Eletar yay yahiĉi me bi ni bugaa

Híbori

Waf waw wabaj me n’eletar yauye

Eletar yay bi ni bugaa Híbori fasuti ahiĉa yo, ban may egitenut bi ni bugay ehiĉi. Wo nuffasal me, wo uomme ahiĉ yo me mukanayol manur ni maa bugaa Gires, bare may naffase joon Bahiĉer babu Bufan babu. Nahiĉyohiĉ bi n’ejangara gaam Esúif ; ejangaraay ubugi kakan bugan gádeume.

Ni búkanum baa Kirista, aamme an ahu o Aláemit aboñulo me, bugan bugagu gújue gubaj gajogor n’Aláemit (Híbori 1.1 bi 2.18).

Kirista aĉile min bugan bugagu gáinen me gúju gulof Aláemit ni gafium ró (Híbori 3.1 bi 5.10). Ni Bahiĉer babu Bufan babu, ateŋena ahu ámah ahu o áju me afaŋ nalofe Aláemit, o banogener tiñ talu tafaŋ me n’tíñaie. Nah’akan Aláemit úsimen bi mala gaboket gal util waw. Maer Yésu Kirista o bareol pat aamme ateŋena ahu ámah ahu (Híbori 5.11 bi 10.31). Eníol ateŋena ámah ébulibuli ni yayu yaa bugagu uteŋena bugal Esúif yay.

Baje bagitener bice baa Bahiĉer babu Bufan babu bájue búᵽajul yo (Fíĉilum 14.17-20) : ti Melikisedek, Yésu ateŋena ámah nam m’báᵽullat ni fiil fánofan fal uteŋena. Uteŋenaaw gummemmeŋ ban guĉeleĉet. Bare Yésu Kirista, o, ateŋena ámah nam bi nánonan, ban may umu m’buroŋ bi nánonan mala min anogen me n’émit.

Ni gajogor gagu gútiar gagu go Aláemit ajogoren me ni bugan bugagu, uteŋenaaw nihi gukanenkan nánonan uogol waw wanur waw min mb’Aláemit aboketil utilil. Ᵽan nihi gumuh sihaj mala yo. Ban Kirista, o, buroŋol nasene ñanur pat, ban ño bare bi nánonan. Maer ñer ejangaraay ubugi n’ejow ni bulago buvugul. Guotut gubbañ búsol.

Gáinen gagu gaa sipayolal gufan go guseni ejangaraay ní milihorumay. Milihorumay maumu misenil buaken bal emuten buyoh babu ni sílam sasu saa jama (Híbori 11.1 bi 12.13). Ujógum ni Híbori 12.14, fúuñenum eletar yay figitene bu ejangaraay guot me guroŋor bugo n’Aláemit, bu guot me gukan fuomunor faagei fuomunor.

1

Aláemit ni Añolol nálobume ni wolal

1No bítinar, Aláemit ñammeŋe n’uboñer waw nájoume min alob ni sipayolal gufan ni bajaer bábuliore ; 2bare búsol be, ni gunah gauge gúsola go nuomal maa ni go, ni Añolol nálobume ni wolal. Aĉila o nakan me aĉil gafum gagu gaa waf waw ᵽoowo, ban n’aĉila nátulum me émit ni ettam. 3Bájalo Aláemit Ᵽaaya ᵽoobo n’aĉila buraŋulo, n’aĉila faŋ gáni gagu gal Aláemit gujugi. Aĉila Añil ahu firimol fabaj mee sembe naŋare min áĉibben waf waw ᵽoowo. No náᵽuren me gatil arafuhow aban, nak’arobo fatiya émit n’gañen gárib gal Aláemit-Sembe.

Añol Aláemit nafafaŋ fúf emalakaay

4Nemme Añil ahu nabbanno áni fatiya emalakaay, ñer Aláemit nasenol gajow gafaŋe fúf gájalo wolil.

