmɛsidenↄ kũ Bɛtanadenↄaro, akũ ò vùtɛ lɛɛlɛ kũ Kanaanↄ bùsude pìnↄ ò ń dá zↄ̀zĩn. ³⁴ Amↄrinↄ Dãnↄ yĩ̀pa ò ń kpá gukpiden, odi weńnɛ ò su vutɛ gusaranlo. ³⁵ Amↄri pìnↄ gì ò kpɛ́ vutɛ Ɛrɛsi kpia kũ Ayalↄnio kũ Salabimuo. Kũ Yusufunↄ gbãna kàra, akũ ò ń dá zↄ̀zĩn. ³⁶ Amↄrinↄ bùsu lɛ́zɛki nàa zaa Fí Gbɛ̀kpakotozɛn ari à gɛ̀ɛ pɛ́ Selaa ari à gɛ̀ɛo arɛ kpa.

Dikiri Malaika bo à suna Isarailanↄa zaa Bokimu

¹ Dikiri Malaikaa bò Giligala à gɛ̀ɛ Bokimu à pì: Ma á bↄ́tɛ Misila, ma gɛ̃ kãáo bùsu kũ ma la dà á dizinↄnɛ dí gũn. Ma pì mani ma bàka kunna kãáo yã gboro zikiro. ² Ma òárɛ á yã sún kakara kũ bùsu dí denↄoro. Ma òárɛ à ń sa’okinↄ gboro, akũ ádi ma yã maro. À kɛ̀ dera a kɛ̀ lɛɛ? ³ Tↄ̀! Matɛn oárɛ, mani pɛ́ḿmaárɛ doro. Onigↄ̃ deárɛ lɛ̀ ũ á gbã̀ntɛrɛɛa akũsↄ̃ ń tãnanↄ nigↄ̃ deárɛ tankutɛ ũ. ⁴ Kũ Dikiri Malaika yã pìi ò Isarailanↄnɛ, ò ↄ́ↄ dↄ̀ gbãnagbãna. ⁵ Akũ ò tↄ́ kpà gu pìinɛ Bokimu, akũ ò sa ò Dikiria gwe.

Isarailanↄ kpɛlina Ludanɛ

⁶ Yↄsua gbɛ̃nↄ gbarɛna gbɛra baadi gɛ̀ɛ à gu kũ ò kpàa túbi ũ kũ̀. ⁷ Ò dò Dikirii Yↄsua gↄrↄa pínki kũ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ kũ ò kun a gbɛranↄ gↄrↄo dↄ. Gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ pìnↄ wɛ́ sì yã zↄ̃kↄ̃ kũ Dikiri kɛ̀ Isarailanↄnɛlɛ pínki. ⁸ Kũ Dikiri zↄ̀bleri Nuni nɛ́ Yↄsua kɛ̀ wɛ̃̀ basↄↄro akuri, akũ à gà. ⁹ Ò a vĩ̀ gu kũ à de a túbi ũ gũn zaa Timina Ɛrɛsi, Ɛflaimunↄ gukpiden, Gaasi kpi gugbãnduru kpa.

¹⁰ Kũ Yↄsua gↄrↄ gbɛ̃nↄ gàga ń pínki, nɛ́ kũ ò fùtɛ ń gbɛranↄ Dikiri dↄ̃ro, akũsↄ̃ ò yã kũ à kɛ̀ ń dizinↄnɛ dↄ̃ro. ¹¹ Akũ ò yã kũ à vãni Dikirinɛɛ kɛ̀ ò dò tãnanↄi. ¹² Ò pã kpà Dikiri ń dizinↄ Luda kũ à ń bↄ́tɛ Misilai, ò tɛ̀ buri kũ ò likańyĩnↄ tãnanↄi ò donyĩ kɛ̀ńnɛ, akũ ò Dikiri pↄ fɛ̃̀. ¹³ Ò pã kpài ò dò Baalii kũ Asatorɛo. ¹⁴ Akũ Dikiri pↄ fɛ̃̀ńyĩ à ń ná ń wɛ́tãmmarinↄnɛ ń ↄĩ ò ń wára. À ń kpá ń ibɛrɛ kũ ò likańyĩnↄa, akũ odi fↄ̃ ò gì kũ ń zĩdao ń ibɛrɛɛ pìnↄ ↄĩro. ¹⁵ Gↄrↄ kũ ò gɛ̀ɛ zĩ̀ ká pínki, Dikiri dì bo ń kpɛ de yã sún bo kũńwo nnaro yãi, lákũ à dàńnɛ ń sãn nà, akũ ò gↄ̃̀ wɛ́tãmma zↄ̃kↄ̃ↄ gũn.

¹⁶ Akũ Dikiri yãgↄ̃gↄ̃rinↄ bòbo ń tɛ́ de ò ń sí ń wɛ́tãmmarinↄa. ¹⁷ Ama òdi ń yãgↄ̃gↄ̃rii pìnↄ yã maro, ò pãpã kɛ̀ ò donyĩ kɛ̀ tãnanↄnɛ. Ò kɛ̃̀ zɛ́ kũ ń dizinↄ sɛ̀ɛa likalika, òdigↄ̃ yã kũ Dikiri dìtɛńnɛnↄ kũna lán ń dizi pìnↄ bàro. ¹⁸ Tó Dikiri yãgↄ̃gↄ̃rii bò ń tɛ́, àdigↄ̃ kú kũ yãgↄ̃gↄ̃rii pìio, akũ àdigↄ̃ ń sí ń ibɛrɛnↄ ↄĩ ari yãgↄ̃gↄ̃rii pìi wɛ̃̀ndi lɛ́n, zaakũ tó ò ǹ dà gbɛ̃ kũ òtɛn ↄ tↄ̃ḿma òtɛn wari dↄḿmanↄ yãi, Dikiri dì ń wɛ̃nda gwamɛ. ¹⁹ Tó yãgↄ̃gↄ̃rii gà sↄ̃, òdi ɛra ò yaka de ń denↄla. Òdi do tãnanↄi, òdi ń gbagba, òdi donyĩ kɛńnɛ. Òdi ń yãvãnikɛnaa pìnↄ kũ ń sãgbãnao tóro.

²⁰ Akũ Dikiri pↄ fɛ̃̀ńyĩ à pì: Zaakũ buri dí ma bàka kunna kũ ń dizinↄ yã gbòro odi ma yã maro, ²¹ mani pɛ́ńnɛ buri kũ Yↄsua gà à ń tó ń bùsunnↄ kea doro. ²² Mani ń suu kɛ Isarailanↄa de mà ń yↄ̃ mà gwa, tó oni ma zɛ́ sɛ́ ògↄ̃ ma yã kũna lákũ ń dizinↄ kũ̀ nà, ke tó oni kɛ lɛro. ²³ Abire yãin Dikiri buri pìnↄ tò gwe. Adi ń na Yↄsuanɛ a ↄĩ à pɛ̀ḿma gↄ̃̀nↄro.

¹ Dikiri buri pìnↄ tò gwe de à Isaraila kũ odi Kanaanↄ bùsu zĩ̀ ká ń wáraronↄ yↄ̃ à gwao ² de dↄ à zĩ̀kana dada gbɛ̃ kũ ò zĩ̀kana dↄ̃ yãro pìnↄnɛ. Buri pìnↄn dí: ³ Filisitini kína gbɛ̃nↄn sↄↄronↄ kũ Kanaanↄ pínki kũ Sidↄ̃denↄ kũ Ivi kũ ò kú Lɛbana gukpidennↄ zaa Baali Ɛmↄ kpia ari à gɛ̀ɛ pɛ́ Lebo Amata. ⁴ À ń tó de à Isarailanↄ yↄ̃ à gwao, tó onigↄ̃ yã kũ à dìtɛ ń dizinↄnɛ Musa gãinↄ kũna. ⁵ Abire yãin Isarailanↄ vùtɛ Kanaanↄ tɛ́ kũ Itinↄ kũ Amↄrinↄ kũ Pɛrizinↄ kũ Ivinↄ kũ Yebusinↄo. ⁶ Ò ń nɛ́nↄgbɛ̃nↄ sɛ̀ nↄ ũ akũsↄ̃ ò ń nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kpã̀zã buri pìnↄ nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄa, akũ ò dò ń tãnanↄi.

Ɔtↄniɛli

⁷ Isarailanↄ yã kũ Dikiri yeiro kɛ̀. Dikiri ń Luda yã sã̀ńgu, akũ ò dò Baalii kũ Asatorɛo. ⁸ Akũ Dikiri pↄ fɛ̃̀ńyĩ à ń yía Mɛsↄpↄtamia bùsu kína Kusãrisataimua, akũ ò zↄ̀ↄ blènɛ ari wɛ̃̀ sↄraakↄ̃. ⁹ Kũ ò ↄ́ↄ dↄ̀ Dikirinɛ, akũ à surabarii bòńnɛ, àkũmɛ Kalɛbu dakũna Kenazi nɛ́ Ɔtↄniɛli ũ. Àkũ mɛ́ à ń bó. ¹⁰ Dikiri Nini sùa, akũ à yã gↄ̃̀gↄ̃ Isarailanↄnɛ à dòńnɛ arɛ zĩ̀i gũn. Dikiri Mɛsↄpↄtamia bùsu kína Kusãrisataimu nànɛ a ↄĩ, akũ à gbãna mↄ̀nɛ. ¹¹ Akũ ń bùsuu gↄ̃̀ katɛna aafia wɛ̃̀ bupla ari Kenazi nɛ́ Ɔtↄniɛli gɛ̀ɛ à gào.

