MARUK

Firim fafu Fásum me ti

Maruk

anabaw ahiĉ fo me

Waf waw wabaj me n’élebur yauye

Elébur yauye Maruk nahiĉyohiĉ bi n’ejangaraay galelen me bugo ᵽe Esúif gúttut. Yo eomme ewansil yay yafaŋ me n’ereore sasuso saamme sífaji. Ebajut to lobi mala fiñile Yésu. Ebajut ᵽoᵽ balober bahulie baa Yésu. Bare til egitengiten bagitener bammeŋe baa bíemor, bal esen úsota gahoy ni baa síceŋor. Ticeto egitengiten báᵽajuler balet dó ni sasu siewansil.

Ewansil yay yaa Maruk enabennaben bajaer babu baa siewansil sasu saa Mácie ni Lík. Ni buju babu bala yo egitengiten búoh Yésu aamme Añol Aláemit (Maruk 1.1). Mb’uĉigal ni fúbanum yo, Añol Aláemit nabbaŋi n’ekurua min aĉet (Maruk 15.39).

Ni gaŋas gagu gátiar gagu gal élebur yay (Maruk 1.1–8.26), Yésu amaŋut min bugan bugagu gufaen guffas o aamme ay. Nah’asen gahoy úsotaaw, náh’áᵽuren siseytane sasu ni bugan bugagu, nah’alob ni sembe sámah ró. Bugan bugagu nihi gurorenor ñer guoh : « An ahumu o aamme ay ? » Bare Yésu naah bugan bugagu gajoh me búoh guffasol : « Jambi jigiten ánoan ínje iomme ay. »

Gaŋas gagu gáutten gagu gal élebur yay (Maruk 8.27–16.20) gukakan min fasi bu Yésu áamum me Añol Aláemit. Bugan bugagu bugaa no guruhenenruhen bugan bugagu búgamah bugagu gajogi me maageima ti úlaemit. Bugan bugaubugi búgamah bugagu nihi gukanenkan waf wajahaliene, gúpiraenete, nihi guteb ebeŋ ni mataño mánoman.

Bare Yésu hani min áni me arafuhow, o bae Añol Aláemit nam. Ulagorol to baenah gujogenut yo iki gujunden Yésu tinah talu to nabelei me n’eĉet. Afan ekosombil ace no najuh me Yésu aam n’eĉet naah : « Aíne ahumu maagen Añol Aláemit omene ! » (Maruk 15.39)

Gavare gagu gaa Saaŋ Batis

(Mácie 3.1 ; Lík 3.1-18 ; Saaŋ 1.19-28)

¹Firim fafu fásum me faa Yésu Kirista, Añol Aláemit, maa fíĉili. ²N’élebur yay yal aboñer ahu Esai, Aláemit naage :

« Ᵽan iboñ ájaenumaom gahoŋen ayabi gayoŋ min mb’ateŋen bulago babu bi n’aw1.2 Juluj Malaki 3.1. »

³« Firim fúᵽureul baubu n’eᵽarandaŋ yay nihi fuoh fatiya :

“Jiteŋen fukaen bi ni Ataw !

Jiyaol ulago waĉole1.3 Juluj Esai 40.3 !” »

⁴Ajáenuma-gahoŋen ahumu o aamme Saaŋ Batis. Babu ni gafit gagu gámah gagu náᵽullo nah’avare bugan bugagu naagil : « Jíbahen bakanerul min íbatiseul, min mbi Aláemit aboketul utilul. » ⁵Bugaa mof mamu ᵽe maa Yúde bi ni bugaa Yérusalem ró ᵽooil nihi gujow gutogol bo, ban n’gugiten utilil bújoŋor ésuh yay ᵽe, min ñer Saaŋ ábatiseil ni fal fafu faa Suruden. ⁶Saaŋ ahumu bisimool ni bufal eñokombo bucokori, ban nah’ahogo gasinja gaa gabaŋ ni fuhoŋolol. Ujamen-émit ni múhum maa baha nah’atiñen. ⁷Nah’avare aah : « An ahu afaŋom me sembe fúf umu n’éjoul búsolom, ban ínje iᵽilout bi éñuᵽ ijal unew sidalaol. ⁸Injé ni mal níbatiseeul, bare aĉila ᵽan ábatiseul ni Biinum Banabe. »

Saaŋ o n’gábatise Yésu

(Mácie 3.13–4.11 ; Lík 3.21-22 ; 4.1-13)

⁹Ni gunah gaugu, Yésu náᵽurul Nasaret ni mof mamu maa Gálile ákail Saaŋ ábatiseol ni fal fafu faa Suruden. ¹⁰No Yésu aamme n’éᵽurul ni mal mamu, najuh émit yay épegulo, ban Biinum Banabe m’búavul birembor ni o ti gálab. ¹¹Ni baj firim fúᵽurul n’émit fuoh : « Aw uomme Añolom o nifaŋ me níbbolie ; ésumayom ᵽe ni aw yom. »

Seytane o n’élingen Yésu

(Mácie 4.1-11 ; Lík 4.1-13)

¹²To baenah, Biinum Banabe m’biilen Yésu ajow bi ni gafit gagu gámah gagu. ¹³Nanamo bo gunah úvi gúuba (40) ; ban ni gunah gaugu, Seytane náh’álingen gáinen gagu gola. Narobo bo o ni súnuhureŋ sasu saa baha, ban emalakaay nihi gucokorol bo.

Yésu o n’evoh ulagorol gútiar

(Mácie 4.12-22 ; Lík 4.14-15 ; 5.1-11)

¹⁴Ni gunah gaugu, n’gujoh Saaŋ Batis gúrur ni fipeh. Ᵽúrto, Yésu najow bi Gálile ; navare bo Firim fafu Fásum me fal Aláemit. ¹⁵Nah’aah : « Tinah talu tabeli me tiĉige, Jávi Aláemit julofulo ! Jihat bakanerul baarat me min jíinen Firim fafu Fásum me ! »

¹⁶Funah fice, Yésu o n’ejow galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Gálile, najuh umbala gúuba, Simoŋ ni atiol Andere, gubet simbalil dó ni fal faufu. ¹⁷Naagil : « Jújoul jilagenom, ban ᵽan ikanul jíni umbala bugan. » ¹⁸To baenah, n’guhato simbalil min gulagenol.

¹⁹No Yésu abbañ me atos ráli maa, najuh Saak ni atiol Saaŋ, guñol Sebede, gúni m’busanail n’gaheten simbalil. ²⁰To baenah navogil ; n’guhat ᵽail ni urokaaw dó ni busana babu min gúᵽurul gujaor ni Yésu.

Yésu náᵽuren eseytane ni an

(Lík 4.31-37)

²¹Ᵽúrto, Yésu ni ulagorol n’gujow bi n’ésuh ece yo guvoge me Kaᵽerinaum. No fíiyay Esúif yay fiĉih me, Yésu nanogen ni yaŋ yay yaa galaw|yaŋ yaa galaw, aban nanamo éᵽajul ésuh yay gurim Aláemit. ²²Bugan bugagu n’gujahali baligenerol faŋ, mata naligeneligen ti an ayabe sembe, búli ni wo úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu nihi guligen me.

²³Bajen dó ni yaŋ yauyu yaa galaw ace áine o eseytane enone ; áine ahumu náᵽib aah : ²⁴« Yésu ala Nasaret, wa numaŋe ni wóli ? Nukelo jabanóli ? Niffase ay nom : An ahu anab me ala Aláemit. » ²⁵Yésu nannur yo aah : « Uᵽanor, ban núᵽur cab n’áine ahumu ! » ²⁶Ñer eseytane yay nekan áine ahu nailo avenjeŋor, mbiban néᵽur ni o n’eya nímoro gáᵽib gámah. ²⁷Bugo ᵽe gajahali n’gunonil iki nihi gurorenor guoh : « Dáuru wa uomme úru ? Baligener mul bice buvugul bal an ayabe sembe ! Hani may siseytane sasu nihi súttun wo nalobe so me. » ²⁸Ñer gajaol n’gufaen guuno ni mof mamu ᵽe maa Gálile.

Yésu o n’esen gahoy aol Simoŋ Ᵽier ni guce ᵽoᵽ gammeŋe

(Mácie 8.14-17 ; Lík 4.38-41)

²⁹No Yésu áᵽullo me ni yaŋ yay yaa galaw, najow bi yaŋ Simoŋ ni Andere, manur ni Saak ni Saaŋ. ³⁰Toker aol Simoŋ aarema umuen dó min afiye bújusa bajogerol ; n’gufaen gulob Yésu mola. ³¹Ñer Yésu nalofol, najogol n’gañen ailen, ban bújusa babu m’búᵽur to baenah ni o, min ñer aare ahu anamo ecokoril.

³²Mb’uĉiga gállim, no fíbiñel fulo me, n’guŋallol úsotaaw ᵽe ni bugagu bugo siseytane sunogen me. ³³Esúh yay ᵽe n’gúᵽurul gúkail guomunor to bújoŋor ganegen yaŋ yay. ³⁴Ñer Yésu nasen gahoy bugan gammeŋe bugal úsomut wábuliore. Naham ᵽoᵽ siseytane sammeŋe, ban nemme siffasol, ahalut so min sulob.

Yésu o n’ejow Gálile ᵽooyo

(Lík 4.42-44)

³⁵Tinahurab, to m’basarerut, Yésu nailo aban náᵽurul ajow bi tiñ talikoe ak’anamo bo galaw. ³⁶Simoŋ ni bugagu gaamen to me ni o, no guiyulo me, n’guilo guliᵽol. ³⁷No gujugol me, n’guogol : « Bugan bugagu ᵽe aw guliᵽe mee ! » ³⁸Naagil : « Utosal mbaa sasu súsuh salof me yauye, tima nivare bo may ; mata dáuru diĉile níjoul. » ³⁹Ᵽúrto, najow mof mamu maa Gálile ᵽoomo, nah’avare ni saŋ sasu saa galaw n’eham siseytane sasu nímoro.

Yésu o n’esen gahoy an ala háhae

(Mácie 8.1-4 ; Lík 5.12-16)

⁴⁰Funah fice, ni baj ánaine o háhae ejoge ájoul atoh Yésu. No nalofol me, nalo aya gújulol naagol n’efotenor dó : « Umaŋ me, nújue ukanom nihoy ijañ ti no ! » ⁴¹Yésu enilol nerum áine ahumu bireg naalen gañenol agorol naagol : « Yoo, nimaŋe. Uhoy ujañ ! » ⁴²To baenah háhae yay néᵽur ni o, ban nakur. ⁴³Ñer Yésu nabbañenol akay n’eĉafol táñi nímoro ⁴⁴aah : « Ukánum ! Jamb’ulob yo me ánoan, bare ujow iki ateŋena ahu ajugi, ban nukan bíteŋen babu bo gúboñ gagu gaa Móis gulob me, min ugiten ésuh yay búoh nuhohoy. » ⁴⁵Bare áine ahu no náᵽullo to me, nanamo eamben fatiya elob yay aban babu ᵽe, bireg Yésu abbañut áju anogen n’ésuh m’babbuyut. Ñer náh’átij babu tíyaŋ tiñ talikoe, bare mánoman, bugan bugagu nihi gúᵽurul ulam waw ᵽoowo íkiil gutogol.

Yésu o n’ekan abofoa nahoy

(Mácie 9.1-8 ; Lík 5.17-26)

¹Ᵽúrto gunah guman, Yésu nábbañul bi Kaᵽerinaum. Bugan bugagu n’gufaen guun búoh umu súndo ²min gúteil fuyoŋ íkiil guomunor dó, bireg gureut hani to n’gánonum gagu. Yésu nanamo egitenil Firim fafu Fásum me. ³Ñer ni baj wáine gubbagir gútebul an abofoe mbaa ni o. ⁴Nemme gújuut guĉih to naamme mala jammeŋ jaju jaa bugan bugagu, ñer n’gúhaful bimilum babu bíᵽimbor to Yésu ailo me, guban n’gúannul n’élu yauyu abofoa ahu ni gapeh gagu dó nafileni me. ⁵No Yésu ajuh me gáinenil, naah abofoa ahu : « Añúm, utili uboketiboket. »

⁶Bajene úᵽajula gúboñ Aláemit ganamoen to, ban nihi guᵽinor guoh : ⁷« Aíne ahumu bu nájue alob mee ? Dáuru gújel Aláemit ! Arafuhow ay ájue aboket util, íni let Aláemit bareol ? » ⁸To baenah, Yésu naffas gaᵽinoril min aagil : « Wa uĉile n’jibaj gaᵽinor ti gaugu ? ⁹Julobom ᵽaa, eoh abofoa ahu “Utili uboketiboket,” ter eogol “Uilo, uŋar gapegi min ujow,” wa ufaŋe ésum elob ? ¹⁰Bare waf wanur nimaŋe jiffas : Añol Arafuhow nayayab babe ni mof sembe n’Aláemit sal eboket util bugan bugagu. » Naban nábaho mbal abofoa ahu naagol : ¹¹« Injé ilobi yo, uilo nuŋar gapegi min uot bi yaŋi. » ¹²Ñer to baenah, abofoa ahu nailo, naŋar gapegol aban náᵽur bújoŋoril bugo ᵽe. Gajahali gámah n’gunonil bireg n’gunamo esalen Aláemit nihi guoh : « Júmusut jujuh waf ti wauwu. »

Yésu o n’evoh Lévi bi éni alagorol

(Mácie 9.9-13 ; Lík 5.27-32)

¹³Ᵽúrto, Yésu nabbañ áᵽur ajow bi galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Gálile ; ñer fítiman fafu ᵽe ni fújoul futogol bo min anamo gavareil. ¹⁴No natos me maa, najuh ace áine gajaol Lévi, áᵽur Alife, arobo to nah’ayab me búalen. Yésu naagol : « Ulagenom ! » Ñer Lévi naiyul alagenol.

¹⁵Búsol, Lévi navoh Yésu ni ulagorol fitiñ yaŋol, manur n’uyaba-búalen gammeŋe, ni bugan bugo ujail uhajene may ; maagen bugan gammeŋe ti bugaubugi ubuguen n’elagen Yésu. ¹⁶Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu bugaa gayoŋ gagu gal Eᵽárisie yay, no gujugol me áni n’etiñor ni bugan bugaubugi, n’guoh ulagorol : « Wa uĉile náni n’etiñor n’uyaba-búalen bugagu ni bugagu utila ? » ¹⁷Nemme Yésu naune wo gulob me, naagil : « Let bugan bugagu gaamme apuñil guŋese ásotena, bare til úsotaaw. Mo may ijoulat bi evoh bugan bugagu gaĉol me, bare til utilaaw. »

Yésu o n’éᵽajul mala baor

(Mácie 9.14-17 ; Lík 5.33-39)

¹⁸Funah fice, ulagora Saaŋ Batis ni Eᵽárisie yay n’gúni m’baor. Ñer bugan guce n’gúkail guoh Yésu : « Wa uĉile ulagora Saaŋ Batis ni Eᵽárisie yay nihi guor min búguiya mati nihi guor ? » ¹⁹Yésu naagil : « Jíinene ᵽiaŋ búoh funah faa búyabo, ubuge ayaba ahu gújue ᵽiaŋ guor aĉila baamer to ni bugo ? Nánonan no naroŋ to ni bugo, gújuut guor. ²⁰Bare funah fice ᵽan fiĉigul no gujae me eram ayaba ahu n’guñenil ; no ñer ᵽan guor me.

²¹An nd’aŋar gaĉaĉ gavugul gal épis ateh gaᵽoroh ni bisimo bufan ; akan mo me, gaĉaĉ gagu gavugul gagu ᵽan gunoĉul gafan gagu min til ñer élu yay efaŋ gauŋ. ²²An nd’aoren ᵽoᵽ bunuh bijeb ni siĉan sifan aban natoj so ; akan mo me, bunuh babu ᵽan bufaĉ so min ñer so ᵽooso súbburi. Bare til níh’íni mee nuoren bunuh babu bijeb babu ni siĉan sasu suvugul sasu. »

Yésu nafafaŋ funah fafu faa fíiyay

(Mácie 12.1-8 ; Lík 6.1-5)

²³Funah fice faa fíiyay, Yésu ni ulagorol n’gúni n’esat ulah waw. Bugo n’ejow yay, ulagorol n’gunamo eheŋ gukoñ gagu. ²⁴Ñer Eᵽárisie guce n’gúkail guogol : « Aᵽaa uluj ! Wa uĉile ulagorai n’gúni n’ekan waf wo gúfirene funah faa fíiyay ? » ²⁵Naagil : « Buru til júmusut jijanga wo David akan me funah fice no bieb bujogil me, o ni galageneol me ? ²⁶Leti nanogenogen ni Fúggut Aláemit, gannay gagu go Abiatar aamen me afan uteŋenaaw, aban náŋarul unaĉ waw wo gúji ró me Aláemit gutiñ aĉila ni galageneol me ? Ban unaĉ wauwu uteŋenaaw bugo bareil guote gutiñ wo. » ²⁷Aban naagil : « Fíiyay fukanikan bi ni arafuhow, bare let arafuhow akani bi ni fo. ²⁸Yo eĉil me Añol Arafuhow o aamme afan ahu ala fíiyay fafu fololal. »

Yésu o n’esen gahoy an ahaje ni gañenol

(Mácie 12.9-14 ; Lík 6.6-11)

¹Funah fice, Yésu nabbañ anogen ni yaŋ yay yaa galaw|yaŋ yaa galaw. Ni baj ró ánaine ace ahaje ni gañenol. ²Ñer Eᵽárisie yay gaam dó me n’gunamo elujor Yésu ter ᵽan asenol gahoy funah faufu faamme faa fíiyay, min mbi gúju gújogumol ni yo. ³Yésu naah áine ahu ala gañen gagu : « Uilo tautu bújoŋor ésuh yay ᵽe. » ⁴Aban naagil : « Wa gúboñ gagu gulobe ekan funah faa fíiyay : maaro ter maarat ? Eᵽagen buroŋ an ter ehalol naĉet ? » N’guᵽanor to cem. ⁵Ñer Yésu ni mujogol mala muak uinumil. Nailo abbaŋil gúĉil ni bitiña-fiiñ dó, aban naah áine ahu : « Uraw ᵽaa gañeni ! » Naraw go, ban n’guhoy to baenah. ⁶Ñer Eᵽárisie yay n’gúᵽur tíyaŋ, n’gufaen gujugor to ni majase ni bugaa gayoŋ gagu gaa Herod bi effas bu gujae ekan min gunemen Yésu.

