Firim fafu Fásum me ti
Lík
anabaw ahiĉ fo me
Waf waw wabaj me n’élebur yauye
Ahiĉa ahu anur ahu, o guvoge me Lík, nahiĉe sílebur súuba : ewansil yay yola, ni ᵽoᵽ yayu élebur yo guvoge me Bakaner babu bal Uᵽotoraaw. N’éleburol étiar yay, Lík ni ejangara galet Esúif gúttut bugo nihi gulob gugerekay naam n’elob. Náh’áᵽajulil gurim guce gátañie ejoh ni ᵽoᵽ mukanay mamu mal Esúif yay mo bugo guffasut me. Mamu ñer, bugan bugagu ᵽe bugaa mof galet me Esúif ni ᵽoᵽ bugaa jabbah jánojan n’gúju guffas búoh Yésu aamme Aᵽagenail.
Ewansil yauye yaa Lík elagelagen bajaer babu baa sasu siewansil saa Mácie ni Maruk. Bare eĉila efafaŋ n’éᵽajule bagitener babu baa bújaor babu baa Yésu kábiriŋ Gálile bi Yérusalem (Lík 9.51 bi 19.28).
Lík nagitene wafaŋ me ebaj hámma ni o ni bavareer babu ni buroŋ babu saa Yésu : Aláemit naboñuloboñ Yésu Kirista bi eᵽagen bugan bugagu ᵽe gamaŋ me guyabol. Aĉila Yésu bugan bugagu bugo guĉotihene me nafaŋe eruhen : utilaaw, gaputi me, galeh me, úsotaaw, sijaora sasu.
Ulagoraaw bugaa Yésu ubugi m’bulago manur ni o ; gubaje gailo gagu gal ébahen bakaneril ; guffase búoh Aláemit násusum ban nábboliboli bugan bugagu ᵽe. Ni súsuh sasu so bugaa Rom guyab me síni ni guñenil, bugan bugagu nihi guoh : « Aví ahu ámah ahu Ataw nam. » Bare ejangaraay bugo n’guoh : « Yésu Kirista aamme Ataw ahu. » Maagen mamu, Aláemit nainnulo Yésu n’eĉet yay, aban nahat waf waw ᵽe ni gañen gola. Lík ni ewansil yay yola nafaŋe navoge Yésu Ataw sasuso.
Ewansil yay yaa Lík ni Yérusalem éuñene (Lík 24) ; to may éĉit me (Lík 1 ni 2). Yésu náᵽullo ulagorol maroŋe no naiyulo me n’eĉet yay, ban ni gúsumaet faŋ. No Yésu áᵽure me ni fuhay, o min ammeŋe biinum babu báᵽullo me n’Aláemit, baamme Biinum Banabe (Lík 3 ni 4). Ulagorol ᵽan may guyab bo (Lík 24.49).
1Lík nahiĉ bi ni Teofil
1Abugeom Teofil,
nuffasale búoh bugan gammeŋe gulige ehiĉ waf wauwu ᵽe wájalo mee wabaj me n’etulóli. 2Bugan bugaubugi gugitenóli wo guun me n’utum bugagu gajuh wo me táh kábiriŋ ni buju babu, gabbanno me gúni ugitena firim Aláemit. 3Yo eĉil me, ínje may no niŋes me ik’iffas joon waf wauwu ᵽe bi ni fíĉilum wo, nibaj biinum baube bal ehiĉuli. Aw Teofil, o níkanum me, nihiĉuli wo ni ganab ti ujow me. 4Nikanmokan min mb’úju uffas búoh waf waw wo guligeni me ubabaj ti maagen.
Amalaka nalob Sakari mala gáuul Saaŋ Batis
5No Herod aamen me ávi mof mamu maa Yúde, bajene ace áine aĉil me bíteŋen babu, gajaol Sakari ; o ni fítiman1.5 fítiman : No, uteŋenaaw ni’gukakan gútiman gono ávi ni gubbagir. Fítiman fánofan ᵽan fiteŋen ni gávi-Aláemit fíiyay iki fubao, fupafo ni fuŋar. fafu fal Abia nam. Aarol gajaol Elisabet, ban ni fiil fafu fal Aaroŋ náᵽullo, aamen me ateŋena ámah ala Aláemit. 6Bugo éubail buroŋil búsusum Aláemit, ban ni’gúkanum faŋ gúboñ gagu ᵽe gal Aláemit. 7Bare gubajut añil, mata Elisabet affasut fufane, ban bugo éubail gúfanumfanum.
8Funah fice, Sakari náni n’ekan burokol ni gávi-Aláemit gagu mata fítiman fafu fola fiĉiggo. 9N’gulukor ti guᵽi me nihi gukan, ni kan Sakari aĉiggo bi enogen ni gávi-Aláemit gagu ake esaen uyew waw wolil1.9 uyew waw wolil : dóemme wo guvoge me coraay ni guolofay.. 10No naam wo me n’esaen, ésuh yay ᵽe n’guilo tíyaŋ n’gúni n’galaw. 11To baenah ni baj amalaka ala Aláemit áᵽullol dó ni gávi-Aláemit gagu, nailo n’gañen gárib fúkanum-sambun fafu. 12Sakari no najugol me, ajugut enilol, gáholi n’gunonol. 13Bare amalaka ahu naagol : « Sakari, jamb’úholi ! Aláemit nayayab galai. » Natajen aagol : « Aari Elisabet ᵽan abaji áᵽur, mb’ukanol gajow gagu gaa Saaŋ. 14O mb’akan me min biinumi bifilo, ban no najae me ebugi, bugan gammeŋe ᵽan súmil. 15Ᵽan akan an ámah bújoŋor Aláemit, ban mat’arem erem yánoyan yo néh’éhallen. Kábiriŋ ni fuputeol, Biinum Banabe ᵽan bíni ni o. 16Ᵽan ábbañenul gammeŋe ni bugal Israel mbal Aláemit aamme Atúlail. 17Ᵽan abaj biinum ni sembe ti Elí aamen me aboñer ala Aláemit. Ᵽan ayab gayoŋ Aláemit bi ekan sipaya n’guunor ni guñolil ; bugan bugagu gamaŋérit me eun, ᵽan abbañulil gúni ti bugagu gaĉol me. Mamu, ᵽan aomen bugan guvugul bi ni Aláemit. »
18Bare Sakari naagol : « Bu nijae me ñer ekan min iffas búoh dáuru maagen ? Let ínje nífanumfanum, ban aarom ᵽoᵽ naake ? » 19Amalaka ahu naagol : « Injé iomme Gáburiel, o nihi ailo me bújoŋor Aláemit. O aboñulom bi egiteni firim faufu fásum mee. 20Nemme úinenut firimom fajae me bae ekano funah fo baĉiger, mat’ubbañ úju elob bi funah fafu fo fujae me ebaj. »
21Min Sakari aᵽio ró me, ésuh yay ganageol me tíyaŋ n’gujahali. 22No ñer náᵽullo me ni gávi-Aláemit gagu, abajut butum bal elob ni bugo ; naŋar guñenol min alih egitenil wabajol me. Ñer ésuh yay n’gútallo búoh babaj bujugum bo najugulo ró.
23No gunagol gaa burok gubao me, Sakari naot mbal ésugol. 24Ᵽúrto, aarol Elisabet naŋar far. Gueñ futoh o n’ekoᵽ n’enah nímoro nah’aah ni biinumol : 25« Aláemit úre nakan maa bi n’ínje : naannulo gúĉilol bi n’ínje min áᵽuren ñusuom bújoŋor bugan bugagu. »
Amalaka nalob Mari mala gáuul Yésu
26No baj me gueñ futoh ni fanur, Aláemit naboñ amalaka ahu Gáburiel bi n’ésuh ece yaa mof mamu maa Gálile, gajow yo Nasaret, 27yaŋ bice bájur gajaol Mari. O ámusut affas ánaine, n’guᵽañol gusen ace áine gajaol Susef, áᵽullo me ni fiil ávi ahu David. 28Ñer no amalaka ahu aĉih me, nanogen dó naah Mari : « Nisafi, aw ayab me gáji gámah. Aláemit umu ni aw. » 29Firim faufu ni fujahaliol nár iki arorenoro : « Basaf baubu, basaf bu bom ? » 30Amalaka ahu naagol : « Mari, jamb’úholi, mata gáji Aláemit ugu ni aw. 31Niege : ᵽan uŋar far uk’upegor áᵽur, mb’ukanol gajow gagu gaa Yésu. 32Ᵽan áni an ámah, ban ᵽan gusalol "Añol Aláemit-Fatiya." Aláemit Atúla ᵽan asenol efenjeŋ yay yaa ᵽayol afan David. 33Aĉila ajae me éni ávi ahu ala bugal Israel bi nánonan, ban fívietol mati fúmus fubao. »
34Mari naah amalaka ahu : « Bu ᵽan kano ínje m’baffasut ánaine ? » 35Naagol : « Biinum Banabe ᵽan búavul íkiil birembor n’aw, ban sembe sal Aláemit-Fatiya ᵽan súureni. Yo eĉil me añil ahu ajae me ebugi ᵽan anab, ban ᵽan guvogol "Añol Aláemit". 36Nujuge ani Elisabet, aĉila may umu m’bíteb júᵽur ni fufaneol ; aĉila o guogen me o emotombo, maer umu ni fieñol fakan me futoh ni fanur. 37Maagen mamu, bajut waf wo Aláemit ájuut ekan. » 38Ñer Mari naah : « Injé amigel Aláemit nem. Wáfowaf wo nulob me uya n’ínje, mb’ukano ! » Mbiban, amalaka ahu nakay.
Mari nake gaŋalo Elisabet
39Ᵽúrto, Mari nailo asommen ajow ariŋen mbal ésuh Elisabet yaamme ni gurijaŋ gagu gaa Yúde. 40No naĉih bo me, nanogen ni yaŋ Sakari nasaf Elisabet. 41No Elisabet aun me Mari asafol, añil ahu nagoror ni farol. Ñer Biinum Banabe m’bunogen Elisabet 42min alob fatiya aah : « Aw Aláemit násonienisonien faŋ waareaw ᵽe, ban gásonien gaugu ᵽan gúni n’añil ahu o nujae me ebaj. 43Injé niᵽiloe ᵽiaŋ bi ealen súndoom jaw áviom ? » 44Natajen aagol : « Nujuge, no niun me basaferi, ésumay nekan añil ahu aamme ni farom nagoror. 45Gásumay gúni n’aw, mala min úinen me búoh wo Aláemit aboñulo me gulobi ᵽan ukano. »
Mari o n’emalen Aláemit
46Ñer Mari naah :
« Biinumom bumaŋe esal Aláemit !
47Eĉígirom emmemmeŋ ésumay mala Aláemit aamme aᵽagenaom,
48min aannulo me gúĉilol aluj ínje aamme amigelol,
ban itogut wáfowaf.
Maagen, maer bi nánonan bugan bugagu ᵽan nihi gulob múmbam
n’guoh : “Aare ahu abaj me gásumay.”
49Mata Aláemit-Sembe nakakan waf waaro bi n’ínje.
Gajow gagu gola, go barebare gunanab.
50Jabbah bi ni jabbah,
músumol májalo mee umu ni gákanumol me.
51Nagitengiten gáju gagu gola ni sembeol,
min avis me újiloraaw.
52Narikul úviaw ni sifenjeŋil,
aban nateben galet me n’gaᵽin.
53Gacaret me, nasenil fubaj,
bare nabbañen usanum waw guñen gurakel.
54-55Ti nalob me sipayolal,
no najogor me babugeol baliŋ mee n’Aburaham bi ni gabugorol ᵽe,
naosen bi nánonan wolal bugal Israel jákanumol me,
min arumolal me enil. »
56Ñer Mari nanamo n’guñen Elisabet butum gueñ gúfaji, ᵽúrto naot.
Gabugi Saaŋ Batis
57Elisabet no funagol fiĉih me, napegor nabaj júᵽur. 58Buganol ni uĉindorol n’guun búoh Aláemit nagitenolgiten ñarumol enil ñájalo mee, ñer ni súmil nár manur ni o. 59No añil ahu abaj me gunah futoh ni gúfaji, n’gújoul ᵽe gúkail gumat érurol búhut. N’gumaŋen eŋar gajow ᵽayol Sakari gukanol, 60bare jaol naagil : « Hani ! Mb’uvogalol Saaŋ. » 61N’guogol : « Bare bajut an ni fiil fafu fíya o ni’guvoh gajow gaugu ! » 62N’gúbaho mbaa ᵽayma n’guŋar guñenil min gurorenol gay gajow namaŋe ekanol. 63Ñer naagil guŋallol jibabar jal ehiĉ, min ahiĉ ró : « Gajaol Saaŋ. » N’gujahali bugo ᵽe. 64To baenah, Sakari nabbañ áju elob, min áni n’esalen Aláemit. 65Ñer uĉindorol n’gúholi bugo ᵽe, iki tánotan ni gurijaŋ gagu gaa Yúde n’gúni n’galolobor mala yo. 66Anóan aun yo me náni n’eᵽinor bu añil ahumu ajae me éni gajem. Maagen mamu, sembe Aláemit usu ni o.
Sakari o n’emalen Aláemit
67Ñer Biinum Banabe m’bunogen Sakari, ᵽay añil ahu, m’bisenol áni n’elob aah :
68« Usalal Aláemit, Atúla ala bugal Israel,
mata najegorolaljegor, ban naᵽagenolal,
wolal bugo naĉob me.
69Náuwenulolal aᵽagena ala sembe,
áᵽullo ni fiil David aamen me amigelol,
70ti nah’alobolal yo me n’utum uboñerol kábiriŋ m’buju babu.
71Naagolal ᵽan aᵽagenolal ni ulatorolal,
náᵽunnulolal ni guñen gaa bugan bugagu ᵽe gamaŋutolal me.
72Nagitengiten sipayolal músumol,
ban ájumorut babuge babu baliŋ mee ban ni bunab
bo najogor me ni bugo,
73ti nabbat yo me bújoŋor ᵽayolal Aburaham.
74-75Naᵽagenolal ni fujoh fafu fal ulatorolal,
min mb’újual umigeletaol gunah émit ᵽe m’báhollut.
Mamu mb’únial bújoŋorol bugan bugaa maagen,
bugan gaĉole.
76Ñer aw, añolom, ᵽan guvogi aboñer Aláemit-Fatiya,
mata aw ujae me eyabol gayoŋ bi eteŋen bulagool ;
77aw mb’ugiten me bugan bugagu búoh
ᵽan aᵽagenil min ajae me eboketil utilil,
78mata Aláemilolal násusum,
náju ñarum enil nímoro.
Ᵽan akan gajaŋaol n’gufijigenulolal kábiriŋ dó fatiya,
ganogor me ti gaa tinah to bajuer étebul,
79dó ᵽe bi efijigen wolal jaamme n’emoĉ yay yal eĉet,
bi ᵽoᵽ éĉibbenolal ni bulago babu baa gásumay. »
80Min añil ahu abbage me, mo may mujagol mutose me. Nanamo bo n’eᵽarandaŋ yay bi funah fafu fo najae me éᵽurul bújoŋor bugal Israel.
2Gabugi Yésu
1Gannay gaugu, ni baj gúboñ gáᵽullo ni ávi ahu ala mof mamu maa Rom, gajaol Sesar2.1 Sesar : No, bugaa Rom guŋar me mof mamu maa Israel guogen ni sembe. Avíil o ni’guvoh me Sesar ; Sesar ahumu, o aamme afan ahu ala úvi gammeŋe, bi ni ala Israel ró. Ogis, bi eᵽin bugan bugagu ᵽe bugaa mofol. 2Gaᵽin gaugu gátiar gukani no Kirinius aogen me mof mamu maa Siri. 3Min ñer bugan bugagu ᵽe ánoan nabbañ mbal ésugol iki guᵽinol bo.
4Yo eĉil me, Susef may náᵽurul n’ésuh yay yaa Nasaret ni mof mamu maa Gálile, ajow bi ni mof mamu maa Yúde, bi n’ésuh yay yaa ᵽayol afan David, yaamme Betuleem, 5min mbi guᵽinol bo, o ni aᵽañorol Mari aamme ni far.
6Bugo neroŋ bo yay Betuleem, Mari funagol ni fiĉih. 7Min anogen nabaj añolol átiar áᵽur. Naŋar urocob ággubol, aban nafilenol ni gasium, mata gureut ró ni futoŋ fafu dó nihi gualen me sijaora.
Emalaka n’gúᵽurul ukoñaaw
8Efuga yauyu, ni baj ukoña ubbarum galam ésuh yay gaamen bo n’epoy sukoreil. 9Ni baj amalaka ala Aláemit áᵽullil bo ni gajaŋa Aláemit ró, gakan me efuga yay neŋanno. N’gúholi nár. 10Bare amalaka ahu naagil : « Jambi júholi, mata firim fásume niŋallul fajae me ekan ésuh yay ᵽe n’gúsumaet nár. 11Efuga yauye, aᵽagena ahu olul nabugi n’ésuh yay yaa David, o aamme Kirista ávi ahu. 12Wajae me egitenul o, uwe : Ᵽan jutoh jiñil jajue ebugi, júggubi n’urocob ban n’jifileni ni gasium. »
13To baenah, ni baj fítiman fal emalaka galam átiar ahu, n’gúni n’esalen Aláemit n’guoh :
14« Gasal gúni n’Aláemit-Fatiya,
gásumayol gúni ni mof,
ni bugan bugagu bugo nábboli me. »
15No emalakaay gubbañ me mbal émit, ukoñaaw n’guoh : « Ujaal mbaa Betuleem uk’ujugal táh waf wauwu wo Aláemit agitenolal mee. »
16N’gusommen gujow bi bo, guĉih n’gutoh bo Mari ni Susef ni añil ahu afileni me ni gasium. 17No gujuh me añil ahu, n’gunamo egiten wo amalaka ahu alobulil me mola. 18Bugan bugagu ᵽe gauttenil me n’gujahali gurim gaugu go ukoñaaw gulobeil mee. 19Mari aĉila nabaŋ go m’biinumol náh’ábahulor go ró.
20Ᵽúrto, ukoñaaw n’gúbaho bi ebbañ mbaa sukoreil, n’gúni n’esalen bájalo Aláemit min akanil mee n’guun ban ni gujuh waf waw wabaj me ; wo ᵽe ukanokano ti amalaka ahu alobil yo me.
Bíteŋen Yésu ni gávi-Aláemit gagu
21No baj me gunah futoh ni gúfaji, enogen añil ahu búhut neĉih. N’gukanol gajow gagu gaa Yésu, ti amalaka ahu aᵽi me nalob yo balama jaol aŋar farol.
22Jaol nanamo to m’bárurut ak’añil ahu abaj gunah úvi gúuba, balama árur ti gúboñ Móis gulob yo me. Ñer ubugaol n’gújaenumol bi n’gávi-Aláemit gagu gaamme Yérusalem bi eteŋenol bújoŋor Aláemit, 23mata ni gúboñ Aláemit guhiĉdóhiĉ guoh : « Aᵽúr ánoan abugi átiar, mb’abaŋi bi n’Atúla2.23 Juluj Gaᵽagen 13.2. » 24Bi ekanol bíteŋen babu baa gúboñ gagu, ᵽan guŋar sitalab súuba, ter múlab múuba2.24 Juluj Levitik 12.6-8.
25No, baje ace áine baubu Yérusalem gajaol Simioŋ. Aíne ahumu naĉoĉol, nákanum Aláemit ban naam n’enah an ahu ajae me eᵽagen Israel. Biinum banabe m’bíni ni o, 26ban m’bigitenol búoh mat’aĉet o m’bajugut táh Kirista ahu o Aláemit ajae me éboñul. 27Funah faufu, Biinum Banabe m’bukanol najow bi n’gávi-Aláemit gagu. Ban ubuga Yésu n’guŋarulol ᵽoᵽ bi ró bi eteŋenol, ti guᵽi me nihi gukan gúboñ Aláemit. 28Ñer Simioŋ naᵽem añil ahu nasalen Aláemit nímoro aah :
29« Aláemit, wo númus me ulobom, ukanoe.
Maer ñer nújue uhat ínje amigeli
min eĉet yay éjaenumom ni gásumay,
30mata nijuge táh n’gúĉilom aᵽagena ahu o nuboñulo me,
31o nubaŋ me bújoŋor súsuh sasu ᵽe.
32O aamme gajaŋa gagu gajae me efijigen so,
gakan me Israel neuno. »
33Ñer ubuga Yésu n’gujahali min Simioŋ alobe mee mala añolil. 34Simioŋ násonienil, aban naah jawma : « Aláemit naĉoĉob añil ahume ajae me erikul bugan gammeŋe abet, ban o ajae me may eilen bugan gammeŋe dáre Israel. Aĉila ᵽan áni me bigitenum Aláemit, ban ésuh yay ᵽan gulalol ; 35ᵽan ajaŋen uᵽinorum waw wakoᵽ me waa bugan gammeŋe. Ban aw Mari, gúnigo añoli ᵽan gutiñi ti an o guyae gafoje n’éĉigir. »
36Baj bo ᵽoᵽ aboñer ace anaare, gajaol Aana, añol Ᵽanuel, áᵽullo me ni fiil fafu faa Aser. Náfanum nár ; símit futoh ni súuba nabaje ni búyabool, 37aban nanamo to etiñ ebara ak’aĉih símit úvi gubbagir ni sibbagir (84). Aare ahumu nd’áᵽur ni gávi-Aláemit gagu, ban nah’amigeletol etufunaha ebao, élima nebao ; nah’alaw ni gamorol dó. 38O may natogil bo min anamo ᵽoᵽ esalen Aláemit. Aban náni n’egiten mala añil ahu bugan bugagu ᵽe gaamme n’enah min Aláemit aᵽagen Yérusalem.
39No ubuga Yésu guban me ekan waf waw ᵽe wo gúboñ Aláemit gulob me, n’gutebol n’guot mbaa Gálile, bi n’ésugil yaamme Nasaret. 40Añil ahu nabbah ni sembeol ró, nalillo faŋ, ban gáji Aláemit n’gúni ni o.
Yésu o báliberul
41Emít yánoyan, ubuga Yésu ᵽan gujow bi Yérusalem guke emat gaggan gagu gaa Paak. 42No Yésu abaj me símit guñen ni súuba, n’gújaenumol ake go bo emat, ti ᵽi me nihi kani. 43No gaggan gagu gubao me, n’guot. Bare Yésu nahalo bo Yérusalem ubugaol m’bátallout, 44mata n’gaᵽinoril, ñace umuen ni gupalil gaamme m’búot. N’gujow funah iki fubao. No tinah tujon me, n’gúni n’eŋesol ni buganil ni ubugeil, 45bare gujugutol. Ñer n’guvelo to gubbañ mbaa Yérusalem n’eliᵽ ró. 46No tihalen me funagil fúfatten, n’guraŋenol bo n’gávi-Aláemit gagu, anamo n’etut úᵽajula gúboñ Aláemit, nah’auttenil narorenil nímoro. 47Gaam to me ᵽe n’gujahali mala mujagol ni bábalerol gurim gagu.
48No ubugaol guŋandenol me, n’gujoh n’utum. Mufaŋ jaol naagol : « Añúm, wa uĉile nukanóli mee ? Injé wóli ni ᵽai jiŋesiŋes iki mufaŋ ! » 49Naagil : « Jiŋesom bi wa ? Jiffasut búoh níarie íni ni burok babu baa Ᵽayom ? » 50Bare ubugaol gújuut gujoh wo añolil alobeil me. 51Ᵽúrto, Yésu naiyul min guot mbaa Nasaret, ban nákanum ᵽayol ni jaol faŋ. Ñer jaol nabaŋ waf wauwu ᵽe ni biinumol.
52Min símit Yésu sígale me, mo may gaffasol gutose me, mo may ᵽoᵽ násume me Aláemit ni bugan bugagu.
3Saaŋ Batis o n’gavare
(Mácie 3.1-12 ; Maruk 1.1-8 ; Saaŋ 1.19-28)
1Emít yay yakan me símit gaat, mof mamu mo ni guñen Sesar ahu Tiber, Pons Ᵽilat o baamer ni fuhow mof mamu maa Yúde, Herod o naogen maa Gálile, atiol Fílip o naogen Itúre ni Turahonit, Lisañas naogen Abilen, 2bajene may ufan uteŋenaaw gúuba gaamen dó, ahu gajaol Hanas, ᵽúrto ahu áutten naŋar, gajaol Kayafa. Gannay gaugu, firim Aláemit ni fujow iki futoh Saaŋ, añol Sakari, baubu n’eᵽarandaŋ yay yámah yay. 3Min ailo atey mof mamu ᵽe maamme galam fal fafu fo guvoge me Suruden. Nah’avare bugan bugagu aah : « Jíbahen bakanerul, mbi jiyab gábatise bi egiten búoh maer Aláemit naboketul utilul ! » 4Mamu firim fafu fukano mee fo aboñer ahu aamme Esai aŋay me nahiĉ n’éleburol3.4 Juluj Esai 40.3-5 :
« Firim fúᵽureul baubu n’eᵽarandaŋ yay nihi fuoh fatiya :
“Jiteŋen fukaen bi ni Ataw !
Jiyaol ulago waĉole !
5Jii gúĉiĉilen gagu ᵽe,
jíalenul gurijaŋ gagu iki re heb n’ettam yay,
juĉolen may uŋof waw waa bulago babu,
jufogen usun waw wala bo !
6Ñer ánoan ᵽan ajuh gaᵽagen gagu
go Aláemit ajaeolal me !” »
7Esúh yay n’gújoul fuyoŋ bi ni Saaŋ tima nábatiseil. Naagil : « Buru gabugor súᵽudum ge ! Juoseh mamu jijae eᵽah bataliŋ Aláemit bájaeul me. Ay alobul mee ? 8Mbi nihi jikan maaro bi egiten búoh ᵽan jíbahen bakanerul ! Jambi jinamo to nánonan eoh : “Nemme wóli gabulaken Aburaham jom, ᵽan jiᵽah.” Injé ilobul yo, leti jujuge sival sause ? Yoo, Aláemit áju me ábahen so síni gabugor gal Aburaham. 9Fínir fafu ufu to n’fubaŋi bi efar ununuh waw ; bununuh bánoban babugut mitiñ maaro ᵽan biᵽiki bibeni ni sambun. »
10Ñer ésuh yay n’guogol : « Ñer ᵽiaŋ bu juñum me ekan ? » 11Naagil : « An abaj me újuo úuba, mb’áji gagu apalol abajut me. An ᵽoᵽ abaj me atiñ, mb’áji ahu abajut me. » 12Ni baj may uyaba-búalen gújoul bi eyab gábatise ni Saaŋ, n’guogol : « Ñer wóli, bu jijae me ekan ? » 13Naagil : « Leti jiffase wo búalen babu buroren me ? Jambi jiyab iki faŋ to ! » 14Ekosombil yay n’gújoul may jolil ni suroren sasu sanur sasu ró, naagil : « Jambi ni’júhollen bugan ! Jambi ᵽoᵽ jigenil bi eram síralamil ! Mbi jujoh to m’bacamul re to. »
15Esúh yay n’gunamo enah Kirista ahu, ban ánoan ni bugo náni n’etehumor ter Saaŋ aamme Kirista ahumu. 16Bare Saaŋ naagil bugo ᵽe : « Injé mal nih’iŋar níbatiseul. Bare ahu aamme n’éjoul nafaŋom sembe fúf. Iᵽilout bi ejal unew sidalaol hani jatiito. Aĉila ᵽan ábatiseul ni Biinum Banabe ni sambun. 17Ᵽan aogen ni gañenol gárigol gal eey bi éfaculor emano yay ni emey yay. Emano yay, ᵽan abet yo ni bíjej, bare emey yay, yo, ᵽan akan yo fuñulen fañumut efogo. »
18Mamu Saaŋ nah’atar ésuh yay utar waw ᵽe o n’egitenil Firim fafu Fásum me. 19Herod aogen me Gálile naᵽi bo n’ekan maarat, ban narandam Herodias aamme aar atiol ayab. Ban no Saaŋ aĉafol me mala yo ni mala mamu maarat ᵽe, 20Herod nafaŋ nakane maarat : najogol árur ni fipeh.
