Firim fafu Fásum me ti

Mácie

anabaw ahiĉ fo me

Waf waw wabaj me n’élebur yauye

Elébur yauye Mácie nahiĉyohiĉ bi n’ejangaraay Esúif yay. Ejangaraay ubugu guffase joon Bahiĉer babu Bufan babu. Mácie nagitene n’élebur yauyu búoh Yésu Kirista aamme an ahu ajae me eĉil min waf waw walobi me ni Bahiĉer baubu bítiar baubu ukano ; ñammeŋe nah’alolob ak’aunen bo. Elébur yauye Mácie nahiĉ yo no ejangaraay Esúif yay guhami me gúᵽunni ni saŋ sasu saa galaw sal Esúif yay. Ñer ejangaraay ubugi n’guilen guomunor dó guyabe ᵽoᵽ bugan galet Esúif.

Mácie ni bujugumol Yésu aamme Afan ahu o nah’alob me ni gakañen dó wo Aláemit amaŋ me ejangaraay gukan. Aĉila Afan ahumu nagitene bugan bugagu bulago buvugul baa min gúju gujoh gúboñ gagu gaamme ni Bahiĉer babu Bufan babu. Mácie mul ni bujugumol Yésu aamme ᵽoᵽ Aᵽagena ahu o Esúif yay gunage me. Mácie nalobe mala Jávi jaju jaa fatiya aah : « Aláemit Aví nam, ban fívietol ufu n’ejugi ni mof maume. »

Elébur yauye elagelagen bajaer babu banur babu baa siewansil sasu saa Maruk ni Lík. Ni fíĉilum ewansil yay, Mácie nalolob mala gabugi ni fiñile sal Aví ahu ala Esúif yay, aamme Yésu (Mácie 1 ni 2). Ni fúuñenum ewansil yay, Aví ahumu gubelolbet ni bataliŋ bal eĉet iki gubbaŋol n’ekurua (Mácie 27). Bare Aláemit nailenol n’eĉet yay. Yésu náᵽurul uᵽotoraol ban naagil gujow iki guvare súsuh sasu ᵽe saa mof Firim fafu Fásum me (Mácie 28).

Yésu gukanol gajow gagu gal "Emanuel" balama abugi, dóemme "Aláemit umu ni wolal" (Mácie 1.23). Ewansil yay yaa Mácie ni firim faufe fo Yésu alob me asenolal ejae ebao faah me : « Injé umu nánonan ni buru bi no mof mamu mujae me ebao. » (Mácie 28.20) Aláemit ni Yésu nágitenumolal me búoh acila umu n’etulolal.

1

Ujow waw waa sipay Yésu Kirista gufan

(Lík 3.23-38)

1Ujow waw waa sipay Yésu Kirista gufan uwe : Gabulaken gom gaa David aamme gabulaken gal Aburaham. 2Aburaham abuge Isak ; Isak nabuh Sakob ; Sakob nabuh Yuda ni gutiol ; 3Yuda nabuh Ᵽeres ni Sera ; jail gajaol Tamar. Ᵽeres nabuh Hesoron, Hesoron abuh Aram ; 4Aram nabuh Aminadab, Aminadab aĉila abuge Naaĉon, Naaĉon abuh Salimon. 5Salimon ayab me Rahab nabuh Boas ; Boas ayab me Rut nabuh Obed. 6Obed o nabuh Yese, Yese abuh David.

Aví ahu David ayab me aar Uri nabuh Salomoŋ ; 7Salomoŋ nabuh Roboam, Roboam abuh Abia ; Abia aĉila o abuge Asa. 8Asa nabuh Yosafat abuh me Yoram ᵽay Osias. 9Osias nabuh Yotam, Yotam nabuh Ahas abuh me Esekias. 10Esekias nabuh Manase, Manase nabuh Amon abuh me Yosias ; 11Yosias nabuh Yekonia ni gutiol, unnay waw no gujoh me Esúif yay ni sembe gújaenum búuy mbaa Babilon.

12Búsol búuy babu baa Babilon, Yekonia nabuh Ĉelasiel ; Ĉelasiel o nabuh Sorobabel 13abuh me Abiud. Abiud abuge Eliakim, Eliakim abuh Asor. 14Asor nabuh Sadok ; Sadok o nabuh Ahim abuh me Elíud. 15Elíud nabuh Eleasar, Eleasar nabuh Matan abuh me Sakob. 16Sakob o abuge Susef áin Mari abuh me Yésu o guvoge me Kirista.

17Kan ñer baje ᵽe jabbah jono guñen ni jibbagir (14) kábiriŋ Aburaham bi ni David, jabbah mul jono guñen ni jibbagir kábiriŋ David bi ni búuy babu mbaa Babilon, ni jabbah jice jono guñen ni jibbagir kábiriŋ búuy babu mbaa Babilon bi ni Kirista.

Gabugi Yésu Kirista

(Lík 2.1-7)

18Gabugi gagu gaa Yésu Kirista maa gujoumulo : Babaj ace áine gajaol Susef aᵽañe bájur bice gajaol Mari ajae me éni jaw Yésu. Balama guĉin tiñ tanur, Mari ahumu naŋar far ni búkanum baa Biinum Banabe. 19No najugol me mee, áinol Susef aamme ánaine aĉole ban amaŋut áᵽunnol n’ésuh, najoh bi ehalor ni o an m’baffasut wabaj me n’etulil. 20O ni gaᵽinor gaugu, ni baj amalaka Aláemit áᵽullol ni súmori naagol : « Susef, añol David, jamb’úholi eŋar aari Mari, mata far fafu fo naam mee ni fo búkanum bom baa Biinum Banabe. 21Ᵽan abuh áᵽur, ban ᵽan ukanol gajow gagu gaa Yésu1.21 Yésu : Gajow gaugu ni bavoger babu baa Yósue gúᵽullo, dóemme ni gúhiboriay Aláemit aᵽagene., mata aĉila ajae me eᵽagen ésugol ni utilil. »

22Urú ᵽe kanokano min mbi wo Aláemit alob me ni butum aboñer ahu Esai ukano, no naah me :

23« Bájur babu affasut me ánaine ᵽan aŋar far ;

ᵽan abuh áᵽur ban ᵽan gukanol gajow gagu gal Emanuel1.23 Juluj Esai 7.14. »

(Dóemme "Aláemit umu ni wolal".)

24No Susef álio me, nakan wo amalaka ahu ala Aláemit alobol me ni súmori sasu, min ñer ayab aarol abaŋ ni yaŋol. 25Bare akait ni o iki aarol apegor áᵽur ; Susef nakanol gajow gagu gaa Yésu.

2

Bugan bugagu búgamah gakelo me emigelet Yésu

1Yésu nabugi Betuleem ni mof maa Yúde, gannay gagu no ávi ahu Herod aamen me ni fuhow mo. Ni baj bugan búgamah gabaje gaffas ni suut sasu gáᵽullo ráli bo tinah talu tiiyeul me guĉigul dó Yérusalem 2ban n’guroren guoh : « Umelo, ávi ahu ala Esúif yay aju me ebugi ? Wóli jujugulo eut yay yola kábiriŋ baubu bo tinah talu tiiyeul me ; aĉila jikelo maa emigelet. »

3No ávi ahu Herod aun me firim faufu, náguo mala gajahali manur ni bugaa Yérusalem ᵽooil. 4Ñer naomen ufan uteŋenaaw ᵽooil ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu bugal Esúif yay min arorenil tay Kirista ahu aat me abugi. 5N’guogol : « Ᵽan abugi Betuleem ni mof maa Yúde, mata aboñer ahu nalobe mola aah :

6“Aw Betuleem, ésuh yaa Yúde,

let aw uomme ásola ni súsuh sasu sáamumma saa Yúde :

uffas búoh an ámah ᵽan áᵽurul n’aw

ajae me ekoñ ésugom yaamme Israel2.6 Juluj Miĉe 5.1.” »

7Ñer Herod naboñ ni fubbuy guvogulol bugan bugaubugi bugo gaffasil gújalo mee min gugitenol joon tinah tay eut yay eraŋulil mee. 8Mbiban, naboñil mbaa Betuleem naagil : « Jujow, jiĉih me n’juroren joon mala añil ahumu ; ban no jijae me ejugol, jikanulom min iffas, min mbi ínje may íjoul íkiil imigeletol. »

9No guutten me ávi ahu guban, n’gukay. Bugo n’ejow yay, eut yay yo gujugulo me baubu bo tinah talu tiiyeul me neyabil gayoŋ ; no eĉih me tiñ talu to añil ahu aamme, neilen to fatiya. 10No gujuh me eut yay eilen, ésumay yámah nenonil. 11Ñer n’gunogen ni yaŋ yay, ban n’gujuh añil ahu bugo ni jaol Mari ; n’guya gújul, ban n’gúñuᵽ n’gúni n’emigeletol. Mbiban, n’gúpegul dó gubaŋe me gubajil gáamumma min gúᵽuren dó éurus, batiŋoa ni míĉir gújiol.12Ᵽúrto, nemme Aláemit nátalleniltallen ni súmori gaa búoh jambi gubbañ me bi nende Herod, ñer n’guŋar bulago bice min guot mbal ésugil.

Susef ni Mari bugo n’etey mbal Esíp

13No gukay me, amalaka ala Aláemit náᵽurul Susef ni súmori naagol : « Uilo, uŋar añil ahu ni jaol nutey bi Esíp ; urobo ró bi no nijae me eogi úbbañul, mata Herod ᵽan aŋes añil ahu bi jamugol. » 14Ñer Susef nailo n’etut fuh naŋar añil ahu ni jaol, ban najow ak’akoᵽ baubu Esíp. 15Nanamo bo iki Herod aĉet ; mamu, min mbi wo Aláemit alob me ni butum aboñer ahu ukano, no naah me : « Nivoge áñum min iogol áᵽurul Esíp2.15 Juluj Osé 11.1. »

Herod o n’eboñ gumuh úᵽur waw bugaa Betuleem

16No Herod ajuh me búoh bugan bugagu gabaj me gaffas ni suut sasu gubutolbut, fiiñol ni fitiñ faŋ ; naboñ gumuh úᵽur waw ᵽe gabaj me símit súuba ualen mbal ettam gaamme Betuleem ni sasu súsuh saa mofol. Símit sausu so nabet mee sijaojaor ni bagitener babu bo bugan bugagu bugaa gaffas gagu gulobol me. 17Ñer wo aboñer ahu Séremi alob me n’ukano, no naah me :

18« Firim fúᵽullo baubu Rama,

ukoŋ ni gaĉagor gámah :

Raĉel akoŋe mee eĉet yay yaa guñolol ;

amaŋut an asaforol2.18 Juluj Séremi 31.5. »

Susef ni Mari bugo n’ébbañul Esíp bi Nasaret

19No Herod aĉet me, amalaka ala Aláemit náᵽurul Susef ni súmori bo Esíp 20naagol : « Uilo, uŋar añil ahu ni jaol min ubbañ bi ni mof mamu maa Israel ! Bugan bugagu gamaŋen me emugol guĉele. » 21Ñer Susef nailo, naŋar añil ahu ni jaol min aot bi ni mof mamu maa Israel. 22Bare no naun me búoh añol Herod o guvoge me Arukelaus aŋare efenjeŋ ᵽayol yaa jávi mof mamu maa Yúde, náholi ebbañ bo. Ñer Aláemit nátallenol ni súmori min añago bi ni mof mamu maa Gálile. 23Najow ak’aĉin n’ésuh ece gajow yo Nasaret ; mamu, min mbi wo uboñer waw gulob me guya ni Yésu ukano no guoh me : « Ᵽan guvogol an ala Nasaret. »

3

Saaŋ Batis o n’gavare

(Maruk 1.1-11 ; Lík 3.1-22 ; Saaŋ 1.19-28)

1Ni tinah tautu Saaŋ Batis áᵽullo me, nah’avare ni gafit gagu gámah gagu gaa mof mamu mo guvoge me Yúde. 2Nah’aah : « Jihat bakanerul baarat mee, mata Jávi jaju jaa fatiya julofulo. » 3Saaŋ o aamme an ahu o aboñer ahu Esai alob me mola no naah me :

« Firim fúᵽureul baubu n’eᵽarandaŋ yay nihi fuoh fatiya :

“Jiteŋen fukaen bi ni Ataw !

Jiyaol ulago waĉole3.3 Juluj Esai 40.3 !” »

4Bisimo Saaŋ ni bufal eñokombo bucokori, ban nah’ahogo ni fuhoŋolol gasinja gaa gabaŋ. Ujamen-émit ni múhum maa baha nah’atiñen. 5Bugaa Yérusalem, bugaa ñer Yúde ᵽe ni bugan bugagu ᵽe bugaa galam fal fafu fo guvoge me Suruden nihi gujow gutogol bo, 6ban n’gugiten utilil bújoŋor ésuh yay ᵽe, min ñer Saaŋ ábatiseil ni fal faufu faa Suruden.

7No Saaŋ ajuh me búoh Eᵽárisie ni Esáduke gammeŋe gújaeuljow bi eyab gábatise ni o, naagil : « Buru gabugor súᵽudum ge ! Juoseh mamu jijae eᵽah bataliŋ Aláemit bájaeul me. Ay alobul mee ? 8Mbi nihi jikan maaro bi egiten búoh ᵽan jíbahen bakanerul ! 9Jambi jinamo to nánonan eoh : “Nemme wóli gabulaken Aburaham jom, ᵽan jiᵽah.” Injé ilobul yo : leti jujuge sival sause ? Yoo, Aláemit áju me ábahen so síni gabugor gal Aburaham. 10Fínir fafu ufu to n’fubaŋi bi efar ununuh waw ; bununuh bánoban babugut mitiñ maaro ᵽan biᵽiki bibeni ni sambun.

11Injé ni mal níbatiseeul mala ehat bakanerul baarat me. Bare an ahu ajae me éjoul búsolom nafaŋom sembe fúf, iᵽilout bi éᵽunnol sidalaol. Aĉila ᵽan ábatiseul me ni Biinum Banabe ni sambun. 12Ᵽan aogen ni gañenol gárigol gal eey bi éfaculor emano yay ni emey yay. Emano yay, ᵽan abet yo ni bíjej, bare emey yay, yo ᵽan akan yo fuñulen fañumut efogo. »

13Funah fice, Yésu náᵽurul Gálile ak’atoh bo Saaŋ galam fal fafu faa Suruden bi eyab gábatise. 14Bare Saaŋ aruhenut ban naagol : « Injé isoholae min aw úbatiseom ; aw til nújoul mbal ínje ! » 15Yésu naagol : « Maer umaŋ uhabo min kano ; mamu nuotae ukana min mbi wo Aláemit amaŋ me ukano. » Ñer Saaŋ namaŋ.

16O n’eban eyab gábatise, Yésu náᵽurul ni mal mamu. To baenah, émit yay népegulo, ban najuh Biinum Aláemit búavul ti gálab birembor ni o. 17Ni baj firim fúᵽurul n’émit fuoh : « Ume Añolom o nifaŋ me níbbolie ; ésumayom ᵽe ni o yom. »

4

Seytane o n’élingen Yésu

(Maruk 1.12-13 ; Lík 4.1-13)

1Ᵽúrto, Biinum Banabe m’bújaenum Yésu bi ni gafit gagu gámah gagu min mbi Seytane álingen gáinen gagu gola. 2Naor bo sutufunaha úvi gúuba ni sufuga so ró, ᵽúrto bieb m’bujogol nár. 3Ñer álingena ahu Seytane nalofulol naagol : « Iní me maagen aw uomme Añol Aláemit, uoh sival sausu síbaho unaĉ. » 4Yésu naagol : « Bahiĉer babu buoge : “Arafuhow let mitiñay bare mujae eĉilol naroŋ, bare ᵽoᵽ firim fánofan fáᵽullo ni butum Aláemit4.4 Juluj Dáteronom 8.3.” »

5Ᵽúrto, Seytane nájaenumol bi Yérusalem, ésuh yay yanab me, aĉih najingenol bi ró fatiya gávi-Aláemit gagu ak’ailen ni fibil go fice, 6aban naagol : « Iní me maagen aw Añol Aláemit nom, úñag uk’uya n’ettam ; leti Bahiĉer babu buoge : “Atúla ᵽan aboñ emalakaol míya” ? Buoge ᵽoᵽ : “Ᵽan guyeni jambi guoli guteh n’eval4.6 Juluj Ufóñ 91.11-12.” » 7Yésu naagol : « Bahiĉer babu buoge ᵽoᵽ : “Jamb’urif Aláemit aamme Atúlai4.7 Juluj Dáteronom 6.16 !” »

8Seytane nabbañ ájaenum Yésu bi ró fatiya firijaŋ fice fabbage faŋ. Nakanol naluj ñanur súsuh sasu ᵽe saa mof ni jáari so ró, 9aban naagol : « Nujuge súsuh sausu ? Ᵽan iseni dáuru ᵽee, íni me nuyae gújul bújoŋorom min umigeletom. » 10Bare Yésu naagol : « Seytane, úᵽur tale ! Bahiĉer babu buoge : “Ᵽan uya gújul bújoŋor Aláemit aamme Atúlai, ban numigelet aĉila nevonol pat.” » 11Ñer Seytane nakay ahalol to, ban emalaka n’gúloful Yésu bi esenol wo nasohola me.

Yésu o n’eju éᵽur ni fuhay

(Maruk 1.14-15 ; Lík 4.14-15)

12No Yésu aun me búoh Saaŋ gúruroldur ni fipeh, nailo ajow mbaa mof mamu maa Gálile. 13Náᵽur Nasaret ajow ak’anamo n’ésuh yay yo guvoge me Kaᵽerinaum, yaamme galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Gálile, ni mof mamu maa Sabuloŋ ni Nafutali. 14Dó ᵽe min mbi gurim gagu go aboñer ahu Esai alob me gukano gaah me :

15« Mof maa Sabuloŋ ni mof maa Nafutali,

maamme galam fal fámah, ñagagu fal fafu faa Suruden,

Gálile yay dó galet me Esúif guĉin me !

16Esúh yay gaamme n’emoĉ

gujuge gajaŋa gámah :

bugan bugagu gaĉin me n’éuruŋa yay yal eĉet,

gajaŋa guiyulil4.16 Juluj Esai 8.23–9.1. »

17Ᵽúrto, Yésu nailo gavare nah’aah : « Jíbahen bakanerul, mata Jávi jaju jaa fatiya julofulolof. »

Yésu o n’evoh ulagorol gútiar

(Maruk 1.16-20 ; Lík 5.1-11)

18Bo ni galam fal fafu fáᵽurut me faa Gálile, Yésu najuh batiay búuba gaam umbala : Simoŋ o guvoge me may Ᵽier ni atiol Andere. Batiay baubu m’bíni n’ebet fumbal dó ni fal fafu. 19Naagil : « Jújoul jilagenom, ban ᵽan ikanul jíni umbala bugan. » 20To baenah, n’guhato simbalil min gulagenol.

21No Yésu abbañ me atos ráli maa, nabbañ ajuh batiay bice búuba : Saak ni atiol Saaŋ, guñol Sebede, bugo bájuᵽoer ni busana ni ᵽail ró, min gúni n’eheten simbalil. 22Yésu navogulil ; ban to baenah n’gúᵽurul ni busana babu gúharo ᵽail min gulagenol.

Yésu o n’esen úsotaaw gahoy ni mof mamu maa Gálile

23Ñer Yésu najow mof mamu maa Gálile ᵽoomo, nah’aligen bugan bugagu ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw sal Esúif yay, navareil Firim fafu Fásum me faa Jávi jaju, ban ᵽoᵽ nah’asen ésuh yay gahoy gaa gásomut gánogan ni buhaj bánoban. 24Gáilandiŋol n’guuno guban babu ᵽe dó ni mof mamu maa Siri. N’guŋallol bugan bugagu ᵽe bugo úsomut wánowan uyogen me ni bugaa ñatiñ ñánoñan : guŋallol bugo siseytane sunogen me, galoe me gaay ni ubofoaaw, ban Yésu nasenil gahoy bugo ᵽe. 25Gútiman gámah n’gulagenol ; nihi gúᵽurul ni mof mamu maa Gálile ni maa Dekapolis4.25 Dekapolis : Yoemme "súsuh sasu saamme guñen"., n’ésuh yay yaa Yérusalem ni wawu ulam ᵽe waa mof mamu maa Yúde, bi ni maa ñagagu fal fafu faa Suruden.

5

Firim fafu faa ni firijaŋ fafu (Mácie 5 bi 7)

Gásumay gagu gaa maagen

(Maruk 3.13 ; Lík 6.12-13, 20-23)

1No Yésu ajuh me fítiman fafu, najiŋ n’erijaŋ ak’arobo ró. Ulagorol may n’gujiŋ gutogol to naamme. 2Ñer nanamo gavareil naagil :

3« Gásumay gúni ni bugan bugagu gaalenoro me bújoŋor Aláemit :

Jávi Aláemit jolil jom !

4Gásumay gúni ni bugagu gaamme n’ukoŋ :

Aláemit ᵽan asaforil !

5Gásumay gúni ni bugagu gabubi me :

gafumil go guomme mof mamu !

6Gásumay gúni ni bugagu gabaŋ me gaᵽinoril ᵽe ni filiᵽ eroŋ buroŋ baĉole bújoŋor Aláemit :

waf waw wo guliᵽe me ᵽan gubaj wo !

7Gásumay gúni ni bugagu gáju me ñarum enil :

Aláemit ᵽan arumil enil !

8Gásumay gúni ni bugagu bugo uinumil ukur me :

ᵽan gujuh Aláemit !

9Gásumay gúni ni bugagu garoke me bi mala gajamor :

Aláemit ᵽan ajogil ti guñolol !

10Gásumay gúni ni bugagu bugo gúlatiene me mata maaro gukane :

Jávi jaju jaa fatiya jolil jom !

11Gásumay gúni ni buru bugan bugagu bajelerul, bálatienerul ter balober maarat mánoman guya ni buru múmbam.

12Júsumaet, jísangor mata bacam bámah ubu bo m’bunageul fatiya n’émit. Juosen búoh mamu may gúlatien mee uboñer waw bugal Aláemit bugaa no.

Yésu o n’elob mala éni misis ni gajaŋa saa mof

(Maruk 9.50 ; Lík 14.34-35)

13Buru juomme misis mamu maa mof mamu. Bare íni me misis múbbure gafira gagu gala mo, wa ᵽan uŋar min úbbañenul mo go ? Mubbañut maer munafa wáfowaf ; ebelen tíyaŋ bare, nihi bugan bugagu guhah mo bo.

14Buru juomme gajaŋa gagu gaa mof mamu. Esúh yateᵽi fatiya firijaŋ éjuut ekoᵽeni. 15An mat’usaen may ejaŋa uban nuŋar yo ubaŋ ñáraru elaᵽ ; bare til níh’íni nuremben yo n’ebamba yay, to éju me efijigen bugan bugagu ᵽe gaamme ni yaŋ yay. 16Mbi gajaŋaul gujaŋ mamu bújoŋor bugan bugagu min mbi gujuh bakanerul báari mee, ban n’gusal Ᵽayul aamme fatiya mala bo.

Yésu o n’elob mala gúboñ gagu gaa Móis

(Lík 24.14)

17Jambi jiᵽinor gaa búoh nijoulojow bi enemen gúboñ gagu gaa Móis, ter bi enemen Bahiĉer babu bal uboñer waw. Ijoulat bi enemen so, bare til bi ériren so. 18Maagen, ínje ilobul yo : émit ni ettam ᵽio min ᵽioe ᵽan sinemo, bare mele firim fafu fafaŋ me gatiti faa gúboñ gagu mati finemo. Hani may jimer ehiĉ go jice mati jinemo, ban dáuru bi no waf waw ᵽe ujae me ekano. 19An ajae me ñer elat ékanum gúboñ gagu ᵽe, hani gafaŋ me n’gutitie, ban naligen bugan bugagu ekan mo may, an ahumu ᵽan áni an ahu afaŋ me gatiti ni Jávi jaju jaa fatiya ; bare an ajae me eroŋ ti gúboñ gagu gulob me aban naligen bugan bugagu ekan mo may, aĉila ᵽan áni an ámah ni Jávi jaju jaa fatiya. 20Maagen, ínje ilobul yo : íni me juroŋut faŋ gaĉol úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay, mati júju junogen ni Jávi jaju jaa fatiya.

Yésu o n’elob mala ejoh apali ni fiiñ

(Maruk 11.25 ; Lík 12.57-59)

21Juune wo gulob me sipayolal gufan búoh : “Jambi an amuh apalol ; an amuh me an, ᵽan ataliŋi5.21 Juluj Gaᵽagen 20.13.” 22Bare ínje niegul : Anóan o fiiñol fitiñe apalol, ᵽan ataliŋi. An ajae me eoh apalol : “Gasoŋ ge,” an ahumu naaro ataliŋi bújoŋor fujoj ufan waw fámah fafu. An ajae me eoh apalol : “Aw ulet waf,” an ahumu naaro abeni ni sambun sábaerit.

23Iní me ñer nuŋare waf bi eke éji Aláemit ni gáviol, uĉih ró nuosen gaa búoh atii baje wo najogi ni fiiñ, 24uhat to wo nuŋallo me bújoŋor tiñ talu to gújie me, min ᵽan umundum ujow úk’újamorul ni an ahumu, mbiban núkail ñer usen Aláemit gájii.

25Iní me jibajore ni an, usommen n’jiki juunor balama elobul éffus ni bataliŋ, gáholi jambi aŋari asen ataliŋa, min ataliŋa ahumu ábaheni asen akula-bugan ahu árur ni fipeh. 26Maagen, ínje ilobi yo : mat’úᵽurul dó ni fipeh fafu aw m’babanut ecam ganei bi n’efaraku ésola.

Yésu o n’elob mala gatil gaa gafilen anaare alet úiya

(Maruk 9.43-48)

27Juune búoh Bahiĉer babu buoge : “Jamb’ufilen anaare o jíyavut5.27 Juluj Gaᵽagen 20.14.” 28Bare ínje niegul : ánoan ajae me eluj anaare alet ola gúĉil gaa gamaŋ, natile aban ni biinumol gatil gaa gafilen aare ahumu. 29Iní me jíĉili jírib ban jiĉili min util, úloĉ jo ban nural jo jíralii. Hóimi úbbur jimer enili janur so n’eŋari múmei urali ni sambun sábaerit. 30Iní me gañeni gárib ban guĉili min util, uᵽirih go ban nural go gúralii. Hóimi úbbur gálan enili ganur so n’eŋari múmei ubeni ni sambun sábaerit.