Ɛudu

¹² Isarailanↄ ɛ̀ra ò yã kũ Dikiri yeiro kɛ̀ dↄ, akũ Dikiri tò Mↄabu kína Ɛgɛlↄni gbãna mↄ̀ńnɛ yã vãni kũ ò kɛ̀ɛ pì yãi. ¹³ Ɛgɛlↄni Amↄninↄ kũ Amalɛkinↄ nàawa, akũ ò sù ò lɛ̀tɛ Isarailanↄa ò wɛ̃tɛ dominalide sì. ¹⁴ Isarailanↄ zↄ̀ↄ blè Mↄabu kína Ɛgɛlↄninɛ ari wɛ̃̀ baro plansari. ¹⁵ Akũ ò ↄ́ↄ dↄ̀ Dikirinɛ, akũ à surabarii bòńnɛ, àkũmɛ Gera nɛ́ Ɛudu, Biliaminu buri ũ. Ɔzɛdemɛ. Isarailanↄ a zĩ̀ táfe bo Mↄabu kína Ɛgɛlↄninɛ. ¹⁶ Ɛudu fɛ̃nɛ lɛ́kpaplade pì a gbã̀na kà gã̀sãkuru do. À nà a gbáda ↄplaa a uta zĩtɛ, ¹⁷ akũ à gɛ̀ɛ à táfe bò Ɛgɛlↄninɛ. Ɛgɛlↄni sↄ̃ bi gbɛ̃ mɛ̀demɛ manamana. ¹⁸ Kũ Ɛudu kũ gbɛ̃ kũ ò táfe sɛ̀ ò gɛ̀ɛonↄ táfe bònɛ ò làka, akũ Ɛudu a gbɛ̃ pìnↄ gbàrɛ zɛ́n. ¹⁹ Akũ à ɛ̀ra tãna kũ à kú Giligala sarɛ à sù kína pì kĩnaa dↄ à pì: Má asiriyã vĩ mà onnɛ. Akũ kína pìi pì: À tó mà yã ma, akũ a ìba kũ ò kú kãaonↄ bↄ̀tɛ. ²⁰ Ɛgɛlↄni vutɛna ado kpɛ́ musu ĩampakia, akũ Ɛudu nài à pì: Má yã kũ à bò Luda kĩnaa vĩ mà onnɛ. Kũ kína pìi fùtɛ a gbàaa, ²¹ akũ Ɛudu a fɛ̃nɛ gà à wòto a ↄpla gbádaa kũ ↄzɛo, akũ à a zↄ̃̀o a gbɛrɛa. ²² Akũ fɛ̃nɛ pìi gɛ̃̀ a gbɛrɛn kũ a páo pínki ari à bò a kpɛ. Ɛudu dí fɛ̃nɛ pì wotoro ari a gbɛrɛ nísi dàala. ²³ Ɛudu bò kpɛ́lɛlɛa à kpɛ́ ĩampaki pì zɛ́ tàta à mↄ̀da kã̀.

²⁴ A bona gbɛra Ɛgɛlↄni zĩ̀rinↄ sù ò è ĩampaki pì zɛ́ tatana ò kã̀, akũ ò pì: Ke àtɛn bĩnikpɛ kɛ kpɛ́ ĩampakian yá? ²⁵ Òtɛni a dã ari ò bídi kɛ̀. Kũ ò è adi zɛ́ wɛ̃ńnɛro, akũ ò mↄ̀nɛ sɛ̀ ò wɛ̃̀ ò gɛ̃̀ ò ń dikiri è wutɛna zĩtɛ gɛ̀ ũ. ²⁶ Gↄrↄ kũ òtɛn kína dã lɛ, Ɛudu bàa lɛ̀ à dò tãna pìnↄi à tà Seira. ²⁷ Kũ à kà gwe, à tò ò kuru pɛ̀ Ɛflaimu gukpiden, akũ Isarailanↄ kìpa kãao kpinↄa, Ɛudu dòńnɛ arɛ. ²⁸ À pìńnɛ: À tɛ́mai, zaakũ Dikiri á ibɛrɛ Mↄabunↄ nàárɛ á ↄĩ. Ò tɛ̀i, akũ ò Yoda bikũki kũ àdi gɛ́ Mↄabunↄ bùsun sì, odi we gbɛ̃ke bikũ doro. ²⁹ Zĩ birea ò Mↄabu gↄ̃ gbãnanↄ dɛ̀dɛ dúbu kuri taka bà, ń gbɛ̃ke dí boro. ³⁰ Zĩ kũ̀a Isarailanↄ gbãna mↄ̀ Mↄabunↄnɛ, akũ ń bùsuu gↄ̃̀ katɛna aafia ari wɛ̃̀ basiikↄ̃.

Samaga

³¹ Ɛudu gbɛra Anata nɛ́ Samaga Filisitininↄ dɛ̀dɛ gbɛ̃nↄn wàa aakↄ̃ kũ zùdãgooo. À Isarailanↄ sura bà se.

Debora kũ Barakio

¹ Kũ Ɛudu gà, Isarailanↄ ɛ̀ra ò yã kũ Dikiri yeiro kɛ̀ dↄ. ² Akũ Dikiri ń yía Kanaa kína Yabĩ kũ à vutɛna Azoa. A zĩ̀karinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ tↄ́n Sisera. A bɛn Arose Goyimu. ³ À sↄ̃go mↄ̀pↄnↄ vĩ mɛ̀n wàa siikↄ̃ kũ basↄↄroo. À gbãna mↄ̀ Isarailanↄnɛ pãsĩpãsĩ ari wɛ̃̀ baro, akũ Isarailanↄ ↄ́ↄ dↄ̀ Dikirinɛ.

⁴ Gↄrↄ birea nↄgbɛ̃ annabi kũ òdi pinɛ Debora, Lapido nanↄ de Isarailanↄ yãgↄ̃gↄ̃ri ũ. ⁵ Àdi yã gↄ̃gↄ̃ńnɛ a domina lí gbáru Rama kũ Bɛtɛlio dagura Ɛflaimunↄ gukpiden. Isarailanↄ dìgↄ̃ gɛ́ a kĩnaa gwe. ⁶ Akũ à Abinↄamu nɛ́ Baraki kũ à kú Kɛdɛsi, Nafatalinↄ bùsun sìsi à pìnɛ: Dikiri Isarailanↄ Luda pì ǹ futɛ ǹ gɛ́ Nafatalinↄ kũ Zɛbuluninↄ sɛ́ gbɛ̃nↄn dúbu kuri ǹ gɛ́ kũńwo Tabo kpia. ⁷ Dikiri ni Yabĩ zĩ̀karinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ Sisera gátɛ à su kãao Kisↄ̃ swai kũ a sↄ̃gonↄ kũ a zĩ̀karinↄ dasidasi, gwen ani a nannɛ n ↄĩn. ⁸ Akũ Baraki pìnɛ: Tó ĩni gɛ́ kũmao dé, mani gɛ́. Tó ĩni gɛ́ kũmao sↄ̃ro, mani gɛ́ro. ⁹ Akũ Debora pì: Mani gɛ́ kũnwo, ama kũ n ò lɛ, adi kɛ n tↄ́ mɛ́ ani boro. Nↄgbɛ̃n Dikiri ni Sisera nanɛ a ↄĩ sà. Akũ Debora fùtɛ à gɛ̀ɛ kãao Kɛdɛsi. ¹⁰ Akũ Baraki Zɛbuluninↄ kũ Nafatalinↄ kàkara Kɛdɛsi, akũ à dà zɛ́n gɛ̀sɛ kũ gbɛ̃nↄn dúbu kurii pìnↄ. Debora kú ń tɛ́.

¹¹ Keni buri Eberu bò Keninↄ bùsun yã, à sù à bùraa kàtɛ gbiri lí kũ à kú Zananimu gbáru Kɛdɛsi sarɛ. Keninↄ bi Musa anzure Obabu burinↄ domɛ.

¹² Ò pì Siseranɛ Abinↄamu nɛ́ Baraki gɛ̀ɛ Tabo kpia, ¹³ akũ à a sↄ̃go mↄ̀pↄnↄ kàkara mɛ̀n wàa siikↄ̃ kũ basↄↄroo kũ zĩ̀kari kũ ò kú kãaonↄ. Bona zaa Arose Goyimu, ò gɛ̀ɛ Kisↄ̃ swai. ¹⁴ Akũ Debora pì Barakinɛ: Ǹ gɛ́, zaakũ gbãran Dikiri ni Sisera nannɛ n ↄĩ. À de Dikiri dònnɛ arɛ kↄ̀ fá. Akũ Baraki kìpa Tabo kpia kũ zĩ̀kari gbɛ̃nↄn dúbu kurii pìnↄ. ¹⁵ Dikiri tò Sisera kũ a sↄ̃gonↄ kũ a zĩ̀karinↄ fã̀kↄ̃a Baraki fɛ̃nɛdanɛ, akũ Sisera bò a sↄ̃gon à bàa lɛ̀. ¹⁶ Baraki pɛ̀tɛ Sisera zĩ̀karinↄ kũ ń sↄ̃gonↄi ari Arose Goyimu. Gwen à ń dɛdɛn kũ fɛ̃nɛdao ń pínki, bee gbɛ̃ mɛ̀n do adi gↄ̃ro. ¹⁷ Akũ Sisera bàa lɛ̀ gɛ̀sɛ à gɛ̀ɛ Keni buri Eberu nanↄ Yaɛli kuta kĩnaa, zaakũ Azo kína Yabĩ kũ Eberu bedenↄ kↄ̃ yã mà yã. ¹⁸ Yaɛli bò à dàalɛ à pì: Ǹ mↄ́ ǹ gɛ̃ kpɛ́n, Baa. Ǹ gɛ̃! Ǹsun tó vĩna n kũro. Kũ à gɛ̃̀, akũ nↄgbɛ̃ pìi bↄrↄgↄ dàala, ¹⁹ akũ Sisera pìnɛ: Ími tɛni ma dɛ. Ǹ ma gba í mà mi. Akũ à vĩ tùruu sɛ̀ à dã̀nɛ à mì, akũ à ɛ̀ra à bↄrↄgↄ dàala. ²⁰ Sisera pìnɛ: Ǹ zɛ kpɛ́lɛlɛa. Tó gbɛ̃ke sù à n la à pi, gbɛ̃ke kú la yá, ǹ pinɛ, oi. ²¹ Kpasa’i a sɛ̀, a gbãna làka, akũ Eberu nanↄ Yaɛli kuta káro sɛ̀ kũ éreo à nào Siserai tɛɛnɛ, akũ à káro pìi pɛ̀ a mì’arɛ kpadoa à pà ari à gɛ̃̀ à gɛ̀ɛ à zĩtɛ kũ̀, akũ à gà. ²² Baraki sↄ̃ àtɛn pɛ́tɛ Siserai, akũ Yaɛli bò à gɛ̀ɛ à dàalɛ à pì: Ǹ mↄ́ mà gbɛ̃ kũ ntɛni wɛtɛ mↄnnɛ. Kũ à gɛ̃̀ kpɛ́n, akũ à Sisera è wutɛna, à gà kũ károo pɛna a mì’arɛ kpadoa. ²³ Zĩ birea Luda Kanaa kína Yabĩ bùsa Isarailanↄnɛ. ²⁴ Akũ Isarailanↄ pãsĩkɛ tɛn kara ari ò gɛ̀ɛ ò Kanaa kína Yabĩ dɛ̀o.

