Eletar yay yo Pool ahiĉ me bugaa
Rom
Waf waw wabaj me n’eletar yauye
No Pool ahiĉ me ejangaraay bugaa Rom eletar, no may naban me bújaorol búfatten ni burokol. Namaŋe áfaro bújaorol bi Rom, dó nakaerut me ᵽan, mbiban najow faŋ gárali bi bo tinah talu tiave me ak’aĉih Esupañ ake bo gavare Firim fafu Fásum me (Romeŋ 15.22-24). Eletarol burok yo bo buomme bal eᵽare ejoulol ni bal egiten ejangaraay bugaa ró baligenerol.
Eletar yay yahiĉi me bugaa Rom kakan bagitener bárire baa firim fafu fo Pool avare me. Nategotegor waamme ni firim faufu no naah me : « Aláemit nah’ajojoh bugan bugagu bugan gaĉole bugo báinener ni o, ban gáinen gaugu guᵽiloe » (Romeŋ 1.17).
Romeŋ 1 bi 8 sigitengiten mala gábulior gagu gabaj me tutor ékanum gúboñ bulago ni éinen n’Aláemit yo Yésu Kirista akan me min ebaj. Ni jangu yay yaa Rom ejangaraay galet me Esúif gútut gufaŋe n’gummeŋ ró. Ñer galet me Esúif gabbanno me gúni ejangara guote ᵽiaŋ may gúkanum gúboñ bulago Esúif yay ? Eroren yauyu égugu faŋ sijangu sasu suvugul sasu. Pool naage bugan bugagu ᵽe utila gom, újogum n’Esúif yay bi ni galet me Esúif ró. Ban bajut gáboñ gánogan gaa bulago bice go nihi guᵽagen ᵽee ni gatil. Bare ni garamben gaa Biinum Banabe, bugan bugagu ᵽe gújue guᵽageni mata Yésu Kirista nakanilkan n’gulof Aláemit.
Romeŋ 9 bi 11 sulolob mala gajogor gagu gabaj me tutor Israel, yaamme ésuh yay yo Aláemit aĉob me, ni ejangaraay. Ti nihi ní me bununuh, gáinen gujangaraay n’ettam yay ésuifay yay gubaje guar go.
Romeŋ 12 bi 15 sigitengiten bu roŋei me ni Jangu yay yaa Yésu Kirista. Pool náᵽajule bu núju me ukan Aláemit bíteŋen min uroŋ ni gásumay ni gupali. Naage bugagu bugo gáinenil guliŋ me guboket bugagu bugo gáinenil gubajut me sembe. Aláemit naᵽageᵽagen bugan bugagu ᵽe ni gatil so n’eĉet. Maer, ni búkanum baa Biinum Banabe, gújue guroŋ ni gajogor tutoril ni ᵽoᵽ gajogoril ni Kirista.
1Basaf babu baa Pool
1Injé Pool isafeul, ínje aamme amigel ala Yésu Kirista, ínje o Aláemit avoh me bi éni aᵽotora, o naĉob me bi egiten Firim fafu Fásum me fola. 2Firim faufu naᵽiᵽi nalobolal mala fo n’utum uboñer waw ; fo fuomme ni Bahiĉer babu Banab me. 3Firim faufu fulobolal me mala bu Añolol áamum me gabulaken gaa David ni gániol gal arafuhow go naŋar me ; 4bare ni Biinum babu Banab me, eilool ni gaĉet me egitene ni sembe búoh Añol Aláemit nam. Aĉila aamme Ataolal Yésu Kirista, 5aĉilóli me n’jiyab gáji gagu gal éni uᵽotora bi ekan bugan bugagu bugaa súsuh sasu ᵽe min gúju gúinen ni o, mamu ᵽan gúkanum Aláemit, dó ᵽe bi esalen gajow gagu gola. 6Buru bugo Aláemit avogulo me bi éni bugan bugaa Yésu Kirista, buru ᵽoᵽ ni bugan bugaubugi jom.
7Injé umu n’ehiĉul, buru ᵽe jaamme Rom bugo Aláemit ábboli me nár, ban navogul bi éni bugola. Mbi Aláemit Ᵽayolal ni Ataw Yésu Kirista gúsonienul ban n’guhalul ni gásumay !
Gábboli Pool go nábboli me ejangaraay bugaa Rom
8Ni gajow gaa Yésu Kirista, ínje umu n’emundum ibbañen Aláemit gasal molul, mata gáinenul guunouno me ni mof mamu ᵽoomo. 9Aláemit, o nimigelete me ni biinumom ᵽe, ni gavare Firim fafu Fásum me fal Añolol, nájue aĉimen gaa búoh nd’ihat eᵽinor molul 10n’elaol nímoro min akan, íni namaŋe, min mb’íju ibaj bulago bal éffusul ni buru. 11Maagen nimaŋe faŋ ékail ijugul tima Aláemit nájoum n’ínje min asenul gáji gagu gaa Biinum Banabe bi eliŋen gáinen gagu golul ; 12mamu min mbi wolal utaññoral uinum waa gaaken ni gáinen gagu gaamme gololal wolal ᵽe, ínje ni buru.
13Gutiom, jiffas búoh ñammeŋe nih’ijojoh bi ekelul gáriŋo tima burok Aláemit m’bujugi ni buru ti bujugi me ni sasu súsuh, bare bugol m’bunonom bi funah faa jama. 14Injé niete ivare bugan bugagu ᵽe : gálio me-ó, gáliout me-ó, gabaj me gaffas-ó, gabajut go me-ó. 15Dáuru diĉil me nimaŋ faŋ ivareul Firim fafu Fásum me, buru ᵽoᵽ jaamme Rom.
Sembe sasu saa Firim fafu Fásum me
16Maagen mamu, isuut gavare Firim fafu Fásum me : fo fuomme sembe sasu sal Aláemit sal eᵽagen ánoan áinene, újogum n’Esúif yay bi ni galet me Esúif. 17Firim faufu figitengiten ᵽoᵽ bu Aláemit akane me bugan bugagu n’gúni bugan gaĉole bújoŋorol : joumulojow ni gáinen gagu ban ni go bare, ti Bahiĉer babu bulob yo me búoh : « An ahu aĉol me gáinenol ᵽan guĉilol min aroŋ1.17 Juluj Habakuk 2.4. »
Bitiña-fiiñ Aláemit baya me ni gatil gagu gal arafuhow
18Aláemit kábiriŋ fatiya émit nagitene bitiña-fiiñol baya me ni bugan bugagu mala gákanumutil Aláemit ni gákanditil maĉole, bugan bugagu gagage me maagen mamu ban n’gutoj mo gúharo ni bakaneril baĉolut me. 19Maagen mamu, wo bugan bugagu gúju me guffas n’Aláemit uŋannoŋanno ca ni bugo, mata Aláemit nagitenilwogiten : 20gáni gagu gal Aláemit go an ájuut me ajuh, gaamme fálaemito fafu fola ni sembeol saam to me bi nánonan, gujugeijuh ŋanno ca ni bátulerol kábiriŋ ni buju babu baa mof. Kan ñer bugan bugaubugi gulet guboketay : 21guffase Aláemit mbiban gusalutol ti guoten me gusalol, ban ᵽoᵽ gúkanumutol ; bare til gunogenogen n’uᵽinor urakel, ban uinumil wajagut mee ufaŋe n’unone n’emoĉ yay. 22N’emandoril malillo yo gumandore me, gubbanno gúni bugan gatee ni guhow. 23Gutite gasal Aláemit aĉelérit me ni gaa sinetal saa bugan gaĉeleĉet, sal upu, saa súnuhureŋ saa guot gubbagir, ni ᵽoᵽ saa sasu sáfulore me.
24Yo eĉil me Aláemit nahalil n’gulo ni makurut, ti uinumil umaŋ me, iki bugo faŋail gukan mamu ni sinilil waf wasunenie. 25Gutitit maagen mamu mal Aláemit ni jibij : guhabo Atúla aat me amaleni bi nánonan, min til gumalen bátuler babu iki gukan bo bíteŋen.
26Yo eĉil me Aláemit nahalil n’gulo ni buroŋ basunenie : waareaw gúbahene gafilo gútut gal anaare ni áinol gúni gal anaare ni apalol anaare ; buroŋ baubu let buroŋ bútut. 27Wáineaw may gujundene gamaŋ gagu gaᵽi me gal ánaine ni aarol, min til gúbaho búmaŋor nihi gukanor waf wasunenie ; guyabe mala yo gúteh gagu gáari me bi ni bugo.
28Nemme ñer gumaŋut guffas Aláemit bireg gukanutol n’gaᵽin, nahalil bo n’gulo ni uᵽinoril wajojut mee waĉilil me gújuut guffas maaro ni maarat, wal ekan waf wo guarenat gukan. 29Gummemmeŋ maĉolut mánoman, maarat, gaija, búlaᵽut, físilaet, jamuh, gárig, súgotor, mutuho, émeñ bugan. 30Bugan bugaubugi utega bugan sulob bugom, bugan galale ejuh Aláemit, bugan gaᵽaᵽah, bugan gatennoroe, bugan gakarore, ujua bakaner baarat, bugan gákanumut ubugail. 31Bugan bugom gágunoe, bugo an ájuut afium, gabajut gábboli gánogan, gabajut ñarum enil. 32Ban, hani min guffas me búoh Aláemit naage gakane me waf ti wauwu guᵽiloe eĉet, gútijut to n’ekan wo bare, nihi mul guruhen gakane wo me.
2Bataliŋer babu bal Aláemit baĉol mee
1Ban ñer aw ataliŋe me bugagu, úni min únie, ulet aboketay, mata n’etaliŋ yauyu núruroroe aw faŋai, mata aw ataliŋe me nukanekan waf waw wanur waw wo bugo gukane me. 2Nuffasale búoh Aláemit nataliŋetaliŋ ni maagen bugan bugagu gakane me waf ti wauwu. 3Nuᵽinore búoh ᵽan uᵽah bataliŋ babu bal Aláemit, aw ataliŋe me bugagu mala bakaner bo aw faŋai nuh’ukan ? 4Ter ᵽiaŋ nuĉotihenĉotihen músum Aláemit, éjuol emuten ni éjuol eirigen waf ? Uffasut búoh Aláemit nagitengiten músumol bi ekani núbahen bakaneri baarat mee ? 5Bare nuawak biinum, umaŋut úbahen bo. Yo eĉil me aw umu n’eoᵽoro gúteh gafaŋe gájalo funah fafu no Aláemit ajae me egiten bitiña-fiiñol ni bataliŋerol baĉol mee, 6no najae me etaliŋ ánoan ni wo nakan me. 7Ᵽan asen buroŋ bábaerit bugagu gaakene me n’ekan maaro bi ebaj ró bájalo, gasal ni enil evugul yañumut egal, 8bare ᵽan agiten bitiña-fiiñol bájalo mee bugagu gaiyulo me bi ni o, galat me elagen maagen mamu min til gulagen maĉolut mamu. 9Bíyih bámah ni gájuhulo ᵽan siteh bugagu ᵽe gakane me búlaᵽut, újogum n’Esúif yay bi ni galet me Esúif. 10Bare bájalo, gasal ni gásumay ᵽan síni ni ánoan aam n’ekan maaro újogum n’Asúif ahu bi ni alet me Asúif. 11Maagen mamu, n’Aláemit bajut ejoh an faŋ apalol.