Fítiman fámah ni fulagen Yésu

⁷Ᵽúrto, Yésu nañago abbañen mbaa fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Gálile n’ulagorol dó. Fítiman fámah ni fulagenol, faa bugan gáᵽullo Gálile, Yúde, ⁸Yérusalem, Idúme, súsuh sasu saamme ñagagu fal fafu faa Suruden, ni ulam waw waa Tir ni Sidoŋ. Fujoulojow bi ni o, mata fuuwun wo nakane me ᵽe. ⁹Ñer Yésu naah ulagorol guliᵽulol jisana jíni n’guñenol, mamu jambi fítiman fafu fugogenol. ¹⁰Maagen mamu, nemme násotenesoten bugan gammeŋe, bugan bugagu ᵽe gásomut me nihi guvunorul mbal aĉila bi egorol. ¹¹Bugan bugagu bugo siseytane sulo me gujugol me, ni sikanil n’guya gújul bújoŋorol n’gúᵽib fatiya guoh : « Aw uomme Añol Aláemit ! » ¹²Bare o nah’annur so táñi bi éfiren so jambi súᵽunnol n’ésuh.

Yésu o n’eĉob uᵽotoraol

¹³Mbiban, Yésu najiŋ n’erijaŋ ece yaamen galam gaugu ; navoh bugo namaŋ me n’gujow gutogol dó. ¹⁴Naĉob ni bugo bugan gono guñen ni gúuba gajae me éni to ni o, ni ᵽoᵽ bi eboñil guke gavare, ¹⁵ni sembe sasu ró sal eham siseytane sasu. ¹⁶Bugo naĉob me, ujail uwe : Simoŋ, o natajen me gajow gagu gaa Ᵽier, ¹⁷Saak ni atiol Saaŋ, guñol Sebede, bugo nasale me Boaneruges, dóemme "guñol fuᵽaranu", ¹⁸Andere, Fílip, Barutelemi, Mácie, Toma, Saak añol Alife, Tade, Simoŋ atigena3.18 atigena : Simoŋ ni gupalol Esúif guce, bugo gumaŋen me etigen bugaa Rom gaamme ni fuhow mof mamu. ahu ¹⁹ni Yudas Isikariot, ajae me ennomen Yésu.

Yésu o n’éᵽajul mala siseytane sasu

(Mácie 12.22-32 ; Lík 11.14-23 ; 12.10)

²⁰Mbiban n’gúbbañul bi ni yaŋ yay. Fítiman fafu ni fubbañ fuomunor iki gubajout bi fitiñ. ²¹No buganol guun yo me, n’gújoul bi ejogol gújaenum ni sembe, mata n’gaᵽinoril naliolio.

²²Ni baj úᵽajula gúboñ Aláemit gáᵽullo Yérusalem guoh : « Belisebul, aamme afan siseytane sasu, aam ni o ; o aĉile náju nah’aham so. » ²³Ñer Yésu navogulil, naŋar búnogor nalob ni bugo aah : « Bu Seytane ájue aham Seytane ? ²⁴Bugan gagume jávi gutigenoro me, jávi jauju ᵽan jinemo. ²⁵Ban may bugan gagume yaŋ gutigenoro me, yaŋ yauyu ᵽan enemo. ²⁶Iní me maagen Seytane naiyuloilo bi etigenoro, kan nagabogabor, ban añumut eᵽio ; mola ñer mubae.

²⁷An ájuut anogen ni yaŋ yal an abaje sembe ák’ákuet ró fubajol o m’bamundumut ajogol ahoh ; aban me, no ñer ᵽan áju me ákuet waamme ni yaŋ yay.

²⁸Maagen, ínje ilobul yo, util waw ᵽe wo bugan bugagu gukane me újue uboketi, ti ᵽoᵽ ujel waw wo gujel me guya n’Aláemit. ²⁹Bare an ajel me Biinum Banabe, an ahumu mát’ámus ayab gaboket ; nabaje gatil go mati gúmus gunemo. »

³⁰Yésu nalobil mee mala min guoh me eseytane eom ni o.

Guti Yésu ni jaol

(Mácie 12.46-50 ; Lík 8.19-21)

³¹No jaw Yésu ni gutiol guĉilo me, n’guilo bo tíyaŋ min guboñ guvogulol. ³²Fítiman fafu funamonamo fúgolol fúharo ; ni baj an aagol : « Uutten ᵽaa, jai, gutii ni gúlini ubugi tíyaŋ, ban aw gumaŋe bujuh. » ³³Yésu naah : « Ay aamme jaom ? Bugay guomme gutiom ? » ³⁴Mbiban, nailo aluj abosor bugan bugagu ganamo me gúgolol, aban naah : « Jaom ni gutiom faŋ bugo guomme ubuge : ³⁵ánoan akane wo Aláemit amaŋ me, an ahumu o aamme atiom, álinom, jaom. »

Búnogor babu baa sittam sasu dó euh yay elo me

(Mácie 13.1-17 ; Lík 8.4-10)

¹Ᵽúrto, Yésu nabbañ anamo gavare galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut. Fítiman fámah ni fúkail fuomunor to ni o bireg nájuᵽo ni busana min atos ahat fibil fal fafu. Fítiman fafu ᵽoofo fo ni fíni bo galam fal fafu. ²Ñer naŋar búnogor min avareil waf wammeŋe nah’aagil : ³« Juutten ! Baje abela-euh ace áᵽullo bi eke ebet euh. ⁴O n’ebet euh yay, eceyo nelo n’galam bulago ; upu waw n’úkail utiñ yo ᵽe. ⁵Yayuyo nelo tiñ taa sival, to eus emmeŋut ; nefaen eil mata guar yo gújuut gunogen síki. ⁶Bare no tinah talu tirabulo me, nepab ehay kak mala min guar yo gujout me síki. ⁷Eceyo yo nelo tiñ taa sijeŋ. Sijeŋ sasu ni síbbagul iki súnumen yo, min ñer etogut ebuh mitiñ. ⁸Ece nelo ni mof maaro ; eĉila nebbah wári iki ebuh mitiñ mimmeŋ : uhager uce n’ubugor wono ávi ni guñen, uce úvi gúfaji, wawu ekeme. » ⁹Mbiban Yésu naah : « An abaj me gunnu gal eun, aun. »

¹⁰No guŋaño to me bugo bareil, o, galofol me ni ulagorol gaamme guñen ni gúuba, ubuge n’gurorenol mala únogor wauwu wo nalob mee ni wo. ¹¹Naagil : « Buru Aláemit nájiulji min júju jujoh firim fafu faa Jáviol fásiki me ; bare bugagu gábuli me ni buru, waf waw ᵽe únini ni bugo ti urej tíj to. ¹²Maagen Bahiĉer babu buoge :

“Mánoman guluje, mati gujuh,

mánoman guuttene, mati gujoh,

dó ᵽe jambi funah fice n’gúbbañul mbal Aláemit

min guyab gaboket gal utilil4.12 Juluj Esai 6.9-10.” »

Yésu o n’egiten búnogor babu baa sittam sasu

¹³Yésu natajen aagil : « Jujogut wo búnogor baube bulobe ? Bu ñer jijae éju jujoh wawu únogor ? ¹⁴Yoo. Abela euh yay, Firim fafu Fásum me naam n’eroh. ¹⁵Bugan bugagu bugo guomme ettam yay. Gaamme ti galam bulago babu dó firim fafu furogi me, bugo guomme gayañ me eun fo, bare ŋait Seytane naĉigul min áᵽuren warogi me ni bugo. ¹⁶Bugagu gaamme ti tiñ taa sival, bugo guomme gaun fo me, ban n’gufaen guyab fo to baenah n’ésumay ró, ¹⁷bare fiilut guar ni bugo ; bugo bugan bugom gañumut eᵽio : no sílam sasu ni gálatien gagu sijae me eĉigul mala firim faufu, n’gufaen gubelen gáinenil. ¹⁸Bugaguil gaamme ti tiñ taa sijeŋ, bugo guomme gaun fo me, ¹⁹mbiban gaᵽinor gagu gaa buroŋ be, gásibo fubaj, eliᵽ másume mánoman ni síkail súnumen fo min fújuut fubugor ni bugo. ²⁰Bugaguil gáni me ti mof maaro, bugo guomme gaune fo me, n’guyab fo wári mbiban, n’gúŋarul ni buroŋil waf waaro wammeŋe ti emano : uhager uce n’ubuh wono ávi ni guñen, wawu úvi gúfaji, ucewo wono ekeme. »

Búnogor babu bal ejaŋa yay

(Lík 8.16-18)

²¹Yésu nabbañ aagil : « An nah’asaesaen ᵽiaŋ ejaŋa mbiban naŋar yo árur n’elaᵽ ter fattam bura ? Leti ᵽan aremben yo n’ebamba ? ²²Bajut waf wakoᵽeni wañumuti egiten ; bajut waf wafuli wañumuti éᵽuren ni maŋannoe. ²³An abaj me gunnu gal eun, aun. »

²⁴Natajen aagil : « Jikan to uinumul ni wo juune me. Galigum gagu go jijae me eŋar n’jilih bugan bugagu, go may Aláemit ᵽan aligumul me ni go, mbiban ᵽan atajen anaᵽul to waf uce. ²⁵An abaj me, ᵽan ayab faŋ to ; bare an abajut me, o ᵽan guramol ᵽe bi ni jo náhagum me ró. »

Búnogor babu bal euh yay yailoro me

²⁶Yésu nabbañ aagil : « Jávi Aláemit jínini ti an aam n’ebet euh n’ettam. ²⁷Amóri-o, álio-o, min sufuga sasu ni sutufunaha sasu sígale me, euh yay ᵽan eil nebbah ék’éjalo o m’baffasut to wáfowaf. ²⁸Ettam yo neh’ejjonenoro waf yo : ᵽan emundum ni gafos gagu, mbiban fukoñ fafu, balama búsol bahager babu m’bimmeŋen kab fukoñ fafu ; ²⁹ban no mitiñ mamu mukae mual, nárur dó garusumol, mata eᵽit eĉige. »

Búnogor babu baa jukol buyaba jaju

(Mácie 13.31-32, 34 ; Lík 13.18-19)

³⁰Yésu nabbañ aah : « Jávi Aláemit ni wa ᵽiaŋ nújuale uligoral jo ? Búnogor bay ᵽiaŋ bújue búᵽajul jo ? ³¹Jínini ti jukol buyaba jo guroge n’ettam. Jo jifaŋe gatiti mukol mamu ᵽe ; ³²bare no jurogi, ᵽan jiilul iki jifaŋ gabbah mununuh mamu ᵽe maam dó me ni gafat gagu, ban ᵽan jijef uan wájaloe ; mamu upu waw n’úju ulef ró. »

³³Unógor wammeŋe ti baube Yésu nah’aŋar me min agitenil Firim fafu Fásum me, re ni wo gúju me gujoh. ³⁴Nd’alob ni bugo o m’baŋarut únogor ; bare gunamo me o ni ulagorol bugo bareil, náᵽajulil wo ᵽoowo.

Yésu nakan fúrus fámah ni fuyom

(Mácie 8.23-27 ; Lík 8.22-25)

³⁵Funah faufu fanur fafu tinah n’eseor, Yésu naah ulagorol : « Utíᵽal fal fafu uloal ñagagu. » ³⁶Ñer n’guhato fítiman fafu min gújaenumol ni busana babu dó naamme ; ni baj ᵽoᵽ usana uce unaᵽ bola. ³⁷Ᵽiout, fúrus fámah ni fiiyulil ; gulongos gagu n’gúloul dó ni busana babu iki bufaen bíni n’emmeŋ mal. ³⁸Bare aĉila Yésu umuen ni fúrum busana babu min afiye áhag fuhool ni fúhagoum náni n’gámori. Ulagorol n’gúliol n’guogol : « Afanóli, buenne ? Butumi bilebo min uomal maa n’ejow bi eĉet ? » ³⁹Ñer nailo nannur fúrus fafu, aban naah fal fafu : « Uᵽanor ! Ulluhor ! » Ñer fúrus fafu ni fuhat, ban fal fafu ni fíjebi yem. ⁴⁰Mbiban naagil : « Wa uĉile n’júholi re me ? Bu jilet mee n’ebaj gáinen n’ínje bi maer ? » ⁴¹Ñer gáholi gámah n’gunonil ban nihi guogoro : « An bu om umu, iki fúrus fafu ni fal fafu síkanumol ? »

Yésu nasen gahoy ánaine o siseytane suloe

(Mácie 8.28-34 ; Lík 8.26-39)

¹Ñer Yésu ni ulagorol n’guke guya ñagagu fal fafu, ni mof mamu maa Gerasa. ²No Yésu aavulo me ni busana babu, ni baj ace áine o eseytane enone áᵽurul ni guyah gagu ájoul ban guemor. ³Aíne ahumu ni guyah gagu naĉine, ban an ájuutol ehoh, hani nah’aogen ñisel. ⁴Ñammeŋe gukanol mañ ni guot, ban ᵽoᵽ gujekol ni ñisel, bare nasaresaren ñisel ñañu ban ᵽoᵽ natutuj mañ mamu, ban an abajut sembe sasu sal ekanol naluhor. ⁵Nánonan, etufunaha ti efuga, nah’ayunor bo me ni guyah gagu babu ni gurijaŋ gagu, náh’áᵽib ban nah’aŋar sival nábukenoro. ⁶No naŋanden me Yésu ráli, natey iki guemor, aban naya gújul bújoŋorol ⁷min aah fatiya : « Yésu, Añol Aláemit-Fatiya, wa numaŋe n’ínje ? Nilai ni gajow gal Aláemit, jamb’úlamenom. » ⁸Nalob mee mala min Yésu aah yo me : « Eseytane, úᵽur n’áine ahumu ! » ⁹Mbiban naroren yo : « Gajai bu ? » Neogol : « Gajaom Fítiman, mata wóli jimmemmeŋ. » ¹⁰Ñer to baenah, nelaw Yésu jambi aham so súᵽur mof mamu.

¹¹Ban bajen to galam erijaŋ yay ekore yámah yaa suhumba yaam ni gafen. ¹²Ñer siseytane sasu ni silaw Yésu n’suogol : « Uhalóli n’junogen suhumba sausua. » ¹³Namaŋ. Ñer ni súᵽur sunogen suhumba sasu, ban ekore yay, yabaj me maageima suhumba sono súuli súuba (2 000), néᵽaᵽoul dó fitey fatiya mavaŋoe firijaŋ fafu eriŋoul bi ró ni fal fafu ek’elo ró enemo ᵽooyo.

¹⁴No ukoña so gujuh me dáuru, n’gutey iki guvis elob yay n’ésuh yay bi babu n’ulah waw. Ñer bugan bugagu n’gúᵽurul gúkail bujuh wabaj me. ¹⁵N’gújoul gutoh to Yésu, ban n’gujuh to ᵽoᵽ áine ahu alaen fítiman siseytane sasu, min anamoe masimoe ban apuñol jas. Ñer gáholi n’gunonil. ¹⁶Bugagu gamat me wabaj me alaen siseytane sasu ni suhumba sasu n’guilo gugitenil wabaj me. ¹⁷Ñer n’guilo gumanani Yésu tima náᵽur ahat ésugil.

¹⁸No Yésu aamme n’éjuᵽo ni busana babu, áine ahu abajen me siseytane sasu nalaol tima nahalol narobo to ni o. ¹⁹Bare Yésu naceŋol naagol : « Uot mbaa bugani, ban nugitenil waf waw ᵽe wo Ataw akani me, bu narumi me enil. » ²⁰Ñer áine ahu nakay, aban nanamo eamben ni mof maumu mo guvoge me Dekapolis5.20 Dekapolis : Yoemme "súsuh sasu saamme guñen". wo Yésu akanol me. Bugan bugagu ᵽe n’gujahali.