5Maagen mamu, Aláemit ámusut aah ace n’emalakaol :

« Aw uomme Añolom, jama ínje iomme ᵽaia. »

Amúsut ᵽoᵽ alob mala amalaka ace aah :

« Injé ijae me éni Ᵽayol, aĉila ajae me éni Añolomb. »

6Bare mala Añolol amundum me abugi, no naboñeulol me ni mof me, Aláemit naaseh :

« Mbi emalakaay ᵽe guya gújul bújoŋorolc. »

7Emalakaay, bugo nalob molil aah :

« Nikane emalakaom gúni ti gúrus gatege me guban babu ᵽe ;

ey, nikane urokaom gúni ti gúrerum gaa sambund. »

8Bare mala Añolol, maa nalobe aah :

« Aw aamme Aláemit, efenjeŋi yaa Jávi uyu to bi nánonan,

ban Jávii ᵽan uogen jo ni maĉole.

9Aw waf waĉole bare numaŋe ; maarat, mo, umaŋut mo.

Yo eĉil me Aláemit, aamme Aláemili, naŋar míĉir mal ésumay

áyu ni fuhoi min añendi

mala min ufaŋ me gupali ᵽee. »

10Natajen aah :

« Ataw, aw útule ettam yay ni buju babu ;

émit yay may dó ᵽe búrokumi.

11Siĉila so ᵽan sibil sinemo, bare aw umu to bi nánonan.

So ᵽe ᵽan sífanum ti bisimo nihi búfanum me.

12Ᵽan ubboñ so ti gaᵽalitoŋ nihi gubboñi me ulalen,

ᵽan úᵽuren so ti bisimo búᵽurenei me min ukan to sice.

Bare aw nánonan anur ahu nom,

ban buroŋi mati búmus bubaof. »

13Ay n’emalakaay Aláemit ámuse aah :

« Ujóul urobo tale ni gañenom gárib,

bi no nijae me ebet ulatori fattam uhagig » ?

14Emalakaay ñer wa gom ? Bugo ᵽe úuwenum bare wom waa fatiya wo nuh’urok bi mala Aláemit ; aĉila aboñulo wo bi esen garamben bugan bugagu gaat me guyab gaᵽah.

2

Gaᵽah gagu gulet muĉotihenay

1Yo eĉil me ñer nuotale faŋ ukanal n’uinumolal gurim gagu go nuunal me, mamu jamb’ullimal. 2Jiffase ᵽe búoh gúboñ gagu go Aláemit ájoum me n’emalakaay min alob go Móis naanaŋ gurim gom gabaje hámma, ban ánoan alale ekan go n’gaᵽin min ákanumut go nayayab gúteh gagu go naat me ayab. 3Kan ñer bu wolal faŋaolal újuale uᵽagal gúteh ti gaugu wolal baĉotihener gaᵽah gájaloe mee go Ataw abaŋ me bi ni wolal ? Aĉila faŋaol amundum me alob mala gaᵽah gaugu, ᵽúrto bugan bugagu gaunol me alob mala go n’gugitenolal búoh maagen dom. 4Aláemit faŋaol nasene bugan bugagu úji waa Biinum Banabe ti namaŋ me, naŋare ᵽoᵽ ugitenum ni waf wánowan wajahaliene min aĉimen gaa búoh wo gulob me ᵽee maagen dom.

Yésu, an ahu ájaenume me bugan bugagu bi ni gaᵽah gagu

5Aláemit let ni guñen gal emalakaay nahale buroŋ babu bájaeul me bo nulobale me mala bo. 6Maagen mamu, baje tice ni Bahiĉer babu taage :

« Aláemit, arafuhow wa nam min mb’uᵽinor mola ?

Añol arafuhow wa nam min mb’ucokorol ?

7Núkerulol gákerul gaᵽiout ak’afaŋ gatiti emalakaay,

mbiban nutebenol ak’ammeŋ bájalo ni gasal.

8Nuŋare waf waw ᵽe ubaŋ to ni guololh. »

Ey, Aláemit nahale waf waw ᵽoowo ni guñen gagu gal arafuhow. Kan ñer bajut uce wo nahalut ni gañen gola. Bare bi maer ujugerutal búoh arafuhow nayayab sembe sasu sal eogen waf waw ᵽe. 9Wo nujugal me, wo uomme an ahu o Aláemit ákerul me gákerul gaᵽiout ak’afaŋ gatiti emalakaay, aamme Yésu : nujugalol min atebeni me maer ak’ammeŋ bájalo ni gasal, dó ᵽe mala sílam sasu so nálam me ak’aĉet. Mamu ñer, Aláemit nakane min Yésu aĉet bi mala bugan bugagu ᵽe, dó ᵽe mala gájiol. 10Maagen mamu, Aláemit átut me waf waw ᵽe, ban naĉil wo, namamaŋ bugan gammeŋe gúni guñolol, min mbi bugo gugum gasalol ni o. Yo eĉil me aᵽagenail Yésu naat amundum álam ak’aĉet, min mbi Aláemit atebenol bi ni gárira maaro waf waw ᵽe.