Gábatise Yésu
(Mácie 3.13-17 ; Maruk 1.9-11)
21No ésuh yay guyabe me gábatise, Yésu may nájoul ákail go eyab. O ni galaw, émit yay népegulo, 22min Biinum Banabe buŋar enil m’búavul birembor ni o ti gálab. Ni baj firim fúᵽurul n’émit fuoh : « Aw uomme Añolom o nifaŋ me níbbolie ; ésumayom ᵽe ni aw yom. »
Gáu Yésu
23Yésu no náᵽullo me ni fuhay, o babajer símit butum ávi ni guñen (30). N’gujogol añil ala Susef. Gáu sipayol gufan maa gujow maa, újogum n’aĉila Susef bi to n’átiaril aamme Adam : Heli, 24Matat, Lévi, Meliki, Yanai, Susef, 25Matatias, Amos, Naum, Esili, Nagai, 26Maat, Matatias, Semei, Susef, Yuda, 27Yoana, Resa, Sorobabel, Salatiel, Neri, 28Meliki, Adi, Kosam, Elimodam, Er, 29Yose, Elieser, Yoreim, Matat, Lévi, 30Simioŋ, Yuda, Susef, Yonan, Eleakim, 31Meleas, Mena, Matata, Natan, David, 32Yese, Obed, Boas, Sala, Naaĉon, 33Aminadab, Adumin, Aruni, Hesoron, Ᵽeres, Yuda, 34Sakob, Isak, Aburaham, Tera, Nahor, 35Sérug, Réu, Peleg, Eber, Ĉela, 36Kenan, Arupakaĉad, Sem, Nóe, Lameh, 37Matuĉelah, Henok, Yered, Mahalalel, Kenan, 38Henok, Set, Adam, o Aláemit amundum me átul.
4Seytane o n’élingen Yésu
(Mácie 4.1-11 ; Maruk 1.12-13)
1No Yésu áᵽureul me baubu Suruden, Biinum Banabe bo baĉiner ni o. M’bújaenumol mbaa gafit gace gámah ; 2gunah úvi gúuba (40), Seytane n’élingen gáinen gagu gola n’Aláemit bi ekanol tima natil. Nemme gunah gaugu ᵽe atiñut, bieb m’bujogol nár. 3Ñer Seytane naagol : « Iní me maagen aw uomme Añol Aláemit, uoh eval yauyu ébaho ganaĉ ! » 4Yésu naagol : « Bahiĉer babu buoge : “Mitiñay bare miᵽilout bi buroŋ arafuhow4.4 Juluj Dáteronom 8.3.” »
5Ᵽúrto, Seytane nájaenumol bi fatiya, nakanol naluj ñanur súsuh sasu ᵽe, 6aban naagol : « Nujuge súsuh sausu ? Ᵽan iseni so ᵽe uogen ni ᵽoᵽ fubaj fafu faam dó me. So ᵽe, n’gañenom guhat so ; an o súmom me, nisenol so. 7Uya me gújul bújoŋorom, dáuru ᵽe ᵽan ní wafi. » 8Yésu naagol : « Bahiĉer babu buoge : “Ᵽan uya gújul bújoŋor Aláemit aamme Atúlai, ban numigelet aĉila nevonol pat4.8 Juluj Dáteronom 6.13.” »
9Seytane nabbañ ájaenumol bi Yérusalem, aĉih najingenol bi ró fatiya gávi-Aláemit ak’ailen ni fibil go fice, aban naagol : « Iní me maagen aw Añol Aláemit, úñag ᵽaa uk’uya n’ettam ; 10leti Bahiĉer babu buoge : “Atúla ᵽan aboñ emalakaol gupoi.” ? 11Buoge ᵽoᵽ : “Ᵽan guyeni jambi guoli guteh n’eval4.11 Juluj Ufóñ 91.11-12.” » 12Yésu naagol : « Bahiĉer babu buoge : “Jamb’urif Aláemit aamme Atúlai4.12 Juluj Dáteronom 6.16 !” »
13No Seytane ataj me ni Yésu iki mufaŋol, nahalol bo ᵽan.
Yésu o n’eju éᵽur ni fuhay
(Mácie 4.12-17 ; Maruk 1.14-15)
14Yésu nabbañ mbaa mof mamu maa Gálile ni sembe sasu ró saa Biinum Banabe, ban nauno aban babu ᵽe ni mof maumu. 15Náh’áᵽajulil Bahiĉer Gurim Aláemit ni saŋ sasu solil saa galaw|yaŋ yaa galaw, ban ésuh yay ᵽe nihi gumalenol.
Yésu o n’gavare n’ésugol Nasaret
(Mácie 13.53-58 ; Maruk 6.1-6)
16Funah fice, Yésu náffus Nasaret bo nahuri me. Funah fafu faa fíiyay, nanogen ni yaŋ yay yaa galaw ti naᵽi me nah’akan. No nailo me bi gajanga Bahiĉer Gurim Aláemit, 17n’gusenol élebur yay yal aboñer ahu Esai. Nábboñul yo nalo to guhiĉ me gurim gauge :
18« Biinum Atúla ubu n’ínje.
Injé naĉobe bi egiten galeh me Firim fafu Fásum me.
Naboñomboñ bi eoh gaamme ni fipeh : “Ᵽan jiᵽah !”
Bi eoh ᵽoᵽ úpimaaw : “Ᵽan jibbañ jujuh !”
Bugo gúlatiene me, ᵽan gúᵽur ni fujoh ;
19naboñom bi egiten ésuh yay gannay gagu
go Atúla ajae me egitenolal músumol4.19 Juluj Esai 61.1-2. »
20No naban me, nabboñ élebur yay abbañen aroka ahu ala ró, aban nanamo. Gamat me n’gúbahen gúĉilil ᵽe guya ni o. 21Ñer nabbañ áarul aagil : « Gurim gauge go juun maa, funah fafu faa jama ti maagen gukanoe. » 22Bugan bugagu ᵽe n’gúni n’egiten min guruhen me Yésu, n’gujahali nímoro gurim gaugu gásum mee gáᵽureul mee m’butumol, n’guogoro : « Leti dáuru áᵽur ahu ala Susef ? » 23Nabbañ aagil : « Niffase búoh ᵽan julobom firim fafu faah me : “Uní me alah, úsotenoro ᵽaa fuhoi !” Ᵽan juogom may : “Juune gáilandiŋi gaa wo nukanno me baubu Kaᵽerinaum. Ukan mo may babe bo nubugi me !” » 24Natajen aagil : « Injé ilobul fo, ban maagen : aboñer ámusut aaleni súm ésugol. 25Nífaro iogul : Elí o m’buroŋol, bajene utiña-sibara gammeŋe ni mof mamu maa Israel. Unnay wauwu émit yay elubut símit sífaji ni biremben, ban bieb bámah m’búloul dó ni mof mamu ᵽe ; 26bare Atúla aboñut Elí bi n’ace ni waareaw ubugu, min til aboñol bi ni ace aare alet Asúif aĉine Sareputa, mof mice maam Sidoŋ. 27Ᵽúrto, no aboñer ahu Elíse aamen me m’buroŋ, bajen dó may bugan gammeŋe bugo háhae ejogene ; bare bajut an ni bugo ayabe gahoy, íni let avasena ahu Naaman ala Siri. »
28Gaam dó me ᵽe ni yaŋ yay yaa galaw, no guun me gurim gaugu, guiñil n’gutiñ faĉaw, 29n’guilo manur gujogol gúᵽuren n’ésuh yay gújaenum iki gubaŋol ni fibil erijaŋ yay dó ésugil eteᵽi me, bi efakenol gúbenul. 30Bare Yésu nágat n’etulil ajow akay.
Yésu náᵽuren eseytane ni an
31Ᵽúrto, Yésu najow bi Kaᵽerinaum, ésuh yaam ni mof mamu maa Gálile. Funah fafu faa fíiyay, nanamo éᵽajul bugaa bo gurim Aláemit. 32Esúh yay n’gujahali baligenerol, mata gurimol gurim gom gal an ayabe sembe.
33Ban bajen dó ni yaŋ yay yaa galaw ace áine o eseytane neh’ebet. Náᵽib aah : 34« Wáy ! Yésu ala Nasaret, wa numaŋe ni wóli ? Nukelo jabanóli ? Niffase ay nom : aw uomme An ahu anab me o Aláemit aboñulo me. » 35Yésu nannur eseytane yay aah : « Uᵽanor, ban n’úᵽur cab n’áine ahumu ! » Ñer neteb áine ahu ebet n’ettam bújoŋor ésuh yay ᵽe, eban néᵽur m’bakanutol mahojo. 36Gáholi n’gunonil bugo ᵽe iki nihi gurorenor guoh : « Dáru firim bu fom ? Ahumu ni sembe Aláemit nah’annur siseytane sasu, ni súᵽur ! » 37Ñer gajaol n’gufaen guuno ni mof maumu ᵽe.
Yésu o n’esen gahoy aol Simoŋ Ᵽier aarema ni guce ᵽoᵽ gammeŋe
(Mácie 8.14-17 ; Maruk 1.29-39)
38No Yésu áᵽur me ni yaŋ yay yaa galaw, najow bi ni yaŋ Simoŋ. Aol Simoŋ aarema bújusa m’bibelol ; n’guroren Yésu ter nájue akan to waf uce. 39Ñer Yésu nailo bíᵽimborol min annur bújusa babu, ban ni búᵽur to baenah ni o ; min ñer aare ahu anamo ecokoril.
40No fíbiñu fafu fualo me, bugan bugagu ᵽe gaogen me úsota gabaje gásomut gánogan n’gutebulil bi ni Yésu. Ñer Yésu nagor ánoan ni bugo, ban n’guhoy bugo ᵽe. 41Siseytane sasu sabele me gammeŋe ni bugo, ni súᵽur n’éᵽib ró suoh : « Aw Añol Aláemit om ! » Bare Yésu nah’annur so jambi sulob, mata so siffase búoh aĉila aamme Kirista ahu.
42Tihalen fo m’bujom, náᵽur ajow ak’anamo tiñ talikoe. Ni baj fuyoŋ faa bugan gúni n’eŋesol. No gujugol me, n’gumaŋ gujogol jamb’akay. 43Bare naagil : « Níarie ijow bi ni sasu súsuh ik’ivareil ᵽoᵽ Firim fafu Fásum me faa Jávi Aláemit, mata yauyu eteh me min Aláemit aboñulom. » 44Ᵽúrto, nah’anogen ni saŋ sasu saa galaw saa mof mamu ᵽe maa Yúde min avareil.
5Jambal jaju jajureruti me
(Mácie 4.18-22 ; Maruk 1.16-20)
1Funah fice, Yésu nailo n’galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Genesaret. Fuyoŋ faa bugan ni fúgolol fúharo ni fíni n’eutten min áᵽajule me gurim Aláemit. 2Najuh to usana úuba galam fal fafu, bugala wo bayañer éavul dó min gúni n’eᵽos simbalil. 3Yésu nájuᵽo ni bice ni wo, baamme baa Simoŋ, aban naagol : « Uhátulo ᵽaa jatiito ! » Mbiban, nanamo ró min áni n’gavare bugan bugagu.
4No nalob me aban, naah Simoŋ : « Utos bi ni másikie mamu, aw ni gupali, n’jibet gumbalul ! » 5Simoŋ naagol : « Nuffase, jimbambal efuga yay ᵽe, ban jujogut hani juol. Bare nemme aw ulobom yo, ᵽan jibet go. » 6N’gubet go. No guom go me n’eñah, n’gujoh ró suol faŋ iki gumbal gagu gúni n’eĉaĉo. 7N’guvoh gupalil gaamme m’babu busana min gúkail gurambenil. No guĉilo me, n’gummeŋen usana waw waamme úuba uk’umaŋ étimo. 8No Simoŋ Ᵽier ajuh me dáuru ᵽe, naya gújul bújoŋor Yésu naagol : « Uhátuloom, aw aamme afanom, mata ínje an atila nem. » 9Maagen mamu, Simoŋ ni gupalol gúñañag min gujoh mee suol sasu bajoger baubu. 10Guñol Sebede, Saak ni Saaŋ gátinenol me, bugo may gúñañag. Ñer Yésu naah Simoŋ : « Jamb’úholi ! Maer ᵽan úni ambala ala bugan. » 11Ñer n’gúvenul usanail iki guya, guban n’guhat to wañil ᵽe n’gulagen Yésu.
Yésu nakan an ala háhae nahoy
12Funah fice, Yésu o baamer n’ésuh ece, ni baj ace áine o háhae ehajene enilol ᵽe ájoul. No najuh me Yésu, náteil ak’alo bújoŋorol, naya fíringol n’ettam nalaol nímoro aah : « Ataw, umaŋ me, nújue ukanom nihoy ijañ ti no ! » 13Ñer Yésu naalen gañenol agorol ban naagol : « Yoo, nimaŋe. Uhoy ujañ ! » To baenah, háhae yay néᵽur n’áine ahu. 14Mbiban, Yésu naagol : « Jamb’ulob yo me ánoan, bare ᵽan umundum ujow bi n’ateŋena ahu min ajugi, mb’uban nukan bíteŋen babu bo gúboñ gagu gaa Móis gulob me, min ugiten ésuh yay búoh nuhohoy. »
15Min Yésu afaŋe me naunoe, mo bugan bugagu gújaeul me fuyoŋ iki gujoñor to ni o, bi euttenol ni ᵽoᵽ bi eŋes gahoy. 16Ban Yésu néh’éni ñace nañago nevonol bi ni siᵽarandaŋ sasu min alaw bo.
Yésu nakan abofoa nahoy
17Funah fice, Yésu náni n’gavare ni yaŋ ece ; ni baj to Eᵽárisie ni úᵽajula gúboñ Aláemit gáᵽullo ni súsuh sasu ᵽe saa Gálile ni saa Yúde bi ni Yérusalem dó gamate. Sembe Aláemit ni síni ni Yésu mbi náh’áju akan bugan n’guhoy. 18Ni baj guce gútebul ni gapeh an ájuut ejow. N’gumaŋen érurol iki gubaŋ bújoŋor Yésu, 19bare gújuut mata fuyoŋ fafu fújalojalo. Ñer n’guhat min gujiŋ fatiya bimilum babu, n’gúhaful bo tice min gualen gapeh gagu dó ásota ahu aamme, bi ró bújoŋor Yésu n’etut bugan bugagu. 20No Yésu ajuh me gáinen gaugu golil, naah ásota ahu : « Apalom, utili uboketiboket. »
21Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu bi ni Eᵽárisie yay ró n’guᵽinor guoh : « An ahumu, an bu om ajele mee Aláemit ? Arafuhow ay ájue aboket util an, íni let Aláemit bareol ? » 22Nemme Yésu naffase gaᵽinoril, naagil : « Wa uĉile n’jibaj gaᵽinor ti gaugu ? 23Julobom ᵽaa, eoh abofoa ahu “Utili uboketiboket,” ter eogol “Uilo ujow,” wa ufaŋe ésum elob ? 24Bare waf wanur nimaŋe jiffas : Añol Arafuhow nayayab babe ni mof sembe n’Aláemit sal eboket util waw waa bugan bugagu. » Naban nábaho mbal abofoa ahu naagol : « Injé ilobi yo, uilo nuŋar gapegi min uot bi yaŋi. » 25To baenah, abofoa ahu nailo bújoŋor ésuh yay ᵽe, naŋar gapegol dó nafiyen me min akay n’esalen Aláemit nímoro. 26Bugo ᵽe n’gujahali nár, ban n’gusalen Aláemit ; ni gáholiil n’guoh : « Jama nujugale waf wo nuunderutal. »
Yésu o n’evoh Lévi bi éni alagorol
(Mácie 9.9-13 ; Maruk 2.13-17)
27Ᵽúrto, Yésu náᵽurul n’ésuh yay. N’ejaol najuh ayaba-búalen ace gajaol Lévi arobo to nah’ayab bo me. Yésu naagol : « Ulagenom ! » 28Ñer Lévi nailo ahat to wañol ᵽe min alagenol.
29Mbiban, Lévi nakanol gaggan gámah súndool. Ni baj to gupalol uyaba-búalen gammeŋe, ni guce ᵽoᵽ gábulo, gakelo emat gaggan gaugu. 30Bare Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu súmutil n’guoh ulagora Yésu : « Wa uĉile nihi jitiñ n’jirem tiñ tanur n’uyaba-búalen bugagu ni bugagu utila ? » 31Yésu naagil : « Let bugan bugagu gaamme apuñil guŋese ásotena, bare til úsotaaw. 32Mo may, ijoulat bi eoh bugan bugagu gaĉol me mbi gúbahen bakaneril, bare til utilaaw. »
Yésu o n’éᵽajul mala baor
(Mácie 9.14-17 ; Maruk 2.18-22)
33Ñer Eᵽárisie yay n’guoh Yésu : « Ulagora Saaŋ nihi guowor n’gulaw nímoro ti bugolóli. Bare búguiya, fitiñ ni marem barebare guom ni yo ! » 34Yésu naagil : « Jíinene ᵽiaŋ búoh funah faa búyabo jújue jífiren bugan bugagu fitiñ, ayaba ahu o to ? Hani, júut ní me ! 35Bare funah fice ᵽan fiĉigul no gujae me eram ayaba ahu n’guñenil ; no ñer ᵽan guor me. »
36Bi éᵽajulil joon, Yésu naĉob búnogor baube naagil : « An nd’áᵽuren gaĉaĉ ni gájuo gavugul bi eteh gaᵽoroh n’gájuo gafan ; mata akan mo me, gavugul gagu guĉele, ban gaĉaĉ gagu mati gújahor ni gájuo gagu gafan gagu. 37An nd’aoren ᵽoᵽ bunuh bijeb ni siĉan sifan aban natoj so ; akan mo me, bunuh babu ᵽan bufaĉ so min ñer so ᵽooso súbburi. 38Bare til níh’íni mee nuoren bunuh babu bijeb babu ni siĉan sasu suvugul sasu. 39Ban an o nah’arem bunuh bufan mat’amaŋ arem bunuh buvugul, mata ᵽan aah : “Bufan babu bufaŋe jáari.” »
6Yésu nafafaŋ funah fafu faa fíiyay
(Mácie 12.1-8 ; Maruk 2.23-28)
1Funah fice faa fíiyay Esúif yay, Yésu ni ulagorol n’gúni n’esat ulah waw. Nihi gutujul gukoñ gagu gumoroj n’guñenil n’guŋar bakol babu guheŋ. 2Ñer Eᵽárisie guce n’gúkail guogil : « Wa uĉile n’jikan mee ? Fírenifiren ekan dáuru ni funah ti faa jama. » 3Yésu naagil : « Buru til júmusut jijanga wo David akan me funah fice no bieb bujogil me, o ni galageneol me ? 4Leti nanogenogen ni Fúggut Aláemit ák’áŋarul unaĉ waw ᵽe wo gúji ró me Aláemit agabor ni galageneol me, n’gutiñ6.4 Juluj Levitik 24.5-9 ? Ban unaĉ wauwu uteŋenaaw bugo bareil guote gutiñ wo. » 5Natajen aagil : « Añol Arafuhow o aamme afan ahu ala fíiyay fafu fololal. »
Yésu o n’esen gahoy an ahaje ni gañenol
6Funah fice faa may fíiyay, Yésu nanogen ni yaŋ yaa galaw ece min áni ró n’gavare. Ni baj ró ánaine ace ahaje ni gañenol gárib. 7Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay n’gúni n’elujor Yésu ter ᵽan akan an nahoy funah faufu faamme faa fíiyay, mata gumamaŋ ebaj waa mbi gújogumol me ni wo. 8Nemme Yésu naffase gaᵽinoril, naah áine ahu ala gañen gagu : « Uiyul bi tale n’etut ! » Aíne ahu naiyul ti nalobol me. 9Ñer Yésu naagil : « Ban irorenul waf wauwe : Wa nuotale ukanal funah faa fíiyay ? Maaro, ter maarat ? Eᵽagen buroŋ an, ter enemen bo ? » 10Nailo alujil anur-anur, aban naah ala gañen gagu : « Uraw ᵽaa gañeni ! » Naraw go, ban n’guhoy to baenah. 11Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay guiñil n’gutiñ min gúni ni síceŋor bu gujae me eilo bi ni o.
Yésu o n’eĉob uᵽotoraol
(Mácie 10.1-4 ; Maruk 3.13-19)
12Mb’uĉiga funah fice, Yésu nak’ajiŋ fatiya firijaŋ min áni ró n’galaw. Nanamo ró galaw Aláemit efuga yay lám. 13No tihalen me, návogul ulagorol min aĉob ni bugo bugan guñen ni gúuba (12), aban nakanil gajow gagu gaa uᵽotora. 14Bugo guomme : Simoŋ o natajen me avoh Ᵽier, ni atiol Andere ; Saak ni Saaŋ ; Fílip ni Barutelemi ; 15Mácie ni Toma ; Saak añol Alife ni Simoŋ, atigena6.15 atigena : Simoŋ ni gupalol Esúif guce, bugo gumaŋen me etigen bugaa Rom gaamme ni fuhow mof mamu. ahu ; 16Yuda añol Saak ni Yudas Isikariot ajae me ennomen Yésu.
Yésu o m’batar mala gásumay ni mataño
17Ᵽúrto, Yésu náavul ni firijaŋ fafu manur n’uᵽotoraol, ák’áelo tiñ taree heb. Ni bajen to ᵽoᵽ ulagorol gammeŋe ni fítiman fámah faa bugan gáᵽullo Yúde bi ni Yérusalem dó, ni may ulam waw waa Tir ni Sidoŋ, saamme súsuh saa galam fal fámah. 18Bugan bugaubugu gujoulojow bi eutten Yésu ni ᵽoᵽ eliᵽ gahoy gal úsomulil. Bugo siseytane suyogene me, nakanil may n’guhoy. 19Anóan ni fuyoŋ fafu nalih bi egorol, mata babaj sembe sáᵽureul ni o. Ban maagen mamu nakanil n’guhoy bugo ᵽe.
20Ñer Yésu naluj ulagorol aluj naagil :
« Gásumay gúni ni buru jaleh me,
mata Jávi Aláemit jolul jom.
21Gásumay gúni ni buru jacaret me maer,
mata gajem ᵽan jibaj fupoñ fámah.
Gásumay gúni ni buru jaamme n’ukoŋ jama,
mata gajem ᵽan jibebberor.
22Gásumay gúni ni buru, no bugan bugagu gujaeul me elat, eham, ejel, émeñ, min jíinen me ni Añol Arafuhow.
23Mbi jísangor dáuru baĉigerul, ban n’jíñagor n’ésumay ró, mata bacam bámah ubu bo m’bunageul fatiya n’émit. Maagen mamu, sipail gufan may maumu gúlatien mee may uboñer waw bugal Aláemit.
24Bare til mataño mbi míni ni buru jasanumet me,
mata jiyabe basaforul jiban.
25Mataño mbi míni ni buru jaamme ni fupoñ maer,
mata ᵽan jíbbañul jicaret.
Mataño mbi míni ni buru jaamme n’eber jama,
mata gajem ᵽan jiĉagor n’ukoŋ ró.
26Mataño mbi míni ni buru, no ésuh yay ᵽe gujaeul me esalen. Maagen mamu, sipail gufan maumu gukanen mee n’uboñer waw galet me uboñer gúfuh. »
Yésu o n’éᵽajul mala gábboli alator
(Mácie 5.38-48 ; 7.12)
27« Buru jaamme n’euttenom, ínje umu n’elobul firim fe : Júbboli ulatorul ! Jikan maaro bugan bugagu galaleul me, 28júsonien bugagu gatabeul me, ban n’jilaw ᵽoᵽ bi mala bugagu gálatieneul me ! 29An ategi me ni garab, nusenol gáutten. An aram me gaᵽalitoŋi, nuhalol ᵽoᵽ naŋar gájuoi. 30Anóan ácini me waf, nusenol. An aŋar me wafi, jamb’urondopenol nabbañeni wo. 31Mbi jikan nánonan bi ni bugagu ti jimaŋ me gukan bi ni buru.
32Iní me buru bi emaŋ gamaŋeul me bare, ñer enah bacam bice bi wa ? Hani gatile me nihi gumamaŋ gupalil. 33Iní me buru bi ekan maaro bi ni bugagu gakaneul mo me, ñer enah bacam bice bi wa ? Gatile me gukanekan ti buru. 34Iní me buru bi emagen bugagu bugo jíinen me búoh ᵽan gubbañenul, ñer enah bacam bice bi wa ? Gatile me gumagoremagor may, ban ᵽan gubbañenor umagil bi to. 35Niege til : Mbi júbboli ulatorul, jikanil maaro, ban n’jimagenil wáfowaf buru m’babajut gaᵽinor gal ebbañenulul wo ; mamu ᵽan jibaj bacam bámah. Ban ᵽan jíni guñol Aláemit-Fatiya, mata aĉila may maumu násum mee ni bugan bugagu galujérit me an bi ni gáĉelet me ró. 36Mbi júju ñarum enil, ti Ᵽayul áju me ñarum enil. »
Yésu o ni batar mal etaliŋ apali
37« Jambi jujogoro utaliŋa bugan, mamu may Aláemit mat’ataliŋul. Jambi jujoh bugan ni guiñ, mamu may Aláemit mat’ajogul ni fiiñ. Juboket bugan, mamu may Aláemit ᵽan aboketul. 38Mbi nihi júᵽuren jisen, mamu may Aláemit ᵽan asenul. Maagen, ᵽan aligul gacoᵽ gaĉikiĉik iki gupus áulenul júluh, mata galigum gagu go jijae me eŋar n’jiligil, go may ᵽan aligumul me ni go. »
39Mbiban, Yésu naŋar búnogor baube bi éᵽajulil naagil : « An ápipim nájue ᵽiaŋ áĉibben apalol ápima ? Leti bugo éubail ᵽan gulo ni gasun ? 40Bajut aligena afaŋe afanol aligeneol me, bare aligena ánoan no najae me eban, ᵽan are ni afanol.