Bájur Yairus ni aare ahu agor me bisimo Yésu

(Mácie 9.18-26 ; Lík 8.40-56)

²¹Ᵽúrto, Yésu nabbañ asat alo ñagagu, ban manur mamu fítiman fámah ni fúkail fuomunor to ni o galam fal fafu fáᵽurut me to naamme. ²²Ñer ace n’ufan yaŋ yay yaa galaw|yaŋ yaa galaw yal Esúif yay, gajaol Yairus, nájoul. No najuh me Yésu, nalo to n’guolol ²³aban nalaol to baenah naagol : « Bájurom umu n’eĉet. Ujóul urembenol guñeni tima nahoy min abbañ aroŋ. » ²⁴Ñer Yésu najaor ni o. Fítiman fámah ni fulagenol, ban ni fumaporol fúharo.

²⁵Ni baj dó anaare ace abaje gásomut gal ébbur físim kábiriŋ símit guñen ni súuba. ²⁶Maagen mamu aare ahumu nayoge faŋ n’ejow guñen bi ni guñen gal úsotena gammeŋe. Nabelene fubajol ᵽe m’babajut gáhoyum gánogan ; gásomulol no til gufaŋe n’guĉimene. ²⁷No naun me gulob mala Yésu, nabbuyul búsolol dó ni fítiman fafu ákail agor bisimool. ²⁸Maagen mamu nah’aah ni biinumol : « Ijú me igor bisimool barebare, ᵽan ihoy. » ²⁹Ñer to baenah ébbur físim yay yola nehat, ban najuh n’enilol búoh gásomulol guhoe. ³⁰To baenah, Yésu najuh búoh sembe sice súᵽure ni o. Ñer nábaho ró n’etut fítiman fafu, aban naah : « Ay agore bisimoom ? » ³¹Ulagorol n’guogol : « Aw nujuge fítiman fafu faĉimenei maa, nubbañ mul uroren ay agori ! »

³²Bare Yésu nanamo eluj abosor to naamme bi ejuh ay akan mee burok baubu. ³³Ñer aare ahu, nemme naffase wabajol me, nanamo etelenor mala gáholi. Nájoul ákail alo to ni guot Yésu, aban nalobol maagen mamu ᵽe. ³⁴Ñer Yésu naagol : « Bájurom, gáineni guᵽageni. Ujow ni gásumay, uhoy ujañ ni gásomuli. »

³⁵O n’elob yay, ni baj bugan gáᵽullo yaŋ Yairus, afan yaŋ yay yaa galaw, gúkail guoh Yairus : « Bájuri naĉele ! Jamb’uin bo nuke eyogen afan ahu utajen ! » ³⁶Bare Yésu akanut n’gaᵽin gurim gaugu, naah Yairus : « Jamb’úholi, úinen barebare. » ³⁷Mbiban ahalut ánoan nalagenol, íni let Ᵽier, Saak, ni atiol Saaŋ.

³⁸No guĉih me yaŋ Yairus, Yésu najuh bugan bugagu n’gújajasore me, n’gukoŋe me n’guya úᵽib nímoro. ³⁹Nanogen dó ni yaŋ yay, aban naagil : « Wa uĉile éjajasor yauye ni ukoŋ wauwe ? Añil ahu aĉelut, námorimori. » ⁴⁰N’gunamo éfohulol. Ñer náᵽunnulil bugo ᵽe, aban naŋar ᵽay añil ahu ni jaol ni ᵽoᵽ bugagu gajaorulo me ni o, min gunogen dó añil ahu aamme. ⁴¹No naĉih ró me, najoh bájur babu ni gañen, aban naagol : « Talita kúmi ! » Dóemme : « Jújur jaju, niegi uilo ! » ⁴²To baenah, bájur babu nailo ban nanamo ejow. (Símit guñen ni súuba nabaje.) Ñer bugo ᵽe ánoan ajugut enilol, min gujahalie faŋ. ⁴³Ban Yésu naĉafil liŋ tir jambi an affas yo me, aban naagil gusenol atiñ.

Gáinenut gagu gaa bugaa Nasaret ni Yésu

(Mácie 13.53-58 ; Lík 4.16-30)

¹Yésu náᵽur to abbañ bi ni mof mamu dó nabugi me, n’ulagorol dó. ²No funah fafu faa fíiyay fiĉih me, nanamo eligen bugan bugagu ni yaŋ yay yaa galaw|yaŋ yaa galaw. Bugan gammeŋe ni gautteneol me n’gujahali n’guoh : « Bay naŋallo gaffas gaugu ? Ay asenol malillo maumu ? Bu nájue nah’akan waf waunderuti ti wauwu ? ³Leti dáuru acokora gurihinjaŋ ahu, añol Mari, ati Saak, Susef, Síd ni Simoŋ ? Leti gúlinol guom maa tale ni wolal ? » Ñer úru ᵽe n’diĉilil n’gulat éinen ni o. ⁴Bare naagil : « Aboñer n’ésugol bare náh’ákeruli, ni buganol, dó ni yaŋol. » ⁵Ñer, ᵽúrdo eremben guñenol úsota guman min guhoy, abbañut akan dó waf uce waunderuti. ⁶Najahali faŋ gáinenut gaugu golil.

Yésu o n’eboñ uᵽotoraol gaamme guñen ni gúuba

(Mácie 10.5-15 ; Lík 9.1-6)

Ᵽúrto, Yésu najow súsuh sasu salof to me n’eligen bugan bugagu nímoro. ⁷Mbiban, navoh uᵽotoraol|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba (12), aban naboñil gúuba-gúuba, ni sembe sasu ró sal éᵽuren siseytane. ⁸Naagil jambi an ni bugo aŋar bi bújaor babu ter mitiñay, ter baet, ter síralam so nahoge ni fuhoŋolol ; mb’aŋar egol bare. ⁹Mbi may akano sidala, ban jambi aŋar bisimo búutten.

¹⁰Nabbañ aagil : « Jiĉih me n’ésuh, yaŋ yánoyan dó junone min guyabul, jurobo ró bi no jijae me éᵽur tiñ tautu. ¹¹Iní me jiĉige tice bugala ró n’gulat eyabul ni ᵽoᵽ euttenul, jifa bulagoul, ban n’ejaul mbi jiᵽaᵽ gulaul : dó ᵽan níme baĉaf babu bolil. »

¹²Ñer n’gukay ban nihi guvare bugan bugagu mala eteh mahat ni ᵽoᵽ ébahen bakaneril. ¹³Nihi guham siseytane sammeŋe, nihi ᵽoᵽ guñend úsota gammeŋe míĉir min gusenil gahoy.

Eĉet Saaŋ Batis

(Mácie 14.1-12 ; Lík 9.7-9)

¹⁴Ñer ávi ahu Herod nabil aun mala Yésu. Maagen mamu gajow Yésu gufaŋefaŋ n’guunoe, ban bugan bugagu nihi guoh : « Dáuru Saaŋ Batis aiyulo mee ni gaĉet me, yo eĉil me nabaj sembe sausu sal ekan waf wajureruti. » ¹⁵Bugagu nihi guoh aboñer ahu Elí6.15 Elí : Elí o aamme aboñer o Aláemit aŋare bi fatiya o m’baĉelut (2 Uví 2.11-12). Ban élebur yay yaa Malaki eoge Aláemit ᵽan abbañ áboñul Elí bi ni bugan bugagu (Malaki 4.5-6). om, guceil n’guoh ace n’uboñer waw bugaa no, o abbanno. ¹⁶Bare Herod no naun me dáuru ᵽe naah : « Saaŋ Batis ahu o niboñ me guᵽirih fuhool, o aiyulo ni gaĉet me ! »

¹⁷Maagen mamu, Herod faŋaol naboñemboñ gujoh Saaŋ Batis min guhogol ñisel ban n’guŋarol gúrur ni fipeh. Dáuru ᵽe mala Herodias aar atiol Fílip o nábahen me akan aarol, ¹⁸ban no Herod akane mo me Saaŋ naagolseh : « Senuti min uram aar atii ! » ¹⁹Herodias nabaŋol ni fiiñ mala yo, ban nah’aliᵽ bi ekanol naĉet, bare ájuut ²⁰mata Herod nákanukanum Saaŋ Batis ; naffase búoh an nam aĉole ban nanab. Nah’apoyol jambi an akanol maarat, ban nánonan no nauttenol, biinumol m’búguo faŋ, abbañut affas bu najae ekan ; bare bae nah’auttenol n’ésumay ró.

²¹Funah fice ni fiĉigul fájahore ni wo Herodias amaŋ me úju ukano ; fo fuomme no Herod aamme n’ekan gaggan gagu gaa funah fafu faa gabugiol úvulaol, ufan ekosombil yay ni ᵽoᵽ bugan bugagu búgamah bugaa mof mamu maa Gálile. ²²Funah faufu, bájur Herodias nánonul dó guomme n’ekan gaggan gagu, aban nanamo eboh. Babogerol ni búsum faŋ ávi ahu Herod ni sijaoraol bireg naagol : « Ucínom wo numaŋ me, ban ᵽan iseni wo. » ²³Náfaro aagol n’ebbat ró : « Wánowan wo nujae écinom, ᵽan iseni wo, hani níh’íni ban igabor jáviom gugab gúuba min iseni fafu. »

²⁴Ñer bájur babu náᵽurul aĉigul naroren jaol aagol : « Wa ᵽiaŋ mb’ícinol me ? » Naagol : « Ucínol fuhow Saaŋ Batis. » ²⁵Nafaen asommen abbañ anogen dó, aban naĉol bi n’ávi ahu Herod naagol : « Nimaŋe uŋallom maer yauye ni biril fuhow Saaŋ Batis. » ²⁶Ñer ávi ahu ni mujogol faŋ, bare nemme nabbabat aban bújoŋor sijaoraol, amaŋut abbañ ni firimol. ²⁷Nafaen aboñ ace n’upoyaol ni gahoŋen gagu ró gal éŋarul fuhow Saaŋ Batis. Apoya ahu najow bi ni fipeh fafu ak’aᵽirih Saaŋ Batis fuhow, ²⁸aban náŋarul fo ni biril aĉigul nasen fo bájur babu ; biĉila may m’búbahen fo bisen jaw bo. ²⁹No ulagora Saaŋ Batis guun yo me, n’gúkail guŋar efuluŋol iki gufoh ni fuyah.

Yésu nasen fítiman fámah fitiñ

(Mácie 14.13-21 ; Lík 9.10-17)

³⁰No uᵽotoraaw gubbanno me m’bújaoril, n’gúkail guomunor to Yésu aamme min gunamo egitenol wo gukan me ᵽe ni ᵽoᵽ wo guvare me. ³¹Ñer naagil : « Jújoul uñagoal bi tiñ talikoe min jíelo ᵽan jatiito. » Maagen mamu bugan gammeŋe ubugi n’éjoul n’gubbañ, nihi gubbator bireg bugo faŋail gubajout hani bi fitiñ. ³²Ñer n’gújuᵽo ni busana min gukay ban guñago mbaa tiñ talikoe. ³³Bare bugan gammeŋe n’gujugil bugo n’ejow yay, ban ni guffas bo gujae me. Ñer bugan bugagu n’gúᵽurul ni súsuh sasu ᵽe ni guot gutey guyabil gayoŋ mbaa to gujae me. ³⁴No Yésu ni ulagorol guĉih me iki guya min áavul ni busana babu, najuh fítiman fámah, ban enilol nerumil mata gúnini ti ubbarum wabajut akoña ; min ñer anamo eligenil waf wammeŋe.

³⁵No tinah tikay me, ulagorol n’gulofol n’guogol : « Tíñ taute tilikoliko nár, ban tinah tikae. ³⁶Ubbañenil gujow bi ni súsuh sasu salof me tale, tima n’gúju gunnom waf waa fitiñ. » ³⁷Bare Yésu naagil : « Buru faŋaul jisenil gutiñ. » N’guogol : « Jibaje ᵽiaŋ síralam saᵽiloe6.37 síralam saᵽiloe : Ni gugerekay guoge sidenari sono sikeme súuba. Edenari yoemme síralam sasu solil saa no ; yanur eᵽiloe ecam an aroke funah fanur. Sono sikeme súuba siᵽiloe bacam an aroke gueñ futoh ni gubbagir. bi énnomul unaĉ íkiil jisenil gutiñ ? » ³⁸Naagil : « Jujow julujul ᵽaa unaĉ butumbu jibaje ? » N’gujow iki gúrorenul, guban n’guogol : « Unaĉ futoh ni muol múuba jibaje. »

³⁹Ñer naagil gúfaculor bugan bugagu mítiman-mítiman, mbiban n’gukanil n’gunamo n’efos yay ejeb yay ; ⁴⁰min ñer gunamo gukan ujit waa bugan ekeme (100) ni ᵽoᵽ waa bugan úvi gúuba ni guñen (50). ⁴¹Ñer Yésu naŋar unaĉ waw waamme futoh ni muol mamu maamme múuba, náarul gúĉilol fatiya aban nalaw min ásonien so. Mbiban namusul unaĉ waw asen ulagorol gugabor bugan bugagu ᵽe. Nagaboril may muol mamu maamme múuba. ⁴²Bugo ᵽe n’gutiñ iki gupoñ guŋañen. ⁴³Ñer ulagoraaw n’guomen búŋañen babu baa miᵽirih unaĉ waw ni muol mamu iki ᵽilo utegel wono guñen n’úuba (12) ummeŋ kab. ⁴⁴Gatiñ me, guᵽiloe maageima bugan súuli futoh (5 000).

Yésu o n’ehah fatiya mal mamu min ajow

(Mácie 14.22-33 ; Saaŋ 6.15-21)

⁴⁵No ᵽúrto me, Yésu nafaen aah ulagorol gújuᵽo ni busana babu min guyabol gayoŋ mbal ésuh ece yaam ñagagu fal fafu yo guvoge me Betusaida, min mb’aĉila faŋaol abbañen fítiman fafu. ⁴⁶No nabbañen fo me aban, najow bi n’erijaŋ yay ake bo galaw.

⁴⁷No tinah tujon me, busana babu ñer baamer n’etut fal fafu, Yésu náni bo o nevonol. ⁴⁸Najuh búoh ulagorol ubugu m’bútaj ni gaven, mata gallaj érus yay guom ni go. No nuĉigal me tinahurab, najow n’guot ni fal fafu mbaa bugo bi etobenil. ⁴⁹No gujugol me nájaeul mee ni fal fafu, n’guᵽinor búoh dáuru ayaul, min gunamo eya úᵽib. ⁵⁰Bugo ᵽe gujugol, ban gujugut sinilil. Ñer Yésu naramor aagil : « Jifilen uinumul, ínje om ! Jambi júholi ! » ⁵¹Mbiban najiŋ atogil dó ni busana babu, ban érus yay neilen. Gajahali gámah n’gúni ni bugo : ⁵²bi maer gujogut ekan unaĉ waw n’ubugor yaunderuti me, mala uinumil waak mee.

Yésu o n’esen gahoy úsotaaw ni mof mamu dó Genesaret eomme

(Mácie 14.34-36)

⁵³No gútiᵽ me fal fafu gujow iki guĉih n’ésuh yay yo guvoge me Genesaret, n’guya. ⁵⁴No guavulo me ni busana babu, bugan bugagu n’gufaen gútallo Yésu, ⁵⁵min guilo gutey mof mamu ᵽoomo, nihi gútebul úsotaaw n’úbil bi tánotan to guune búoh to nam. ⁵⁶Ñer tánotan to nanone, n’ésuh yaa baha ter élulumay ter ni saŋ salikoe saa baha, n’gútebul úsotaaw bi ni funamo ésuh yay min gulaol aboket ahalil n’gugor hani gáñin bisimool bare. Ban bugan bugagu ᵽe gagorol me guyayab gahoy.

Yésu o n’eceŋ mukanay Eᵽárisie yay

(Mácie 15.1-9)

¹Funah fice, guce n’Eᵽárisie yay ni guce n’úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu gáᵽullo me Yérusalem n’guomunor gúgot Yésu gúharo. ²N’gujuh búoh guce n’ulagorol ubugi ni fitiñ n’guñen gakurut, yoemme m’baᵽosut go ti bulagoil bulob yo me. ³(Maagen, Eᵽárisie yay ni bugagu Esúif ᵽooil gúkanukanum mukanay mamu mo sipail gufan guhalil me : ndi gutiñ bugo m’baᵽosut guñenil gukur das. ⁴Ban gúbbañul me marise, ndi gutiñ wáfowaf bugo m’bamundumut guᵽoso. Gúkanume may mukanay mice mammeŋe maa sipail, ti bakaner babu báari me baa gájellul síremuma, uril, uriloŋ.)

⁵Ñer Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu n’guroren Yésu guoh : « Bu kane ulagorai gulagenut mukanay mamu mo sipayolal gufan guhalolal me, min til nihi gutiñ sinaŋil ni guñen gakurut ? » ⁶Yésu naagil : « Maagen mamu aboñer ahu Esai nabaje bakoŋ ni buru ! Buru bugan jom gálodit maagen, ti nahiĉ yo me aah :

“Bugan bugaubugi ni gurim bare gusaleom,

bare uinumil úraliomrali faŋ.