Yésu o n’elob mala evis búyabo

(Mácie 19.9 ; Maruk 10.11-12 ; Lík 16.18)

31Bahiĉer babu buoge may : “An amaŋ me eham aarol, amundum ahiĉ gahait gal evis búyabo asenol5.31 Juluj Dáteronom 24.1.” 32Bare ínje niegul : Anóan ajae me eham aarol, íni me let mala bujobuet náhamumol, nápegulolpegul ganegen gal etil gatil gaa búyabo ; ban ánaine ace ajae me eyabol, o ᵽoᵽ ᵽan atil gatil gaa búyabo.

Yésu o n’elob mala ebbat

(Mácie 12.36 ; 23.16-22)

33Juune ᵽoᵽ wo Bahiĉer babu bulob me sipayolal gufan buoh : “Jambi an áᵽuren gabbat gagu gola, bare akan wo nabbat me bújoŋor Aláemit5.33 Juluj Levitik 19.12.” 34Bare ínje niegul : Jambi júmus jibbat ! Jambi jibbat ni gajow gal émit yay, mata dó efenjeŋ Aláemit yom yaa Jávi. 35Jambi jibbat ni gajow gal ettam yay, mata yo eomme fírembenum fafu faa guolol. Jambi jibbat ni gajow gagu gaa Yérusalem, mata dáru ésuh yay yal Aláemit aamme ávi ahu ámah ahu. 36Jambi an ni buru abbat gabbat gace, hani aya n’enilol, mata ájuut akan gal ganur ni fuhool n’gufinet ter n’guñuget. 37Iní me bi eoh ey, juoh ey, íni bi eoh a-a, juoh a-a ; jitajen to me gabbat, ni Seytane gúᵽullo.

Yésu o n’elob mala bulugen

(Lík 6.29-30)

38Juune búoh Bahiĉer babu buoge : “Ufumom jíĉil, nifumi jíĉil ; ufalom fíŋiŋ, nifali fíŋiŋ5.38 Juluj Gaᵽagen 21.24 ; Levitik 24.20 ; Dáteronom 19.21.” 39Bare ínje niegul : Jambi an akani maarat nulugen. An ategi me ni garab gárib, usenol may gamay gagu.

40Iní me an namaŋe ájaenumi m’bataliŋ bi eŋar gájuoi, uhalol ᵽoᵽ min aŋar gaᵽalitoŋi. 41Iní me an nakoñi min uteb bítebol n’jijaor simetar éuli, uteb bo n’jijaor faŋ to, hani bi simetar súuli súuba. 42An ácini me waf, usenol ; ban an amaŋ me emag waf n’aw, jamb’úvuol búsol.

Yésu o n’elob mala emaŋ alatori

(Lík 6.27-28, 32-36)

43Juune búoh Bahiĉer babu buoge : “Umaŋ apali, ban nulat alatori5.43 Juluj Levitik 19.18.” 44Bare ínje niegul : Júbboli ulatorul, ban jilaw bi ni gálatieneul me. 45Mamu ᵽan jigiten me búoh buru uñil jom bugaa Ᵽayul aamme fatiya. Aĉila o nah’akan me bunaaol m’búyaul ni bugan bugagu ᵽe, gálaj me ni gásum me, o nah’akan me ᵽoᵽ émit yay nelubul mala bugan bugagu gaĉol me ni ᵽoᵽ bugagu gaĉolut me. 46Maagen mamu, íni me ban jimaŋ gamaŋul me tíj to, bacam bay ᵽan jiyab to ? Let may uyaba-búalen bugagu mo nihi gukan ? 47Ban íni me ban nihi jisaf gutiul bareil, wa ñer jikane walet útut ? Gáinenut me n’Aláemit let mo may nihi gukan ? 48Jíni ñer bugan gaĉole maagen mamu ti Ᵽayul aamme fatiya aĉol me !

6

Yésu o n’elob bu nihi rambeni me an alege

(Lík 12.1-2)

1Jíkanum jambi jikan bújoŋor bugan bugagu wo jikane me bi n’Aláemit, min mbi gujugul ; let mo, mati jiyab bacam n’aĉila Ᵽayul aamme fatiya. 2Yo eĉil me, no núᵽunne úji galeh me, jamb’uteh ébisa min uamben yo. Dáru bugan bugagu gatennoro me nihi gukan mee ni saŋ sasu saa galaw ni ulago waw, min mbi bugan bugagu gusalil. Maagen, ínje ilobul yo : bugan bugaubugi guyabe bacamil guban. 3Bare aw til, úni me n’gáji galeh me, jambi gañeni gamay guffas wo gáribi guom n’ekan. 4Mamu, gájii ᵽan gukani ni fubbuen dó ; ban Ᵽai Aláemit, ajuge me waf waw wakanei me ni fubbuen dó, ᵽan abbañeni wo.

Yésu o n’elob mala galaw

(Lík 11.2-4 ; Mácie 18.21-35)

5Jíni me ni galaw, jambi jíni ti bugan bugagu gatennoro me : bugo gúni me n’galaw, nihi gulikeliken eilo gayoŋ ni saŋ sasu saa galaw ni ᵽoᵽ n’újalingenor ulago waw, min mbi bugan bugagu gujugil. Maagen, ínje ilobul yo : bugan bugaubugi guyabe bacamil guban. 6Bare aw til, úni me n’galaw, nunogen ni futongi, nupeh ganegeni, uban nulaw dó Ᵽai Aláemit aam to me ni makoᵽei ; aĉila ajuge me waf waw wakanei me ni makoᵽe, ᵽan abbañeni wo.

7Jíni me n’galaw, jambi julob meŋ gurim gabajut nafa, ti bugagu gaffasut me mala Aláemit6.7 bugagu gaffasut me mala Aláemit : ni gugerekay guoge súsuh sasu, dóemme bugan bugagu ᵽe galet me Esúif, ban gúinenut n’Aláemit ahu ala Esúif yay. Ni gufaranse ni’guvogil païens. : bugo nihi guᵽinoᵽinor búoh gulob me meŋ, Aláemit nayab galaw gagu golil. 8Jambi jíni ti bugo ! Ᵽayul naᵽie naffas wo jusohola me balama buru jícinol wo.

9Maa jíari me jilaw :

« Ᵽayóli aamme fatiya,

Gajai gumaleni,

10Jávi jaju jíya jújoul !

Mbi wo numaŋ me ubaj n’ettam ti fatiya !

11Usenóli jama mitiñ mamu maa funah faufe.

12Uboketóli utilóli

ti may wóli jubokete me gatile me ni wóli,

13Ban jamb’uhalóli n’julo ni gabut,

bare uᵽagenóli ni maarat mánoman ;

[mata aw uĉile Jávi, sembe ni gasal bi nánonan. Amen !]6.13 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero. »

14Iní me jubokete gupalul utilil, Ᵽayul aamme fatiya ᵽan may aboketul wolul. 15Bare íni me juboketutil wo, Ᵽayul may mat’aboketul wolul.

Yésu o n’elob mala baor

16Jíni me ni baor, jambi juñol uulul ti bugagu gatennoro me gukane me : bugo ᵽan gujoh uulil guñol bi egiten bugan bugagu búoh bugo baor guom ni bo. Maagen, ínje ilobul yo : bugan bugaubugi guyabe bacamil guban. 17Bare aw til, úni me m’baor, uᵽos buuli ban nucokor fuhoi wári ti nuᵽi me nuh’ukan. 18Mamu bugan bugagu mati gútallo búoh baor nuom ni bo, bare Ᵽai Aláemit aam to me n’aw, o, ᵽan átallo yo ; ban aĉila ajuge me waf waw wakanei me ni makoᵽe, ᵽan abbañeni wo.

Fubaj fafu fo ndi fuhajen me

(Lík 12.33-34)

19Jambi jiŋes eomen gubaj bi ni buru babe ni mof, bo balol ni bisem nihi sihajen go me, bo ᵽoᵽ úku waw nihi gúñag me silajen bi gákuet. 20Bare til, juomen gubaj fatiya n’émit, dó balol ter bisem ndi sihajen go me, dó úku waw ndi gúju me gunogen bi gákuet. 21Jiffas búoh : to fubajul fuomme, uinumul ᵽoᵽ uwu to.

Ejaŋa yay yal enil

(Lík 11.34-36)

22Gúĉil go guomme ejaŋa yay yal enil. Iní me ugu apuñ go, enili ᵽooyo ᵽan éni ni maŋannoe ; 23bare gúĉili gulet me apuñ go, enili ᵽooyo ᵽan éni n’emoĉ. Iní me ñer nuᵽinore búoh ni gajaŋa nom ban gajaŋa gaugu n’gúni emoĉ, mo emoĉ yauyu ejae éjalo !

Aláemit ter síralam sasu ?

(Lík 16.13)

24An ájuut áni aroka ala ufan gúuba ni manur ; mata ᵽan alat anur min amaŋ ahu, ᵽan ákanum anur min aĉotihen ahuo. Jújuut jimigelet mimanur Aláemit ni Síralam.

Jambi jiĉagor

(Lík 12.22-31)

25Yo eĉil me niegul : jambi jiĉagor mala wo jusohola me bi buroŋul, waamme fitiñul ni maremul. Jambi jiĉagor ᵽoᵽ mala sinilul, yaamme maa bisimoul. Buroŋ bufaŋut ᵽiaŋ mitiñay ? Enil efaŋut bisimo ? 26Juluj upu waw : nd’uroh, nd’uᵽit, nd’uomen waf ubaŋ ni újej, bare til Ᵽayul aamme fatiya nákumenewokumen. Jifaŋut wo ᵽiaŋ ebaj nafa bújoŋorol ? 27Ay ni buru gaĉagorol gújue gutajen gaᵽio buroŋol hani jatiito ?

28Wa uĉile may n’jiĉagor mala bisimo ? Juluj mafos mamu maa siŋam sasu bu nihi muya me ! Ndi mirien, ndi mieĉ bisimo, 29bare ínje ilobul yo : Hani ávi ahu Salomoŋ faŋaol, mánoman fubajol fújaloe, ámusut abaj bisimo búari iki bire ni bayaer baa gace ni mafos maumu ! 30Iní me Aláemit násangene wári re mamu mafos mamu maa siŋam sasu maroŋ me jama, ban gajem ᵽan mibeni ni sambun, bu ñer mat’afaŋ me nasime wári buru, bugan ge bugo gáinenil gutogut mee ? 31Kan jambi ñer jiĉagor juoh : “Wa ᵽan utiñal ? Wa ᵽan uremal ? Wa ᵽan usimoal ?” 32Dáru gabajut me gáinen n’Aláemit nihi guliᵽ mee waf wauwu m’báelout. Ᵽayul aamme fatiya naffase búoh buru jusoholawosohola ᵽe. 33Jumundum jiŋes Jávi Aláemit ban ni juroŋ ti namaŋ me, mamu ᵽan atañul wajae bo me eŋaño. 34Kan ñer jambi jiĉagor mala gajem, mata gajem yo faŋayo ᵽan eĉagororo. Funah fánofan ni sílam fo.

7

Yésu o n’elob mala etaliŋ apali an

(Lík 6.37-38, 41-42)

1Jambi jujogoro utaliŋa bugan, mamu may Aláemit mat’ataliŋul. 2Min jijae me etaliŋ bugan bugagu, mo may najaeul me etaliŋ ; galigum gagu go jijae me eŋar n’jiligil, go may ᵽan aligumul me ni go. 3Wa uĉile núni n’eluj jikaw jaju jalo me n’jíĉil atii, ban aw fusos ni fíni n’jíya ? 4Bu nújue uoh atii : “Unah níᵽunni jikaw jaju jaamme n’jíĉili !” Aw m’bátallout fusos fafu faamme n’jíya ? 5Aᵽula-elob e, umundum ᵽan úᵽuren fusos fafu faamme n’jíĉili, mamu ᵽan ujuh ŋanno bi éᵽuren jikaw jaju jaamme n’jíĉil atii.

6Jambi jisen bugan bugagu gáni me ti sujoba waf wanabe jambi gúbbañul gukanul maarat ; jambi jiŋar banugul jisen bugan bugagu gáni me ti suhumba jambi guhah bo.

Jícin, ban ᵽan jiyab

(Lík 11.9-13)

7Jícin Aláemit, ban ᵽan asenul. Jiŋes, ban ᵽan jujuh. Jiteh ganegen gagu, ban Aláemit ᵽan ápegulul. 8Maagen, ánoan ácin me, ᵽan ayab ; ánoan aŋes me, ᵽan ajuh ; ánoan ateh me ganegen, Aláemit ᵽan ápegulol. 9Ay ni buru ajae esen añolol eval o bácinerol mitiñ ? 10Ter eno juol nácinol, ᵽan ᵽiaŋ asenol enuhunjaŋ ? 11Eno ñer buru jaarat me jújue esen guñolul waf waaro, bu ñer Ᵽayul aamme fatiya mat’afaŋ me nasene waf waaro bugan bugagu galaeol wo me ?

12Waf waw ᵽe wo jimaŋ me bugan bugagu gukan bi ni buru, buru ᵽoᵽ jikan wo may bi ni bugo ; dóemme wo gúboñ gagu gaa Móis ni uboñer waw gulob me.

Ulago waw waamme úuba

(Lík 13.24)

13Junogen ni gánonum gagu gagog me ! Gánonum gagu ni bulago babu sauŋ me so nihi síjaenum mbal eĉet, ban bugan gammeŋe ni so gújoume. 14Bare gánonum gagu go nihi gújaenum me mbaa buroŋ guuŋut, bulago babu ᵽoᵽ bo nihi bújaenum me mbaa buroŋ bimimis ; gajuh bo me ban ni gujow ró gummeŋut.

Bununuh bánoban ni mitiñ bo

(Lík 6.43-44)

15Jíkanum uboñer waw galet me bugaa maagen ! Ᵽan gújoul mbaa buru gububi ti ubbarum, bare ñáraruil sujoba-baha sujoga gom. 16Bakaneril ᵽan biĉilul me min jiffasil. Gueĉ gújue ᵽiaŋ gutulli ni bindikit, ter gumangu n’gutulli ni bukoho ? 17Bununuh bánoban baaro nihi bububuh mitiñ maaro, bare baarat me, bo, mitiñ maarat nihi bubuh. 18Bununuh baaro bújuut bubuh mitiñ maarat, ti may bununuh baarat bújuut me bubuh mitiñ maaro. 19Bununuh bánoban babugut mitiñ maaro ᵽan biᵽiki bibeni ni sambun. 20Kan ñer ni bakaneril jijae me effas uboñer waw.

Elob ni ekan let sanur

(Lík 13.25-27)

21Let bugan bugagu ᵽe gavogeom me “Ataw, Ataw” gujae enogen ni Jávi jaju jal Aláemit, bare ubugi bareil gakane me wo Ᵽayom aamme fatiya amaŋ me. 22Funah fafu faa bataliŋ babu, gammeŋe ᵽan guogom : “Ataw, Ataw, let ni gajai wóli jivaree ? Let ni gajai wóli jihame siseytane sasu ? Let ᵽoᵽ ni gajai wóli jikane waf wajureruti wammeŋe ?” 23Ñer ᵽan iogil : “Injé ímusut iffasul. Júᵽur tale jíraliom, buru jákanumut me Aláemit !”

Saŋ sasu saamme súuba

(Lík 6.47-49)

24Mamu ñer ánoan auttene gurim gauge go nilob maa ban nakan wo gulob me, an ahumu ᵽan áni ti an atuhoe ateᵽe yaŋol tiñ taake kaŋ. 25Emít nelub mal mámah mitey murandañor, fúrus fámah ni fiteh ni yaŋ yay, bare mánoman elout mata gúĉit yo gubaŋibaŋ tiñ taake kaŋ. 26Bare ánoan auttene gurimom mb’aban akanut ti nilob me, ᵽan áni ti an águnoe ateᵽe yaŋol ni eus. 27Emít nelub mal mámah mitey murandañor, fúrus fámah ni fiteh ni yaŋ yay, ñer nelo efumo ᵽooyo. »

28No Yésu alob me gurim gaugu aban, fítiman fafu ni fujahali faŋ baligener baubu bola, 29mata naligeneligen ti an ayabe sembe, búli ni wo úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu bugolil nihi guligen me.

8

Yésu o n’esen gahoy an o háhae ejoge

(Maruk 1.40-45 ; Lík 5.12-16)

1No Yésu aavulo me n’erijaŋ yay, fítiman fámah ni fulagenol. 2Ni baj ánaine o háhae ejoge ájoul aĉigul náñuᵽ to bújoŋorol naagol : « Ataw, umaŋ me, nújue ukanom nihoy ijañ ti no ! » 3Ñer Yésu naalen gañenol agorol ban naagol : « Yoo nimaŋe. Uhoy ujañ ! » To baenah háhae yay néᵽur n’áine ahu min ahoy. 4Mbiban Yésu naagol : « Uutten jon : jamb’ulob yo me ánoan, bare ujow iki ateŋena ajugi, ban mb’ukan bíteŋen babu bo gúboñ gagu gaa Móis gulob me, min ugiten ésuh yay búoh nuhohoy. »

Yésu o n’esen gahoy amigel afan ekosombil

(Lík 7.1-10)

5No Yésu áfaro me bulagool ák’áni n’enogen Kaᵽerinaum, ni baj afan ekosombil ace ala Rom ájoul ak’atogol nalaol n’efotenor dó 6aah : « Ataw, amigelom umu súndo nafiye, guot gulet ban umu ni sílam faŋ. » 7Yésu naagol : « Ᵽan ijow bi bo ik’isenol gahoy. » 8Afan ekosombil yay naagol : « Ataw, iᵽilout min mb’unogen ni yaŋom. Bare ulob firim fanur pat, ban amigelom ᵽan ahoy. 9Nuffase, ínje faŋaom nibaje ufanom bugo níh’íttun, ti ᵽoᵽ ekosombil yay gaamme ni gañenom gúttuneom me. Ioh me an ni bugo : “Ujow !” Najow ; ioh me ᵽoᵽ ahu : “Ujóul !” Nájoul ; ioh me arokaom : “Ukan waf uman !” Nakan wo. » 10No Yésu aunol me alob gurim gaugu, ni súmol nár. Naah bugan bugagu galageneol me : « Maagen, ínje ilobul yo : ni bugal Israel ᵽooil ímusut ijuh ró an o gáinenol gújaloe ti gal áine ahume. 11Injé ilobul yo : bugan gammeŋe ᵽan gúᵽurul n’ulam waw ᵽe waa mof íkiil gutiñor tiñ tanur ni Aburaham, Isak ni Sakob dó ni Jávi jaju jaa fatiya. 12Bare guñol Jávi jaju gañumen me enogen dó ᵽan gubeni tíyaŋ n’emoĉ yay, bo baj me ukoŋ ni ejoh émiremma. »

13Mbiban, Yésu naah afan ekosombil yay : « Ujow, mbi wo nulaw me ukano mala gáineni. » Ban may ni tinah tautu tanur tatu, amigel ahu nahoy.

Yésu nasen gahoy aol Simoŋ Ᵽier ni guce ᵽoᵽ gammeŋe

(Maruk 1.29-34 ; Lík 4.38-41)

14Ᵽúrto, Yésu najow bi yaŋ Ᵽier. No naĉih ró me, natoh aol Ᵽier aarema bújusa bibelol. 15Yésu nagorol ni gañen, ban to baenah bújusa babu ni búᵽur ni o, min ñer aare ahu anamo ecokorol.

16Mb’uĉiga gállim, n’gúŋarul Yésu bugan gammeŋe bugo siseytane sunone. Naŋar butumol naham siseytane sasu, ban nasen gahoy úsotaaw ᵽe. 17Mamu, firim fafu fo aboñer ahu Esai aᵽi me nalob ni fukano faah me : « Naŋare buhajolal, ban natebe úsomulolal akundo8.17 Juluj Esai 53.4. »

Bacam babu bi elagen Yésu

(Lík 9.57-62)

18No Yésu ajuh me fítiman fafu fágoleol me fúharo, naah ulagorol : « Utíᵽal fal fafu uloal ñagagu. » 19Bugo n’ejow mbaa busana babu, ni baj áᵽajula gúboñ Aláemit ace alofulol naagol : « Aligenaom, tánotan to nujae ᵽan ilageni bi to. » 20Yésu naagol : « Usikin waw ubaje usun wo, upu waw ᵽoᵽ ubaje ulef wo, bare Añol Arafuhow aĉila abajut tiñ taa gáelo. »

21Mbiban, ace ni galagenol me naah Yésu : « Ataw, uboket újiom min imundum ijow ik’ifoh ᵽayom, mbiban níjoul ilageni. » 22Bare Yésu naagol : « Ujóul ulagenom min uhat gaĉet me n’gufoh buganil gaĉet me. »

Yésu nakan fúrus fámah ni fuyom

(Maruk 4.35-41 ; Lík 8.22-25)

23Ᵽúrto, Yésu nák’ájuᵽo ni busana babu, ulagorol n’gulagenol. 24No gukay me ᵽiout, fúrus fámah ni fiiyulil ; fal fafu ni fiteh iki gulongos gagu gumaŋ emmeŋen busana babu. Bare Yésu, o, náni n’gámori. 25Ulagoraaw n’gulofulol ban n’gúliol n’éᵽib ró guoh : « Ataw, ukan min uᵽagal ! Wolal ubugi n’gabao ! » 26Naagil : « Mo gáinenul gutitie ! Wa uĉile n’júholi re me ? » Ñer nailo nannur fúrus fafu ni fal fafu, ban to baenah ni síjebi yem. 27Gajahali gámah n’gunogenil, bireg nihi gurorenoro guoh : « An bu om umu, iki fúrus fafu ni fal fafu síkanumol ? »

Yésu o n’esen gahoy wáine gúuba bugo siseytane nihi sibet

(Maruk 5.1-20 ; Lík 8.26-39)

28No Yésu aya me ñagagu fal fafu, ni mof mamu mo guvoge me Gadara, najuh wáine gúuba bugo siseytane sunone gúteil mbal aĉila. Ni guyah guĉine, ban gúlaᵽulaᵽut bireg an abbañut akañen ajow n’ulam wauwu. 29Wáineaw ubuge n’gunamo éᵽib fatiya n’guoh Yésu : « Añol Aláemit, wa numaŋe ni wóli ? Nujoulojow ᵽiaŋ bi ekelóli élamen tinah talu m’baĉigerut ? »

30Ban bajene n’ulam wauwu ekore yámah yaa suhumba saam bo n’gafen. 31Ñer siseytane sasu ni sufotenor suoh Yésu : « Iní me ban uhamóli, nuboket uhalóli n’jiki junogen ekore suhumba sausua. » 32Naah so : « Yoo, jujow ! » To baenah, siseytane sasu ni súᵽur sujow iki sunogen suhumba sasu. Ñer ekore yay ᵽe néᵽaᵽoul dó fitey fatiya mavaŋoe mamu eriŋoul bi ni fal fafu iki enemo ró ni mal mamu ᵽooyo.

33Ñer bugan bugagu gakoñe me suhumba sasu n’gutey gukay bi n’ésuh yay iki gugiten bo elob yay ᵽe yabaj me bi ni wabaj me bugo siseytane sasu sunogenen me ró. 34Ñer bugal ésuh yay ᵽe n’gúᵽurul íkiil guemor ni Yésu ; no gujugol me, n’gulaol aboket áᵽur ahat mofil.

9

Yésu o n’ekan abofoa nahoy

(Maruk 2.1-12 ; Lík 5.17-26)

1Ñer Yésu nájuᵽo ni busana, aban nápino fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Gálile ajow bi n’ésugol. 2No naĉih me, ni baj bugan gútebul an abofoe afiloe ni gapeh. No Yésu ajuh me gáinenil, naah abofoa ahu : « Añúm, uaken, utili uboketiboket ! » 3Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit guce gaamen to no guun me gurim gaugu, n’guogoro : « Aíne ahumu gújel Aláemit naam ni go. » 4Yésu affas me gaᵽinoril naagil : « Wa uĉile n’jibaj uᵽinor wauwu waarat mee ? 5Julobom ᵽaa, eoh abofoa ahu “Utili uboketiboket” Ter eogol “Uilo ujow,” wa ufaŋe ésum elob ? 6Ban waf wanur nimaŋe jiffas : Añol Arafuhow nayayab babe ni mof sembe n’Aláemit sal eboket util bugan bugagu. » Náfaro aah abofoa ahu : « Uilo nuŋar gapegi min uot bi yaŋi. »

7Ñer abofoa ahu nailo, aban naot. 8No fítiman fafu fujuh me waf wauwu, gáholi n’gunonil ban n’gunamo esalen Aláemit asen mee bugan bugagu sembe sausu.

Yésu o n’evoh Mácie

(Maruk 2.13-17 ; Lík 5.27-32)

9Yésu náᵽur to ajow, ban o n’égat najuh ace áine gajaol Mácie arobo to nah’ayab me búalen. Naagol : « Ulagenom. » Ñer Mácie naiyul alagenol.

10Ᵽúrto, Yésu náni ni fitiñ n’ende Mácie ; uyaba-búalen gammeŋe ni bugan guce bugo ujail uhajene n’gújoul iki gurobo to manur ni o ni ulagorol. 11No Eᵽárisie yay gujuh me dáuru, n’guoh ulagorol : « Wa uĉile afanul natiñor n’uyaba-búalen bugagu ni bugagu utila ? » 12Yésu naunil, ban naagil : « Let bugan bugagu gaamme apuñil guŋese ásotena, bare til úsotaaw. 13Jujow iki jiŋes min jiffas wo gurim gauge gulobe go Aláemit alob maa aah : “Jibaj ñarum enil, dáuru nimaŋe, let úsimen waa sihaj9.13 Juluj Osé 6.6.” Ijoulat bi evoh bugan bugagu gaĉol me, bare til utilaaw. »

Yésu o n’éᵽajul mala baor

(Maruk 2.18-22 ; Lík 5.33-39)

14Ᵽúrto, ulagora Saaŋ Batis guce n’gújoul íkiil gutoh Yésu n’guogol : « Wóli ni Eᵽárisie yay juorewor. Wa uĉile ñer ulagorai bugo mati guor ? » 15Yésu naagil : « Jíinene ᵽiaŋ búoh, funah faa búyabo, ubuge ayaba ahu gújue gúgogor aĉila baamer to ni bugo ? Hani, júut ní me ! Bare funah fice ᵽan fiĉigul no gujae me eram ayaba ahu n’guñenil ; no ñer ᵽan guor me.