Akũ ń bùsuu gↄ̃̀ a laakariia ari wɛ̃̀ bupla.

Midiãnↄ ↄtↄ̃na Isarailanↄa

¹ Isarailanↄ ɛ̀ra ò yã kũ Dikiri yeiro kɛ̀ dↄ, akũ Dikiri ń ná Midiãnↄnɛ ń ↄĩ ari wɛ̃̀ suppla. ² Kũ Midiãnↄ tɛn ↄ tↄ̃ḿma, akũ Isarailanↄ utɛkinↄ kɛ̀kɛ gukpidenↄn kũ gbɛ̀wɛɛnↄ kũ sɛ̃̀ntɛpↄrↄtuo. ³ Tó ò pↄ́ tↄ̃̀, Midiãnↄ kũ Amalɛkinↄ kũ ifãboki kpa buri pãndenↄ dì su ò lɛ́tɛḿmamɛ. ⁴ Òdi su ò bùra kátɛ ń bùsun, akũ òdi ń burapↄnↄ yakańnɛ ari à gɛ́ pɛ́o Gazaa. Òdi pↄ́ke tó Isarailanↄnɛro ke sã ke zù ke zaaki. ⁵ Òdi su kũ ń pↄ́kãdenↄ kũ ń bizakutanↄ dasidasi lán sutɛ̃nↄ bà. Gbɛ̃ke dìgↄ̃ mↄ́kↄ̃nↄ kũ ń lakuminↄ lɛ́ dↄ̃ro. Òdi su ò bùsuu yakamɛ. ⁶ Midiãnↄ Isarailanↄ dà takasi gũn, akũ ò wiki lɛ̀ Dikiria.

⁷ Kũ ò wiki lɛ̀ Dikiria Midiãnↄ yã musu lɛ, ⁸ akũ Dikiri annabii bòńnɛ à pì: Makũ Dikiri Isarailanↄ Luda ma pì ma á bó zↄ̀blen ma á bↄ́tɛ Misila. ⁹ Ma á bó Misilanↄ ↄĩ kũ gbɛ̃ kũ ò ↄ tↄ̃̀áwanↄ ń pínki ma pɛ́ḿmaárɛ, akũ ma ń bùsuu kpàáwa. ¹⁰ Kũ ma pìárɛ makũmɛ Dikiri á Luda ũ, àsun Amↄri kũ á kú ń bùsunnↄ tãnanↄ gbagbaro, akũ a gi ma yã mai.

Dikiri Malaika bo à suna Gidiↄnwa

¹¹ Dikiri Malaikaa sù à vùtɛ gbiri lí gbáru zaa Ɔfla, Abiɛza buri Yoasi bɛ wɛ̃tɛ. A nɛ́ Gidiↄn tɛn pↄ́wɛ gbɛ̃ geepi’ifɛ̃ki wɛ̀ɛn de Midiãnↄ sún a ero yãi. ¹² Kũ Dikiri Malaikaa bò à sùa, à pìnɛ: Gↄ̃ gbãna, Dikiri kú kũnwo. ¹³ Akũ Gidiↄn pìnɛ: Baa, tó Dikiri kú kũoo, bↄ́yãi yã dínↄ ó lé pínkii? Daboyã kũ ó denↄ a yã bàbawɛrɛnↄn kú mámɛɛ? Ò pì Dikiri ó bↄ́tɛ Misila, ama tera à pã kpàwái, akũ à ó ná Midiãnↄnɛ ń ↄĩ. ¹⁴ Akũ Dikiri arɛ dↄ̀a à pì: Ǹ gɛ́ kũ gbãna kũ ń vĩo ǹ Isarailanↄ bo Midiãnↄ ↄĩ. À de makũ mɛ́ ma n zĩ fá. ¹⁵ Akũ Gidiↄn a là à pì: Baa, mani fↄ̃ mà Isarailanↄ bo deramɛɛ? Ma ↄn mɛ́ à kĩana Manasenↄ tɛ́ akũsↄ̃ makũmɛ fíti deńla ma de bedenↄ tɛ́. ¹⁶ Dikiri wèa à pì: Manigↄ̃ kú kũnwo, ĩni Midiãnↄ nɛ lán gbɛ̃ mɛ̀n do bà. ¹⁷ Akũ Gidiↄn pìnɛ: Tó ma n pↄnna lè, ǹ sèeda mↄmɛnɛ de màgↄ̃ dↄ̃ kũ mↄkↄ̃n mɛ́ ntɛn yã o kũmao. ¹⁸ Ǹsun go laro ari mà su. Mani sunnɛ kũ gbao mà ditɛnnɛ. Akũ à wèa à pì: Manigↄ̃ kú la ari ǹ su.

¹⁹ Gidiↄn gɛ̀ɛ à blènɛ dɛ̀ à kɛ̀kɛ, à burodi futɛnasari kɛ̀ kũ wísiti kiloo kuriio. À nↄ̀bↄↄ kà tãnkon à dòo kà dò’oron à sùo gbiri lí pì gbáru gwe, akũ à dìtɛnɛ. ²⁰ Luda Malaikaa pìnɛ: Ǹ nↄ̀bↄ kũ burodiio sɛ́ ǹ kátɛ gbɛ̀ díkĩnaa ǹ dò kúa. Akũ à kɛ̀ lɛ. ²¹ Akũ Dikiri Malaikaa gò kũ à kũnaa zↄ̃̀ nↄ̀bↄ kũ burodii pìioa, akũ tɛ́ bò gbɛ̀ɛ pìi gũn à kũ̀ nↄ̀bↄ kũ burodii pìiooa, akũ Dikiri Malaikaa pì dibi lɛ̀. ²² Kũ Gidiↄn dↄ̃̀ Dikiri Malaikaamɛ, à pì: É’e! Dikiri Luda, ase n Zĩ̀rin ma wɛ́ sìalɛ tɛ̃tɛ̃ntɛ̃ yá? ²³ Akũ Dikiri pìnɛ: Ǹgↄ̃ kú aafia! Ǹsun tó vĩna n kũro. Ĩni garo. ²⁴ Gidiↄn Dikiri gbagbaki bò gwe, akũ à tↄ́ kpà gu pìinɛ Dikiri Aafiade. À kú Ɔfla Abiɛza gwe ari kũ a gbãrao.

Tãna gbagbaki gboronaa

²⁵ Zĩ birea gwãani Dikiri pìnɛ: Ǹ n de zùsa kũ à kà wɛ̃̀ suppla kũ ǹ Baali gbagbaki kũ n de vĩ gboro ǹ Asɛra lí kũ à zɛ a sarɛ zↄ̃ ǹ nɛ. ²⁶ Ǹ makũ Dikiri n Luda gbagbaki bo a zɛ́a sĩ̀sĩ díkĩna musu. Ǹ Asɛra lí kũ n zↄ̃̀ sɛ́tɛ yàka ũ ǹ sa’opↄ kũ òdi ká tɛ́n à tɛ́ kũ oma kũ zùu pìio. ²⁷ Akũ Gidiↄn a zĩkɛrinↄ sɛ̀ gbɛ̃nↄn kuri à kɛ̀ lákũ Dikiri ònɛ nà. Kũ àtɛn vĩna kɛ a de bedenↄnɛ kũ wɛ̃tɛdenↄ yãi, adi we à kɛ̀ fãnantɛ̃ro, sé gwãani.

²⁸ Kũ wɛ̃tɛdenↄ fùtɛ kↄnkↄ, ò è ò Baali gbagbaki gbòro ò Asɛra lí kũ à zɛ a sarɛ zↄ̃̀ ò nɛ̀ ò sa ò kũ zùuo sa’oki dufu kũ ò bòoa. ²⁹ Akũ ò kↄ̃ làla: Dí mɛ́ à kɛ̀ lɛɛ? Kũ ò dòńyĩ ò gbɛ̀kagbɛka, akũ ò mà ò pì: Yoasi nɛ́ Gidiↄn mɛ́ à kɛ̀. ³⁰ Akũ wɛ̃tɛdenↄ gɛ̀ɛ ò pì Yoasinɛ: Ǹ bo kũ n nɛ́o ò a dɛ, zaakũ à Baali gbagbaki gbòro akũsↄ̃ à Asɛra lí kũ à zɛ a sarɛ zↄ̃̀ à nɛ̀. ³¹ Akũ Yoasi pì gbɛ̃ kũ ò likaainↄnɛ: Ákↄ̃nↄ mɛ́ áni yã sí Baalinɛ yá? Ákↄ̃nↄ mɛ́ áni a bo yá? Oni gbɛ̃ kũ à yã sìnɛ dɛ ari gu gↄ̃ gɛ́ dↄ. Tó tãnan a ũ, à gí kũ a zĩdao a gbagbaki kũ ò gbòro yãi. ³² Zĩ birean ò tↄ́ kpà Gidiↄnnɛ Yerubaali ò pì: Ò à tó kũ Baalio, zaakũ a gbagbakin à gbòro.