41Wa uĉile núni n’eluj jikaw jaju jalo me n’jíĉil atii, min til ulet n’étallo fusos fafu faamme ni jíya ? 42Bu nújue uoh atii : “Atiom, unah níᵽunni jikaw jaju jaamme n’jíĉili !” Aw m’bátallout fusos fafu faamme n’jíya ? Aᵽula-elob e ! Umundum ᵽan úᵽuren fusos fafu faamme n’jíĉili, mamu, ᵽan ujuh ŋanno bi éᵽuren jikaw jaju jaamme n’jíĉil atii. »
Bununuh bánoban ni mitiñ bo
43« Bununuh baaro ndi bubuh mitiñ maarat, ti may bununuh baarat ndi bubuh me mitiñ máariari. 44Bununuh bánoban ni mitiñ bo buffasei : an ámusut ábajul gumangu ni bukoho, ban ᵽoᵽ an ámusut ábajul gueĉ ni bindikit. 45An aaro náh’áᵽureᵽuren máarie mamu maamme ni biinumol agiten ésuh yay ; bare aarat me, o, máhojie mamu maamme ni biinumol náh’áᵽuren agiten ésuh yay. Maagen mamu, ánoan wammeŋen me biinumol butumol ni’búᵽuren bulob. »
Saŋ súuba sábuliore
46« Wa uĉile nihi juvogom “Ataw, Ataw,” ban jilet n’ekan wo nilobeul me ? 47An ájoul me bi n’ínje ákail autten firimom ban nakan wo fulob me, an ahumu ban igitenul bu nanogore : 48Nanogonogor ti an aoge síki min áteᵽul dó yaŋol. Yaŋ ti yauyu, fal fafu fo bámmeŋerul iki fuya ni yo, mati fúju fibet yo, mata naowoh síki balama ateᵽ yo. 49Bare til an auttenom me ban mat’akan wo firimom fulob me, an ahumu nanogonogor ti an ateᵽe yaŋol fatiya eus yay o m’baogut. Yaŋ ti yauyu, fal fafu fo bámmeŋerul iki fuya ni yo, ᵽan fufaken yo to baenah fibet evisor ᵽooyo. »
7Yésu o n’esen gahoy amigel afan ekosombil ala Rom
1No Yésu alob me ni fuyoŋ fafu aban, nakay mbaa Kaᵽerinaum. 2Ni baj bo afan ekosombil ace alet Asúif abaj amigel o namaŋe nár ; ban amigel ahumu násomut ak’amaŋ eĉet. 3No afan ekosombil yay aun me gulob mala Yésu, naboñ ufan Esúif guce bi n’aĉila bi elaol tima naboket ájoul íkiil akan amigelol nahoy. 4No guĉih me, n’gúni n’ehehorol n’guogol : « An ahumu naᵽiloe min mb’urambenol, 5mata namamaŋ wolal Esúif yay mámah, ban aĉila aĉil me min yaŋ yay yóloli yaa galaw|yaŋ yaa galaw eteᵽi. » 6Ñer Yésu nalagenil mbaa bo. No guomme n’elof yaŋ yay, afan ekosombil yay náboñul ubugeol guce iki guogol : « Ataw, jamb’uyoh n’énonul, mata iᵽilout min mb’unogen ni yaŋom. 7Yo eĉil me ikañenut íjoul ínje faŋaom íkiil ijoŋor n’aw. Bare mb’ulob firim fanur pat min amigelom ahoy. 8Nuffase, ínje faŋaom nibaje ufanom bugo níh’íttun, ti ᵽoᵽ ekosombil yay gaamme ni gañenom gúttuneom me. Ioh me an ni bugo : “Ujow !” Najow ; ioh me ᵽoᵽ ahu : “Ujóul !” Nájoul ; ioh me arokaom : “Ukan waf uman !” Nakan wo. » 9No Yésu aun me gahoŋen gaugu, naruhen afan ekosombil yay bireg nábaho bi ni fuyoŋ fafu falageneol me naagil : « Maagen ínje ilobul yo, Israel ᵽooyo ímusut ijuh ró an o gáinenol gújaloe ti gal áine ahume. » 10No bugaa gahoŋen gagu gubbañ me guĉih súndo, n’gutoh amigel ahu o bahoer.
Yésu nailen érimbani ala atiña-ebara
11Ᵽúrto, Yésu najow mbal ésuh ece gajow yo Nain, ban ulagorol ni fuyoŋ fámah n’gútinenol. 12No naamme n’enogen n’ésuh yay, najugil gútebul efuluŋ bi eke gafoh tíyaŋ ; kan érimbani yom yal atiña-ebara ace. Bugal ésugol gammeŋe n’gútinenol ake gafoh añolol. 13No Ataw Yésu ajuh me aare ahu, enilol nerumol naagol : « Jamb’ukoŋ. » 14Aban najow ak’alof buhogen babu min agor bo. Gaamme n’eteb bo n’guilen. Yésu naah áᵽur ahu aĉet me : « Aᵽúr ahu, niegi uilo ! » 15Ñer áᵽur ahu nailo arobo, aban náni n’elob. Min Yésu aŋarol ak’asen jaol. 16Ñer gáholi n’gunonil ᵽe, n’gusalen Aláemit guoh : « Dáuru aboñer ámah áᵽullo maa n’etulolal. » N’gubbañ guoh : « Aláemit nakelo eᵽagen ésugol, wolal bugo naĉob me. » 17Elob yay neuno ni mof mamu ᵽe maa Yúde ek’efa bo bi ni sasu súsuh ᵽe.
Yésu o n’éᵽajul mala Saaŋ Batis
18Ban ulagora Saaŋ Batis n’gugitenol dáuru ᵽe. Ñer navoh bugan gúuba ni bugo, 19aban naboñil bi ni Ataw ni suroren sause ró : « Aw uomme an ahu aat me ájoul, ter juote jiirigen ace ábulo ? » 20No guĉih to me ni Yésu, n’guogol : « Saaŋ Batis aboñulóli bi eroreni : Aw uomme an ahu aat me ájoul, ter juote jiirigen ace ábulo ? » 21Tinah tautu Yésu o bánier n’ekan bugan gammeŋe n’guhoy n’úsomulil, náᵽuren ñatiñil, naᵽagen bugaa siseytane sasu, ban nakan úpima gammeŋe n’gujuh. 22Ñer nábal bugaa gahoŋen gagu naagil : « Jujow iki jigiten Saaŋ wo jujuh me ni ᵽoᵽ wo juun me : gápim me gubbañe gujuh, gahaj me gujae ĉol, bugaa háhae yay guyabe gahoy, gatopo me gútopuloe, gaĉet me guiloe gubbañ guroŋ, gásugateno me guyabe Firim fafu Fásum me fal Aláemit. 23Gásumay gúni ni an ahu o bakanerom biĉilut me min ahabo gáinen gagu gola n’ínje ! »
24No uboñer waw bugaa Saaŋ Batis gubbañ me, Yésu nanamo egiten fítiman fafu maa Saaŋ ahumu. Naagil : « Wa jikaene faluj baubu n’eᵽarandaŋ yay ? Fisisit ᵽiaŋ fo érus yay élisene ? 25Ñer wa jikaen bo faluj ? Anáine ᵽiaŋ asimoe wañ ujaha ? Bare hum gasimoe me wañ ujaha ban n’gukan bugan gabaje, bugo ni saŋ úviaw gom ! 26Ñer joon, wa jikaen bo faluj ? Aboñer ᵽiaŋ ? Ey, aĉila, ban ínje ilobul yo, fafaŋ sah aboñer. 27O aamme an ahu o Bahiĉer Aláemit bulob mee mola buoh : “Ᵽan iboñ ájaenumaom gahoŋen ayabi gayoŋ min mb’ateŋen bulago babu bi n’aw7.27 Juluj Malaki 3.1.” » 28Yésu natajen aagil : « Maagen, ínje ilobul yo : ni bugan bugagu ᵽe gabugi me babe ni mof, Saaŋ Batis afaŋil me ᵽe. Bare afaŋ me gatiti ni Jávi Aláemit, o nafaŋe Saaŋ fúf. »
29Esúh yay ᵽe gauttene me Saaŋ, bi ni uyaba-búalen bugagu ró, n’guraŋen maagen Aláemit, min gujow ák’ábatiseil. 30Bare Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu n’guceŋ gaᵽagen gagu go Aláemit amaŋen me bi ni bugo, min gulat Saaŋ ábatiseil.
31Yésu nabbañ aagil : « Ni wa ᵽan ᵽiaŋ iligor me bugan bugagu bugaa jabbah je ? Ni wa ᵽiaŋ gunogore ? 32Gúnini ti uñil garove to ésuh yay ni’guomunor me, min gúni m’búogor nihi guoh : “Uŋeh juogul mee, jimaŋut eboh ; mbi júfoñul ufuluŋ, n’jilat ukoŋ.” 33Maagen, Saaŋ Batis najoulo, nd’atiñ mitiñolal, nd’arem ᵽoᵽ eremolal, ban juoge eseytane enonol. 34Añol Arafuhow najoulo, nah’atiñ narem ban bugan bugagu n’guoh : “Jujugom sum áine ahumu : gaᵽinorol ᵽe fitiñ ni marem barebare, ni ᵽoᵽ ejaor n’utilaaw ni uyaba-búalen bugagu !” 35Bare Malillo mamu mal Aláemit migitenigiten ĉol ni waf waw wo bugan bugagu gabaj mo me gukane me. »
Yésu o baamer ni yaŋ Simoŋ Aᵽárisie ahu
36Funah fice, Aᵽárisie ace naah Yésu ak’atiñ yaŋol. No Yésu aĉih me bi fitiñ fafu, nanamo auloulo ti guᵽi me nihi gukan bugo ni fitiñ. 37Ni baj dó n’ésuh yauyu ace aare o gajaol guhajene. No naun me búoh Yésu umu ni yaŋ Aᵽárisie ahumu, nájoul ni jibara ró jammeŋe míĉir. 38Nak’ailo búsol Yésu nah’akoŋ iki mufuol nihi musot mulo n’guot Yésu. Ñer naŋar walol min áti go, aban nacot go ; mbiban, náĉir go míĉir mamu.
39Aᵽárisie ahu avoh me Yésu fitiñ, no najuh me bakaner aare ahu, naah m’biinumol : « Iníen me áine ahumu aboñer om, ᵽan affasen aare ahumu agoreol mee an bu om : ᵽan affasen búoh ejobu yom. » 40Ñer Yésu nábaho bi ni o naagol : « Simoŋ, nibaje waf wal elobi. » Naagol : « Yoo, ulob ! »
41Yésu naagol : « Baje wáine gúuba gaogene síralam ace áine o nah’amagen. Atíar ahu naogenol súuli ekeme (100.000), ahu súuli guñen (50.000). 42No bulugen babu biĉilo me, bugo éubail gújuut gucam. Ñer amagena ahu naboketil uneil bugo ᵽooil. Ban iroreni ñer : Ay ni bugo ajae me efaŋ namaŋol ? » 43Simoŋ naagol : « Níinene, o gamagol gufaŋ me n’gújaloe, ban n’guboketol go. » Yésu naagol : « Nulobe jon. »
44Aban nábaho mbal aare ahu min aah Simoŋ : « Nujuge aare ahume ? No ninonulo me yaŋi, usenutom mal niᵽos guolom ; bare aĉila ni mufuol naᵽose guolom, aban naŋar walol náti go. 45Aw ucolutom, bare aĉila, kábiriŋ no ninonulo me yaŋi bi maer, ahalut ecot guolom. 46Aw úĉirut fuhoom hani édunen yafulut me, bare til aĉila náĉire guolom míĉir. 47Yo eĉil me niegi : Utilol wammeŋ mee uboketi, yo eĉilol maa egiten gamaŋol gájalo mee. Bare an o gubokete jatiito, gamaŋ gatiito may nagitene. » 48Aban naah aare ahu : « Utili uboketiboket. »
49Gaamen to me ni fitiñ manur n’aĉila n’guoh n’uinumil : « An bu om me umu, akañen mee gaboket util bugan ? » 50Bare Yésu natajen aah aare ahu : « Gáineni guᵽageni ; ujow n’gásumay ! »
8Waareaw gajae me búsol Yésu
1Ᵽúrto, Yésu nah’ajow súsuh sasu ᵽooso, bi ni saa m’baha ró, nah’avare bo Firim fafu Fásum me faa Jávi Aláemit. Uᵽotoraol|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba n’gújaor ni o. 2Ni baj ᵽoᵽ waare guman gunaᵽil, bugo naham me siseytaneil, ni bugo nakan me n’guhoy n’úsomulil. Bugo guomme Mari o guvoge me Mari ala Magudala, o naham me ni o siseytane futoh ni súuba, 3ni Yoana aar Husa aamme aroka ámah ala Herod, áfatten gajaol Susan, ni ᵽoᵽ guce gammeŋe. Waareaw ubugi nihi gúᵽuren síralamil bi eramben Yésu ni uᵽotoraol.
Búnogor babu baa sittam sasu dó euh yay elo me
(Mácie 13.1-23 ; Maruk 4.1-20)
4Funah fice, bugan bugagu gáᵽureul me ni súsuh sasu ᵽe n’gúkail bi ni Yésu gukan to fítiman fámah. Naŋar búnogor baube naagil : 5« Juutten ! Baje abela-euh ace áᵽullo bi eke ebet euh. O n’ebet euh yay, eceyo nelo n’galam bulago ; bugan bugagu n’guhah yo, upu waw n’utiñ yo nímoro. 6Yayu nelo tiñ tabaje sival ; no eil me, nellab, mata tiñ tautu túgufut. 7Yayuyo nelo tiñ tabaje sijeŋ ; ni siilor mimanur, ban sijeŋ sasu ni súnumen euh yay. 8Eceyo, yo nelo ni mof máarie. No eil me, nebugor nár, gahager ganur n’gubaj wono ekeme. » Mbiban, Yésu nalob fatiya aah : « An abaj me gunnu gal eun, aun ! »
9Ñer ulagorol n’gurorenol : « Búnogor baubu, wa bumaŋe éᵽajul ? » 10Naagil : « Buru Aláemit nájiulji min júju jujoh firim fafu faa Jáviol fásiki mee ; bare bugagu, n’únogor nih’ilobil fo. Yo eĉil me, nihi guluj bare mati gujuh ; nihi guun bare mati gujoh. »
11Aban naagil : « Búnogor baube, maa bumaŋe elob : Eugit yay, yo eomme firim Aláemit. 12Guce gaun fo me, gúnini ti bulago babu dó eugit yay elo me : ᵽan guutten fo, mbiban Seytane nájoul ákail áᵽuren fo n’uinumil jambi gúinen ; mamu mati gúju gubaj gaᵽagen gagu. 13Bugagu uuttena gúnini ti tiñ talu tabaj me sival : ᵽan guutten fo n’guyab fo n’ésumay ró ; bare fiilut guar ni bugo. Ᵽan gúinen maa, mbi guke élam jatiito, n’gubelen gáinenil. 14Bugaguil bugo gúnini ti tiñ talu taa sijeŋ : ᵽan guun fo, bare gaᵽinor, fubaj ni másume mamu maa buroŋ ni súnumen fo min ñer eugit yay mat’éju ebuh mitiñ iki mual. 15Bugaguil gúnini ti tiñ talu táari me : Guun me firim fafu, ᵽan guyab fo gubaŋ n’uinumil wakur mee ban n’úari, min nihi gúŋarul ni buroŋil waf waaro. »
Búnogor babu bal ejaŋa yay
16Yésu natajen aagil : « An asaen me ejaŋa, let bi érur yo ñáraru elaᵽ ter fattam bura ; ᵽan til aremben yo n’ebamba, min mbi bugan bugagu gánoneul me gúju gujuh gajaŋa gagu gala yo. 17Maagen, wáfowaf wakoᵽeni ᵽan ujugi. Wáfowaf waffasuti ᵽan uffasi, mata ᵽan úᵽurul ni maŋannoe. 18Jíkanum faŋ bu nihi juutten me ! Mata an abaj to me waf, ᵽan ayab faŋ to ; bare an abajut me, ᵽan guramol ᵽe bi ni jo naᵽinor me búoh nabajjobaj ró. »
Guti Yésu ni jaol
(Mácie 12.46-50 ; Maruk 3.31-35)
19Ᵽúrto, jaw Yésu ni gutiol n’gújoul bi bujugol ; bare gújuut gúffus to naamme mala fítiman fafu fágolol mee fúharo. 20Ñer n’guboñ guogol : « Uutten ᵽaa, jai ni gutii ubugi tíyaŋ, aw gumaŋe bujuh. » 21Bare Yésu naah : « Jaom ni gutiom faŋ, bugo guomme gauttene me firim Aláemit ban nihi gúttun fo. »
Yésu nakan fúrus fámah ni fuyom
(Mácie 8.23-27 ; Maruk 4.35-41)
22Funah fice, Yésu o baamer galam fal fafu fáᵽurut me|fal fáᵽurut faa Genesaret, naŋar busana min ájuᵽo ró, o ni ulagorol. Aban naagil : « Utíᵽal uloal ñagagu ! » Ñer n’gukay. 23Bugo n’étiᵽ yay, Yésu nayabor. Ᵽiout, fúrus fámah ni fiiyulil ; fal fafu ni fiteh iki busana babu nihi bíij, ñer ulagorol n’gúholi nár 24n’gulof Yésu min gúliol n’éᵽib ró n’guogol : « Afanóli, afanóli, wolal ubugi n’gabao ! » Yésu nálio nailo annur fúrus fafu ni gulongos gagu. Ñer fal fafu ni fúbbañul fíjebi yem. 25Mbiban, nábaho mbal ulagorol naagil : « Gáinenul ugelo ? » N’gúholi, ban n’gujahali faŋ bireg n’guogoro : « An bu om umu ? Nah’alob ni gúrus gagu ni gulongos gagu, ban ni síkanumol ! »
Yésu o n’esen gahoy ánaine o siseytane nihi sibet
(Mácie 8.28-34 ; Maruk 5.1-20)
26No gútiᵽ me fal fafu guban, Yésu ni ulagorol n’guĉih ni mof mamu maa Gerugesa, máᵽimbor me Gálile. 27No Yésu aavulo me ni busana babu, ace áine ala ró ésuh yay nájoul bi etogol to. Aíne ahumu siseytane suom ni o. Ᵽio bo no nahale bisimo ; abbañut aĉin ni yaŋ, n’guyah8.27 guyah : No, Esúif yay ndi guoh n’ettam min gufoh sufuluŋil. Ᵽan guoh ni gacaĉ fuval fámah gasun dó gujae me ebaŋ efuluŋ yay, mbiban n’gúfakenul fuval fice gutoj gánonum gagu. náh’ámori. 28-29Ñammeŋe eseytane yay neh’ebelolbet ; yo eĉil me nihi guŋar ñisel min gujek guñenol ni guolol jamb’ake ban. Bare áine ahu ᵽan asaren ñisel ñañu, mbiban eseytane yay néjaenumol bi tiñ taa gafit.
No najuh me Yésu, nalo to n’guolol náᵽib nímoro aah fatiya : « Yésu, Añol Aláemit-Fatiya, wa numaŋe n’ínje ? Nilai jamb’úlamenom ! » Nalob mee mata Yésu nannunur eseytane yay min éᵽur ni o. 30Mbiban, Yésu naah áine ahu : « Gajai bu ? » Naagol : « Gajaom Fítiman. » Nalob mee mata siseytane sammeŋe suom ni o. 31Ñer ni siilo sufotenor bújoŋor Yésu ni suogol aboket jamb’abelen so ni gasun gagu gal élatien siseytane sasu.
32Nemme bajen to ekore yámah yaa suhumba saam ni gafen ni firijaŋ fafu, siseytane sasu ni sufotenor suoh Yésu ahat so ni sunogen ni suhumba sausu. Yésu namaŋ. 33Ñer ni súᵽurul n’áine ahu sunogen ni so, min ekore yay ᵽe éᵽaᵽoul dó fitey fatiya mavaŋoe firijaŋ fafu ek’elo ni fal fafu, min enemo ró.
34No ukoña suhumba sasu gujuh me dáuru, n’gúᵽur gutey bi n’ésuh yay guke egiten wabaj me, n’gúᵽur to ᵽoᵽ bi ni sasu súsuh salof yo me. 35Bugan bugagu n’gúteil gúkail bujuh wabaj me. No guĉilo me to Yésu aamme, n’gutoh to áine ahu o siseytane sasu suomen me ni o, anamo to n’guolol so báᵽurer ; maer umu nasimoe, apuñol jas. Ñer gáholi n’gunonil. 36Bugagu gajuh yo me táh n’gúni n’egiten gupalil bu áine ahu ala siseytane sasu abbanno me ahoy.
37Ñer bugan bugagu ᵽe bugala ró Gerugesa n’guoh Yésu aboket ajow áraliil, mata maagen mamu gúholiholi faŋ. Min Yésu ájuᵽo ni busana babu bi ebbañ. 38Aíne ahu o Yésu aham me siseytaneol, nafotenor naagol aboket ahalol najow n’aĉila. Bare Yésu naceŋol naagol : 39« Ubbañ mbaa yaŋi, mb’uĉih nugitenil wo Aláemit akan me ᵽe bi n’aw ! » Ñer áine ahu naot, mb’aĉih nagiten n’ésuh yay ᵽe wo Yésu akanol me.
Bájur Yairus ni aare ahu agor me bisimo Yésu
40No Yésu abbanno me ñagagu, fítiman fámah faa bugan gaamenol bo n’enah ni fuyabol. 41Ni baj ánaine ace ájoul, gajaol Yairus ; aĉila afan yaŋ yaa galaw nam. Aíne ahumu nalo to n’guot Yésu naagol aboket ajow bi yaŋol, 42mata érimbani bájur nabaje aam n’eĉet, símilol guñen ni súuba.
No guomme n’ejow yay, fítiman fafu ni fúgot Yésu ak’amaŋ emig. 43Bajen to ᵽoᵽ anaare ásomute ; símit guñen ni súuba o n’ébbur físimol. Nabelene síralamol ᵽe n’úsotena waw, bare an ájuut akanol nahoy. 44Aare ahumu nábosul búsol Yésu, mbiban nagor gáñin bisimool. To baenah nahoy. 45Ñer Yésu narorenil : « Ay agorom ? » Min guceŋol mee ᵽe, Ᵽier naagol : « Afanóli, let nujuge jammeŋ jauje jágoli maa jíharo ? » 46Bare Yésu naagol : « Baje bae an agorom, mata babaj sembe sáᵽure n’ínje. » 47No aare ahu ajuh me búoh ájuut akoᵽ atajen, nájoul ákail alo to n’guot Yésu n’etelenor dó. Nailo agiten bújoŋor ésuh yay ᵽe waĉil me nákail agor Yésu, ni ᵽoᵽ bu nahoy me to baenah. 48Ñer Yésu naagol : « Bájurom, gáineni go guĉili nuhoy. Ujow n’gásumay ! »
49O m’babanerut elob, ni baj an áᵽullo yaŋ afan yaŋ yay yaa galaw ákail aagol : « Yairus, bájuri naĉele. Jamb’uyogen afan ahu utajen ! » 50Nemme Yésu naune min alob mee, nábaho aah Yairus : « Jamb’úholi, úinen barebare, bájuri ᵽan aᵽah ! »
51No guĉih me ni yaŋ yay, Yésu náfiren ésuh yay enogen, iki ᵽúrdo Ᵽier, Saaŋ, Saak ni ᵽayma bugo ni jawma. 52N’gutoh bugan bugagu ᵽe n’ukoŋ mala eĉet bájur babu. Yésu naagil : « Jambi jukoŋ, aĉelut. Námorimori. » 53Ñer n’guilo gúfohulorol mata guffase búoh bájur babu naĉeĉet ti maagen. 54Bare Yésu najoh bájur babu ni gañen naagol : « Bájurom, uilo ! » 55To baenah nábbañul m’buroŋ, ban nafaen ailo. Ñer Yésu naagil gusenol atiñ. 56Ubugaol n’gujahali faŋ. Bare Yésu naĉafil naagil jambi gugiten me an wabaj me.
9Yésu o n’eboñ uᵽotoraol gaamme guñen ni gúuba
(Mácie 10.5-15 ; Maruk 6.7-13)
1Ᵽúrto, Yésu naomen uᵽotoraol|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba, aban nasenil sembe ni gakañen sal éᵽuren siseytane sasu ni ᵽoᵽ sal éᵽuren úsomut waw. 2Mbiban naboñil guke egiten Firim fafu Fásum me faa Jávi Aláemit, ni ᵽoᵽ esen gásomut me gahoy. 3Naagil : « Jambi jíjaenum wáfowaf buru n’ejow : let egol, let baet, let mitiñay, let síralam, ban ánoan ni buru jamb’aŋar bisimo búutten. 4Tánotan to gujaeul me ealen, n’jinamo ni yaŋ yay bi no jijae me éᵽur to. 5Bare tiñ to gujae me elat eannul, n’júᵽur n’ésuh yauyu ; n’ejaul mbi jiᵽaᵽ gulaul : dó ᵽan níme baĉaf babu bolil. »
6Ñer n’gukay. Maagen nihi gujow ésuh bi n’ésuh, n’gugiten tánotan Firim fafu Fásum me faa Jávi Aláemit, n’gusen ᵽoᵽ gásomut me gahoy.
Sitehumor Herod mala Yésu
(Mácie 14.1-12 ; Maruk 6.14-29)
7Ᵽiout, Herod aogen me mof mamu maa Gálile, naun walobei me ᵽee. Nah’aᵽinor, mat’ajoh. Baje gaage Saaŋ Batis aiyulo ni gaĉet me ; 8bugagu n’guoh Elí9.8 Elí : Elí o aamme aboñer o Aláemit aŋare bi fatiya o m’baĉelut (2 Uví 2.11-12). Ban élebur yay yaa Malaki iege Aláemit ᵽan abbañ áboñul Elí bi ni bugan bugagu (Malaki 4.5-6). om, guceil bugo n’guoh, ace n’uboñer waw bugaa no, o abbanno. 9Bare aĉila Herod nah’aah : « Saaŋ Batis, nibomboñ guᵽikol fuhow. Ñer áine ahumu o gulobeom maa mola, ay om ? » Ñer naŋes bi bujuh Yésu.
Yésu nasen fítiman fámah fitiñ
(Mácie 14.13-21 ; Maruk 6.30-44 ; Saaŋ 6.1-14)
10No uᵽotoraaw gubbanno me, n’guilo gugiten Yésu wo gukan me ᵽe. Ñer Yésu naŋaril min guñago bugo bareil mbal ésuh ece gajow yo Betusaida. 11Bare fítiman fafu ni fútallo min fulagenil. No guĉih bo me, Yésu naannil, aban nanamo elobil mala Jávi Aláemit, nasen ᵽoᵽ gásomut me gahoy.