⁷Bíteŋen babu bo gukaneom me burakel bom,

mata wo guligene me bugan bugagu, mukanay mom mal arafuhow bare7.7 Juluj Esai 29.13.” »

⁸Yésu náfaro aagil : « Jibelembelen gúboñ gagu gal Aláemit, min jujoh liŋ tir mukanay mo bugan guhalul. » ⁹Natajen aah : « Maagen mamu buru gújin jom gal elat gúboñ Aláemit, min til jíni n’ejoh mukanay mamu molul ! ¹⁰Leti Móis naage : “Ukánum ᵽai ni jai7.10 Juluj Gaᵽagen 20.12 ; Dáteronom 5.16” ? Naage ᵽoᵽ : “An ajel me ᵽayol ter jaol, an ahumu naate amugi7.10 Juluj Gaᵽagen 21.17 ; Levitik 20.9.” ¹¹Bare buru jiligeneligen bugan bugagu gaa búoh íni me an naage ᵽayol ter jaol : “Wo níjuen me iseni min irambeni, wo uomme koruban” (dóemme "esarah yabaŋi bi n’Aláemit"), ¹²an ahumu añumut me ebbañ aliᵽ ekan wáfowaf bi ni ᵽayol ter jaol, ban buru jihalol nakan mo. ¹³Mamu, jibelene firim Aláemit, jitit fo ni mukanay mamu murakel maa sipayolal mo jiligene me bugagu. Ban jikanekan waf uce wammeŋe wanogore ti wo. »

Yésu o n’elob maa waĉile me an nasigo

(Mácie 15.10-20)

¹⁴Ᵽúrto, Yésu nabbañ alob ni fítiman fafu naagil : « Juuttenom buru ᵽe min mbi júju jujoh wo nijae me elobul. ¹⁵Bajut waf ni waa tíyaŋ wanone me ni an wájue ukanol nasigo. Bare til wáᵽullo me ni an, wo nuh’ukanol nasigo. [¹⁶An abaj me gunnu gal eun, aun.]7.16 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero. »

¹⁷No Yésu ahat me fítiman fafu min aot bi súndool, ulagorol n’gurorenol búnogor baubu wa bumaŋe egiten. ¹⁸Naagil : « Buru may ᵽoᵽ jujogut gurim gaugu ? Jiffasut búoh wáfowaf waa tíyaŋ wanonulo me ni an újuut ukanol nasigo ? ¹⁹Yoemme waf wauwu let ni biinumol unone bare ni farol, uban n’úᵽur o bakaer m’bise. » Ni gurim gaugu Yésu agitene ñer búoh mitiñay mánoman mújue mitiñi.

²⁰Ban natajen aah : « Waf waw wáᵽureul me ñáraru an wo nuh’ukanol nasigo bújoŋor Aláemit. ²¹Maagen mamu, ni biinum an uᵽinor waw waarat me úᵽullo, wakaneol me min aroŋ n’ehajen úyabo bugan, n’gákuet, n’jamuh bugan, ²²n’gafilen waar bugan, n’emaŋ walewalet, ni búlaᵽut, n’ebut bugan, n’eroŋ buroŋ bajogout fuhow, n’ésilaet, n’gúmeñ bugan, n’etennoro ni búguno. ²³Waf wauwu ᵽe waarat mee ñáraru an núh’úᵽurul, ban wo nuh’ukanol nasigo. »

Gáinen gagu gal aare ahu alet me Asúif

(Mácie 15.21-28)

²⁴Yésu náᵽur to naamme ajow bi ni mof mamu dó ésuh yay yaa Tir eomme. No naĉih bo me, nanogen ni yaŋ ece, ban namaŋ jambi an affas búoh aĉila umu ró, bare ájuut arobo makoᵽe. ²⁵Ᵽiout, anaare ace o eseytane élamene bájurol naun gulob maa Yésu ; to baenah nájoul ak’alo to n’guolol. ²⁶Aare ahumu alet Asúif, ban ni mof mamu maa Siri-Ᵽenisi nabugi. Nalaw Yésu min aham eseytane yay éᵽur ni bájurol. ²⁷Bare Yésu naagol : « Umundum uhat uñiaw n’gutiñ gupoñ ; warat eŋar mitiñay uñiaw usen sujoba. » ²⁸Aare ahu naagol : « Ataw, nujuh mee, hani sujoba sasu sitiñetiñ baᵽoy uñiaw baloe me n’ettam. » ²⁹Ñer Yésu naagol : « Yoo. Nemme aw ume ábal maa, nújue uot : eseytane yay éᵽure ni bájuri. » ³⁰Ñer aare ahu naot, aĉih natoh ró añolol afileni ni bura babu, eseytane yay yo báᵽurer ni o.

Yésu o n’esen gahoy émumune yatopoe

³¹Ᵽúrto, Yésu náᵽur mof mamu maa Tir ajow alo maa Sidoŋ, aban nágat mof mamu maa Dekapolis7.31 Dekapolis : dóemme "súsuh sasu saamme guñen". ajow mbaa fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Gálile. ³²O n’ejow yay, n’guŋallol ánaine atopoe ataje n’elob, ban n’gulaol aremben guñenol ni o. ³³Ñer Yésu naŋarol min atos ráli fítiman fafu ; nárur gusigol ni gunnu áine ahu, aban naŋar gumasol agorol ni fírerum. ³⁴Ᵽúrto, náarul gúĉilol mbaa fatiya, naif liŋ ban naah áine ahu : « Efata ! » (Dóemme "Upégulo !") ³⁵To baenah gunnuol n’gútopulo, fírerumol ni fujalo, ban narobo elob ŋanno ca. ³⁶Yésu naah gamat me jambi gulob yo me an ; bare min afaŋe me naĉafil mola, mo may gufaŋe me evis elob yay. ³⁷Ban bugan bugagu n’gujahali faŋ n’guoh : « Wo nakan me ᵽe, maagen mamu úariari ! Nakane utopoa n’guun ni bugan gájuut elob n’gulob ! »

Yésu o n’esen bugan gono súuli sibbagir gutiñ

(Mácie 15.32-39)

¹Ni gunah gaugu, ni bañ baj fítiman fámah fuomunor. Min bugan bugagu gubajut me wáfowaf bi fitiñ, Yésu návogul ulagorol aban naagil : ²« Enilom erume bugan bugaubugi mata baje ñer gunah gúfaji bugo tale n’ínje, ban gubajut wáfowaf bi fitiñ. ³Ibbañenil me guot mbaa súndoil gar gurakel, ᵽan guyogo m’bulago. Gammeŋe ni bugo gúᵽulloᵽur ráli. » ⁴Ulagorol n’guogol : « Tay jújue jibaj waf uce bi esenil gutiñ iki gupoñ bin baube baliko maa ? » ⁵Naagil : « Unaĉ butumbu jibaje ? » N’guogol : « Wono futoh n’úuba. » ⁶Ñer naah bugan bugagu gurobo n’ettam, aban naŋar unaĉ waw waamme futoh n’úuba, nasal Aláemit, mbiban namusul wo asen ulagorol gugabor bugan bugagu ᵽe. ⁷Gubajene ᵽoᵽ mice muol matiito. Nasalen Aláemit mala muol maumu, ban naah ulagorol gugabor mo may. ⁸Bugo ᵽe n’gutiñ iki gupoñ guŋañen miᵽirih ᵽilo utegel wono futoh n’úuba ummeŋ ulagoraaw guteb gújaenum. ⁹Gatiñ me, maageima bugan súuli sibbagir (4 000).

No bao me, Yésu nabbañenil guot.

Eᵽárisie yay bugo n’eroren Yésu bigitenum bo an ájuut akan

(Mácie 16.1-4)

¹⁰To baenah, Yésu nájuᵽo ni busana o n’ulagorol dó, min gukay bi ni mof mamu mo guvoge me Dalumanuta.

¹¹No guĉih me, Eᵽárisie yay n’guĉigul. N’gufaen gunamo síceŋor ni Yésu. Nemme ebelol gabbut gumaŋe, n’gurorenol bigitenum bo an ájuut akan, bajae egiten búoh aĉila n’émit náᵽullo. ¹²Yésu naif liŋ aban naah : « Wa uĉile bugan bugagu bugaa jama n’guŋes ejuh bigitenum bo an ájuut akan ? Maagen, ínje ilobul yo : Aláemit mat’abbañ akan bugan bugaubugi n’gujuh bigitenum bánoban. » ¹³Ᵽúrto, nahalil to min abbañ ák’ájuᵽo ni busana babu bi épino mbaa ñagagu.

Elíi uinum yay yal ulagora Yésu

(Mácie 16.5-12)

¹⁴N’ejail, ulagora Yésu n’gújumor eŋar unaĉ waᵽiloe ; ganur pat guogenen dó ni busana babu. ¹⁵Ban Yésu nataril aagil : « Júludo ! Jíkanum lévir yay yal Eᵽárisie yay ni ᵽoᵽ yaa Herod. » ¹⁶Ñer ulagoraaw n’guᵽinor guoh : « Nalob mee mala min uŋallatal me unaĉ wammeŋe. » ¹⁷Yésu naffas gaᵽinoril ban naagil : « Wa uĉile n’jiᵽinor mala gabajutul unaĉ ? Bi maer jítalloerut ban ᵽoᵽ jujogerut ? Uinumul mo úliie ? ¹⁸Jibaje gúĉil, jujugérit ? Jibaje gunnu, juunérit ? Juosenut wabaj me ? ¹⁹No nimusul me unaĉ waw waamme futoh igabor bugan gono súuli futoh, utegel wammeŋe baᵽirih wono butumbu jitebe jíjaenum ? » N’guogol : « Guñen n’úuba. » ²⁰Naagil : « Ban no nimusul me unaĉ waw waamme futoh n’úuba bi ni bugan bugagu gaamme súuli sibbagir, utegel wammeŋe baᵽirih wono butumbu jitebe jíjaenum ? » N’guogol : « Futoh n’úuba. » ²¹Naagil : « Ñer bi maer jujogerut ? »

Yésu o n’esen gahoy ápima ace ala Betusaida

²²N’guĉih n’ésuh yay yaa Betusaida. To, n’gúŋarul Yésu ápima, ban n’gulaol agorol. ²³Yésu nátugol n’gañen ban náĉibbenol ák’áᵽur ésuh yay. Mbiban naŋar gumasol alosol n’gúĉil, narembenol guñenol ban naagol : « Nujuge waf uce ? » ²⁴Apíma ahu náarul gúĉilol aban naah : « Nijuge bugan, bare gúnini ti ununuh waam n’ejow. » ²⁵Ñer Yésu nabbañ aremben guñenol ni gúĉil áine ahu. No áine ahu abbañ me aluj gayoŋol, najuh ŋanno ca, o min ahoe. ²⁶Ñer Yésu nabbañenol aot bi súndool ban naagol : « Jamb’upil me tánotan, [ban jamb’ulob yo me ánoan]8.26 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero.. »

Ᵽier nafaĉ elob yay aah Yésu aamme Kirista ahu

(Mácie 16.13-20 ; Lík 9.18-21)

²⁷Ᵽúrto, Yésu ni ulagorol n’gujow mbaa súsuh sasu salof me Sesare yaa Fílip. Bugo ni bulago, naagil : « Bugan bugagu guoge ínje iomme ay ? » ²⁸N’guogol : « Guce guoge aw uomme Saaŋ Batis, bugagu n’guoh aw uomme aboñer ahu Elí, guceil bugo guoge aw ace om ni uboñer waw bugaa no. » ²⁹Naagil : « Yoo. Ñer buru juoge ínje iomme ay ? » Ᵽier naagol : « Aw uomme Kirista ahu. » ³⁰Ñer Yésu naĉafil naagil jambi gulob me an mola.

Yésu naunen eĉelol

(Mácie 16.21-23 ; Lík 9.22)

³¹Mbiban Yésu narobo egiten ulagorol aagil : « Añol Arafuhow naate álam mámah ; ufan súsuh sasu, ufan uteŋenaaw bi n’úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ró ᵽan gulalol iki gukanol naĉet. Bare ᵽúrto me gunah gúfaji, ᵽan ailo ni gaĉet me. » ³²Nagitenil yo ŋanno ca. Ñer Ᵽier navogol guilo jolil, aban nailo avaborol mala gurim gaugu. ³³Bare Yésu nábaho, naluj ulagorol aban nannur Ᵽier aagol : « Uᵽúr tale úraliom, Seytane ! Baᵽinoreri bujaorut ni bal Aláemit, bare bal arafuhow bom. »

Elagen Yésu yoemme wa ?

(Mácie 16.24-28 ; Lík 9.23-27)

³⁴Mbiban Yésu navoh fítiman fafu manur n’ulagorol naagil bugo ᵽe : « An amaŋ me alagenom, jambi abbañ aᵽinor mala fuhool : ateb ekuruaol8.34 eteb ekurua : Ekurua, yoemme ubabar wámah úuba wo gulajore. Tale Yésu umu n’eunen eĉelol, no gujae me ebbaŋol n’ekurua. Ñer naah ulagorol gumuten sílam sasu so gujae me ebaj mala gáinenil ni o (Mácie 10.38). min alagenom. ³⁵Maagen, an amaŋ me eᵽagen buroŋol, ᵽan ábbur bo ; bare an ábbur me buroŋol múmbam ni mala Firim fafu Fásum me, ᵽan abaj buroŋ babu bábaerit me. ³⁶Wa ᵽan nafa an o babajer mof mamu ᵽoomo, mbiban nábbur enogen ni buroŋ babu bábaerit me ? ³⁷Wa nájue asen min aallor bo ? ³⁸Iní me an nasuom ban nasu gurimom bíᵽimbor bugan bugagu bugaa buroŋ be galat mee éinen n’Aláemit ban n’gúni utila, ñer ínje Añol Arafuhow ᵽoᵽ ᵽan isuol no nijae me ébbañul ni gasal Ᵽayom dó, manur ni emalakaay ganab me. »

¹Yésu natajen aagil : « Maagen, ínje ilobul yo : guce ni gailo maa tale mati gutoh guĉet bugo m’bajugut Jávi Aláemit jiĉigul ni sembe ró. »

Ᵽier, Saak ni Saaŋ n’gujuh Yésu o n’eŋar ganogor gace

(Mácie 17.1-13 ; Lík 9.28-36)

²No gunah futoh ni fanur gúgat me, Yésu naŋar Ᵽier, Saak ni Saaŋ, min gúᵽur jolil gujow iki gujiŋ bi fatiya firijaŋ fice fabbage. No guĉih ró me, enilol nébahen eŋar ganogor gace bújoŋoril : ³bisimool m’buhat nihi biij, ban m’bútuen bátuener bo aᵽosa wañ ánoan ala babe ni mof mát’áju akan wañ n’útuen mamu. ⁴Ban Elí ni Móis n’gúᵽullil, guban n’gúni n’galolobor ni Yésu. ⁵Ñer Ᵽier naŋar firim fafu min aah Yésu : « Afanóli, fubambaŋ min wóli jíni tale ; ban jiilen gúggut gúfaji, fanur bi n’aw, fafu bi ni Móis, fupafo bi ni Elí. » ⁶(Affasut wa naam n’elob mala gáholi gagu ganonil me.)

⁷Ni baj gávuh gúkail gúggubil gúharo, ban firim ni fúᵽurul dó fuoh : « Ume aamme Añolom o níbboli me. Juuttenol ! » ⁸To baenah, ulagoraaw n’gunamo ejegor to guomme ᵽooto, bare gubbañut gujuh to an íni let Yésu bare ni bugo.