11Ban aĉila áᵽurene me util bugan bugagu ni ubugu bugo utilil úᵽureni me, bugo ᵽe Ᵽaaya anur gubaje. Yo eĉil me asuut evogil gutiol, 12no naah me Aláemit ni Bahiĉer babu : « Ᵽan ilob gutiom míya, ᵽan imaleni bújoŋor fuomunor fafui. » 13Nabbañ aah : « Gafiumom ᵽe ᵽan ibaŋ go n’Aláemit. » Natajen ᵽoᵽ aah : « Injé ume, ínje ni uñiaw bugo Aláemit asenom mej. » 14Uñiaw ubugi bugo nalobe mee molil, urafuhow bugom, yo eĉil me aĉila Yésu faŋaol naalenoro ák’áni arafuhow ti bugo, min mbi n’eĉelol áju apuluj Seytane, aogen me sembe sasu sal eĉet yay. 15Mamu náᵽagenumolal me, wolal bugo gáholi gagu gal eĉet yay gukan me núnial umigel ni buroŋolal ᵽe. 16Maagen mamu, let emalaka Yésu akelo garamben, bare til gabulaken gagu gal Aburaham. 17Yo eĉil me naate anogor ni gutiol ni wáfowaf ᵽe, min mb’áni ateŋenail ámah áju me ñarum enil, aĉol me ni burok babu bi mala Aláemit, dó ᵽe bi eallor util waw waa bugan bugagu bugola. 18Nemme aĉila Yésu fumumol nálalam sílam saa bi élingenol, kan ñer maer nájue aramben bugan bugagu bugo guomme n’élingen.

3

Yésu nafafaŋ Móis

1Gutiom, buru bugan ganabe jom mata Aláemit naĉobulĉob. Yo eĉil me ñer juote juluj ni Yésu aamme an ahu o Aláemit aboñulo me, Ateŋena ahu ámah ahu o nubaŋal me gafiumolal ni o. 2Maagen mamu, Yésu nakakan waf waw ᵽe ti Aláemit amaŋ yo me, ti Móis akan mo me naanaŋ ni bugal Israel, gaamme yaŋ yay yal Aláemit. 3Ban an ateᵽ me yaŋ, an ahumu ᵽan amaleni faŋ yaŋ yay yo nateᵽ me. Yo eĉil me may Yésu naᵽilo eyab gasal gufaŋ gaa Móis. 4Maagen mamu, yaŋ yánoyan ebaje ateᵽa yo, ban an ahu ateᵽ me waf waw ᵽee o aamme Aláemit. 5Naanaŋ Móis nakakan ᵽe ti Aláemit amaŋ yo me ni yaŋol ; ni gailool gal aroka nágitenum me wo Aláemit ajae me egiten faŋ gaŋanno búsol. 6Bare Kirista, o Añil om o Ᵽayol Aláemit asene fuhow yaŋol aogen. Ban wolal uomal me yaŋ yauyu, eno me maagen mamu nútugaltuh liŋ ni gafium gagu ni ᵽoᵽ ni gáhagum gagu so núsumaetale me ni so.

Gáelo gagu gaa bugan bugagu gáinen me n’Aláemit

7Yo eĉil me, ti Biinum Banabe bulob yo me buoh :

« Juun me jama firim fafu fal Aláemit,

8jambi jitiko gunnu ti sipayul gufan naanaŋ no guceŋ me éttun fo,

funah fafu fo gulih me bi ejuh to sembeol sire me. »

9Aláemit naage :

« Sipayul gufan gutinnenom ni fiiñ bo ni gafit gagu gámah gagu

bi ejuh to sembeom sire me ;

ban bae símit úvi gúuba gujuge táh wo nikan me ᵽe.

10Yo eĉil me fiiñom ni fitiñil ban nieh :

“Uinumil ulimbelim únoro me.