Gidiↄn sèedagbɛkana Dikiria

³³ Midiãnↄ kũ Amalɛkinↄ kũ ifãboki kpa gbɛ̃ pãndenↄ kↄ̃ kàkara ń pínki ò bikũ̀ Yodaa, akũ ò bùraa kàtɛ Yɛzɛrili guvutɛn. ³⁴ Dikiri Nini gɛ̃̀ Gidiↄn gũn, akũ à Abiɛzanↄ sìsi kũ kuruo de ò su ò tɛ́ai. ³⁵ À gbɛ̃nↄ zĩ̀ Manasenↄ bùsu gu sĩnda pínkia ò ń sísi se ò su ò tɛ́ai. Akũ à gbɛ̃nↄ zĩ̀ Asanↄ bùsun kũ Zɛbuluninↄ bùsuuo kũ Nafatalinↄ bùsuuo. Akũ ò sù ò kàkara kũńwo.

³⁶ Gidiↄn pì Ludanɛ: Tó ĩni Isarailanↄ bo ma gãi lákũ n a lɛ́ sɛ̀mɛnɛ nà, ³⁷ ǹ gwa, matɛn sãkã kátɛ pↄ́wɛgbɛ̃kia. Tó plí kpà sãkã pìia ado akũsↄ̃ zĩtɛ gↄ̃̀ kori, mani dↄ̃ sà kũ ĩni Isarailanↄ bo ma gãi lákũ n ò nà. ³⁸ Akũ à kɛ̀ lɛ. Kũ gu dↄ̀, akũ à fùtɛ kↄnkↄkↄnkↄ à sãkã pìi fɛ̃̀, a í ta pà. ³⁹ Akũ Gidiↄn pì Ludanɛ: Ǹsun pↄ fɛ̃ kũmaoro. Má ye mà yã gbɛkamma gɛ̃̀n do dↄ. Ǹ tó mà gwa sãkãa gɛ̃̀n do dↄ. Adikĩna sà, ǹ tó plí kpá zĩtɛa ado, sãkã gↄ̃ kori. ⁴⁰ Gwãani birea Luda kɛ̀ lɛ. Plí kpà zĩtɛa gu sĩnda pínkia, sãkã mɛ́ à gↄ̃̀ kori ado.

Gidiↄn kũ a gbɛ̃nↄ zĩ̀blena Midiãnↄa

¹ Gidiↄn kũ gbɛ̃ kũ ò kú kãaonↄ fùtɛ kↄnkↄ káakukaaku ò gɛ̀ɛ ò bùraa kàtɛ Arodi ísɛ̃bokia. Midiãnↄ bùra kú guvutɛn gugbãnduru kpa Mↄre sĩ̀sĩgɛrɛɛi. ² Akũ Dikiri pì Gidiↄnnɛ: Gbɛ̃ kũ ò kú kũnwonↄ kɛ̀ dasi, mani Midiãnↄ nańnɛ ń ↄĩro. Tó ma ń náńnɛ ń ↄĩ, oni ĩa dã ò pi ń zĩda gbãna mɛ́ à ń bó. ³ Ǹ kpàkpa kɛ gĩa ǹ pińnɛ, gbɛ̃ kũ swɛ̃̀ɛ kɛ̃̀agu àtɛn lukaluka, ade ɛra. Akũ gbɛ̃nↄn dúbu baro awɛɛpla ɛ̀ra, gbɛ̃nↄn dúbu kuri mɛ́ ò gↄ̃̀. ⁴ Akũ Dikiri pì Gidiↄnnɛ: Ò kpɛ́ dasi ari tera. Ǹ gɛ́ kũńwo í kĩnaa, mani ń plɛplɛnnɛ gwe. Gbɛ̃ kũ ma ònnɛ oni gɛ́ kũnwonↄ mɛ́ oni gɛ́, gbɛ̃ kũ ma ònnɛ oni gɛ́ kũnworonↄ sↄ̃ mɛ́ oni gↄ̃. ⁵ Kũ à gɛ̀ɛ kũńwo í kĩnaa, Dikiri pìnɛ: Ǹ gbɛ̃ kũ n è ò lɛ́ pɛ̀tɛ ía lán gbɛ̃ bànↄ sɛ́ kpado kũ gbɛ̃ kũ ò kùtɛ ń kosoa ò í dã̀ kũ ↄo òtɛn minↄ. ⁶ Gbɛ̃ kũ ò lɛ́ pɛ̀tɛ íanↄ gbɛ̃nↄn wàa do kpɛ́ basↄↄromɛ. Gbɛ̃ kparanↄ sↄ̃ ò kùtɛ ń kosoa ò í mì. ⁷ Akũ Dikiri pì Gidiↄnnɛ: Mani Midiãnↄ naárɛ á ↄĩ kũ gbɛ̃nↄn wàa do kpɛ́ basↄↄro kũ ò lɛ́ pɛ̀tɛ íanↄo sà mà á bo. Ǹ gbɛ̃ kparanↄ gbarɛ, ń baadi tá a bɛa. ⁸ Akũ Gidiↄn gbɛ̃nↄn wàa do kpɛ́ basↄↄro pìnↄ sɛ̀, ò gbɛ̃ kũ òtɛn tá bɛnↄ zànanↄ kũ ń kurunↄ sìḿma, akũ à ń gbárɛ.

Gidiↄn kú sĩ̀sĩi musu, Midiãnↄ bùra kú guvutɛn a gɛ̃i. ⁹ Gwãani birea Dikiri yã ònɛ à pì: Ǹ futɛ ǹ gɛ́ńyĩ ń bùran, zaakũ ma ń nánnɛ n ↄĩ. ¹⁰ Tó vĩna tɛni n kũ ǹ gɛ́ńyĩmɛ, ǹ kipa ǹ gɛ́ lɛɛlɛ kũ n zĩkɛri Purao ¹¹ ǹ sã kpá yã kũ òtɛn oi. Yã pì ni n gba swɛ̃̀ de ǹ gɛ́ńyĩ ń bùran. Akũ à kìpa kũ a zĩkɛri Purao ò nà ń bùra lɛ́i. ¹² Midiãnↄ kũ Amalɛkinↄ kũ ifãboki kpa gbɛ̃ pãndenↄn katɛna guvutɛn ń pínki, ò kpá lán sutɛ̃nↄ bà. Odi fↄ̃ ò ń lakuminↄ nàroro, ò dasi lán ísiralɛ bùsu’atɛ̃ bà.

¹³ Kũ Gidiↄn kà gwe, à gbɛ̃ke lè, àtɛni a nana baba a gbɛ̃ndonɛ à pì: Ǹ nana kũ ma ò ma. Ma è burodi bundurunna tɛn gbigiri kɛ, akũ à lɛ̀tɛ ó bùran à sì bizakutaa, akũ kuta pìi lɛ̀tɛ kpɛdangara à gↄ̃̀ katɛna. ¹⁴ Akũ a gbɛ̃ndo pìi pìnɛ: Yoasi nɛ́ Gidiↄn, Isaraila buri fɛ̃nɛdan n è gwe, adi kɛ pↄ́ pãndenlo. Luda Midiãnↄ kũ ó bùraao nànɛ a ↄĩ pínki.