12No tinah tuomme n’ejon, uᵽotoraol n’gulofol n’guogol : « Ubbañen bugan bugaubugi gujow bi ni súsuh sasu salof me tale, tima n’gujuh tiñ to gújue gubaj gutiñ ni gúmori, mata ube bo nuomal maa, kakan bin balikoe. » 13Bare Yésu naagil : « Buru faŋaul jisenil gutiñ ! » N’guogol : « Unaĉ wono futoh ni muol múuba bare jibaje. Jújue ᵽiaŋ ék’énnomul mitiñ matoge bi n’ebat yauyu ᵽe yailo mee ? » 14Maagen bugan bugagu gaam to me wáineaw guᵽiloe bugan gono súuli futoh (5 000).9.14 Waareaw bugo ni uñiaw bugo m’baᵽinuti.
Yésu naah uᵽotoraol : « Jífaculoril gukan mítiman, jánojan n’jibaj bugan gono úvi gúuba ni guñen (50), mbiban n’jikanil n’gunamo. » 15Uᵽotoraol n’gukan ti nalobil me, n’gukanil n’gunamo bugo ᵽe. 16Ñer Yésu naŋar unaĉ waw waamme futoh ni muol mamu múuba, náarul gúĉilol mbaa fatiya nasal Aláemit mala mitiñ maumu. Aban namusulor so asen uᵽotoraol guŋar gugabor ésuh yay. 17Bugo ᵽe n’gutiñ iki gupoñ guŋañen toh utegel wono guñen n’úuba ummeŋ kab.
Ᵽier nafaĉ elob yay aah Yésu aamme Kirista ahu
(Mácie 16.13-19 ; Maruk 8.27-30)
18Funah fice, Yésu o baamer n’galaw nevonol, uᵽotoraol n’gulofol. Naagil : « Bugan bugagu guoge ínje iomme ay ? » 19N’guogol : « Guce guoge aw uomme Saaŋ Batis ; bugaguil n’guoh aw Elí, guceil bugo guoge ace ni uboñer waw bugaa no, o abbanno. » 20Naagil : « Ñer buru juoge ínje iomme ay ? » Ᵽier naagol : « Aw uomme Kirista ahu o Aláemit aboñulo me. » 21Bare Yésu naĉafil naagil jambi gulob yo me an.
Yésu naunen eĉelol
22Mbiban náfaro aagil : « Añol Arafuhow naate álam mámah : ufan súsuh sasu, ufan uteŋenaaw bi n’úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ró ᵽan gulalol iki gukanol naĉet. Bare funah fúfatten ᵽan ailo ni gaĉet me. »
Elagen Yésu yoemme wa ?
(Mácie 16.24-28 ; Maruk 8.34–9.1)
23Mbiban, Yésu naah ésuh yay : « An amaŋ me alagenom, jambi abbañ aᵽinor mala fuhool : ateb funah-ó-funah ekuruaol9.23 eteb ekurua : Ekurua, yoemme ubabar wámah úuba wo gulajore. Tale Yésu umu n’eunen eĉelol, no gujae me ebbaŋol n’ekurua. Ñer naah ulagorol gumuten sílam sasu so gujae me ebaj mala gáinenil ni o (Mácie 10.38). min alagenom. 24Maagen, an amaŋ me eᵽagen buroŋol, ᵽan ábbur bo, bare an ábbur me buroŋol múmbam, ᵽan abaj buroŋ babu bábaerit me. 25Wa ᵽan nafa an o babajer mof mamu ᵽoomo, mbiban nábbur buroŋol ter nahajenoro ? 26Iní me an nasuom ban ᵽoᵽ nasu gurimom, kan ínje Añol Arafuhow ᵽan may isuol no nijae me éjoul ni bájalo babu bóloli ró : búmbam, baa Ᵽayom ni bal emalakaom. 27Ban ínje ilobul yo : guce ni gailo maa tale mati gutoh guĉet bugo m’bajugut Jávi Aláemit. »
Ᵽier, Saak ni Saaŋ n’guŋanden Yésu o n’eŋar ganogor gace
28No Yésu alob me gurim gaugu iki baj fíiyay, naŋar Ᵽier, Saaŋ ni Saak min gujiŋ bi fatiya firijaŋ fice ake ró galaw. 29No naamme n’galaw gagu, buulol m’búbahen, bisimool m’bútuen par ti gajaŋa émit baijer. 30Ni baj wáine gúuba gúni n’galolobor ni o, bugo guomme Móis ni Elí. 31Bugo ᵽoᵽ sinilil ni sihat nihi siij, bugo n’galolobor gaugu ni Yésu mala eĉelol yájaeul me baubu Yérusalem. 32Ᵽier ni bugagu gaam to me, bugo bámoer guhay was. No gúlio me, n’gujuh bájalo Yésu ni wáineaw gaamme gúuba gaam to me ni o. 33No Móis ni Elí guomme m’búhanor ni Yésu, Ᵽier naagol : « Afanóli, fubambaŋ min wóli jíni tale n’aw. Ban jiilen gúggut gúfaji, fanur bi n’aw, fafu bi ni Móis, fupafo bi ni Elí. » (Min alobe mee, affasenut wa naamen n’elob.)
34O m’babanerut elob yay, ni baj gávuh guĉigul, ban ni gúggubil gúharo n’emoĉ yay yala go ; n’gúholi nár. 35Ni baj firim fáᵽullo ró fuoh : « Ume aamme Añolom o niĉob me ; aĉila mbi juutten me ! » 36No fulob me fuban, n’gútallo búoh Yésu o bareol aam to. Uᵽotoraaw n’guᵽanor cem, mbi ᵽúrto gunah gaugu gugitenut ánoan wo gujuh me.
Yésu o n’esen gahoy añil o nah’alo gaay
(Mácie 17.14-18 ; Maruk 9.14-27)
37Tihalen fo, Yésu ni uᵽotoraol gúfaji bugagu n’gúavul ni firijaŋ fafu. Fuyoŋ fámah ni fújoul bi bíemor ni bugo. 38Ni baj ró ace áine náh’áᵽib ró aah : « Afanom, uboket uilo mala áᵽurom érimbaniom ! 39Ñammeŋe eseytane ᵽan enonol, ban to baenah ᵽan neh’ekanol náᵽib navenjeŋor, ban gagof nihi gúᵽurul m’butumol. Eseytane yay néh’élatienollatien faŋ, ban neh’ehalol bujoŋoy. 40Nilaene ulagorai tima n’guham yo, bare gújuut. »
41Yésu naah : « Jabbah je jaa bugan gabajut gáinen ! Ukana-galego we ! Bi nay ᵽan íni to ni buru nih’imutenul ? » Aban naah áine ahu : « Uŋárul áᵽuri bi tale ! » 42No añil ahu ájaeul me, eseytane yay nebelol n’ettam iki nah’afarat. Bare Yésu nannur yo ni sembe min asen mamu añil ahu gahoy, aban nabbañenol ᵽayol. 43Bugan bugagu ᵽe n’gujahali n’guoh : « Maagen Aláemit nájalojalo ! »
Yésu náutten aunen eĉelol
(Mácie 17.22-23 ; Maruk 9.30-32)
Nemme bugan bugagu guroŋ n’gajahali mala wo Yésu akan me ᵽe, naah ulagorol : 44« Juutten joon min júju jujoh wo nijaeul me elob : Añol Arafuhow ᵽan abeni ni guñen gaa bugan. » 45Bare ulagorol gujogut firim faufu mata fúhagihag jambi fuŋanno ni bugo. Ban gukañenut erorenol wa namaŋe elobil.
Síceŋor uᵽotoraaw mala ay ni bugo afaŋ me gájalo
(Mácie 18.1-5 ; Maruk 9.33-37)
46Ᵽúrto, ulagorol n’gúni ni síceŋor bi effas ay ni bugo afaŋ me ᵽe. 47Nemme Yésu naffase gaᵽinoril, naŋar añil ace ailen to naamme, 48aban naagil : « Anóan ayab me añil ahume ni gajow gúmbam, ínje faŋaom nayabe ; ban an ayabom me, aboñaom faŋaol nayabe. Yo eĉil me, afaŋ me gaalenoro ni buru, o afaŋul me ᵽe. »
An alalut me uᵽotora Yésu, búsolil nabbañe
49Ñer Saaŋ naah Yésu : « Afanóli, jujuge ace áine nah’aham siseytane ni gajow gúiya. Bare jífirenolfiren ekan burok ti baubu mata alet ni gayoŋolal. » 50Naagol : « Jambi jífirenol ! Jiffas búoh an alalutul me búsolul nabbañe. »
Bugaa Samari n’gulat ealen Yésu
51No tinagol tuomme n’eĉih tal ebbañ mbal émit, Yésu naban dáh bi ejow mbaa Yérusalem. 52Namundum aboñ bugan guyabol gayoŋ gujow guke ecokor ejoulol. N’gujow iki guĉih ece ésuh yaam ni mof mamu maa Samari. 53No guĉih bo me, bugal ésuh yay n’gulat ealenol, mata o ejow mbaa Yérusalem naam ni yo. 54Ulagorol Saak ni Saaŋ no guun me dáuru, n’guogol : « Afanóli, íni me numaŋe, n’jikan maer min sambun síavul n’émit iki sinemen bugan bugaubugi ! » 55Bare Yésu nábaho til mbaa bugo min annuril [naagil : « Buru jiffasut bay biinum bisenul mee gaᵽinor gaugu. 56Añol Arafuhow ajoulat mala bi enemen saalor bugan, bare bi eᵽagen so. »]9.56 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero. Mbiban, n’gukay mbal ece ésuh.
Bacam babu bi elagen Yésu
57No guomme n’ejow, ni baj ace áine ákail aah Yésu : « Tánotan to nujae, ᵽan ilageni bi to. » 58Yésu naagol : « Usikin waw ubaje usun wo, upu waw ᵽoᵽ ubaje ulef wo ; bare Añol Arafuhow aĉila abajut tiñ taa gáelo. »
59Aban naah áine ace : « Ulanom ! » Naagol : « Afanom, újiom min imundum ijow ik’ifoh ᵽayom. » 60Yésu naagol : « Uhat gaĉet me n’gufoh buganil gaĉet me, min til újoul uk’ugiten Jávi Aláemit ! »
61Ace mul nabbañ aah Yésu : « Afanom, nimaŋe ilani, bare ᵽan umundum újiom min ijow ik’ijuh yaŋom ejuh ésola. » 62Yésu naagol : « An aam n’eañ, átuh me gajanduol, ban nah’ajegor nímoro búsolol, an ahumu aᵽilout bi burok mala Jávi Aláemit. »
10Yésu o n’eboñ ulagorol gono úvi gúfaji ni guñen ni gúuba (72)
1No dáuru dígat me, Ataw natajen aĉob ulagora guce gono úvi gúfaji ni guñen ni gúuba, naboñil gúuba-gúuba guyabol gayoŋ ni súsuh sasu ni ulam waw ᵽe bo aĉila faŋaol ajae me ejow. 2Naagil : « Eᵽit yay yo jijae me éjalojalo, bare uᵽilaaw gummeŋut. Jícin ñer aĉil me eᵽit yay min áboñul uᵽila gatoge bi eᵽilol. 3Jujow ! Ban iboñul ti muñol ubbarum makae munogen n’etut sujoba-baha. 4Jambi jíjaenum hani éralam, baet, ter gadala. N’ejaul, jambi jiilen me m’bulago bi esaf bugan bugagu. 5Yaŋ yánoyan dó jijae me enogen, mbi jumundum juoh : “Gásumay gúni ni yaŋ ye !” 6Baj ró me an ala gásumay, ᵽan gásumay gagu golul gunamo ni o ; mb’íni me bajut, mati gúju gunamo ró. 7Junogen me n’ésuh, ni yaŋ yanur ᵽan jialen, ban ni jireor dó. Jinamo ró ni yaŋ yauyu, n’jitiñ n’jirem wo gujaeul me esen, mata aroka ánoan naate ayab bacamol.
8Esúh yánoyan dó junogene, min guyabul, wáfowaf wo gusenul, n’jitiñ. 9Jisen gahoy úsotaaw gaam dó me, ban n’juoh bugan bugagu ᵽe : “Jávi Aláemit uju jájaeul me bi eloful.” 10Bare junogen me n’ésuh yo bugala yo gulale eyabul, júᵽur ni fuhay n’juogil : 11“Gaᵽor gagu gal ésugul gahot me ni guolóli, ban jiᵽaᵽ go jibbañenul. Bare jíarie jiffas búoh Jávi Aláemit julofulolof !” 12Maagen, ínje ilobul yo : Funah fafu fo Aláemit ajae me bataliŋ bugan bugagu, bataliŋerol bugala ésuh yay yaa Sodom10.12 Sodom : Esúh yauyu, Aláemit naremen yo mala búlaᵽut babu bámah baa bugala yo (Fíĉilum 19.1-29). ᵽan buhoy baa bugal ésuh yauyu. »
Yésu o n’eĉaf súsuh sasu saa Gálile salat me etemahat
13Yésu nabbañ aah : « Mataño míni ni buru, bugaa Korasin ! Mataño míni ni buru, bugaa Betusaida ! Waf waw waunderuti me wo Aláemit akan me ni buru, ínien Tir ni Sidoŋ10.13 Tir ni Sidoŋ : Súsuh sausu, gaĉin dó me gulet Esúif. nakanen wo, bugala súsuh sausu bugo basimoener wañ waa gúnigo, n’gulosor bukugay bi egiten búoh gúbahembahen bakaneril. 14Yo eĉil me, funah fafu faa bataliŋ babu fiĉigul me, bataliŋul ᵽan bufaŋ m’bútañie baa Tir ni Sidoŋ. 15Min buru may, bugaa Kaᵽerinaum, jíinene ᵽiaŋ búoh Aláemit ᵽan atebenul bi fatiya ? Múk ! Ᵽan jialeni bi ró n’ettam n’ufuga ! »
16Yésu nabbañ ábaho mbal ulagorol naagil : « An auttenul me, ínje nauttene ; bare an alalul me eutten, ínje nalale. Ban alalom me, nalalat aboñulom me. »
Ebbáñul ulagoraaw gaamme úvi gúfaji ni guñen ni gúuba (72)
17No ulagora Yésu gaamme úvi gúfaji ni guñen ni gúuba gubbanno me, n’guogol n’ésumay ró : « Afanóli, siseytane sasu ᵽoᵽ sikañenutóli no junnur so me ni gajow gúiya. » 18Naagil : « Nijuge Seytane naloulo me n’émit ti fínir. 19Jujuge : Nisenulsen sembe bi ehah sunuhunjaŋ sasu ni siakut sasu, bi ᵽoᵽ ehek sembe sasu ᵽe sal alatora ahu, ban waf mat’újuul ekan uce. 20Jambi júsumaet mata búoh jihehek siseytane sasu, bare ᵽan júsumaet til mala min Aláemit ahiĉ me ujaul fatiya. »
Yésu o n’elob n’ésumayol ró
21To baenah, Biinum Banabe m’bimmeŋen Yésu ésumay naah : « Nisali, Aláemit Ᵽayom, aw aĉil me émit ni ettam, mala min ukoᵽen me waf wauwu bugan bugagu gabaj me gaffas ni bugagu galillo me, mbiban nugiten wo bugagu gáni me ti uñil. Maagen, Ᵽayom, nisali mata súmisum min ní mee. »
22« Waf waw ᵽe Ᵽayom nahatwohat ni guñenom. Bajut an affase ínje Añil ahu íni let Ᵽaaya, ban may bajut an affase Ᵽaaya íni let ínje Añil ahu ni bugo nimaŋ me egitenol. »
23Mbiban, Yésu nábaho mbal ulagorol min aagil bugo bare : « Gásumay gúni ni buru, min Aláemit ájiul me n’jujuh táh waf wauwu. 24Injé ilobul yo, uboñer ni úvi gammeŋe bugaa no gumaŋene gujuh wo buru jujuge me, bare gutogut gujuh wo, gumaŋene guun wo buru juune me, bare gutogut guun wo. »
Aíne ahu ala Samari áju me ñarum enil
25Ñer áᵽajula gúboñ Aláemit ace namaŋ aral Yésu gabbut naagol : « Aligenaom, bu níarie ikan bi ebaj buroŋ bábaerit ? » 26Yésu naagol : « Gúboñ Aláemit wa gulobe ? Wa nujoh ró ? » 27Aíne ahu naagol : « Guoge : “Ᵽan umaŋ Ataw aamme Aláemili n’éĉigiri ᵽe, ni biinumi ᵽe, ni sembei ᵽe ni gaᵽinori ᵽe.” Guoge may : “Ᵽan úbboli apali ti núbboli me fuhoi10.27 Juluj Dáteronom 6.5.” » 28Yésu naagol : « Núbale ĉol. Ukan me dáuru, ᵽan ubaj buroŋ babu. »
29Bare áᵽajula gúboñ gagu namaŋ egiten búoh surorenol síariari naagol : « Ñer ay aamme apalom ? » 30Yésu nasenol búnogor baube :
« Baje ace áine áᵽullo Yérusalem bi ejow mbal ésuh yay yaa Sériko. Nalo ni guñen uminda bulago, min gubelol n’ettam, n’guram wafol, n’gutegol ak’amaŋ eĉet, guban n’guhalol to. 31Ni baj ateŋena ace aam to n’égat. No najugol me, najjas min ajow bulagool. 32Ni baj may ace áine aroke ᵽoᵽ ni gávi-Aláemit áni to n’égat. O may no najugol me, najjas min ajow bulagool. 33Búsol ma, ni baj an ala Samari10.33 Samari : Mof maumu, Esúif yay gumaŋut bugan bugagu bugala ró mata guoge gáinenil gureut ni golil. aam n’égat. No najugol me, enilol nerum. 34Najow bi to naᵽos musola mamu, aban naŋar míita násotenol. Mbiban, narembenol ni asum yay yola n’gujow bi ni yaŋ yay dó nihi gualen me sijaora, min acokorol dó. 35No tihalen me, náᵽuren síralam10.35 síralam : Síralam sausu so gugerekay gagu guunen ma tale siᵽiloᵽilo bacam an baroker gunah gúuba. asen afan yaŋ yay naagol : “Mb’ucokoromol ! Iní me bacam babu butogut, íbbañul me nulobom min icami waŋaño me.” »
36Yésu nabbañ aah áᵽajula gúboñ Aláemit : « Ni aw, bugaubugi gaamme gúfaji, ay ni bugo aamme apal áine ahu alo me ni guñen uminda bulago bugagu ? » 37Naagol : « N’ínje, ah’arumol me enil. » Yésu naagol : « Ñer aw ujow nukan mo may ! »
Yésu nende Maruta ni Mari
38N’ejail, Yésu ni ulagorol n’guĉih n’ésuh ece. Ni baj dó anaare ace gajaol Maruta aalenol ni yaŋol. 39Nabaj atiay gajaol Mari akelo anamo to n’guot Ataw min áni n’euttenol. 40Maruta o náni babu n’elilior molil. Mufaŋ nájoul bi to ni Yésu naagol : « Ataw, kanuti wáfowaf min atiom ahalom mee nih’ililior ma ínje nevonom ? Uogol aiyul arambenom ! » 41Ataw navogol : « Maruta, Maruta, nulimbe faŋ ni biinumi, ban aw umu ájasasore mee mala waf wammeŋe. 42Bare waf wanur pat uᵽiloe. Mari naĉoĉob wafaŋ me jáari, wo an añumut me eram ni o. »
11Yésu o n’éᵽajul mala galaw
(Mácie 6.9-13 ; 7.7-11)
1Funah fice, Yésu nañago bi tice náni n’galaw. No naban me, ace n’ulagorol naagol : « Afanóli, uligenóli may bu jijae me elaw, ti Saaŋ Batis aligen yo me ulagorol. » 2Yésu naagil : « Jíni me n’galaw, n’juoh maa :
Ᵽayóli !
Gajai gumaleni.
Jávi jaju jíya jújoul.
3Usenóli mitiñ mamu maa funah-ó-funah.
4Uboketóli utilóli,
ti may wóli jubokete me gatile me ni wóli.
Ban jamb’uhalóli n’julo ni gabut. »
5Yésu natajen aagil : « Ti may ace ni buru nah’abaj me abuge, najow n’etut fuh ak’atogol naagol : “Abugeom, uboket umanom ma unaĉ úfaji, 6mata ajaora anonulom to, ban ibajut wo nijaol esen.” 7Jíinene ᵽiaŋ búoh abuge ahumu ᵽan ábalulol ñáraru aah : “Jamb’uyogenom ! Niffaŋe ganegenom iban, ínje ni guñolom junogenogen. Ijúut ibbañ iiyul ikeli esen waf.” ? 8A-a, ínje ilobul yo til : Abuge ahumu ᵽan aiyul ákail asenol wo namaŋ me ᵽe. Let babugeil bare bujae eĉilol nakan mo ; bare nakan mo jambi aĉila faŋaol asu. »
9« Injé umu n’eogul : Jícin Aláemit, ban ᵽan asenul ! Jiŋes, ban ᵽan jujuh ! Jiteh ganegen gagu, ban Aláemit ᵽan ápegulul ! 10Maagen, an ácin me, ᵽan ayab ; an aŋes me, ᵽan ajuh ; an ateh me ganegen, Aláemit ᵽan ápegulol. 11Ay ni buru ᵽan abaj añil mb’ácinol juol nájogul enuhunjaŋ asenol ? 12Ter nácinol fie, nájogul eakut asenol ? 13Mánoman jínie bugan bugaa maarat, bare til jújue esen guñolul waf waaro. Ñer bu til Ᵽaaya aamme fatiya añumut esen Biinum Banabe bugan bugagu galaeol bo me ? »
Yésu o n’éᵽajul mala siseytane sasu
(Mácie 12.22-30, 43-45 ; Maruk 3.22-27)
14Funah fice, Yésu náᵽuren eseytane yaam n’ace áine akane émumune. No éᵽur me ni o, áine ahumu nanamo elob. Ñer fítiman fafu faam to me gajahali n’gunogen fo. 15Bare guce n’gubunor n’guoh : « Dáru Belisebul, afan siseytane sasu, asenol sembe sausu sal eham sipaso. » 16Bugagu n’gumaŋ ebelol gabbut n’guogol : « Ukan bújoŋoroli bigitenum bo an ájuut akan bajae egiten búoh aw n’émit núᵽullo ! » 17Nemme Yésu naffase gaᵽinoril, naagil : « Bugan gagume jávi gutigenoro me, jávi jauju ᵽan jinemo, saŋil ᵽan nihi sulo siĉimen sipaso. 18Ban buru juoge Belisebul asenom sembe sausu sal eham siseytane sasu. Yo eomme ñer, Seytane aam n’etigenoro ! Iní me mo, jáviol bu jújue juroŋ bi maer ? 19Buru jujoge búoh Belisebul aseneom sembe sasu so niŋare me niham siseytane sasu. Ñer gupalul ni sembe ay guhame so me ? Yo eĉil me bakaner gupalul ᵽan bigitenul me búoh jibibij. 20Bare nemme sembe sausu sal eham siseytane sasu, Aláemit asenom so, dó giten me búoh Jávi Aláemit jiĉiloĉih tale ni buru.
21Ti may an abaje sembe, mbiban naogen miñeh, íni me napoe yaŋol, mat’abaj gaᵽinor maa fubajol ; 22bare baj me ace afaŋol sembe ájoul, ᵽan ahekol min aram miñegol mo nafium me ni mo, aban naŋar fubajol agabor babu ᵽe.
23An abbañut me búsolom, o alatorom nam ; an ᵽoᵽ aanenutom me niomen ekore yay, dóemme evis yo namaŋe. »
24« Eseytane éᵽur me ni an o neh’ebet, ᵽan neh’eyanor bo mee bin babu bahay me, ᵽan neh’eŋes tiñ taa gáelo, ban mat’ebaj. Ñer ᵽan eoh : “Ban ibbañ bi ni yaŋom dó níᵽullo me.” 25No eĉih ró me, nejuh búoh yaŋ yay eᵽa erakel, evuivu ban étugituh jon. 26Ᵽan ñer ejow ék’éŋesul sice siseytane sono futoh ni súuba safaŋ yo búlaᵽut, min sújoul so ᵽe íkiil siĉin dó. Ᵽúrto, sílam an ahumu ᵽan sifaŋ saa no. »
Gásumay gagu gaa maagen
27No Yésu alob me ak’aya, ace aare aam dó ni fítiman fafu náagul fatiya : « Gásumay ugu n’aare ahu afareti me, aban narafeni ! » 28Bare Yésu nábahul aah : « Gubaj til gásumay bugan bugagu gaun me firim Aláemit, ban n’gúttun fo. »
Bigitenum babu bafaŋ me wawu ᵽe
29Min bugan bugagu gúmmeŋeul me, Yésu ñer nailo aagil : « Bugan bugagu bugaa jama guarat ; bigitenum bo an ájuut akan nihi guŋes bi ejuh, bare Aláemit mat’abbañ akanil n’gujuh bigitenum bice íni let babu babaj me Sonas.11.29 Sonas : Aláemit nabomboñ eol yámah émer Sonas, ak’akan dó ni far yo gunah gúfaji. Ᵽúrto, Aláemit naboñ emasol ni mahae, min ajow ake egiten bugaa Niniv firimol (juluj élebur yay yaa Sonas).30Ti Sonas aamen me bigitenum bi ni bugaa Niniv, mamu may Añol Arafuhow ajae me éni bice bi ni bugan bugagu bugaa jama. 31No funah fafu faa bataliŋ fujae me eĉih, aseh ahu ala mof mamu maa Saba ni gailool ᵽan aceŋ bugan bugagu bugaa jama, mata aĉila náᵽulloᵽur ráli ákail autten gurim gagu gatajene me gaffas gal ávi ahu Salomoŋ11.31 Juluj 1 Uví 10.1-10 ; ban ute to nuomal maa, baje an afaŋe Salomoŋ. 32Funah fafu faa bataliŋ babu, gailo gagu go bugaa Niniv gubajen me no, ᵽan may gugiten bugan bugagu bugaa jama búoh gubajut bakoŋ, mata bugo no guutten me baĉafer Sonas guban, gúbahembahen bakaneril ; ban ute to nuomal maa, baje an afaŋe Sonas. »
Erobo nánonan ni gajaŋa
(Mácie 5.15 ; 6.22-23)
33Yésu nabbañ aah : « An asaen me ejaŋa, let bi ekoᵽen yo ter eguben yo n’elaᵽ. Ᵽan til aremben yo n’ebamba min mbi bugan bugagu gánoneul me gúju gujuh gajaŋa gagu gala yo. 34Gúĉili go guomme ejaŋa enili. No guom apuñ go, enili ᵽe ᵽan éni ni maŋannoe ; bare no gúsomute, enili ᵽan éni n’emoĉ. 35Yo eĉil me, mb’útallo jambi gajaŋa gagu gaamme ni aw, gúbaho emoĉ. 36Enili efijigeni me ᵽe, ban bajut ni yo tiñ tamoĉe, yo ᵽe ᵽan éni ni maŋannoe, ti ejaŋa bafijigeneri ŋanno ca. »
Yésu o n’etab Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu
(Mácie 23.1-36 ; Maruk 12.38-40)
37No Yésu alob me ak’aya, Aᵽárisie ace navogol bi eke fitiñ yaŋol, min gukay. No guĉih me, nanogen nafa ak’anamo bi fitiñ. 38Aᵽárisie ahu najahali min Yésu aᵽosut me guñenol11.38 eᵽos guñen : Tale leti eᵽos guñen mala ñuhon, bare ti bulagoil bulob yo me. balama atiñ. 39Ñer Ataw naagol : « Buru Eᵽárisie yay, jínini ti síremuma ni uril sakure búsol so bare, ban ñáraruul gaᵽinorul ᵽe gákuet ni búlaᵽut. 40Buru uce jiffase ! Atúl me sinilul, leti nátutul ᵽoᵽ síĉigirul ? 41Júᵽuren ñer waŋaño me ñáraru jíji galeh me, mamu waf waw ᵽe ᵽan ukur ni buru. »
42« Mataño míni ni buru, Eᵽárisie yay ! Mata nihi júᵽurenᵽuren jisen Aláemit gakib ganur ni wono guñen ni wánowan bi ni wafaŋ me gamis wo juroge me n’ufalul, min til jujunden emaŋ Aláemit ni ekan gupalul maaro. Dáuru til juoten me jumundum jikan balama jike ekan uce úbuli. 43Mataño míni ni buru, Eᵽárisie yay ! Nánonan jimaŋe jurobo ni sujukut sasu saa gayoŋ ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw, jimaŋe ᵽoᵽ nihi gusaful ni jammeŋ ni gákanum ró. 44Mataño míni ni buru ! Jínini ti guyah gáñai me11.44 guyah gáñai me : no, an ahah me fuyah, ᵽan aᵽolor maarat. go an ajugut, min bugan bugagu nihi guhah go n’gúgat m’baffasut. »
45Ace ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu naagol : « Afanom, ulob me mee, nujejel bi ni wóli ró. » 46Yésu naah : « Buru ᵽoᵽ, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu, mataño míni ni buru, mata nihi jikakan bugan bugagu n’guteb bíteb báliie faŋ, ban hani jisih an ni buru janur mati jirambenil n’gúarul bo ! 47Mataño míni ni buru, mata jiteᵽe wári guyah uboñer waw bugo sipayul gufan gumuh me. 48Bakaner baubu bolul bigitene búoh juruhenduhen wo sipayul gufan gukan me ; bugo gumugil, buru n’jiteᵽ guyagil. 49Yo eĉil me, Aláemit ni gaffasol gájalo me, naah : “Ᵽan iboñulil uboñer ni uᵽotora, ban guce ni bugo, ᵽan gumugil, bugaguil n’gúlatienil.” 50Mamu mbi jabbah jauje juroreni me mala físimil fáyui me kábiriŋ m’buju babu, 51újogum ni físim Abbel11.51 Juluj Fíĉilum 4.8 bi ni faa Sakari, amugi me ñáraru gávi-Aláemit gagu, n’etut físimenum fafu ni tiñ talu táñai me11.51 Juluj 2 Kuronik 24.20-22. Maagen ínje ilobul yo, Aláemit ᵽan ataliŋ jabbah je mala dáuru ᵽe. 52Mataño míni ni buru, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ! Mata júloĉe éffaŋum yay yaa ganegen gagu gasene me gaffas juogen. Buru faŋaul jilalat enogen dó, mbiban n’jimin bugagu gamaŋ dó me enogen. »
53No Yésu áᵽullo me ni yaŋ yay, guiñ úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni Eᵽárisie yay n’gutiñ Yésu faŋ. N’gunamo erondopenol ni erorenol nímoro suroren simmeŋ 54mata ebelol gabbut gumaŋe, tima ñace nalob firim fice fo mbi gugoñol me ni fo.