16An nd’aŋar gaĉaĉ gavugul gal épis ateh gaᵽoroh ni bisimo bufan ; akan mo me, gaĉaĉ gagu gavugul gagu ᵽan gunoĉul gafan gagu min til ñer élu yay efaŋ gauŋ. 17An nd’aoren ᵽoᵽ bunuh bijeb ni siĉan sifan aban natoj so ; akan mo me, bunuh babu ᵽan bufaĉ so min ñer bivisor, ban siĉan sasu ni súbburi. Bare til níh’íni mee nuoren bunuh babu bijeb babu ni siĉan sasu suvugul sasu, mamu, so ᵽooso mati súbburi. »

Yésu o n’esen gahoy anaare ásomute, nailen ᵽoᵽ bájur baĉele

(Maruk 5.21-43 ; Lík 8.40-56)

18Yésu m’babanerut elobil gurim gaugu, ni baj afan Esúif ace aĉigul ; náñuᵽ bújoŋor Yésu naagol : « Afanom, bájurom maer naĉele mee ᵽiout. Bare újoul urembenol gañeni, ban ᵽan abbañ aroŋ. » 19Ñer Yésu nailo, aban o ni ulagorol n’gulagen áine ahu.

20-21Bajene may ace aare ásomute gásomut gal ébbur físim kábiriŋ símit guñen ni súuba. Nah’aah m’biinumol : « Ijúen me igor bare bisimool, ᵽan ihoy. » Ñer nabbuyul búsol Yésu aĉigul nagor gáñin bisimool. 22Yésu najegor, ban no najugol me, naagol : « Bájurom, jamb’úholi ! Gáineni guĉili nuhoy. » Ban aare ahu nahoy to baenah.

23No Yésu aĉih me yaŋ afan Esúif yay, ban najuh uoga sutongole bugagu ni fítiman fafu faliliore mee n’efam ró, naagil : 24« Júᵽur dáre ! Bájur babu aĉelut, námorimori bare. » N’gunamo éfohulol. 25No guham me bugan bugagu gúᵽuren tíyaŋ guban, Yésu nanogen ni futoŋ fafu, aĉih najoh bájur babu ni gañen, ban m’biilo. 26Ñer elob yay neuno eban babu ᵽe ni mof maumu ᵽoomo.

Yésu o n’esen gahoy úpima gúuba

27No Yésu aamme n’ekay, ni baj úpima gúuba gulagenol n’eoh nímoro fatiya : « Añol David, enili erumóli ! » 28No naĉih me ni yaŋ yay dó naalen me, úpimaaw n’gulofol. Narorenil aah : « Jíinene búoh nibaje sembe sausu sal ekan wo jilaeom me ? » N’guogol : « Ey, Ataw, wóli jíinene. » 29Ñer nagor gúĉilil aban naagil : « Mbi wo jimaŋ me ukano mala gáinenul. » 30To baenah, gúĉilil n’guhoy ban ni gujuh. Ñer Yésu naĉafil naagil : « Jambi an affas yo me ! » 31Bare bugo n’eju éᵽur, n’gufaen guamben ni mofil ᵽoomo wo Yésu akan me.

Yésu o n’esen gahoy an ájuut elob

32No wáineaw gápimen me gukay me ᵽiout, bugal ésuh yay n’gúŋarul Yésu ace áine akane émumune mata eseytane eom ni o. 33Yésu naham eseytane yay, ban to baenah áine ahu nanamo elob. Ñer fítiman fafu ni fujahali bireg nihi fíᵽib fatiya fuoh : « An ámusut ajuh waf ti wauwe dáre Israel ! » 34Bare Eᵽárisie yay bugo nihi guoh : « Ujuh me náju aham siseytane sasu, mata firimil fanur o ni afan so. »

Yésu najuh gútiman gagu enilol n’erum

35Yésu nailo ajow súsuh sasu ᵽooso, bi ni saa m’baha ró, nah’aligen bugan bugagu ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw, navare Firim fafu Fásum me faa Jávi Aláemit, ban ᵽoᵽ nah’asen gahoy úsotaaw ni gahaj me ᵽe. 36No najuh me gútiman gagu gajoulo me mbal aĉila, enilol nerumil, mata najuge búoh guyoyoh iki gúdeum, ban gujundenijunden may ti ubbarum wabajut akoña. 37Ñer naah ulagorol : « Eᵽit yay yo jijae me éjalojalo, bare uᵽilaaw gummeŋut. 38Jícin ñer aĉil me eᵽit yay min áboñul uᵽila gatoge bi eᵽilol. »

10

Uᵽotora Yésu gaamme guñen ni gúuba

(Maruk 3.13-19 ; Lík 6.12-16)

1Ᵽúrto, Yésu navoh ulagorol gaamme guñen ni gúuba, aban nasenil sembe sasu sal eham siseytane sasu ni esen gahoy gaa gásomut gánogan ni gaa buhaj bánoban. 2Bugo guomme ubuge : Simoŋ o guvoge me may Ᵽier ni atiol Andere ; Saak ni atiol Saaŋ, guñol Sebede ; 3Fílip ni Barutelemi ; Toma ni ayaba-búalen ahu Mácie ; Saak, añol Alife, ni Tade ; 4Simoŋ atigena ahu ni Yudas Isikariot ajae me ennomen Yésu.

Yésu o n’eboñ uᵽotoraol

(Maruk 6.7-13 ; Lík 9.1-6)

5Yésu naboñ uᵽotoraaw|uᵽotora ubuge gaamme guñen ni gúuba naagil : « Jambi jujow me mbaa galet me Esúif, ban jambi junogen me ni súsuh sasu saa bugaa Samari ; 6bare til jujow mbaa bugal Israel, gáni mee ti ubbarum wallilim. 7Buru n’ejow yay, mbi jivare juoh : “Jávi jaju jaa fatiya julofulo.” 8Jisen gahoy úsotaaw, jiilen bugagu gaĉet me, jisen gajañ bugo háhae ejoh me, jiham siseytane sasu. Nemme jiyayab m’bacamut wáfowaf, jisen may m’barorenut bacam bánoban.

9Jíni me n’ejow, jambi jiŋar síralam sánosan. 10Jambi jíjaenum may ter baet, ter bisimo búutten, ter sidala sice ; jambi jíjaenum may egol. Aroka ánoan naote ayab fitiñol.

11No jijae me eĉih ni ésuh yaa baha ter ni ésuh élulumay, jiliᵽ an ájue aalenul min jurobo súndool bi no jijae me éᵽur to jikay. 12No juom n’enogen ni yaŋ, jumundum juoh gaĉin dó me : “Gásumay gúni ni buru !” 13Eno me bugaa yaŋ yay gualenul, mbi gásumay gagu golul gúni ni bugo ; mb’íni me gualenutul, gásumay gagu golul gúbbañul bi ni buru. 14No gulale eannul n’gulat eutten gurimul, júᵽur tiñ tautu n’eᵽaᵽ gulaul10.14 jiᵽaᵽ gulaul : yoemme jambi jibbander bi ró.. 15Maagen, ínje ilobul yo : Funah fafu fo Aláemit ajae me etaliŋ bugan bugagu, bataliŋerol bugaa súsuh sasu saa Sodom ni Gomora ᵽan buhoy baa bugal ésuh yay eĉila. »

Yésu o n’elob mala mataño ni sílam saam n’éjoul

(Maruk 13.9-13 ; Lík 21.12-17)

16« Ban ilobul waf wanur : ínje umu n’eboñul ti ubbarum n’etut sujoba-baha. Mbi jijengulo ti sunuhunjaŋ, ban n’jububi ti úlab. 17Jambi jifium bugan bugagu, mata bugo gujaul me ebet ni bataliŋ, ban ᵽan gutegul gusoh gal ubaŋ ni saŋ sasu saa galaw. 18Gajaom ᵽan guĉil min gújaenumul bújoŋor ufan súsuh ni úviaw, dó ᵽe min mbi bugo ni ᵽoᵽ bugaa súsuh sasu ᵽe guun bagitenerul.

19No gujae me éjaenumul bújoŋor ufan waw, jambi sinilul siteh mala bu jijae me ébal ter wo juñum me elob ; tinah talu tiĉila ᵽan jiyab me wo juot me julob. 20No ñer let buru faŋaul jijae elob, bare Biinum babu baa Ᵽayul bo ᵽan bulob n’utumul.

21Ni tinah tautu, an ᵽan abet atiol n’eĉet, ᵽaaya ᵽan abet añolol n’eĉet, uñil ᵽan guiyul bi n’ubugail min gukanil n’guĉet. 22Gajaom ᵽan guĉil min bugan bugagu ᵽe gulalul ; bare an ajae me emuten iki bao, Aláemit ᵽan aᵽagenol. 23Gúlatienul me n’ésuh, jitey bi n’ece. Maagen, ínje ilobul yo : ᵽan jujow súsuh sasu ᵽe sal Israel bi no Añol Arafuhow ajae me ébbañul.

24Bajut aligena afaŋe afanol aligeneol me ; bajut ᵽoᵽ aroka afaŋe afanol. 25Yoemme ᵽiaŋ, aligena ahu ábbañul aongor ere ni afanol, ni may aroka ahu ábbañul aongor ere ni afanol. Eno guvoge afan fiil fafu Belisebul (yoemme afan siseytane sasu), bu ñer mati gujel may bugaa fiilol ? »

Yésu o n’etar ulagorol jambi gúholi gupalil bugan

(Lík 12.2-9)

26« Yo eĉil me niegul jambi júholi bugan bugaubugu. Bajut uce wakoᵽeni wañumuti éᵽuren ni maŋannoe, ter uce waffasuti wañumuti effas. 27Wo nilobul me n’emoĉ, julob wo ni maŋannoe ca ; wo nibunul me, jigiten wo ésuh yay fatiya ni fuhay. 28Jambi júholi bugagu ganemene me enil ban gújuut enemen yaalor, bare til júholi Aláemit, áju me anemen ni manur enil ni yaalor ni sambun sasu safogoérit me. 29Leti mutaja múuba éralam yanur munome ? Bare bajut janur ni mo jo mbi jiĉet Ᵽayul m’bamaŋut. 30Hani wal waw waa guhoul naffase butumbu uree. 31Yo niegeul jambi júholi : hani fuyoŋ faa bataja, jifaŋfofaŋ !

32An ailo me ni fuhay min aah bújoŋor bugan bugagu : “Yésu aĉilom,” ínje may ᵽan ilob mola bújoŋor Ᵽayom aamme fatiya ioh : “An ahumu ínje iĉilol.” 33Bare ánoan ajae me elalom bújoŋor bugan bugagu, ínje may ᵽan ilalol bújoŋor Ᵽayom aamme fatiya. »

Yésu o n’elob mala búfaculor babu bo najae me éŋarul

(Lík 12.51-53 ; 14.26-27)

34« Jambi jiᵽinor gaa búoh nijoulojow bi éŋarul gásumay ni mof ; ijoulat bi éŋarul gásumay, bare til gafoje. 35Nijoulojow bi éŋarul búfaculor tutor áᵽur ni ᵽayol, bájur ni jaol, ásabul ni asomol. 36Maagen búlator ᵽan bubaj tutor an ni bugaa súndool.

37An amaŋ me ᵽayol ter jaol iki faŋ ínje, an ahumu aᵽilout éni úmbam ; an ᵽoᵽ amaŋ me áᵽurol ter bájurol iki faŋ ínje, an ahumu aᵽilout éni úmbam. 38An atebut me ekurua yay yaa sílamol10.38 eteb ekurua : Ekurua, yoemme ubabar wámah úuba wo gulajore. Tale Yésu umu n’eunen eĉelol, no gujae me ebbaŋol n’ekurua. Ñer naah ulagorol gumuten sílam sasu so gujae me ebaj mala gáinenil ni o. min alagenom, an ahumu aᵽilout éni úmbam. 39An ajoh me buroŋol guñen gúuba ᵽan ábbur bo, ban an ábbur me buroŋol múmbam, ᵽan abaj buroŋ babu bábaerit me. »

Yésu o n’elob mala ealen an ni gajow gola

(Maruk 9.41 ; Lík 10.16)

40« An aalenul me, ínje naalene, ban an aalenom me, an ahu aboñulom me naalene. 41An aalen me aboñer Aláemit mala min aamme aboñer, ᵽan ayab bacam babu bo nihi gusen me aboñer ; ban an aalen me an aĉole mala maĉoleol, an ahumu ᵽan ayab bacam babu bo nihi gusen me an aĉole. 42Maagen, ínje ilobul yo : an ajae me esen hani gago ganur gaa mal májebijebi anur ni bugagu gatiti me ni ulagorom mata búoh alagorom nam, an ahumu mát’ábbur bacamol. »

11

Suroren sasu saa Saaŋ Batis

(Lík 7.18-35)

1No Yésu aban me egiten ulagorol gaamme guñen ni gúuba gurim gaugu, náᵽur to naamen me min ajow ake eligen bugan bugagu Firim fafu Fásum me, nah’avare fo ni súsuh sasu solil. 2Ni tinah tautu, Saaŋ Batis o baamer ni fipeh ; no naun me wo Kirista akane me, náboñul ulagorol guce 3íkiil guroren Yésu guogol : « Aw uomme an ahu aot me ájoul, ter juote jiirigen ace ábulo ? » 4Yésu naagil : « Jibbañ iki jigiten Saaŋ wo juune me ni wo jujuge me : 5gápim me gubbañe gujuh, gahaj me gujae ĉol, bugaa háhae yay guyabe gahoy, gatopo me gútopuloe, gaĉet me guiloe gubbañ guroŋ, gásugateno me guyabe Firim fafu Fásum me fal Aláemit. 6Gásumay gúni ni an ahu o bakanerom biĉilut me min ahabo gáinen gagu gola n’ínje ! »

7No ulagora Saaŋ Batis gukay me, Yésu nanamo egiten fítiman fafu maa Saaŋ ahumu aah : « Wa jikaene faluj baubu n’eᵽarandaŋ yay ? Fisisit ᵽiaŋ fo érus yay élisene ? 8Wa ñer jikaen bo faluj ? Anáine ᵽiaŋ asimoe wañ ujaha ? Bare hum gasimoe me wañ ujaha ni saŋ úviaw gom ! 9Ñer joon wa jikaen bo bujuh ? Aboñer ᵽiaŋ ? Ey, aĉila, ban ínje ilobul yo, fafaŋ sah aboñer. 10O aamme an ahu o Bahiĉer Aláemit bulob me mola buoh : “Ᵽan iboñ ájaenumaom gahoŋen ayabi gayoŋ min mb’ateŋen bulago babu bi n’aw11.10 Juluj Malaki 3.1.” »

11Yésu natajen aagil : « Maagen, ínje ilobul yo : ni bugan bugagu ᵽe gabugi me babe ni mof, Saaŋ Batis afaŋil me ᵽe. Bare afaŋ me gatiti ni Jávi jaju jaa fatiya, o nafaŋe Saaŋ fúf. 12Kábiriŋ gannay gagu go Saaŋ áᵽullo me bi funah faa jama, Jávi jaju jaa fatiya uju n’ejow gayoŋ ni bútaj ró, ban bugan bugaa sembe n’gúni jo n’eram. 13Sílebur sasu sal uboñer waw ni ᵽoᵽ gúboñ gagu gaa Móis, so ᵽe sulolob mala Jávi jauju iki ĉih ni Saaŋ ; 14ban eno jimaŋe jíinen yo joon : Saaŋ Batis o aamme Elí ahu o gulobe mee mala ébbañul yay yola. 15An abaj me gunnu gal eun, aun !

16Ni wa ᵽan ᵽiaŋ iligor me bugan bugagu bugaa jabbah je ? Gúnini ti uñil garove to ésuh yay ni’guomunor me, guban n’guoh gupalil : 17“Uŋeh juogul mee, jimaŋut eboh ; mbi júfoñul ufuluŋ, n’jilat ukoŋ.” 18Maagen, Saaŋ Batis najoulo, nd’atiñ mitiñolal, nd’arem ᵽoᵽ eremolal, ban bugan bugagu n’guoh : “Eseytane enogenol.” 19Añol Arafuhow najoulo, nah’atiñ narem, ban bugan bugagu n’guoh : “Jujugom sum áine ahumu : gaᵽinorol ᵽe fitiñ ni marem barebare, ni ᵽoᵽ ejaor n’utilaaw ni uyaba-búalen bugagu !” Bare Malillo mamu mal Aláemit migitenigiten ĉol ni waf waw wo bugan bugagu gabaj mo me gukane me. »

Yésu o n’eĉaf súsuh sasu saa Gálile

(Lík 10.13-15)

20Ñer Yésu narobo ennur súsuh sasu dó nafaŋ me nakane waf wajureruti, mata bugala ró guhalut bakaneril baarat mee. 21Nah’aah so : « Mataño míni ni buru, bugaa Korasin ! Mataño míni ni buru, bugaa Betusaida ! Waf waw waunderuti mee wo Aláemit akan me ni buru, ínien Tir ni Sidoŋ11.21Tir ni Sidoŋ : Súsuh sausu, gaĉin dó me gulet Esúif. nakanen wo, bugala súsuh sausu bugo basimoener wañ waa gúnigo, n’gulosor bukugay bi egiten búoh gúbahembahen bakaneril. 22Yo eĉil me, ínje ilobul yo : funah fafu faa bataliŋ babu fiĉigul me, bataliŋul ᵽan bufaŋ m’bútañie baa Tir ni Sidoŋ. 23Min buru may, bugaa Kaᵽerinaum, jíinene ᵽiaŋ búoh Aláemit ᵽan atebenul bi fatiya ? Múk ! Ᵽan jialeni bi ró n’ettam n’ufuga ! Eno waf waw waunderuti mee wakani me n’ésugul ukaneni Sodom, ésuh yauyu ᵽan eroŋen to bi jama. 24Yo eĉil me niegul : funah fafu faa bataliŋ babu fiĉih me, bataliŋul ᵽan bufaŋ m’bútañie baa Sodom. »

Yésu o n’elob n’ésumayol ró

(Lík 10.21-22)

25Ni tinah tautu, Yésu nalob aah : « Nisali, Aláemit Ᵽayom, aw aĉil me émit ni ettam, mala min ukoᵽen me waf wauwu bugan bugagu gabaj me gaffas ni bugagu galillo me, mbiban nugiten wo bugagu gáni me ti uñil. 26Maagen, Ᵽayom, nisali mata súmisum min ní mee.

27Waf waw ᵽe Ᵽayom nahatwohat ni guñenom. Bajut an affase ínje Añil ahu íni let Ᵽaaya, ban may bajut an affase Ᵽaaya íni let ínje Añil ahu ni bugo nimaŋ me egitenol. »

Yésu o n’elob mala gáelo gagu gaa maagen

28« Jújoul bi n’ínje buru ᵽe jayoh me n’eteb bíteb báliie, ban ᵽan isenul gáelo. 29Nibubibubi ban itebenorout ; yo eĉil me jiŋarom íni áĉibbenaul, ban n’jiyab baligenerom. Mamu ᵽan jibaj gáelo, uinumul ᵽan ufilo. 30Maagen mamu báĉibbenerom bútañiut, ban bíteb babu bo nijae me esenul jiteb bivilivili. »

12

Yésu nafafaŋ funah fafu faa fíiyay

(Maruk 2.23-28 ; Lík 6.1-5)

1Ni gunah gaugu, Yésu náni n’esat ulah waw funah faa fíiyay. Nemme ulagorol bieb bujogil, n’gunamo etuj gukoñ gagu guheŋ. 2Ni baj Eᵽárisie guce gujugil n’guoh Yésu : « Aᵽaa uluj ! Ulagorai ubugi n’ekan waf wo gúfirene ekan funah faa fíiyay. »

3Bare Yésu naagil : « Buru ᵽiaŋ jijangaut wo David akan me funah fice no bieb bujogil me, o ni galageneol me ? 4Leti nanogenogen ni Fúggut Aláemit, aban náŋarul dó unaĉ waw wájii ró me Aláemit gutiñ, aĉila ni galageneol me ? Ban guotenut gutiñ wo, bare til uteŋenaaw bareil bugo gújue gutiñ wo ! 5Jijangaut mul wo gúboñ gagu gaa Móis gulob me mala uteŋenaaw gaĉiggo me dó ni gávi-Aláemit hani funah faa fíiyay ? Ekan yauyu eĉilil min gúkanumut fíiyay fafu, bare eĉilutil min gutil. 6Ban ínje ilobul yo : baje tale waf wafaŋe nubaje hámma gávi-Aláemit. 7Leti Bahiĉer babu buoge : “Nimaŋe ñarum enil, bare let úsimen waw waa sihaj12.7 Juluj Osé 6.6” ? Jujogen me wo gurim gaugu gulobe, mati jitegen sulob bugan gakanut waf. 8Maagen, Añol Arafuhow o aamme afan ahu ala fíiyay fafu fololal. »

Yésu o n’esen gahoy an o gañenol guhae

(Maruk 3.1-6 ; Lík 6.6-11)

9Yésu náᵽur to akay ban najow ak’anogen ni yaŋil yaa galaw. 10Ni baj ró ánaine ace ahaje ni gañenol. Nemme Eᵽárisie yay gumamaŋ ebaj waf wo mbi gújogumol me ni wo, n’gurorenol guoh : « Gúboñolal gújiji ᵽiaŋ an min asen gahoy funah faa fíiyay ? » 11Yésu naagil : « Eno ace ni buru nabaje gabbarum ganur pat ban ni gulo n’éhaᵽa funah faa fíiyay, mati ᵽiaŋ ajow iki áᵽunnul go n’éhaᵽa yay ? 12Ban an, leti nafaŋe gabbarum nár ? Kan hum sesen búoh an nájue akan maaro funah faa fíiyay. » 13Mbiban Yésu nábaho mbal áine ahu naagol : « Uraw ᵽaa gañeni. » Aíne ahu naraw go, ban gañen gagu n’gúbbañul guhoy ti gagu. 14Ñer Eᵽárisie yay n’gukay ban n’gujoj bi effas bu gujae ekan min gunemen Yésu.

Yésu o aamme aroka ahu o Aláemit aĉob me

15Nemme Yésu naffase gaᵽinor Eᵽárisie yay, náᵽur tiñ tautu ajow akay. N’ejaol, bugan gammeŋe n’gulagenol. Nasen gahoy úsotaaw ᵽe, 16bare nannuril liŋ naagil jambi an áᵽunnol me n’ésuh. 17Nakan mo mee min mbi gurim gagu go Aláemit alob me ni butum aboñer ahu Esai gukano gaah me :

18« Arokaom o niĉob me ume ;

aĉila aamme o níbboli me nár,

ni o nibaje ésumayom ᵽooyo.

Ᵽan ibaŋ Biinumom ni o,

min mb’avare maĉole mamu ni sasu súsuh ᵽe saa mof.

19Mat’abaj síñagor ni an ban mát’áᵽib fatiya,

mati an aun firimol ni gukaen gagu.

20Mat’afaben fisisit fatuje fuban,

ban mat’afoh ejaŋa yo gajaŋa yo gufokotoe.

Ᵽan akan mamu bi no najae me ekan maĉole mamu ni mihek maarat mamu.

21Ban bugaa súsuh sasu ᵽe saa mof ᵽan gubaŋ gafiumil ni o12.21 Juluj Esai 42.1-4. »

Yésu o n’éᵽajul mala siseytane sasu

(Maruk 3.22-30 ; Lík 11.14-23)

22Ᵽúrto, n’gúŋarul Yésu ace áine o eseytane enone ák’ápim ban nakan émumune. Yésu nasenol gahoy iki nah’alob ban najuh. 23Ñer gaam to me ᵽe n’gummeŋ gajahali iki ni’guoh : « Dáuru leti añol David ? » 24Bare Eᵽárisie yay no guun yo me, n’guoh : « Ujuh me áine ahumu náju aham siseytane sasu, mata búoh Belisebul, aamme afan so, o aseneol sembe sausu. »

25Nemme Yésu naffase gaᵽinoril, naagil : « Bugan gagume jávi gutigenoro me, jávi jauju ᵽan jinemo. Bajut ésuh ter yaŋ yo uĉinda ró guom n’etigenor yájue eroŋ. 26Eno Seytane nah’ahakam Seytane, o hum atigenoroe faŋaol ; bu ñer jáviol jújue juroŋ ? 27Buru jujoge búoh Belisebul aseneom sembe sasu so niŋare me niham siseytane sasu. Ñer gupalul ni sembe sal ay guhame so me ? Yo eĉil me bakaner gupalul ᵽan bigitenul me búoh jibibij. 28Bare nemme Biinum Aláemit biĉilom min nih’iham siseytane sasu, dó giten me búoh Jávi Aláemit jiĉiloĉih tale ni buru.

29An ájuut anogen ni yaŋ yal an abaje sembe ák’ákuet ró fubajol o m’bamundumut ajogol ahoh ; aban me, no ñer ᵽan áju me ákuet waamme ni yaŋ yay.