12Bugagu ᵽe gatile me m’baffasut gúboñ gagu gaa Móis ᵽan guĉet, ban Aláemit mat’ataliŋumil ni gúboñ gaugu. Bare bugagu ᵽe gatile me maffase go, bugo, ᵽan ataliŋil ti gúboñ gagu gulob me. 13Maagen mamu, gaĉol me bújoŋor Aláemit, bugo guomme gakane me wo gúboñ gagu gulob me, let bugagu gauttene go me tíj to. 14Nánonan no bugaa súsuh sasu sabajut me gúboñ gukane wo gúboñ gagu gulob me, níni ti nihi gubaj go me ñáraruil, hani min Aláemit asenutil me élebur yay yaa gúboñ gagu. 15Gugitengiten búoh wo gúboñ gagu guroren me ekan uhiĉihiĉ n’uinumil. Yo eĉil me uinumil ñace n’utegil, ñace n’uogil gukakan jon. 16Dáuru dijae me éraŋul funah fafu no Aláemit ajae me étaliŋum ni Yésu Kirista bakaner babu bakoᵽ me baa bugan bugagu, ti Firim fafu Fásum me fulob yo me fo nivaree maa.
Gailo Esúif yay mati gúbuli ni gaa bugagu galet me Esúif
17Aw ñer akarore me mala min guvogei me Asúif, aw áhago me ni gúboñ gagu, aw amandore me mal éni an ala Aláemit, 18aw o gúboñ gagu gugiten me búnongum Aláemit, áju me effas waamme maagen, 19aw áinen me búoh aw uomme áĉibbena úpimaaw, gajaŋa bugagu gaamme n’emoĉ, 20aligena bugagu gaffasut me wáfowaf, afan uñiaw, mata nujoge gaa búoh gúboñ gagu gusenisen gaffas maagen mamu ᵽe : 21aw aligene me bugagu, ñer mat’uligenoro aw faŋai ? Aw avaree me gaa búoh jamb’an ákuet, núh’úkuet ? 22Aw aah me jamb’an akan gatil gaa búyabo, nuh’ukan go ? Aw amaŋut me siᵽaŋ, núh’úkuet waf waw waamme n’uteb so ? 23Aw akarore me mala ebaji gúboñ gagu, nuhajene gasal Aláemit ni ékanumuti go ? 24Maagen mamu Bahiĉer babu buoge : « Buru jiteh me min sasu súsuh súfohulor Aláemit2.24 Juluj Esai 52.5. »
25Eno núkanume gúboñ gagu, búhuli bubaje nafa n’aw. Bare eno úkanumut go, ᵽan úni ti an ateit búhut. 26Eno ñer áhula nákanume gurim gagu gaa gúboñ gagu, fúhulaetol mati ᵽiaŋ fujogi ti búhut ? 27Uffas búoh an ateit búhut ban nákanum gúboñ gagu ᵽan ataliŋi aw faŋai ákanumut go me, hani min ubaj me Bahiĉer go ban nutey búhut. 28Maagen mamu, let waf wajugei nuh’ukan an náni Asúif ; let ᵽoᵽ waf waraŋe n’enil an nuh’ukan búhut. 29Bare Asúif ala maagen o aamme an ahu áni yo me ñáraruol, ban búhut babu baa maagen bo buomme búhut baa biinum. Búhut biĉila, ni Biinum Aláemit bujoumulo, let ni bahiĉer bice baa gúboñ gagu. Asúif ahumu, gasalol gujoumulat ni bugan bugagu, bare ni Aláemit.
31Gafaŋ gay baje ñer éni Asúif, ter nafa yay baje enogen búhut ? 2Ení Asúif nafa yo hum éjalojalo ni waf waw ᵽe. Waf útiar wo uomme búoh bugo Esúif yay Aláemit asen me Gurim gagu gola. 3Ñer bu ? Mánoman guce ni bugo gúinenut, gáinenutil gújue ᵽiaŋ guĉil min Aláemit ahabo ekan wo nalob me ? 4Múk ! Ukanal n’uinumolal gaa búoh Aláemit an ala maagen om, ban arafuhow ánoan abija nam. Maagen mamu, Bahiĉer babu bulobe mal Aláemit buoh :
« Mbi maĉole mujugi ni gurimi,
ban an ájuut aceŋ bataliŋeri3.4 Juluj Ufóñ 51.6. »
5Bare íni me gaĉolutolal gukane min gaĉol gagu gal Aláemit gufaŋ n’gujugi, wa ᵽan ulobal to ? Aláemit ᵽiaŋ aĉolut o bategerolal ni bitiña-fiiñol ? (Nilolob ti arafuhow nah’alob me.) 6Hani ! Kan mo me, bu ñer Aláemit ajae me etaliŋ mof mamu ?
7Bare íni me jibijom ᵽan jiĉil min maagen Aláemit mufaŋ ni mujugi, wa uĉile naroŋ n’etaliŋom ti atila ? 8Iní me mo, wa uĉile mat’uogal ñer : « Ukanal maarat min mbi múŋarul maaro » ? Mamu ubija guce gúmeñeoli mee n’ebij gutególi búoh wóli mo julobe. Bugan ti bugaubugu guᵽiloᵽilo eyab gúteh !
Bajut an aĉole bújoŋor Aláemit
9Wa mul ? Wolal Esúif nufaŋalfaŋ bugagu ? A-a, ufaŋutalil. Nigitenulgiten iban gaa búoh wolal ᵽe, Esúif ni galet me Esúif, wolal ubugi ni fujoh faa gatil gagu, 10ti Bahiĉer babu bulob yo me buoh :
« Bajut an aĉole, mele an anur.
11Bajut an ajage, bajut an aliᵽe Aláemit.
12Bugan bugagu ᵽe bugan bugom galimbe,
gúbahobaho ᵽooil.
Bajut an ni bugo akane maaro, mele an anur3.12 Juluj Ufóñ 14.1-3.
13Ugundahil únini ti guyah gápegulipegul,
gúrerumil gurim gal ebut bugan bare nihi gulob,
bíniw bal enuhunjaŋ gubaje n’utumil3.13 Juluj Ufóñ 5.10 ; 140.4,
14utab ni mátalie bare simmeŋene utumil3.14 Juluj Ufóñ 10.7.
15Guolil gujanjañ bi eke éyu físim.
16Tánotan to gúgale, n’guhat búsolil gahajen ni mataño.
17Bulago babu bájaenume me mbaa gásumay guffasut bo3.17 Juluj Esai 59.7-8.
18Gákanum Aláemit gulet ni bugo3.18 Juluj Ufóñ 36.1. »
19Ban nuffasale búoh waf waw ᵽe wo gúboñ gagu gulob maa gulobwolob bugan bugagu gaamme ni guñen gúboñ gagu. Mamu butum bánoban ᵽan bipegi, ban bugan bugagu ᵽe ᵽan gujogi ti utila bújoŋor Aláemit. 20Yo eĉil me, mati baj an aŋare sembeol min akan wo gúboñ gagu gulob me iki ᵽilo min Aláemit ajogol an aĉole bújoŋorol ; gúboñ gagu, go, egitenolal waamme gatil bare.
Eínen ni Yésu Kirista ekanekan an naĉol
21Maer Aláemit nagitenolalgiten bu nakaneolal me núnial bugan gaĉole bújoŋorol, ban dáuru ᵽe let ni búkanum baa gúboñ gagu. Bahiĉer babu baa gúboñ gagu ni bal uboñer waw biᵽie m’bigiten yo buhato : 22Aláemit najojoh bugan bugagu ᵽe gáinen me ni Yésu Kirista bugan gaĉole bújoŋorol. Nakanmokan bi ni ánoan áinene ni o. Maagen mamu, bugan bugagu gúbuliorut : 23bugo ᵽe gutitil, ban ni gúbbur fugabil faa gasal gagu go Aláemit amaŋen me asenil. 24Bare Aláemit náreundeum ejogolal bugan gaĉole bújoŋorol, dó ᵽe mala min Yésu Kirista aᵽagenolal me no nasen me buroŋol bi búallor utilolal. 25-26Aĉila Yésu Aláemit aᵽi me naĉob bi éni bísimen babu baalen me bitiña-fiiñol, tima físimol fáyui me ni fúŋarul gaboket util waw waa bugan bugagu gáinen me ni o. Mamu, Aláemit nagitene búoh o naĉoĉol. Maagen naanaŋ namutemuten bireg akanut ni gaᵽin util waw waa bugan bugagu ; maer nagitene ñer maĉoleol min aĉolen nímoro ánoan áinene ni Yésu.
27Wa ñer ᵽan uĉil nusaloroal ? Bajut ! Wa uĉile bajut ? Ter bakanerolal bo ᵽan biĉilolal núnial bugan gaĉole bújoŋor gúboñ gagu ? A-a, bare til gáinen gagu gololal ni Kirista, go gujae yo eĉil. 28Nújuale uogal maagen mamu : Aláemit najogolaljoh bugan gaĉole bújoŋorol mala gáinenolal ni Yésu, let mala búoh nukanalekan wo gúboñ gagu gulob me. 29Min ᵽiaŋ Aláemit o ala Esúif yay bare nam ? Alet may ala galet me Esúif ? Ey, o may ala galet me Esúif. 30Maagen mamu, Aláemit anur abaje, ajae me eĉolen gáruri me búhut ni gáruruti me búhut ni gáinenil. 31Ban ñer uŋaral gáinen gagu min unemenal gúboñ gagu ? Hani ! Ban til uŋaral go min usenal gúboñ gagu hámma yaa maagen.
4Gáinen gagu gal Aburaham
1Ulobal ᵽaa mala ᵽayolal afan Aburaham ! Wa nuffasale ni o ? Ni buroŋol bal arafuhow, bakanerol wa buŋallol ? 2Eno Aburaham Aláemit najogenoljoh an aĉole mala bakanerol, kan nájuene asaloro. Hani ! Bakanerol biĉilutol min áju asaloro bújoŋor Aláemit. 3Maagen Bahiĉer babu buoge : « Aburaham nabaje gafium n’Aláemit, ban go guĉile min Aláemit ajogol an aĉole4.3 Juluj Fíĉilum 15.6. » 4Leti an aroke nah’ayayab bacam ? Ban bacam baubu bujoguti ti waf újier, bacam bom bal ejenol. 5Bare no an akanut burok bánoban bi ésum n’Aláemit, mbiban náinen búoh Aláemit nah’abokeboket an akane gatil, Aláemit til ᵽan ajogol an aĉole mala gáinenol. 6Mo may David alobe mala gásumay gal an o Aláemit ajoge an aĉole m’baᵽinut wo nakan me, no naah me :
7« Gásumay gúni ni bugan bugagu bugo Aláemit áᵽuren me gahajenil ni gúboñ gagu,
bugo naboket me utilil !
8Gásumay gúni ni an ahu o Ataw akanut me gatilol ni gaᵽin4.8 Juluj Ufóñ 32.1-2 ! »
9Gásumay gaugu go ter bi ni gáruri me búhut bareil, ter may bi n’úhulaaw ró ? Maagen nuogale gáinen gagu go Aburaham abaj me n’Aláemit, go guĉile min Aláemit ajogol an aĉole. 10Ñer nay najogol me an aĉole ? O bárureri búhut aban ter o m’bárureruti ? O m’bárureruti búhut, áhula aamene. 11Búsol babu nanone búhut ; búhut babu biĉila bo buomme fúffasum faa maĉole mo nayabe ni gáinenol no naroŋen me ni fúhulaet. Mamu Aburaham ánie ᵽaaya ala bugan bugagu ᵽe gáinen me n’Aláemit bugo m’báruruti búhut, min mbi Aláemit ajogil may bugan gaĉole. 12Ban aĉila aamme ᵽoᵽ ᵽaaya ala gatey me búhut, gátijut to me n’etey búhut yauyu, bare n’gulagen gáinen gagu gaa ᵽayolal Aburaham go nabajen me no naamen me áhula.
13Aláemit naaseh ᵽan ajis Aburaham ni gabulakenol mof mamu ᵽe. Nalobol mee let mala gákanumol gúboñ gagu, bare mala maĉoleol bújoŋor aĉila Aláemit mo gáinenol guŋallol me. 14Eno uyaba-bijis bugagu gákanumil gúboñ gagu go guĉilil n’guyab bo, kan wo Aláemit alob me ekan ubbañut ubaj nafa, ban gáinen ni wo gáinen gom garakel. 15Let mo, bare til gúboñ gagu guĉile Aláemit min fiiñol fitiñ bugan bugagu ; ban to bajut gúboñ, mati ᵽoᵽ baj to gahajen ni gúboñ.