12Yésu o n’etar ulagorol jambi gúholi gupalil bugan
(Mácie 10.26-33 ; 12.32 ; 10.19-20)
1Min Yésu aamme n’elob yay, bugan súuli ni súuli n’gúkail gúgolol gúharo. Gummemmeŋ iki nihi guhagor ni guot. Ñer Yésu namundum alob n’ulagorol naagil : « Júludo jambi maarat Eᵽárisie yay mítiᵽ mulo ni buru12.1 jambi maarat Eᵽárisie yay mítiᵽ mulo ni buru : ni gugerekay guoge jíkanum lévir yay yal Eᵽárisie yay. min jíni bugan galet bugaa maagen ti bugo bugo ni’gukoᵽen mo me. 2Bajut waf wakoᵽeni wañumuti éᵽuren ni maŋannoe, bajut waf waffasuti wañumuti effas. 3Yo eĉil me, wo jijae me elob n’emoĉ, bugan bugagu ᵽan guun wo ni maŋannoe ca. Wo jijae me ebunor ñáraru butoŋ, bugan bugagu ᵽan gulob wo fatiya ni fuhay. »
4« Buru ubugeom, ᵽan ilobul waf wauwe : Jambi júholi me bugan bugo nihi gunemen me enil mbiban mati gúju ekan to uce gutajen. 5Ban ilobul ay jíarie júholi : Mbi júholi Aláemit, áju me abenul ni sambun o bamugerul aban. Injé ilobul yo, aĉila jíarie júholi. 6Leti mutaja mono futoh ni’gunnomen síralam súuba ? Bare bajut janur ni mo jo Aláemit ájumore. 7Ban buru, walul faŋawo naᵽinwoᵽin ᵽe. Yo niegeul jambi júholi : hani fuyoŋ faa bataja, jifaŋfofaŋ. »
8« Injé ilobul yo : An ailo me ni fuhay min aah bújoŋor bugan bugagu : “Yésu aĉilom,” ínje Añol Arafuhow ᵽan may iilo bújoŋor emalaka Aláemit min ioh : “An ahumu ínje iĉilol.” 9Bare an alalom me bújoŋor bugan bugagu, ínje Añol Arafuhow ᵽan may ilalol bújoŋor emalaka Aláemit.
10An alob me maarat aya ni Añol Arafuhow, an ahumu ᵽan áju ayab gaboket ; bare an ajel me Biinum Banabe, aĉila mat’ayab gaboket.
11No gujaeul me éjaenum iki gutaliŋul ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw ter bújoŋor ufan ésuh yay, jambi sinilul siteh mala bu jijae me ébal ter wo juñum me elob, 12mata Biinum Banabe no ᵽan bigitenul me wo jijae me elob. »
Asanum ahu águno me
13Ni baj ró ni fítiman fafu ace aah Yésu : « Afanom, uoh ᵽaa atiom akan min jigabor fubaj ᵽayóli. » 14Bare Yésu naagol : « Ijoulat tale bi ekan ataliŋa sulobul ter agabora fubajul ! » 15Mbiban, nábaho mbaa fuyoŋ fafu naagil : « Jíkanum jambi nihi jiliᵽ eomen fubaj ! Buroŋ arafuhow bujoumulat ni fubajol, mánoman fújaloe. »
16Ñer Yésu nagitenil búnogor baube naah : « Baje asanum ace abaj ulah uĉej. 17Ñer naah m’biinumol : “Injé, bu nijae me ᵽiaŋ ekan ? Ibbañut ibaj tiñ tal ebet baᵽilerom.” 18Ᵽúrto naah : “Yoo, nijoge wo nijae me ekan. Ᵽan ifum utongom min iteᵽ wo ufaŋ gájalo, mamu ᵽan íju ibet ró wo niᵽit me, ni ᵽoᵽ fubajom ᵽe. 19Mbiban, ᵽan iogoro : ‹ Abuge, nubaje fubaj fámah faᵽiloi bi fitiñi símit sammemmeŋ. Maer ñer unamo núelo, nutiñ, nurem, núrasor ! ›” 20Bare Aláemit naagol : “Aw núgunoguno ! Efuga yauye déro ᵽan uĉet. Ñer fubaj fafu fo nuomen me, ay ᵽiaŋ mb’aŋar fo me ?” »
21Yésu natajen aagil : « Mamu jae mee éni bi ni ánoan aomene fubaj bi ni o nevonol babe n’ettam, ban bújoŋor Aláemit akanut asanum. »
Togut gaĉagor
(Mácie 6.25-34 ; 6.19-21)
22Ᵽúrto, Yésu naah ulagorol : « Dáuru diĉil me niegul : Jambi jiĉagor mala buroŋul, mala fitiñul ni ᵽoᵽ mala bisimoul. 23Buroŋ bufafaŋ mitiñ, ti may enil efaŋ me bisimo. 24Juluj ᵽaa uganar waw : nd’uroh, nd’uᵽit, ubajut butoŋ hani bíjej, bare Aláemit bae nákumenewokumen. Ban buru jifafaŋ ebaj nafa upu waw mámah. 25Ay ni buru gaĉagorol gújue gutajen gaᵽio buroŋol hani jatiito ? 26Nemme buru jújuut ekan dáuru dafulut me, ñer gaĉagor mala uce bi wa ?
27Juluj ᵽaa mafos mamu bu nihi muya me ! Ndi mirien, ndi ᵽoᵽ mieĉ bisimo, bare ínje ilobul yo : Hani ávi ahu Salomoŋ faŋaol, mánoman fubajol fújaloe, ámusut abaj bisimo búari iki bire ni bayaer baa gace ni mafos maumu ! 28Iní me Aláemit násangene wári re mamu mafos mamu maa siŋam sasu maroŋ me jama, ban gajem ᵽan mibeni ni sambun, bu ñer mat’afaŋ me nasime wári buru, bugan ge bugo gáinenil gutogut mee ?
29Yo eĉil me, jambi jike buyoh n’eliᵽ nánonan wo jijae me fitiñ ter marem. 30Dáru gabajut me gáinen n’Aláemit nihi guliᵽ mee waf wauwu m’báelout ; bare buru jibaje Ᵽaaya affase búoh buru jusoholawosohola ᵽe. 31Jiŋes til Jáviol, mamu aĉila ᵽan atañul wajae bo me eŋaño. »
32« Aw jukoreom jatiti me, jamb’úholi ! Ᵽayul súmolsum min asenul Jávi jaju.
33Junnomen fubajul ᵽe, mbiban n’jisen galeh me síralam sausu. Juomen fubaj fatiya n’émit, dó mati fúmus me fubao. Ᵽan níme ti nihi fíni me ni jiet jo ndi júlu ; úku waw gújuut gutoh fo ró, ban ᵽoᵽ balol babu mati búju fo ró etiñ. 34Jiffas búoh : to fubajul fuomme, uinumul ᵽoᵽ uwu to. »
Yésu o n’etar mala éni uroka gajenguloe gúni to me
35« Jiilo jon ti uroka, n’jisinja liŋ bisimoul, ban n’jisaen sijaŋaul jihato. 36Jikan ti uroka gaam n’enah afanil o bakaer emat búyabo : ábbañul me o n’eteh ganegen, n’gufaen gúpegulol. 37Urokaaw ubugi, ᵽan gásumay gúni ni bugo, íni afanil naĉilo natogil bugo m’bámoit. Maagen, ínje ilobul yo : Aĉila faŋaol ᵽan asinja bisimool, aban nakanil n’gunamo nagabil gutiñ. 38Iní ter afan ahu nabbanno n’etut fuh, ter etut fuh bágaler, ban natogulil maluje, urokaaw ubugu ᵽan gásumay gúni ni bugo.
39Jiffas dáure : Iní me afan yaŋ naffasene nay áku ᵽan anonulol, mat’ahalol nánonul dó. 40Buru ᵽoᵽ, jiilo ni majage, mata Añol Arafuhow ᵽan ájoul tinah to buru jiᵽinorenut. »
41Ñer Ᵽier naah Yésu : « Afanom, búnogor baubu bo nugitenóli mee, ter bi ni wóli barebare, ter bi n’ésuh yay ᵽe ? » 42Ataw naagol : « Ñer ay aamme aroka ahu aĉol me aban najah ? O aamme ahumu o afanol ajae me ebaŋ bi gapoy yaŋol, ni ᵽoᵽ bi esen gupalol uroka gutiñ tinah baĉiger. 43Abaj gásumay, aroka ahumu o afanol ajae me etoh, o báolerul, áni n’ekan burokol. 44Maagen, ínje ilobul yo : afanol ᵽan asenol wafol ᵽe wo nabaj me aogen. 45Bare íni me aroka ahu naage m’biinumol afanol ᵽan aᵽioul, ᵽan ñer náh’álatien gupalol uroka, aban nanamo fitiñ narem áhali. 46Aroka ahumu afanol ᵽan aĉigul funah fo aĉila aᵽinorut, tinah to naffasut ; ban no ñer afanol ᵽan ahamol ni yaŋ yay, aban nakanol wo nihi gukan me bugan bugagu ᵽe gáinenerit me.
47Aroka affas me wo afanol amaŋ me, ban ailout bi ekan wo, ᵽan ayab gúteh gammemmeŋ. 48Bare aroka affasut me wo afanol amaŋe, ban nakan galejeh, gútegol mati gummeŋ. Aláemit áji me an jálo, ᵽan may arorenol jálo ; ban ᵽoᵽ asen me an fubaŋ fámah, ᵽan may arorenol fo faŋ gájalo. »
Yésu ᵽan aĉil min búfaculor bubaj
49Yésu natajen aah : « Nijoulojow bi esaen sambun n’ettam ; min imaŋen me siᵽi bo n’sisa ! 50Bare níarie imundum iyab gábatise gaa sílam, ban gaᵽinor gumugom bi no gujae me ekano. 51Jíinene búoh gásumay nikelo esen ni mof ? Hani ! Let gaĉila, bare til búfaculor ! 52Ujógum to funah faa jama, yaŋ yabaje bugan gono futoh, ᵽan gúfaculor : gúfaji jolil, gúuba jolil. 53Ᵽayma mati gujamor ni áᵽurol, jawma mati gujamor ni bájurol, ti ᵽoᵽ ásabul ni asomol guñumut me ejamor. »
Yésu o n’etar mala gátalloali wajae me ebaj
(Mácie 16.2-3 ; 5.25-26)
54Yésu natajen aah fítiman fafu : « Nánonan no jujuge gápar gañuget gúᵽurul bo tinah tuloe me, leti n’juoh : “Emít yay ᵽan elubul” ? Ban may ni kano. 55Leti ᵽoᵽ no jujuge érus yay yaa ni fiye éᵽurul, n’juoh : “Esúᵽa yay uyu n’eĉigul” ? Ban may neĉigul ti maagen. 56Buru jilet bugan bugaa maagen ! Ganogor gánogan gabaje n’ettam ter n’émit, buru jiffas go. Ñer wa uĉile mati jítallo gauge gabaj maa maer ? »
57« Wa uĉile buru guhoul mati juĉob wáari me min jikan wo ? 58Iní me nubajore ni an, min jíni n’ejow bi bataliŋ, n’jugum bulago, ᵽan ukan tima n’juunor, mamu jambi ájaenumi bújoŋor ataliŋa ahu min til ábaheni asen bugal ubaŋ gúrur ni fipeh ! 59Injé ilobul yo : An ahumu mát’áᵽurul dó ni fipeh fafu o m’babanut ecam ganeol bi n’efaraku ésola. »
13Ebáhen bakaner, let mo, enemo
1No, baje guce gakelo gugiten Yésu mala bugan guce bugaa Gálile bugo Ᵽilat amuge, iki físimil fúguñor ni faa sihaj sasu so guomen me n’ésimen bi n’Aláemit. 2Yésu naagil : « Jíinene búoh min bugan bugaubugu gumugi me, dóemme utilil ufafaŋ gájalo waa bugaa Gálile ᵽe ? 3Niegul let mo. Ban buru ᵽoᵽ, íni me mati jíbahen bakanerul, ᵽan jiĉet ᵽe ti bugo. 4Juluj may bugan bugagu gaamme gaat ni gúfaji gaĉet me baubu Siloam no etah yay éhullo me min epulujil. Jíinene búoh bugo gufaŋe ekan maarat bugan bugagu ᵽe gaĉin dó me Yérusalem ? 5Niegul let mo. Ñer íni me mati jíbahen bakanerul, eĉet juñum buru ᵽe ti bugo. »
6Ᵽúrto, Yésu naŋar búnogor baube min ataril naagil : « Baje ace áine aroge ni gafalol bífig. No nake ró me bi etuj gúfig, atogut ró waf. 7Ñer naah arokaol : “Símit sífaji use níh’íjoul bi etuj gúfig, mat’ibaj. Ubet bo ! Jambi biilo to me bamotoŋ !” 8Bare aroka ahu naagol : “Afanom, uboket uhat bo to émit yauye, min íjus fuhoŋol bo ibosen, mbiban níyu to bukugay. 9Ñace toon ᵽan bubuh mitiñ ; let mo, nuboñ gubet bo.” »
Yésu o n’esen anaare gahoy funah faa fíiyay
10Funah fice faa fíiyay Esúif yay, Yésu náni n’gavare ni yaŋ yaa galaw ece. 11Ni baj ró anaare ace ásomute : símit gaat ni sífaji, eseytane yay yaamme ni o netujol, mát’áju áallo. 12No Yésu ajugol me, navogulol naagol : « Aare ahu, nuᵽage ni gásomuli. » 13Nateb guñenol aremben ni o, to baenah náallo, aban nanamo esalen Aláemit. 14Bare afan yaŋ yay yaa galaw ni mujogol min Yésu asen mee an gahoy funah fafu faa fíiyay. Naah ésuh yay : « Nubajale gunah futoh ni fanur gal ekan urokolal ; mbi nihi jújoul gunah gaugu bi eyab gahoy, bare let funah fafu faa fíiyay ! » 15Ataw nábalol aah : « Buru jilet bugan bugaa maagen ! Funah faa fíiyay, ánoan ni buru nah’ajajal ébeol ter asumol ake garemen, leti mo ? 16Ñer aare ahume aamme gabulaken Aburaham, o Seytane ahoh me símit gaat ni sífaji, áariut ajali, hani funah faa fíiyay ? » 17Bábaler Yésu m’busuen ulatorol ᵽe ; bare ésuh yay ᵽe ni súmil mala maaro mamu mo nakane me.
Unógor waw waa jukol buyaba ni bubun bukaĉ babu
(Mácie 13.31-33 ; Maruk 4.30-32)
18Yésu naah : « Jávi Aláemit wa junogore ᵽiaŋ ? Ni wa níjue iligor jo ? 19Yoo, jínini ti jukol buyaba jo an aroge n’gafalol min jiilul iki jikan buyaba, min upu waw nuh’ulef ró n’uan bo. »
20Natajen aah : « Ni wa mul níjue iligor Jávi Aláemit ? 21Jínini ti lévir yo anaare atiĉe águñor ni ukib úfaji wal eᵽor ek’eilo ᵽooyo. »
Gánonum gagu gagog me
22No Yésu aamme n’ejow yay mbaa Yérusalem, náh’ágat ésuh bi n’ésuh navare nímoro. 23Ni baj ace arorenol : « Afanom, bugan guman barebare gujae ᵽiaŋ eyab gaᵽah ? » Yésu naagil : 24« Jiaken mbi junogen ni gánonum gagu gagog me ; ínje ilobul yo, bugan gammeŋe ᵽan gulih enogen to, ban mati gúju. 25No ala yaŋ yay ajae me eilo min affaŋ ganegen gagu buru baroŋer bo tíyaŋ, ᵽan nihi jiteh go bo n’juoh : “Afanóli, uboket úpeguloli !” Ban aĉila ᵽan aagulul : “Buru, iffasut bay júᵽullo.” 26Ñer buru bi eogol : “Wolal hum utiñoral me, nuremoral, ban nuvaree n’ulago waw wal ésugoli.” 27Ᵽan abbañ aagulul : “Iffasut bay júᵽullo. Buru ukana-maarat we, jifaren m’baaba !” 28To ñer jijae me ukoŋ n’jujoh émiremma, no jijae me ejuh Aburaham, Isak, Sakob ni uboñer waw ᵽe dó ni Jávi Aláemit, mbiban n’gubaŋul tíyaŋ. 29Bugan ᵽan gúᵽurul n’ulam waw ᵽe waa mof íkiil gutiñ gaggan gagu dó ni Jávi Aláemit. 30Ñer guce gaamme jama úsola, ᵽan gúni útiar, bugagu gaamme maer útiar, ᵽan gúni úsola. »
Yésu o n’ukoŋ mala Yérusalem
31Ᵽúrto, Eᵽárisie guman n’gújoul iki gutoh to Yésu n’guogol : « Uᵽúr dáre, ujow mbaa bice, mata Herod namaŋe bi jamugi ! » 32Yésu naagil : « Jujow iki juoh gasubut gagu Herod : “Injé umu n’éᵽuren siseytane, esen gásomut me gahoy jama ni gajem ; ban funah fúfatten, fiĉila nijae me ériren burokom.” 33Bare jama, gajem bi ni funah fúfatten níarie ifa bulagoom ik’iĉih, mata jáhorut min aboñer anemeni tice túbuli Yérusalem. »
34« Yérusalem, Yérusalem, aw amuge me uboñer waw, aw o nuh’uteh me sival bugan bugagu bugo Aláemit áboñeul me bi n’aw, iki guĉet : ñono butumbu nilige eomen bugani gulofom ti ehulol neh’eguben me bapu yo n’ubes yo ! Bare buru júmusut jimaŋ. 35Juluj, biĉin baube bolul Aláemit ᵽan ajunden bo. Ban ínje ilobul yo, mati jibbañ jujugom bi no jijae me eoh : “Aláemit ásonien an ahu ájaeul me ni gajow gola13.35 Juluj Ufóñ 118.26 !” »
14Yésu o n’esen gahoy an ala bulla funah faa fíiyay
1Funah fice faa fíiyay, Yésu nanogen ni yaŋ afan Eᵽárisie yay ace bi eke ró fitiñ. Gaamen dó me n’gunamo gubajenbaj nihi gulujol. 2Ni bajen dó ánaine ace o gásomut gagu gaa bulla gujoge. 3Ñer Yésu naah Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu : « Gúboñ gagu gololal gal Aláemit gújiolalji ter gújiutolal ekan ásota nahoy funah fafu faa fíiyay ? » 4N’guᵽanor utumil. Ñer Yésu naŋar ásota ahu nakanol nahoy, aban naagol ajow.
5Mbiban naagil : « Ay ni buru mb’abaj añil aloe n’éhaᵽa, ter ébe, mat’afaen áᵽunnulol ni majase, hani funah faa fíiyay ? » 6Gubajut wa gujae ébalol.
Yésu o m’batar mala eĉob furobo fafu fáamumma
7No guomme n’erobo bi fitiñ, Yésu nátallo min guĉobe me gurobo gagu gáamumma. Ñer naŋar búnogor baube naagil : 8« An avogi me fitiñ búyabo, jamb’uramor uk’unamo ni furobo fafu fáamumma : júe baj ace afaŋi o guvoge ᵽoᵽ aĉigul, 9min an ahu avogulul me buru éubaul, ákail aagi : “Uilo nusen ahume furobo faufu !” No ñer ᵽan uilo me ni ñusui ró uk’unamo ni furobo fafu fátijum me. 10Bare til níh’íni me an avogi, nuk’unamo ni furobo fafu fátijum me búsol, min mbi no avoguli me ajae me eĉigul, naagi : “Abugeom, úiyul mbaa gayoŋ uk’unamo tafaŋ me jáari !” No ñer ᵽan uyab me gasal bújoŋor ésuh yay ᵽe gaam to me ni fitiñ fafu. 11Maagen, an atebenoro me ᵽan aaleni, bare an aalenoro me, o ᵽan atebeni. »
Gáari me guvogi bi fitiñ gaggan
12Mbiban, Yésu naah an ahu avogulol me : « Uní me n’ésil bugan gataw ter gájimel, jamb’uvoh gubugei, ter gutii, ter bugani, ter uĉindorai gabaje, mata bugo gújue may guvogi ñace bi bulugen. 13Bare til úni me n’ésil gaggan, nuvoh galeh me, gahaj me, gájuut me ejow ni gápim me, 14mamu ᵽan gásumay gúni ni aw, mata bugo gújuut gulugeni. Aláemit faŋaol ᵽan abbañeni wo no najae me ébbañenul bugan bugagu gakan me maaro gúni ni buroŋ. »
Gaggan gagu gámah gagu
15Ace ni bugan bugagu gatiñore me ni Yésu, no naun me gurim gaugu, naagol : « Gásumay gúni ni ánoan ajae me fitiñ ni Jávi Aláemit. » 16Ñer Yésu naŋar búnogor baube min ábalol :
« Baje ace áine ásile meŋ, aban navoh bugan gammeŋe bi fitiñ. 17No tinah talu taa fitiñ tiĉih me, naboñ arokaol ak’aah bugo navoh me : “Jújoul, sinaŋ sasu suñuve !” 18Bare bugo navoh me nihi guceŋol anur-anur. Atíar naagol : “Galah niju maa ennom, níarie ik’ijugul go. Nilai gaboket.” 19Ahu naagol : “Ninnonom gújin gono guñen gal eañ, ᵽan ike go elih. Nilai gaboket.” 20Ahuo naagol : “Injé nijuju búyab ; yo eĉil me mat’íju íjoul.”
21No aroka ahu abbanno me, nagiten afanol dáuru ᵽe. Ñer ala yaŋ yay fiiñol ni fitiñ naah arokaol : “Ujow ni majase bi ni gurobo gagu ni gukaen gagu gal ésuh yay uk’uvogulom bugan bugagu galeh me, gahaj me, gápim me ni gájuut me ejow.” 22Ᵽio maa, aroka ahu nákail aagol : “Nikane wo nulobom me, bare yaŋ yay eroŋe m’bammeŋerut.” 23Ñer afan ahu nabbañ aagol : “Utey mbal ulago waw galam ulah waw úk’úᵽunnul bugan bugagu min mbi yaŋom emmeŋ.” 24Niegul : Hani an anur ni bugo nivoh me evoh étiar mat’aĉoen sinaŋom. »
Bacam babu bi elagen Yésu
25Ᵽúrto, fítiman fámah ni fujaor ni Yésu. Nábaho naagil : 26« An amaŋ me elagenom, náarie amaŋom iki faŋ ᵽayol, jaol, aarol, guñolol, gutiol, gúlinol, iki faŋ buroŋol faŋabo. Let mo, an ahumu mát’áju áni alagorom. 27An atebut me ekurua yay yaa sílamol14.27 ekurua yay yaa sílam : Juluj bagitener babu baa Lík 9.23 min alagenom, mát’áju áni alagorom. 28Ay ni buru mb’amaŋ eteᵽ yaŋ, mat’amundum anamo naᵽinor síralam butumbu náarie áᵽuren, ter síralamol ᵽan súju siban yo lis ? 29Gáholi jambi áĉit yo aban mat’ebao, min gajae me ejuh báĉiler babu, guber 30n’guoh : “Aíne ahumu náĉiĉit yaŋol, ban ájuut yo efaben !”