⁹No guomme n’éavul ni firijaŋ fafu, Yésu naĉafil aagil jambi gulob me an wo gujuh me bi no Añol Arafuhow ajae me eilo ni gaĉet me. ¹⁰N’gukan ti nalobil me n’erorenor nímoro : « Eilo ni gaĉet me, dóemme ᵽiaŋ wa ? »

¹¹Ᵽúrto, n’gurorenol guoh : « Wa uĉile úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu nihi guoh Elí naate amundum ábbañul9.11 Juluj Malaki 3.23 ? » ¹²Naagil : « Maagen, Elí naate amundum ábbañul bi ebet waf waw ᵽe ni ganab. Ban bu jáorum me ñer ni hiĉi gaa búoh Añol Arafuhow ᵽan álam nár ban ᵽan aĉotiheni ? ¹³Niegul maa : Elí najoulo aban, ban gukanolkan ti súmil me, ti may Bahiĉer babu bulob me buya ni o. »

Yésu o n’esen gahoy añil o nah’alo gaay

(Mácie 17.14-21 ; Lík 9.37-43)

¹⁴No gubbanno me bi to ulagoraaw bugagu guomme, n’gujuh fítiman fúgolil fúharo, ban ni baj úᵽajula gúboñ Aláemit gúni ni síceŋor ni bugo. ¹⁵No bugan bugagu gujuh me Yésu, n’gujahali faŋ, n’gúteil bi esafol. ¹⁶Ñer Yésu narorenil aah : « Mala wa jiceŋore mee ni bugo ? » ¹⁷Ace áine naagulol dó ni fítiman fafu : « Afanom, áᵽurom niŋallo bi n’aw ; eseytane enonol, eĉilol mát’áju alob. ¹⁸Tánotan to eiyulol, ᵽan etebol eral n’ettam ; añil ahu ᵽan agofen, natoñor ban nalo gaay ahay was. Nilaene ulagorai tima n’guham yo, bare gújuut. »

¹⁹Ñer Yésu naagil : « Buru jabbah je jaa bugan gabajut gáinen, bi nay ᵽan íni to ni buru nih’imutenul ? Jiŋallom ᵽaa añil ahu ! » ²⁰N’guŋallol o. No añil ahu ajuh me Yésu, eseytane yay neilo ekanol navenjeŋor ; nalo n’ettam, aban náh’ábakor n’egofen nímoro. ²¹Ñer Yésu naroren ᵽay añil ahu naagol : « Kábiriŋ nay nihi kanol mee ? » Naagol : « Kábiriŋ fiñileol. ²²Ban ñammeŋe eseytane yay ebelol ni sambun ni ᵽoᵽ ni mal bi emugol. Iní me nújue ukan to waf uce, enili erumóli min urambenóli. »

²³Yésu naagol : « Nuoge íni me níjue ! Wáfowaf újue ukano bi ni an áinene n’Aláemit. » ²⁴To baenah, ᵽay añil ahu naah fatiya : « Afanom, níinene ! Ujóul urambenom mata gáinenom gutogut ! »

²⁵No Yésu ajuh me fítiman fafu fúbaul mbaa bugo, nailo annur eseytane yay ni sembe aah : « Aw eseytane yay yakane me bugan mati gúju elob ban n’gutopo, ínje ilobi yo : úᵽur n’añil ahumu, ban jamb’ubbañ unogen ni o ! » ²⁶Ñer eseytane yay nekan añil ahu natelen ni sembe, mbiban néᵽur ni o n’eya úᵽib ró. Ñer náni me ti efuluŋ, bireg gammeŋe ni gamat me n’guoh naĉeĉet. ²⁷Bare Yésu najogol n’gañen ailen, ban nailo ahah.

²⁸No Yésu anogen me ni yaŋ yay ák’áni ró ni ulagorol bugo bareil, n’gurorenol guoh : « Wa uĉile wóli jújuut jiham eseytane yauyu ? » ²⁹Naagil : « Siseytane sasu sáni me ti yo galaw bare gújue guham so. »

Yésu náutten aunen eĉelol

(Mácie 17.22-23 ; Lík 9.43-45)

³⁰No ᵽúrto me, Yésu ni ulagorol n’guilo gujow gusat mof mamu maa Gálile, ban amaŋut an affas yo ; ³¹dáuru min mb’abajo bi eligenil. Nah’aagil : « Añol Arafuhow ᵽan abeni ni guñen gaa bugan ; ᵽan gukanol naĉet, bare gunah gúfaji búsol eĉelol, ᵽan ailo ni gaĉet me. » ³²Bare ulagoraaw gujogut gurim gaugu, ban gukañenut gurorenol.

Síceŋor uᵽotoraaw mala ay ni bugo afaŋ me gájalo

(Mácie 18.1-5 ; Lík 9.46-48)

³³Yésu ni uᵽotoraol|uᵽotora n’gujow iki guĉih n’ésuh yay yo guvoge me Kaᵽerinaum. No gunogen me ni yaŋ yay, narorenil naagil : « Mala wa jiceŋorene mee m’bulago ? » ³⁴N’guᵽanor cem, mata no gújaeul me m’bulago, síceŋor guomene bi effas ay ni bugo afaŋ me bugagu. ³⁵Ñer Yésu nanamo, aban navoh uᵽotoraaw gaamme guñen ni gúuba (12) naagil : « Iní me an namaŋe áni átiar, áni ásola ala bugan bugagu ᵽe, ban ᵽoᵽ áni arokail. » ³⁶Aban naŋar añil ace ailen n’etulil, mbiban natebol naagil : ³⁷« Anóan ayabe ni gajow gúmbam ace ni uñiaw ubuge, ínje faŋaom nayabe. Ban an ayabom me, let ínje bare nayabe, bare ᵽoᵽ An ahu aboñulom me nayabe. »

An alalut me uᵽotora Yésu, búsolil nabbañe

(Lík 9.49-50)

³⁸Ñer Saaŋ naah Yésu : « Afanóli, jujuge ace áine nah’aham siseytane ni gajow gúiya. Bare jífirenolfiren ekan burok ti baubu mata alet ni gayoŋolal. » ³⁹Naagil : « Jambi jífirenol, mata bajut an o mb’akan ni gajow gúmbam waf waunderuti, mbiban nafaen alob maarat aya n’ínje. ⁴⁰Maagen mamu, an alalutolal me, búsololal nabbañe. ⁴¹Maagen, ínje ilobul yo : ánoan ájiul me gago gaa mal jirem mala min juomme bugan bugaa Kirista, an ahumu mát’ábbur bacamol. »

Yésu o n’etar mala waf waw wáju me uĉil an natil

(Mácie 18.6-9 ; Lík 17.1-2)

⁴²Yésu nabbañ aah : « An aĉil me jice ni miñil me gáinen me n’ínje min julo ni gatil, an ahumu hóimol guhogol fuval fámah n’ehondor gural ni fal. ⁴³Iní me gañeni ban guĉili min ulo ni gatil, uᵽirih go ; hóimi unogen ni buroŋ babu bábaerit me ni gañen ganur so n’ebaj guñeni gúrir mbiban nubeni ni sambun sasu sajeh mee so ndi sufogo me. [⁴⁴]9.44 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim fice fuom tale, faamme fanur ni faa 9.48.⁴⁵Iní me gaali ban guĉili min ulo ni gatil, uᵽirih go ; hóimi unogen ni buroŋ babu bábaerit me mahaje so n’ebaj guoli gúrir mbiban nubeni ni sambun sasu sajeh me. [⁴⁶]9.46 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim fice fuom tale, faamme fanur ni faa 9.48.⁴⁷Mb’íni me jíĉili ban jiĉili min ulo ni gatil, úᵽuren jo ubelen ; hóimi unogen ni Jávi Aláemit ni jíĉil janur so n’ebaj go ᵽoogo mbiban nubeni ni sambun sasu sajeh mee ⁴⁸dó suo mati siĉet me, ban ᵽoᵽ dó sambun sasu mati súmus me sufogo. ⁴⁹Maagen mamu, arafuhow ánoan ᵽan asisi ni sambun.

⁵⁰Misis waf wom waaro, bare múbbur me gafira mo, wa ᵽan jiŋar me min jíbbañenul go ? Jibaj uinum wasisisis, ban gásumay gúni n’etulul. »

Yésu o n’elob mala evis búyabo

(Mácie 19.1-12 ; Lík 16.18)

¹Yésu náᵽur to ajow mbaa mof mamu maa Yúde maamme ñagagu fal fafu faa Suruden. Ni baj fítiman mul fúkail fuomunor to naamme, ban nabbañ mul anamo eligenil, ti naᵽi me nah’akan. ²Ñer Eᵽárisie guce n’gulofulol, mata ebelol gabbut gumaŋe ; n’gurorenol ter sesen min ánaine aham aarol. ³Naagil : « Móis gay gáboñ nahalul mala yo ? » ⁴N’guogol : « Móis nájiji ánaine min amundum ahiĉ gahait gal evis búyabo, mbiban náju ñer aham aarol. » ⁵Yésu naagil : « Eakul uinum eĉile min Móis ahiĉ gáboñ gaugu bi ni buru. ⁶Bare ni buju babu, no Aláemit átul me waf waw ᵽe, náuweuwen arafuhow áni ánaine ni anaare. ⁷Yo eĉil me ánaine ᵽan áᵽur ahat ᵽayol ni jaol min ak’aĉin bugo n’aarol, ⁸ban ñer bugo gúuba n’gúbbañul gúni enil yanur. Mamu, mati gubbañ gúni bugan gúuba, bare an anur. ⁹Kan arafuhow jambi ñer áfaculor wo Aláemit ajogor me. »

¹⁰No gunogen me ni yaŋ yay, ulagoraaw n’gubbañ gurorenol dó n’elob yauyu. ¹¹Naagil : « Anóan ahame aarol mbiban nayab ace, an ahumu natile gatil gaa búyabo n’átiar ahu. ¹²Iní me may anaare nahane áinol mbiban náyabo n’ace, natile gatil gaa búyabo. »

Yésu ni miñil mamu maputi me

(Mácie 19.13-15 ; Lík 18.15-17)

¹³Ni baj bugan gúŋarul uñil tima Yésu nagoril min ásonienil, bare ulagoraaw n’gunamo ennur bugan bugaubugu. ¹⁴No Yésu ajuh me bakaneril, fiiñol ni fitiñ naagil : « Jihat uñiaw n’gújoul mbal ínje ! Jambi jífirenil yo, mata Jávi Aláemit bugan bugagu gáni me ti bugo guĉil jo. ¹⁵Maagen, ínje ilobul yo : an ayabut me Jávi Aláemit ti añil ayab jo me, an ahumu mát’ámus anogen dó. » ¹⁶Mbiban naleb uñiaw, aban narembenil guñenol min ásonienil.

Yésu ni asanum ahu

(Mácie 19.16-30 ; Lík 18.18-30)

¹⁷Ᵽúrto, Yésu náni n’ejow bulagool. Ni baj ace áine áteil aĉigul nahat nalo aya gújul bújoŋorol naagol : « Aligena-bugan ahu ásum me, wa níarie ikan min iyab buroŋ bábaerit ? » ¹⁸Yésu naagol : « Nuvogom bu ? Asúm me ? Nuffase dóemme wa ? Bajut an ásume íni let Aláemit o bareol. ¹⁹Yoo. Leti nuffase gúboñ gagu gaah me : “Jamb’umuh an ; jamb’ufilen anaare o jíyavut ; jamb’úkuet ; jamb’ubij ; jamb’uraf ánoan ; úkanum ᵽai ni jai” ? » ²⁰Aíne ahu naagol : « Afanom, dáuru ᵽe níkanumdokanum kábiriŋ ínje añil. » ²¹Yésu nalujol ni súmol ; aban naagol : « Ŋañoi ekan waf wanur : ujow uk’unnomen wo nubaj me ᵽe, uban nuŋar síralam sasu usen galeh me ; mamu ᵽan ubaj fubaj n’émit. Ukan mo, mbiban nújoul ulagenom. » ²²Bare áine ahu no naun me gurim gaugu, násimbor ban najow akay n’égogor dó mata fubaj fámah nabaje.

²³Ñer Yésu nailo aluj abosor to naamme, aban naah ulagorol : « Min táñi me asanum enogen ni Jávi Aláemit ! » ²⁴Gurim gaugu n’gúñagen ulagoraaw nár. Nabbañ aagil : « Gúñum, min táñi me enogen ni Jávi Aláemit ! ²⁵Faŋe ésum eñokombo élu ni gasun éguje éᵽur babu asanum enogen ni Jávi Aláemit. » ²⁶Ñer ulagoraaw n’gufaŋ n’gujahalie ban nihi guogoro : « Ay ᵽiaŋ ñer ájue ayab gaᵽah ? » ²⁷Yésu nalujil aban naagil : « Ni bugan bugagu dáuru júut kano, bare n’Aláemit waf waw ᵽe újue ukano. »

²⁸Ñer Ᵽier nábahen aagol : « Uluj, wóli hum ubuge min jihatulo wafóli ᵽe min jilageni. » ²⁹Yésu naagol : « Maagen, ínje ilobul yo : Iní me an nahale yaŋol, gutiol, gúlinol, jaol, ᵽayol, guñolol, ettamol múmbam ni mala Firim fafu Fásum me, ³⁰ᵽan ayab faŋ ñono ekeme ni buroŋ be, saŋ, gutiay, gúlinay, sijaay, uñil, ettam, hani ᵽan ní ni gálatien dó ; ᵽan ayab ᵽoᵽ, ni tinah tice tájaeul, buroŋ babu bábaerit me. ³¹Jiffas búoh gammeŋe ni bugan bugagu gaamme útiar ᵽan gúbbañul gúni úsola, ban may gammeŋe ni gaamme úsola ᵽan gúbbañul gúni útiar. »

Yésu náfatten aunen eĉelol

(Mácie 20.17-19 ; Lík 18.31-34)

³²Ᵽúrto, Yésu ni galageneol me n’gulo m’bulago bi ejow mbaa Yérusalem ; Yésu atuje gayoŋ gagu. Ulagoraaw ni mujogil faŋ, ban bugagu galagene me búsolol gáholi n’gúni ni bugo. Ñer Yésu nabbañ aomen uᵽotoraaw|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba (12) to naamme, aban nanamo elobil wajae me ebajol. ³³Naagil : « Juluj : wolal ubugi n’ejow mbaa Yérusalem, ban Añol Arafuhow ᵽan abeni ni guñen ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit. Ᵽan gutaliŋol bataliŋ bal eĉet, mbiban n’gusenol bugan bugagu galet me Esúif, ³⁴ᵽan gúfohulol, n’gumasenol, n’gutegol gusoh gal ubaŋ, ban ᵽan gumugol ; bare gunah gúfaji búsol eĉelol, ᵽan ailo ni gaĉet me. »

Gúcin gagu gaa guñol Sebede

(Mácie 20.20-28)

³⁵Ñer úᵽur Sebede, gaamme Saak ni Saaŋ, n’gulof Yésu n’guogol : « Afanóli, jimaŋe mb’ukanóli wo jijae maa écini. » ³⁶Naagil : « Wa jimaŋe ikanul ? » ³⁷N’guogol : « No nujae me erobo n’efenjeŋ yay yaa Jávii, újioli min jurobo ahu n’gañeni gárib, ahuo n’gamai. » ³⁸Naagil : « Buru jiffasut wa juom n’écin. Jújue ᵽiaŋ jirem éremuma yay yaa sílam yo ínje ijae me erem, ter jíbatisei gábatise gagu gaa sílam go gujaeom me ébatise ? » ³⁹N’guogol : « Ey, jújue ! » Naagil : « Maagen mamu, ᵽan jirem éremuma yay yo nijae me erem, ban ᵽoᵽ ᵽan jíbatisei gábatise gagu go nijae me ébatisei ; ⁴⁰bare mala erobo ni gáribom ter ni gamayom, yo let ínje iĉil yo esen : gurobo gaugu gurobo gom gaa bugan bugagu gaĉobi me guban bi ni go. »

⁴¹No uᵽotoraaw bugagu gaamme guñen guun me gurim gaugu, súmutil ni Saak ni Saaŋ. ⁴²Ñer Yésu navogulil bugo ᵽe, aban naagil : « Jiffase ᵽe búoh bugan bugagu bugo nujogale me ti ufan súsuh, bugo gúcetene so me ; maagen, bugan bugagu búgamah gúvafenevafen n’eogen so. ⁴³Bare ni buru búlie : an ni buru amaŋ me gujogol an ámah, amundum áni aroka olul ; ⁴⁴ban ᵽoᵽ an ni buru amaŋ me éni átiar, áni arokaul buru ᵽe. ⁴⁵Mamu may, Añol Arafuhow najoulo mee, let min mb’abaj umigel, bare til min mbi aĉila faŋaol áni amigel ban nasen buroŋol bi eallor buroŋ bugan gammeŋe. »

Yésu nasen gahoy ápima

(Mácie 20.29-34 ; Lík 18.35-43)

⁴⁶Ᵽúrto, Yésu ni ulagorol n’guĉih n’ésuh yay yo guvoge me Sériko. No naamme n’éᵽur ésuh yauyu manur n’ulagorol ni ᵽoᵽ fítiman fámah, ni baj ace áine ápime, gajaol Barutime, áᵽur Time, anamo ni galam bulago babu náni n’gúcin. ⁴⁷No naun me búoh Yésu ala Nasaret aam n’égat, nanamo éᵽib aah : « Yésu, Añol David, enili erumom ! » ⁴⁸Gammeŋe n’gunamo ennurol tima naᵽanor, bare aĉila nafaŋ náᵽibe aah : « Añol David, enili erumom ! » ⁴⁹Yésu nailen aban naah : « Juvogulol ! » Ñer n’gúvogul ápima ahu n’eogol nímoro : « Uaken, uilo, aw navoge mee. » ⁵⁰Ñer ápima ahu nabelen gaᵽalitoŋol, nailo ñanur puĉ aban najow mbaa Yésu.

⁵¹No naĉih to me, Yésu naagol : « Wa numaŋe ikani ? » Naagol : « Afanom, ukanom min ibbañ ijuh. » ⁵²Ñer Yésu naagol : « Ujow, gáineni guᵽageni. » To baenah áine ahu nabbañ ajuh, ban nanamo elagen Yésu.