30An abbañut me búsolom, o alatorom nam ; an ᵽoᵽ aanenutom me niomen ekore yay, dóemme evis yo namaŋe. 31Yo eĉil me niegul : gatil gánogan ter gajel gánogan gal arafuhow, hani guyae n’Aláemit, gújue guboketi ; bare gajel gayae ni Biinum Banabe, go, mati guboketi. 32An alob me firim faarat aya n’Añol Arafuhow, Aláemit nájue aboketol fo ; bare an alob me firim faarat aya ni Biinum Banabe, Aláemit mat’aboketol hani ni buroŋ baa jama, hani ᵽoᵽ ni buroŋ bájaeul. »

Bununuh ni mitiñ bo buffasei

(Lík 6.43-45)

33« Bununuh búari me, mitiñ bo may ᵽan múari ; bare bununuh buarat me, mitiñ bo may mati múari. Maagen mamu, bununuh bánoban ni mitiñ bo buffasei. 34Gabugor súᵽudum ge ! Bu jújue julob waf waaro buru baamer bugan gaarat ? Maagen mamu, ánoan wammeŋen me biinumol butumol ní’búᵽuren bulob. 35An aaro náh’áᵽureᵽuren máarie mamu mal ebaj yay yaamme ni o agiten ésuh yay ; bare aarat me, máhojie mamu mal ebaj yay yaamme ni o, mo náh’áᵽuren agiten ésuh yay. 36Injé ilobul yo : funah fafu faa bataliŋ babu, bugan bugagu ᵽan gubaj bi egiten mala firim fánofan faarat fo gulobe. 37Maagen mamu, Aláemit ni gurim gagu gúiya ᵽan ataliŋi me bataliŋ bal eseni bakoŋ ter bal etegi. »

Bigitenum babu baa Sonas

(Maruk 8.11-12 ; Lík 11.29-32)

38Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit ni Eᵽárisie guman n’guoh Yésu : « Afan ahu, jimaŋe ukanóli n’jujuh bigitenum bo an ájuut akan. » 39Yésu naagil : « Bugan bugagu bugaa jama gaarat mee ban gúkanumut Aláemit, bugo guŋese me ejuh bigitenum bo an ájuut akan. Bare Aláemit mat’abbañ akanil n’gujuh bigitenum bice íni let babu babaj me aboñer ahu Sonas. 40Ti Sonas arobo me ni far eol yay yámah yay sutufunaha sífaji ni sufuga sífaji, mo may Añol Arafuhow ᵽan arobo me ñáraru ettam yay sutufunaha sífaji ni sufuga so ró. 41Funah fafu faa bataliŋ babu, gailo gagu go bugaa Niniv gubajen me no, ᵽan may gugiten bugan bugagu bugaa jama búoh gubajut bakoŋ, mata bugo no guutten me baĉafer Sonas guban, gúbahembahen bakaneril ; ban ute to nuomal maa, baje an afaŋe Sonas. 42Funah faufu fanur fafu faa bataliŋ babu, aseh ahu ala mof mamu maa Saba ni gailool ᵽan may aceŋ bugan bugagu bugaa jama, mata aĉila náᵽulloᵽur ráli ákail autten gurim gagu gatajene me gaffas gal ávi ahu Salomoŋ12.42 Juluj 1 Uví 10.1-10 ; ban ute to nuomal maa, baje an afaŋe Salomoŋ. »

Yésu o n’éᵽajul mala ébbañul yay yal eseytane

(Lík 11.24-26)

43« Eseytane éᵽur me ni an o neh’ebet, ᵽan neh’eyanor bo me bin babu bahay me, ᵽan neh’eŋes tiñ taa gáelo, ban mat’ebaj. 44Ñer ᵽan eoh : “Ban ibbañ bi ni yaŋom dó níᵽullo me.” No eĉih ró me, nejuh búoh yaŋ yay eᵽa erakel, evuivu ban étugituh jon. 45Ᵽan ñer ejow ék’éŋesul sice siseytane sono futoh ni súuba safaŋ yo búlaᵽut, min sújoul so ᵽe íkiil siĉin dó. Ᵽúrto, sílam an ahumu ᵽan sifaŋ saa no. Mo may jae mee éni bi ni bugan bugagu bugaa jama gaarat mee. »

Guti Yésu ni jaol

(Maruk 3.31-35 ; Lík 8.19-21)

46Yésu o n’eroŋ n’elob ni fítiman fafu, jaol ni gutiol n’guĉigul. N’guilo tíyaŋ min gúni n’eliᵽ bi elob ni o. 47Ace ni gaam dó me naah Yésu : « Uutten, jai ni gutii ubugi tíyaŋ, ban gumaŋe elob n’aw. » 48Yésu naagol : « Ay aamme jaom ? Bugay guomme gutiom ? » 49Mbiban nañuren ulagorol aban naah : « Bugaubuge guomme jaom ni gutiom. 50Maagen mamu, ánoan akane wo Ᵽayom aamme fatiya amaŋ me, an ahumu o aamme atiom, álinom, jaom. »

13

Búnogor babu baa sittam sasu dó euh yay elo me

(Maruk 4.1-9 ; Lík 8.4-8)

1Funah faufu, Yésu náᵽurul dó ni yaŋ yay ak’arobo galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut. 2Fítiman fámah ni fúkail fuomunor to naamme ; ni fújalo bireg nájuᵽo ni busana bice ak’anamo ró. Fítiman fafu ni fíni bo ni mahae ni fiiye. 3Ñer naŋar búnogor min avareil waf wammeŋe nah’aagil : « Baje abela-euh ace áᵽullo bi eke ebet euh. 4O n’ebet euh yay, eceyo nelo n’galam bulago ; upu waw n’úkail utiñ yo ᵽe. 5Yayuyo nelo tiñ taake tabaje sival to eus emmeŋut ; nefaen eil mata guar yo gújuut gunogen síki. 6Bare no tinah talu tirabulo me, nepab ehay mala min guar yo gújuut me gunogen síki. 7Epayo nelo tiñ taa sijeŋ ; sijeŋ sasu ni síbbagul iki súnumen yo. 8Eceyo nelo ni mof maaro : nebuh mitiñ, gahager ganur n’gubuh wono ávi ni guñen, gace wono úvi gúfaji, gagu wono ekeme. 9An abaj me gunnu gal eun, aun ! »

Waĉil me Yésu naŋar únogor nalob n’ésuh yay

(Maruk 4.10-12 ; Lík 8.9-10)

10Ñer ulagora Yésu n’gulofol ban n’guogol : « Wa uĉile nuŋar únogor nulob ni bugo ? » 11Naagil : « Buru Aláemit nájiulji min júju jujoh firim fafu faa Jáviol fásiki me, bare bugo ájiutil yo. 12An abaj me, ᵽan afaŋ nayabe ák’áni ni fusanumet ; bare an abajut me, ᵽan guramol ᵽe bi ni jo náhagum me ró. 13Yo eĉil me nih’iŋar únogor min ilob ni bugo, mata gulujeluj gujugérit, guuttenewutten guunérit ban ᵽoᵽ gujogérit. 14Ban firim faufe fal aboñer ahu Esai ufu n’ekano ni bugo faah me :

“Ᵽan juun bare mati jujoh,

ᵽan juluj bare mati jujuh.

15Ey, bugan bugaubugu gubbannobañ gúni bugan gaake uinum,

gutotoj gunnuil,

gúmipemipen gúĉilil,

min gúfiren gúĉilil ejuh,

gunnuil eun,

uinumil ejoh.

Mamu ñer gúfirenoroe ébbañul bi n’ínje

min isenil gahoy13.15 Juluj Esai 6.9-10.”

16Bare buru til jibaje gásumay : gúĉilul gujuge, ban gunnuul n’guun ! 17Maagen, ínje ilobul yo : uboñer gammeŋe ni ᵽoᵽ bugagu gaĉol me bújoŋor Aláemit gumaŋene gujuh wo buru jujuge me, bare gutogut gujuh wo, gumaŋene guun wo buru juune me, bare gutogut guun wo. »

Yésu o n’éᵽajul búnogor babu baa sittam sasu

(Maruk 4.13-20 ; Lík 8.11-15)

18« Buru ñer juutten wo búnogor babu bal abela euh yay bulob me. 19Bulago babu dó ece n’eugit yay elo me, dóemme bugan bugagu gautten me firim fafu faa Jávi Aláemit, mbiban gujogut fo : An ahu Aarat me ᵽan ájoul ban ᵽan áᵽuren firim faufu n’uinum bugan bugaubugu. 20Ettam yay yaak me dóemme bugagu gaun fo me, ban n’gufaen guyab fo to baenah n’ésumay ró, 21bare fiilut guar ni bugo ; bugo bugan bugom gañumut eᵽio : No sílam sasu ni gálatien gagu sijae me eĉigul mala firim faufu, n’gufaen gubelen gáinenil. 22Tiñ talu taa sijeŋ sasu, dóemme bugagu gaun me firim fafu, mbiban gaᵽinor gagu gaa buroŋ babu baa jama ni ᵽoᵽ eliᵽ fubaj yay yabute me ni síkail súnumen fo min fújuut fubugor ni bugo. 23Mof mamu máari me, dóemme bugan bugagu gaun me firim fafu ban n’gujoh fo. Bugan bugaubugi ᵽan gúŋarul ni buroŋil waf waaro wammeŋe ti emano : gahager ganur n’gubuh wono ávi ni guñen, gagu wono úvi gúfaji, gace wono ekeme. »

Búnogor babu bal esisit yay

24Mbiban Yésu natajen alobil búnogor bice naagil : « Jávi jaju jaa fatiya jínini ti an abele eugit yaaro ni galagol. 25Efuga ece, ésuh yay ᵽe n’gámori, alator áine ahumu nájoul íkiil aroh esisit águñor n’emano yauyu aban najow akay. 26No emano yay eogol me, esisit yay néᵽurul may. 27Ñer urokaaw bugal ala yaŋ yay n’gúkail guogol : “Afanóli, leti eugit yaaro nubele ni galagi ? Bu jáorum me ñer ni baj dó esisit ?” 28Naagil : “Dáuru alatorom ace akan mee burok baubu.” N’guogol : “Numaŋe iki jiñah yo jibelen ?” 29Naagil : “A-a, jambi jike yo eñah n’júloĉor manur eugen yay. 30Jihat so min sibbagor iki eᵽit yay eĉigul. No ᵽan ioh me uᵽilaaw : Jumundum jiñah esisit yay juhoh gúpuh bi esaen ; emano yay, yo, jibet yo ni bíjejom.” »

Unógor waw waa jukol fuyaba ni lévir yay

(Maruk 4.30-32 ; Lík 13.18-21)

31Yésu nabbañ alobil búnogor bice mul naagil : « Jávi jaju jaa fatiya jínini ti jukol fuyaba jo an aŋare aroh ni galagol. 32Jo jifaŋe gatiti mukol mamu ᵽe ; bare jiilul me, ᵽan jifaŋ gájalo mununuh mamu ᵽe maam dó me ni gafat gagu, ban ᵽan jíni bununuh bújalo iki upu waw úkail ulef ró n’uan bo. »

33Natajen mul alobil búnogor be : « Jávi jaju jaa fatiya jínini ti lévir yo anaare atiĉe águñor ni ukib úfaji wal eᵽor ek’eilo ᵽooyo. »

Mala elob Yésu n’únogor

(Maruk 4.33-34)

34Ñer Yésu naŋar únogor wauwu ᵽe min alob ni fítiman fafu ; nd’alob ni bugo o m’baŋarut únogor, 35dó ᵽe min mbi wo Aláemit alob me ni butum aboñer ahu ukano, no naah me :

« Ᵽan íŋabul butumom nilob n’únogor,

ᵽan igiten waf waw wakoᵽeni me kábiriŋ m’buju babu13.35 Juluj Ufóñ 78.2. »

Yésu o n’éᵽajul búnogor babu bal esisit yay

36No Yésu aban me, nahato fítiman fafu min abbañ anogen ni yaŋ yay dó naamen me. Ulagorol n’gulofol n’guogol : « Uᵽájuloli búnogor babu bal esisit yay yaa galah gagu. » 37Naagil : « Yoo. An ahu abele me eugit yay yáari me, o aamme Añol Arafuhow ; 38galah gagu dóemme mof mamu, eugit yay yáari me dóemme guñol Jávi jaju ; esisit yay dóemme guñol An ahu Aarat me. 39Alator ahu aroh me esisit yay, o aamme Seytane ; eᵽit yay dóemme gabao mof ; uᵽilaaw bugo guomme emalakaay. 40Ban ti gujae me éᵽuren esisit yay gural ni sambun, mo may ᵽan ní mee no gabao mof gujae me eĉigul : 41Añol Arafuhow ᵽan áboñul emalakaol íkiil gúᵽuren ni Jáviol bugan bugagu gaĉile me gupalil n’gutil, ni ukana-maarat bugagu. 42Mbiban ᵽan gubenil ni sambun, dó ᵽan níme ukoŋ ni ejoh émiremma. 43No ñer, bugagu gaĉol me ᵽan nihi guij ti tinah dó ni Jávi jaju jaa Ᵽail. An abaj me gunnu gal eun, aun ! »

Búnogor babu baa fubaj fafu fakoᵽeni me ni bal enuh yay ejaha yay

44« Jávi jaju jaa fatiya jínini ᵽoᵽ ti fubaj fakoᵽeni ni galah fo an araŋene. No naraŋen fo me, natosen fo akoen dó tice ; násumaet nár ak’annomen wafol ᵽe min annom galah gaugu.

45Jávi jaju jaa fatiya maa jínie may : baje annomena ace aam n’eŋes enuh ejaha. 46No najuh me ece yo funnom yo fújaloe mata ebabaj hámma, najow ak’annomen wafol ᵽe min annom yo. »

Búnogor babu baa fumbal fafu

47« Jávi jaju jaa fatiya, maa mul jínie : baje fumbal fabeli ni fal fámah, ban ni fujoh eol yánoyan. 48No fimmeŋ me, umbalaaw n’gúñagul fo gural ni búluŋ min gurobo éᵽuren suol sasu. N’gufor sáari me gukan n’utegel, min gubelen saarat me. 49Mamu may ᵽan ní mee ni gabao gagu gaa mof : emalakaay ᵽan guke gúfaculor ukana-maarat bugagu ni bugagu gaĉol me, 50mbiban n’guteb ukana-maarat bugagu gubelen ni sambun sajege : dó ᵽan baj me ukoŋ ni ejoh émiremma. »

51Mbiban naagil : « Jujoge joon dáuru ᵽe ? » N’guogol ey. 52Ñer naagil : « Aᵽájula gúboñ Aláemit ánoan abbanno áni alagor ala Jávi jaju jaa fatiya nánini ti afan yaŋ áᵽurene me ni ebajol waf uvugul ni ᵽoᵽ waf ufan. »

Gáinenut gagu gaa bugaa Nasaret ni Yésu

(Maruk 6.1-6 ; Lík 4.16-30)

53No Yésu alob me únogor wauwu aban, náᵽur to akay. 54Najow bi ni mof mamu dó nabugi me, aban nanamo eligen bugan bugagu ni yaŋ yay yaa galaw yolil dó Nasaret. Maagen mamu, naligenil bireg n’gujahali n’guoh : « Bay naŋallo malillo maumu ? Bu nájue nah’akan waf waunderuti ti wauwu ? 55Leti dáuru añol acokora gurihinjaŋ ahu ? Leti jaol aamme Mari ? Gutiol leti bugo guomme Saak, Susef, Simoŋ ni Síd ? 56Gúlinol leti bugo guom maa tale ᵽe ni wolal ? » 57Dáuru ñer n’diĉilil n’gulat éinen ni o. Ñer Yésu naagil : « Aboñer nah’aruheniruhen tíñotiñ iki fádo fiilol ni ésugol dó nabugi me. » 58Ñer Yésu akanut ró waf waunderuti wammeŋe mala gáinenut gagu golil.

14

Eĉet yay yaa Saaŋ Batis

(Maruk 6.14-29 ; Lík 9.7-9)

1Gannay gaugu, Herod, aamen me ávi Gálile, naun gulob mala Yésu. 2Naah urokaol : « Dáuru Saaŋ Batis aiyulo me ni gaĉet me ! Yo eĉil me nabaj sembe sausu sal ekan waf wajureruti. » 3Maagen mamu, Herod naboñenboñ gujoh Saaŋ Batis min guhogol ñisel ban n’guŋarol gúrur ni fipeh. Dáuru ᵽe mala Herodias aar atiol Fílip o nábahen me akan aarol, 4ban no Herod akane mo me, Saaŋ naagolseh : « Senuti min uram Herodias ! » 5Herod namaŋene ekan min Saaŋ Batis aĉet, bare náholi Esúif yay mata bugo ᵽe gujojoh Saaŋ Batis ti aboñer.

6Mb’uĉiga funah fafu fo Herod aamme n’ekan gaggan gagu gaa gabugiol, bájur Herodias naboh bújoŋor sijaora Herod. Naboh aboh iki súm Herod 7bireg Herod nabbat esenol wáfowaf wo najaol me écin. 8Ni batuñener baa jaol, bájur babu naah ávi ahu Herod : « Uŋallom maer yauye fuhow Saaŋ Batis ni biril. » 9Ñer ávi ahu ni mujogol faŋ, bare nemme nabbabat aban bújoŋor sijaoraol, namaŋ guŋallol fo, 10ban naboñ iki guᵽikul fuhow Saaŋ Batis dó ni fipeh fafu. 11N’gúŋarul fuhow fafu ni biril íkiil gusen bájur babu ; biĉila may m’búbahen fo bisen jaw bo. 12Ñer ulagora Saaŋ Batis n’gúkail guŋar efuluŋ yay iki gufoh. Mbiban n’gujow iki gugiten Yésu wabaj me.

Yésu o n’esen bugan gono súuli futoh gutiñ

(Maruk 6.30-44 ; Lík 9.10-17 ; Saaŋ 6.1-14)

13No Yésu aun me wabaj me Saaŋ Batis, naŋar busana min añago mbaa tiñ talikoe ; bare fítiman fafu ni fuun yo, min bugan bugagu gúᵽurul ni súsuh sasu gulagenol ni guot. 14No naavulo me ni busana babu, najuh fítiman fámah. Enilol nerumil min asen gahoy úsotaaw ᵽe gaamen to me.

15No tinah tujon me, ulagorol n’gulofol n’guogol : « Tiñ taute tilikoe, ban tinah tígale ; ubbañen bugan bugaubugi gujow ni súsuh sasu, tima n’gunnom bo waf gutiñ. » 16Yésu naagil : « Rorenut min guke bice : buru faŋaul jisenil gutiñ ! » 17N’guogol : « Unaĉ futoh ni muol múuba bare jibaje. » 18Naagil : « Jiŋallom so bi tale. »

19Nakan fítiman fafu ni funamo n’efos yay, aban naŋar unaĉ waw waamme futoh ni muol mamu maamme múuba, náarul gúĉilol fatiya min asalen Aláemit. Mbiban namusul unaĉ waw asen ulagorol gugabor fítiman fafu. 20Bugo ᵽe n’gutiñ iki gupoñ kab guŋañen. Mbiban, ulagoraaw n’guteb utegel guñen n’úuba ummeŋ kab baᵽirih babu baŋaño me. 21Bugan bugagu gatiñ me maageima bugan gono súuli futoh (5 000), waareaw ni uñiaw m’baᵽinuti.

Yésu o n’ehah fatiya mal mamu min ajow

(Maruk 6.45-52 ; Saaŋ 6.15-21)

22No bao me, Yésu nafaen aah ulagorol gújuᵽo ni busana babu min guyabol gayoŋ mbaa ñagagu, min mb’aĉila faŋaol abbañen fítiman fafu. 23No nabbañenil me aban, najiŋ n’erijaŋ yay áhatulo ake galaw ; náni ró iki tinah tujon.

24Ni tinah tautu, busana babu bo baamer n’etut fal fafu, ban gulongos gagu n’guyogen bo faŋ mata gallaj érus yay guomen ni go. 25Tinahurab, Yésu najow n’guot ni fal fafu mbaa bugo. 26No ulagorol gujugol me nájaeul mee ni fal fafu, n’gúholi n’guoh : « Dáuru ayaul ! » Ñer n’guilo guya úᵽib. 27Bare Yésu naramor aagil : « Jifilen uinumul, ínje om ! Jambi júholi ! » 28Ᵽier naagol : « Ataw, íni me aw om, uogom íjoul ni mal mamu mbal aw. » 29Naagol : « Ujóul ! »

Ñer Ᵽier náavul ni busana babu ajow ni mal mamu mbaa Yésu. 30Bare no najuh me búoh érus yay ebabaj sembe, gáholi n’gunonol, ban namaŋ bi étimo ; ñer náᵽib aah : « Ataw, uᵽagenom ! » 31To baenah, Yésu naalen gañenol ajogulol, aban naagol : « Mo gáineni gutitie ! Wa uĉile nusasabor ? » 32Ñer n’gújuᵽo ni busana babu bugo éubail, ban érus yay neilen. 33Ñer gaamen dó me ᵽe n’guya gújul bújoŋor Yésu n’guoh : « Maagen aw uomme Añol Aláemit. »

Yésu o n’esen gahoy úsotaaw ni mof mamu dó Genesaret eomme

(Maruk 6.53-56)

34No gútiᵽ me fal fafu guban, n’guya n’ésuh yay yo guvoge me Genesaret. 35Bugaa bo n’gútallo Yésu min gufaen guboñ bugan ni súsuh sasu ᵽe salof yo me bi egitenil búoh Ataw umu dáre ; ñer bugan bugagu n’guŋallol úsotaaw ᵽe. 36N’gulaol aboket ahalil n’gugor hani gáñin bisimool bare. Maagen gagor go me ᵽe n’guhoy gujañ.

15

Yésu o n’eceŋ mukanay Eᵽárisie yay

(Maruk 7.1-13)

1Ni gunah gaugu, ni baj Eᵽárisie ni úᵽajula gúboñ Aláemit guce gúᵽurul Yérusalem gúkail gutoh Yésu n’guogol : 2« Wa uĉile ulagorai gúkanumerit mukanay mamu mo sipayolal gufan guhalolal me ? Uluj ᵽaa, ndi guᵽos guñenil balama gutiñ ti mukanayolal mulob yo me. » 3Naagil : « Buru may wa uĉile jíkanumerit gúboñ Aláemit min til jilagen mukanay mamu molul ? 4Aláemit aagut hee : “Ukánum ᵽai ni jai15.4 Juluj Gaᵽagen 20.12” ? Naage mul : “An ajel me ᵽayol ter jaol, an ahumu naate amugi15.4 Juluj Gaᵽagen 21.17.” 5-6Bare hum buru juoge bugan bugagu gusoholaut ékanum ᵽail ter jail íni me guŋare wo guñumen me erambenil ni wo gúji me Aláemit ní bíteŋenol. Mamu ñer, jibelene firim Aláemit min til jilagen mukanay mamu molul. 7Bugan ge gálodit maagen ! Aboñer ahu Esai nabaje bakoŋ ni buru no naah me :

8“Bugan bugaubugi ni gurim bare gusaleom,

bare uinumil úraliomrali faŋ !

9Bíteŋen babu bo gukaneom me burakel bom,

mata wo guligene me bugan bugagu, mukanay mom mal arafuhow bare15.9 Juluj Esai 29.13 !” »

Yésu o n’elob maa waĉile me an nasigo

(Maruk 7.14-23)

10Ᵽúrto, Yésu nabbañ alob ni fítiman fafu naagil : « Juuttenom joon min mbi júju jujoh wo nijae me elobul. 11Let wanone me ni butum arafuhow nuh’ukanol nasigo. Bare til wáᵽullo me ni butum an, wo nuh’ukanol nasigo. »

12Ñer ulagorol n’gulofol ban n’guogol : « Nuffase búoh Eᵽárisie yay guiñil gutitiñ mala firim faufu fo nulob mee ? » 13Naagil : « Bununuh bánoban bo Ᵽayom aamme fatiya arogut, ᵽan bubbuĉi. 14Jihalil bo ! Dáuru úpima gaam n’éĉibben gupalil úpima. Ban ápima áĉibben me apalol ápima, bugo éubail ᵽan gulo ni gasun. »

15Ñer Ᵽier naagol : « Aᵽaa úᵽajuloli gurim gagu go nulob mee mala gasigo gagu ! » 16Yésu naagil : « Kan buru may jujogut gurim gaugu ? 17Jiffasut búoh wanone me ᵽe ni butum bal an ujaejow bi ni farol, ban ᵽúrto n’úᵽur n’enilol o bakaer m’bise ? 18Bare wáᵽureul me ni butumol, wo, ni biinumol úᵽummulo, ban wo nuh’uĉilol nasigo bújoŋor Aláemit. 19Mata ni biinum an uᵽinor waw waarat me núh’úᵽurul : waa jamuh an, gafilen anaare alet úiya, bujobuet, gákuet, eteh bugan sulob, gúmeñ bugan. 20Waf wauwu nuh’uĉil me an nasigo. Bare fitiñ m’baᵽosut guñen, yo nd’eĉil an nasigo. »

Gáinen gagu gal aare ahu alet me Asúif

(Maruk 7.24-30)

21Mbiban Yésu náᵽur to ajow bi ni mof mamu dó súsuh sasu saa Tir ni Sidoŋ suomme. 22Ni baj anaare ace ala Kanaan aĉin dó. Aare ahumu nájoul bi to ni Yésu n’éᵽib nímoro aah : « Ataw, añol David, uboket enili erumom ! Bájurom eseytane eyogenol faŋ, náguoguo nár ! » 23Bare Yésu ábalutol hani firim fanur. Ñer ulagorol n’gulofol n’guogol : « Ukanol najow ! Nafambeolalfam. » 24Yésu naagil : « Niboñuliboñ mala bugan bugagu bugal Israel bare, gáni mee ti ubbarum wallilim. »

25Bare aare ahu nákail aya gújul bújoŋorol naagol : « Ataw, urambenom ! » 26Yésu naagol : « Warat eŋar mitiñay uñiaw usen sujoba15.26 No, Esúif guce nihi guvogenvoh galet me Esúif sujoba.. » 27Aare ahu naagol : « Ataw, maagen nulobe, bare bae sujoba sasu nihi sititiñ baᵽoy babu báloeul me ni biril bugala so. » 28Ñer Yésu naagol : « Alínom, mo gáineni gújaloe ! Wo numaŋ me ukano. » Ban bájurol nahoy ni tinah tiĉila.

Yésu o n’esen gahoy úsota gammeŋe

29Yésu náᵽur to ajow bi galam fal fafu fáᵽurut me faa Gálile. No naĉih bo me, najiŋ n’erijaŋ aban narobo ró. 30Ñer bugan gammeŋe n’gújoul iki gutogol bo. N’ejoulil, n’gúŋarul uhaja, úpima, ubofoa, súmumune, ni úsota guce gammeŋe. N’gubaŋil to n’guolol ban nasenil gahoy. 31Bugan bugagu n’gujahali náar no gujuh me súmumune sasu sulob, uhajaaw guhoy, ubofoaaw guilo n’gujow, úpimaaw gujuh ; ñer bugo ᵽe n’gurobo esalen Aláemit ahu ala Israel.