16Mamu bijis babu bo Aláemit alob me mala esen bo, gáinen gagu ni o guĉil bo. Bijis babu biĉila bínini gáji bi ni gabulaken Aburaham ᵽe, let bi ni bugagu gaamme ni guñen gúboñ gagu bareil, bare bi ni bugan bugagu ᵽe gáinen me ti Aburaham áinen me. Aĉila aamme ᵽayolal wolal ᵽe, 17ti Aláemit alob me ni Bahiĉer babu aah : « Nikanikan úni ᵽaaya afan ala súsuh sammemmeŋ4.17 Juluj Fíĉilum 17.5. » Ey, aĉila Aburaham aamme ᵽayolal mala gáinenol go nabaj me n’Aláemit ; náineyinen gaa búoh Aláemit nah’asen gaĉet me buroŋ, ban nakan wabajenut me n’ubaj. 18Hani min Aburaham áfanum mee, bare nabaj gáinen to gafium gánogan gújuut me gúni ; náinen wo Aláemit alobol me no naah me : « Gabugori maa ᵽan gummeŋ me iki re4.18 Juluj Fíĉilum 15.5. » Mamu, nánie ñer ᵽaaya afan ala súsuh sammeŋe. 19Allélenut hani jatiito ni gáinenol ; mánoman nabaje maageima símit ekeme, bare akait bo eluj min sembeol sibao me, alujut ᵽoᵽ búoh far aarol Saara fubaobao. 20Abajut gatehumor gánogan hani jatiito ni wo Aláemit alobol me esen, bare til gáinenol n’gufaŋ n’gubaje sembe min afaŋ nasalene Aláemit. 21Ŋannoolŋanno ca gaa búoh Aláemit wo nalob me, nabaje may sembe sasu sal ekan wo. 22Dáuru diĉil me min « Aláemit ajogol an aĉole bújoŋorol4.22 Juluj Fíĉilum 15.6. » 23Ban let o bare aĉile min Bahiĉer babu buoh Aláemit maumu najogol, 24bare ᵽoᵽ wolal bugo najoh me bugan gaĉole, mala min úinenal me ni aĉila ailen me Ataolal Yésu ni gaĉet me. 25Aĉila Yésu Aláemit ásimenol mal utilolal, mbiban nailenol ni gaĉet me bi ekanolal núnial bugan gaĉole bújoŋorol.
5Ni Yésu Kirista núbajumale gaunor n’Aláemit
1Nemme ñer Aláemit najogolaljoh bugan gaĉole bújoŋorol mala gáinenolal ni o, maer gásumay gúni n’etulolal ni o, ni búkanum bal Ataolal Yésu Kirista. 2Aĉila Yésu aĉile min ubajal gáji gagu gal Aláemit go nuomal maa ni go liŋ ma, dó ᵽe mala gáinen gagu gololal. Ban, waĉilolal me núsumaetal, wo uomme gafium gagu gal enogen ni gasal gagu gal Aláemit. 3Ni faŋ mul, núsumaetale hani wolal ni sílam, mata nuffasale búoh sílam nihi síŋarul emuten, 4emuten neh’etajen buaken, ban buaken bo nihi búŋarul gafium. 5Gafium gagu ndi gusuenolal, mata Aláemit nammeŋene uinumolal gábboliol ni búkanum baa Biinum Banabe bo nasenolal me.
6Maagen mamu, no nubajenutal me sembe sal eᵽagenoro, Kirista naĉele mololal jaamme utila tinah talu to Aláemit akiĉ me. 7Ban táñitañi ejuh an amaŋe aĉet mal an aĉole ; ace ñice ᵽan amaŋ min aĉet bi ni akana-maaro. 8Bare Aláemit nagitenolalgiten bu nábboliolal me iki re : nakakan Kirista min aĉet mololal no nuroŋenal me n’éni utila. 9Ñer maer nemme físim Yésu fukanolal núnial bugan gaĉole bújoŋor Aláemit, mati ñer fukanolal nuᵽagal may bitiña-fiiñol ? 10Maagen mamu, íni me no nuomenal me ulatora Aláemit, eĉet Añolol ekanolal núsumal ni o, ñer til maer, no núsumal me ni o, buroŋol buñumut me eᵽagenolal ? 11Ni faŋ mul, wolal ubuge jásumaete maa n’Aláemit, dó ᵽe ni búkanum bal Ataolal Yésu Kirista, aĉilolal me jama nubajal gaunor gaugu n’Aláemit.
Adam ni Kirista
12Bakaner an anur aamme Adam, bo biĉile min gatil gúnonul ni mof, ban gatil go guŋallo eĉet. Mbiban, nemme bugan bugagu ᵽe gutile, yo eĉil me may eĉet yay negoril bugo ᵽooil. 13Kan gatil guᵽiene n’gúni ni mof balama Aláemit agiten Móis gúboñ gagu. Bare, nemme gúboñ gagu go m’babajerut, Aláemit akanut gatil ni gaᵽin. 14Hani mo, kábiriŋ Adam bi ni Móis, eĉet yay egitengiten bugan bugagu sembe sasu sala yo, hani min bugo ᵽe gutilut me gatil ti gal Adam no naĉuĉ me báfirener Aláemit.
Ban Adam búnogor buomene bal an ahu aaten me ájoul. 15Bare gájalo gagu gaa gatil Adam gújuut guligori ni gaa gáji gagu go Kirista asenolal me. Maagen, gatil an anur guŋallo eĉet bugan bugagu ᵽe ; bare músum Aláemit mufaŋe ni mubaje hámma, mata gáji gagu go nasen me bugan gammeŋe, gajoumulo me ni an anur ahu Yésu Kirista, gáji gaugu go gufaŋe ᵽe. 16Ban wo gáji gaugu gal Aláemit gukane me unogorut ni wo gatil an anur ahu, aamme Adam, gukan me : bataliŋ babu bo gatil an anur biinnulo me, ni gúteh gagu gaa bitiña-fiiñ Aláemit búuñene ; bare gáji gagu go Kirista asen me, go gukane bugan bugagu n’gúni bugan gaĉole, hani min gukane me util wammeŋe. 17Maagen eĉet yay egitene sembe yo ni gatil an anur ; bare ni an anur, aamme Yésu Kirista, nuyabale wafaŋe fúf : bugan bugagu ᵽe gayab me gáji Aláemit gammeŋ mee, najogil bugan gaĉole. Ᵽan guhek eĉet yay min guroŋ ti úvi, dó ᵽe mala Yésu Kirista.
18Mamu, gatil gagu gal an anur aamme Adam, go guĉile min bugan bugagu ᵽe gulo ni bataliŋ ; manur mamu may bakaner babu báari mee bal an anur aamme Yésu Kirista, bo bukan me bugan bugagu ᵽe n’gúju gúni bugan gaĉole, min ᵽoᵽ gubaj buroŋ bábaerit. 19Bugan gammeŋe guloe ni gatil mala elat éttun firim Aláemit yo an anur alale ; manur mamu may, bugan gammeŋe gubbañeni gúni bugan gaĉole bújoŋor Aláemit mala gákanum gagu go an anur ákanumol me.
20Ban gúboñ gagu guĉilo, no til util waw ufaŋ me n’ummeŋe ; bare to util waw ufaŋ me n’ummeŋe, gáji gagu to gufaŋ me may n’gújaloe. 21Mamu, ti gatil gagu gugiten me sembe go sal eĉet, mo may gáji Aláemit gugiten me sembe go sal ekanolal núnial bugan gaĉole, tima nubajal buroŋ bábaerit ni búkanum bal Ataolal Yésu Kirista.
6Eĉet ni eroŋ buroŋ buvugul ni Kirista
1Ᵽan ñer uogal bu ? Mbi ᵽiaŋ nuh’utilal únial ró me min gáji Aláemit gufaŋ n’gújaloe ? 2Hani ! Wolal jáni me ti bugan gaĉeĉet bújoŋor gatil gagu, bu nújuale uroŋal ni go ? 3Jújumorjumor ᵽiaŋ búoh wolal ᵽe jábatisei me bi egiten gajogor gagu gololal ni Yésu Kirista, nuĉelorale ni o ? 4Min úbatiseali me, nogonogor nan nuĉelalĉet min ufogali manur ni o, min mbi Aláemit Ᵽaaya, ti nailen me Kirista ni gaĉet me ni bájalool, akanolal nuroŋal wolal may buroŋ buvugul.
5Maagen mamu, íni me maer wolal ni Kirista an anur nuomale min uĉeloral me ni o, ᵽan únial may an anur n’eiloor yay ni o ni gaĉet me. 6Nuffasale búoh gániolal gaa bítinar gubbaŋibaŋ n’ekurua manur ni o, tima gáni gaugu gaamme gaa gatil n’gubao, min jamb’ubbañal únial umigel bugaa gatil. 7Maagen mamu, an aĉele ni Kirista aban, o náᵽure ni fujoh fafu faa gatil gagu. 8Nemme nuĉelalĉet manur ni Kirista, núinenale búoh ᵽan ᵽoᵽ uroŋal manur ni o. 9Ban nuffasale búoh Kirista nailoe ni gaĉet me ban mat’abbañ aĉet ; eĉet yay ebbañut éjuol wáfowaf. 10Naĉele, ban mala éᵽuren gatil gagu náĉelume ñanur ban ño bare ; maer umu m’buroŋ, ban narondoŋ bi mala Aláemit. 11Mamu ñer, buru faŋaul jujogoro ti bugan gaĉeĉet bújoŋor gatil gagu, ban ᵽoᵽ jujogoro ti bugan garondoŋ bi n’Aláemit, dó ᵽe ni gajogor gagu golul ni Yésu Kirista.
12Jambi ñer gatil gagu guĉil sinilul saĉele me, ban jambi may júttun gamaŋ so gaarat me. 13Jambi jibbañ jisen sinilul gatil gagu min síni mitiguma mal ekan waf waĉolut ; bare til jisenoro buru faŋaul Aláemit ti bugan garondoŋ gáᵽullo n’eĉet, jisenol sinilul bi ekan waf waĉole. 14Maagen buru jilet ni guñen gaa gúboñ gagu, bare til ni gáji Aláemit jom ; yo eĉil me gatil gagu mati gubbañ gubaj sembe ni buru.
Ení umigel bugaa maĉole mamu
15Ñer bu ? Ter min ulelal me ni guñen gúboñ gagu, bare til ni gáji gagu, ᵽan ᵽiaŋ utilal ? Tuᵽ ! 16Jiffasut búoh junogen me ni fimigelet fal an bi ekan wo namaŋ me, buru umigel jom bugal an ahumu o jíkanum mee ? Yaamme búoh, ter umigel jom bugaa gatil gájaenume me bi n’eĉet, ter umigel bugaa gákanum Aláemit min ajogolal bugan gaĉole. 17Usalal Aláemit ! Buru jaamen me no umigel bugaa gatil gagu, maer jíkanume ni uinumul ᵽoowo baligener babu bo guligenul me. 18Jiᵽagulo ni gatil gagu, maer buru umigel bugaa maĉole jom. 19Nilobeul maa ti arafuhow alobe me, min mbi júju jujoh ŋanno. No, jikanorokanoro umigel bugaa buroŋ bakurut, nihi jikan galego nánonan. Manur mamu, juote jíni maer umigel bugaa maĉole mamu, min mbi júju juroŋ buroŋ banabe.
20No juomen me umigel bugaa gatil, utumul ulelen bo n’ekan maĉole mamu. 21Wa jibajen to ? Waf hum wo jusue mala wo jama, ban búuñenum wo bo buomme eĉet yay. 22Bare maer júᵽullo ni gatil gagu jíni umigel bugal Aláemit. Wo jibaj to me, wo uomme éni bugan ganabe, ban búuñenum babu bo buomme buroŋ babu bábaerit me. 23Maagen mamu, bacam babu baa gatil, bo buomme eĉet yay ; bare gáji gagu go Aláemit asenolal me, go guomme buroŋ babu bábaerit me ni búkanum baa Yésu Kirista aamme Ataolal.