Yésu o n’enogen Yérusalem

(Mácie 21.1-11 ; Lík 19.28-40 ; Saaŋ 12.12-19)

¹No Yésu ni ulagorol gulof me Yérusalem, bugo n’égat súsuh sasu saa Betufage ni Betani, saamme n’gacaĉ firijaŋ fafu fo guvoge me fal uoliv|buoliv waw, naboñ gúuba n’ulagorol guyabol gayoŋ naagil : ²« Jujow bi n’ésuh yauyu yaamme gayoŋul. No jijae ró me enogen, ᵽan jujuh jusum jahogihoh jo ᵽan an aremborerut ; jíjalul jo jiŋallom. ³Iní me an narorenul aagul : “Wa uĉile n’jikan mee ?” Juogol : “Ataw asohola jo, ban mati ᵽio nabbañenulul jo.” »

⁴Ñer ulagoraaw gaamme gúuba n’gukay, guĉih n’gutoh jusum juhogi tíyaŋ ni bulago babu, lof ganegen yaŋ ece, n’gujal jo. ⁵Guce ni gaamen to me n’guogil : « Wa jikane mee ? Wa uĉile n’jijal jusum jaju ? » ⁶N’gúbalil ti Yésu alobil me, ban n’guhalil n’gújaenum jo.

⁷N’gúŋarul jo bi ni Yésu, guĉigul n’guŋar újuoil gutal ni jo min arembor dó. ⁸Bugan gammeŋe n’gutal újuoil m’bulago babu, bugaguil n’gutal ubes ujeb wo guᵽikulo babu n’ulah waw. ⁹Gayab me gayoŋ ni ᵽoᵽ galagene me búsol nihi guya uŋan guoh :

« Hosanna !

Aláemit ásonien an ahu ájaeul me ni gajaol !

¹⁰Asónien Jávi jaju jaamme n’éjoul,

Jávi jaju jaa ᵽayolal David !

Hosanna bi ró fatiya11.10 Juluj Ufóñ 118.25 ! »

¹¹Ᵽúrto, Yésu nanogen Yérusalem, ban najow bi ni gávi-Aláemit gagu. No naluj me joon wabaj me ᵽe aban, nemme tinah bakaer, naŋar uᵽotoraaw gaamme guñen ni gúuba min gúᵽur dó gujow bi Betani.

Yésu o n’etab bífig babu

(Mácie 21.18-19)

¹²Tihalen fo, no gúᵽureul bo me, bieb m’bujoh Yésu. ¹³No naŋanden me bífig bice n’utoj bo ró, najow ake eluj ter ᵽan atoh ró waf, bare no nalof bo me, natoh ró utoj barebare, mata let tinah bo taa gabuh gúfig. ¹⁴Ñer naah bo : « Jambi ñer an abbander atiñ mitiñi ! » Ban ulagorol n’guun min alob mee.

Yésu o n’eham unnomenaaw ni gávi-Aláemit gagu

(Mácie 21.12-17 ; Lík 19.45-48 ; Saaŋ 2.13-22)

¹⁵No guĉih me Yérusalem, Yésu nabbañ anogen ni gávi-Aláemit gagu. Nanamo eham unnomenaaw ni unnomaaw ᵽe gaamen dó me, narikul muĉag utita-síralam bugagu ni sujukut sasu sal unnomena sitalab bugagu. ¹⁶Ahalut ánoan aogene waf najator dó ni gávi-Aláemit gagu. ¹⁷Aban naagil bi etañil biinum : « Aláemit alobut ni Bahiĉer babu ᵽiaŋ búoh : “Yaŋom ᵽan guvoh yo yaŋ yaa galaw bi ni súsuh sasu ᵽe11.17 Juluj Esai 56.7 ; Jer 7.11” ? Bare buru jíbahen yo éni fíemorum fal úku. » ¹⁸No ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu guun me gurim gaugu, n’gúni n’eliᵽ bu gujae me ekan n’gunemenol ; gúhollolholi mata fítiman fafu ᵽe fírimbagorimbago ni bavareerol.

¹⁹No nuĉigal me tiname, Yésu ni ulagorol n’gúᵽur ésuh yay.

Sembe sasu so gáinen gubaj me

(Mácie 21.20-22)

²⁰M’bujom, no guomme n’égat to bífig babu buomme, ulagoraaw n’gujuh bo min buhae bi to ni guar bo. ²¹Ñer Ᵽier nemme naosene wabajen me, naah Yésu : « Afanom, uluj ᵽaa, bífig babu bo nutab me buhae. » ²²Yésu naŋar firim fafu naagil : « Jíinen n’Aláemit ! ²³Maagen, ínje ilobul yo : an aah me firijaŋ faufu : “Utennor to nuomme uk’ulo ni fal,” ban náinen búoh wo nalob me ᵽan ukano o m’batehumorut ni biinumol, maagen ᵽan ukano. ²⁴Yo eĉil me niegul : Wáfowaf wo jijae me écin ni galaw ró, jíinen búoh jibaj wo jiban, ban maagen mamu ᵽan jibaj wo. ²⁵Ban jíni me n’galaw, íni me jibajorbajor ni an, juboketol, mamu may Ᵽayul aamme fatiya ᵽan aboketul utilul. [²⁶Bare juboketut me gatil me ni buru, Ᵽayul aamme fatiya mati ᵽoᵽ aboketul utilul.]11.26 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero. »

Sembe Yésu bay súᵽullo ?

(Mácie 21.23-27 ; Lík 20.1-8)

²⁷Ᵽúrto, Yésu ni ulagorol n’gúbbañul bi Yérusalem. No guĉilo ró me, Yésu nanamo bújator dó ni gávi-Aláemit gagu. Ñer ufan uteŋenaaw, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan waw bugal ésuh yay n’gújoul mbal aĉila ²⁸n’guogol : « Ni sembe say nukane mee waf wauwu ? Ay aseni so ? » ²⁹Naagil : « Injé may ban irorenul eroren yanur pat ; jíbalom yo me, ᵽan may ilobul ni sembe say nikane mee waf wauwu. ³⁰Yoo, sembe sasu saa gábatise so Saaŋ Batis abaj me, bay súᵽullo : n’Aláemit ter ni an ? Aᵽaa jíbalom ! » ³¹N’gúbahulor gúbahulor n’guoh : « Uogal me n’Aláemit, ᵽan aagolal : “Wa uĉile ñer jíinenut ni o ?” ³²Ban uogal me ni an sujoumulo, haa... ! » Gúholiholi ésuh yay, mata bugan bugagu ᵽe gujojoh Saaŋ Batis ti aboñer ala maagen. ³³Ñer n’guoh Yésu : « Wóli jiffasut. » Naagil : « Kan ínje may mat’ilobul ni sembe say nikane mee waf wauwu. »

Búnogor babu bal ucokora-bíñu bugagu gálaᵽut me

(Mácie 21.33-46 ; Lík 20.9-19)

¹Ᵽúrto, Yésu nanamo elob ni bugan bugagu n’únogor naagil : « Baje ace áine aroge úbiñu|bíbiñu. Nasoen wo aban nacokor tiñ tal epucen bíñu yay, mbiban nateᵽ etah yabbage yaa gapoy. No naban me, nábahen úbiñu waw asen ucokora-bíñu guogen mbi nihi gúᵽunnol fugabol, min aĉila ake bújaor. ²No tinah tiĉih me tal ealen mitiñ mamu, naboñ arokaol ace bi ni gaogen me úbiñu waw bi éyabul fugabol. ³Bare ucokora-bíñu bugagu n’gujogol n’gutegol mbiban n’guhamol aot guñen gurakel. ⁴Nabbañ aboñ arokaol ace bi ni bugo : n’gutegol iki gúbuken ni fuhow, mbiban n’guilo guvaŋol ujel. ⁵Nabbañ aboñ áfatten : n’gumugol. Ᵽúrto, natajen aboñ bo guce mul gammeŋe : n’gutegil mbiban n’gumugil.

⁶Niki ŋañool áᵽurol áamumma ; naboñol eboñ ésola mbaa bugo ni gaᵽinor gagu ró gaa búoh nemme añolol om, ᵽan gúkanumol. ⁷Bare ucokora-bíñu bugagu no gujuh me áᵽur ahu o n’éjoul, n’guogoro : “Umu aĉil me gafumol. Ujaal umugalol, mamu gafumol ᵽan gúbbañul gúni gololal.” ⁸Ñer n’gujogol gumuh mbiban n’gúᵽunnol dó gubelen tíyaŋ. »

⁹Yésu natajen aagil : « Ñer bu ala úbiñu waw añum ekan ? Ᵽan ájoul mb’aĉigul namuh ucokora-bíñu bugagu ubugi ᵽe, aban nábahen wo asen guce. ¹⁰Jijangaut Bahiĉer baube baah me :

“Ebírih yay yo uteᵽaaw gujunden me,

yo ebbanno me éni yáamumma,

yaĉil me yaŋ yay.

¹¹Dó ᵽe búkanum bal Ataw,

ban ni wolal kakan waf wámah12.11 Juluj Ufóñ 118.22-23.” »

¹²Ñer n’gumaŋen ejoh Yésu mata guffase búoh búnogor baubu bo nalob mee, molil nálobum bo. Bare nemme gúholiholi fítiman fafu, n’guhalol to min gujow gukay.

Suroren sasu sal ecam búalen

(Mácie 22.15-22 ; Lík 20.20-26)

¹³Ᵽúrto, n’guboñ Eᵽárisie guce ni bugaa gayoŋ gagu gaa Herod bi ni Yésu bi eralol gabbut, tima n’gúju gujogol ni baloberol. ¹⁴N’gújoul íkiil guogol : « Afanóli, jiffase búoh aw an ala maagen, ban úhollut ánoan ; ulujérit ni uul bugan bugagu, bare til nuvareeilvare bulago babu bal Aláemit ni maagen dó. Ulobóli ᵽaa ter sesen min búalen bucami ávi ahu ámah ahu Sesar ? Juote jicam, ter juotut jicam ? » ¹⁵Yésu aᵽi me naffas gaᵽinoril gaarat mee, naagil : « Wa uĉile n’jimaŋ eralom gabbut ? Jiŋallom ᵽaa ece ni síralamolal min iluj yo. » ¹⁶N’guŋallol ece ni so. Naagil : « Buul baube ni gajow gauge sal ay ? » N’guogol : « Saa Sesar. » ¹⁷Naagil : « Kan jisen Sesar wafol, ban may jisen Aláemit waamme wola. » Ñer bugo ᵽe n’gujahali mola.

Suroren sasu mala eilo yay yaa gaĉet me

(Mácie 22.23-33 ; Lík 20.27-40)

¹⁸Ni baj Esáduke guce gujow iki gutoh Yésu. (Esáduke yay bugo nihi guoh me an aĉet me aban mat’ailoul n’eĉet yay.) N’guogol : ¹⁹« Afanóli, gúboñ gagu gaa Móis guoge an ayab me anaare mbiban naĉet ajundenol o m’babajut añil, atiol ᵽan atunol min áju ahalol gátuh12.19 Juluj Dáteronom 25.5. ²⁰Yoo. Bajene batiay baa wáine gono futoh ni gúuba. Atíar nayab aban naĉet m’bahalut añil. ²¹Aútten ahu natun aare ahumu, aban naĉet ᵽoᵽ m’bahalutol gátuh. Afátten ahu may mo, ²²iki bugo gaamme futoh ni gúuba gubao ᵽee an ni bugo m’batogut ahat gátuh. Ᵽúrto, aare ahu may naĉet. ²³Ban ñer juroreni : no gaĉet me gujae me eilo, ᵽan ñer áni aar ay ni bugo, nemme bugo ᵽe gutoge guyabol ? »

²⁴Yésu naagil : « Dáure diĉil me min jibaj galim : jujogut wo Bahiĉer babu bulobe, jujogut ᵽoᵽ bu sembe sasu sal Aláemit siree. ²⁵Maagen mamu, no gaĉet me gujae me eilo, ánaine mat’ayab, anaare mát’áyabo ; ᵽan til gúni ti emalakaay dó n’émit. ²⁶Mala eilo yay ni gaĉet me yo juunene mee, jijangaut ᵽiaŋ n’élebur yay yaa Móis wo Aláemit alobol me galam jufokon jaju jaa sijeŋ jaamme n’esa ? Naagol ró : “Injé iomme Aláemit ahu o Aburaham, Isak ni Sakob gúinen me ni o12.26 Juluj Gaᵽagen 3.6.” ²⁷Yo eĉil me jiffas búoh Aláemit alet ala gaĉet me, bare til ala garoŋ me. Galimbul gújaloe. »

Gáboñ gagu gafaŋ me wawu ᵽe

(Mácie 22.34-40 ; Lík 10.25-28)

²⁸Ace n’úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu, aunil me min guceŋore mee, ban najuh búoh Yésu nábabal Esáduke yay wári faf, náloful aban naagol : « Gay guomme gáboñ gagu gátiar n’úboñ waw ᵽe ? » ²⁹Yésu naagol : « Gátiar gagu go guomme uge : “Uutten, Israel, Atúla aamme Aláemilolal o bare aam Ataw. ³⁰Umaŋ Ataw aamme Aláemili n’éĉigiri ᵽe, m’biinumi ᵽe, n’gaᵽinori ᵽe ni sembei ᵽe12.30 Juluj Dáteronom 6.4.” ³¹Gáutten gagu uge : “Ubbóli apali ti núbboli me fuhoi12.31 Juluj Levitik 19.18.” Bajut gáboñ gace gafaŋe wauwe. »

³²Ñer áine ahu naah Yésu : « Yoo, Afanom, nuoge ni maagen dó Aláemit anur om ban bajut ace ábuli ni o, ³³ban emaŋol n’éĉigiri ᵽe, ni mujagi ᵽoomo ni sembei ᵽooso, ni ᵽoᵽ ébboli apali ti aw faŋai, dáuru fafaŋ ekan Aláemit úteŋen waw ni úsimen waw ᵽee. »

³⁴No Yésu ajuh me búoh áine ahu nábabal ni malillo ró, naagol : « Uráliut enogen ni Jávi Aláemit. » Ban ñer an abbañut akañen arorenol.

Suroren sasu mala effas ter Kirista gabulaken gaa David nam

(Mácie 22.41-46 ; Lík 20.41-44)

³⁵Ᵽúrto, Yésu nanamo gavare bugan bugagu ni gávi-Aláemit gagu naagil : « Bu úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu gújue guoh Kirista Añol David nam ? ³⁶Ni búkanum baa Biinum Banabe, David faŋaol naage :

“Ataw Aláemit naage Ataom :

Unamo ni gañenom gárib

bi no nijae me érur ulatori fattam uhagi12.36 Juluj Ufóñ 119.1.”

³⁷David faŋaol navogol Ataw ; bu ñer aĉila Ataw ájue áni añolol ? »

Yésu o m’baĉaf mala éni ti úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu

(Mácie 23.1-36 ; Lík 20.45-47)

Fítiman fámah fuomen n’eutten Yésu n’ésumay ró. ³⁸Nah’aagil ni galigen gagu go naamil me ni go : « Júludo úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ! Wo gumaŋ me ᵽe, ebelo újuo ujaha waave bi to n’guolil n’gujator min ésuh yay gujugil, eyab basaf ni jammeŋ ni gákanum ró, ³⁹erobo ni sujukut sasu saa gayoŋ ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw, erobo ni sujukut sasu sáamumma gaggan babajer ; ⁴⁰nihi gujoh utiña-sibara bugagu waarema min guram wafil ᵽe, mbiban n’guilo bújoŋor bugan bugagu n’gulaw meŋ. Gúteh gagu go Aláemit ajae me etegil, go ᵽan gufaŋ me ᵽe gátañi gaa bugagu. »

Múralam mamu mal atiña-ebara ahu

(Lík 21.1-4)

⁴¹Mbiban, Yésu nanamo ró ni gávi-Aláemit gagu áᵽimbor dó bugan bugagu guhalene me síralam, min ajuh bu guhalene so ró me eno. Usanum gammeŋe n’guhalen dó jálo. ⁴²Najuh ᵽoᵽ atiña-ebara ace aleleh aŋar múralam múuba maᵽilout wáfowaf ahalen dó. ⁴³Ñer Yésu navoh ulagorol naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : atiña-ebara ahumu aleh mee o afaŋe nasene bugan bugagu ᵽe gasen me ; ⁴⁴bugagu ᵽe wávaf me ni gubajil, wo guhalen dó, bare aĉila, waamen me ᵽe ni guñenol wo nahalen dó, wo nabajen me bi buroŋ. »

Yésu o n’elob mala sílam sasu saa gunah gúsola

(Mácie 24.1-35 ; Lík 21.5-33)

¹No Yésu áᵽullo me ni gávi-Aláemit gagu, ace n’ulagorol naagol : « Afanom, uluj ᵽaa sival sijaha ! Bateᵽer baaro ! » ²Yésu naagol : « Nujuge bateᵽer baubu bare mee ? Injé ilobul yo, funah fice mati ŋaño to eval yanur yájutenore n’epayo, bare so ᵽe ᵽan sirikuli sibet. »

³Mbiban nak’anamo ni firijaŋ fafu fal uoliv|buoliv waw bíᵽimbor gávi-Aláemit gagu. Ᵽier, Saak, Saaŋ ni Andere n’gukay gutogol bo, mbiban n’gurorenol guogol : ⁴« Aᵽaa ulobóli, nay dáuru dijae ebaj, ban wa ujae egitenóli búoh waf wauwu ᵽe ban ukano ? »

⁵Ñer Yésu naagil : « Jíkanum jambi an abutul. ⁶Gammeŋe ᵽan gúoᵽoroul gajaom guĉigul n’guogul : “Injé iomme Aᵽagena ahu.” Ban ᵽan gubut bugan gammeŋe. ⁷No jijae me eun baeler gutih ni balober buunen go, jambi jitelenor, mata dó díarie diĉigul. Bare mati ní ᵽan gabao mof mamu. ⁸Esúh ᵽan eiyul bi n’epayo ésuh, jávi ᵽan jiiyul bi ni jipajo jávi, ban ᵽan baj bin bo ettam yay ejae egoror, ᵽan ᵽoᵽ bieb búloul. Dáuru ᵽe ᵽan níme ᵽan buju babu baa sílam sasu ; sílam sausu ᵽan síni ti sal anaare aam ni gapegor.