Yésu o n’esen bugan gono súuli sibbagir gutiñ

(Maruk 8.1-10)

32Ᵽúrto, Yésu návogul ulagorol aban naagil : « Enilom erume bugan bugaubugi mata baje ñer gunah gúfaji bugo tale n’ínje, ban gubajut wáfowaf bi fitiñ. Imaŋut ibbañenil guot gar gurakel, jambi guyogo babu m’bulago. » 33Ulagoraaw n’guogol : « Bay nújuale ubajal ni tiñ taute taliko maa waf waa fitiñ watoge bi esen bugan bugaubugi gammeŋ mee gutiñ iki gupoñ ? » 34Yésu naagil : « Unaĉ butumbu jibaje ? » N’guogol : « Wono futoh n’úuba, ni ᵽoᵽ muol matiito muman. »

35Ñer Yésu nakan bugan bugagu n’gurobo to n’ettam, 36aban naŋar unaĉ waw waamme futoh n’úuba ni muol mamu, mbiban nasal Aláemit, aban namusul so asen ulagorol gugabor bugan bugagu ᵽe. 37Bugo ᵽe n’gutiñ iki gupoñ. Ulagoraaw n’guomen miᵽirih mamu maŋaño me iki gummeŋen utegel wono futoh n’úuba guteb gújaenum. 38Bugan bugagu gatiñ me guomme súuli sibbagir (4 000), waareaw ni uñiaw m’baᵽinuti. 39Mbiban, Yésu nabbañenil guot, aban nájuᵽo ni busana min akay mbaa mof mamu mo guvoge me Magadan.

16

Eᵽárisie yay ni Esáduke yay bugo n’eroren Yésu bigitenum báᵽullo n’Aláemit

(Maruk 8.11-13 ; Lík 12.54-56)

1Ᵽúrto, Eᵽárisie yay ni Esáduke yay n’gulof Yésu bi ebelol gabbut n’gurorenol bigitenum bo an ájuut akan, bajae egiten búoh aĉila n’émit náᵽullo. 2Bare Yésu naagil : « Emít yay éjugen me tiname, n’juoh : “Gajem funah faaro.” 3Mb’uĉiga m’bujom mej, éhuten me n’juoh : “Jama émit yay ᵽan elub.” Jújue effas ganogor gánogan gal émit gajugei me min til jújuut effas ugitenum waw wo Aláemit aamme n’ekan. 4Buru bugan bugagu bugaa jama jiarat, jíkanumut Aláemit mbiban jiŋese ejuh bigitenum bo an ájuut akan. Bare Aláemit mat’abbañ akanul n’jujuh bigitenum bice íni let babu babaj me Sonas. » No nalob me aban, nahalil to min akay.

Yésu o n’eĉaf ulagorol mala baligener Eᵽárisie yay ni Esáduke yay

(Maruk 8.14-21)

5Ñer Yésu ni ulagorol n’gújuᵽo ni busana gútiᵽ gulo gag’galam gaa fal fafu. N’ejail, ulagorol n’gújumor éjaenum mitiñay. 6Yésu naagil : « Júludo ! Jíkanum lévir yay yal Eᵽárisie yay ni Esáduke yay ! » 7Ñer ulagoraaw n’guᵽinor guoh : « Nalob mee mala min uŋallatal me unaĉ. » 8Yésu naffas gaᵽinoril ban naagil : « Wa uĉile n’jibaj gaᵽinor mala gabajutul unaĉ ? Mo gáinenul gutitie ! 9Bi maer jujogerut ? Juosenut unaĉ waw waamme futoh wagabori me bugan súuli futoh (5 000), ni utegel wono bu jimmeŋene ni búŋañen babu bala wo ? 10Juosenut ᵽoᵽ unaĉ waw waamme futoh n’úuba wagabori me bugan súuli sibbagir (4 000), ni utegel wono bu jimmeŋene ni búŋañen babu bala wo ? 11Min iogul mee jíkanum lévir yay yal Eᵽárisie yay ni Esáduke yay, bu jújuut jujoh gaa búoh let mala unaĉ nilobeul ? »

12Ñer ulagoraaw n’gujoh búoh aagutil gulat lévir yay yacokore me unaĉ, bare til gúludo baligener babu bal Eᵽárisie yay ni Esáduke yay.

Ᵽier nafaĉ elob yay aah Yésu aamme Kirista ahu

(Maruk 8.27-30 ; Lík 9.18-21)

13Yésu najow bi ni mof mamu maa Sesare yaa Fílip. No naĉih bo me, naah ulagorol : « Bugan bugagu guoge ay aamme Añol Arafuhow ? » 14N’guogol : « Guce guoge aw Saaŋ Batis ; bugagu n’guoh aw Elí ; bugaguil n’guoh aw Séremi ter ace ni uboñer waw bugaa no. » 15Naagil : « Ñer buru juoge ínje iomme ay ? » 16Simoŋ Ᵽier naagol : « Aw uomme Kirista ahu, Añol Aláemit aroŋ me. » 17Ñer Yésu naagol : « Simoŋ añol Saaŋ, nubaje gásumay ! Uffas búoh let arafuhow agiteni maagen maumu, bare Ᵽayom aamme fatiya. 18Yaĉil me nivogi Ᵽier (dóemme "fuval"), ban ni fuval faufu nijae me eteᵽ Janguom16.18 Janguom : Jangu yay yoemme bugan bugagu ᵽe gáinen me ni Yésu.. Hani eĉet yay faŋayo mat’éju yo eᵽiken bulago. 19Ᵽan iseni síffaŋum Jávi jaju jaa fatiya : wo nujae me ehoh n’ettam, uhogihoh uban fatiya ; wo nujae me ejal n’ettam, ujalijal uban fatiya. » 20Mbiban naĉaf ulagorol naagil jambi gugiten me an búoh aĉila aamme Kirista ahu.

Yésu naunen eĉelol

(Maruk 8.31-33 ; Lík 9.22)

21Kábiriŋ funah faufu Yésu ávasul me agiten ulagorol búoh naate ajow bi Yérusalem, naate álam mámah ni búkanum ufan ésuh yay, ufan uteŋenaaw ni ᵽoᵽ úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu, naate amugi, bare funah fúfatten ᵽan ailo ni gaĉet me. 22Ñer Ᵽier navogol guilo jolil, aban nailo avaborol naagol : « Ataw, Aláemit apoyi ! Waf wauwu mat’úmus ubaji ! » 23Bare Yésu nábaho bi ni Ᵽier naagol : « Uᵽúr tale úraliom, Seytane ! Aw fújoten nom ni bulagoom. Baᵽinoreri bujaorut ni bal Aláemit, bare bal arafuhow bom. »

Elagen Yésu yoemme wa ?

(Maruk 8.34–9.1 ; Lík 9.23-27)

24Mbiban Yésu naah ulagorol : « An amaŋ me alagenom, jambi abbañ aᵽinor mala fuhool : ateb ekuruaol16.24 eteb ekurua : Ekurua, yoemme ubabar wámah úuba wo gulajore. Tale Yésu umu n’eunen eĉelol, no gujae me ebbaŋol n’ekurua. Ñer naah ulagorol gumuten sílam sasu so gujae me ebaj mala gáinenil ni o.m min alagenom. 25Maagen, an amaŋ me eᵽagen buroŋol ᵽan ábbur bo ; bare an ábbur me buroŋol múmbam, ᵽan abaj buroŋ babu bábaerit me. 26Wa ᵽan nafa an o babajer mof mamu ᵽoomo mbiban nábbur enogen ni buroŋ babu bábaerit me ? Wa nájue asen min aallor bo ? 27Maagen mamu, Añol Arafuhow ᵽan ájoul ni gasal gagu ró gaa Ᵽayol n’emalakaol dó, ban no ñer ᵽan abbañen me ánoan ti nakan me ni buroŋol nogor. 28Maagen, ínje ilobul yo : guce ni gailo maa tale mati gutoh guĉet bugo m’bajugut Añol Arafuhow aĉigul ni Jáviol ró. »

17

Ᵽier, Saak ni Saaŋ n’guŋanden Yésu o n’eŋar ganogor gace

(Maruk 9.2-13 ; Lík 9.28-36)

1No gunah futoh ni fanur gúgat me, Yésu naŋar Ᵽier, Saak ni atiol Saaŋ, min gúᵽur jolil gujow iki gujiŋ bi fatiya firijaŋ fice fabbage. 2No guĉih ró me, enilol nébahen eŋar ganogor gace bújoŋoril : buulol m’buhat m’biij ti bunaa, bisimool m’bútuen par ti balleñer baa gajaŋa. 3To baenah Móis ni Elí n’gúᵽullil ban n’gúni n’galolobor ni Yésu. 4Ñer Ᵽier naŋar firim fafu min aah Yésu : « Ataw, fubambaŋ min wóli jíni tale n’aw ; umaŋ me, ᵽan jiilen tale gúggut gúfaji, fanur bi n’aw, fafu bi ni Móis, fupafo bi ni Elí. »

5O n’elob yay, ni baj gávuh gajaŋe gúkail gúggubil gúharo, ban firim ni fúogul dó : « Dáure Añolom o níbboli me ; ésumayom ᵽe ni o yom. Mbi juuttenol ! » 6No ulagoraaw guun me firim faufu, gáholi gámah n’gunonil bireg n’gulo gugubo. 7Ñer Yésu nalofil, aban nagoril naagil : « Jiilo, jambi júholi ! » 8N’gúarul gúĉilil ban n’gujuh to Yésu bare.

9No guomme n’éavul ni firijaŋ fafu, Yésu naĉafil naagil : « Wo jujuh mee, jambi julob wo me an bi no Añol Arafuhow ajae me eilo ni gaĉet me ! »

10Ᵽúrto, ulagoraaw n’guroren Yésu guogol : « Wa uĉile úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu nihi guoh Elí naate amundum ábbañul ? » 11Naagil : « Maagen Elí aate ábbañul bi ebet waf waw ᵽe ni ganab. 12Bare niegul Elí najoulo aban ban bugan bugagu gútalloutol min gukanol ti súmil me. Mamu may Añol Arafuhow ᵽan álam me ni guñenil. » 13No ñer, ulagoraaw n’gútallo búoh mala Saaŋ Batis nalobeil mee.

Yésu o n’esen gahoy añil o nah’alo gaay

(Maruk 9.14-29 ; Lík 9.37-43)

14No Yésu ni ulagorol gúfaji bugagu gubbanno me gutoh bo fítiman fafu, ni baj ace áine ájoul ak’alo aya gújulol bújoŋor Yésu naagol : 15« Ataw, enili erum áᵽurom aloe me gaay ! Nálamelam nár, ban ñammeŋe naloelo ni sambun, ñañuño nalo ni mal. 16Niŋallolŋar ik’isen ulagorai, bare gújuut gukanol nahoy. » 17Ñer Yésu naah : « Jabbah je jaa bugan gabajut gáinen ! Ukana-galego we ! Bi nay ᵽan íni to ni buru nih’imutenul ? Jiŋallom tale añil ahu. » 18No guŋallol o me, Yésu nannur eseytane yay ni sembe, ban néᵽur ni o min ahoy to baenah.

19Ᵽúrto, ulagoraaw n’gúloful Yésu min gúᵽur jolil, mbiban n’gurorenol guoh : « Wa uĉile wóli jújuut jiham eseytane yauyu ? » 20Naagil : « Gáinenul gatiti mee guĉile. Maagen, ínje ilobul yo : jibajen me gáinen garee ti jukol fuyaba, ᵽan jújuen juoh firijaŋ faufua : “Utennor taute bi baaba,” ban ᵽan may fitennor ; mati baj uce wo mati júju jikan. [21Ban siseytane sasu sáni me mee, galaw ni baor bare sújue súᵽuren so ni an.]17.21 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero. »

Yésu náutten aunen eĉelol

(Maruk 9.30-32 ; Lík 9.43-45)

22Funah fice, no Yésu ni ulagorol guomme tiñ tanur ni mof mamu maa Gálile, naagil : « Añol Arafuhow ᵽan abeni ni guñen gaa bugan ; 23ᵽan gukanol naĉet, bare funah fúfatten ᵽan ailo ni gaĉet me. » Ñer ni mujogil faŋ iki gúgogor.

Yésu o n’ecam búalen babu baa gávi-Aláemit

24No Yésu ni ulagorol guĉih me Kaᵽerinaum, bugan bugagu gayabe me búalen babu baa gávi-Aláemit n’gulof Ᵽier min guogol : « Afanul til nd’acam búalen babu baa gávi-Aláemit ? » 25Naagil : « Nacamecam ᵽe. »

No Ᵽier anogen me ni yaŋ yay, Yésu namundum aŋar firim fafu min arorenol aagol : « Simoŋ, aw bu nuᵽinor to ? Uvíaw bugaa mof ni bugay nihi guyab búalen, ni guñolil ter ni sijaora sasu ? » 26Naagol : « Ni sijaora sasu ! » Ñer Yésu naagol : « Kan guñolil gulet ni gaᵽin. 27Bare jambi uyogenail, ujow uk’ubet gabbut ni fal ; juol jítiar jo nujae me ejoh, úŋabul butum jo : ᵽan utoh ró éralam. Uŋárul yo íkiil usenil butum ínje ni aw. »

18

Síceŋor uᵽotoraaw mala ay ni bugo afaŋ me gájalo

(Maruk 9.33-37 ; Lík 9.46-48)

1Ni tinah tautu, ulagoraaw n’gulof Yésu min guogol : « Ay ñer gufaŋ me n’gujoge jálo dó ni Jávi jaju jaa fatiya ? » 2Ñer návogul añil ace, aban nailenol n’etulil min aagil : 3« Maagen, ínje ilobul yo : jihalut me bakanerul baarat mee min jibbañ jíni ti uñil, mati júmus junogen ni Jávi jaju jaa fatiya. 4Yo eĉil me, ánoan ajae me ealenoro ák’áni ti añil ahume, an ahumu ᵽan afaŋ me bugagu ᵽe dó ni Jávi jaju jaa fatiya, 5ban ánoan ayabe añil ti ahume ni gajow gúmbam, ínje faŋaom nayabe. »

Yésu o n’etar mala waf waw wáju me uĉil an natil

(Maruk 9.42-48 ; Lík 17.1-2)

6« An ajae me ebet ni gatil hani ace ni miñil me gáinen me n’ínje, an ahumu hóimol guhogol fuval fámah n’ehondor guban n’gútimenol ni fal. 7Mof mamu mimmeŋe mataño min waf waw wabele me bugan bugagu ni gatil ummeŋ dó me ! Maagen, ebet ni gatil yauyu eote ebaj ; bare mataño míni ni an ahu ajae me ebet apalol ni gatil.

8Yo eĉil me ñer, íni me gañeni ter gaali ban guĉili min ulo ni gatil, uᵽirih go ban nubelen go gúralii ; hóimi unogen ni buroŋ babu bábaerit me n’gañen ganur ter gaat ganur, so n’ebaj guñen gúuba ter guot gúuba ban nubeni ni sambun sábaerit. 9Mb’íni me jíĉili ban jiĉili min ulo ni gatil, úloĉ jo ban nubelen jo jíralii ; hóimi unogen ni buroŋ babu bábaerit me ni jíĉil janur, so n’ebaj go ᵽoogo mbiban nubeni ni sambun sasu sajeh mee. »

Gabbarum gagu gallimen me

(Lík 15.3-7)

10« Jíkanum jambi juĉotihen hani ace ni miñil me ! Niegul n’émit emalakail gapoyeil me gujugejuh nánonan buul babu baa Ᵽayom aam dó me n’émit. [11Maagen Añol Arafuhow najoulojow bi eᵽagen bugan bugagu gallim me.]18.11 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero.

12Bu jiᵽinore ni dáure : Iní me an nabaje ubbarum wono ekeme, mbiban ganur ni wo n’gullim, mati ᵽiaŋ ahato ni gurijaŋ gagu wawu ᵽoowo min ake eliᵽ ganur gagu gallim me ? 13Ban, ake me araŋen go, maagen, ínje ilobul yo, ᵽan ásumaet mala go faŋ mala wawu ᵽe wallimut me. 14Manur mamu, Ᵽayul aamme fatiya mo namaŋut me may anur ni miñil maume allim. »

Ebet ni bulago baaro atiay atile

15« Iní me atii natile ni aw, ujow uk’utogol buru éubaul min ugitenol gatilol ; áttuni me, nuffas búoh nubajol atiay. 16Bare alat me éttuni, uŋar an anur ter gúuba min jujow jutogol, mamu elob yauyu ᵽan ebaŋi jon bújoŋor bugan gúuba ter gúfaji gamate no elobei me. 17Alat me ᵽoᵽ éttunil, ugiten yo jangu yay, mbi ñer aroŋ me n’elat yay, ujogol ti an abajut gáinen, ti ayaba-búalen.

18Maagen, ínje ilobul yo : wo jijae me ehoh ᵽe n’ettam uhogihoh fatiya uban, ban wo jijae me ejal ᵽe n’ettam ujalijal fatiya uban.

19Injé ilobul yo itajen búoh : eno gúuba ni buru guunore n’ettam min gulaw waf, Ᵽayom aamme fatiya ᵽan asenil wo, 20mata tánotan to bugan gúuba, gúfaji guomunore ni gajow gúmbam, ínje umu to n’etulil. »

Búnogor babu bal aroka ahu ájuut me gaboket

21Ñer Ᵽier nalof Yésu aban naagol : « Ataw, bi ñono butumbu niote iboket atiom o batiler n’ínje ? Ñono futoh ni ñáuba ? » Yésu naagol : 22« Ioguti bi ñono futoh ni ñáuba, bare bi ñono úvi gúfaji ni guñen sono futoh ni súuba.

23Niegul ñer, Jávi jaju jaa fatiya jínini ti nihi baj me ávi amaŋe ánoan n’urokaol agiten ganew gay naogore ni o. 24No ávi ahu aalo me eᵽin yay, n’guŋallol arokaol ace aogenol síralam sammemmeŋ, súuli ni súuli18.24 súuli ni súuli : Bacam babu bauneni me ni gugerekay biᵽiloe ecam an baroker símit súuli sikeme súuba.. 25Nemme aroka ahumu abajut bi ecam ganew gaugu, ávi ahu naboñ ban gunnomenol, aĉila, aarol ni guñolol, ni ᵽoᵽ wo nabaj me ᵽe, bi ecam ganeol. 26Ñer aroka ahu nalo n’ettam, naya gújul bújoŋor ávi ahu, aban naagol : “Avíom, uboket uirigenom, ᵽan icami ᵽe wo niogeni me.” 27Aví ahu enilol nerumol bireg naboketol ganew gagu ban nahalol nakay.

28O n’éᵽurul dó yaŋ ávi ahu, aroka ahu najuh apalol aroka ace aogenol may síralam siman butum ekeme. Nagagol ban naagol : “Ucam wo nuogenom me.” 29Apalol ahumu nalo to n’guolol, aban nalaol aagol : “Uboket uirigenom, ban ᵽan icami.” 30Bare aĉila amaŋut aun min til aŋarol ák’árur ni fipeh bi no najae me eban elugenol wo naogenol me. 31No bugagu uroka gujuh me wabaj me, ni mujogil faŋ bireg n’gujow iki gulob yo ávi ahu. 32Ñer ávi ahu naboñ guvogulol aroka ahumu min aagol : “Aw aroka aarat om ! Niboketiboket ganei ᵽoogo mata nulaomlaw gaboket. 33Ujúenut may urum apali enil ti ínje irumi me enil ?” 34Ñer ávi ahu ni bitiña-fiiñol nasenol úlatiena-bugan gúrur ni fipeh bi no najae me elugen ᵽe wo naogenol me.

35Mamu Ᵽayom aamme fatiya ajae mee ekan ánoan ni buru o balaler eboket atiol ni biinum bakure. »

19

Yésu o n’éᵽajul mala evis búyabo

(Maruk 10.1-12)

1No Yésu aban me elob gurim gaugu, náᵽur Gálile ajow bi ni mof mamu maa Yúde maamme ñagagu fal fafu fo guvoge me Suruden. 2Gútiman gámah n’gulagenol bi bo, ban nasen úsotail gahoy. 3Ni baj Eᵽárisie gulofulol bi ebelol gabbut n’guogol : « Sesen ᵽiaŋ ánaine min aham aarol mala gabajor gánogan go gubajore ? » 4Naagil : « Buru jijangaut ni Bahiĉer babu búoh ni buju babu, no Aláemit átul me waf waw ᵽe, náuweuwen arafuhow áni ánaine ni anaare19.4 Juluj Fíĉilum 1.27 ; 5.2 ? 5Mbiban naah : “Yo eĉil me ánaine ᵽan áᵽur ahat ᵽayol ni jaol min ak’aĉin bugo n’aarol, ban ñer bugo gúuba n’gúbbañul gúni enil yanur19.5 Juluj Fíĉilum 2.24.” 6Mamu, mati gubbañ gúni bugan gúuba, bare an anur. Kan arafuhow jambi ñer áfaculor wo Aláemit ajogor me. »

7N’guogol : « Ñer wa uĉile Móis nasen n’gúboñol gaa búoh mbi ánaine asen aarol gahait gal evis búyabo, mbiban náju ñer ahamol ? » 8Yésu naagil : « Eakul uinum eĉile min Móis ájiul min júju jiham waarul, bare ni fíĉilum fafu níenut mee. 9Injé ilobul yo : ánaine aham me aarol mbiban nayab ace, íni let mala ekan wo búyabo bífiren me náhamumol, áine ahumu natile gatil gaa búyabo. »

10Ñer ulagorol n’guogol : « Eno dáuru duomme gailo ánaine bi ni aarol, kan gayabut gufafaŋ jáari. » 11Yésu naagil : « Let bugan bugagu ᵽe gújue guyab firim faufu, bare bugagu bugo Aláemit asen yo me, bugo bareil. 12Baje waf wammeŋe wájue uĉil ánaine nanamo to m’bayabut : guce súfurah gom kábiriŋ dó ni gar sijail ; bugagu ni bakaner baa bugan bugagu gúnium mo ; bugaguil gulalat búyab min mbi gúju gurok mala Jávi jaju jaa fatiya. An áju me ayab wo gurim gauge gulob me, ayab wo. »

Yésu ni miñil mamu maputi me

(Maruk 10.13-16 ; Lík 18.15-17)

13Ᵽúrto, ni baj bugan gúŋarul uñil min mbi Yésu arembenil guñenol min alaw molil. Bare ulagoraaw n’gunamo ennuril. 14Ñer Yésu naagil : « Jihat uñiaw n’gújoul mbal ínje ! Jambi jífirenil yo, mata Jávi jaju jaa fatiya bugan bugagu gáni me ti bugo guĉil jo. » 15Narembenil guñenol, aban náᵽur to akay.

Yésu ni asanum ahu

(Maruk 10.17-31 ; Lík 18.18-30)

16Funah fice, ni baj ace áine alof Yésu naagol : « Aligena-bugan ahu, maaro may níarie ikan min ibaj buroŋ bábaerit ? » 17Yésu naagol : « Wa uĉile nurorenom mala waf waw wáari me ? An anur bare áarie. Eno maagen mamu numaŋe enogen ni buroŋ babu bábaerit me, úkanum gúboñ gagu. » 18Naagol : « Gay go ? » Yésu naagol : « Jamb’umuh an ; jamb’ufilen anaare o jíyavut ; jamb’úkuet ; jamb’ubij uteh apali ; 19úkanum ᵽai ni jai, ban núbboli apali ti núbboli me fuhoi. » 20Aíne ahu naagol : « Dáuru ᵽe níkanumdokanum. Wa uroŋom bo ñer ekan ? » 21Yésu naagol : « Umaŋ me úni an árire bújoŋor Aláemit, ujow uk’unnomen wo nubaj me ᵽe, uban nuŋar síralam sasu usen galeh me ; mamu ᵽan ubaj fubaj n’émit. Ukan mo, mbiban nújoul ulagenom. » 22No áine ahu aun me gurim gaugu, ni mujogol ak’ailo ajow akay, mata fubaj fámah nabaje.

23Ñer Yésu naah ulagorol : « Maagen, ínje ilobul yo : táñitañi nár asanum enogen ni Jávi jaju jaa fatiya. 24Nífaro iogul, faŋe ésum eñokombo enogen ni gasun éguje éᵽur babu asanum enogen ni Jávi Aláemit. » 25No ulagorol guun me gurim gaugu, n’gujahali faŋ bireg n’guoh : « Ay ᵽiaŋ ñer ájue ayab gaᵽah ? » 26Yésu nalujil aban naagil : « Ni bugan bugagu dáuru júut kano, bare n’Aláemit waf waw ᵽe újue ukano. »

27Ñer Ᵽier naŋar firim fafu min aagol : « Uluj, wóli hum ubuge min jihatulo wafóli ᵽe min jilageni, wa jijae to ñer ebaj ? » 28Yésu naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : no Añol Arafuhow ajae me erobo n’efenjeŋ yay yaa Jáviol, no waf waw ᵽe ujae me ébuyi, buru may jalagenom me ᵽan jurobo ni sifenjeŋ sono guñen ni súuba, ban ᵽan juogen guil|guil gagu gal Israel gagu gaamme guñen ni gúuba gal Israel. 29Ban ánoan ahale yaŋol, gutiol, gúlinol, ᵽayol, jaol, guñolol, ettamol múmbam, ᵽan ayab meŋ iki an mát’áju aᵽin. Ban ᵽoᵽ Aláemit ᵽan ajisol buroŋ babu bábaerit me. 30Jiffas búoh gammeŋe ni bugan bugagu gaamme gútiar ᵽan gúbbañul gúni gúsola, ban may gammeŋe ni gaamme gúsola ᵽan gúbbañul gúni gútiar. »

20

Búnogor babu bal urokaaw gaĉigulat me mimanur

1Yésu natajen aah : « Jávi jaju jaa fatiya maa jínie : baje an ala ettam ace áᵽuraliulo tima naliᵽ uroka bi ni úbiñu|bíbiñu waw wola. 2No najuh me guce, najamor ni bugo bi ecamil bacam babu baᵽi me nihi bucami an aroke etufunaha ek’ebao lám, aban naboñil bi ni gafat gagu gal úbiñu waw. 3No tinah titebulo me maa, náᵽurul ban najuh uroka guce min gunave ni furobo ésuh yay fámah, m’balet n’ekan wáfowaf. 4Naagil : “Buru ᵽoᵽ jujow iki jurok n’gafat úbiñu waw úmbam, ban ᵽan isenul wájahor me ni burok ti bo.” 5Ñer bugo may n’gukay mbal úbiñu waw. No tinah tirih me ni ᵽoᵽ no títigo me, afan ahu nabbañ áᵽurul ak’akan manur mamu ni uroka guce. 6Tiname mul, nabbañ áᵽurul ban najuh mul uroka guce gurobo to m’balet n’ekan wáfowaf. Ñer naagil : “Wa uĉile n’jinamo tale iki tujon m’bakanut wáfowaf ?” 7N’guogol : “Jibajut an aŋaróli burok.” Naagil : “Kan buru may jujow iki jurok ni gafat úbiñu waw úmbam.”