7An áinene ni Yésu o náᵽure ni fujoh fafu faa gúboñ gagu
1Gutiom, wo nijaeul me elob níinene jiffas wo jiban, mata jiffase gúboñ gagu : gáboñ gubabaj sembe ni an nánonan no naam ni buroŋ. 2Mamu anaare áyaboe gáboñ gagu guhogolhoh n’áinol nánonan no áine ahu aam ni buroŋ ; bare eno áinol naĉele, náᵽure ni gáboñ gaugu. 3Eno nábahobaho áni aar ánaine ace áinol m’buroŋ, ᵽan gujogol an akane gatil gaa búyabo ; bare eno áine ahu naĉeĉet, náᵽure ni gáboñ gaugu : abbañ me áyabo n’ace áine, mat’abaj ñer gatil gaa búyabo.
4Gutiom, manur mamu may, buru bugan gaĉeĉet jom manur ni Kirista bújoŋor gúboñ gagu. Maer gajogor gavugul jibaje, gaamme ni Kirista ailo me ni gaĉet me, tima nújual ukanal waf wásume Aláemit. 5Maagen mamu, no nuomenal me ni buroŋ babu bal ekan wo gániolal gal arafuhow gumaŋ me, gúboñ gagu n’guinnul ni sinilolal bakaner babu baarat me bájaenume me bi n’eĉet. 6Bare maer núᵽurale ni fujoh fafu faa gúboñ gagu, mata núnialni ti bugan gaĉeĉet bújoŋor go. Kan ñer nújuale urokal bi n’Aláemit : let ti no, no nuomenal me ni fujoh fafu faa gúboñ gagu gaa Móis, bare ni bakaner buvugul bo Biinum Banabe biĉile.
Gúboñ gagu maaro may guŋallo ?
7Ᵽan ñer uogal bu ? Gúboñ gagu gatil ᵽiaŋ gom ? Hani ! Bare ni gúboñ gagu níffasum me gatil. Maagen mamu, mat’iffasen gaija ínien me gúboñ gagu guogut : « Jamb’ubaj gaija bi ni waf apali7.7 Juluj Gaᵽagen 20.17 ; Dáteronom 5.21 ! » 8Gatil gagu gubabaj bulago bo gúboñ gagu gúji go bi ebuh n’ínje bakaner babu ᵽe baa gaija. Maagen mamu, bajenut me gúboñ, gatil waf waĉele wom. 9No, no gúboñ gagu gubajenut me, nirondoŋ ; bare no gúboñ gagu guĉilo me, gatil gagu n’gúbbañul guroŋ, 10min ínje íbbañul iĉet. Mamu, gúboñ gagu gaaten me gújaenumom mbaa buroŋ, go til gújaenumom me mbal eĉet. 11Maagen gatil gagu gubabaj bulago bo gúboñ gagu gúji go n’gubutom, ban ni gúboñ gaugu, gatil gagu gumugumom me.
12Nuffasale búoh gúboñ gagu faŋago go gunanab, gurim gagu gal Aláemit gunanab, n’guĉol ban n’gúari. 13Min ᵽiaŋ waf wauwu wáari mee ubbannobañ úni gáĉelum bi n’ínje ? Hani ! Gatil gagu go til gujae me eĉilom niĉet. Gugitengiten sembe gáni go ᵽooso : waf waw wáari me guŋare min gúŋarul eĉelom. Ban maumu, ni bakaner baa gúboñ gagu, gatil gagu gubbanno me gufaŋ n’gubaje sembe.
Arafuhow amigel nam ala gatil gagu
14Maagen mamu, nuffasale búoh gúboñ gagu ni Biinum babu bal Aláemit gujoumulo. Bare ínje arafuhow nem, amigel ala gatil gagu. 15Maagen mamu, ijogut wo nikane me : wo nimaŋ me, ikanérit wo, bare wo nimaŋut me, wo til nikane me. 16Eno maarat mamu mo nikane me imaŋut mo, dáuru digitengiten búoh niruhenduhen gaa búoh gúboñ gagu gúariari. 17Kan ñer let ínje ikane waf wauwu, bare gatil gagu gaamme n’ínje. 18Maagen, niffase búoh min íni me arafuhow, maaro milet n’ínje. Nibaje gamaŋ gagu gal ekan maaro mamu, bare ibajut gáju gagu gal ekan mo : 19ikanérit maaro mamu mo nimaŋ me, bare til maarat mamu mo nimaŋut me, mo nikane me. 20Eno maarat mamu mo nikane me imaŋut mo, dáuru ñer digitengiten búoh let ínje ikane waf wauwu, bare gatil gagu gaamme n’ínje.
21Niffase ñer waf wauwe : ínje amaŋ me ekan maaro, maarat bare níjue ikan. 22Ni biinumom ᵽoobo, gúboñ gagu gal Aláemit gúsumomsum nár. 23Bare nijuge ni gániom gal arafuhow gáboñ gace gaam n’etigen gagu go gaᵽinorom gubaj me. Gáboñ gaugu gukanomkan níni amigel ala gatil gagu gaamme n’ínje. 24Injé arafuhow nijumo ! Ay ᵽan aᵽagenom me ni gáni gauge gaamom maa n’éjaenum bi n’eĉet yay ? 25Aláemit asaleni ni gajow gaa Yésu Kirista aamme Ataolal !
Mamu ñer, ni biinumom, ínje amigel ala gúboñ Aláemit nem, ban ni gániom gal arafuhow, ínje amigel ala gatil nem.
8Buroŋ babu bo Biinum Aláemit bisene me
1Maer ñer bitiña-fiiñ Aláemit mati buya ni bugan bugagu gaamme ni Yésu Kirista. 2Maagen mamu, Biinum8.2 Ni gugerekay guoge gáboñ gagu. babu basene me buroŋ ni gajogorolal ni Yésu Kirista buᵽagenolalᵽagen n’eĉet yay yo gatil gagu guŋallo me. 3Gúboñ Móis, go, gújuut guᵽagenolal mata arafuhow abajut sembe sal ékanum go. Bare Aláemit, o, nakanyokan : naboñulo Añolol faŋaol min aŋar gáni gal arafuhow, yoemme gal atila, ban náannul bitiña-fiiñol buya ni o min ayab gúteh mala utilolal ak’aĉet. 4Dó ᵽe min mbi maĉole mamu mo gúboñ gagu guroren me mukano ni wolal, wolal jaroŋ me ti Biinum Banabe bumaŋ me, bare let ti gániolal gal arafuhow gumaŋ me.
5Maagen, bugan bugagu garoŋe me ti gániil gal arafuhow gumaŋ me, gaᵽinoril ᵽe ni waf waw waa gáni gaugu guyae, bare bugagu garoŋe me ti Biinum Banabe bumaŋ me, bugo til gaᵽinoril ᵽe ni waf waw waa Biinum Banabe guyae. 6Ban eno gaᵽinor an guyae ni waf waw waa gániol, gaᵽinor gaugu ᵽan gújaenumol mbal eĉet ; bare eno guyae ni waf waw waa Biinum Banabe, ᵽan gújaenumol mbaa buroŋ ni gásumay. 7Maagen an ahu o gaᵽinorol guya me ni waf waw waa gániol, o alator Aláemit nam, min ákanumerit me wo gúboñ Aláemit gulob me, ban ájuut ákanum go hani jatiito. 8Yo eĉil me bugan bugagu gaamme ni fimigelet faa gániil gal arafuhow gújuut gúsum Aláemit.
9Buru, nemme Biinum Aláemit ubu ni buru, jilet ni fimigelet faufu, bare til ni faa Biinum Banabe jom. An ayabut me Biinum babu baa Kirista, o alet ola. 10Bare íni me Kirista umu ni buru, hani sinilul ᵽan siĉet mala gatil gagu, Biinum babu baamme ni buru ᵽan bukanul n’juroŋ, mata bukanulkan n’jíni bugan gaĉole bújoŋor Aláemit. 11Ban, íni me Biinum babu bal An ahu ailen me Yésu ni gaĉet me ubu ni buru, An ahumu, ti nailen me Kirista ni gaĉet me, ᵽan may asen sinilul saĉele me buroŋ, ni búkanum baa Biinumol baamme ni buru.
12Mamu ñer, gutiom, nubajale waf wo nuotale ukanal ; uotutal uroŋal ti gániolal gal arafuhow gumaŋ me. 13Juroŋ me ti gániul gal arafuhow gumaŋ me, ᵽan jiĉet ; bare íni me ni búkanum baa sembe saa Biinum Banabe jumuge bakanerul baarat me bal arafuhow, ᵽan juroŋ. 14Maagen mamu, bugan bugagu gahat me Biinum Aláemit min bíĉibbenil, bugo, guñol Aláemit gom. 15Biinum babu bo Aláemit asenul me bukanutul n’jíni umigel min mbi juroŋ ni gáholi, bare til bukanulkan n’jíni guñol Aláemit ; bo bukanolal nuh’uŋanal uogal : « Abba8.15 Abba : yoemme bavoger bo añil nah’avoh me ᵽayol ni guarameeŋay. ! » (Dóemme "Ᵽaᵽa".) 16Biinum Banabe faŋabo bigitengiten uinumolal búoh wolal guñol Aláemit nuomale. 17Ban, min uomal me guñol Aláemit, kan may ufumaol nuomale : nubajale gafum n’Aláemit manur ni Kirista. Iní me maagen ᵽan úlamal ti aĉila álam me, mo may ᵽan únial me ni gasalol manur ni o.
Gasal gagu gájaeul me
18Níineyinen búoh sílamolal saa jama an ájuut aligor so ni gasal gagu go Aláemit ajaolal me egiten. 19Báuwener babu ubu n’enah ni sommen ró no Aláemit ajae me éᵽunnul gasal gagu gaa guñolol agiten. 20Báuwener babu bulolo ni bulago babu baa gahajen. Dáuru let mata búoh bo faŋabo bumaŋ yo, bare Aláemit abet bo ni bulago baubu. Bare roŋe n’ebaj gafium bi ni bo : 21gafium gaugu go guomme mbi funah fice báuwener babu m’buᵽah ni fimigelet faufu faa gahajen, ban m’bubaj fugab ni gasal gagu go guñol Aláemit gunage me.
22Nuffasale maagen mamu búoh bi funah faa jama, báuwener babu ᵽoobo ubu n’éil ban ni búlam ti anaare aam ni gapegor ; 23bare mati ní bo bare : wolal jabaj me ᵽan Biinum Banabe baamme fugab fítiar fal úji Aláemit, núilaleil ᵽoᵽ ñáraruolal wolal n’enah funah fafu fo Aláemit ajae me egiten búoh wolal guñolol nuomale, ban naᵽagenolal bándor ni fimigelet fafu. 24Kábiriŋ no Aláemit aᵽagenolal me, wolal ubugi nubaŋale gafiumolal ni gaᵽah gaugu gaa bándor. Ban ujugal me waf waw wo nufiumal me ni wo, mati bañ ní gafium : wo nujugal me, nújuale ᵽiaŋ uroŋal n’efium wo ? 25Bare ufiumal me ni wo nujugerutal me, ᵽan ñer unagal wo ni gaaken dó.
26Mo may, Biinum Banabe burambenolalramben mala gabajutolal sembe : uffasutal hani wa nuotale úcinal wolal ni galaw. Biinum Banabe faŋabo bulaelaw mololal ni báiler bo an mát’áju agiten ; 27ban Aláemit o náh’álingen me waamme n’uinum bugan bugagu, o naffase wo Biinum Banabe bulae me : bulaelaw ti Aláemit amaŋ me bi mala buganol.