⁹Buru faŋaul, jíkanum ! Ᵽan gubelul ni bataliŋ, ban ᵽan gutegul gusoh gal ubaŋ ni saŋ sasu saa galaw. Gajaom ᵽan guĉil min gújaenumul bújoŋor ufan súsuh ni úviaw, dó ᵽe min mbi bugo ᵽe guun bagitenerul. ¹⁰Firim fafu fásum me fuote fumundum fuvarei ni súsuh sasu ᵽe. ¹¹No gujae me ejogul gújaenum bi etaliŋul, jambi jifaen jilelegor mala wo jijae me elob ; mbi julob wajae me éjoul to baenah n’uinumul, mata mati ní ñer buru julobe, bare Biinum Banabe.

¹²An ᵽan abet atiol n’eĉet, ᵽaaya ᵽoᵽ ᵽan abet añolol n’eĉet. Uñiaw ᵽan guiyul bi n’ubugail min gukanil n’guĉet. ¹³Gajaom ᵽan guĉil min bugan bugagu ᵽe gulalul ; bare an ajae me emuten iki bao, Aláemit ᵽan aᵽagenol.

¹⁴Jiffase wo Bahiĉer babu bulobe mala "Maarat mamu mal ekan galego"13.14 Juluj Dañel 9.27 ; 11.31 ; 12.11. ; ajanga wo me mb’ákanum faŋ wa Bahiĉer baube bumaŋe elob ! No maarat maumu mujae me enogen to muotut me munogen, no ñer gajae me éni ni mof mamu maa Yúde mbi gutey me bi ni gurijaŋ gagu. ¹⁵An ahu ajae me éni fatiya firihinjaŋ jamb’áavul me aban naah ban amundum ake eŋar waf uce ñáraru yaŋol ; ¹⁶ban ᵽoᵽ an ajae me éni n’ulah waw, jamb’aot me ake eŋar bisimool. ¹⁷Mataño míni ni waareaw gajae me éni ni gar ni ᵽoᵽ ni bugagu gajae me éni n’garafen ni gunah gaugu ! ¹⁸Jilaw jambi dáuru dibaj ñutot ñañu baĉigerul. ¹⁹Gunah gaugu ᵽan gúni gunah gaa sílam sáamah, so músut baj sice ti so kábiriŋ m’buju babu no Aláemit átul me mof mamu, ban ᵽoᵽ sañumut ebbañ sibaj ñice sitajen. ²⁰Lelen me búoh Aláemit nákasulkasul gunah gaugu, an mat’aᵽah ; bare nákasul go mala bugo naĉob me gúni bugola.

²¹No ñer, an aagul me Kirista ume ter umua, jambi jíinenol. ²²Ᵽan baj ukirista ni ᵽoᵽ uboñer galet bugaa maagen gúᵽurul ; ᵽan gukan ugitenum ni waf wajureruti bi elimben bugan bugagu bugo Aláemit aĉob me, ínien me júe kano. ²³Jíkanum ! Nílobaliullobali me waf wauwu ᵽe ihato. »

Ebbáñul yay yal Añol Arafuhow

²⁴« Bare ni gunah gaugu, no sílam sausu sijae me ejow bi ebao, bunaa babu ᵽan bumoĉ, fieñ fafu ᵽan fúbbur gaŋanno gagu gala fo, ²⁵suut sasu ᵽan síᵽagul fatiya émit súloul, ban sembe sasu ᵽe saamme fatiya ᵽan sugoror. ²⁶No ñer ᵽan jugi me Añol Arafuhow áavul ni gápar ni sembe sámah ni bájalo ró. ²⁷Ñer ᵽan áboñul emalakaol íkiil guomen buganol bugo naĉob me n’ulam waw ᵽe waa mof.

²⁸Jikan n’uinumul wo bubah nihi bigitenolal me : no uan bo úburiulo mbiban m’búyaul úsabul, jiffase búoh fujam fulofulo. ²⁹Manur mamu may, no jijae me ejuh waf wauwu ᵽe uĉigul, jiffas búoh Añol Arafuhow nalofulo, naĉilo n’gánonum gagu. ³⁰Maagen, ínje ilobul yo : bugan bugagu bugaa jama mati gutoh gubao eĉet dáuru ᵽe m’baĉigulat. ³¹Emít yay ni ettam yay ᵽan sibao, bare gurimom, go, mati gúmus gubao. »

Funah fafu fo an affasut me

(Mácie 24.36-44)

³²« Mala effas funah fay ni tinah tay Añol Arafuhow ajae me ébbañul, ánoan affasut so, mele emalakaay gaam dó me n’émit, hani may Añil ahu ; Ᵽaaya o bareol affase. ³³Jíkanum, jambi júmori, mata jiffasut nay jae ekano. ³⁴Ᵽan ní ti ánaine aam n’ehat yaŋol min ake bújaor. Fufaneol nábahen fo asen urokaol, ánoan burokol, aban naah apoya ahu o ñer apoy. ³⁵Jiilo ñer ni mujah ró, mata jiffasut nay ala yaŋ ajae ébbañul. Ter ᵽan aĉigul tiname, ter n’etut fuh, ter tinahurab, ter ni bujom ; ³⁶jamb’aĉigul namimenul n’gámori ! ³⁷Waf wanur nilobeul, ban buru ᵽe nilobe wo : Jambi júmori ! »

Egum firim yay bi emuh Yésu

(Mácie 26.1-5 ; Lík 22.1-3 ; Saaŋ 11.45-53)

¹Ŋañoe gunah gúuba min gaggan gagu gaa Paak guĉigul, gaamme may gal unaĉ waw wabajut me lévir. Ñer ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu n’gúni n’eŋes bu gujae ekan ni mutuho ró min gujoh Yésu guban n’gumugol. ²Nihi guoh : « Jamb’ujogalol me no gaggan gagu gutiñe me, jambi gáguo gubaj n’ésuh yay. »

Aare ahu áyu me míĉir matiŋoe ni fuhow Yésu

(Mácie 26.6-13 ; Saaŋ 12.1-8)

³No Yésu aamme Betani, ni yaŋ ace áine o háhae ejogene gajaol Simoŋ, ni baj ace aare ánonul dó bugo baamer ni fitiñ. Aare ahumu naogen jibara jateᵽiteᵽ14.3 Ni gugerekay guoge jirafa jal albâtre yoemme eval ejaha yátañie ebaj., dó míĉir muom mátañie ejuh ban músumut ebaj ; nasat butum jibara jauju aban nailo áulen míĉir mamu mala jo ni fuhow Yésu. ⁴Ñer guce ni gamat me ni mujogil bireg nihi guogoro : « Ehajen mee míĉir maumu bi wa ? ⁵Mújuene munnomeni síralam sammeŋe faŋ14.5 Ni gugerekay guoge sifaraku sikeme sífaji ; efaraku yaa no, yo eᵽilo me bacam an baroker funah fanur., mbiban n’siseni galeh me. » Ban n’gúbaho bi n’aare ahu.

⁶Bare Yésu naagil : « Jihalol. Wa uĉile n’jíniol n’eyogen ? Waf waaro nakanom ! ⁷Galeh me, bugo, ᵽan jibajil nánonan ni buru ; nánonan no jimaŋe, jújue jikanil maaro, bare ínje jilelom n’ebaj bi nánonan. ⁸Aare ahume, wo náju me, wo nakane ; nálosalilosali enilom bi gafoh gagu gúmbam. ⁹Maagen, ínje ilobul yo : ni mof mamu ᵽe, tánotan to Firim fafu Fásum me fujae me evarei, ᵽan may lobi mala wo aare ahume akan me ; mamu ᵽan auno bi nánonan. »

Yudas o n’ennomen Yésu

(Mácie 26.14-16 ; Lík 22.3-6)

¹⁰Ᵽúrto, Yudas Isikariot, aamme ace ni uᵽotoraaw|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba, najow ak’atoh ufan uteŋenaaw bi ekan Yésu nalo n’guñenil. ¹¹N’guuttenol n’ésumay ró, ban n’gulob bi esenol síralam. No ᵽúrto me, Yudas náni n’eŋes no jáhor me bi ekan Yésu nalo n’guñenil.

Yésu naboñ guke ecokor Paak yay

(Mácie 26.17-25 ; Lík 22.7-14, 21-23 ; Saaŋ 13.21-30)

¹²No funah fafu fítiar faa gaggan gagu gal unaĉ waw wabajut me lévir fiĉih me, fiĉila fo gabbarum gagu gaa Paak yay nihi gúsimeni me, ulagora Yésu n’guogol : « Tay numaŋe iki jucokori fitiñ fafu faa Paak yay ? » ¹³Ñer naboñ gúuba ni ulagorol naagil : « Jujow junogen n’ésuh yay. Ᵽan baj ánaine ace atebe jifin jaa mal aemor ni buru ; jilagenol. ¹⁴To najae me enogen, n’juoh ala yaŋ yay : “Afan ahu naage juroreni ni baŋ bay najae me etiñ Paak yay o ni ulagorol.” ¹⁵Ᵽan ñer agganul futoŋ fámah fatiya yaŋ yay facokori wári ban ni fújahor. Dó mbi jucokor me fitiñ fafu bi ni wolal. »

¹⁶Ñer ulagoraaw gaamme gúuba n’gukay, guĉih n’ésuh yay n’gutoh waf waw ᵽe may ti Yésu alobil yo me, min ñer gucokor fitiñ fafu faa Paak yay.

¹⁷No nuĉigal me gállim, Yésu naĉigul dó ni uᵽotoraaw gaamme guñen ni gúuba ró. ¹⁸No guomme ni fitiñ, naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : ace ni buru atiñore maa n’ínje ᵽan annomenom. » ¹⁹Ni mujogil bireg n’gunamo erorenol anur-anur guoh : « Injé ᵽiaŋ ? » ²⁰Naagil : « Ace ni buru jaamme guñen ni gúuba, ahu árure maa manur n’ínje gañenol ni biril banur. ²¹Maagen, Añol Arafuhow ban aĉet ti hiĉi me ya ni o. Bare mataño míni ni an ahumu ajaol me ennomen ! Faŋene jáari jamb’abugi ! »

Etiñor Yésu ésola n’uᵽotoraol

(Mácie 26.26-30 ; Lík 22.15-20 ; 1 Korent 11.23-25)

²²Bugo ni fitiñ fafu, Yésu naŋar ganaĉ, násonien go, namusul go aban nagaboril go naagil : « Jiyab jitiñ : úre enilom. » ²³Mbiban naŋar éremuma ; no nasal me Aláemit aban, nasenil yo guremor bugo ᵽooil, ²⁴aban naagil : « Dáure físimom, físim fafu fáyui me mala bugan gammeŋe bi étugen babuge babu bo Aláemit ajogor me ni bugan bugagu. ²⁵Maagen, ínje ilobul yo : mat’ibbander iĉoen bíñu bi funah fafu fo nijae me erem ece evugul ni Jávi Aláemit. »

Yésu naah Simoŋ Ᵽier ᵽan ajundenol

(Mácie 26.31-35 ; Lík 22.31-34 ; Saaŋ 13.36-38)

²⁶No Yésu alob me gurim gaugu aban, n’gúfoñ úfoñ wal esal Aláemit, mbiban n’gúᵽur gujow mbaa firijaŋ fafu fo guvoge me fal uoliv|buoliv waw. ²⁷No guĉih me, Yésu naah ulagorol : « Buru ᵽe ᵽan jibbañ búsol sílamom baĉigerul, ti Aláemit alob yo me ni Bahiĉer babu, no naah me : “Ᵽan iteh akoña ahu imuh, ban ubbarum waw ᵽan uvisor uban babu ᵽe14.27 Juluj Sakari 13.7.” ²⁸Bare búsol eiloom ni gaĉet me ᵽan iyabul gayoŋ mbaa Gálile. »

²⁹Ᵽier naagol : « Hani bugagu ᵽe gubbañe búsol, bare ínje mat’ikan mo. » ³⁰Ñer Yésu naagol : « Maagen, ínje ilobi yo : n’efuga yauye réro, balama gáin guoh gúutten, ᵽan uoh ñono ñáfaji uffasutom. » ³¹Bare Ᵽier naĉimen aah fatiya : « Hani ᵽan iĉet manur n’aw, mat’ímus ioh iffasuti. » Bugo ᵽe n’guyab dó.

Yésu o n’galaw ni firijaŋ fafu fal uoliv waw

(Mácie 26.36-46 ; Lík 22.39-46)

³²Ᵽúrto, Yésu ni ulagorol n’gujow bi tiñ talu to guvoge me Getusemane. No guĉih me, naagil : « Jurobo tale min ᵽan ínje ike galaw. » ³³N’ejaol nájaenum Ᵽier, Saak ni Saaŋ. Ᵽiout, gáholi n’gunonol n’etelenor dó. ³⁴Naagil : « Gaᵽinor gumugom iki biinumom búguo. Jinamo tale ban jambi júmori me ! »

³⁵Mbiban natos kan ráli maa, naya gújul aban náñuᵽ iki buulol buya n’ettam min alaw gaa búoh íni me júe kano, tinah tautu n’tíraliol. ³⁶Nah’aah : « Ᵽaᵽa, aw áju me wáfowaf, nilai ufaren éremuma yauye yaa sílam éraliom ! Bare mánoman níe, jambi wo ínje imaŋ me ukano, bare til wo aw umaŋ me. »

³⁷Mbiban nábbañul mbal ulagoraaw gúfaji bugagu aĉigul natogil min gúmoe. Ñer naah Ᵽier : « Simoŋ, aw gámori ? Hani enamo jatiito m’bámoit újuut yo ? ³⁸Jambi júmori, bare jilaw jambi julo ni gabut. Biinum arafuhow nihi bumamaŋ ekan maaro, bare enilol nd’ebaj sembe. »

³⁹Nabbañ atos ahalil to, aban nanamo nalaw ni gurim gagu ganur gagu. ⁴⁰Nabbañ ábbañul aĉigul natogil min gubbañe gúmori ; maagen mamu umoil úliilii nár. Ñer guffasut wa gujaol ébal.

⁴¹No nabbanno me ebbañulol éfatten, naagil : « Juroŋe n’gámori gagu ? Gáelo gom ? Kanoe ban ! Tinah talu tiĉige. Añol Arafuhow nabeni aban ni guñen utilaaw. ⁴²Jiilo ujaal ! An ahu ajae me ennomenom nalofulo. »

Fujoh fafu faa Yésu

(Mácie 26.47-56 ; Lík 22.47-53 ; Saaŋ 18.3-12)

⁴³To baenah, o n’elob yay, Yudas, aamme ace ni uᵽotoraaw gaamme guñen ni gúuba, naĉigul. Nájaorul ni fítiman faogene ufoje ni sugol ; kan ufan uteŋenaaw, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan ésuh yay guboñulo fo. ⁴⁴Yudas aamme n’ennomenol baje wo nalollil waamme : « An ahu o nijae me élloŋ, aĉila ; jujogol ban n’jíjaenumol ni gapoy gaaro. »

⁴⁵No naĉih me, nafaen alof Yésu naagol : « Afanom ! » Aban nálloŋol. ⁴⁶Ñer bugagu gajaorulo me ni o n’gualen gujogol. ⁴⁷Ace ni gaamen to me ni Yésu náñagul gafojeol ni gafon go ateh aroka ahu ala afan uteŋenaaw aᵽirih gannu. ⁴⁸Ñer Yésu nábaho mbaa fítiman fafu naagil : « Jujoulo n’ufoje ró ni sugol bi ekelom fujoh ti nihi ní me akana-maarat jikelo fujoh. ⁴⁹Gunah émit ᵽe ínje umuen ni buru, no niligene me bugan bugagu ni gávi-Aláemit gagu, ban jujogutom. Bare dó ᵽe min mbi wo Bahiĉer babu bulob me úju ukano. »

⁵⁰Ni tinah tautu, ulagoraaw ᵽe n’gujundenol to min gúᵽur gutey gukay. ⁵¹Bare ni baj áᵽur ace asimoe gábil nah’alanol ; gábil gaugu go bare guomme bisimool. N’gualen bi ejogol, ⁵²bare nahalen gábil gagu min atey akay eraᵽataŋ.