31Mamu may, ay ávi mb’áni n’eke fitih n’apalol ávi, mat’amundum anamo naᵽinor aah : “Nibaje bugan súuli guñen (10 000). Guᵽiloe ᵽiaŋ eŋar nik’itih ni alatorom ájaeul me mbal ínje ni bugan súuli ávi (20 000) ?” 32Iní me ájuut, ᵽan asommen aboñ bugan bi ni alatorol bi eŋes gajamor o baroŋer n’érali. » 33Yésu natajen aagil : « Mamu ᵽan ní mee bi ni an ni buru o balaler ehat wo nabaj me ᵽe min alagenom ; an ahumu mát’áju áni alagorom. »
Misis mabajut nafa
(Mácie 5.13 ; Maruk 9.50)
34« Maagen, misis waf waaro faŋ, bare múbbur me gafira mo, bu mbi gubbañeni ni mo ? 35Mati an abbañ aŋar mo bi ekan waf uce, hani eŋar mo akan bukugay ; ebelen barebare. An abaj me gunnu gal eun, aun ! »
15Gabbarum gagu gallimen me
1Uyaba-búalen ni bugagu bugo ujail uhajen me, nihi gulof Yésu bi euttenol. 2Ñer Eᵽárisie yay ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu n’gúmeñ Yésu guoh : « Aíne ahume nah’aalen utilaaw wári iki nah’atiñor ni bugo. » 3Ñer Yésu naŋar búnogor baube naagil : 4« An ni buru abaj me ubbarum wono ekeme min ganur ni wo gullim, leti ᵽan ahat to n’ulah waw wawu ᵽoowo, min ak’aliᵽul ganur gagu gallim me ak’ajugul go ? 5Ban no najae go me ejuh, ᵽan súmol nateb go akan n’ubandol. 6Ñer no najae me eĉigul súndool, ᵽan ávogul gupalol ni uĉindorol min aagil : “Júsumaet mimanur n’ínje, mata nijuge gabbarumom gallimen me.” 7Mo may, ínje ilobul yo, ésumay yay yaa n’émit ᵽan efaŋ gájalo atila anur o bábahener bakanerol, faŋ yala bugan gono úvi gubbagir ni gaat ni gubbagir (99) gaĉole garorenut ébahen bakaneril. »
Efaraku yay yallimen me
8« Ti may anaare o babajer sifaraku sono guñen, mbiban yanur nellim, leti ᵽan asaen ejaŋa navu yaŋ yay, min abajenbaj naliᵽ efaraku yay iki ajuh yo ? 9Ban no najae yo me ejuh, ᵽan ávogul gupalol ni uĉindorol min aagil : “Júsumaet mimanur n’ínje, mata nijuge efarakuom yallimen me.” 10Mo may, ínje ilobul yo, emalaka Aláemit ᵽan gúsumaet mala atila anur o bábahener bakanerol. »
Añil ahu allimen me
11Yésu natajen aagil : « Baje ánaine abaje úᵽur gúuba. 12Apuma naah ᵽayol : “Ᵽaᵽa, usenom butumom ni faĉaw ni fubaj fafu fo nujaóli me ehat.” Min ᵽayma agaboril fo. 13Ᵽúrto gunah guman, áᵽur ahu apuma nannomen fubajol ᵽe min akay mbal ésuh ece ráli. No naĉih bo me, nanamo búᵽoĉet min atiñ fubajol ᵽe. 14No natiñ fo me aban, bieb bámah m’búloul dó n’ésuh yay, ban ñer abbañut abaj wo najae me fitiñ. 15Najow ak’ahamago yaŋ ace áine ala ró n’ésuh yay min áine ahu nah’aboñol gakoñ suhumbaol. 16Añil ahumu biinumol m’bíni ni mitiñ suhumba sasu, bare mati baj an abembol. 17Ñer naᵽinor aah : “Uroka ᵽayom ubugi bo maa ni’gutiñ gupoñ iki guŋañen ; ínje o níkail íni tale nihi bieb bumuh. 18Ᵽan iot mbaa yaŋ ᵽayom ; iĉih me, niogol : ‹ Ᵽaᵽa, nitile n’Aláemit ni ᵽoᵽ ni aw. 19Iᵽilout min ubbañ ujogom ti añil úiya. Ujogom ti ñer níh’íni me arokai ace ! ›”
20Min ñer ailo ake búot mbaa yaŋ ᵽayol. O baroŋer n’érali yaŋil, ᵽayol naŋandenol, ban enilol nerumol faŋ. Náteil iki guemor, nálloŋol aban nacolol. 21Aᵽúr ahu naagol : “Ᵽaᵽa, nitile n’Aláemit ni aw. Ibbañut iᵽilo min ujogom ti añil úiya.” 22Bare ᵽayma naah urokaaw : “Jíŋarul ni majase gájuo gagu gafaŋ me jáari jikanol, jikanol ᵽoᵽ eĉela ni gañen ni udala ni guot. 23Jújogul jíjin jaju jafaŋ me bali jumuh min ukanaol gaggan gámah, 24mata áᵽurom ume naĉelenĉet, mbiban nábbañul áni m’buroŋ, nallimenlim bare nibbañe iraŋenol.” Min ñer gunamo ekan gaggan n’ésumay ró.
25Ni tinah tautu, afamma o bároŋerul m’burok n’ulah waw. No naotulo me ák’áloful yaŋil, naun min fóñe mee ni boge mee. 26Návogul ace n’urokaaw min arorenol wa ubaje ni yaŋ yay. 27Aroka ahu naagol : “Atii nabbañulobbañ, ban naĉigul ni gásumay, yo eĉil me ᵽai namuh jíjin jaju jali me min akanol gaggan.” 28Ñer afamma ahu fiiñol ni fitiñ nalat enogen ni yaŋ yay. Ᵽayol náᵽurul akelol esafor tima nanogen. 29Bare afamma ahu naah ᵽayol : “Uutten, baje símit sammemmeŋ ínje n’eroki ti amigel, ímusut ilat ekan hani gúboñ ganur gúiya. Ban úmusut usenom mele jijamen jafulut me min ísil súm itiñ ni gupalom. 30Bare no áᵽuri umua abbanno me, aŋar me fubaji ᵽe ak’abelen ni sujobu, nufaen umugol jíjin jaju jali me.” 31Ᵽayol naagol : “Añúm, aw umu tale nánonan n’ínje, ban waf waw úmbam ᵽe, úiya uom may. 32Bare ᵽiloᵽilo min ukanal gaggan ban núsumaetal, mata atii umu naĉelenĉet, mbiban nábbañul áni m’buroŋ, nallimene bare najugi.” »
16Aogena fubaj fafu ajengulo me
1Yésu naah may ulagorol : « Baje asanum ace abaje an aogenol fubajol. Funah fice, n’gúkail guoh asanum ahu arokaol nahajenehajen fubaj fafu. 2Ñer asanum ahu navogol naagol : “Ulobom ᵽaa min iune maa gulob maarat guya n’aw. Usenom bahiĉer babu baa wáᵽur me ni wanonulo me ni fubajom, mata mat’úju ubbañ úni aogena fubajom.” 3Ñer aroka ahu naagoro : “Nemme afanom ban áᵽurenom to nabaŋenom me, wa mb’ikan me ? Sembe silet bi ekan burok báliie, ban ᵽan isu ᵽoᵽ eke gúcin. 4Yoo, niffase bu nijae me ekan min mbi bugan gualenom ni saŋil, afanom báᵽurenerom ni burokom.” 5Ñer naboñ guvogulol bugan bugagu ᵽe gabaj me ganew n’afanol. Naah átiar : “Butumbu nuogene afanom ?” 6Naagol : “Gubidoŋ ekeme (100) gal édunen.” Naagol : “Yoo, urobo ni majase nuŋar gahaili go nikaneni me, min uhiĉ dó gubidoŋ úvi gúuba ni guñen (50).” 7Mbiban naah ahu : “Aw, butumbu nuogene afanom ?” Naagol : “Gubbote ekeme (100) gaa bálut.” Naagol : “Uŋar gahaili nuhiĉ dó úvi gubbagir (80).”
8Afan ahu namalen aroka ahumu aĉolut mee mata najengulojengulo. Maagen bugan bugagu bugaa mof gufaŋorefaŋor bajengulo iki faŋ guñol gajaŋa gagu. 9Injé ilobul yo : Jiŋar gubaj gagu gasige me min jiŋesoro gubuge ; mamu, no gubaj gaugu gujae me ebao ni buru, ᵽan guyabul ni biĉin babu bábaerit me.
10An aĉol me n’ekan waf waw watiti me, ᵽan ᵽoᵽ aĉol ni wauwu wájalo me. Mb’aĉolut me ni watiti me, mati may aĉol ni wájalo me. 11Iní me juĉolut n’eogen gubaj gagu gasige me, ay mb’asenul me gagu gaa maagen ? 12Mb’íni me juĉolut ni waf wal ace, ay ajaul esen waf waw wabaŋi me bi ni buru ? 13Bajut aroka ájue arok bi ni ufan gúuba ni manur ; mata ᵽan alat anur min amaŋ ahu ; ᵽan ákanum anur, ahuo naĉotihenol. Jújuut jimigelet mimanur Aláemit ni Síralam. »
Yésu o m’baĉaf Eᵽárisie yay
(Mácie 11.12-13 ; 5.31-32 ; Maruk 10.11-12)
14Ban Eᵽárisie yay no guun me gurim gaugu, n’gunamo éfohul Yésu mata kakan bugan gamaŋe síralam. 15Bare Yésu naagil : « Buru jujogoroe ukana-maaro bújoŋor bugan bugagu, ban Aláemit naffase waamme n’uinumul. Jiffas búoh, wo bugan bugagu gujoge me ti waf wámah, ulet wáfowaf bújoŋor Aláemit.
16Tinah talu taa gúboñ gagu gaa Móis ni bagitener uboñer waw, to tífaro me bi ni Saaŋ Batis. Kábiriŋ no, Firim fafu Fásum me faa Jávi Aláemit ufu n’egiteni, ban ánoan umu n’etaj tima nanogen ni Jávi jauju. 17Emít yay ni ettam yay ᵽan sifaŋ ejas enemo jirim jaju jafaŋ me gatiti jaam ni gúboñ Aláemit. »
18« Anáine ánoan aham me aarol, mbiban nayab anaare ace, natile gatil gaa búyabo. An may ayab me anaare o áinol ahame, natile gatil gaa búyabo. »
Asanum ahu ni Lasar aleh me
19« Baje asanum ace nah’asimo wañ ujaha, ban funah-ó-funah yaŋol gaggan ni fitiñ súm nímoro. 20Ni baj ᵽoᵽ an ace alege, gajaol Lasar, enilol ᵽe musola, nah’afilo to n’gánonum asanum ahu. 21Aíne ahume nah’amaŋen amuruh atiñ wáᵽageul me ni biril asanum ahu ulo n’ettam. Sujoba sasu mul nihi síkail simesen musolaol. 22Aíne ahu aleh me naĉet, ban emalakaay n’gutebol bi n’émit to Aburaham aamme. Asanum ahu may naĉet, n’gufogol. 23Nálam ni sambun mámah ; náarul gúĉilol najuh ráli Aburaham, Lasar áni to n’gacaĉol. 24Ñer nailo avoh : “Ᵽayom Aburaham, urumom enil min úboñul Lasar ákail aya fisigol ni mal min ájeben fírerumom ! Nílame mámah ni sambun sause.” 25Bare Aburaham naagol : “Añúm, uosen búoh, ni buroŋi nuyabe wafi wáari me, ban Lasar o waarat me nayabe. Maer umu n’eyab basaforol, min aw úni n’eyab sílami. 26Ban babaj busun bámah básikie baam n’etulolal, mamu an amaŋ me éᵽurul babe bi bo ni buru, mát’áju, ban ᵽoᵽ mati an áju áᵽurul bo buru juomme bi babe ni wóli.” 27Asanum ahu naagol : “Nemme mamu, Ammay, nilai uboket uboñ Lasar bi ni yaŋ ᵽayom, 28bo nihatulo me gutiom gaamme futoh. Ajow ák’átallenil jambi bugo may gújoul bi ni tiñ taute taam maa taa sílam.” 29Aburaham naagol : “Bahiĉer Móis ni bal uboñer waw bújue bútallenil bugo bauttener bo.” 30Bare asanum ahu naagol : “Ammay Aburaham, úru ᵽilout. Bare baj me an áᵽur ni gaĉet me ajow ak’atogil bo, no ᵽan gúinen me min gúbahen bakaneril.” 31Naagol : “Gumaŋut me gúttun Móis ni uboñer waw, mati baj an ace o gujae éttun, hani nihi ailo ni gaĉet me.” »
17Yésu o n’éᵽajul mala ganogor gagu gájahor me ni alagorol
(Mácie 18.6-7, 21-22 ; Maruk 9.42)
1Yésu natajen aah ulagorol : « Ᵽan baj nánonan waf wajae eĉil bugan bugagu n’gulo ni gabut. Bare mataño ᵽan míni ni an ahumu ajae me ebet gupalol ni gatil. 2Ehoh an ahumu fuval fámah n’ehondor gural ni fal ehoe aĉila ebet ni gatil ace ni miñil me. 3Jítallo !
Iní me atii natile, nuĉafol, mb’íni nabbanno ateh mahat, nuboketol. 4Iní me natile n’aw bi ñono futoh ni ñáuba funah fanur, ban ᵽoᵽ naban nákail ñono futoh ni ñáuba aagi natege mahat, ᵽan uboketol. »
5Uᵽotoraaw n’guoh Ataw : « Utajen gáinenoli gufaŋ gájalo ! » 6Ataw nábalil aah : « Iní me jibajene gáinen garee ti jukol fuyaba, ᵽan jújuen juoh bununuh baubu : “Ubbuĉoro, mbiban nuk’urogoro ni fal !” Ban ᵽan bukanen ti julob bo me. »
7Yésu nabbañ aagil : « Iní me ace ni buru nabaje aroka nah’aañol ter nah’akoñol sukoreol, aju me éolul, ᵽan ᵽiaŋ afanol aagol : “Ukela fitiñ” ? 8A-a, ᵽan til aagol : “Uk’úsilom, uban núᵽuren wañi waa burok min úkail usenom itiñ nirem ; mbi no nijae me eban ᵽe, aw ñer núkail may utiñ nurem.” 9Ay ᵽan asalen arokaol mata búoh nakakan wo narorenol me ? 10Manur mamu ni buru : Jikan me wo Aláemit arorenul me ᵽe jiban, n’juoh : “Wóli uroka gúfuh jom ; jikakan wo jíari me jikan.” »
Yésu o n’esen gahoy bugaa háhae yay gaamme guñen
11Nemme Yésu bújaor naam ni bo mbaa Yérusalem, náni n’égat n’etut mof mamu maa Samari ni maa Gálile. 12No nalof me ésuh ece, ni baj bugan gono guñen bugo háhae ejoge guilo ráli 13n’gulob fatiya guoh : « Yésu, afan ahu, enili erumóli ! » 14Náallo alujil naagil : « Jujow bi n’uteŋenaaw min gujugul ! »
Ban no guomme n’ejow yay, n’guhoy bugo ᵽe. 15Ace ni bugo, no najuh me búoh nahohoy, náveloul ábbañul, ban nanamo esal fatiya Aláemit. 16Naya gújul to n’guot Yésu násilen bi n’ettam nasalol nímoro. Kan o an ala Samari om. 17Ñer Yésu naah : « Leti bugan gono guñen guyabe gahoy ? Ñer bugagu gaamme futoh ni gubbagir, ubugelo ? 18Wa uĉile bugagu gubbañulat gúkail esal Aláemit, min til ajaora17.18 ajaora : Juluj bagitener babu baa Lík 10.33 ahume o ábbañul bare ? » 19Aban naagol : « Uilo ujow ; gáineni guᵽageni ! »
Yésu o n’éᵽajul mala éjoul yay yaa Jávi Aláemit
20Eᵽárisie yay n’guroren Yésu nay Jávi Aláemit jijae me éjoul. Naagil : « Jávi Aláemit juñumut éjoul an aluj jo maa táh. 21Guñumut eoh : “Juluj, uje !” ter “Juluj, ujua !” Jiffas búoh Jávi Aláemit uju n’etulul. »
22Aban naah ulagorol : « Tinah talu ᵽan tiĉigul to jijae me emaŋ jujuh Añol Arafuhow mele funah fanur, bare mati jujugol. 23Ᵽan guogul : “Juluj taute ! Juluj tautua !” Bare niegul : Jambi jikebo, jambi jilagenil ! 24Jiffas búoh funah fafu fo Añol Arafuhow ajae me éjoul, ᵽan ájoul ti baijer émit bo nihi bujaŋen me émit galam bi ni gagu. 25Bare naate amundum álam nár, ᵽan bugan bugagu bugaa jama gulalol.
26Ti ni gunah gagu no Nóe aamen me m’buroŋ, mamu may ᵽan ní mee funah ébbañul yay yal Añol Arafuhow. 27Bugan bugagu fitiñ ni marem, búyab ni búyabo guomene, bi funah fafu fo Nóe anogen me ni busana babu bámah babu : no ñer báyuer mal mamu bámah babu biĉilo me min binemen bugagu bugo ᵽe.
28Ᵽan nogor may ti no Lot aamme m’buroŋ17.28 Juluj Fíĉilum 18.16–19.29 : bugan bugagu fitiñ ni marem, funnom ni funnomen, buroh ni gateᵽ guomene. 29Bare funah fafu fo Lot áᵽullo me Sodom, sambun ni sival sajejeh ni súloul n’émit sinemen bugagu bugo ᵽe. 30Manur mamu mujae mee ebaj funah fafu fo Añol Arafuhow ajae me éraŋul.
31Funah faufu, an ajae me éni ni firihinjaŋ yaŋol, jamb’áavul bi eŋar wañol ñáraru balama atey, mo may ahu ajae me éni n’ulah waw, jamb’aot me mbaa yaŋol. 32Juosen wabaj me aar Lot17.32 Juluj Fíĉilum 19.26 ! 33An alih me eᵽagen buroŋol, ᵽan ábbur bo, bare an ábbur me bola, ᵽan abaj buroŋ babu bábaerit me. 34Injé ilobul yo, n’efuga yauyu bugan gúuba gúni me ni bura banur, ahu ᵽan ájaenumi, ahuo nahali to. 35Waare gúuba ᵽoᵽ gúni me n’étuŋ tiñ tanur, ahu ᵽan ájaenumi, ahuo nahali to. [36Wáine gúuba may gúni me n’eañ, anur ᵽan ájaenumi, ahu nahali to.]17.36 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero. »
37Ulagorol n’guogol : « Afanóli, dáuru tay jae mee ebaj ? » Naagil : « To efuluŋ yay ejae me éni, to may súgutum sasu sijae me eomunor. »
18Búnogor babu bal ataliŋa ahu aarat me ni atiña-ebara ahu
1Mbiban, Yésu nalobil búnogor baube bi egitenil búoh guote nihi gulaw nánonan m’bállelenut. 2Naagil : « Bajene n’ésuh ece ataliŋa áhollut Aláemit, ban ákanumut ánoan. 3Bajen dó ᵽoᵽ atiña-ebara ace, nd’aful n’éjoul ákail atogol tima nataliŋil o ni ace ; nah’aagol : “Utaliŋóli !” 4Gunah ni gunah ataliŋa ahu nah’alat, bare búsol naagoro : “Maagen, íhollut Aláemit, ban ᵽoᵽ íkanumut ánoan, 5bare nemme atiña-ebara ahumu umu n’eyogenom, ᵽan ibbañenol bakoŋol, let mo, mat’ahat éjoul yay iki afumom fuhow.” »
6Ataw natajen aagil : « Juuwun me balober ataliŋa ahumu aĉolut mee ! 7Min ᵽiaŋ Aláemit añumut esen bakoŋ bugo naĉob me, gavogeol me etufunaha ni efuga tima narambenil ? Ᵽan ᵽiaŋ aŋaen éttunil ? 8Injé ilobul yo : ᵽan asenil bakoŋ ni majase. Bare no Añol Arafuhow ajae me éjoul, ᵽan ᵽiaŋ atoh ni mof bugan gáinene ? »
Búnogor babu bal Aᵽárisie ahu ni ayaba-búalen ahu
9Yésu natajen alobil búnogor baube mala bugan guce gajogoroe me bugan gaĉole bújoŋor Aláemit, ban nihi guĉotihen bugagu. 10Naagil : « Baje wáine gúuba gakae ni gávi-Aláemit gagu bi galaw : ahu Aᵽárisie, ahuo ayaba-búalen. 11Aᵽárisie ahu náᵽur jola nalaw jaa guiloilo aah : “Aláemit, nisali mala min íniut me ti bugagu gaamme úku, ukana-maarat ni sujobu, ter ti ayaba-búalen ahumu. 12Fíiyay bi ni fupafo, nih’iowor ñono ñáuba, ban nisenesen ᵽoᵽ gakib ganur ni wono guñen ni wánowan wo nibajulo me.”
13Bare ayaba-búalen ahu o nailo ráli, hani eteben gúĉilol mbaa fatiya akañenut, najoh ni garab min aĉagor naah : “Aláemit, enili erumom, ínje aamme atila.” »
14Yésu naagil : « Injé ilobul yo, áine ahume nabbañulo bi yaŋol majamore n’Aláemit, búli n’ahumua. Niege : ánoan atebenoro me ᵽan aaleni, bare ahu aalenoro me, o, ᵽan atebeni. »
Yésu ni miñil mamu maputi me
(Mácie 19.13-14 ; Maruk 10.13-16)
15Bugan bugagu nihi gúŋarul uñiaw gaputi me min Yésu agoril. No ulagorol gujuh me dáuru, n’gunamo ennuril. 16Ñer Yésu nálofenul uñiaw aban naah : « Jihat uñiaw n’gújoul mbal ínje ! Jambi jífirenil yo, mata Jávi Aláemit bugan bugagu gáni me ti bugo guĉil jo. 17Maagen, ínje ilobul yo : an ayabut me Jávi Aláemit ti añil ayab jo me, an ahumu mát’ámus anogen dó. »
Yésu ni asanum ahu
(Mácie 19.16-30 ; Maruk 10.17-31)
18Afan Esúif yay ace naah Yésu : « Aligena-bugan ahu ásum me, wa níarie ikan min iyab buroŋ bábaerit ? » 19Yésu naagol : « Nuvogom bu ? Asúm me ? Nuffase dóemme wa ? Bajut an ásume íni let Aláemit o bareol. 20Yoo. Leti nuffase gúboñ gagu gaah me : “Jamb’ufilen anaare o jíyavut ; jamb’umuh an ; jamb’úkuet ; jamb’ubij uteh apali ; úkanum ᵽai ni jai.” » 21Aíne ahu naagol : « Dáuru ᵽe níkanumdokanum kábiriŋ ínje añil. » 22No naun me gurim gaugu, Yésu naagol : « Ŋañoi ekan waf wanur : unnomen wo nubaj me ᵽe, uban nuŋar síralam sasu usen galeh me ; mamu ᵽan ubaj fubaj n’émit ; mbiban nújoul ulagenom. » 23No áine ahu aun me gurim gaugu, nágogor mata kakan an abaje faŋ.
24No Yésu ajugol me ágogor, naah : « Min táñi me asanum enogen ni Jávi Aláemit ! 25Faŋe ésum eñokombo élu ni gasun éguje éᵽur babu asanum enogen ni Jávi Aláemit ! » 26Bugan bugagu gautteneol me n’guoh : « Ay ᵽiaŋ ñer ájue ayab gaᵽah ? » 27Yésu naagil : « Wo bugan gújuut me ekan, Aláemit o nájue. »
28Ñer Ᵽier naagol : « Uluj, wóli hum ubuge min jihatulo wafóli ᵽe min jilageni. » 29Yésu naagil : « Maagen, ínje ilobul yo : Iní me an nahale yaŋol, aarol, gutiol, ubugaol, guñolol mala Jávi Aláemit, 30ᵽan abaj jálo faŋ wo nábbur me ni buroŋ babu baa jama, ban ᵽoᵽ ᵽan ayab buroŋ bábaerit gáyil gace gájaeul. »
Yésu náfatten aunen eĉelol
(Mácie 20.17-19 ; Maruk 10.32-34)
31Yésu navoh ulagorol gaamme guñen ni gúuba, aban naagil : « Juutten, ban ujaal bi Yérusalem, bo wo uboñer waw guhiĉ me ᵽe guya n’Añol Arafuhow ujae me ekano. 32Ᵽan gubenol ni guñen gaa bugan bugagu galet me Esúif, ᵽan gujelol n’gúlatienol, ban n’gumasenol. 33Ᵽan gutegol gusoh gal ubaŋ, guban n’gumugol. Bare funah fúfatten, ᵽan ailo ni gaĉet me. » 34Bare ulagorol gujogut wáfowaf ni gurim gaugu mata gumomoĉ n’uinumil ; yo eĉil me gújuut guffas wa Yésu aamil n’elob.
Yésu o n’esen ápima gahoy
(Mácie 20.29-34 ; Maruk 10.46-52)
35No Yésu alof me ésuh yay yaa Sériko, ni baj ápima ace anamoe galam bulago babu náni n’gúcin. 36Apíma ahu naun fuyoŋ fafu min fúgale me, naroren wa ubaje. 37N’gugitenol búoh Yésu ala Nasaret aam to n’égat. 38Ñer naah fatiya : « Yésu, Añol David, enili erumom ! » 39Bugan bugagu gayab me gayoŋ n’gunnurol n’guogol aᵽanor, bare aĉila nafaŋ nalobe fatiya aah : « Añol David, enili erumom ! » 40Ñer Yésu nailen aban naboñ guŋarulol o. No ápima ahu alofulo me, Yésu narorenol : 41« Wa numaŋe ikani ? » Naagol : « Ataw, ukan min ibbañ ijuh. » 42Ñer Yésu naagol : « Ubbañ ujuh, gáineni guᵽageni. » 43To baenah nabbañ ajuh, aban nalagen Yésu n’esal Aláemit nímoro. No fuyoŋ fafu ᵽe fujuh me dáuru, ni funamo may esal Aláemit.
19Yésu ni Saĉe
1No Yésu anogen me Sériko, najow bi esat ésuh yay. 2Bajen dó asanum ace gajaol Saĉe ; o afan uyaba-búalen om. 3Naliᵽ bi effas ay ni bugo aamme Yésu, bare nemme kakan an areore, ájuut ajugol mala fuyoŋ fafu falageneol me. 4Ñer natey ayab gayoŋ ak’ajiŋ ni bununuh bice bi ejuh Yésu, mata to najae égat. 5No Yésu aĉilo to me, náarul gúĉilol aban naah Saĉe : « Uávul ni majase, mata jama yaŋi nijae ealen. »
6Ñer Saĉe náavul ni majase, aban nájaenumol bi yaŋol n’ésumay ró. 7No bugan bugagu gujuh me dáuru, bugo ᵽe n’gúmumunor guoh : « Nakae aalen yaŋ atila. »
8No guĉih me, Saĉe nailo bújoŋor Ataw naagol : « Uuttenom, afanom, ᵽan igabor fubajom gugab gúuba, mbiban nigabor galeh me fafu fugab. Mb’íni me ter nígotore ace, ᵽan ilugenol ñabbagir wo niŋarol me. » 9Yésu naagol : « Jama Aláemit naᵽagene yaŋ ye, mata áine ahume maagen gabulaken gom may gal Aburaham. 10Maagen mamu, Añol Arafuhow najoulojow bi eŋes ni eᵽagen gallim me. »
Búnogor babu baa síralam sasu sajae me ebugor
11Nemme Yésu nalofe Yérusalem, bugan bugagu guᵽinore búoh Jávi Aláemit ᵽan jíraŋul to baenah ; ñer natajen alob gautteneol me búnogor baube. 12Naagil :
« Baje ánaine áᵽullo ni fiil faa bugan búgamah aam n’ejow bi n’ésuh ece yáralie iki gúvienulol bo, aban nábbañul. 13Balama akay, návogul urokaol gono guñen nasenil ánoan efaraku yal éurus naagil : “Jikan so min subugor bi no nijae me ébbañul.”