28Nuffasale ᵽoᵽ búoh waf waw ᵽe úuñewuñen n’esen gásumay bugan bugagu gamaŋ me Aláemit ; bugan bugaubugi, Aláemit navogilvoh ti nakiĉ yo me. 29Bugo naᵽi me naĉob, nakiĉilkiĉ min mbi gúni ti Añolol, min mbi Añolol ahumu áni añil átiar ni gutiay gammeŋe. 30Ban bugo nakiĉ me, navogilvoh may ; bugo navoh me, nakanilkan n’gúni bugan gaĉole bújoŋorol ; ban, bugo nakan me n’gúni bugan gaĉole, nakanil may n’gunamo ni gasal gagu gola.
Bajut waf wájue úfaculorolal ni gábboli Aláemit
31Wa ᵽan utajenal ugitenal ñer ni elob yauyu ? Iní me Aláemit umu búsololal, ay ájue alalolal ? 32Aĉila atiut me Añolol faŋaol, bare til nabelol n’eĉet mololal wolal ᵽe, bu nájue mat’asenolal may waf waw ᵽe ni o, dó ᵽe mala músumol ? 33Ay ajae eteh sulob bugan bugagu bugo Aláemit aĉob me ? Bajut an, mata Aláemit najogiljoh bugan gaĉole. 34Ay ájue ñer ataliŋil min abelil ni gúteh ? Bajut an ! Yésu Kirista nabelibet n’eĉet, bare wafaŋ me ᵽe, nailoilo ni gaĉet me ak’arobo ni gañen gárib gal Aláemit, ban náh’álaul dó bi ni wolal.
35Wa újue úfaculorolal ni gábboli gagu gaa Kirista ? Wa, bíyih, gájuhulo, gálatien, bieb, batujen, mataño, ter fitih ? 36Ti Bahiĉer babu bulob yo me :
« Funah-ó-funah wóli ubugi n’eᵽolor eĉet,
dó ᵽe mala min juom me bugani.
Gujogóli ti ubbarum wo guom n’éjaenum mbaa jamusíbe8.36 Juluj Ufóñ 44.23. »
37Bare ni waf wauwu ᵽe nufaŋale nutebale ebeŋ yay yafaŋ so me ᵽe ni búkanum baa Kirista ábboliolal me. 38Ey, nibaje gafium gagu gaa búoh waf mat’úju úfaculorolal ni gábboli gagu gal Aláemit : let eĉet, let buroŋ, let emalaka, let siseytane, let waf waw waa jama, let wájaeul me, 39let sembe saa fatiya, let saa n’ettam, let waf uce wátuli : waf mat’úmus úju úfaculorolal ni gábboli gagu go Aláemit agitenolal me ni gajogor gagu go nujogoral me ni Yésu Kirista aamme Ataolal.
9Aláemit ni ésugol bugo naĉob me
1Wo nijae me elob, ilet ni jibij ; maagen mom, mata ínje ni Yésu Kirista nijoge. Biinum Banabe bigitenomgiten búoh maagen nilobe. 2Nibabaj gáboteni gámah, mataño mábaerit. 3Iní fúmbam bare, Aláemit nahabo eteh gutiom Esúif yay, min til atab ínje, min áfaculorom ni Kirista, tima bugo n’guyab gaᵽah. 4Bugo bugan bugaa Israel, bugo Aláemit ajoh me ti uñil bugola, naᵽi bo n’egitenil gasalol. Najogore ñammeŋe babuge ni bugo, nasenil gúboñ gagu, nagitenil ᵽoᵽ bu gujae me ekan bíteŋenol, ban nakanekan wo nalobeil me ᵽe. 5Bugo gabulaken gom gaa sipail gútinar gaamme Aburaham, Isak ni Sakob ; hani may Kirista ni bugo nabugi. Aĉila aamme Aláemit, afaŋ me waf waw ᵽe, ban nabaj gasal bi nánonan. Amen.
6Iegut ter firim fafu fo Aláemit alob me ekan fulolo ni mal. Wabaj me, wo uomme uwe : let gabulaken Sakob9.6 Ni gugerekay guoge Israel ; dáuru gajow guvugul gagu go Aláemit akan me Sakob (Fíĉilum 32.29). ᵽoogo guomme bugan bugal Israel bugaa maagen, 7let gabulaken Aburaham ᵽoogo guomme gaa maagen ; Aláemit naagolseh til : « Gabulaken gagu go nilob me eseni, ni Isak ᵽan úbajum go me9.7 Juluj Fíĉilum 21.12. » 8Dóemme ñer let gabulaken Aburaham ᵽoogo guomme guñol Aláemit, bare til uñiaw bugo Aláemit alob me molil, bugo gujogei ti gabulakenol gaa maagen. 9Maagen mamu, firim fafu fo Aláemit alob me, ufe : « Ᵽan íbbañul toon ni tinah tice ti taute, ban Saara ᵽan abaj añil9.9 Juluj Fíĉilum 18.10, 14 ; añil ahumu, o aamme hum Isak.. »
10Ban baut. Mamu níe ᵽoᵽ ni Rebeka no naŋar me far faa máuba ni búyabool ni ᵽayolal Isak : 11-12Balama uñiaw ubugu gaamme gúuba gubugi, balama gukan maaro ter maarat, Aláemit naaseh Rebeka : « Afamma ᵽan áni me amigel apuma9.11-12 Juluj Fíĉilum 25.23. » Dó ᵽe bakaner bánoban bal arafuhow m’bálero, min mbi baĉober babu bal Aláemit bukano, ti nakiĉ yo me. 13Ti Aláemit alob me ni Bahiĉer babu no naah me :
« Sakob nimaŋe,
min ilat Esau9.13 Juluj Malaki 1.2-3. »
14Ᵽan ñer uogal bu ? Babaj ᵽiaŋ maĉolut n’Aláemit ? Múk ! 15Naage hum Móis :
« Ᵽan irum enil an o nimaŋe erum enil,
ᵽan iboket an o nimaŋe iboket9.15 Juluj Gaᵽagen 33.19. »
16Mamu ñer, mati jóumul ni gamaŋ gal ace, ter ni gatatajor gal ace, bare til ni Aláemit áju me ñarum enil. 17Ni Bahiĉer babu, Aláemit naage ávi ahu ala Esíp : « Niĉobiĉob min mb’iŋari nigiten sembeom, min mbi ᵽoᵽ gajaom gusaleni ni mof mamu ᵽoomo9.17 Juluj Gaᵽagen 9.16. » 18Mamu, Aláemit ᵽan arum enil an o súmol me, ban o súmol me nakanol naak fuhow.
19Mánoman ñace ᵽan uogom : « Wa mul Aláemit abaje bi bannur ? Ay ájue alat búnongumol ? » 20Niegi ñer : aw aamme arafuhow, ay nom bi eceŋ Aláemit ? Ehaᵽ yay yabokeni me ᵽan ᵽiaŋ eoh an ahu aboken yo me : « Bu jáorum me nukanom maa ? » 21Leti ateᵽa sibara wásumol me nakan n’ehaᵽol ? Leti súmol nateᵽ ró ebara yal ésangen, mbi may súmol nateᵽ ró ebara yabajut hámma ?
22Aláemit aamme ateᵽa ahu namamaŋ agiten bugan bugagu bitiña-fiiñol ni sembeol. Yo eĉil me bugan bugagu gaᵽiloen me min anemenil ni bitiña-fiiñol, namutenil ᵽio. 23Namamaŋ may egiten bájalo babu baa gasalol bújoŋor bugagu bugo narum me enil, bugo naᵽi bo me naĉob bi enogen ni gasalol. 24Bugan bugaubugu, bugo guomme wolal, wolal ᵽe bugo naĉob me. Aĉobutolal n’etut Esúif yay bare, bare ᵽoᵽ n’etut bugagu galet me Esúif. 25Nalob yo n’élebur yay yal aboñer ahu Osé aah :
« Esúh yay galelen me búgumbam
ᵽan ivogil ésugom,
bugan bugagu bugo nimaŋenut me
ᵽan ivogil "buganom bugo nimaŋ me nár9.25 Juluj Osé 2.23".
26Ban to guogenul me jilet buganom,
ᵽan guvogul to "guñol Aláemit aroŋ me9.26 Juluj Osé 2.1". »
27Aboñer ahu Esai o may nalobe mala Israel aah :
« Hani min guñol Israel gujae me emmeŋ ti eus yay yaa fal,
ᵽan ŋaño bugan guman gajae me eᵽah bugo bareil.
28Jiffas búoh Ataw wo nakiĉ me bi ekan ni mof mamu,
ᵽan akan wo ᵽe, ban ᵽan akan wo ni majase9.28 Juluj Esai 10.22-23. »
29Ti ᵽoᵽ Esai aᵽi me nalob yo ᵽio bo :
« Aláemit-Sembe ahalenutolal me gabulaken,
mololal ᵽan mubaen ti maa bugal ésuh yay yaa Sodom,
min unogoral ti bugal ésuh yay yaa Gomora9.29 Juluj Esai 1.9. »
30Wa ñer ᵽan ulobal ? Uogal ñer : galet me Esúif galiᵽenut me min gúni bugan gaĉole bújoŋor Aláemit, Aláemit nakanilkan n’gúni bugan gaĉole, ni búkanum baa gáinen gagu golil ; 31min til bugal Israel gájoume me ni gúboñ gagu bi éni bugan gaĉole, bugo, gúboñ gagu gújuut gukanil n’gúni bugan gaĉole. 32Wa uĉile gújuut ? Mata guliᵽut maĉole mamu ni gáinen dó, bare guᵽinorᵽinor búoh ᵽan gubaj mo ni bakaneril bice. Guloŋeloŋen eval yay yo Bahiĉer babu bulob me mala yo 33no buoh me :
« Ban ibaŋ ni Sioŋ fuval dó bugan bugagu gujae eloŋen,
élakin yajae ebet bugan.
Bare an áinen me ni yo mat’ateh mahat9.33 Juluj Esai 28.16 ; 8.14. »
101Gutiom, wo nimaŋ me ni biinumom ᵽoobo ban níh’ícin wo Aláemit, wo uomme mbi Esúif yay guyab gaᵽah. 2Maagen nibbabbañ búsolil n’egiten búoh gúsusuᵽ ni burok bi n’Aláemit, bare gukanyokan m’babajut gaffas. 3Maagen mamu, gujogut bu Aláemit akane me bugan bugagu n’guĉol bújoŋorol, ban guŋese ekanoro n’guĉol. Mamu, gulagenut bulago babu baa maĉole mamu mo Aláemit akiĉ me. 4Maagen mamu, Kirista nárirendiren gúboñ gagu gaa Móis, min mbi bugan bugagu ᵽe gáinen me ni o gúni bugan gaĉole bújoŋor Aláemit.