8No nuĉiga me gállim, afan ahu naah afan urokaol : “Uvógul urokaaw min ucamil ; mb’újogumul n’úsola waw uk’uban n’útiar waw.” 9Ñer gajoulo me tiname n’guĉigul ; n’guyab ánoan bacam babu bal an aroke funah. 10Mb’uĉiga búsol, útiar waw n’guĉigul. N’gaᵽinoril ᵽan guyab faŋ to, bare may n’guyab ánoan bacam babu banur babu. 11No ubuge guyab me guban ánoan bacamol, n’gúmumunor mala wo afan ahu akanil me, 12bireg n’guogol : “Jíeh ! Usólaaw min gurok me ᵽiout, bare wóli jayoh me n’jijen kábiriŋ m’bujom bi gállim, nucamóli jireen ni bugo !” 13Ñer afan ahu naah ace ni bugo : “Apalom, ikanuti waf wáhojie. Ujamoruta mala ecami bacam baa funah fanur ? 14Uŋar bacam ejeni min ujow. Injé imaŋe isen ásola ahu areen n’aw. 15Ijúut ᵽiaŋ ikan ni fubajom wásumom me ? Ter ban ulujom jíĉil jaarat mala músum mo nísume ?” »

16Bi éuñen búnogor babu, Yésu natajen aagil : « Mamu, úsolaaw ᵽan gúbbañul me gúni útiar, min útiar waw gúbbañul gúni úsola. »

Yésu náfatten aunen eĉelol

(Maruk 10.32-34 ; Lík 18.31-34)

17No gulo me m’bulago bi ejow mbaa Yérusalem, Yésu navoh ulagorol gúᵽur jolil min aagil : 18« Juutten, wolal ubugi n’ejow mbaa Yérusalem, ban Añol Arafuhow ᵽan abeni ni guñen ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu. Ᵽan gúrurol n’eĉet, 19ban ᵽan gubenol ni guñen gaa bugan bugagu galet me Esúif min mbi gúfohulorol n’gutegol gusoh ban n’gubbaŋol n’ekurua. Bare funah fúfatten ᵽan ailo ni gaĉet me. »

Gúcin gagu gal aar Sebede

(Maruk 10.35-45)

20Ni tinah tautu, aar Sebede n’úᵽurol dó nalof Yésu, aban náñuᵽ bújoŋorol bi écinol waf uce. 21Ñer Yésu naagol : « Wa numaŋe ikani ? » Aare ahu naagol : « Ulob gaa búoh úᵽurom ubuge gaam maa gúuba mbi gurobo to n’aw, ahu n’gañeni gárib, ahuo n’gamai, no nujae me erobo ni Jávii. » 22Ñer Yésu naagol : « Buru jiffasut wa juom n’écin. Jújue ᵽiaŋ jirem éremuma yay yaa sílam yo ínje ijae me erem ? » N’guogol : « Ey, jújue jirem yo. » 23Naagil : « Maagen, ᵽan jirem éremumaom ; bare mala erobo ni gáribom ni gamayom, yo, let ínje iĉil yo esen : gurobo gaugu gubaŋibaŋ bi ni bugo Ᵽayom acokor go me. »

24No uᵽotoraaw bugagu gaamme guñen guun me gurim gaugu, súmutil ni batiay babu gaamme gúuba. 25Ñer Yésu navogulil bugo ᵽe, aban naagil : « Jiffase búoh ufan súsuh sasu guogenesowogen ni sembe ró, bugan bugagu búgamah gúvafenevafen n’eogen so. 26Jambi ní mo ni buru. Anóan ni buru amaŋ me gujogol an ámah, amundum áni aroka olul ; 27ánoan ni buru amaŋ me éni átiar, áni arokaul buru ᵽe. 28Mamu may, Añol Arafuhow najoulo mee, let min mb’abaj umigel, bare til min mbi aĉila faŋaol áni amigel ban nasen buroŋol bi eallor buroŋ bugan gammeŋe. »

Yésu o n’esen gahoy úpima gúuba

(Maruk 10.46-52 ; Lík 18.35-43)

29No Yésu ni ulagorol gúᵽur me ésuh yay yo guvoge me Sériko, fítiman fámah ni fulagenil. 30Ni baj úpima gúuba garove n’galam bulago babu. No guun me búoh Yésu aam n’égat, n’guoh fatiya : « Ataw, Añol David, enili erumóli ! » 31Bugan bugagu n’gunamo ennuril tima n’guᵽanor, bare bugo n’gufaŋ n’gúᵽibe fatiya guoh : « Ataw, Añol David, enili erumóli ! » 32Ñer Yésu nailen, aban navogulil naagil : « Wa jimaŋe ikanul ? » 33N’guogol : « Ataw, ukanóli min jibbañ jujuh. » 34Enilol nerumil min ñer agor gúĉilil. To baenah, úpimaaw n’gujuh, ban n’gunamo elagenol.

21

Yésu o n’enogen Yérusalem

(Maruk 11.1-11 ; Lík 19.28-40)

1No Yésu ni ulagorol gulof me Yérusalem iki guŋanden ésuh yay yo guvoge me Betufage, yaamme n’gacaĉ firijaŋ fafu fo guvoge me fal uoliv|buoliv waw, Yésu naboñ ulagorol gúuba guyabol gayoŋ naagil : 2« Jujow bi n’ésuh yauyu yaamme gayoŋul ; jiĉih me, ᵽan jifaen jujuh asum yaare yo guhoge ni juñol yo ró ; jíjalul so jiŋallom. 3An arorenul me, n’juogol : “Ataw asohola so.” To baenah, ᵽan ahalul n’jíŋarul so. » 4Ban dáuru ᵽe dibabaj min mbi wo Aláemit alob me ni butum aboñer ahu ukano, no naah me :

5« Juoh bugaa Sioŋ :

Juluj, áviul umu ájaeul mee mbaa buru,

abubi, min arembore ni asum,

ni juñol asum, juñol ehaj yaᵽulene bíteb21.5 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero.. »

6Ñer ulagoraaw gaamme gúuba n’gukay ban ni gukan wo Yésu aboñil me. 7N’gúŋarul asum yay ni juñol yo, guban n’guremben újuoil ni so, mbiban Yésu narembor ni wo. 8Gammeŋe ni fítiman fafu ᵽoᵽ n’gutal újuoil ni bulago babu ; guceil n’gúfaĉul uan n’ununuh waw gutalen ni bulago babu. 9Ñer bugan bugagu ᵽe gátinene me Yésu, újogum ni gayab me gayoŋ bi ni garukeneol me, nihi guya uŋan guoh :

« Hosanna, usalal añol David !

Aláemit ásonien an ahu ájaeul me ni gajaol !

Hosanna bi ró fatiya21.9 Juluj Ufóñ 118.25-26 ! »

10No Yésu anogen me Yérusalem, ésuh yay ᵽe negoror bireg bugan bugagu nihi guroren guoh : « Bare dáuru ay aamme ? » 11N’guogil : « Dáuru Yésu, aboñer ahu áᵽullo me Nasaret babu Gálile. »

Yésu o n’eham unnomenaaw ñáraru gávi-Aláemit gagu

(Maruk 11.15-19 ; Lík 19.45-48 ; Saaŋ 2.13-22)

12Ᵽúrto, Yésu nanogen ni gávi-Aláemit gagu. No naĉih ró me, naham unnomenaaw ni unnomaaw ᵽe gaamen dó me, narikul muĉag utita-síralam bugagu ni sujukut sasu sal unnomena sitalab bugagu. 13Aban naagil : « Aláemit naage ni Bahiĉer babu : “Yaŋom ᵽan guvoh yo yaŋ yaa galaw21.13 Juluj Esai 56.7 ; Jer 7.11.” Bare buru n’jíbahen yo éni fíemorum fal úku. »

14Mbiban, ni baj úpima ni bugan gahaje gujow gutogol to naamme dó ni gávi-Aláemit gagu, ban nasenil gahoy. 15Bare ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu, no gujuh me waf wauwu wajureruti mee wo nakan me ni ᵽoᵽ uñiaw gaŋane ró me nihi guoh « Hosanna Añol David », ni mujogil 16bireg n’guogol : « Nuune wo uñiaw ubugi gulobe ? » Yésu naagil : « Ey, niune. Júmusut jijanga gurim gagu gaah me : “Nukane min gasali gúᵽurul n’utum uñiaw, hani ni waa uñil-guboŋ21.16 Juluj Ufóñ 8.3” ? » 17Mbiban nahalil to min áᵽur ésuh yay ajow bi Betani ak’akan bo efuga yay.

Yésu o n’etab bífig

(Maruk 11.12-14, 20-24)

18Tihalen fo ni bujom, no Yésu ábbañeul me mbaa Yérusalem, bieb m’bujogol. 19O n’éjoul yay, najuh bífig galam bulago babu ; najow bi to, aĉih natoh ró utoj barebare. Ñer naah bo : « Bae, mati ñer ubbander ubuh mitiñ bi nánonan ! » Ban to baenah, bífig babu m’bullab buhay kak. 20No ulagoraaw gujuh me dáuru, n’gujahali bireg n’guoh : « Bare bu jáorum me bífig babu m’bufaen buhay to baenah ? » 21Ñer Yésu naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : íni me jibaje gáinen mbiban jitehumorut, let wabaj me bífig baubu bare ᵽan júju jikan, bare ᵽoᵽ juoh me firijaŋ faufu : “Utennor to nuomme uk’ulo ni fal !” Ᵽan kano. 22Wáfowaf wo jijae me écin ni galaw ni gáinen dó, ᵽan jiyab wo. »

Sembe Yésu bay súᵽullo ?

(Maruk 11.27-33 ; Lík 20.1-8)

23Ᵽúrto, Yésu najow bi ni gávi-Aláemit gagu. No naamme n’eligen bugan bugagu, ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay n’gúkail guogol : « Ni sembe say nukane mee waf wauwu ? Ay aseni so ? » Yésu naagil : 24« Injé may ban irorenul eroren yanur pat, ban íni me jíbalom, ᵽan may ilobul ni sembe say nikane mee waf wauwu. 25Yoo, sembe sasu saa gábatise so Saaŋ Batis abaj me, bay súᵽullo : n’Aláemit ter ni an ? » N’gunamo ébahulor bugo bareil guoh : « Uogal me n’Aláemit sujoumulo, ᵽan aagolal : “Ñer wa uĉile jíinenut ni o ?” 26Ban may uogal me ni an sujoumulo, haa... ! Fítiman fafu ᵽan fúbbañul bi ni wolal, mata bugo ᵽe gujojoh Saaŋ ti aboñer. » 27Ñer n’guoh Yésu : « Wóli jiffasut. » O may naagil : « Kan ínje may mat’ilobul ni sembe say nikane mee waf wauwu. »

Búnogor babu bal úᵽur áine ahu gaamme gúuba

28Mbiban Yésu naagil : « Aᵽaa julobom : Baje ace áine abaje úᵽur gúuba. Naah átiar : “Añúm, jama ujow uk’urok ni galagom.” 29Naagol : “Imaŋut,” bare búsol nateh mahat min ajow. 30Nábaho mbal áutten ahu nalobol elob yay yanur yay. Ahume naagol : “Ᵽayom, nimaŋe, ᵽan ijow,” bare aban akait bo. 31Ni buru ñer, ay ni bugo gúuba akane wo ᵽail amaŋ me ? » N’guogol : « Atíar ahu. » Ñer Yésu naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : uyaba-búalen bugagu ni sujobu sasu ᵽan guyabul gayoŋ ni Jávi jaju jal Aláemit. 32Maagen Saaŋ Batis najoulo mbaa buru bi egitenul bulago babu baĉol me, bare buru jíinenutol. Uyaba-búalen bugagu ni sujobu sasu, bugo gúinenolyinen, ban buru jamat yo me hani búsol jitegut mahat min jíinen ni o. »

Búnogor babu bal ucokora-bíñu bugagu gálaᵽut me

(Maruk 12.1-12 ; Lík 20.9-19)

33Yésu natajen aah : « Juutten ᵽaa mul búnogor be : Baje ala ettam ace aroge úbiñu|bíbiñu. Nasoen wo aban nacokor dó tiñ tal epucen bíñu yay, mbiban nateᵽ ró etah yaa gapoy. No naban me, nábahen úbiñu waw asen ucokora-bíñu guogen mbi nihi gúᵽunnol fugabol, min aĉila ake bújaor. 34No tinah tulofulo me tal ealen mitiñ mamu, naboñ urokaol bi ni gaogen me úbiñu waw bi éyabul fugabol. 35Bare ucokora-bíñu bugagu n’gujoh urokaaw, n’guteh átiar, áutten n’gumugol, áfatten, o, n’gutegol sival ak’aĉet. 36Ala gafat gagu nabbañ aboñ uroka guce gafaŋe jammeŋ útiar waw. Bare gaogen me úbiñu waw n’gukanil manur mamu.

37Búsol, naboñ áᵽurol mbaa bugo ni gaᵽinor gagu ró gaa búoh nemme añolol om, ᵽan gúkanumol. 38Bare no gujuh me áᵽur ahu o n’éjoul, n’guogoro : “Umu aĉil me gafumol. Ujaal umugalol, mamu gafumol ᵽan gúbbañul gúni gololal.” 39Ñer n’gujogol gúful gúᵽuren tíyaŋ gafat gagu, guban n’gumugol.

40Ñer maer ban irorenul : no ala gafat gagu ajae me éolul, bu najae me ekan ubugu gaogen me úbiñu waw ? » 41N’guogol : « Ᵽan amugil hóji, bugan bugaubugi gaarat mee, aban ᵽan ábahen gafat gagu asen uroka guce guogen, gajae me esenol fugabol mitiñ mamu baaler. »

42Yésu nabbañ aagil : « Baje Bahiĉer baage :

“Ebírih yay yo uteᵽaaw gujunden me,

yo ebbanno me éni yáamumma, yaĉil me yaŋ yay.

Dó ᵽe búkanum bal Ataw ;

ban ni wolal kakan waf wámah21.42 Juluj Ufóñ 118.22-23.”

Bahiĉer baubu, júmusut jijanga bo ?

43Yo eĉil me, ínje ilobul yo : Aláemit ᵽan aram Jáviol ni buru ábahen asen bugan guce gajae me eroŋ buroŋ bájahore. [44Anóan ajae me eloŋen ébirih yauyu ᵽan alebbor, ban may ánoan o ejae me elo ni o, ᵽan epulujol.]21.44 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero. »

45No ufan uteŋenaaw ni Eᵽárisie yay guun me únogor wauwu wo Yésu alob mee, n’guffas búoh molil nalobe mee ; 46ñer n’gumaŋen ejogol, bare n’gúholi fítiman fafu, mata bugan bugagu gujogoljoh ti aboñer.

22

Búnogor babu baa búyab babu bámah babu

(Lík 14.15-24)

1Yésu nabbañ aŋar búnogor nalob ni bugo naagil : 2« Jávi jaju jaa fatiya maa jínie : baje ávi ace aam n’ekan gaggan búyab áᵽurol. 3Aví ahumu naboñ urokaol guke évogul bugan bugagu bugo nalob me búyab babu ; bare n’gulat éjoul. 4Nabbañ aboñ uroka guce iki guoh gavogi me : “Nísile iban ; síbeom ni sihajom safat me sumugi siban, waf waw ᵽe úrire, jújoul bi fitiñ fafu !” 5Bare gavogi me gúkanumut gavoh gagu min til gujow bulagoil gukay, ahu mbaa galagol, ahuo mbaa funnomenol, 6bugaguil n’gujoh uroka ávi ahu gúlatien guban n’gumugil.

7Ñer ávi ahu fiiñol ni fitiñ min aboñ ekosombilol iki gunemen umuga-bugan bugaubugi, guban n’guremen ésugil. 8Aban naah urokaol : “Esíl yay ebae, bare gavogeni me gutogut eyab gavoh gaugu. 9Jujow ñer bi n’újalingenor ulago waw, ban ánoan o jijae bo me ejuh juvogulol ákail fitiñ fafu.” 10Ñer urokaaw n’gutey ulago waw ᵽe iki gúomenul bugan bugagu ᵽe bugo gutoh bo me, gáari me ni gaarat me, ban baŋ babu baa fitiñ fafu ni bimmeŋ kab bugan.

11No ávi ahu anonulo ró me bi ejuh sijaoraol, naŋanden dó ace áine asimoe bisimo balet baa gaggan gaugu. 12Najow ak’atogol to naagol : “Abugeom, aw bu nunonulo dáre aw m’basimout bisimo baa gaggan gauge ?” Aíne ahu butum bilet. 13Ñer ávi ahu naah urokaol : “Jujogol, juhoh guñenol ni guolol, mbiban n’júᵽunnol jibelen tíyaŋ n’emoĉ yay baamme ukoŋ ni ejoh émiremma.” »

14Bi éuñen búnogor babu, Yésu natajen aagil : « Ey, gammeŋe guvogi, bare bugan guman guĉobi. »

Suroren sasu sal ecam búalen

(Maruk 12.13-17 ; Lík 20.20-26)

15Ᵽúrto, Eᵽárisie yay n’gujoj bi ejuh bu gujae me ekan min gujoh Yésu ni baloberol. 16Ñer n’guboñ guce n’ulagorail bi ni o, manur ni guce bugaa gayoŋ gagu gaa Herod. No guĉih me, n’guogol : « Afanóli, jiffase búoh aw an om ala maagen, ban nuligeneligen bulago Aláemit ni maagen dó m’báhollut ánoan, mata ulujérit ni uul bugan bugagu. 17Ulobóli ᵽaa ñer ter sesen min búalen bucami ávi ahu ámah ahu Sesar22.17 Sesar : No, bugaa Rom guŋaŋar mof mamu maa Israel guogen ni sembe. Avíil o ni’guvoh me Sesar.. » 18Bare nemme Yésu naffase gaᵽinoril gaarat mee, naagil : « Bugan ge gálodit maagen, wa uĉile n’jimaŋ eralom gabbut ? 19Jiŋallom ᵽaa éralam yay yo nihi jiŋar me n’jicam búalen babu ! » N’guŋallol yanur. 20Narorenil aagil : « Buul baube ni gajow gauge sal ay ? » 21N’guogol : « Saa Sesar. » Ñer naagil : « Kan jisen Sesar wafol, ban may jisen Aláemit waamme wola. » 22No guun me bábaler Yésu, n’gujahali bireg n’guhalol to min gukay.

Suroren sasu mala eilo yay yaa gaĉet me

(Maruk 12.18-27 ; Lík 20.27-40)

23Funah fafu fanur fafu, ni baj Esáduke guce gujow iki gutoh Yésu. (Esáduke yay bugo nihi guoh me an aĉet me aban mat’ailoul n’eĉet yay.) 24N’guogol : « Afanóli, gúboñ gagu gaa Móis guoge an ayab me anaare mbiban naĉet ajundenol o m’babajut añil, atiol ᵽan atunol min áju ahalol gátuh. 25Yoo. Bajene ni wóli batiay baa wáine gono futoh ni gúuba. Atíar nayab aban naĉet. Nemme ahalut añil, atiol áutten natunol. 26Aútten ahumu atunol me naĉet may m’babajut añil, áfatten ahu may mo, mamu bi ni akan me futoh ni gúuba. 27No gubao me bugo ᵽooil, aare ahu may naĉet. 28Ban ñer juroreni : no gaĉet me gujae me eilo, aare ahumu ᵽan ñer áni ala ay ni batiay babu baamme futoh ni gúuba, nemme bugo ᵽe gutoge guyabol ? »

29Yésu naagil : « Buru jilimbe, dó ᵽe mata jujogut wo Bahiĉer babu bulobe, jujogut ᵽoᵽ bu sembe Aláemit siree. 30Maagen mamu, no gaĉet me gujae me eilo, ánaine mat’ayab, anaare mát’áyabo ; ᵽan til gúni ti emalakaay dó n’émit. 31Mala eilo yay ni gaĉet me yo juunene mee, jijangaut ᵽiaŋ wo Aláemit alobul me ? Naage hum : 32“Injé iomme Aláemit ahu o Aburaham, Isak ni Sakob gúinen me ni o22.32 Juluj Gaᵽagen 3.6.” Yo eĉil me jiffas búoh Aláemit alet ala gaĉet me, bare til ala garoŋ me. »

33Ñer fítiman fafu ᵽe n’fimero baligener baubu baa Yésu.

Gáboñ gagu gafaŋ me wawu ᵽe

(Maruk 12.28-34 ; Lík 10.25-28)

34No Eᵽárisie yay guun me búoh Yésu natotoj Esáduke yay utum, n’gujoj, 35mbiban ace ni bugo, an abaje gaffas faŋ ni gúboñ gagu gal Aláemit, nak’aroren Yésu bi eralol gabbut naagol : 36« Afanom, gáboñ gagu gafaŋ me wawu ᵽe, go guomme gay ? » 37Yésu naagol : « Umaŋ Ataw aamme Aláemili n’éĉigiri ᵽe, ni biinumi ᵽe ni ᵽoᵽ ni gaᵽinori ᵽe22.37 Juluj Dáteronom 6.5. 38Go guomme gátiar, ban go gufaŋe gájalo. 39Gáutten gagu uge, gabaj me may hámma ti go : “Ubbóli apali ti núbboli me fuhoi22.39 Juluj Levitik 19.18.” 40Ubóñ wauwe waamme úuba úhage wo gúboñ gagu ᵽe ni uboñer waw gulob me. »

Suroren sasu mala effas ter Kirista gabulaken gaa David nam

(Maruk 12.35-37 ; Lík 20.41-44)

41Nemme Eᵽárisie yay guomunorwomunor, Yésu narorenil eroren yauye : 42« Wa jiᵽinore ni Kirista ahu ? Añol ay nam ? » N’guogol : « Añol David. » 43Ñer Yésu naagil : « Bu jáorum me ñer David, ni búkanum baa Biinum Banabe, navogol "Ataom", no naah me :

44“Ataw Aláemit naage Ataom :

Unamo ni gañenom gárib,

bi no nijae me érur ulatori fattam uhagi22.44 Juluj Ufóñ 110.1” ?

45Nemme David navogol "Ataw", bu Kirista ájue ñer áni Añol David tíj to ? »

46Bajut an ájue ábalol hani firim fanur. Kábiriŋ funah faufu, an akañenut abbañ arorenol waf.

23

Yésu o m’baĉaf mala éni ti úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu

(Maruk 12.38-39 ; Lík 11.43, 46 ; 20.45-46)

1Ᵽúrto, Yésu nábaho mbaa fítiman fafu ni ᵽoᵽ ulagorol naagil : 2« Uᵽájula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay, burokil bo buomme éᵽajul gúboñ gagu go Móis asen me. 3Yo eĉile wáfowaf wo gujaeul me elob, jikan wo, ban n’jíkanum wo. Bare bakaneril, bo, jambi jilagen bo, mata gukanérit wo gulobe me. 4Nihi gusekor bíteb báliie guremben n’uban bugan bugagu, ban bugo faŋail hani jisigil janur mati jirambenil n’gúarul bo. 5N’gukane mee ᵽe min mbi bugan bugagu gujugil. Múhut mamu dó bugan bugagu gukane me gurim Aláemit guhoh n’gúringil ni subosohil, molil gukan mo mufaŋ gájalo, ban gutajene útar újuoil ufaŋ gahuli.23.5 Juluj Gaᵽagen 13.9 ; Uᵽin 15.38-40 ; Dáteronom 6.86Nihi gumamaŋ erobo ni sujukut sasu sáamumma gaggan babajer, gumaŋemaŋ ᵽoᵽ enamo ni sujukut sasu saa gayoŋ ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw. Ban may gumaŋemaŋ bugan bugagu nihi gusafil ni jammeŋ ni gákanum ró, 7nihi ᵽoᵽ guvogil "ufanóli". 8Bare buru, jambi jihalil n’guvogul "ufanóli", mata an anur pat o aamme Afanul, ban buru ᵽe batiay jom. 9Jambi juvoh ánoan babe ni mof "Ᵽayóli", mata Ᵽaaya anur pat jibaje, aamme fatiya. 10Jambi jihat me bugan bugagu n’guvogul "úĉibbenaoli", mata Aĉíbbena anur pat jibaje, o aamme Kirista ahu. 11An ahu afaŋ me gájalo ni buru ᵽan áni arokaul. 12An atebenoro me, ᵽan aaleni ; an aalenoro me, ᵽan atebeni. »

Yésu o n’etab Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu

(Maruk 12.40 ; Lík 11.39-42, 44, 52 ; 20.47)

13« Mataño míni ni buru, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Jutojetoj bugan bugagu gánonum Jávi jaju jaa fatiya ; jilet ró n’enogen, mbiban jilet mul n’ehat gamaŋ me n’gunogen dó.

[14Mataño míni ni buru, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Jujogejoh utiña-sibara bugagu n’jiram wafil ᵽe, mbiban n’jiilo jilaw huli min bugan bugagu gujugul ; úru dijae me eĉil min jiyab gúteh gafaŋe n’gúliie.]23.14 Ni bahiĉer bammeŋe bítinar, firim faufe fílero.

15Mataño míni ni buru, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Ᵽan nihi jitey mof mamu ᵽoomo ni gal gagu ᵽoogo bi éñagul an anur júrur ni bulagoul, mbi jibajol me jiban, n’jíbahenol afaŋ ñono ñáuba gaarat buru, áni ñer an ajae elo ni sambun sasu sajeh mee sábaerit me.