14Bare bugal ésuh áine ahumu ásumutil hani, n’guboñ gahoŋen bi ni gajae me évienol bi eogil bugo gumaŋut áni áviil. 15Bare bae návienuli bo min áolul.
No naĉilo me, navoh urokaaw bugo nasen me síralam sasu bi effas wa ánoan aroke ni sola. 16Atíar naĉigul naagol : “Afanom, ínje efaraku yay yo nusenom me ebugore sice sono guñen.” 17Naagol : “Yoo, aroka ahu áari me, nemme nuĉole n’ekan waf wauwu watiti me, ban ibaŋi ni fuhow súsuh sono guñen.” 18Aútten naĉigul naagol : “Afanom, efarakui ebugore sice sono futoh.” 19Naagol : “Aw may, ban ibaŋi ni fuhow súsuh sono futoh.” 20Ace aroka nájoul naah : “Afanom, efarakui uye ; ni garocob nítugen yo iŋar ibaŋ. 21Nemme aw an átañie, níholiholi. Nuŋareŋar waf walet úiya, nuᵽileᵽit wo nurogut.” 22Ñer ávi ahu naagol : “Aroka ahu aarat me, gurim gagu go nulob me, go mb’iŋar me min itegi. Nuffasene búoh ínje an átañie, o nah’aŋar waf walet wola, naᵽit wo narogut. 23Ñer wa uĉile efarakuom uŋarut yo ubaŋ ni garoke me ni síralam ? Ti nibbanno maa, ᵽan íᵽunnenul yo ni wo ebugor me.” 24Mbiban, ávi ahu naah bugan bugagu gaamen to me : “Jiram efaraku yauyu n’guñenol jíbahen jisen ahu abaj me sono guñen !” 25N’guogol : “Afanóli, ahumu hum nabaje sammeŋe !” 26Naagil : “Injé ilobul yo : an ajoh me wári wo nabaj me, ᵽan ayab faŋ to, bare an ajogut me wári wo nabaj me, o ᵽan guramol ᵽee, hani bi ni jo náhagum me ró. 27Mala ulatorom gamaŋenut me íni áviil, jiŋarulil bi tale bújoŋorom, mbiban n’jiramulil.” »
Yésu o n’enogen Yérusalem
(Mácie 21.1-11 ; Maruk 11.1-11 ; Saaŋ 12.12-19)
28No Yésu alob me gurim gaugu aban, nayabil gayoŋ min áfaro ejaol mbaa Yérusalem. 29No nalof me súsuh sasu saa Betufage ni Betani galam firijaŋ fafu fo guvoge me fal uoliv|buoliv waw, naboñ ulagorol gúuba guyabol gayoŋ. 30Naagil : « Jujow bi n’ésuh yay yaamme gayoŋul. Jiĉih me, ᵽan jujuh jusum jahogihoh jo ᵽan an aremborerut. Jíjalul jo jíŋarul. 31Iní me an narorenul aah : “Wa uĉile n’jijal jo ?” Mbi juogol : “Ataw asohola jo.” »
32Ñer bugo naboñ me n’gukay, ban ni gutoh waf waw ᵽe ti Yésu alob yo me. 33No guomme n’ejal jusum jaju, bugala jo n’guogil : « Wa uĉile n’jíni n’ejal jusum jaju ? » 34N’guogil : « Ataw asohola jo. » 35Mbiban n’gúŋarul jo iki gusen Yésu ; n’guŋar újuoil guremben ni jo, guban n’gujingen dó Yésu. 36Min ajae me, mo may bugan bugagu gutale me újuoil ni bulago babu.
37Min Yésu álofeul me Yérusalem ni bulago babu baavulo me ni firijaŋ fafu fal uoliv waw, fuyoŋ fafu fal ulagorol ni funamo esal fatiya Aláemit n’ésumay ró mala wajureruti me ᵽe wo gujuh mee. 38N’guoh :
« Aláemit ásonien ávi ahume ájaeul me ni gajow Ataw !
Gásumay gúni n’émit,
ban gasal gúni n’Aláemit aamme fatiya ! »
39Ñer Eᵽárisie guman gaamen dó ni fuyoŋ fafu n’guoh Yésu : « Afan ahu, uoh ulagorai guᵽanor ! » 40Bare Yésu naagil : « Injé ilobul yo, íni me guᵽanore, sival sasu faŋaso ᵽan siŋan ! »
Yésu o n’gaĉagor mala Yérusalem
41No Yésu alof me ésuh yay iki aŋanden yo, naĉagor mala yo 42aah : « Uffasen me aw ᵽoᵽ jama yauye wáju me useni gásumay ! Bare nemme maer ukokoᵽ, újuut ujuh wo ! 43Fubaŋuti, gunah guce ugu bo n’éjoul no ulatori gujae me esoeni gúharo, guban n’gúgoli min gunonuli ulam waw ᵽe. 44Ᵽan gunemeni, aw ni bugani. Hani eval yanur guñumut yo ehat néjutenor n’ece ; dáuru ᵽe mata útallout no Aláemit ajoulo me bi eᵽageni. »
Yésu o ñáraru gávi-Aláemit gagu
(Mácie 21.12-17 ; Maruk 11.15-19 ; Saaŋ 2.13-22)
45No Yésu anogen me ni gávi-Aláemit gagu, nanamo eham unnomenaaw gaamen dó me 46naagil : « Bahiĉer babu buoge : “Yaŋom ᵽan éni yaŋ yaa galaw19.46 Juluj Esai 46.7.” Bare buru n’jíbahen yo éni fíemorum fal úku. »
47Funah-ó-funah, Yésu nah’avare ni gávi-Aláemit gagu. Ufan uteŋenaaw, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni bugan bugagu búgamah bugal Esúif yay n’guliᵽ bi emuh Yésu, 48bare guffasut bu guñum ekan, mata fítiman fafu ᵽe gunnuil ᵽe n’aĉila gubet go.
20Sembe Yésu bay súᵽullo ?
(Mácie 21.23-27 ; Maruk 11.27-33)
1Funah fice, Yésu náni n’gavare ésuh yay ni gávi-Aláemit gagu, nah’agitenil Firim fafu Fásum me. Ᵽiout, ufan uteŋenaaw, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan ésuh yay n’gufaen guĉigul. 2N’guogol : « Ulobóli ᵽaa, sembe say nubaj mee sal ekan wo nukane mee, ay aseni sembe sausu ? » 3Naagil : « Injé may nibaje suroren sal erorenul : 4Yoo, sembe sasu saa gábatise so Saaŋ Batis abaj me, bay súᵽullo : n’Aláemit ter ni an ? » 5Bare n’gúbahulor guoh : « Uogal me n’Aláemit, ᵽan aagolal : “Wa uĉile ñer jíinenut ni o ?” 6Ban may uogal me ni an sujoumulo, ésuh yay ᵽe ᵽan guralolal sival uk’uĉelal, mata gúinene búoh Saaŋ Batis aboñer aamene. » 7Ñer n’gúbalol guoh guffasut. 8Yésu naagil : « Yoo, ínje may mat’ilobul ni sembe say nikane mee waf wauwu. »
Búnogor babu bal ucokora-bíñu bugagu gálaᵽut me
(Mácie 21.33-46 ; Maruk 12.1-12)
9Ᵽúrto, Yésu nanamo elob ésuh yay búnogor baube : « Baje ace áine aroh úbiñu|bíbiñu, aban nábahen wo asen ucokora-bíñu guogen mbi nihi gúᵽunnol fugabol ; mbiban nakay bújaor bajae eᵽio. 10No tinah tiĉih me tal ealen mitiñ mamu, naboñ aroka bi ni gaogen me úbiñu waw, bi éyabul fugabol. Bare ucokora-bíñu bugagu n’guteh aroka ahumu, guban n’guhamol aot guñen gurakel. 11Ala úbiñu waw nabbañ aboñ ace aroka, bare n’gutegol may, n’gujelol guban n’guhamol aot guñen gurakel. 12Afan ahu natajen aboñ aroka áfatten ; o mul n’gúbukenol, mbiban n’guhamol. 13Ala úbiñu waw naah : “Bu nijae ᵽiaŋ ekan ? Uhalom min iboñ áᵽurom áamumma, níinene aĉila ᵽan gúkanumol.” Ñer naboñol ajow. 14Bare ucokora-biñu bugagu no gujugol me o n’éjoul, n’guogoro : “Umu aĉil me gafumol. Ujaal umugalol, mamu gafumol ᵽan gúbbañul gúni gololal.” 15N’gúᵽunnol gubelen tíyaŋ guban n’gumugol. »
Yésu natajen aagil : « Ala úbiñu waw ñer bu nañum me ekan bugan bugaubugi ? 16Ᵽan ájoul, mb’aĉigul namugil, aban nábahen wo asen guce. »
No bugan bugagu guun me gurim gaugu, n’guoh : « Urú jambi baj ! » 17Bare Yésu nailo alujil aban naah : « Bahiĉer baube wa bulobe no buoh me :
“Ebírih yay yo uteᵽaaw gujunden me,
yo ebbanno me éni yáamumma, yaĉil me yaŋ yay20.17 Juluj Ufóñ 118.22” ?
18Anóan ajae me eloŋen ébirih yauyu ᵽan alebbor, ban may ánoan o ejae me elo ni o, ᵽan epulujol. »
Suroren sasu mala ecam búalen Sesar
(Mácie 22.15-22 ; Maruk 12.13-17)
19Ñer úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan uteŋenaaw n’gumaŋen ejoh Yésu to baenah mata guffase búoh molil nálobum mee búnogor baubu, bare n’gúholi ésuh yay. 20Ñer n’gunamo elujorol. N’guboñ bugan gukan ti bugan gáinene n’Aláemit gujow bi ni o bi ebelol gabbut ni suroren ; mamu ᵽan gúju ñer gujogulol gusen afan ahu aogen me mofil ᵽe. 21Bugan bugaubugu n’guĉigul n’guogol : « Afan ahu, jiffase búoh gurimi ni bavareeri suĉoĉol. Ulujérit ni uul bugan bugagu, ban nuvareevare bulago Aláemit ni maagen. 22Ulobóli ᵽaa ter sesen min búalen bucami ávi ahu ámah ahu Sesar20.22 Sesar : No, bugaa Rom guŋar me mof mamu maa Israel guogen ni sembe. Avíil o ni’guvoh me Sesar.. » 23Bare Yésu nemme nátalloe gabbut gagu go guralol mee ni suroren sausu, naagil : « Jiŋallom ᵽaa éralam ! » N’guŋallol yo. Nabbañ aagil : 24« Buul baube ni gajow gauge sal ay ? » N’guogol : « Saa Sesar. » 25Ñer naagil : « Kan jisen Sesar wafol, ban may jisen Aláemit waamme wola ! » 26Gubajut ñer fay mbi gújogumol me ni fo bújoŋor ésuh yay. Nemme gujahalijahali min ábalil mee, gubbañut gulob to fice firim.
Suroren sasu mala eilo yay yaa gaĉet me
(Mácie 22.23-33 ; Maruk 12.18-27)
27Ni baj Esáduke guce gujow iki gutoh Yésu. (Esáduke yay bugo nihi guoh me an aĉet me aban mat’ailoul n’eĉet yay.) N’guogol : 28« Afanóli, gúboñ gagu gaa Móis guoge an ayab me anaare mbiban naĉet ajundenol o m’babajut añil, atiol ᵽan atunol min áju ahalol gátuh. 29Yoo. Bajene batiay baa wáine gono futoh ni gúuba. Atíar nayab aban naĉet o m’babajut añil. 30Aútten ahu 31ni áfatten ahu n’gutunol anur-anur. Mamu may bugo ᵽe gaamme futoh ni gúuba guyab mee aare ahu, ban ni guĉet bugo ᵽe m’babajut añil ni o. 32Ᵽúrto, aare ahu may naĉet. 33Ban ñer juroreni : no gaĉet me gujae me eilo, ᵽan ñer áni aar ay ni bugo, nemme bugo ᵽe gutoge guyabol ? »
34Yésu naagil : « Bugan bugaa babe n’ettam guyabeyab, gúyaboeyabo. 35Bare bugan bugagu gajae me éjahor bújoŋor Aláemit min abbañenulil gúni m’buroŋ babu bájaeul me, mati guyab ter gúyabo. 36Guñumut ᵽoᵽ ebbañ guĉet, mata ᵽan til gúni ti emalakaay. Bugo guñol Aláemit bugom mala min gubbañulo me gúni m’buroŋ. 37Móis may nagitenolal ŋanno ca búoh gaĉet me ᵽan gúbbañul gúni m’buroŋ : ni Bahiĉer babu dó nalob me mala jufokon jaju jaa sijeŋ jaamme n’esa20.37 Juluj Gaᵽagen 3.6, navoge Ataw "Aláemit o Aburaham, Isak ni Sakob gúinen me ni o". 38Ban Aláemit alet Aláemit ala gaĉet me, bare til ala garoŋ me. Maagen, n’aĉila hani gúfaji bugaubugi gaĉet me gukakan bugan garoŋe. »
39Ñer guce ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu n’guogol : « Afanóli, nulobe jon. » 40Gubbañut gukañen erorenol suroren sice.
Suroren sasu mala effas ter Kirista gabulaken gaa David nam
(Mácie 22.41-46 ; Maruk 12.35-37)
41Ᵽúrto, Yésu naagil : « Wa uĉile ésuh yay nihi guoh Kirista Añol David nam ? 42David faŋaol naage n’élebur yay yal Ufóñ waw20.42 Juluj Ufóñ 119.1 :
“Ataw Aláemit naage Ataom :
Unamo ni gañenom gárib
43bi no nijae me ekan ulatori gúni fírembenum guoli.”
44Nemme David navogol "Ataw", bu Kirista ájue ñer áni Añol David tíj to ? »
Yésu o m’baĉaf mala éni ti úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu
(Mácie 23.1-36 ; Maruk 12.38-40)
45Min ésuh yay ᵽe guomme n’euttenol, Yésu naah ulagorol : 46« Júludo úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu, bugo nihi gubelo me újuo ujaha waave bi to n’guolil n’gujator min ésuh yay gujugil, bugo nihi gumaŋ me gusafil ni jammeŋ ni gákanum ró, bugo nihi gusommen me erobo ni sujukut sasu saa gayoŋ ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw, bugo ᵽoᵽ nihi gurobo me ni sujukut sasu sáamumma gaggan babajer. 47Ᵽan nihi gúgotor utiña-sibara bugagu min guyab wo gubaj me ᵽe, mbiban n’gunamo galaw huli min mbi ésuh yay gujogil bugan gaaro. Bakaner baubu ᵽan biĉilil n’guyab gúteh gafaŋe gaa bugagu ᵽe. »
21Múralam mamu mal atiña-ebara ahu
1Ñer Yésu naluj aluj najuh usanum gúni n’ehalen dó nihi haleni me wo guŋarulo me bi éji Aláemit dó ni gávi-Aláemit gagu. 2Najuh ᵽoᵽ atiña-ebara ace alege faŋ aŋar múralam múuba ahalen dó. 3Ñer Yésu naah : « Maagen, ínje ilobul yo : atiña-ebara ahumu aleh mee o afaŋe nasene bugan bugagu ᵽe gasen me ; 4mata bugagu ᵽe, wávaf me ni wo gubaj me, wo gutebulo gukan dó ; bare aĉila naŋar ni bilegol ró wo nabajen me ᵽe bi buroŋol akan dó. »
Yésu o n’elob mala éhundulo gávi-Aláemit gagu
5Ni baj bugan guce gunamo emalen gávi-Aláemit gagu, jáari sival sasu so gúsangen go me, ni jala waf waw wo gúji ró me Aláemit. Bare Yésu naagil : 6« Tinah tice ᵽan tiĉigul no waf wauwu ᵽe wo jujuge maa jama ujae me éhunduli ubet ; mele eval yanur yájutenore n’epayo eñumut to eŋaño, bare so ᵽe ᵽan sirikuli sibet. »
Yésu o n’elob mala mataño ni sílam saam n’éjoul
(Mácie 24.3-14 ; Maruk 13.3-13)
7N’guoh Yésu : « Afanóli, úru nay ᵽan baj ? Wa ujae egitenóli min jiffas tinah tautu to baĉigerul ? » 8Naagil : « Jikan to uinumul jambi gubutul. Bugan gammeŋe ᵽan guoᵽoroul gajaom guĉigul n’guogul : “Injé iomme Kirista, tinah talu tiĉige.” Bare jambi jilagenil. 9No jijae me eun gulob mala gutih, gáguo, jambi júholi. Dáuru díarie dumundum diĉigul ; bare mati faen ní to baenah gabao mof mamu. »
10Aban natajen aagil : « Esúh ᵽan eiyul bi n’epayo ésuh, jávi ᵽan jiiyul bi ni jipajo jávi, 11ettam yay ᵽan egoror bagororer báholenie faŋ, ban bieb ni bíyih ᵽan síni n’ulam wammeŋe ; ᵽan ᵽoᵽ baj waf wájuhulenie faŋ, ban bujugum bámah ᵽan búᵽurul n’émit yay. »
12« Balama dáuru ᵽe dibaj, ᵽan gujogul ni gúlatienul. Ᵽan gújaenumul iki gutaliŋ ni saŋ sasu saa galaw|yaŋ yaa galaw, ban ᵽan gúrurul ni fipeh ; gajaom ᵽan guĉil min gújaenumul bújoŋor úviaw ni ufan waw bugaa súsuh. 13No ñer ᵽan júju me julob múmbam. 14Jambi juyoh bo n’eramor jiliᵽ gurim gagu go jijae me ébalil bi éholoro, 15mata ᵽan isen utumul gurim gaa mujah go hani anur n’ulatorul mati áju eceŋ. 16Hani ubugaul, gutiul, buganul ni ubugeul ᵽan gubelul ni guñen ulatorul ; ban ᵽan gukan gammeŋe ni buru n’guĉet. 17Gajaom ᵽan guĉil min bugan bugagu ᵽe gulalul. 18Bare hani gal ganur gala guhoul mati gullim ; 19mbi jumuten iki bao, mamu ᵽan júju me jiyab buroŋ babu baa maagen. »
Yésu o n’elob mala éhundulo Yérusalem
(Mácie 24.15-21 ; Maruk 13.14-19)
20« No jijae me ejuh gútiman gal ekosombil gúgot Yérusalem, no ᵽan jiffas me búoh efumo yo elofe. 21Ñer bugan bugagu gaamme Yúde mbi gutey mbaa gurijaŋ gagu ; gaam dó me ñáraru Yérusalem mbi gúᵽur gúhatulo yo, ban bugagu gaamme babu n’ulah waw gure bo jambi gúnonul n’ésuh yay. 22Gunah gaugu ᵽan gúni gunah gaa gúteh, mamu wo Bahiĉer babu bulob me ᵽe n’ukano. 23Mataño míni ni waareaw gajae me éni ni gar ni ᵽoᵽ ni bugagu gajae me éni n’garafen ni gunah gaugu, mata sílam sámah ᵽan síavul n’ésuh yauyu mala bitiña-fiiñ Aláemit baya me ni bugala yo. 24Guce ni gaĉin dó me, ufoje ᵽan guŋar n’gumugil, bugaguil ᵽan gujogil emigel gújaenum ni súsuh sasu ᵽe. Bugan gaffasut Aláemit ᵽan guhah Yérusalem bi no tinagil tijae me ebao. »
Yésu o n’elob mala ébbañulol, aĉila aamme Añol Arafuhow
(Mácie 24.29-31 ; Maruk 13.24-27)
25« Ᵽan baj bujugum búᵽurul ni tinah talu, ni fieñ fafu ni ᵽoᵽ ni suut sasu. Súsuh sasu saa mof ᵽan síni n’gáholi gámah mala bateger fal fafu bájalo me nár ni baa gulongos gagu. 26Gáholi gámah ᵽan gumuh bugan n’gaᵽinor mala wajae me ebaj n’ettam yay, mata sembe sasu ᵽe saa fatiya ᵽan sugoror. 27No ñer ᵽan gujuh me Añol Arafuhow áavul ni gápar, ni sembe ró ni bájalo sámah. 28No dáuru ᵽe dijae me eĉigul, jíallo n’jíhaken, mata gaᵽah gagu golul gulofulolof. »
Yésu o n’esen búnogor babu baa bífig babu
(Mácie 24.32-35 ; Maruk 13.28-31)
29Mbiban Yésu nalobil búnogor baube : « Juluj bubah ni wawu ununuh ᵽe : 30no jujuh wo úyaul úsabul, jiffase búoh fujam fulofulo. 31Manur mamu may, no jijae me ejuh waf wauwu ᵽe uĉigul, jiffas búoh Jávi Aláemit julofulo. »
32« Maagen, ínje ilobul yo : bugan bugagu bugaa jama mati gutoh guĉet gubao dáuru ᵽe m’baĉigulat. 33Emít yay ni ettam yay ᵽan sibao, bare gurimom, go, mati gúmus gubao. »
Yésu o m’baĉaf mala mbi ánoan ailo ni mujah
34« Júludo ! Jambi uinumul úguo n’ekan uggan bi gúhali ni ᵽoᵽ gaĉagor mala buroŋul babe n’ettam ; let mo, ᵽan funah faufu fúñagenul ; 35ᵽan fúloul ti embal ni bugan bugagu gaĉin me ni mof mamu ᵽe. 36Yo eĉil me, jiilo ni mujah ró ban n’jilaw nánonan, tima n’jibaj sembe sasu sal eᵽah waf wauwu ᵽe wajae me eĉigul, ni ᵽoᵽ sal eilo bújoŋor Añol Arafuhow. »
37Uĉigal me tufunah, Yésu nah’avare ni gávi-Aláemit gagu, mb’uĉigal ni fuh, nák’ámori ni firijaŋ fafu fal uoliv|buoliv waw. 38Ban ésuh yay ᵽe, uĉigal me m’bujom mej, n’gújoul gutoh Yésu ni gávi-Aláemit gagu bi euttenol.
22Yudas nak’agum firim bi ni Yésu
(Mácie 26.1-5, 14-16 ; Maruk 14.1-2, 10-11 ; Saaŋ 11.45-53)
1Gaggan gagu gal unaĉ waw wabajut me lévir, go guvoge me Paak, gulofulo. 2Ñer ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu n’gúni n’eŋes bu gujae me ekan ni mutuho ró n’gumuh Yésu, mata gúholiholi gailo ésuh yay. 3Ban Seytane nanogen Yudas o guvoge me may Isikariot, ace ni uᵽotoraaw|uᵽotora gaamme guñen ni gúuba. 4Yudas najow ak’alob n’ufan uteŋenaaw ni ufan ekosombil yay gapoe me gávi-Aláemit gagu, bu najae me ekan min Yésu alo ni guñenil. 5Ñer ni súmil nár mala yo iki gulob esenol síralam. 6Yudas namaŋ, aban náni n’eŋes no jáhor me ekan Yésu nalo n’guñenil ésuh yay m’baffasut.
Yésu naboñ guke ecokor Paak yay
(Mácie 26.17-25 ; Maruk 14.12-21 ; Saaŋ 13.21-30)
7Funah fafu fal unaĉ waw wabajut me lévir ni fiĉigul, no gabbarum gagu gaa Paak nihi gúsimeni me. 8Yésu naboñ Ᵽier ni Saaŋ naagil : « Jujow iki jucokor Paak yay min mb’utiñal yo. » 9N’guogol : « Tay numaŋe jucokor yo ? » 10Naagil : « Juutten : No jijae me enogen n’ésuh yay, ᵽan jiemor n’ace áine átebul jifin jaa mal ; jilagenol iki junogen ni yaŋ yay dó najae me enogen, 11ban n’juoh ala yaŋ yay : “Afan ahu naage juroreni ni baŋ bay najae me etiñ Paak yay o ni ulagorol ?” 12Ᵽan agitenul ñer fatiya yaŋ yay futoŋ fámah, dó ᵽan jutoh wo nusoholaal me ᵽe. Dó mbi jucokor me Paak yay. » 13N’gukay, guĉih n’gutoh waf waw ᵽe may ti Yésu alobil yo me, min ñer gucokor fitiñ fafu faa Paak yay.
Etiñor Yésu ésola ni uᵽotoraol
(Mácie 26.26-30 ; Maruk 14.22-26 ; 1 Korent 11.23-25)
14No tinah talu tiĉih me taa fitiñ, Yésu ni uᵽotoraol|uᵽotora n’gunamo. 15Naagil : « Jiffasut bu nimaŋ me itiñ Paak ye ni buru balama ílam ! 16Niegul, mat’ímus ibbañ itiñ yo bi no ejae me ekano joon ni Jávi Aláemit. » 17Ñer naŋar éremuma, nasal Aláemit aban naagil : « Jiŋar dáure jigabor ; 18niegul, ᵽúrto jama mat’ibbander irem bíñu bi no Jávi Aláemit jijae me eĉigul. »
19Mbiban naŋar ganaĉ, násonien go, namusulor go aban nagaboril go naagil : « Dáure enilom yaseni me molul. Jikan mo min ni’juosenom. » 20No gutiñ me guban, nasenil may éremuma yay naagil : « Erémuma yauye yoemme físimom fajae me éyui molul bi eliŋen gajogor gagu guvugul gagu go Aláemit ajogor me ni buru. 21Bare juluj : an ahu aamme n’ennomenom, ume atiñore maa n’ínje. 22Maagen, Añol Arafuhow ban aĉet ti Aláemit ajoh yo me ; bare mataño mámah míni ni an ahu ajaol me ennomen ! » 23Ñer uᵽotoraaw n’gunamo erorenor ay ni bugo ajae me ekan dáuru.
Síceŋor ulagora Yésu bi effas ay ni bugo afaŋe bugagu
24Ulagorol n’gunamo síceŋor bi effas ay ni bugo aat me ajogi ti afaŋil me ᵽe. 25Ñer Yésu naagil : « Uvíaw bugaa súsuh sasu guogenesowogen ni sembe ró, mbiban n’gumaŋ min guvogil ukana-maaro. 26Bare buru jambi jíni ti bugo. Ᵽan til afaŋ me gájalo ni buru áni ti afaŋ me gatiti, ban aamme ni fuhow fafu áni ti aroka. 27Nirorenul ay afaŋ me gájalo : aamme ni fitiñ ter aseneol me atiñ ? Leti aamme ni fitiñ ? Yoo ! Injé hum ume aam maa n’etulul ti amigelul.