Anóan áinene ni Ataw ᵽan ayab gaᵽah
5Móis no nahiĉ me mala maĉole mamu majoumulo me ni gúboñ gagu, maa nalobe aah : « An akan me wo gúboñ gagu gulob me ᵽan ároŋum ni go10.5 Juluj Levitik 18.5. » 6Bare mala maĉole mamu majoumulo me ni gáinen, Bahiĉer babu maa bulobe : « Jamb’uoh ni biinumi : Ay ajae me etebor bi fatiya émit ? » An alob mo me, dóemme namamaŋ ekan Kirista nabbañ áavul. 7Jamb’uoh ᵽoᵽ : « Ay ajae me ealo bi síndena ettam ? » An alob mo me, dóemme ebbañ áᵽunnul Kirista to gaĉet me guomme. 8Ñer Bahiĉer babu wa bulobe ? Buoge : « Firim fafu fulofilof, ufu ni butumi ni ᵽoᵽ ni biinumi10.8 Juluj Dáteronom 30.11-14. » Firim faufu fo fuomme faa gáinen gagu ni Kirista go jivaree me. 9Ulob me ni butumi bújoŋor ésuh yay gaa búoh Yésu aamme Ataw ban núinen ni biinumi gaa búoh Aláemit nailenolyilen ni gaĉet me, ᵽan uyab gaᵽah. 10Maagen mamu, an áinen me ni o ni biinumol ᵽe, Aláemit ᵽan ajogol an aĉole bújoŋorol. Ey, an alob me ni butumol bújoŋor ésuh yay gaa búoh náineyinen ni Yésu, Aláemit ᵽan asenol gaᵽah. 11Maagen mamu, Bahiĉer babu buoge : « Anóan áinene ni o mat’ateh mahat10.11 Juluj Esai 28.16. » 12Yo eĉil me, Esúif yay ni galet me Esúif gúbuliorut : bugo ᵽe Ataw anur gubaje, asene me waf waaro bugan bugagu ᵽe gáhagum me ni o. 13Maagen mamu, Bahiĉer babu buoseh : « Anóan ajae me éhagum ni gajow Ataw ᵽan ayab gaᵽah10.13 Juluj Soel 3.5. »
14Bu ñer bugan bugagu gújue gúhagum ni gajaol bugo m’báinenut ni o ? Ban bu gújue ᵽan gúinen ni aĉila bugo m’baunut lobi mola ? Ban bu ᵽan guun lobi mola an m’bayabulat gayoŋ ákail alobil mola ? 15Ban bu ᵽan baj bugan gúkail gulobil mola Aláemit m’baboñulatil ? Ti Bahiĉer babu buoh me : « Wárie ter ejuh bugan bugagu gavaree me gurim gásume n’gújaeul mee10.15 Juluj Esai 52.7 ! » 16Bare let bugan bugagu ᵽe gúkanume Firim fafu Fásum me favarei me. Esai naage ᵽoᵽ : « Ataw, ay áinene ni bavareer babu bóloli10.16 Juluj Esai 53.1 ? » 17Yoemme ñer, gáinen gagu n’eutten bavareer babu gujoumulo, ban bavareer baubu firim Kirista fom.
18Niege ñer : Esúif yay guunut ᵽiaŋ ? Guun yo bae ! Bahiĉer babu buoge :
« Gurimil guuniwun tánotan ni ettam yay ᵽooyo,
baloberil bujojow bi to mof mamu mítij me10.18 Juluj Ufóñ 19.5. »
19Bare niege : bugal Israel gujogut yo ᵽiaŋ ? Aláemit naᵽie nálobaliil ni butum Móis aah :
« Ᵽan ikanul n’jísilaet ni bugagu galet me búgumbam ;
ᵽan iinnul guiñul bi ni súsuh sajagut10.19 Juluj Dáteronom 32.21. »
20Esai nakañen may aah : « Aláemit naage :
Bugagu gaŋesutom me gujugomjuh,
nigitene múmbam bugagu gaŋesut me min guffasom10.20 Juluj Esai 65.1. »
21Bare Aláemit nalob aya ni Israel aah :
« Funah fafu ᵽe nialewalen guñenom
mbal ésuh yatikoe gunnu,
bugan gákanumut wáfowaf10.21 Juluj Esai 65.2. »
11Aláemit ajundenut ésugol Israel
1Niege : Aláemit ᵽiaŋ najundenjunden ésugol Israel ? Múk ! Injé hum an ala Israel nem, gabulaken gal Aburaham, an ala fiil|guil gagu gal Israel fafu faa Baisomen. 2Aláemit ajundenut buganol bugo naᵽi me naffas. Juosen wo Bahiĉer babu bulob me no aboñer ahu Elí aĉagor me Aláemit gaĉagor gauge mala Israel ! 3Naage : « Ataw, gumuge uboñeri, gurikule gúsimenumi ; ínje bare iŋaño to, ban ubugi n’eliᵽ bi emugom ínje may11.3 Juluj 1 Uví 19.10, 14. » 4Bare bu Aláemit ábalol ? Naagol : « Baje bugan súuli futoh ni súuba bugo niĉobe bi n’ínje, gayaut gújul bújoŋor Baal11.4 Juluj 1 Uví 19.18. Baal yo yuomme bacin baa bugan bugagu gaĉin me no ni mof mamu maa Kanaan.. » 5Yoo, manur mamu may jama : bi maer roŋ bae n’ebaj bugan bugo Aláemit aĉobe ni gájiol bi eᵽagenil. 6Naĉobilĉob fumum mala gájiol, kan ñer let bakaneril biĉile ; let mo, gáji gagu mati gubbañ gúni bo gáji gaa maagen.
7Bu ᵽan uogal ñer ? Wo bugal Israel guŋese me gubajut wo ; bugo Aláemit aĉob me, bugo bare gubaj wo. Bugagu uinumil uawak, 8ti hiĉi me oh :
« Aláemit nábahembahen uinumil,
nakan gúĉilil n’gúpim,
nakan ᵽoᵽ gunnuil n’gutopo
bi funah faa jama11.8 Juluj Dáteronom 29.3. »
Ban David naage :
9« Mbi fitiñ fafu folil fíni ékotondiŋ bi ni bugo,
fíni embal bi ni bugo ;
mbi fitiñ fafu folil fiĉilil n’gullim,
fíni gúteh gájahore bi ni bugo ;
10mbi gúĉilil gumoĉ iki gúpim,
ban mbi úsolil ukuŋ m’báelout11.10 Juluj Ufóñ 69.23-24. »
11Niege : No Esúif yay guloŋen me, gulolo ᵽiaŋ fulo faa kare ? Múk ! Bare ni fuloil galet me Esúif gúyabum me gaᵽah, min mbi Esúif yay gúsilaet. 12Ban íni me fuloil fuŋalloŋar mof mamu fípiraet, íni me fuŋallo fo sasu súsuh, bu ñer fípiraet faufu fuñumut efaŋ no Esúif yay ᵽe gujae me ébaho bi éinen ?
13Maer ban ilob ni buru jalet me Esúif : ínje aᵽotora nem o Aláemit aboñulo bi ni súsuh sasu so bugala so gulet me Esúif ; ban nogor maa, nísumaete ni burok baubu baamme búmbam. 14Mamu, nimaŋe ñace níju iilen físil bugan bugagu bugo jugum me fiil min mbi gumaŋ may gubaj wo galet me Esúif gubaj me, tima níᵽagenum to guceil. 15Iní me éᵽunnil jolil ekakan mof mamu ni mubbañ músum n’Aláemit, ñer ebbañulil mbal aĉila wa ᵽan éni ? Leti éᵽurul n’eĉet yay gubbañ gúni m’buroŋ ?
16Ban íni me gakib gagu gátiar gal emano yay gusenisen Aláemit, kan ñer emano yay ᵽe yola ; íni me may guar bununuh Aláemit aĉil go, uan waw may wola. 17Bugal Israel gúnini ti buoliv bo uan bo uᵽiki. Ban aw alet me Asúif, núnini ti gaan buoliv baa baha ; Aláemit naŋariŋar aholen ni baᵽiker wawu uan, ban ñer aw umu ró ni buroŋ ni buoliv babu. 18Kan jamb’usaloro mala yo bújoŋor uan waw útut waw. Usaloro me, uffas búoh let aw utebe fuar fafu, bare til fuar fafu fo fitebi.
19Ñace ᵽan uoh : « Uan wauwu uᵽiki min ínje iholeni to. » 20Nulobe jon ! Uan wauwu, gáinenut gagu gala wo guĉile min uᵽiki, ban aw nuholeniholen to uan wauwu uomen me mala gáinen gagu gúiya. Jambi ñer utebenoro, bare til ubaj úholi Aláemit : 21íni me Aláemit aboketut Esúif yay gaamme uan waw útut waw, aw may úkanum jamb’akan mo n’aw.
22Kan ñer uluj bu Aláemit ásum me ni ᵽoᵽ min átañi me : nátañitañi ni bugan bugagu galo me, násusum n’aw, íni me nujoge liŋ ni músumol ; let mo, ᵽan may aᵽiki ti uan wauwu. 23Ban Esúif yay guhat me gáinenut gagu, ᵽan gubbañ guholeni bugo ᵽoᵽ. Aláemit nabaje sembe sasu sal ebbañ aholenil. 24Maagen mamu, aw aamen me gaan gaa buoliv baa baha, Aláemit naᵽikuliᵽirih ákiil aholen ni buoliv barogiroh, ban dáuru waf wámusut ubaj. Bare Esúif yay guᵽiᵽi n’gúni uan waa buoliv barogiroh. Yo eĉil me ñer fafaŋ músum ebbañenil guholen dó.
25Gutiom, nimaŋe ikanul n’jiffas waf wauwe wakoᵽeni mee, min jambi jujogoro bugan gabaje gaffas gámah : batiko gunnu bunogenogen guce ni bugal Israel, ban ᵽan ní mo ni bugo bi no galet me Esúif ᵽooil bugo Aláemit aĉob me gujae me eyab gaᵽah. 26Mamu, Israel ᵽooyo ᵽan eᵽah, ti Bahiĉer babu bulob yo me buoh :
« Aᵽagena ahu ᵽan áᵽurul Sioŋ,
ban ᵽan áᵽuren gahajen gánogan ni gabulaken Sakob ;
27éᵽuren yay yo nijae me ñer éᵽuren utilil,
yo ᵽan énubul me babugeom ni bugo11.27 Juluj Esai 59.20-21. »
28Ujugal me ni elat yay yo bugal Israel gulat me Firim fafu Fásum me, gúnini ulator Aláemit bi ni maaro molul ; bare ujugal me n’eĉob yay yo Aláemit aĉobil me, namaŋilmaŋ mala sipail gufan. 29Aláemit nd’aram wo nasen me aban, ban nd’ávu búsol bugo naĉob me. 30No, jilalat ékanum Aláemit, ban maer narumul enil mala gákanumut gagu gal Esúif yay ; 31mo may bugo jama gulat me ékanumol, min mbi bugo may arumil maer enil ni ñarum enil ñañu ñanur ñañu ño namundum me arum buru enil. 32Maagen mamu, Aláemit nahahat bugan bugagu ᵽe ni gákanumut, min mb’áju may agitenil ñarumol enil ño náju me.
33Mo fubaj Aláemit fújaloe ! Mo malillool ni gaffasol síjaloe ! An mát’áju ajoh gaᵽinorol ! An mát’áju affas bakiĉerol ! 34Ti Bahiĉer babu bulob yo me :
« Ay affase gaᵽinor Ataw ?
Ay ájue áni ataraol11.34 Juluj Esai 40.13 ?
35Ay ámuse áᵽuren waf asenol
min mb’áyabum bacam ni o11.35 Juluj Sob 41.3 ? »
36Maagen, waf waw ᵽe ni o úᵽullo, o aĉil wo, ban nakan wo bi ni o. Gasal gúni n’Aláemit bi nánonan. Amen !
12Eroŋ buroŋ buvugul ni Yésu Kirista
1Gutiom, nemme Aláemit narumolalrum mamu enil nár, ínje umu n’elaul waf wauwe : jisenol sinilul ní bísimen barondoŋ, bananab, básumolsum. Dó ᵽan ní me ni buru ekanol bíteŋen babu baa maagen bájahor me ni o. 2Jambi jilihor ni bakaner bugan bugagu bugaa mof me, bare jihat Aláemit min ábahen bakanerul n’esenul nímoro mujah muvugul. Ᵽan ñer júju jiffas wo Aláemit amaŋ me : wáari me, wásumol me ni waĉol me ᵽe.