16Mataño míni ni buru, úĉibbena-e gápipim ! Buru nihi juoh : “An abbat me ni gajow gaa gávi gagu gal Aláemit, let wáfowaf ; bare abbat me ni gajow éurus yay yaa gávi gagu gal Aláemit, gabbatol gubaje hámma.” 17Min júguno me ban ni jípim ! Eúrus yay ni gávi gagu gáñaien yo me, yay ni so efaŋe gájalo ? 18Juoge bae mul : “An abbat me ni gajow gaa físimenum fafu, let wáfowaf ; bare an abbat me ni gajow gaa warembeni ró me bi éji Aláemit, gabbatol gubaje hámma.” 19Upíma-e ! Warembeni me ᵽe ni físimenum fafu bi éji Aláemit, ni fiĉila faŋafo fáñaien wo me, yay ni so efaŋe nebaje hámma ? 20An abbat me ni gajow gaa físimenum fafu, ni gajow fo nabbate, fo ni warembeni ró me ᵽe ; 21an abbat me ni gajow gaa gávi gagu gal Aláemit, ni gajow go nabbate, go ni gal Aláemit aĉin dó me. 22An ᵽoᵽ abbat me ni gajow gal émit, nabbabat ni gajow gal efenjeŋ yay yal Aláemit ni gal aĉila faŋaol arobo ró me.

23Mataño míni ni buru úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Nihi júᵽuren jisen Aláemit gakib ganur ni wono guñen ni wánowan bi ni wafaŋ me gamis wo juroge me n’ufalul, mbiban n’jihabo til wafaŋ me n’ubaje hámma ni gúboñ gagu waamme : ekan waĉol me, éju ñarum enil ni ebaj gáinen. Dáuru til juoten me jumundum jikan balama jike ekan uce úbuli. 24Uĉíbbena-e gápipim ! Buru nihi jiyeh juhola min til jímer eñokombo !

25Mataño míni ni buru úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Jínini ti síremuma ni uril sakure búsol so bare, ban ñáraruul gaᵽinorul ᵽe gákuet ni égotor waf bugan. 26Aw Aᵽárisie ahu ápim me, umundum ukuren ñáraru éremuma yay ni biril babu, mamu búsol so may ᵽan bukur.

27Mataño míni ni buru, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Jínini ti guyah go gulose tíyaŋ go túen uluj ni wári, bare ñáraru go gummemmeŋ suvul ni maᵽule mánoman. 28Buru mo jínie : gulujul me, n’gujogul bugan gaĉole, bare ñáraruul jibij ni búlaᵽut bare.

29Mataño míni ni buru, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay jálodit mee maagen ! Nihi jiteᵽ guyah uboñer waw, n’jísangen gaa bugan bugagu gaĉol me, 30mbiban n’juoh : “Iníen me jimatene no sipayóli guomme m’buroŋ, mati jibbañen búsolil n’éyu físim uboñer waw.” 31Mamu hum buru juom mee n’eheb gaa búoh buru guñol bugan bugagu gamuh me uboñer waw jom. 32Jifaben hum burok sipayul ! 33Sunuhunjaŋ se, gabugor ge gaa súᵽudum ! Bu jijae etey gúteh gagu gaa sambun sasu sábaerit me ?

34Yo eĉil me ᵽan iboñulul uboñer, bugan galilloe ni uligena-bugan bugaa maagen, bare ᵽan jumuh guce ni bugo, bugagu ᵽan jibbaŋil ni sukurua, bugaguil, bugo, ᵽan jitegil gusoh gal ubaŋ ni saŋ sasu saa galaw solul, ban ᵽan jihatoril ésuh bi n’ésuh. 35Mamu físim fafu ᵽe faa bugan bugagu gakanut me waf ᵽan fulo ni buru ; físim faufu fúuyo me ni mof mamu, újogum ni fal Abbel aamme an aĉole bi ni faa Sakari, añol Berekia, o buru jumuh me ñáraru gávi-Aláemit gagu, n’etut físimenum fafu ni tiñ talu táñai me.23.35 Juluj Fíĉilum 4.8 ; 2 Kúronik 24.20-2136Maagen, ínje ilobul yo : gúteh gagu gaa maarat mamu ᵽe mo sipayul gufan gukan me ᵽan gulo ni buru bugaa jabbah je. »

Yésu o n’ukoŋ mala Yérusalem

(Lík 13.34-35)

37Mbiban, Yésu náfaro aah : « Yérusalem, Yérusalem, aw amuge me uboñer waw, aw o nuh’uteh me sival bugan bugagu bugo Aláemit áboñeul me bi n’aw, iki guĉet : ñono butumbu nilige eomen bugani gulofom ti ehulol neh’eguben me bapu yo n’ubes yo ! Bare buru júmusut jimaŋ ! 38Jíkanum, Aláemit ᵽan ajunden yaŋ yay yolul éni eᵽa erakel. 39Injé ilobul yo : mati jibbañ jujugom bi no jijae me eoh : “Aláemit ásonien an ahu ájaeul me ni gajow gola23.39 Juluj Ufóñ 118.26 !” »

24

Yésu o n’elob mala gunah gagu gúsola

(Maruk 13.1-23 ; Lík 21.5-24)

1No Yésu aamme n’éᵽurul ni gávi-Aláemit gagu bi ekay, ulagorol n’gulofol bi emalen bateᵽer babu bala go. 2Bare aĉila naagil : « Jujuge dáuru ᵽe ? Maagen, ínje ilobul yo, funah fice mati ŋaño to eval yanur yájutenore n’epayo, bare so ᵽe ᵽan sirikuli sibet. »

3Mbiban najow bi ni firijaŋ fafu fal uoliv|buoliv waw ak’arobo ró. Ulagoraaw n’gulagenol bugo bareil iki gutogol bo n’guogol : « Aᵽaa ulobóli, nay dáuru dijae ebaj, ban wa ujae egitenóli búoh aw umu n’ébbañul, gabao mof guĉige ? »

4Yésu naagil : « Jíkanum jambi an abutul ! 5Gammeŋe ᵽan gúoᵽoroul gajaom guĉigul n’guogul : “Injé iomme Kirista ahu.” Ban ᵽan gubut bugan gammeŋe. 6Ᵽan juun baeler gutih ni balober buunen go. Jambi jitelenor : dó díarie diĉigul, bare mati ní ᵽan gabao mof mamu. 7Esúh ᵽan eiyul bi n’epayo ésuh, jávi ᵽan jiiyul bi ni jipajo jávi ; ᵽan baj bieb n’ulam uce, babubo mof mamu ᵽan mugoror bo. 8Dáuru ᵽe ᵽan níme ᵽan buju babu baa sílam sasu ; sílam sausu ᵽan síni ti sal anaare aam ni gapegor.

9No ñer ᵽan gúlatienul, ᵽan gumugul, ban gajaom ᵽan guĉil min súsuh sasu ᵽooso silalul. 10Dáuru ᵽan dípegul me bugan gammeŋe ganegen gal ebbañ búsol ; ᵽan gunnomenor, ᵽan bugan-ó-bugan n’gujoh gupalil búlat. 11Uboñer gammeŋe galet bugaa maagen ᵽan gúᵽurul, ban ᵽan gubut bugan gammeŋe. 12Min búlaᵽut babu bujae me efaŋ m’bimmeŋe, mo may gábboli gagu gaa bugan gammeŋe gujae me ékasulo. 13Bare an ajae me emuten iki bao, Aláemit ᵽan aᵽagenol. 14Ban firim faufe fásum me faa Jávi Aláemit ᵽan fuvarei ni mof mamu ᵽoomo, min mbi súsuh sasu ᵽe suun fo. Bao me, no ñer gabao gagu gujae me eĉigul.

15Jiffase wo aboñer ahu Dañel alobe ni Bahiĉer babu mala "Maarat mamu mal ekan galego24.15 Juluj Dañel 9.27 ; 11.31" ; ajanga wo me mb’ákanum faŋ wa Bahiĉer baube bumaŋe elob ! No maarat maumu mujae me enogen tiñ talu táñai me, 16no ñer gajae me éni ni mof mamu maa Yúde mbi gutey me bi ni gurijaŋ gagu. 17An ajae me éni fatiya firihinjaŋ, jamb’áavul me aban naah ban amundum ake eŋar waf uce ñáraru yaŋol. 18An ᵽoᵽ áni me n’ulah waw, jamb’aot me ake eŋar bisimool. 19Mataño míni ni waareaw gajae me éni ni gar ni ᵽoᵽ ni bugagu gajae me éni n’garafen ni gunah gaugu. 20Jilaw jambi eteyul ekan ñutot ñañu baĉigerul, ter funah faa fíiyay, 21mata ᵽan baj sílam sáamah, so músut baj sice ti so kábiriŋ m’buju babu baa mof bi funah faa jama, ban ᵽoᵽ sañumut ebbañ sibaj ñice sitajen. 22Ban, lelen me búoh Aláemit nákasulkasul gunah gaugu, an mat’aᵽah ; bare nákasul go mala bugo naĉob me.

23An ñer aagul me Kirista ume ter umua, jambi jíinenol. 24Ᵽan baj ukirista ni ᵽoᵽ uboñer galet bugaa maagen ; ᵽan gukan ugitenum wámah ni waf wajureruti bi elimben bugan bugagu bugo Aláemit aĉob me, ínien me júe kano. 25Nílobaliul yo ihato.

26Guogul me ñer : “Kirista ahu umu babu ni gafit gámah,” jambi jike bo ; guogul me may : “Umu tiñ timan ni makoᵽe,” jambi jíinen yo. 27Jiffas búoh ti émit neh’eijul me bo tinah túᵽureul me bi bo tuloe me, mo may ébbañul yay yal Añol Arafuhow ejae me éni. 28Tánotan to efuluŋ yay ejae me éni, to may súgutum sasu sijae me eomunor. »

Ebbáñul yay yal Añol Arafuhow

(Maruk 13.24-37 ; Lík 21.25-33 ; 17.26-30, 34-36)

29« Gunah gaugu gaa sílam go n’ebao tak, bunaa babu ᵽan bumoĉ, fieñ fafu ᵽan fúbbur gaŋanno gagu gala fo, suut sasu ᵽan sísarul fatiya émit súloul, ban sembe sasu ᵽe saa fatiya ᵽan sugoror. 30No ñer ᵽan baj bigitenum búᵽurul n’émit yay bajae egiten búoh ébbañul yay yal Añol Arafuhow eĉige. Súsuh sasu ᵽe saa mof ᵽan sufotenor, ban ᵽan sujuh Añol Arafuhow áavul ni gápar émit, ni sembe sámah ni bájalo ró. 31No gáturuᵽa gagu gajil me gujae me eogi, ᵽan áboñul emalakaol íkiil guomen buganol bugo naĉob me n’ulam waw ᵽe waa mof.

32Jikan n’uinumul wo bubah nihi bigitenolal me : no uan bo úburiulo mbiban m’búyaul úsabul, jiffase búoh fujam fulofulo. 33Manur mamu may, no jijae me ejuh waf wauwu ᵽe uĉigul, jiffas búoh Añol Arafuhow nalofulo, naĉilo n’gánonum gagu. 34Maagen, ínje ilobul yo : bugan bugagu bugaa jama mati gutoh guĉet gubao dáuru ᵽe m’baĉigulat. 35Emít yay ni ettam yay ᵽan sibao, bare gurimom, go, mati gúmus gubao.

36Mala effas funah fay ni tinah tay Añol Arafuhow ajae me ébbañul, ánoan affasut so, mele emalakaay gaam dó me n’émit, hani may Añil ahu ; Ᵽaaya o bareol affase. 37Ti ni gunah gagu no Nóe aamen me m’buroŋ, mamu may ᵽan ní mee funah ébbañul yay yal Añol Arafuhow. 38Ni gunah gagu balama báyuer mal mamu bámah babu, bugan bugagu fitiñ ni marem, búyab ni búyabo guomen n’ekan, bi funah fafu fo Nóe anogen me ni busana babu bámah babu. 39Gútallout wáfowaf iki báyuer mal mamu bámah babu búkail buvurenil bújaenum ᵽe ; mo may ᵽan ní mee funah éjoul yay yal Añol Arafuhow. 40No ñer, baj me wáine gúuba gaam ni galah, ahu ᵽan ájaenumi, ahuo nahali to. 41Waare gúuba gúni me n’étuŋ, ahu ᵽan ájaenumi, ahuo nahali to. 42Jiilo ñer ni mujah ró, mata jiffasut fay funah Ataw ahu olul ajae ébbañul. 43Jiffas dáure : Iní me afan yaŋ naffasene nay áku ᵽan anonulol, ᵽan apoy yo, mat’ahalol nánonul dó. 44Yo eĉil me buru may jiilo ni majage, mata Añol Arafuhow ᵽan ájoul tinah to buru jiᵽinorenut. »

Yésu o n’etar mala éni uroka gajenguloe gúni to me

(Lík 12.41-48)

45« Ñer ay aamme aroka ahu aĉol me aban najah ? O aamme ahumu o afanol abaŋ me ni fuhow buganol bi esen gupalol uroka gutiñ tinah baĉiger. 46Abaj gásumay, aroka ahumu o afanol ajae me etoh, o báolerul, áni n’ekan burokol ! 47Maagen, ínje ilobul yo : afanol ᵽan asenol wafol ᵽe wo nabaj me aogen. 48Bare íni me aroka aarat om, ᵽan nah’aah m’biinumol afanol ᵽan aᵽioul, 49min ñer anamo élatien bugagu uroka, eremor n’etiñor n’úhallaaw. 50Aroka ahumu afanol ᵽan aĉigul funah fo aĉila aᵽinorut, tinah to naffasut ; 51ban no ñer afanol ᵽan ahamol ni yaŋ yay, aban nakanol wo nihi gukan me bugan bugagu ᵽe gaĉolut me : no ᵽan baj me ukoŋ ni ejoh émiremma. »

25

Búnogor babu baa sújur sasu gaamme guñen

1Yésu náfaro aah : « Jávi jaju jaa fatiya maa jínie : baje sújur gono guñen gaŋare sijaŋail n’gujow bi eke bíemor n’ayaba. 2Guce ni bugo gono futoh gujengulojengulo, bugagu futoh, bugo, gujengulout. 3Bugagu gajengulout me, no guomme n’eŋar sijaŋail, gújaenumut míita mice ; 4bare bugagu gajengulo me, bugo n’gújaenum sijaŋail ni mubara maa míita. 5Nemme ayaba ahu naᵽioboᵽio, bugo ᵽe n’guŋoy iki gúmori.

6No nuĉiga me n’etut fuh, ni baj firim fuoh fatiya : “Ayaba ahu ume, júᵽurul jiemor ni o.” 7Ñer sújur sasu ᵽe n’guilo n’gúni n’ejjonen sijaŋail. 8Bugagu gajengulout me n’guoh bugagu gajengulo me : “Jíjioli ni míitaul ! Sijaŋaóli usu n’efogo.” 9Gajengulo me n’guogil : “A-a, mati jú toh bi ni wolal ᵽe ; jujow iki júnnomul ni gannomene mo me.” 10No guomme ñer n’ejow yay bi eke mo énnomul, ayaba ahu naĉigul ; bugagu bugo wafil úrir me n’gunonor manur ni o bi eke emat búyabo babu ; mbiban ganegen gagu n’guffaŋi.

11Ᵽio bo, bugagu gakaen me funnom fafu n’guĉigul ban n’guoh ayaba ahu : “Afanóli, Afanóli, úpeguloli.” 12Bare naagulil dó : “Maagen, ínje ilobul yo : iffatul !”

13Yo eĉil me niegul jambi júmori mata jiffasut funah fafu no Añol Arafuhow ajae me ébbañul. »

Búnogor babu baa síralam sasu sajae me ebugor

14« Jávi jaju jaa fatiya maa jínie : baje ánaine aam n’eke bújaor ; návogul urokaol, aban nahat ni guñenil fubajol. 15Nasen ahu síralam sal éurus sono futoh, ahuo sono súuba, áfatten yanur, ánoan min miñinganol mire me, aban nake bújaor babu.

16To baenah, aroka ahu ayab me síralam sasu saamme futoh nakay, ban nakan so n’subugor iki síŋarul sice sono futoh. 17Manur mamu, ahu ayab me saamme súuba nakan so n’subugor sice mul súuba. 18Bare ahuo ayab me yanur yay nak’aoh gasun n’ettam yay min akoen yo ró.

19Búsol, ᵽio bo, afan urokaaw náolul ban narorenil min ánoan ni bugo agitenol burokol bo nakan me ni síralamol so nayab me. 20Ahu ayab me síralam sasu saamme futoh nalofol ni sice ró sono futoh, aban naah : “Afanom, síralam futoh nusenenom ; nibajulo sice sono futoh, use.” 21Afanol naagol : “Yoo, aw aroka om áarie o gújue gufium ni o. Nujoge guñen gaaro waf wareut miñ, kan ᵽan ihat ni guñeni waf wafaŋe gájalo. Ujóul úsumaet manur n’ínje !” 22Ahuo may ayab me saamme súuba náloful aban naah may : “Afanom, síralam súuba nusenenom, sice mul súuba use so niballo maa.” 23Afanol naagol : “Yoo, aw aroka om áarie o gújue gufium ni o. Nujoge guñen gaaro waf wareut miñ, kan ᵽan ihat ni guñeni waf wafaŋe gájalo. Ujóul úsumaet manur n’ínje !”

24Ᵽúrto aĉila, ahu ayab me éralam yanur náloful aban naah : “Afanom, niᵽiene niffas búoh aw an átañie : nuh’uᵽiᵽit to nurogut, nuh’uŋaŋar wo nurokut. 25Níholiholi niŋar éralami ik’ioh n’ettam nikoᵽen yo ró ; uye, uyab wafi.” 26Ñer afanol naagol : “Aw aroka om aarat ban nuyuh ! Nuffasene búoh nih’iᵽiᵽit to nirogut me, ban ᵽoᵽ nih’iŋaŋar wo nirokut me, 27ᵽan ñer uŋaren síralamom usen garoke me ni síralam ; mamu, no nijae me éolul, ᵽan íŋarenul wafom manur ni wo ubugor me ᵽe.” 28Mbiban naah gaam to me guram éralamol gusen ahu abaj me saamme guñen. 29Maagen, ínje ilobul yo : an ajoh me wári wo nabaj me, ᵽan ayab faŋ to, bare an ajogut me wári wo nabaj me, o ᵽan guramol ᵽee, hani bi ni jo náhagum me. 30Nabbañ aagil gujoh aroka ahumu abajut mee nafa gural tíyaŋ n’emoĉ yay, bo ᵽan baj me ukoŋ ni ejoh émiremma. »

Bataliŋ babu búsola babu

31« No Añol Arafuhow ajae me éjoul ti ávi n’emalakaay ró ᵽe, ᵽan anamo n’efenjeŋol yaa Jávi jaju ; 32bugan bugagu ᵽe bugaa mof ᵽan guomeni bújoŋorol. No ñer ᵽan áfaculoril gútiman gúuba, ti akoña náh’áfaculor me ubbarum waw ni sijamen sasu ; 33ᵽan abaŋ gaĉol me bo gañenol gárib guomme, gaĉolut me, bugo, nabbañenil ni gañenol gamay. 34Ñer ávi ahu ᵽan aah bugagu gaamme ni gañenol gárib : “Jújoul, buru bugo Ᵽayom ásonien me, jiyab gafumul gaamme Jávi jaju jo naᵽi me nabaŋul kábiriŋ ni buju babu baa mof ! 35Mata no nicareten me, jisenomsen itiñ ; no marem mujogenom me, jisenomsem irem ; no nínien me ajaora, jialenomwalen ; 36no ninamoen me enil erakel, jisimomsim ; no nísoten me, jucokoromcokor ; no niomen me ni fipeh, jikeloke jiŋaloom.”

37Ñer bugan bugagu gaĉol me ᵽan guogol : “Ataw, nay jujugi ucaret min jiseni utiñ, nay marem mujogi min jiseni urem ? 38Nay núniene ajaora min jialeni, nay nunamoene enil erakel min jisimi ? 39Nay jujugi úsomut ter úni ni fipeh, min wóli jíkail jiŋaloi ?” 40Ñer ávi ahu ᵽan aagil : “Maagen, ínje ilobul yo : nánonan no jikane waf wauwu ace ni gutiom, hani afaŋ me natitie, ínje faŋaom jikan wo.”

41Mbiban ᵽan ábaho mbaa bugagu gaamme ni gamayol min aagil : “Buru bugo Aláemit atab me, júᵽur tale n’ínje, jíraliom ! Jujow julo ni sambun sasu sabaŋi me bi ni Seytane ni emalakaol ! 42Mata no nicareten me, jisenutom itiñ ; no marem mujogenom me, jisenutom irem ; 43no nínien me ajaora, jialenutom ; no ninamoen me enil erakel, jisimutom ; no nísoten me, ban ᵽoᵽ no nínien me ni fipeh, jikelat jiŋaloom.”

44Ñer ᵽan bugo may guogol : “Ataw, nay jujugi ucaret ter marem mujogi, úni ajaora ter unamo enil erakel, úsomut ter úni ni fipeh, mbiban jirambenuti ?” 45Ᵽan ñer aagil : “Maagen, ínje ilobul yo : nánonan no jikanut yo ace ni gutiom, hani afaŋ me natitie, ínje faŋaom jikanut yo.” 46Ñer ubuge ᵽan gujow bi ni gúteh gagu gábaerit me, bare bugagu gaĉol me, bugo, ᵽan gujow bi ni buroŋ babu bábaerit me. »

26

Egum firim yay bi emuh Yésu

(Maruk 14.1-2 ; Lík 22.1-2 ; Saaŋ 11.45-53)

1No Yésu aban me egiten gurim gaugu ᵽe gal eligenil, naah ulagorol : 2« Jiffase búoh gunah gúuba guŋañoe min Paak yay eĉigul. Ban Añol Arafuhow ᵽan abeni ni guñen bugan bi ebbaŋi n’ekurua. »

3Ni tinah tautu, ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay n’guomunor ni fúlumet fafu fal afan uteŋenaaw ámah ahu o guvoge me Kayafa. 4N’gujamor bi ejoh Yésu ni mutuho ró, mbiban n’gumugol. 5Nihi guoh : « Jamb’ujogalol me no gaggan gagu gutiñe me, jambi gáguo gubaj n’ésuh yay. »

Aare ahu áyu me míĉir matiŋoe ni fuhow Yésu

(Maruk 14.3-9 ; Saaŋ 12.1-8)

6Nemme Yésu umuen Betani, yaŋ ace áine o háhae ejogene gajaol Simoŋ, 7ni baj ace aare alofol. Aare ahumu jibara jateᵽiteᵽ naogene jimmeŋ míĉir matiŋoe másumut funnom, ban no Yésu aamme ni fitiñ, aare ahu náulenol míĉir mamu ni fuhow. 8No ulagoraaw gujuh me dáuru, súmutil n’guoh : « Ehajen yauyu, nafa yo yay ? 9Júene míĉir maumu munnomeni síralam sammeŋe, mbiban n’siseni galeh me. »

10Yésu naffas gaᵽinoril, ban naagil : « Wa uĉile n’jíni n’eyogen aare ahumu ? Waf waaro nakanom ! 11Galeh me, bugo, ᵽan jibajil nánonan ni buru, bare ínje jilelom n’ebaj nánonan. 12Aare ahume náyu mee míĉir mamu n’enilom bi gafoh gagu gúmbam. 13Maagen, ínje ilobul yo : ni mof mamu ᵽe, tánotan to Firim fafu Fásum me fujae me evarei, ᵽan may lobi mala wo aare ahume akan me ; mamu ᵽan auno bi nánonan. »

Yudas nak’agum firim bi ni Yésu

(Maruk 14.10-11 ; Lík 22.3-6)

14Ᵽúrto, ace ni uᵽotoraaw|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba, gajaol Yudas Isikariot, najow ak’atoh ufan uteŋenaaw 15min aagil : « Wa jijaom esen ínje bakaner Yésu nalo ni guñenul ? » N’gujamor mala síralam saaᵽiaᵽ sono ávi ni guñen min gusenol so. 16Kábiriŋ no, Yudas náni n’eŋes no jáhor me bi ekanol nalo n’guñenil.

Yésu naboñ guke ecokor Paak yay

(Maruk 14.12-16 ; Lík 22.7-14)

17Ni funah fafu fítiar fafu faa gaggan gagu gal unaĉ waw wabajut me lévir, ulagoraaw n’gúkail guoh Yésu : « Tay numaŋe iki jucokori fitiñ fafu faa Paak yay ? » 18Naagil : « Jujow bi nende hari, n’ésuh yay ; jiĉih n’juogol ínje afanul niege tinagom tulofe, ban yaŋol ᵽan itiñ me Paak yay n’ulagorom dó. » 19Ulagoraaw n’gukan wo Yésu alobil me, min ñer gucokor may fitiñ fafu faa Paak yay.

Etiñor Yésu ésola ni uᵽotoraol

(Maruk 14.17-21 ; Lík 22.21-23 ; Saaŋ 13.21-30 ; 1 Korent 11.23-25)

20No nuĉiga me gállim, Yésu nanamo ni bugo gaamme guñen ni gúuba n’gúni ni fitiñ. 21Bugo ni fitiñ fafu, naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : ace ni buru ᵽan annomenom. » 22No guun me firim faufu, bugo ᵽe ni mujogil náar bireg ánoan ni bugo nanamo erorenol aah : « Ataw, ínje ᵽiaŋ ? » 23Naagil : « An ahu árur me manur n’ínje gañenol ni biril babu, o ajae ennomenom. 24Maagen, Añol Arafuhow ban aĉet ti hiĉi me ya ni o. Bare mataño míni ni an ahu ajaol me ennomen ! Faŋene jáari an ahumu jamb’abugi. » 25Ñer Yudas annomeneol me naagol may : « Afanóli, ínje ᵽiaŋ ? » Yésu naagol : « Nulob yo uban. »

26Bugo ni fitiñ fafu, Yésu naŋar ganaĉ, násonien go, namusul go aban nagabor go ulagoraaw naagil : « Jiyab jitiñ : úre enilom. » 27Mbiban naŋar éremuma ; no nasal me Aláemit aban, nasenil yo naagil : « Jiyab jiremor buru ᵽe : 28úre físimom, físim fafu faliŋen me babuge babu bo Aláemit ajogor me ni bugan bugagu, fáyui me mala gaboket gal util waa bugan gammeŋe. 29Injé ilobul yo : mat’ibbander iĉoen bíñu bi funah fafu fo nijae me eremor ni buru ece evugul ni Jávi jaju jaa Ᵽayom. »

30Ᵽúrto, n’gúfoñ úfoñ wal esal Aláemit, mbiban n’gúᵽur gujow mbaa firijaŋ fafu fo guvoge me fal uoliv waw.