¹⁵ Kũ Gidiↄn nana pì yã mà kũ a bↄkↄtɛnaao, à donyĩ kɛ̀ Dikirinɛ. Akũ à ɛ̀ra Isarailanↄ bùran à pì: À futɛ! Dikiri Midiãnↄ nàwɛrɛ ó ↄĩ. ¹⁶ À gbɛ̃nↄn wàa do kũ basↄↄroo pìnↄ kpàatɛ gã̀ aakↄ̃, akũ à kuru kũ lo korio kpà ń baadia. Akũ ò sɛ̃̀tɛ sↄ̀tↄsↄtↄ lo pìnↄ gũn. ¹⁷ À pìńnɛ: Matɛn gɛ́ ari ń bùra lɛ́a. Àgↄ̃ ma gwa. Lákũ a è ma kɛ̀ nà, à kɛ lɛ se. ¹⁸ À lika ń bùraai pínki. Tó makũ kũ gbɛ̃ kũ ò kú kũmaonↄ ó kuru pɛ̀, à á pↄ́ pɛ́ se à wiki lɛ́ à pi: Dikiri pↄ́mɛ kũ Gidiↄnwo. ¹⁹ Gidiↄn kũ gbɛ̃nↄn basↄↄro kũ ò kú kãaonↄ kà bùra lɛ́a lizãndo gudãkpãrinↄ kↄ̃ lilinkɛnaa gbɛra gↄ̃̀nↄ. Akũ ò ń kuru pɛ̀ ń pínki, ò lo kũ ò kũnanↄ wìwi. ²⁰ Akũ gã̀ aakↄ̃ pìnↄ baadi a kuru pɛ̀ ò ń lonↄ wìwi. Ò sɛ̃̀tɛnↄ kũna ↄzɛn, ò kuru kũ òtɛn pɛ́nↄ kũna ↄplan. Akũ ò wiki lɛ̀ ò pì: Dikiri kũ Gidiↄnwo fɛ̃nɛdamɛ. ²¹ Baadi zɛ a gbɛ̀n likana bùraai, akũ bùradenↄ fùtɛ ò lɛ̀kↄ̃a kũ wikio ò bàa lɛ̀. ²² Kũ ò kuru mɛ̀n wàa do kũ basↄↄronↄ pɛ̀ lɛ, Dikiri tò bùraa pì denↄ kↄ̃ dɛ̀dɛ kↄ̃ tɛ̃nɛ kũ fɛ̃nɛdao. Zĩ̀karii pìnↄ bàa lɛ̀ ò tà Bɛtɛsita kũ Zererao ari Abɛli Mɛↄla lɛ́a Taba kpa. ²³ Ò Nafatalinↄ kũ Asanↄ sìsi kũ Manasenↄ ń pínki, akũ ò pɛ̀tɛ Midiãnↄi. ²⁴ Akũ Gidiↄn gbɛ̃nↄ zĩ̀ ò gɛ̀ɛ Ɛflaimunↄ gukpiden pínki, ò pìńnɛ: À kipa à gɛ́ Midiãnↄi. À zɛ́ zↄ̃ńnɛ Yoda bikũkinↄa ari Bɛtɛbara. Akũ ò Ɛflaimunↄ sìsi ń pínki ò gɛ̀ɛ ò zɛ́ zↄ̃̀ńnɛ Yoda bikũkinↄa ari Bɛtɛbara. ²⁵ Akũ Ɛflaimunↄ Midiã kínanↄ kũ̀ gbɛ̃nↄn pla, Orɛbu kũ Zebuo. Ò Orɛbu dɛ̀ gbɛ̀ɛ sarɛ, kũ òdi pi tera Orɛbu gbɛ̀ɛ. Ò Zebu dɛ̀ dↄ, gu pìn òdi pi tera Zebu geepi’ifɛ̃ki. Akũ ò ɛ̀ra ò pɛ̀ Midiãnↄa. Akũ ò kína pìnↄ mìi zↄ̃̀zↄ̃ ò gɛ̀ɛo Gidiↄnnɛ Yoda bara dire.

¹ Ɛflaimunↄ Gidiↄn là ò pì: Bↄ́ yã mɛ́ à tò n kɛ̀wɛrɛ lɛɛ? Kũ ntɛn gɛ́ zĩ̀ ká kũ Midiãnↄ, akũ ńdi ó sísiroo? Akũ ò yãkete kài lɛ manamana, ² akũ à pìńnɛ: Bↄ́n ma kɛ̀ kũ à kà á pↄ́ ũu? Ákↄ̃nↄ Ɛflaimunↄ geepi kↄ̃nↄwɛna mana de ókↄ̃nↄ Abiɛzanↄ geepikɛkɛnala. ³ Luda Midiã kínanↄ Orɛbu kũ Zebuoo nàárɛ á ↄĩ. Bↄ́n ma fↄ̃ ma kɛ̀ kũ à kà á pↄ́ ũu? Kũ à òńnɛ lɛ, gbasa ń pↄfɛ̃ kpàtɛ sà.

Zɛba kũ Zalamunao dɛdɛnaa

⁴ Gidiↄn kũ a gbɛ̃ gbɛ̃nↄn wàa do kũ basↄↄronↄ kpɛ́ òtɛn pɛ́tɛ Midiãnↄi, bee kũ ń gbãna bùsa. Kũ ò kà Yodai, akũ ò bikũ̀. ⁵ Akũ à pì Sukodenↄnɛ: À ma gbɛ̃nↄ gba pↄ́ble. Ń gbãna bùsa akũsↄ̃ má kpɛ́ matɛn pɛ́tɛ Midiã kínanↄ Zɛba kũ Zalamunaoi. ⁶ Akũ Suko gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃nↄ pì: Zɛba kũ Zalamunao gɛ̃̀ n ↄĩ kↄ̀n yá? Bↄ́n tò óni n zĩ̀karinↄ gba pↄ́blee? ⁷ Gidiↄn wèḿma à pì: Zaakũ a ò lɛ, tó Dikiri Zɛba kũ Zalamunao nàmɛnɛ ma ↄĩ, mani á kɛ yákiyaki kũ gbáranna lɛ̀ɛo. ⁸ Zaa gwe à gɛ̀ɛ Pɛniɛli, akũ à wɛ́ kɛ̀ḿma lɛ dↄ. Pɛniɛlidenↄ wèa lákũ Sukodenↄ wèa nà dↄ, ⁹ akũ à pìńnɛ se: Tó ma gɛ ma su aafia, mani gudãkpãki lei díkĩna gboro.

¹⁰ Zɛba kũ Zalamunao kú Kako kũ ń zĩ̀karinↄ gbɛ̃nↄn dúbu gɛ̃ro. Ifãboki kpa zĩ̀kari kũ ò gↄ̃̀nↄn gwe. Ń fɛ̃nɛdadenↄ gàga gbɛ̃nↄn dúbu basuddo. ¹¹ Gidiↄn lagatarinↄ zɛ́ sɛ̀ Nↄba kũ Yↄgbɛao ifãboki kpa, akũ à sì zĩ̀karii pìnↄ tɛ́ gↄrↄ kũ ò sã̀ ń zĩda yãn. ¹² Midiã kína pìnↄ Zɛba kũ Zalamunao bàa lɛ̀, akũ à pɛ̀tɛńyĩ à ń kũkũ, akũ à tò ń zĩ̀karinↄ lɛ̀kↄ̃a ń pínki.

¹³ Kũ Yoasi nɛ́ Gidiↄn bò zĩ̀lan àtɛn su, à bↄ̀tɛ Ɛrɛsi Gbɛ̀kpakotozɛn, ¹⁴ akũ à Suko kɛfɛnna ke kũ̀ à a làla yãi, akũ kɛfɛnna pì Suko gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃nↄ tↄ́ kɛ̃̀nɛ takadan gbɛ̃nↄn baaakↄ̃ akuri awɛɛsuppla. ¹⁵ Akũ Gidiↄn gɛ̀ɛ à Sukodenↄ lè à pì: Zɛba kũ Zalamunaon dí. A ma lalandii kɛ̀ yã a pì, Zɛba kũ Zalamunao dí gɛ̃ ma ↄĩ kↄ̀ro. Áni fↄ̃ à ma gbɛ̃ kũ ń gbãna bùsanↄ gba pↄ́blero. ¹⁶ Akũ à wɛ̃tɛ pì gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ pìnↄ kũ̀kũ à ń kɛ́ yákiyaki kũ gbáranna lɛ̀ɛo, ò dↄ̃̀. ¹⁷ Akũ à gɛ̀ɛ à Pɛniɛli gudãkpãki lei gbòro à wɛ̃tɛ gↄ̃gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ.

¹⁸ Akũ à Zɛba kũ Zalamunao là à pì: Gbɛ̃ kũ a ń dɛdɛ Tabonↄn de deramɛɛ? Ò wèa ò pì: Ò de lán n bàmɛ, ń bona de lán kínanɛnↄ bà. ¹⁹ Akũ Gidiↄn pìńnɛ: Ma vĩ̀ni dadokↄ̃nↄdenↄn gwe. Tó a ń tó yã, kũ Dikirio mani á dɛdɛro. ²⁰ Akũ à pì a daudu Yɛtanɛ: Ǹ futɛ ǹ ń dɛdɛ. Nɛ́ pì dí a fɛ̃nɛda wotoro, vĩna a kũ̀, zaakũ nɛ́ fítinnamɛ. ²¹ Akũ Zɛba kũ Zalamunao pì: Ǹ futɛ ǹ ó dɛdɛ n zĩda. Baadi kũ a gbãnaomɛ. Akũ Gidiↄn fùtɛ à ń dɛdɛ à mↄ̀zã kũ ò dada ń lakuminↄ wakaanↄ bↄ̀tɛ.

²² Isarailanↄ pì Gidiↄnnɛ: Ǹ gↄ̃ ó mìde ũ kũ n burinↄ. Zaakũ mↄkↄ̃n mɛ́ n ó bó Midiãnↄ ↄĩ. ²³ Akũ Gidiↄn pìńnɛ: Mani gↄ̃ á mìde ũro, bee ma nɛ́. Dikirimɛ á kína ũ. ²⁴ Akũ à ɛ̀ra à pìńnɛ: Matɛn wɛ́ kɛáwa: Á baadi pↄ́sã kũ à sìḿma kpáma mɛ̀n dodo. Midiãnↄ dìgↄ̃ wura pↄ́sã dana, zaakũ Sumaila burinↄmɛ. ²⁵ Ò pìnɛ: Óni kpámma kũ nɛ̀sɛɛo do. Ò biza kpàtɛ, akũ baadi pↄ́sã kũ à sìḿmanↄ dàn mɛ̀n dodo. ²⁶ Wura pↄ́sã kũ à gbɛ̀kaḿma pìnↄ tìkisii kà kiloo baro, mↄ̀zãnↄ kũ pↄ́sãnↄ kũ arukĩmba tɛ̃ra kũ Midiã kínanↄ dananↄ kũ mↄ̀zã kũ ò dada ń lakuminↄ wakaaanↄ baasi. ²⁷ Akũ à pì màsokɛbↄ ũ à pɛ̀tɛ a bɛ wɛ̃tɛn zaa Ɔfla. Akũ Isarailanↄ pãpã kɛ̀ ò dòi ń pínki, akũ à gↄ̃̀ tankutɛ ũ Gidiↄnnɛ kũ a bedenↄo.