3Ni búkanum baa gáji gagu gal éni aᵽotora go niyab me n’Aláemit, niege jambi an ni buru atebenoro iki gát min áni me, bare til jíni bugan gaalenoroe, ánoan re ni gáinenol go Aláemit asenol me. 4Maagen mamu, ti enil ánoan ni wolal ebaj me úlan wammeŋe, ban úlan wauwu ᵽe burok wo búbuliore, 5mamu may, wolal jaamme bugan gammeŋe, enil yanur nuomale ni gajogor gagu go nujogoral me ni Yésu Kirista. Ti úlan enil nuh’uiyor me, wolal may mamu nuh’uiyoral me ni gajogorolal ánoan ni apalol. 6Nubajale úji wábuliore wo Aláemit asenolal, ban ánoan naate aŋar gola min arok : an abaj me gáji gal elob gurim go Aláemit asenol, akan yo jáhor ni gáinen gagu go nugumal me. 7Eno me an nabaje gáji gal eramben bugagu, ajoh burok baubu guñen gúuba. An abaj me may gáji gal eligen bugagu, ajoh galigen gaugu guñen gúuba. 8An abaj me ᵽoᵽ gáji gal etar gupalol n’guaken, akanil n’guaken. Mbi an abaj gáji gal éᵽuren fubajol asen, akan yo ni músumol ᵽoomo. Ahu abaj me gáji gagu gal eruŋ fuomunor fal ejangara, ásuᵽ n’eruŋ yauyu. An nabaj gáji gal eramben úsugaten, akan yo n’ésumaet ró.
9Mbi gábboliorul gúni gaa maagen. Jitey maarat min gaᵽinorul ᵽe gúni gal ekan maaro. 10Júbbolior ti batiay bamaŋore nár. Uinumul ᵽe úni ni gákanumor. 11Jíni bugan gásuᵽe m’burok, jambi jíni bugan gayuge. Jurok súᵽ bi n’Ataw ni uinumul ᵽe. 12Júsumaet mala gafium gagu go jibaj me. Jumuten buru baamer ni sílam ; jujoh to liŋ ni galaw gagu. 13Jiramben bugan bugagu bugal Aláemit majoga bajogeril, ban nihi jialen wári sijaora sasu.
14Jilaw Aláemit min ásonien bugan bugagu gálameneul me ; jilaol min ásonienil, jambi jilaol min atabil. 15Júsumaet manur ni bugan bugagu gabaj me ésumay, jukoŋ manur ni bugagu gakoŋe me. 16Jujogor jire heb. Jambi jíni bugan gatennoroe, bare jiŋar uinumul jikan ni waf waretore. Jambi jujogoro bugan búgamah.
17Jambi an akani maarat nulugen. Jiŋes ekan maaro mo bugan bugagu ᵽe gujae esal. 18Iní me gájuenum, ban ni jóumul n’gaᵽinorul bare, juroŋ n’gásumay ni bugan bugagu ᵽe. 19Buru buganom bugo níbboli me nár, jambi an akanul waf waarat n’julugen buru faŋaul, bare til jihat bitiña-fiiñ Aláemit min bukan burok bo ; maagen ni Bahiĉer babu Aláemit naaseh : « Bulugen ínje iĉil bo, ínje icame me an waf waw wo nakan me12.19 Juluj Dáteronom 32.35. » 20Naah ᵽoᵽ : « Alatori bieb bujogol me, nusenol atiñ ; eno me marem mujogol, usenol arem. Maagen mamu ukan me mee alatori, ᵽan níme nan bijeh bajege nuomenulo uŋar urembenol ni fuhow12.20 Juluj Etajen Gaffas 25.21-22. » 21Jambi uhat maarat mamu min miheki, bare til uŋar maaro mamu min uhek mo.
13Ekánum gufane gagu
1Anóan naate ákanum fufane fánofan ; maagen bajut fufane fajoumulat n’Aláemit, ban gufane gagu gaam to me Aláemit akan go to. 2Yo eĉil me an áfohul me fufane, náfohufohul waf waw wo Aláemit akiĉ me ahato, ban bugan bugagu gákanumerit me gufane gagu ᵽan gutaliŋi min guyab gúteh. 3Maagen mamu an akane maaro aatut áholi utaliŋaaw, bare bugan bugagu gakane me maarat, bugo til guot me gúholiil. Numaŋe uroŋ m’báhollut bugan bugagu gaogene me gufane gagu ? Kan ukan maaro, ban ᵽan úbajum gasal ni bugo. 4Maagen mamu an aogene fufane o burok naam ni bo bi n’Aláemit, dó ᵽe bi mala maaro mamu míya. Bare ukan me maarat, nuote úholi gufane gagu, mata sembe sasu so gubaj me bi gúteh an akane maarat let bamotoŋ. An aogene fufane aroka nam ala Aláemit bi egiten an akane maarat bitiña-fiiñ babu bal Aláemit. 5Waf wauwu uĉil me juote jíkanum bugan bugagu gaogen me gufane gagu. Jikan mo me, mati julo ni bitiña-fiiñ Aláemit, ban ᵽan jiffas joon n’uinumul búoh jikakan wári.
6Yo eĉil me may mbi nihi jicam búalen. Maagen mamu bugan bugagu gayabe me búalen babu Aláemit abaŋil to bi ekan burok baubu ni maĉole. 7Ñer jisen ánoan waf waw wo naat me abaj : jisen búalen babu an ahu o juot me jisen bo, n’jisen júti yay an ahu o juot me jisen yo, jisen gákanum an ahu o jíari me jisen go, jisen gasal an ahu o juot me jisen go.
Gábboli apali an : gáboñ gagu gafaŋ me wawu ᵽe
8Jambi juogen an gamag. Gamag gagu ganur gagu pat go jijae me ebaj funah-ó-funah, go guomme júbbolior. An ábboli me apalol arafuhow, nakakan waf waw ᵽe wo gúboñ gagu guroren me. 9Maagen mamu, gúboñ gagu gaah me : « Jamb’ufilen anaare o jíyavut, jamb’umuh an, jamb’úkuet, jamb’ubaj gaija bi ni jal an », ni gagu ᵽe, go ᵽe gáboñ gauge ganur gauge gúhag go gaah me : « Ubbóli apali an ti aw faŋai úbbolioro me13.9 Juluj Levitik 19.18. » 10An ábboli me apalol an, mat’akanol maarat. Ubbóli me bugan, kan nukakan ti gúboñ gagu gulob me ᵽe.
Eroŋ buroŋ bal enah ébbañul yay yaa Kirista
11Buru jiffase tinah bu nuomale ni to : tinah talu tiĉige taa min jílio ni gámori gagu golul. Maagen mamu, maer funah fafu faa gaᵽagolal bándor fufaŋe ni fulofolal ni no nujual me éinen ni Kirista. 12Efuga yay ejae, maer tinah talu ni tíhalenul. Kan ñer uhalal bo waf waw wakanei me n’emoĉ nujaal ni maŋannoe min utigenal maarat mamu. 13Uroŋal buroŋ baĉole ti roŋei me tufunah cay. Jambi nuh’utiñal úk’úgatenal, jambi núh’úhallal, jambi nuh’ufilenal aletalet, jamb’úᵽoĉetal, jambi núh’úrigoral ban jamb’úsilaetoral. 14Jiŋar gáni gagu gal Ataw Yésu Kirista, jambi an ahat enilol yal arafuhow min eŋarol érur ni gamaŋ yo gaarat mee.
14Eroŋ buroŋ baa garambenor
1Mbi jiyab wári n’etulul an o gáinenol gubajut sembe, ban jambi gaᵽinorol guŋallul síceŋor. 2Ñice ace ᵽan áinen búoh nájue atiñ mitiñay mánoman, ahuo abajut me sembe, o, warogi me bare nah’atiñ. 3Mbi an ahu atiñe me waf waw ᵽe jambi aĉotihen me ahuo átindit me ᵽe. Mbi ᵽoᵽ ahu átindit me ᵽe jambi ataliŋ me apalol atiñe me ᵽe, mata o may Aláemit nayabolyab. 4Ay nom aw bi etaliŋ aroka ahu ala ace ? Eno nátutuh liŋ ter nalolo, afanol ájue alob to waf, let ace. Bare ᵽan átuh liŋ mata afan ahumu, aamme Ataw, nabaje sembe sasu sal eliŋenol.
5Ñice ace ᵽan aah funah fuman fufaŋe fupafo, ahu, o, najoh go ᵽoogo gure heb. Mbi ánoan ni bugo gúuba ajoh liŋ ni wo naᵽinor me búoh úariari. 6An ahu ajoge me búoh funah fuman fufaŋe fupafo nakanmokan bi n’Ataw. An atiñ me waf waw ᵽe, bi n’Ataw natiñum wo, min asalen me Aláemit balama atiñ ; an atiñérit me waf waw ᵽe, nakanmokan bi n’Ataw, ban nasesen may Aláemit gasal.
7Maagen mamu, bajut ace ni wolal aroŋe bi mala fuhool, ban may bajut ace aĉele bi mala fuhool. 8Eno nuroŋaldoŋ, mala Ataw núroŋumale ; ban may eno nuĉelalĉet, mola núĉelumale. Yaamme búoh ñer, nuroŋaldoŋ-ó, nuĉelalĉet-ó, Ataw aĉilolal. 9Nuffasale búoh Kirista naĉeĉet aban nábbañul áni ni buroŋ min mb’áni Ataw ahu ala gaĉet me ni garoŋ me.
10Aw ñer, wa uĉile nutaliŋ atii ? Aw may, wa uĉile nuĉotihen atii, ban wolal ᵽe Aláemit ᵽan ataliŋolal ? 11Maagen mamu, Bahiĉer babu buoge :
« Injé Ataw nirondoŋ.
Funah fafu ᵽan fiĉigul
no ánoan ajae me eya gújul bújoŋorom,
ban butum bánoban ᵽan busalenom ínje Aláemit14.11 Juluj Esai 49.18 ; 45.23. »
12Mamu ñer, ánoan ni wolal ᵽan ailo mala fuhool bújoŋor Aláemit.
13Kan ñer jamb’ubbañal utaliŋoral, mbi til ánoan ni buru aluj jambi akan waf wájue uĉil atiol nálaŋulor ter nalo ni gatil. 14N’ínje, Ataw Yésu nakanomkan nijoh ŋanno ca búoh bajut waf fumum wo wáñaie fitiñ ; bare an aᵽinor me búoh waf uman úñaiñai, mánoman ᵽan úñai bi n’aĉila. 15Utiñ me ñer waf waĉile atii min mat’abaj gásumay, ubbañut úni ni bulago babu bo gábboli gagu gukiĉ me. Jambi waf wo nutiñe uĉil min an ahu o Kirista aĉet me may mola allim. 16Jambi waf waw wáari me bi ni buru uĉil guce n’gújoum to min gujelul. 17Maagen mamu, wafaŋ me jáari ni Jávi Aláemit, let fitiñ ni marem, bare til maĉole, gásumay ni ésumay, so Biinum Banabe bisene me. 18An amigelet me Kirista maumu, an ahumu ᵽan ásum Aláemit ban bugan bugagu ᵽan gumaŋol.
19Mamu ñer, uŋesal waf waw wáju me uŋallolal gásumay, wáju me ukanolal min uliŋenoral ni gáinen gagu. 20Jambi fitiñ waf fiĉili nuhajen búrokum Aláemit. Maagen mamu mitiñay mánoman múariari fitiñ ; bare warat min an atiñ waf wájue uĉil atiol nalo ni gatil. 21Faŋe jáari jamb’utiñ ellu, jamb’urem bunuh, jamb’ukan wáfowaf wájue ukan atii nalo ni gatil. 22Gaᵽinor gagu go nubaj me ni dáuru ᵽe, ulalen go bi n’aw aw baamer nevoni bújoŋor Aláemit. Gásumay gúni ni an ahu akane me wo naffas me búoh úariari o m’babajut to gatehumor gánogan ! 23Bare an atiñ me waf ni gatehumor dó, o nataliŋi aban, mata atiñut ni gáinen dó. Ban bakaner bánoban bajoumulat ni gáinen bo gatil gom.