Yésu o n’egiten búoh Simoŋ Ᵽier ᵽan ajundenol

(Maruk 14.27-31 ; Lík 22.31-34 ; Saaŋ 13.36-38)

31Ñer Yésu naah ulagorol : « N’efuga yauye, buru ᵽe ᵽan jibbañ búsol sílamom baĉigerul, ti Aláemit alob me ni Bahiĉer babu, no naah me : “Ᵽan iteh akoña ahu imuh, ban ubbarum waw wal ekore yay ᵽan uvisor uban babu ᵽe26.31 Juluj Sakari 13.7.” 32Bare búsol eiloom ni gaĉet me, ᵽan iyabul gayoŋ mbaa Gálile. » 33Ñer Ᵽier naŋar firim fafu min aagol : « Hani bugagu ᵽe gubbañe búsol, ínje mat’ímus ibbañ búsol. » 34Bare Yésu naagol : « Maagen, ínje ilobi yo : n’efuga yauye réro, balama gáin guoh, ᵽan uoh ñono ñáfaji uffasutom. » 35Ᵽier naagol : « Hani ᵽan iĉet manur n’aw, mat’ímus ioh iffasuti. » Bugagu ulagora ᵽoᵽ n’guyab dó bugo ᵽe.

Yésu o n’galaw ni firijaŋ fafu fal uoliv waw

(Maruk 14.32-42 ; Lík 22.39-46)

36Ᵽúrto, Yésu najow n’ulagorol dó bi tiñ talu to guvoge me Getusemane. No guĉih me, naagil : « Jurobo tale min ínje itos maa ike galaw. » 37N’ejaol, nájaenum Ᵽier ni úᵽur Sebede gaamme gúuba. Ᵽiout, gáholi ni gágogor ni sunonol. 38Ñer naagil : « Gaᵽinor gumugom iki biinumom búguo. Jinamo tale n’ínje ban jambi júmori me ! » 39Mbiban natos kan ráli maa, naya gújul aban náñuᵽ iki buulol buya n’ettam min alaw aah : « Ᵽayom, júen me kano, nufaren éremuma yauye yaa sílam éraliom ! Bare mánoman níe, jambi wo ínje imaŋ me ukano, bare til wo aw umaŋ me. »

40Mbiban nábbañul mbal ulagoraaw gúfaji bugagu aĉigul natogil min gúmoe. Ñer naah Ᵽier : « Buenne ? Hani enamo jatiito manur n’ínje m’bámoit jújuut yo ? 41Jambi júmori, bare jilaw jambi julo ni gabut ! Biinum arafuhow nihi bumamaŋ ekan maaro, bare enilol nd’ebaj sembe. »

42Yésu náutten atos ahalil to, aban nalaw aah : « Ᵽayom, íni me éremuma yauye yaa sílam éjuut éraliom ínje m’baremut yo, kan wo aw umaŋ me ukano ! » 43Nabbañ ábbañul aĉigul natogil min gubbañe gúmori ; maagen mamu umoil úliilii gámori.

44Nabbañ ahalil to min atos, aban nalaw elaol éfatten n’elob gurim gagu ganur gagu. 45Mbiban, nábbañul mbal ulagoraaw naagil : « Juroŋe n’gámori gagu ? Gáelo gom ? Juluj, tinah talu tulofulo no Añol Arafuhow ajae me ebeni ni guñen utilaaw. 46Jiilo ujaal ! An ahu ajae me ennomenom nalofulo. »

Fujoh fafu faa Yésu

(Maruk 14.43-50 ; Lík 22.47-53 ; Saaŋ 18.3-12)

47Yésu o n’elob yay, Yudas ñer, aamme ace ni uᵽotoraaw gaamme guñen ni gúuba, naĉigul, ban nájaorul ni fítiman fámah faogene ufoje ni sugol. Bugan bugaubugi, ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay guboñulil. 48Yudas aamme n’ennomenol baje wo nalollil waamme : « An ahu o nijae me élloŋ, aĉila ; jujogol. » 49Ñer nafaen alof Yésu naagol : « Nisafi, Afanom. » Aban nálloŋol. 50Ñer Yésu naagol : « Apalom, waf waw waĉili me n’újoul, ukan wo. » To baenah, bugagu gajaorulo me ni Yudas n’gúloful ban n’gualen gujoh Yésu. 51Ñer, ace ni gaamen to me ni Yésu náñagul gafojeol ni gafon go ateh aroka ahu ala afan uteŋenaaw ámah ahu aᵽirih gannu. 52No Yésu ajuh me dáuru, naagol : « Ubbañen gafojei ni gafon go ! Uffas búoh an ajae me étuh gafoje, go gujaol me emuh. 53Nuoseh ᵽiaŋ íjuut ilaw Ᵽayom min aboñulom maer yauye uyoŋ wal emalaka wafaŋe wono guñen n’úuba ? 54Bare ikan mo me, bu ñer Bahiĉer babu mbi bukano me, bo baah me maa ᵽan ní ? »

55Ᵽúrto, Yésu naah fítiman fafu : « Jujoulo n’ufoje ró ni sugol bi ekelom fujoh ti nihi ní me akana-maarat jikelo fujoh. Gunah émit ᵽe ínje umuen n’eligen bugan bugagu ni gávi-Aláemit gagu, ban jujogutom. 56Bare dó ᵽe dibabaj min mbi Bahiĉer uboñer waw bukano. »

No ñer, ulagoraaw ᵽe n’gujundenol to min gúᵽur gutey gukay.

Yésu bújoŋor fujoj fafu fámah fafu

(Maruk 14.53-65 ; Lík 22.54-55, 63-71 ; Saaŋ 18.12-14, 19-24)

57Gajoh me Yésu n’gújaenumol bi nende Kayafa aamme afan uteŋenaaw ámah ahu, dó úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan Esúif yay guomunor me. 58Ᵽier nah’alagenulil ráli bi ró ni fúlumet afan uteŋenaaw ámah ahu. Nak’anamo to upoyaaw guomme bi ejuh bu jae me éuñen.

59Ni tinah tautu, ufan uteŋenaaw ni fujoj Esúif yay fámah fafu n’gúni n’eliᵽ bagitener baa jibij bájue bukan min Yésu amugi. 60Mánoman baje bugan gammeŋe galige etegol sulob, bare jogut. Búsol, ni baj bugan gúuba gúkail guoh : 61« Ahumu naage : “Níjue ifum gávi gagu gal Aláemit, iban nibbañ iteᵽ go ni gunah gúfaji.” »

62Ñer afan uteŋenaaw ámah ahu nailo naah Yésu : « Mat’úbal wáfowaf ? Uunut sulob se so gulobe maa guya n’aw ? » 63Bare Yésu naᵽanor butumol. Ñer afan uteŋenaaw ámah ahu naagol : « Nilobi yo ni gajow gal Aláemit aroŋ me : ulobóli ter aw uomme Kirista ahu, Añol Aláemit. » 64Yésu naagol : « Aw faŋai nulob yo. Ban ᵽoᵽ ínje ilobul yo : ᵽúrto me maer ᵽan jujuh Añol Arafuhow min anave ni gárib Aláemit-Sembe, ban ᵽan jujugol áavul n’émit ni úpar waw. »

65No afan uteŋenaaw ámah ahu aun me gurim gaugu, naĉaĉ bisimool aĉila faŋaol, aban naah : « Najele Aláemit. Wa mul ñer nusoholaale ugitena guce ? Juune maer yauye gújel gagu go najel me. 66Bu ñer jiᵽinore ? » N’guogol : « Ᵽiloᵽilo min aĉet. »

67No ñer, n’gumasenol ni buul ban ni gutegol sumoh. Bugaguil nihi gutegol simbej n’gúfohulorol n’guoh : 68« E Kirista, ulobóli ᵽaa ay ategi ! »

Ᵽier o n’eceŋ gaa búoh aĉila an om ala Yésu

(Maruk 14.66-72 ; Lík 22.56-62 ; Saaŋ 18.15-18, 25-27)

69Ni tinah tautu, Ᵽier umuen tíyaŋ ni fúlumet fafu nanave. Ni baj ace n’urokaaw waarema alofulol naagol : « Aw may buru juomen me ni Yésu ala Gálile. » 70Bare Ᵽier naceŋ bújoŋor bugan bugagu ᵽe naah : « Iffasut wa numaŋe elob. » 71No naamme n’ejow mbaa ganegen gagu bi éᵽur, aroka ace aare mul najugol naah gaamen to me : « Ahume bugo guomen me ni Yésu ala Nasaret. » 72Ᵽier nabbañ aceŋ yo n’ebbat ró aah : « Iffasut áine ahumu. » 73Ᵽio maa, gaamen to me n’gúloful Ᵽier n’guogol : « Ti maagen, aw buru bugom : baloberi bigitenyogiten. » 74Bare Ᵽier nanamo etaboro ni ebbat aah : « Iffasut áine ahumu. » To baenah, gáin n’guoh. 75Ñer naosen firim fafu fo Yésu alobenol me no naagol me : « Balama gáin guoh, ᵽan uoh ñono ñáfaji uffasutom. » Náᵽur tíyaŋ ban nanamo ukoŋ ni sembe n’eteh mahat ró.

27

Ejáenum yay yaa Yésu bi ni Ᵽilat

(Maruk 15.1 ; Lík 23.1-2 ; Saaŋ 18.28-32)

1M’bujom mej, ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay ᵽe n’gujoh bugo ᵽooil firim faa jamuh Yésu. 2N’guhogol guban n’guŋarol iki gusen Ᵽilat, afan ahu o bugaa Rom gubaŋ to me.27.2 Juluj bagitener babu baa Mácie 22.17

Eteh mahat yay yaa Yudas ak’amugoro

(Mukanay 1.18-19)

3No Yudas, aamme áine ahu annomen me Yésu, aun me búoh gujojoh bi emuh Yésu, nateh mahat ban nájaenum síralam sasu saamme ávi ni guñen ak’abbañen ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay, 4ban naagil : « Injé ikane, nigengen an akanut waf ibet n’eĉet ! » Bare n’guogol : « Wóli utumóli ulebo ! Dáru barokeri ! » 5Ñer Yudas nabelen dó ni gávi-Aláemit gagu síralam sasu aban najow akay, ᵽúrto nak’amugoro árien.

6Ufan uteŋenaaw n’gumuken síralam sasu ban n’guoh : « Gúboñolal gusenut min mbi síralam sausu sitegori ni saa gávi-Aláemit gagu, mata dáuru bacam baa físim bom. » 7Ñer n’gujoh firim fanur min guŋar so gunnom galah gagu go guvoge me "galah ateᵽa-sibara", mbiban n’gúbahen go gukan guyah gaa sijaora. 8Yo eĉile galah gaugu n’guvogi "galah gaa físim" bi funah faa jama. 9Mo ñer gurim aboñer ahu Séremi gukanoe gaah me : « Guŋare síralam ávi ni guñen, saamme bacam babu baa funnomenol bo bugal Israel gujamor me min gubet bo mola, 10ban n’guŋar so iki gunnom galah ateᵽa-sibara ahu, ti may Atúla alob mo me27.10 Juluj Séremi 32.9 ; Sakari 11.12-13. »

Yésu bújoŋor Ᵽilat

(Maruk 15.2-5 ; Lík 23.3-5 ; Saaŋ 18.33-38)

11Ñer n’gújaenum Yésu bújoŋor afan mof mamu aamme Ᵽilat. Ume narorenol aah : « Aw uomme ávi ahu ala Esúif yay ? » Naagol : « Aw faŋai nulob yo uban. » 12Ᵽúrto, ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay n’gunamo mul etegol sulob, bare ábalut hani jatiito. 13Ñer Ᵽilat naagol : « Aw ᵽiaŋ uunut sulob sause so gutegei maa ? » 14Min Yésu ábalutol me hani ñanur, Ᵽilat najahali nár.

Fítiman fafu fo n’erondopen Ᵽilat min abbaŋ Yésu n’ekurua

(Maruk 15.6-32 ; Lík 23.13-43 ; Saaŋ 18.39–19.27)

15Emít-émit no gaggan gagu gaa Paak guĉilo, afan mof mamu nah’ahalenilhalen amigel ni bugo gukul me, ahu o fítiman fafu fumaŋ me ahanulil. 16Ban bajene ni gunah gaugu amigel ace o gajaol guunoe faŋ, gajaol Yésu Barabas. 17Nemme fítiman fafu ufu min fuomunore, Ᵽilat naagil : « Ay ni ubuge gaamme gúuba jimaŋe ihanulul ? Yésu Barabas, ter Yésu o guvoge me Kirista ? » 18Nalob mee mata naffase búoh físil fiĉile min gújogul Yésu gusenol.

19Ᵽilat o min anave dó gutaliŋe me bugan, aarol náboñul guogol : « Jamb’unogen me n’elob yay yal an ahumu akanut mee maarat mánoman ! N’efuga yauye nílalam faŋ ni síyeut so níyeute iya ni o. »

20Ni tinah tautu, ufan uteŋenaaw ni ufan Esúif yay n’gutuñen fítiman fafu min fuoh Ᵽilat ahalenil Barabas, ban nakan Yésu naĉet. 21Ᵽilat nabbañ narorenil naagil : « Ay ni bugo gúuba jimaŋe ihanulul ? » N’guogol : « Barabas. » 22Natajen arorenil aagil : « Ñer Yésu, o guvoge me Kirista ahu, ikanol bu ? » Bugo ᵽe n’guoh : « Abbaŋi n’ekurua ! » 23Naagil : « Min maarat may nakane ? » Bare bugo n’gufaŋ n’gúᵽibe fatiya guoh : « Abbaŋi n’ekurua ! » 24No Ᵽilat ajuh me búoh ájuut to wáfowaf, ban éᵽib yay efaŋefaŋ gájalo, naŋar mal naᵽos guñenol bújoŋor fítiman fafu naah : « Guñenom gukure ni físim fafu fal an ahume akanut mee wáfowaf. Babu ñer buru ! » 25Ñer bugan bugagu ᵽe n’guoh : « Wáfowaf wajae to me éᵽurul n’eĉelol mbi uya ni wóli ni gabugoróli ! » 26Ñer Ᵽilat nahanulil Barabas. Mbiban, naboñ guteh Yésu gusoh gal ubaŋ, aban nasenil o bi eke ebbaŋ n’ekurua.

27Ekosombil yay n’gújaenum Yésu bi ró ni yaŋ afanil Ᵽilat, ban fuyoŋ fafu ᵽe fal ekosombil yay ni fúgolol fúharo. 28N’gúᵽurenol wañol ban n’gukanol uce újugah. 29Ᵽúrto, n’guŋar ulaliŋ waa sijeŋ gueĉ fugaŋ guoᵽol ni fuhow, ban n’gusenol egol átuh n’gañenol gárib. Guban n’guya gújulil bújoŋorol min gúfohulol guoh : « Jisafi, ávi Esúif yay ! » 30N’gumasenol guban n’guyab egol yay gutegol ni fuhow. 31No gúfohulol me iki guᵽilo, n’guram wañ waw újugah waw wo gukanenol me, guban n’gubbañenol bisimool, mbiban n’gúᵽunnulol dó gújaenum bi eke ebbaŋol n’ekurua.

32Bugo n’éᵽur ésuh yay, n’guemor n’ace áine ala ésuh yay yaa Siren gajaol Simoŋ ; n’gukanol ni sembe nateb ekurua yay yaa Yésu. 33No guĉih me tiñ talu to guvoge me Golugota (dóemme "tiñ taa gasen"), 34n’gusen Yésu bíñu yáguñori n’erem yátalie bi marem ; no naĉoen yo me, nalat yo marem.

35N’gubbaŋol n’ekurua yay, guban n’gulukor27.35 elukor : dóemme eñagor usos. bisimool.27.35 Ni bahiĉer bice bítinar, firim faufe may ufu ró : Mamu firim fafu fo aboñer ahu alob me n’fukano faah me : « Gugabore bisimoom, ban gulukore gañom gaa fatiya. » (Juluj Ufóñ 22.19.)36Mbiban, n’gunamo n’gúniol n’gapoy. 37N’guŋar jibabar n’guhiĉ ró waĉil me Yésu namugi, waamme uwe : « Ume aamme Yésu, ávi ahu ala Esúif yay. » Mbiban n’guŋar jibabar jauju gubbaŋ n’ekurua yay fatiya fuhool. 38Baje ᵽoᵽ ukana-maarat gúuba bugo gubbaŋe ni sukurua manur ni o, ahu n’gañenol gárib, ahuo n’gamayol.

39Bugan bugagu gaamme n’égat nihi gúlis guhoil n’gujelol nímoro n’guoh : 40« Aw áju me ufum gávi-Aláemit gagu mbiban nubbañ uteᵽ go ni gunah gúfaji, uᵽagenoro ᵽaa fuhoi ! Iní maagen aw uomme Añol Aláemit, kan úavul n’ekuruai ! » 41Ufan uteŋenaaw, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan Esúif yay, bugo ᵽe may n’gunamo éfohulol guoh : 42« Nah’aᵽagen bugan aban ájuut aᵽagenoro ! Let aĉila ávi Israel nam ? Ñer áavul n’ekuruaol min úinenal ni o. 43Let gafiumol n’Aláemit gom ? Kan ñer maer Aláemit ákail aᵽagenol, íni me namaŋol ! Let naage o Añol Aláemit nam ? » 44Ukana-maarat bugagu bugo gubbaŋor me manur ni o n’gunamo may ejelol ti bugagu gujeleol me.

Eĉet yay yaa Yésu

(Maruk 15.33-41 ; Lík 23.44-49 ; Saaŋ 19.28-30)

45No tinah tirih me, emoĉ néavul ni mof mamu ᵽoomo, ban néni to iki títigo. 46No títigo me maa, Yésu náᵽib fatiya ni sembe aah : « Elí, Elí, lama sabahtani27.46 Juluj Ufóñ 22.2 ? » Dóemme « Aláemilom, Aláemilom, wa uĉile nujundenom ? » 47Guce ni gaamen to me n’guunol ban n’guoh : « Aboñer ahu Elí navoge mee ! » 48Ace ni gaam to me natey to baenah ak’aŋar jurocob, nájeben jo bíñu yafire, aban naŋar gapil nahoh jo ró añuren Yésu min mb’acot jo. 49Bare bugagu n’guogol : « Unah, umundumal ujugal ter Elí ᵽan ájoul ákiil aᵽagenol. »

50Yésu nabbañ aya gáᵽib gámah, aban naĉet.

51Ni tinah tautu, gábil gagu gaminden me tiñ talu táñai me dó ni gávi-Aláemit gagu n’guĉaĉo kábiriŋ fatiya go bi n’ettam go gukan uᵽeŋ úuba. Ni tinah talu tanur tatu, ettam yay negoror, ban sival sasu ni sireñ. 52Ñer guyah gagu n’gúfogulo ban gammeŋe ni gáinen me n’Aláemit gaĉelen me n’gúbbañul gúni m’buroŋ, 53ban n’gúᵽurul n’guyagil. (Ᵽúrto gailo Yésu ni gaĉet me, n’gunogen dó Yérusalem, yaamme ésuh yay yanab me, dó bugan gammeŋe gujugil.)

54Afan ekosombil yay ni buganol gaamme n’gapoy Yésu manur ni o n’gujuh gagoror ettam yay ni wabaj me ᵽe ; ñer n’gúholi náar, ban n’guoh : « Maagen mamu aĉila aamme Añol Aláemit ! »

55Bajene ᵽoᵽ waare gammeŋe gaiye ráli n’gúni n’eluj ; bugo gulagenulo me Yésu kábiriŋ Gálile nihi gucokorol nímoro. 56Ni baj ni bugo Mari ala ésuh yay yaa Magudala, ni Mari jaw Saak bugo ni Susef, ni may jaw guñol Sebede.

Gafoh Yésu

(Maruk 15.42-47 ; Lík 23.50-56 ; Saaŋ 19.38-42)

57No tinah tujon me, ni baj ace áine gajaol Susef áᵽullo Arimate ájoul ; áine ahumu nasanumetsanumet, ban o ᵽoᵽ alagora Yésu aamene. 58Najow ak’atoh Ᵽilat min ácinol efuluŋ yay yaa Yésu. Ñer Ᵽilat naboñ gusenol yo. 59Susef naŋar gábil gajaha min ággub efuluŋ yay, 60aban nabaŋ yo ñáraru fuyah fuvugul fo naoge bi ni o faŋaol faam n’gacaĉ erijaŋ27.60 fuyah faam n’gacaĉ erijaŋ : No, Esúif yay ndi guoh n’ettam min gufoh sufuluŋil. Ᵽan guoh ni gacaĉ fuval fámah gasun dó gujae me ebaŋ efuluŋ yay, mbiban n’gúfakenul fuval fice gutoj gánonum gagu. ; mbiban nábaken fuval fámah atoj gánonum fuyah fafu, aban nakay. 61Mari ala Magudala ni Mari ahuo ubugien to n’gurove gúᵽimbor fuyah fafu.

62Tihalen fo, faamme fíiyay Esúif yay, ufan uteŋenaaw ni Eᵽárisie yay n’gujow manur bi nende Ᵽilat 63guĉih n’guogol : « Afanóli, wóli juosene búoh abija ahumu, no naamen me m’buroŋ, naage tale gunah gúfaji ᵽan ailo ni gaĉet me.27.63 Juluj Mácie 12.40 ; 16.21 ; 17.23.64Aᵽ’umaŋ ᵽaa usen búoh fuyah fafu fupoi bi ni funah fúfatten ! Kanut mo, ulagorol gújue gújoul iki gúkuet efuluŋ yay, mbi ᵽúrto n’guoh ésuh yay nailoe n’gaĉet me, ban jibij jauju júsola jo jijae me efaŋ gaarat jítiar jaju. » 65Ᵽilat naagil : « Yoo. Jiŋar ekosombil bugaubuge bi gapoy gagu. Jujow, ban jikan min fuyah fafu fupoyi ti júju me. » 66Ñer n’gujow iki gukan gapoy gagu gaa fuyah fafu : n’gumundum guŋar fuval fafu gutoj fíᵽ gánonum fo, guban n’gukan to fúffasum mbi an agor n’guffas. Mbiban n’gubaŋ to upoya.

28

Fuyah fafu furakel fafu

(Maruk 16.1-10 ; Lík 24.1-12 ; Saaŋ 20.1-10)

1No fíiyay Esúif yay fúgat me uk’uomal ni bujom babu baa funah fítiar fal esemen yay28.1 funah fítinar fal esemen yay : Funah faufu funogonogor ti fígindiŋ fafu faa gunah éjola., Mari ala Magudala ni Mari ahuo n’guke bujuh fuyah fafu. 2Ᵽiout, ettam yay negoror gagoror gámah ; ni baj amalaka Aláemit áavul fatiya émit ákail ábaken fuval fafu alalen, aban narobo ni fo. 3Ganogorol n’guŋanno ti baijer émit, bisimool m’bútuen par ti bíbil. 4No upoyaaw gujugol me, n’gújuhulo bireg n’gulo ti bugan gaĉeĉet. 5Bare amalaka ahu naah waareaw : « Jambi júholi ! Niffase búoh Yésu o gubbaŋ me n’ekurua jiŋese. 6Alet tale ; naiye ni gaĉet me ti naᵽi me nalob yo ! Jújoul juluj tiñ talu to gubaŋenol me, 7mbiban n’jujow cab iki juoh ulagorol naiye ni gaĉet me, nayabil gayoŋ mbaa Gálile, bo ᵽan gujugol me. Gurim gaugu nibaje bi elobul. »

8Ñer waareaw n’gukay ni majase guhat fuyah fafu ni gáholi ró, bare ᵽoᵽ ni ésumay ró yámah, ban n’gutey guke egiten ulagoraaw elob yauyu. 9To baenah, Yésu faŋaol nájoul guemor aban naagil : « Nisaful ! » N’gulofol, ban n’gulo to ni guolol min gunamo emigeletol. 10Ñer naagil : « Jambi júholi ! Jujow iki juoh gutiom gujow bi Gálile ; bo ᵽan gujugom me. »

Bagitener babu bal ekosombil yay

11Waareaw n’ejow yay, guce ni ekosombil yay gaamen me ni gapoy fuyah fafu n’gunogen n’ésuh yay, guĉih n’gugiten ufan uteŋenaaw wabaj me ᵽe. 12Ñer ubuge n’guomunor manur n’ufan Esúif yay min gujoj, guban n’gusen ekosombil yay síralam sammeŋe 13n’eogil nímoro : « Mbi juoh bugan bugagu ulagora Yésu gukelo ni fuh gúkuet efuluŋol buru n’gámori. 14Iní me afan mof mamu nakae aun yo, wóli ᵽan jiffas bu jijae me elobol iki jugoñol jamb’ayogenul. » 15Ñer ekosombil yay n’guŋar síralam sasu, ban ni gukan may ti gulobil me. Maumu, bagitener baubu bivisor me n’Esúif yay, ban guce ni bugo guroŋ bo n’éinen bi funah faa jama.

Yésu o n’éraŋul ulagorol

(Maruk 16.14-18 ; Lík 24.36-49 ; Saaŋ 20.19-23 ; Mukanay 1.6-8)

16Ñer ulagoraaw gaamme guñen ni an anur n’gujow bi ni firijaŋ fafu baubu Gálile fo Yésu alobil me mala fo. 17No guĉih bo me, n’gujugol, ban n’guya gújul bújoŋorol n’gumigeletol. Bare guce ni bugo n’guroŋ ᵽan n’etehumor jatiito. 18Ñer Yésu nalofulil aban naagil : « Niyayab sembe sánosan fatiya n’émit ni babe n’ettam. 19Jujow ñer ni súsuh sasu ᵽe saa mof, jikanil n’gúni ulagorom, ban ni jíbatiseil ni gajow gaa Ᵽaaya ni Añolol ni Biinum Banabe. 20Jiligenil ékanum wo niligenul me ᵽe. Jiffas búoh : ínje umu nánonan ni buru bi no mof mamu mujae me ebao. »