Yésu bújoŋor fujoj fafu fámah fafu

(Mácie 26.57-68 ; Lík 22.54-55, 63-71 ; Saaŋ 18.13-14, 19-24)

⁵³Ᵽúrto, n’gújaenum Yésu bi n’afan uteŋenaaw ámah ahu, to ufan uteŋenaaw, ufan ésuh yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu nihi guomunor me ᵽe. ⁵⁴Ᵽier nah’alagen Yésu ráli bi ró ñáraru fúlumet afan uteŋenaaw ámah ahu. Nak’anamo to upoyaaw guomme náni n’gáumo ni sambun.

⁵⁵Ni tinah tautu, ufan uteŋenaaw ni fujoj Esúif yay fámah fafu ᵽoofo n’gunamo eliᵽ bagitener bájue bukan min Yésu amugi. Guliᵽ mee gubajut. ⁵⁶Gammeŋe gubije gugiten guya ni o, bare bagiteneril bilet banur. ⁵⁷Ni baj guce guilo min gubij gugiten guya ni Yésu guoh : ⁵⁸« Juunol aah ᵽan afum gávi-Aláemit gaugu go guñen arafuhow guteᵽ me, ban ni gunah gúfaji ᵽan ateᵽ gace go guñen arafuhow guñumut eteᵽ. » ⁵⁹Bare hani bae ni elob yauye, bagiteneril bubbañut bíni banur. ⁶⁰Ñer afan uteŋenaaw ámah ahu nailo n’etut fujoj fafu min aroren Yésu aagol : « Mat’úbal wáfowaf ? Uunut sulob se so gulobe maa guya n’aw ? »

⁶¹Bare Yésu naᵽanor butumol, ábalut wáfowaf. Afan uteŋenaaw ámah ahu nabbañ arorenol aagol : « Aw uomme Kirista ahu, Añol Aláemit ásonieni me ? » ⁶²Yésu naagol : « Ey, aĉila nem. Ban funah fice, ᵽan jujuh Añol Arafuhow min anave ni gárib Aláemit-Sembe, ban ᵽoᵽ ᵽan jujugol áavul ni úpar waw wal émit. » ⁶³Ñer afan uteŋenaaw ámah ahu naĉaĉ bisimool aĉila faŋaol, aban naah : « Ugitena mul bugay nusoholaale utajenal ? ⁶⁴Buru faŋaul juune gújel gagu go najel me Aláemit. Bu ñer jiᵽinore ? » Bugo ᵽooil n’gujoh búoh ᵽiloᵽilo min aĉet. ⁶⁵Ñer guceil n’gunamo emasenol, efut buulol ni etegol sumoh n’guogol : « Ulobóli ᵽaa ay ategi ! » Upoyaaw may n’gutegol simbej.

Ᵽier o n’eceŋ gaa búoh aĉila an om ala Yésu

(Mácie 26.69-75 ; Lík 22.56-62 ; Saaŋ 18.15-18, 25-27)

⁶⁶Ᵽier o baroŋer to tíyaŋ ni fúlumet fafu, ni baj ace ni urokaaw waarema bugal afan uteŋenaaw ámah ahu ájoul. ⁶⁷Aroka ahumu najuh Ᵽier min áumoe mee ; náᵽimborol pím nalujol aban naagol : « Aw may buru juomen me ni Yésu ala Nasaret. » ⁶⁸Naceŋ fo aah : « Iffasut wa numaŋe elob, ijogut. » Mbiban najow bi éᵽur ni gánonum gámah. [No ñer, gáin n’guoh.]14.68 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero.⁶⁹Aroka ahu najugol ban nabbañ anamo elob gaamen to me aagil : « Ahumu bugo bugom. » ⁷⁰Ᵽier nabbañ aceŋ fo. Ᵽio maa, gaamen to me n’gubbañ guoh Ᵽier : « Ti maagen, aw may buru bugom ; aw ᵽoᵽ an ala Gálile, [baloberul banur bom.]14.70 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero. » ⁷¹Ñer nanamo egiten meŋ, ak’abbat aah : « Iffasut an ahu o julobe mee mola. » ⁷²To baenah, gáin n’guoh gúutten, ban Ᵽier naosen firim fafu fo Yésu alobenol me faah me : « Balama gáin guoh gúutten, ᵽan uoh ñono ñáfaji uffasutom. » Ñer nanamo to ukoŋ n’eteh mahat ró.

Yésu bújoŋor Ᵽilat

(Mácie 27.1-2, 11-26 ; Lík 23.1-5, 13-25 ; Saaŋ 18.28–19.15)

¹Tinah n’ehalen, ufan uteŋenaaw n’gujoj manur n’ufan ésuh yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu, dóemme fujoj fafu fámah fafu ᵽoofo. No gujoj me guban, n’gujoh Yésu guhoh, mbiban n’gújaenumol iki gusen Ᵽilat. ²Ñer Ᵽilat narorenol aah : « Aw uomme ávi Esúif yay ? » Yésu naagol : « Aw faŋai nulob yo uban. » ³Ufan uteŋenaaw baje sulob sammeŋe so gutegol. ⁴Ñer Ᵽilat nabbañ arorenol aah : « Mat’úbahul wáfowaf ? Nuune wo gulobe me ᵽe guya n’aw ? » ⁵Bare Yésu abbañut ábal ; ni kan Ᵽilat gajahali.

⁶Ni gaggan gánogan gaa Paak, Ᵽilat nah’ahalenilhalen ace ni umigel waw gakuli me o guogol me ahalenulil. ⁷Ban bajene ace áine, gajaol Barabas, o gúrure ni fipeh manur ni úgua-ésuh guce, mata ni gáguo gace gumumuh an. ⁸Fítiman fafu ni fijiŋ bi ró yaŋ Ᵽilat, fiĉih ni funamo elaol wo naᵽi me nah’akanil. ⁹Ᵽilat naagil : « Jimaŋe ihanulul ávi ahu ala Esúif yay ? » ¹⁰(Narorenil mee mata naffase búoh físil fiĉile min ufan uteŋenaaw gúŋarul Yésu bi ni o.) ¹¹Bare ufan uteŋenaaw n’guilen fítiman fafu min mbi Ᵽilat ahanulil til Barabas. ¹²Ᵽilat nabbañ aagil : « Wa ñer jimaŋe ikan an ahu o buru juvoge me ávi ahu ala Esúif yay ? » ¹³N’gubbañ gúᵽib guoh : « Ubbaŋol n’ekurua ! » ¹⁴Naagil : « Maarat ñer may nakane ? » Bare n’gufaŋ n’gúᵽibe guoh : « Ubbaŋol n’ekurua ! » ¹⁵Ñer Ᵽilat, nemme namamaŋ aalen fiiñ fítiman fafu, nahanulil Barabas. Mbiban, naboñ guteh Yésu gusoh gal ubaŋ, aban nasenil o bi eke ebbaŋ n’ekurua.

Ekosombil yay bugo n’elegen Yésu

(Mácie 27.27-31 ; Saaŋ 19.2-3)

¹⁶Ñer ekosombil yay n’gújaenum Yésu bi ñáraru fúlumet fafu faa yaŋ Ᵽilat, guban n’gúvogul fuyoŋ fafu faa gupalil ekosombil ᵽoofo. ¹⁷N’gusimol wañ újugah, guban n’guŋar ulaliŋ waa sijeŋ gueĉ fugaŋ guoᵽol ni fuhow. ¹⁸Mbiban n’gunamo esafol guoh : « Jisafi, ávi Esúif yay ! » ¹⁹N’gutegol egol ni fuhow, n’gumasenol ban n’guya gújul bújoŋorol ti nihi gumaŋ me emigeletol. ²⁰No gúfohulol me iki guᵽilo, n’guram wañ waw újugah waw wo gukanol me, guban n’gubbañenol bisimool, mbiban n’gúᵽunnol tíyaŋ bi eke ebbaŋ n’ekurua.

Yésu o n’ebbaŋi n’ekurua

(Mácie 27.32-44 ; Lík 23.26-43 ; Saaŋ 19.17-27)

²¹N’ejail, n’guemor n’ace áine aam ni búolul n’ulah ; gajaol Simoŋ, an ala Siren, ᵽay Alsandul ni Rufus. N’gukanol ni sembe min ateb ekurua yay yaa Yésu. ²²N’gújaenum Yésu bi tiñ talu to guvoge me Golugota, dóemme "tiñ taa gasen". ²³N’gumaŋ esenol bíñu yo gúguñore ni míĉir arem, bare nalat yo marem. ²⁴N’gubbaŋol n’ekurua yay, guban n’gugabor bisimool n’elukor15.24 elukor : dóemme eñagor usos. bo bi effas ánoan fugabol fo najae me eŋar.

²⁵No gubbaŋol me n’ekurua yay, tinah báraberul. ²⁶Jibabar jaju dó hiĉi me waĉil me Yésu namugi, maa julobe : "Aví ahu ala Esúif yay".

²⁷Baje ᵽoᵽ ukana-maarat gúuba bugo gubbaŋe ni sukurua manur ni o, ahu n’gañenol gárib, ahuo n’gamayol. [²⁸Mamu, wo Bahiĉer babu bulob me n’ukano baah me : « Guᵽinol ni ukana-maarat bugagu. »]15.28 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero. Juluj Esai 53.12.

²⁹Bugan bugagu gaamme n’égat nihi gúllis guhoil ban n’gujelol nímoro n’guoh : « Eé, aw áju me ufum gávi-Aláemit gagu mbiban nubbañ uteᵽ go ni gunah gúfaji, ³⁰uᵽagenoro núavul n’ekuruai ! »

³¹Ufan uteŋenaaw may ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu nihi ᵽoᵽ gúfohulol guoh : « Nah’aᵽagen bugan, aban ájuut aᵽagenoro ! ³²Iní me maagen o aamme Kirista ahu, ávi ahu ala Israel, áavul maer yauye n’ekuruaol wolal ujugal, ban ᵽan úinenal ! » Bugo gubbaŋor me ni sukuruail manur ni o n’gunamo may ejelol.

Eĉet yay yaa Yésu

(Mácie 27.45-56 ; Lík 23.44-49 ; Saaŋ 19.28-30)

³³No tinah tirih me, emoĉ néavul ni mof mamu ᵽoomo, ban néni to iki títigo. ³⁴No títigo me maa, Yésu náᵽib fatiya ni sembe aah : « Elí, Elí, lama sabahtani ? » Dóemme : « Aláemilom, Aláemilom, wa uĉile nujundenom ? » ³⁵Guce ni gaamen to me n’guunol ban n’guoh : « Juutten ᵽaa, aboñer ahu Elí navoge mee ! » ³⁶Ñer ace ni bugo natey ák’ájeben jurocob bíñu yafifir ahoh ni gapil, aban nañuren jo min mb’acot jo n’eoh nímoro : « Jinah, ᵽan ujugal ter Elí ᵽan ájoul ákiil aannulol n’ekurua yay. » ³⁷Bare Yésu naya gáᵽib gámah aban naĉet.

³⁸To baenah, gábil gagu gaminden me tiñ talu táñai me dó ni gávi-Aláemit gagu n’guĉaĉo kábiriŋ fatiya go bi n’ettam go gukan uᵽeŋ úuba. ³⁹Afan ekosombil yay aiyen to me bújoŋor Yésu, no najuh me min aalo me nogor, naah : « Aíne ahumu maagen Añol Aláemit omene. »

⁴⁰Bajene ᵽoᵽ waare gammeŋe gaiye ráli n’gúni ni faluj. Baje ni bugo Mari ala ésuh yay yaa Magudala, Mari jaw Soses bugo ni Saak apuma ahu, ni Salome. ⁴¹Bugo nihi gulagen me Yésu ban n’gucokorol kábiriŋ no naamen me Gálile. Ni baj to ᵽoᵽ waare guce gammeŋe gajaorulo n’aĉila bi Yérusalem.

Gafoh Yésu

(Mácie 27.57-61 ; Lík 23.50-56 ; Saaŋ 19.38-42)

^42-43Funah faufu funah fom fal ecokor wáari me bi fitiñ, yoemme fo tihalene me fíiyay Esúif yay. Ni baj ace áine gajaol Susef. O an om ala Arimate o gúkanume faŋ ni fujoj fafu fámah fal Esúif yay dó naamme ; o ᵽoᵽ Jávi jaju jal Aláemit naamen n’enah. Min ajuh me búoh tinah utu n’ejon, nabaj gakañen gagu gal ejow bi ni Ᵽilat ák’ácinol efuluŋ yay yaa Yésu. ⁴⁴Ᵽilat najahali min Yésu afaen me aĉet ; naboñ gúvogul afan ekosombil yay min arorenol ter maagen mamu Yésu naĉeĉet. ⁴⁵No afan ekosombil yay aĉilo me ak’agitenol wabaj me, Ᵽilat nahat Susef nak’aŋar efuluŋ yay. ⁴⁶Ñer Susef nak’annom gábil, aban náannul efuluŋ Yésu n’ekurua yay naŋar gábil gagu ággub yo, aban nabaŋ yo ñáraru fuyah faogioh n’gacaĉ erijaŋ. Mbiban, nábaken fuval atoj gánonum fuyah fafu. ⁴⁷Mari ala Magudala ni Mari jaw Soses n’gunamo n’gúni ni faluj to gubaŋe yo me.

Fuyah fafu furakel fafu

(Mácie 28.1-8 ; Lík 24.1-12 ; Saaŋ 20.1-10)

¹No fíiyay Esúif yay fúgat me, Mari ala Magudala, Salome ni Mari jaw Saak n’gunnom batiŋoa bi eke elos efuluŋ Yésu. ²Tihalen fíiyay faufu, m’bujom mej, n’gújaali bi ni fuyah fafu. ³N’ejail nihi gurorenoro guoh : « Ay mb’ábakenolal me fuval fafu fatoj me gánonum fuyah fafu ? »

⁴No guĉih me, n’gujuh búoh fuval fafu fare mee fúbakenibaken fulaleni. ⁵Ñer n’gunogen dó ni fuyah fafu, ban n’gutoh ró ánaine asimoe gájuo gátuay gaave bi to n’guolol, anamo abbañ gañen gárib ; n’gúholi faŋ. ⁶Bare áine ahu naagil : « Jambi jújuhulo ; leti Yésu ala Nasaret o gubbaŋ me n’ekurua yay jiŋese ? Naiye ni gaĉet me, alet tale ! Juluj, tiñ talu ute to gubaŋenol me. ⁷Maer jujow iki juoh ulagorol ni ᵽoᵽ Ᵽier Yésu nayabul gayoŋ mbaa Gálile, bo ᵽan jujugol me ti naᵽi me nalobul yo. » ⁸Ñer n’gúᵽurul ni fuyah fafu gutey gukay n’etelen dó májuhuloe ; gáholiil n’guĉilil gulobut yo ánoan m’bulago.

Yésu o n’éᵽur Mari ala Magudala ni uᵽotoraol

(Mácie 28.9-10 ; Lík 24.13-49 ; Saaŋ 20.11-18)

[⁹Tihalen fíiyay faufu, ni bujom babu bo Yésu ailo me ni gaĉet me, Mari ala Magudala namundum me áᵽurul ; n’aĉila námus me aham siseytane sono futoh ni súuba. ¹⁰Ñer Mari natey ak’agiten yo gaamen me ni Yésu, garoŋ dó me ni ñuhul ni ukoŋ. ¹¹Bare no guun me búoh Yésu narondoŋ ban aĉila Mari najugol, gúinenutol.

¹²Ᵽúrto, Yésu naŋar ganogor gace gábulie min áᵽurul mul guce ni bugo gúuba, babu m’bulago bugo n’ejow bi n’ésuh ece yaa baha. ¹³Bugo may gubbannobbañ íkiil gugiten yo bugagu ulagora, ban gúinenutil ᵽoᵽ.

¹⁴Búsol, Yésu náᵽurul uᵽotoraaw|uᵽotora gaamme guñen ni an anur bugo ni fitiñ ; ban nannuril mala gáinenutil ni gaakil uinum, mala min gúinenut mee bugagu gajugol me búsol no nailo me ni gaĉet me. ¹⁵Aban naagil : « Jujow mof mamu ᵽoomo, jivare Firim fafu Fásum me bugan bugagu ᵽe. ¹⁶An áinen me, ban nábatisei, ᵽan aᵽah ; bare an alat me éinen ᵽan ake ni sambun. ¹⁷Waf wauwe waunderuti mee, wo ᵽan ukano me ni guñen gaa bugan bugagu gáinen me : ni gajow gúmbam ᵽan guham siseytane sasu ; ᵽan gulob balober bábulie ni bolil ; ¹⁸gujoh me sunuhunjaŋ ni guñenil, ter gurem bisih, mati sújuil wáfowaf ; guremben me úsotaaw guñenil, ᵽan guhoy. »

Yésu o n’ebbañ mbaa fatiya émit

(Lík 24.50-53 ; Mukanay 1.9-11)

¹⁹No Ataw Yésu alobil me gurim gaugu aban, natebor akay mbal émit ak’anamo ró ni gárib Aláemit. ²⁰Ñer uᵽotoraaw n’gujow guban babu ᵽe guke gavare Firim fafu Fásum me. Ataw nah’arambenil m’burokil, ban nah’akan waf waunderuti n’ubaj bi egiten maagen mamu maa bavareeril.]