28Buru, buru juomme gamuten me mimanur n’ínje no táñiom me. 29Yo eĉil me nisenul Jávi jaju juogen, ti may Ᵽayom asenom jo me, 30min mbi jitiñ n’jirem tiñ tanur n’ínje ni Jáviom, ban n’jinamo ni sifenjeŋ úvi bi eogen guil|guil gagu gal Israel gagu gal Israel gaamme guñen ni gúuba. »
Yésu naah Simoŋ Ᵽier ᵽan ajundenol
(Mácie 26.31-35 ; Maruk 14.27-31 ; Saaŋ 13.36-38)
31Yésu naah Simoŋ : « Simoŋ, Simoŋ, uutten ᵽaa ! Seytane nácine mala min áju agorenul ti an nah’aey me bahager bi éᵽuren éful bo. 32Bare nilalaw míya jambi gáinen gúralii. Ban no nujae me ébbañul mbal ínje, mb’utajen uinum gutii sembe. » 33Naagol : « Afanom, to niilo maa nibamban dáh, hani ban unogen ni fipeh ter uĉet, wola. » 34Yésu naagol : « Ᵽier, niegi maa, tale gajem m’bujom, balama gáin guoh, ᵽan uoh ñono ñáfaji uffasutom. »
Yésu naah ulagorol jambi gujow ró me maer guñen gurakel
35Yésu nabbañ aah ulagorol : « No niboñul me m’baŋarut síralam, baet, sidala,22.35 Juluj Lík 9.3 ; 10.4 baje ᵽiaŋ uce wo jibajut ? » N’guogol : « Bajut. » 36Naagil : « Yoo. Bare maer, an abaj me síralam aŋar so, an abaj me baet aŋar bo, ban an abajut me gafoje, annomen bisimool min annom ganur. 37Injé ilobul yo, wo Bahiĉer babu bulob me buya n’ínje, uote ukano, min buoh me : “Guᵽinol ni ukana-maarat bugagu22.37 Juluj Esai 53.12.” Ban walobi me ni Bahiĉer babu uya n’ínje, tinah wo tiĉige. » 38N’guogol : « Afanóli, ufoje uwe úuba. » Naagil : « Uᵽiloe. »
Yésu o n’galaw ni firijaŋ fafu fal uoliv waw
(Mácie 26.36-46 ; Maruk 14.32-42)
39Ñer Yésu náᵽur, aban najow bi ni firijaŋ fafu fal uoliv|buoliv waw, ti naᵽi me nah’akan. Ulagorol n’gulagenol. 40No naĉih me tiñ tautu, naagil : « Jilaw jambi julo ni gabut gaa Seytane ! »
41Mbiban náhatuloil butum maageima garal gal eval, aban naya gújul min alaw 42aah : « Ᵽaaya, umaŋ me, ᵽan ufaren éremuma yauye yaa sílam éraliom ! Bare mánoman níe, jambi wo ínje imaŋ me ukano, bare til wo aw umaŋ me. » [43Ñer ni baj amalaka aavulo n’émit áᵽullol bi etañol sembe. 44Nemme gágogor gunonol, Yésu nafaŋ galaw iki ésuᵽaol neh’esot elo n’ettam ti gulas gaa físim.]22.44 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, gurim gauge gúlero.
45No nalaw me aban, naiyul ábbañul mbal ulagorol, aĉigul natogil gúmori mala gádeum gaam ni bugo. 46Naagil : « Wa uĉile n’jíni n’gámori ? Jiilo n’jilaw, jambi julo ni gabut gaa Seytane ! »
Fujoh fafu faa Yésu
(Mácie 26.47-56 ; Maruk 14.43-50 ; Saaŋ 18.3-11)
47Yésu m’babanerut elob, ni baj fítiman fiĉigul. Yudas, aamme ace ni uᵽotoraaw gaamme guñen ni gúuba, o ayabulo gayoŋ ; nalof Yésu bi ecolol garab. 48Ñer Yésu naagol : « Yudas, ecot yay nuom n’eŋar min unnomen Añol Arafuhow ? »
49No ulagora Yésu gujuh me wajae me ebaj, n’guogol : « Afanóli, jiŋar ᵽiaŋ ufojeóli min jiham bugan bugaubugi ? » 50Ñer ace ni gaamen to me ni Yésu nateh aroka afan uteŋenaaw ámah ahu, ban naᵽirih gannuol gárib. 51Bare Yésu naah : « Jihame ! » Aban nagor gannu áine ahu min abbañen to ti tínien me.
52Aban nábaho mbal afan uteŋenaaw ámah ahu, ufan upoya gávi gagu ni ufan ésuh yay gakelol me fujoh naagil : « Bu jujoulo mee n’ufoje ró ni sugol ti nihi jíkail me ejoh akana-maarat ? 53Funah-ó-funah ínje umuen ni buru dó ni gávi gagu, ban jujogutom. Bare tinah te, to tuomme tolul tom ni ᵽoᵽ taa Seytane, ávi emoĉ ahu. »
Ᵽier o n’eceŋ gaa búoh aĉila an om ala Yésu
(Mácie 26.57-58, 69-75 ; Maruk 14.53-54, 66-72 ; Saaŋ 18.12-18, 25-27)
54N’gujoh Yésu gújaenum bi yaŋ afan uteŋenaaw ámah ahu. Ᵽier nah’alagenil búsol ráli. 55N’gusaen sambun n’etut fúlumet fafu, mbiban n’gunamo gúgot so. Ᵽier may nákail anamo to ni bugo. 56Aroka ace aare najugol to nanamo me alof sambun sasu ; nalujol aluj naah : « Aíne ahumu may bugo ni’gujaor ! » 57Bare Ᵽier naceŋol naagol : « Aare ahu, iffasutol. » 58Ᵽúrto, ni baj ace ajugol naah : « Aw buru bugom. » Bare mul Ᵽier naah áine ahu : « Injé let wóli. » 59Ᵽio maa, ace naĉimen aah : « Maagen, áine ahumu bugo bugom, mata an ala Gálile om. » 60Ᵽier bae mul naah : « Aw iffasut wa numaŋe elob. » To baenah o baroŋer n’elob yay, gáin gagu n’guoh. 61No ñer Ataw nábahoul aluj Ᵽier ; Ᵽier naosen firim fafu fo Ataw alobol me : « Balama gáin guoh jama, ᵽan uoh ñono ñáfaji uffasutom. » 62Náᵽur bi tíyaŋ aban nanamo ukoŋ ni sembe n’eteh mahat ró.
Gújel ni gúteh saa Yésu
(Mácie 26.67-68 ; Maruk 14.65)
63Ñer bugan bugagu gajoh me Yésu nihi gúfohulol n’gutegol. 64Ᵽan ni’gufut buulol, mbiban n’gurorenol : « Ulobóli ᵽaa ay ategi ! » 65Nihi ᵽoᵽ gulob sulob sammeŋe saa gújel guya ni o.
Yésu bújoŋor fujoj fafu fámah fafu
(Mácie 26.59-66 ; Maruk 14.55-64 ; Saaŋ 18.19-24)
66No tihalen me, fujoj fafu fataliŋe me ni fuomunor. Gaam dó me, bugo guomme ufan uteŋenaaw, úᵽajula gúboñ Aláemit bugagu ni ufan Esúif yay. N’guboñ gúŋarul Yésu bi to bújoŋor fujojil. 67Mbiban n’gurorenol : « Ulobóli ᵽaa, aw uomme Kirista ? » Naagil : « Iogul me ey, mati jíinenom ; 68ban irorenul me, mati jíbahulom. 69Bare maer ñer ᵽan Añol Arafuhow ak’anamo ni gañen gárib gal Aláemit-Sembe. » 70N’guoh bugo ᵽe : « Kan hum aw uomme Añol Aláemit ? » Naagil : « Nemme buru julob yo : aĉila nem. » 71Ñer n’guoh : « Usoholautal bagitener bice ! Wolal faŋaolal nuunale gurimol ! »
23Yésu bújoŋor Ᵽilat
(Mácie 27.1-2, 11-14 ; Maruk 15.1-5 ; Saaŋ 18.28-38)
1Mbiban, bugaa fujoj fafu n’guilo mimanur bugo ᵽe, guban n’gújaenum Yésu bújoŋor Ᵽilat. 2No guĉih to me, n’gunamo etegol sulob n’guoh : « Aíne ahume jutogoltoh áni n’einnul ésuh yay jambi gucam búalen afan ahu Sesar, ban naage aĉila aamme Kirista, ávi. » 3Ᵽilat narorenol aah : « Aw uomme ávi ahu ala Esúif yay ? » Yésu naagol : « Aw faŋai nulob yo uban. » 4Ñer Ᵽilat naah ufan uteŋenaaw ni ésuh yay : « Ijugut gahajen gánogan go an ahume ahajene. » 5Bare n’gufaŋ erondopenol ni sembe ró guoh : « Esúh yay naam n’eilen ni bavareerol, ni mof Esúif yay ᵽoomo, kábiriŋ Gálile bo najogulo me bi tale. »
Yésu bújoŋor Herod
6No Ᵽilat aun me gurim gaugu, naroren ter áine ahumu an ala Gálile. 7No guogol me ni mof mamu miĉila, mo Herod aamme ni fuhow mo, náᵽullo, naboñ gújaenumol gusen Herod. Ban Herod o baamer bo may Yérusalem gunah gaugu.
8No najuh me Yésu, ni súmol nár, mata let jama naliᵽe ejugol mala wo naun me gulob guya ni o, ban namaŋene ajugol akan waf waunderuti. 9Narorenol suroren sammeŋe, bare Yésu ábalutol hani. 10Ufan uteŋenaaw ni úᵽajula gúboñ Aláemit ubuguen to, ban n’gúnien to n’etegol sulob ni sembe. 11Herod ni ekosombilol ró nakanol suneni ; nanamo éfohulol ak’aŋar gájuo gaije salsal akanol, aban nabbañenol asen Ᵽilat. 12Fiĉila Ᵽilat ni Herod, gaᵽien me n’gúni ulator, gubbanno me gúni ubuge.
Firim fujogi fal emuh Yésu
(Mácie 27.15-26 ; Maruk 15.6-15 ; Saaŋ 18.39–19.16)
13Ñer Ᵽilat návogul ufan uteŋenaaw, wawu ufan ni ésuh yay, 14aban naagil : « Buru jiŋallom áine ahume n’juogom ésuh yay naam n’eilen. Maagen nirorenol bújoŋorul, ban ijugut n’aĉila hani gahajen ganur ni wo julob me ᵽe jiya ni o. 15Ban Herod ᵽoᵽ ajugut ni o gahajen gánogan, yo eĉil me nabbañulolal o. Ŋannoŋanno búoh áine ahume akanut wáfowaf wájue uĉil namugi. 16Ban iboñ gutegol, mbiban nihalenol. » 17[Kan ni gaggan gánogan gaa Paak, Ᵽilat nah’ahanulilhalen ace ni gaamme ni fipeh.]23.17 Ni bahiĉer bammeŋe bítiar, firim faufe fílero.
18N’gúᵽib bugo ᵽe ni manur guoh : « Umugol nuhanulóli Barabas ! » 19Barabas ahumu gupegolpeh mata ésuh yay nailene mbal ufan waw bugaa Rom gaogen me mofil, ban ᵽoᵽ namumuh an. 20Nemme Ᵽilat gaᵽinorol ᵽe ehalen Yésu, nabbañ alob ni ésuh yay. 21Bare nihi gúᵽib guoh : « Ubbaŋol n’ekurua ! Ubbaŋol n’ekurua ! » 22Ñer Ᵽilat naagil áfatten : « Maarat may nakane ? Ijugut ni o wáfowaf wo nakane wájue ukan min amugi. Ban ñer iboñ gutegol, mbiban nihalenol. » 23Bare n’gurondopenol n’éᵽib ró n’guogol abbaŋol n’ekurua. Maagen mamu úᵽibil n’uhekol. 24Ñer Ᵽilat nasen gúboñ min mbi wo gumaŋ me ukano. 25Min ahalen áine ahu o guroren me, o gupegen me mala eilen ésuh yay ni jamuh an, aban nahat Yésu n’guñen ekosombilol min mbi gukanol ti ésuh yay gumaŋ me.
Yésu o n’elob ni waareaw bugaa Yérusalem
26No guomme n’éjaenum Yésu bi jamugol, n’guemor n’ace áine ala Siren o n’ébbañul n’ulah, gajaol Simoŋ ; n’gujogol guban n’gukanol ni sembe nateb ekurua yay min ajow búsol Yésu. 27Fítiman fámah faa bugan bugal ésuh yay ni ᵽoᵽ waare nihi fulagenol. Waareaw nihi guteh ugingil n’eĉagor dó mala Yésu. 28Ñer Yésu nábahoul mbaa waareaw ubugi, aban naagil : « Buru waare bugaa Yérusalem, jambi jukoŋ múmbam, bare til jukoŋ molul ni mala guñolul ; 29mata gunah guce ᵽan guĉigul no bugan bugagu gujae me eoh : “Gubaj gásumay sumotombo sasu, waareaw gabugut me uñil ni gámusut me gurafen !” 30No ñer bugan bugagu gujae me eoh : “Faŋe jáari gurijaŋ gagu gúhullo gulo ni wolal bi efogenolal gúharo !” 31Injé ilobul yo, gukan mo me ínje anogor me ti bununuh barondoŋ bo gusaene, ñer ᵽiaŋ bu ᵽan ní ni buru jáni mee ti ununuh wahahay ?23.31 Ni gugerekay guoge : Mata gukan mo me ni bununuh babu bijeb babu, bu ñer ᵽan ní no buhay me ? »
Yésu o n’ebbaŋi n’ekurua
(Mácie 27.33-44 ; Maruk 15.22-32 ; Saaŋ 19.17-27)
32N’gúni n’éjaenum uce wáine gúuba ukana-maarat bi emugil mimanur ni Yésu. 33No guĉih me tiñ talu to guvoge me "tiñ taa gasen," n’gubbaŋil to éfajiil, ánoan n’ekuruaol ; ukana-maarat bugagu n’gubet Yésu n’etut, ahu n’gañenol gárib, ahuo n’gamayol. 34Ñer Yésu naah : « Ammay, uboketil mata guffasut wa guom n’ekan. » Mbiban n’gulukor23.34 elukor : dóemme eñagor usos. bisimool.
35Esúh yay ubuguen to n’guiye n’gúni n’eluj. Ufan Esúif yay nihi gúfohulol guoh : « Naᵽagene guce ; aᵽaa aᵽagenoro fuhool, íni maagen o aamme Kirista, o Aláemit aĉob me ! » 36Ekosombil yay may n’gunamo éfohulol ; n’gulofol guban n’gusenol bíñu yafifir arem 37guban n’guogol : « Iní me maagen aw uomme ávi ahu ala Esúif yay, kan uᵽagenoro fuhoi ! » 38Bajene gurim gauge gahiĉi fatiya fuhool : « Dáre ávi ahu ala Esúif yay. »
Akana-maarat ahu ateh me mahat
39Ace n’ukana-maarat bugagu nah’ajelulol dó fatiya ekuruaol aah : « Leti aw uomme Kirista ahu ? Uᵽagenoro fuhoi ni wóli ᵽoᵽ ! » 40Bare ahuo nannurol naagol : « Aw ᵽiaŋ úhollut Aláemit, aw ayab maa gateh gagu ganur ni gola ? 41Wola maagen bacam babu baa bakanerola nuyabae maa ; bare ahumu akanut maarat mánoman. » 42Aban naah Yésu : « Yésu, mb’uosenom no nujae me enogen ni Jávii. » 43Ñer Yésu naagol : « Maagen, ínje ilobi yo : Jama reor dó ᵽan úni manur n’ínje ni Aljana. »
Eĉet yay yaa Yésu
(Mácie 27.45-56 ; Maruk 15.33-41 ; Saaŋ 19.28-30)
44-45Maageima tufunah no tinah talu tillim mee. Mof mamu ᵽe ni míni n’emoĉ iki tinah títigo. Gábil gagu gámah gagu gaamme ñáraru gávi-Aláemit gagu bi eminden tiñ talu táñai me n’guĉaĉo n’etut go iki gúᵽubo. 46Ñer Yésu naya gáᵽib gámah aah : « Ammay, ínje umu n’ebaŋ yaalorom ni guñeni. » No nalob me gurim gaugu aban, naalo.
47Afan ekosombil yay aamen to me, no najuh me dáuru ᵽe, nasal Aláemit aah : « Maagen, áine ahume an aĉole omene. » 48Bugan bugagu ᵽe gajoulo me meŋ gúkail faluj, no gujuh me wabaj me, n’gúgogor bugo m’búot n’eteh ugingil ró. 49Gaffas me Yésu ᵽe, ni waareaw ró galagenulol me kábiriŋ Gálile, n’guilo ráli nihi guluj wabaj me.
Gafoh Yésu
(Mácie 27.57-61 ; Maruk 15.42-47 ; Saaŋ 19.38-42)
50-51Bajene ace áine gajaol Susef, o an ala ésuh Esúif yay yo guvoge me Arimate. Aíne ahumu kakan an ásume aban naĉol, ban nánien n’enah éjoul yay yaa Jávi Aláemit. Aĉila bugo guomme ni fujoj fafu fámah, bare ñañe aruhenut baᵽinorer babu ni bakaner babu baa gupalol gaam dó me ni fujoj faufu. 52Aíne ahu aĉila najow ak’atoh Ᵽilat min ácinol efuluŋ Yésu bi efoh ; Ᵽilat namaŋ. 53Ñer Susef náannul yo fatiya ekurua yay, nággub yo gábil, aban nabaŋ yo ñáraru fuyah fice fo guoge n’gacaĉ erijaŋ23.53 fuyah fice fo guoge n’gacaĉ erijaŋ : Juluj bagitener babu baa Lík 8.27, dó an ámusut afogi. 54Funah faufu, fo fuomme fal ecokor wáari me bi etiñ fíiyay fafu fájaeul me gállim23.54 fíiyay fafu fájaeul me gállim : Ni Esúif yay, funah tiname bi gajem yo tiname, fafu may ni fuŋar..
55Waareaw gáᵽullo me Gálile mimanur ni Yésu n’gujaor ni Susef iki gujuh fuyah fafu ni ᵽoᵽ gujuh bu efuluŋ Yésu ebaŋi ró nogor. 56Mbiban, n’guot guke ecokor batiŋoa ni míĉir bi ekan efuluŋ yay. No fíiyail fiĉih me, n’gunamo n’gúelo, ti gúboñ Aláemit gulob yo me.
24Fuyah fafu furakel fafu
(Mácie 28.1-10 ; Maruk 16.1-8 ; Saaŋ 20.1-10)
1Funah fítiar búsol fíiyay, waareaw n’guilo m’bujom mej gujow bi ni fuyah fafu faa Yésu ; n’ejail n’gújaenum batiŋoa babu ni míĉir mamu so gucokor me. 2No guĉih me, n’gutoh fuval fafu fatojen me gánonum gagu fúbakeni fulaleni me.3N’gunogen dó, bare gutogut ró efuluŋ yay yal Ataw Yésu. 4Bugo ni gajahali gagu gaa gallim efuluŋ yay, wáine gúuba n’gúᵽullil gukano wañ wátuene par nuh’uij. 5Waareaw n’gúholi nár, mufaŋ n’gúsilen ; wáineaw n’guogil : « Wa uĉile n’jíni n’eŋes an ahu aroŋ me ni gaĉet me ? 6Alet tale, nabbañe áni m’buroŋ. Juosen wo nalobul me no naamen me Gálile, no nah’aagul me : 7“Añol Arafuhow náarie alo ni guñen ukana-maarat min amugi n’ekurua, mb’uĉigal funah fúfatten nábbañul áni m’buroŋ.” »
8Maagen waareaw n’guosen gurim gaugu gaa Yésu. 9N’gúᵽurul ni fuyah fafu gujow guke egiten wabaj me ᵽe uᵽotoraaw|uᵽotora gaamme guñen ni an anur, ni bugagu ᵽe gaam bo me. 10Waareaw ubugi bugo guomme Mari ala Magudala, Saan ni Mari jaw Saak. Bugagu waare gajaor me ni bugo n’gugiten manur mamu uᵽotoraaw. 11Bare uᵽotoraaw n’gaᵽinoril bagitener waareaw kakan nan síyeut, min gulat éinenil. 12Bare Ᵽier o nailo atey bi bo ni fuyah fafu. No naĉih to me áñuᵽ bi eluj, najuh ró útar bare. Mbiban náᵽurul aot mbaa yaŋol ni gajahali gámah ró mala dáuru ᵽe dabaj mee.
Ejow yay mbal Emaus
13Ban funah faufu fanur fafu, ni baj ni ulagora Yésu guce gúuba gúni n’ejow mbal ésuh ece yo guvoge me Emaus. Eᵽúr Yérusalem bi bo ñagoe. 14N’ejail n’gunamo elob mala wabaj me ᵽe gunah gaugu. 15Bugo n’galolobor gaugu ni síceŋor ᵽoᵽ, Yésu natonnil min gúni n’ejaor ; 16bare ni baj waf uĉil gúĉilil nihi gulujol mati gútallool.
17Yésu naagil : « Mala wa jiceŋore mee buru n’ejow ? » Ñer n’guilen, ban uulil n’útañi. 18Ace ni bugo, o guvoge me Kileopas, naagol : « Bugan bugagu ᵽe gaamen me Yérusalem guffase wabaj dó me gunah ge, ᵽúrdo aw nevoni pat ! » 19Naagil : « Wa ubajene ? » N’guogol : « Wabaj me hum Yésu ala Nasaret. O aboñer oomene abaje sembe ni bakanerol ni gurimol bújoŋor Aláemit ni bugan bugagu ᵽe. 20Ufan uteŋenaolal ni ufan ésugolal gújaenumol iki gutaliŋ bataliŋ bal eĉet, ban ni gubbaŋol n’ekurua. 21Wóli jíinene búoh o ajaene eᵽagen Israel, ban bi jama yauye baje ñer gunah gúfaji no dáuru ᵽe dibaje. 22Maagen waare guce ni gaamme ni wóli gukanóli gajahali faŋ : gujae jama ni bujom mej bi ni fuyah fafu, 23bare gutogut ró efuluŋol. No gubbanno me n’guogóli emalaka gúᵽullil dó n’guogil narondoŋ. 24Ñer guce ni gupalóli gujojow bi bo ni fuyah fafu, ban ni gutoh waf waw ᵽe ti waareaw gulob yo me, bare bugo may, aĉila Yésu o gujugutol. »
25Ñer Yésu naagil : « Maagen, buru bugan gájuut ejoh wáfowaf, ban n’jiŋay n’éinen waf waw ᵽe wo uboñer waw guᵽi me n’gulob ! 26Kirista aarenat ᵽiaŋ amundum álam mamu, mbiban nanogen ñer ni gasalol ? » 27Mbiban, nailo áᵽajulil walobi me uya ni o ni Bahiĉer babu ᵽe, újogul ni baa Móis bi ni baa bugagu uboñer ᵽe.
28No gulof me ésuh yay dó ulagoraaw gujae me, Yésu nakan nan égat nan ni yo ; 29bare n’gurondopenol n’guogol : « Upilul tale ni wóli, mata tinah títigoe, maer ni tujon. » Ñer Yésu napil anogen bi enamo to ni bugo. 30No naamme n’etiñor ni bugo, naŋar ganaĉ gagu, nasal Aláemit, aban namusulor go agaboril. 31Ñer to baenah gúĉilil n’gúpegulo min gútallool, bare nallim to bújoŋoril. 32Ñer n’guogoro : « Leti nogorolanogor ti nihi sambun sisa me ñáraru sinilola, no nalobe mee ni wola m’bulago, náᵽajulola ᵽoᵽ Bahiĉer babu ? »
Yésu o n’éᵽurul uᵽotoraaw Yérusalem
(Mácie 28.16-20 ; Maruk 16.14-18 ; Saaŋ 20.19-23 ; Mukanay 1.6-8)
33Ñer ulagorol gaamme gúuba n’gufaen guilo to baenah gubbañ mbaa Yérusalem. No guĉih me, n’gutoh bo uᵽotoraaw gaamme guñen ni an anur, tiñ tanur ni gupalil nihi guoh : 34« Maagen, Ataw nabbannobbañ áni m’buroŋ ! Simoŋ najugol ! » 35Ñer bugo may n’guilo gugitenil wabajil me m’bulago, ni may bu bugo gútallool me no namusulore me ganaĉ gagu bugo ni fitiñ.
36Ulagoraaw m’babanerut egiten, Yésu faŋaol náᵽurul to n’etulil bugo ᵽe, aban naagil : « Gásumay gúni ni buru ᵽooul ! » 37Gájuhulo ni etelenor yámah ni sunonil mata n’gaᵽinoril ayaul gujuge. 38Bare Yésu naagil : « Wa uĉile n’júholi re me ? Wa uĉile n’jibaj sitehumor sausu ? 39Juluj guñenom ni guolom : injé om faŋaom ! Jimaenom min jujuh : ayaul nd’abaj enil ni suvul ti jujuh mee búoh ínje nibajsobaj ! » 40O n’elob gurim gaugu, nañurenil guñenol ni guolol. 41Nemme bi maer gúinenerut mala ésumay ni gajahali saamme ni bugo, naagil : « Jibaje ᵽiaŋ tale waf waa fitiñ ? » 42N’guŋallol jítim jaa juol jasoisow. 43Ñer naŋar jo aban natiñ jo to bújoŋoril.
44Mbiban naagil : « Wo nilobul me no niomen me ni buru, mala walobi me uya n’ínje ni sílebur sasu saa Móis, ni Bahiĉer babu bal uboñer waw ni ᵽoᵽ bal élebur yay yal Ufóñ waw, wo ᵽe úariene ukano. » 45Aban nápegul uinumil min ñer gúju gujoh wo Bahiĉer babu bulob me 46naagil : « Hiĉihiĉ gaa búoh Kirista ᵽan álam, bare ᵽan ailo ni gaĉet me funah fúfatten. 47Ban ᵽan guvare ni gajow gola min mbi bugan bugagu gúbahen bakaneril bi eyab gaboket gal util ni súsuh sasu ᵽe saa mof, újogum dáre Yérusalem. 48Buru jamat me dáuru ᵽe, buru jijae me egiten yay. 49Ban ínje faŋaom ᵽan íannul ni buru Biinum Banabe bo Ᵽayom alob me mala bo ; bare mbi jinamo dáre n’ésuh yay bi no jijae me eyab sembe sausu saa fatiya. »
Yésu o n’ehalor n’uᵽotoraaw abbañ mbaa fatiya
(Maruk 16.19-20 ; Mukanay 1.9-11)
50Ᵽúrto, Yésu nájaenumil mbal ésuh yay yaa Betani, aban nateben guñenol fatiya min ásonienil. 51O n’ésonien yay, natebor mbaa fatiya ahalil to. 52Ñer bugo n’gúyaul to gújul n’esalol nímoro, mbiban n’gubbañ mbaa Yérusalem n’ésumay yámah ró. 53Ban nánonan ubugi n’esalol ni gávi-Aláemit gagu.