15Eroŋ buroŋ bal eliᵽ ésum apali an
1Wolal bugo gáinenolal gubaj me sembe, nuotale urambenal bugagu bugo golil gubajut me sembe. Jamb’uŋesal waf waw wásumolal me bare. 2Anóan ni wolal naate aliᵽ ésum apalol an, dó ᵽe bi ni jáari jola, bi eliŋenol ni gáinen gagu. 3Ti nuffasal yo me, Kirista may aŋesut wásumol me, bare til narondoŋ wo Bahiĉer babu bulob me no naah ró me : « Ujel waw wo gujelei me ubbanno uya n’ínje15.3 Juluj Ufóñ 69.10. » 4Ban wo nujugal me ni Bahiĉer babu úhiĉaliihiĉali bi eligenolal. Maagen mamu Bahiĉer babu biseneolalsen buaken bal emuten bi no nujaale me eyab waf waw wo nufiumal me ni wo. 5Mbi Aláemit asene me buaken ni emuten akanul n’jijamor, min júju juroŋ ti Yésu Kirista amaŋ me. 6Mamu buru ᵽooul ᵽan jisalen mimanur Aláemit aamme Ᵽaaya ala Ataolal Yésu Kirista.
7Yo eĉil me ñer ánoan ni buru naate ayab apalol wári ti Kirista ayabul me, dó ᵽe bi mala gasal gagu gal Aláemit. 8Maagen mamu niegul : Kirista nabbanno áni arambena ahu ala Esúif yay min mbi wo Aláemit alob me sipail gufan ukano, ban nagitengiten mamu búoh Aláemit wo nalob me nakan wo. 9Kirista najoulojow may tima galet me Esúif n’gusal Aláemit mala ñarum enilol, ti Bahiĉer babu bulob yo me buoh :
« Yo eĉil me aw Atúla ᵽan isali bújoŋor súsuh sasu ᵽe,
ban ᵽan ífoñ iya n’aw15.9 Juluj 2 Samiel 22.50 ; Ufóñ 18.50. »
10Bahiĉer babu m’bubbañ buoh :
« Buru jalet me Esúif,
júsumaet mimanur ni bugan bugagu ᵽe bugal Ataw15.10 Juluj Dáteronom 32.43 ! »
11Buoge mul :
« Buru súsuh sasu ᵽooso jisalen Ataw,
buru ᵽe jimalenol15.11 Juluj Ufóñ 117.1 ! »
12Aboñer ahu Esai may naage :
« An ahu aamme gabulaken gaa Yese ᵽan ájoul,
ᵽan ailo min áĉibben súsuh sasu,
ban ᵽan sibaŋ gafium so ni o15.12 Juluj Esai 11.12. »
13Mbi Aláemit, asene me gafium gánogan, ammeŋenul ésumay ni gásumay mala gáinen gagu go jibaj me ni o, min mbi jimmeŋ gafium, dó ᵽe ni búkanum baa sembe Biinum Banabe.
Burok babu baa Pool
14Gutiom, ínje faŋaom nifiume búoh buru bugan gásume faŋ, bugan gaffase waf waw ᵽe wo guot me guffas, gájue ᵽoᵽ gutaror bugo faŋail. 15Bare tiñ tammeŋe ni eletar yauye, nikañekañen ihiĉulul dó gurim gaake bi eosenul wo jiᵽien me n’jiffas. Gáji gagu go Aláemit ájiom me, go guĉile min ihiĉ mee. 16Gáji gaugu go guomme gal éni ti ateŋena ala Kirista bi ni bugan bugagu galet me Esúif. Burok banabe nikane mee ni egiten yay Firim fafu Fásum me, tima galet me Esúif n’gúni bájier básume Aláemit, bájier bo Biinum Banabe bunabene bi eᵽilo éni bola.
17Yo eĉil me, nemme Yésu Kirista nasenomsen gáji gagu gal ekan burok baube bi n’Aláemit, níjue ñer ísumaet. 18Maagen mamu, eno me nikañene ilob mala waf uce, mala min Kirista ájiom me min íŋarul bugan bugagu galet me Esúif gúbaho gúkanum Aláemit, yo bare. Aĉila Kirista naŋare gurimom ni bakanerom min akan yo ; 19Biinum Aláemit bújoumjoum n’ínje min buŋar sembe bo m’bukan waf wánowan wajureruti wajahaliene. Mamu, nivarevare Firim fafu Fásum me faa Kirista ᵽoofo tánotan, újogum Yérusalem bi ni mof mamu maa Iliri. 20Ban n’evare yauyu Firim fafu Fásum me, nijojoh min iĉob ulam waw wo bugala bo gúmusenut me guun gulob mala Kirista, mamu jamb’iteᵽ iremben ni báĉiler bal ace. 21Nikanmokan ti Bahiĉer babu bulob yo me buoh :
« Bugan bugagu bugo gulobutil me mola ᵽan gujugol,
bugan bugagu gámusenut me guun gulob mola ᵽan gujoh15.21 Juluj Esai 52.15. »
Pool o n’elob maa bújaorol
22Dáuru dífirom me ñammeŋe éjoul bi ni buru. 23Bare maer ñer nibane burokom n’ulam wauwu. Nemme símit sammeŋe ínje n’emaŋ faŋ ekelul eŋalo, 24kan nimaŋe, iom me n’ejow mbal Esupañ, ᵽan íkail íriŋoul min ísumaet gunah guman ni buru, tima n’jirambenom may min ijow mbaa mof maumu.
25Bare ᵽan maer, ban ijow bi Yérusalem bi eramben gutiolal ejangaraay gaam bo me. 26Ejangaraay bugaa mof mamu maa Masedonia ni maa Akaya gujojoh bateh bi eramben gutiil galeh me gaam bo me Yérusalem. 27Bugo faŋail gujoh yo. Kan maagen mamu dáuru gamag go guogenil : nemme ejangaraay Esúif yay bugaa Yérusalem gugabogabor ni bugo gásonien gagu go Biinum babu bisene me, yo eĉil me may bugagu galet me Esúif guote gúᵽuren ni gubajil min gurambenil. 28No nijae me eban burok baubu ínje baseneril bateh baubu iban, ᵽan íᵽurum to ni buru ijow mbal Esupañ. 29Ban niffase búoh no nijae me éjoul bi ni buru, ᵽan íjoul ni gásonien gagu ró ᵽe gaa Kirista.
30Gutiom, dáure nimaŋe ilaul ni gajow gal Ataolal Yésu Kirista ni gábboli gagu go Biinum Banabe biseneolal me ieh : jitih manur n’ínje n’elaw Aláemit múmbam. 31Jilaw tima niᵽah Esúif yay bugaa mof mamu maa Yúde gabajut me gáinen, min mbi ᵽoᵽ garamben gagu go niomme n’éjaenum bi Yérusalem ejangaraay bugaa bo guyab go ni gásumay. 32Mamu ñer, súm me n’Aláemit, ᵽan íju iĉigul ni buru n’ésumay ró, ban ᵽan ibaj to ni buru gáelo jatiito. 33Mbi Aláemit asene me gásumay áni ni buru ᵽooul ! Amen.
16Pool o n’esaf gupalol
1Ban iboñulul álinolal Fóbe aamme ni burok bi ni jangu yay yaa Sankire. 2Jialenol wári ni gajow gal Ataw ti bugan bugagu bugal Aláemit guot me gukan, ban ni jirambenol ni wáfowaf no nasoholaul majoga bajogerol. Aĉila faŋaol narambendamben bugan gammeŋe, bi n’ínje faŋaom ró.
3Jisafom Ᵽirisila bugo ni Akilas gaamme gupalom uroka bi ni Yésu Kirista. 4Gukaene esen guhoil bi eᵽagen buroŋom. Let ínje bareom iomil n’esen gasal, bare ᵽoᵽ bugan bugagu galet me Esúif bugaa sijangu sasu ᵽe ubugi n’esenil gasal. 5Jisafom ᵽoᵽ ejangaraay gaomunore me yaŋil.
Jisafom Epenet o níbboli me nár. Aĉila amundum me ᵽe ni mof mamu maa Asi áinen ni Yésu Kirista. 6Jisafom Mari ayoh me nár molul. 7Jisafom Andoronikus bugo ni Yunias gaamme buganom bugo jugumen me fipeh. Bugo gúuba gúnini bugan búgamah ni uᵽotoraaw, ban gumundom gúinen ni Yésu Kirista.
8Jisafom Ampiliatus o níbboli me nár ni gajogor gagu go jibaj me ni Ataw. 9Jisafom Iribeŋ aamme apalóli aroka bi ni Kirista, bugo ni Sitakis o níbboli me nár. 10Jisafom Apeles, agiten me búoh maagen mamu náineyinen ni Kirista, hani no sílam sasu siĉilo me. Jisafom bugaa yaŋ Arisitobulus. 11Jisafom Herodioŋ aamme anom. Jisafom bugaa yaŋ Narisis gáinen dó me ni Ataw. 12Jisafom Tirifena bugo ni Tirifosa gaamme ni burok súᵽ bi n’Ataw. Jisafom may Ᵽerisis o níbboli me ; o ᵽoᵽ umu m’burok faŋ bi n’Ataw. 13Jisafom Rufus aamme aroka ahu ámah ala Ataw. Jisafom jaol aamme ᵽoᵽ jaom. 14Jisafom Asinkirit bugo ni Filegoŋ, Herimes bugo ni Patorobas, Herimas ni gutiolal gaamme ni bugo. 15Jisafom Filolog bugo ni Súli, Nére bugo n’álinol, Olempas ni bugan bugagu ᵽe bugal Aláemit gaamme ni bugo.
16Jisafor buru faŋaul búsafor baa batiay. Bugaa sasu sijangu ᵽe saa Kirista gusafulul.
Etállen ésola
17Gutiom, ínje umu n’elaul min mbi jíkanum bugan bugagu gaĉile me búhanor m’bubaj ni buru. N’eceŋil baligener babu bo buru jiyab me gullimene bugan bugagu. Jíraliil ! 18Bugan ti bugo gulet ni burok bi ni Kirista aamme Ataolal, bare til bi ni gar gagu golil. Ᵽan nihi guŋar gurim gájebie ni balober básume min gubut bugan bugagu gaffasut me waf. 19Ban til buru, bugan bugagu ᵽe guffase bu júttun me Firim fafu Fásum me ; yo eĉil me ni súmom nár ni buru. Bare nimaŋe min malilloul miĉilul min jikan maaro, ban jambi jihat me waf min uĉilul n’jikan maarat. 20Aláemit ahu ala gásumay mati ᵽio min aojor Seytane fattam guolul.
Gáji gagu gal Ataolal Yésu gúni ni buru !
21Tímonte aamme apalom ni burok nasafulul bugo ni Lísius, Yasoŋ ni Sosipater, gaamme buganom.
22Injé may Térisius, o Pool alob me min ihiĉol eletar yauye, nisafulul ni gajow gal Ataw.
23Gaiyus ayabom me súndool nasafulul. Súndool ᵽoᵽ ejangaraay ᵽe guomunore me. Eras aamme abaŋa-síralam ahu ala ésuh yay nasafulul. Atiolal Karitus nasafulul ᵽoᵽ.
[24Mbi gáji gagu gal Ataolal Yésu Kirista gúni ni buru ᵽe ! Amen !]16.24 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero.
25Usalal Aláemit ! O abaj me sembe sasu sal eliŋen gáinen gagu ni buru ti Firim fafu Fásum me fo nigitene me fulob me. Firim fafu falob me mala Yésu Kirista, fo nivaree maa. Aĉila Yésu aĉile min waf waw wo Aláemit akiĉ me wakoᵽeneni me unnay ni unnay 26maer uffasi ŋanno ca. Bahiĉer babu bal uboñer waw bigiteneolal wo, ti Atúla akiĉ yo me, ban ugiteneigiten súsuh sasu ᵽe min mbi bugala so gúinen ni o ban ni gúkanumol.
27Gasal gúni n’Aláemit, o alillo me o bare, ni gajow gaa Yésu Kirista, bi nánonan ! Amen.