²⁸ Lɛn Isarailanↄ Midiãnↄ gbãna bùsa lɛ. Midiãnↄ dí le ò mìi bò doro. Akũ Isarailanↄ bùsu gↄ̃̀ katɛna aafia Gidiↄn gↄrↄ ari wɛ̃̀ bupla.

Gidiↄn ganaa

²⁹ Yoasi nɛ́ Gidiↄn gɛ̀ɛ à vùtɛ a bɛa. ³⁰ A nɛ́gↄ̃gbɛ̃ kũ à ń ínↄ gbɛ̃nↄn baaakↄ̃ akurimɛ, zaakũ a nↄnↄn dasi. ³¹ À nↄpose vĩ dↄ zaa Sɛkɛmu kũ à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì kãao, akũ ò tↄ́ kpànɛ Abimɛlɛki. ³² Yoasi nɛ́ Gidiↄn gà a wɛ̃̀managↄrↄa, akũ ò a mira kpàkũsũ kũ a de pↄ́o zaa Ɔfla Abiɛza.

³³ Kũ Gidiↄn gà gↄ̃̀nↄ, akũ Isarailanↄ ɛ̀ra ò pãpã kɛ̀ ò dò Baalii. Akũ ò tãna kũ òdi pi Baalibakakukũoo pɛ̀tɛ ń dikiri ũ, ³⁴ akũ Dikiri ń Luda kũ à ń bó ń ibɛrɛ kũ ò likańyĩ kpa sĩnda pínkianↄ ↄĩ yã sã̀ńgu. ³⁵ Odi gbɛ̃kɛ kɛ Gidiↄn kũ òdi pinɛ dↄ Yerubaali bedenↄnɛ yã mana kũ à kɛ̀ńnɛ pínki musuro.

Samusi inaa

¹ Isarailanↄ ɛ̀ra ò yã kũ Dikiri yeiro kɛ̀ dↄ, akũ Dikiri ń ná Filisitininↄnɛ ń ↄĩ ari wɛ̃̀ bupla. ² Gↄ̃gbɛ̃ ke kú Zↄra, Dã burimɛ, a tↄ́n Manↄa. A nanↄ bi paramɛ, adi nɛ́ iro. ³ Dikiri Malaikaa bò à sù nↄgbɛ̃ pìia à pì: Ǹ ma! Paramɛ n ũ, ńdi nɛ́ iro, ama ĩni nↄ̀ sí ǹ nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. ⁴ Ǹ laakari kɛ! Ǹsun wɛ̃ ke í gbãna ke miro. Ǹsun tɛ̃̀ ke blero. ⁵ Ĩni nↄ̀ sí ǹ nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. Gɛ̃ sún na nɛ́ pìi mìiaro, zaakũ anigↄ̃ de Luda pↄ́ ũmɛ zaa a igↄrↄ. Àkũ mɛ́ ani na Isarailanↄ bonaaa Filisitininↄ ↄĩ.

⁶ Akũ nↄgbɛ̃ pìi gɛ̀ɛ à ò a zãnɛ à pì: Luda gbɛ̃ke sù ma kĩnaa. Tó n a è, à de lán Luda Malaikaa bà à naasi vĩ manamana. Mádi a la tó mámɛ à bònlo, akũsↄ̃ adi a tↄ́ omɛnɛro. ⁷ À pìmɛnɛ mani nↄ̀ sí mà nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. À pìmɛnɛ màsun wɛ̃ ke í gbãna ke miro, akũ dↄ màsun tɛ̃̀ ke blero, zaakũ nɛ́ pì nigↄ̃ de Luda pↄ́ ũmɛ zaa a ina gↄrↄ ari a wɛ̃̀ndi lɛ́n. ⁸ Akũ Manↄa wɛ́ kɛ̀ Dikiria à pì: N yã nna Dikiri! Ǹ tó gbɛ̃ kũ n zĩ̀ ɛra à su dↄ à yã kũ óni kɛ kũ nɛ́ pìio a inaa gbɛra dawɛrɛ. ⁹ Luda Manↄa yã mà, akũ Luda Malaikaa pìi ɛ̀ra à sù nↄgbɛ̃ pìia gↄrↄ kũ à kú bura. A zã Manↄa kú kãao gwero, ¹⁰ akũ à kɛ̀ likalika à bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ à ònɛ à pì: Gↄ̃gbɛ̃ kũ à bò à sùma zĩ kũ̀a kũ̀ dí dↄee! ¹¹ Manↄa fùtɛ à tɛ̀ a nanↄi. Kũ à kà gↄ̃gbɛ̃ pì kĩnaa, à a là à pì: Mↄkↄ̃n mɛ́ n yã ò kũ ma nanↄo yá? À wèa à pì: Makũmɛ! ¹² Akũ Manↄa a là à pì: Tó n yã pìi pàpa, nɛ́ pì nigↄ̃ de deramɛɛ? Bↄ́ zĩn anigↄ̃ kɛɛ? ¹³ Dikiri Malaikaa wèa à pì: N nanↄ gↄ̃ yã kũ ma ònɛ kũna pínki. ¹⁴ Àsun geepi lí pↄ́ke blero. Àsun wɛ̃ ke í gbãna ke miro. Àsun tɛ̃̀ ke blero. Àgↄ̃ yã kũ ma dìtɛnɛ kũna pínki. ¹⁵ Akũ Manↄa pìnɛ: N yã nna, ǹ zɛ gĩa ari ò blènɛ bↄ̀rↄ kɛkɛnnɛ. ¹⁶ Dikiri Malaikaa wèa à pì: Bee tó ma gↄ̃ la, mani n pↄ́ke blero. Tó n sa’opↄ kũ òdi ká tɛ́n à tɛ́ kũ soru kɛ̀, ǹ o Dikiria. Manↄa dí dↄ̃ kũ Dikiri Malaikaamɛro, ¹⁷ akũ à a là à pì: N tↄ́n deramɛɛ? Tó yã kũ n òo pìi kɛ̀, óni sáabu kɛnnɛ. ¹⁸ Dikiri Malaikaa wèa à pì: Bↄ́yãin ntɛni ma tↄ́ gbɛkaa? Tↄ́ bonsarɛmɛ. ¹⁹ Akũ Manↄa blènɛ bↄ̀rↄↄ kũ̀ à flawaa sɛ̀ à Dikiri gbàgbao gbɛ̀ ke musu. Kũ Manↄa kũ a nanↄo tɛn gwa, akũ Dikiri yãbonsarɛ kɛ̀ ²⁰ à tò tɛ́ bò sa’oki pìn à fùtɛ musu, akũ Dikiri Malaikaa fùtɛ tɛ́vuraa pìi gũn à tà musu. Kũ Manↄa kũ a nanↄo è lɛ, akũ ò wùtɛ nɛ̀sɛlɛ kutɛna.

²¹ Dikiri Malaika dí ɛra à sù Manↄa kũ a nanↄooa doro, akũ Manↄa dↄ̃̀ sà kũ Dikiri Malaikaamɛ. ²² Manↄa pì a nanↄnɛ: O gan yee! Zaakũ o Luda è kũ wɛ́o. ²³ Akũ a nanↄ pìnɛ: Tó Dikiri ye à ó dɛmɛ, de adi sa kũ o òa kũ flawaao síro, de adi yã dínↄ owɛrɛro, akũsↄ̃ adi yã pì mↄwɛrɛro.

²⁴ Nↄgbɛ̃ pì nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, akũ à tↄ́ kpànɛ Samusi. Nɛ́ pì zↄ̃kↄ̃ kũ̀, akũsↄ̃ Dikiri arubarikaa dànɛ. ²⁵ Dikiri Nini nà zĩkɛnaaa a gũn gↄrↄ kũ à kú Dãnↄ buran, Zↄra dagura kũ Ɛsɛtaoluo.

Samusi nↄsɛna Filisitininↄ tɛ́

¹ Samusi gɛ̀ɛ Timina, akũ à Filisitini nɛ́nↄkpare ke è gwe. ² Kũ à sù, akũ à pì a de kũ a daonɛ: Ma Filisitini nɛ́nↄkpare ke è zaa Timina. À gɛ́ à a wɛtɛmɛnɛ mà sɛ́ nↄ ũ. ³ Akũ a de kũ a dao pìnɛ: Nↄ kú n danɛnↄ ke n burinↄ tɛ́nloo? Akũ ĩni gɛ́ ǹ nↄ sɛ́ Filisitini gyↄfↄrↄdenↄ tɛ́ yá? Akũ Samusi pì a denɛ: Ǹ gɛ́ ǹ a wɛtɛmɛnɛ dé, zaakũ nↄkpare pìn má yei. ⁴ A de kũ a dao dí dↄ̃ kũ yã pìi bò Dikiri kĩnaanlo, zaakũ Dikiri tɛn zɛ́ wɛtɛ à yã mↄ Filisitininↄnɛmɛ. Gↄrↄ birea Filisitininↄ mɛ́ òtɛn kí ble Isarailanↄa.

⁵ Akũ Samusi tɛn gɛ́ Timina kũ a deo kũ a dao. Kũ ò kà Timina geepi bura, músunɛ bↄ̀rↄↄ bò Samusii àtɛn pũtã. ⁶ Dikiri Nini sùa, akũ à músuu pìi kũ̀ à kɛ̃̀kↄ̃rɛ lákũ blènɛ bↄ̀rↄↄn à kɛ̃̀kↄ̃rɛ bà. À pↄ́ke kũna a ↄĩ sↄ̃ro. Adi yã kũ à kɛ̀ɛ pì o a de ke a danɛro. ⁷ Akũ à gɛ̀ɛ à yã ò kũ nↄkpare pìio, nↄkpare pì sↄ̃ à kɛ̀nɛ mana.

⁸ Kũ à gↄrↄ pla kɛ̀, à fùtɛ àtɛn gɛ́ nↄ pì sɛ́, akũ à lìtɛ à gɛ̀ɛ músu gɛ̀ɛ pì gwa. Akũ à è zↄ́nↄ sàa dↄ̀ a gɛ̀ɛa ari ò í kɛ̀. ⁹ Akũ à ↄ dàn à a sàa gà à wòto àtɛn ble, akũ àtɛn táo. Kũ à kà a de kũ a dao kĩnaa, à lìńnɛ ò blè, ama adi ońnɛ kũ a bò músu gɛ̀ɛ gũmmɛro.

Samusi gara kutu dana Filisitininↄnɛ

¹⁰ A de gɛ̀ɛ nↄkpare pì kĩnaa, akũ Samusi pↄnna pↄ́ble kɛ̀ńnɛ lákũ nↄsɛrii dì kɛ nà. ¹¹ Kũ à sù, ò kɛfɛnnanↄ sìsi gbɛ̃nↄn baraakuri ògↄ̃ kú kãao. ¹² Akũ Samusi pìńnɛ: Má gara kutu ke vĩ mà daárɛ. Ari pↄ́blena gↄrↄ suppla dí gɛ́ papao, tó a fↄ̃ à gara pìi bòmɛnɛ, mani biza kpááwa pi baraakuri kũ utao waka baraakuri. ¹³ Tó ádi fↄ̃ à bòmɛnɛ sↄ̃ro, ákↄ̃nↄ mɛ́ áni biza pi baraakuri kũ uta waka baraakuriio kpáma. Akũ ò pìnɛ: Ǹ ǹ gara pì dawɛrɛ ò ma. ¹⁴ À pìńnɛ:

Pↄ́ble bò pↄ́sorii gũn,

pↄ́ nna bò pↄ́ gbãna gũn.

Akũ odi fↄ̃ ò gara pìi bòro ari gↄrↄ aakↄ̃. ¹⁵ A gↄrↄ siikↄ̃dea ò pì Samusi nanↄnɛ: Ǹ ↄ̃ndↄ̃ kɛ n zãnɛ à gara pì bowɛrɛ. Tó lɛnlo, óni n kpata kũ n de bedenↄo. Ase a ó sísi de à ó pↄ́nↄ síwámɛɛ? ¹⁶ Akũ Samusi nanↄ tɛn ↄ́ↄ dↄnɛ à pì: N zãmagu! Ń yemairo! N gara ke dà ma gbɛ̃nↄnɛ, akũsↄ̃ ńdi a bona omɛnɛro. Akũ à pìnɛ: Mádi o ma de ke ma danɛro. Bↄ́ mɛ́ à tò mani onnɛɛ? ¹⁷ Àtɛn ↄ́ↄ dↄnɛ ari gↄrↄ suppla pìi gɛ̀ɛ à pàpao. A gↄrↄ supplade pìn akũ Samusi gara pìi bònɛ kũ à nàkaraa yãi, akũ a nↄ pìi gɛ̀ɛ à ò a gbɛ̃nↄnɛ. ¹⁸ A gↄrↄ suppladea ari ifãntɛ̃ gↄ̃ gɛ́ gɛ̃ kpɛ́n wɛ̃tɛ pìi kɛfɛnnanↄ pìnɛ:

Bↄ́ nna mɛ́ à de zↄ́laa?

Bↄ́ gbãna mɛ́ à de músulaa?

Akũ Samusi pìńnɛ: Tó adi kɛ a bú wì kũ ma zùnunuoro, de ádi fↄ̃ a ma gara pì bòro. ¹⁹ Dikiri Nini sùa, akũ à gɛ̀ɛ Asakɛlↄni à gↄ̃gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ gbɛ̃nↄn baraakuri à ń pↄ́kasanↄ bòboḿma, akũ à gɛ̀ɛ à kpà gbɛ̃ kũ ò a gara pì bònɛnↄa. Akũ à pↄ fɛ̃̀ à tà a de bɛa. ²⁰ Akũ ò Samusi nↄ pìi kũ̀ ò kpà a gbɛ̃nna kũ à zɛ̀ a sarɛa nↄ pì sɛ́gↄrↄa.

Samusi tɛ́sↄ̃na Filisitininↄ buraa

¹ Kũ à kɛ̀ gↄrↄ pla, burapↄnↄ kɛkɛgↄrↄ kà, akũ Samusi blènɛ bↄ̀rↄↄ kũ̀ à gɛ̀ɛ a nↄ pì gwao. À pì: Má ye mà gɛ̃ ma nanↄi kpɛ́n. Akũ a nↄ pì de dí a gba zɛ́ro ² à pì: Matɛn da n yeimɛro, akũ ma a kpà n gbɛ̃nnaa. A dakũna mana deala. Ǹ a sɛ́ a gɛ̃nɛ ũ. ³ Samusi pìńnɛ: Tó ma yã vãni kɛ̀ á Filisitininↄnɛ sà, manigↄ̃ taari vĩ doro.

⁴ Samusi gɛ̀ɛ à gbɛ̃gbonnↄ kũ̀kũ wàa do kũ basↄↄroo, akũ à sɛ̃̀ɛ yĩ̀yĩ térereterere. À gbɛ̃gbon pìnↄ vlã yĩ̀yĩkↄ̃a plapla, akũ à sɛ̃̀ɛ pìi yĩ̀yĩ ń vlã pìnↄa. ⁵ À tɛ́ nà sɛ̃̀ɛ pìnↄa, akũ à gbɛ̃gbon pìnↄ gbàrɛ Filisitininↄ bura. Ń pↄ́wɛnↄ tɛ́ kũ̀ pínki kũ ń pↄ́wɛ gbànↄ kũ ń geepi búnↄ kũ ń kùkpɛnↄ pínki. ⁶ Akũ Filisitininↄ pì: Dí mɛ́ à yã dí taka kɛ̀wɛrɛɛ? Akũ ò pì: Samusimɛ, Timina gbɛ̃ anzuree. A anzuree pì a nↄ sìamɛ, akũ à kpà a gbɛ̃nnaa. Akũ Filisitininↄ gɛ̀ɛ ò tɛ́ sↄ̃̀ nↄ pìia kũ a deo. ⁷ Samusi pìńnɛ: Zaakũ a kɛ̀ lɛ, mani kámma boro ari ma gɛ fĩna booáwa. ⁸ À sì ń tɛ́ à ń kɛ́ dúgudugu, ń dɛdɛnaa pì gɛ̃̀ onala, akũ à gɛ̀ɛ à vùtɛ Etamu gbɛ̀wɛɛn.

Filisitininↄ dɛdɛna kũ zaaki gɛrɛwao

⁹ Filisitininↄ gɛ̀ɛ ò bùraa kàtɛ Yudanↄ bùsun, ò dàgula ari Gɛrɛwa sarɛ. ¹⁰ Akũ Yudanↄ ń lá ò pì: Bↄ́yãi a suwái kũ zĩ̀ioo? Akũ ò pì: O su ò Samusi kũmɛ, de ò kɛnɛ lákũ à kɛ̀wɛrɛ nà. ¹¹ Akũ Yudanↄ gbɛ̃nↄn dúbu aakↄ̃nↄ gɛ̀ɛ Etamu gbɛ̀wɛɛ kĩnaa ò pì Samusinɛ: Ń dↄ̃ kũ Filisitininↄ mɛ́ òtɛn kí blewároo? Bↄ́ yãn n kɛ̀wɛrɛ gwee? À wèḿma à pì: Pↄ́ kũ ò kɛ̀mɛnɛn ma kɛ̀ńnɛ. ¹² Akũ ò pì: O su ò n yĩ ò n kpáḿma. Akũ Samusi pì: À la damɛnɛ kũ áni ma dɛ á zĩdaro. ¹³ Akũ ò pìnɛ: Oi! Óni n dɛro. Óni n yĩ kũ bàaomɛ ò n nańnɛ ń ↄĩ. Akũ ò a yĩ̀ kũ bà dufuo mɛ̀n pla ò bò kãao gbɛ̀wɛɛɛ pìi gũn. ¹⁴ Kũ ò kà kãao Gɛrɛwa, akũ Filisitininↄ sù ò daalɛ, òtɛn wiki lɛ́a. Dikiri Nini sù Samusia, akũ bà kũ ò a yĩ̀o a ↄnↄa mùna kũ̀, akũ bàa pìnↄ zↄ̃̀zↄ̃kↄ̃rɛ a ↄa. ¹⁵ À zaaki gɛ̀ dufu gɛrɛwa è, akũ à nàtɛ à sɛ̀ à gbɛ̃nↄn wàa sↄↄronↄ dɛ̀dɛo. ¹⁶ Samusi pì:

Zaaki gɛrɛwan ma gbɛ̃nↄn wàa sↄↄronↄ dɛ̀dɛo,

zaaki gɛrɛwan ma ń tↄ̃tↄ̃kↄ̃ao.

¹⁷ Kũ à yã pìi ò à làka, akũ à gɛrɛwa pìi zùkũna. Akũ ò tↄ́ kpà gu pìinɛ Gɛrɛwa Sĩ̀sĩi.

¹⁸ Ími a kũ̀ gbãna, akũ à ↄ́ↄ dↄ̀ Dikirinɛ à pì: N tò makũ n zↄ̀bleri ma zĩ̀i blè manamana, akũ ń ye mà ga kũ ímio mà lɛ́tɛ Filisitini gyↄfↄrↄdenↄ ↄĩ yá? ¹⁹ Luda Gɛrɛwa guwɛɛ lòkotoo pàra, akũ í bòn. Samusi mì, akũ a wɛ̃̀ndii sù à gbãna lè. Abire yãin òdi gu pì sísi Ɛnakore. À kú Gɛrɛwa ari kũ a gbãrao. ²⁰ Samusi yã gↄ̃̀gↄ̃ Isarailanↄnɛ ari wɛ̃̀ baro Filisitininↄ kíblemmanagↄrↄ.

Samusi Gaza gɛ̃ki gbà gboronaa

¹ Samusi gɛ̀ɛ Gaza à karua ke è gwe, akũ à gɛ̃̀ à wutɛ kãao. ² Ò pì Gazadenↄnɛ: Samusi kú la. Akũ ò lìka zↄ̃̀ gu pìii, òtɛni a dã wɛ̃tɛ gɛ̃kia gwãani. Ò yĩ̀tɛ gwãani pìia ò pì: Tó gu dↄ̀, óni a dɛmɛ. ³ Samusi wùtɛ gwe ari lizãndo, akũ à fùtɛ à gɛ̀ɛ à wɛ̃tɛ gɛ̃ki gbàa kũ̀ kũ a lípɛtɛna mɛ̀n planↄ à gà à wò kũ a gbãngao lɛɛlɛ. À dà a gã̀n à gɛ̀ɛ à zùkũna sĩ̀sĩ kũ à arɛ dↄ Ɛblↄnua musu.

Samusi kũ Dɛlilao

⁴ Abire gbɛra Samusi yè nↄgbɛ̃ kei zaa Sↄrɛki guvutɛn, a tↄ́n Dɛlila. ⁵ Akũ Filisitini kínanↄ gɛ̀ɛ ò nↄgbɛ̃ pìi lè ò pìnɛ: Ǹ ↄ̃ndↄ̃ kpátɛi de ǹ le ǹ a gbãna zↄ̃kↄ̃ↄ pìi asiri dↄ̃ kũ lákũ óni kɛ nà ò gbãna mↄnɛo. Tó o a yĩ̀ bàao o a gbãna bùsa, ó baadi ni n gba andurufu ↄgↄ mɛ̀n wàa sↄↄro kũ basↄↄroo. ⁶ Akũ Dɛlila pì Samusinɛ: Ǹ ń gbãna zↄ̃kↄ̃ↄ asiri omɛnɛ kũ deran oni kɛ nà ò n yĩ kũ bàao ò n gbãna busao. ⁷ À wèa à pì: Tó ò ma yĩ kũ kyã yĩda mɛ̀n supplao, abire mɛ́ ani ma busa màgↄ̃ de lán baadi bà. ⁸ Filisitini kínanↄ sù Dɛlilanɛ kũ kyã yĩda kũ adi kori kɛroo mɛ̀n suppla, akũ à a yĩ̀o. ⁹ A kũ̀rinↄn utɛna kpɛ́nɛn, akũ Dɛlila pì Samusinɛ: Samusi! Filisitininↄn zɛ la díee! Akũ à kyã pìnↄ kɛ̃̀kɛ̃ lán bà mùkumukuu bà, odi a gbãna asiri dↄ̃ro.

¹⁰ Akũ Dɛlila pìnɛ: Ntɛni ma lalandi kɛ, ntɛn ɛ́kɛ tomɛnɛmɛ. Ǹ omɛnɛ sà lákũ oni n yĩ nà. ¹¹ Akũ à pìnɛ: Tó ò ma yĩ kũ bà gbìgiri dufu kũ odi zĩ kɛo kↄ̀ro, ani ma busa màgↄ̃ de lán baadi bà. ¹² Akũ Dɛlila bàa pìi sɛ̀ à a yĩ̀o. A kũ̀rinↄn utɛna kpɛ́nɛn, akũ à pì: Samusi! Filisitininↄn zɛ la díee! Akũ Samusi bà kũ à dↄ a ↄaa pìi kɛ̃̀kɛ̃ lán buu bàa bà. ¹³ Dɛlila pìnɛ: Ntɛni ma lalandi kɛ ari tera. Ntɛn ɛ́kɛ tomɛnɛ. Ǹ omɛnɛ sà lákũ oni n yĩ nà? Akũ à pìnɛ: Tó n ma mìkã gbã̀na mɛ̀n supplanↄ kũ̀ n dà àsan n tã̀ lán gòdoo bà, tó n káro pɛ̀a, mani busa màgↄ̃ de lán baadi bà. Dɛlila tò i a sɛ̀, akũ à a mìkã gbã̀na mɛ̀n suppla pìnↄ kũ̀ à tã̀ lán gòdoo bà ¹⁴ à káro pɛ̀a. Akũ à pì: Samusi! Filisitininↄn zɛ la díee! Akũ à vù à àsaa pìi gà à wò kũ a mìkão.

¹⁵ Dɛlila ɛ̀ra à pìnɛ dↄ: Ndìgↄ̃ pi ń yemai, akũsↄ̃ ndì ma náani kɛroo? N ma lalandii kɛ̀ à kà gɛ̃̀n aakↄ̃. Ńdi n gbãna zↄ̃kↄ̃ↄ asiri omɛnɛro. ¹⁶ Lɛn àdigↄ̃ nakaraa lɛ kũ yã pìi takao lakanaa sari. Àtɛni a zĩda yↄ́yↄnɛ ari à gɛ̀ɛ à fù mɛnaa à ye à ga. ¹⁷ Akũ à yã kũ à kú a swɛ̃̀n ònɛ pínki sà à pì: Gɛ̃ dí na ma mìia zikiro, zaakũ ò ma kɛ Luda pↄ́ ũmɛ. Tó ò ma mìi bò, ma gbãna ni bo ma gũn, mani busa màgↄ̃ de lán baadi bà. ¹⁸ Kũ Dɛlila è à yã kũ à kú a swɛ̃̀n òarɛ pínki, akũ à lɛ́gbãzã kɛ̀ Filisitini kínanↄnɛ à pì: À ɛra à su gɛ̃̀n do dↄ, zaakũ à a sĩnda pínki òmɛnɛ sà. Akũ ò ɛ̀ra ò sù a kĩnaa, ò andurufuu pì kũna. ¹⁹ Dɛlila tò i Samusi sɛ̀ a gbála, akũ à gↄ̃gbɛ̃ ke sìsi. À a mìkã gbã̀na mɛ̀n suppla pìnↄ bò, akũ à nà busanaaa a gbãna pìi bò. ²⁰ Dɛlila pì: Samusi! Filisitininↄn zɛ la díee! Akũ à vù àtɛn da áni kɛ lán yã bà à a zĩda bomɛ. À dↄ̃ kũ Dikiri a tonlo. ²¹ Akũ Filisitininↄ a kũ̀, ò a wɛ́nↄ bòbo, akũ ò gɛ̀ɛ kãao Gaza. Ò mↄ̀gotɛ̃ kpàtii kpànɛ, akũ ò a dà àtɛn wísi lↄ́ kpɛ́siran. ²² A mìkã pìi ɛ̀ra à nà kunaa dↄ a bonaa gbɛra.

Samusi ganaa

²³ Filisitini kínanↄ kↄ̃ kàkara de ò ń tãna Dagↄni gbagba, akũ òtɛn pↄnna kɛ ò pì: Ó tãna ó ibɛrɛ Samusi nàwɛrɛ ó ↄĩ. ²⁴ Kũ Filisitininↄ a è, ò ń tãna sáabu kpà ò pì:

Ó ibɛrɛ ó bùsuu dɛ̀,

à ó gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ dúgudugu,

akũ ó tãna a nàwɛrɛ ó ↄĩ.

²⁵ Lákũ ń pↄ kɛ̀ nna nà, ò pì: À Samusi sísi à fàai pↄ́ kɛwɛrɛ. Akũ ò a bò kpɛ́siran à yáadↄyã kɛ̀ńnɛ.

Kũ ò a zɛ̀ kpɛ́ gbɛ̀gbanↄ dagura, ²⁶ à pì kɛfɛnna kũ à a ↄ kũnaanɛ: Ǹ gɛ́ kũmao gbɛ̀gba kũ ò kpɛ́ kũnanↄ sarɛ de mà ↄ nanaa mà gbãna lea. ²⁷ Tãnakpɛ pìi pà, gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄn kú gwe kũ Filisitini kínanↄ ń pínki. Gbɛ̃ kũ ò kú kpɛ́ pìi musu kà gbɛ̃nↄn wàa gɛ̃ro, kũ ò sù Samusi fàai gwa.

²⁸ Samusi wɛ́ kɛ̀ Dikiria à pì: Dikiri Luda, ǹ tó ma yã dↄngu. Luda, ǹ ma gba gbãna gɛ̃̀n do dↄ de mà fĩna boo Filisitininↄa ma wɛ́ mɛ̀n pla yã musu. ²⁹ À ↄ nàna gbɛ̀gba mɛ̀n pla kũ ò kpɛ́ pì kũna guraguranↄa, a ↄpla kú a doa a ↄzɛ kú a doa dↄ. ³⁰ À pì: Ǹ tó mà ga kũ Filisitininↄo! À kutuu kɛ̀, akũ à ↄ yĩ̀paa kũ gbãnao, akũ kpɛ́ pìi gbòro à sì Filisitini kínanↄa kũ gbɛ̃ kũ ò kú a gũnnↄ ń pínki. Gbɛ̃ kũ Samusi ń dɛdɛ a gagↄrↄanↄn dasi de gbɛ̃ kũ à ń dɛdɛ gↄrↄ kũ à kú kũ wɛ̃̀ndiiola. ³¹ A dakũnanↄ kũ a de bedenↄ sù ń pínki ò a gɛ̀ɛ sɛ̀ ò tào, akũ ò a mira kpàkũsũ kũ a de Manↄa pↄ́o, Zↄra kũ Ɛsɛtaoluo dagura. À yã gↄ̃̀gↄ̃ Isarailanↄnɛ ari wɛ̃̀ baro.