Gumaŋérit effas wo nimaŋ me gukan.”

11Ñer ni bitiña-fiiñom, nibbat ieh :

“Mati gúmus gúffus to nimaŋen me mb’isenil gáelok !” »

12Gutiom, jíkanum jambi an ni buru abaj biinum bañegete, bal an áinenut, bajae ekanol náhatulo Aláemit ahu aroŋ me. 13Jama Aláemit naroŋ n’evogul ! Kan jitaññor sembe funah-ó-funah, jambi gatil gagu gubutul min an ni buru alat ékanum gavoh gaugu. 14Maagen mamu, wolal ulagora bugaa Kirista nuomale, eno me nútugale liŋ bi funah fafu fúsola gáhagum gagu go nubajal me kábiriŋ gunah gagu gútiar no nujual me éinen. 15Yauyu eĉil me Bahiĉer babu m’buoh :

« Jama juun me firim fafu fal Aláemit,

jambi jitiko gunnu ti sipayul gufan naanaŋ

no guceŋ me éttun Aláemit. »

16Bugay hetaŋ guun me firim fafu fal Aláemit mbiban n’guceŋ éttunol ? Leti hee bugan bugagu bugo Móis akan me n’gúᵽurul ni mof mamu mal Esíp ? 17Fiiñ Aláemit bugay hetaŋ fitiñ me símit úvi gúuba ? Leti hee mul bugan bugagu gatil me ban ni guĉet ni gafit gagu gámah gagu ? 18Bugay Aláemit annur me aah mati gunogen ni mof mamu dó najae me esenil gáelo ? Leti hee bugan bugagu buganur bugagu galat me ékanumol ? 19Ban nujugale hum búoh gubilut gúju gunogen dó mala min gulat me efium Aláemit.

4

1Ñer gáelo gagu go Aláemit alob me bi esenolal, naroŋ bae n’ejoh to. Kan ñer jíkanum jambi ace ni buru ábbur enogen ni gáelo gaugu. 2Maagen mamu, nuyabalyab Firim fafu Fásum me fal Aláemit ti may sipayolal gufan guyab fo me. Bare firim faufu fubajut nafa yánoyan ni bugo, mata no guun fo me guyabut fo ni gáinen dó. 3Molil Aláemit alob me mala go aah :

« No fiiñom fitiñ me, ninnunur ieh :

“Mati gúmus gúffus to nimaŋ me mb’isenil gáelo gagu gúmbam.” »

Bare wolal jáinen me ᵽan ubajal gáelo gaugu.

Ban no Aláemit átule me mof mamu ni waam dó me ᵽe, naunewunen mala gáelo. 4Maagen mamu, baje tice ni Bahiĉer babu talobe maa funah fafu futogen fafu ni gúuba tuoh : « Aláemit náeloe funah fafu futogen ni gúuba, o bakaner burokol ᵽe abanl. » 5Ban mul firim fafu fo nimundum me ilobul fuoseh : « Mati gúmus gúffus to nimaŋen me mb’isenil gáelo gagu gúmbamm. » 6Bugan bugagu gamundum me guun firim faufu fásum mee gunonut ni gáelo gagu go Aláemit alob me esenil, dó ᵽe mata gúttunutol. Bare bi maer bae baje guce gájue gunogen ni gáelo gaugu. 7Yo eĉil me Aláemit nabbañ abet funah fice faamme "jama". Ᵽioboᵽio, nalob mala funah faufu ni butum baa David, ni firim faufu fauneni mee talu faah me :

« Juun me jama firim fafu fal Aláemit,

jambi jitiko gunnun. »

8Ban, enoen me Sósue natogene árur ésuh yay ni gáelo gaugu, Aláemit mat’aloben búsol mala funah mul fice. 9Mamu ñer, bugan bugagu bugal Aláemit gújue gubaj gáelo gace gánie ti gagu go Aláemit áelo me funah fafu futogen fafu ni gúuba. 10Ban, an anogen me ni gáelo gaugu go Aláemit akan me, an ahumu ᵽan áelo ni burokol ᵽoobo ti may Aláemit áelo me ni bola. 11Kan ñer uakenal min mb’unonal ni gáelo gaugu : ukanal mánoman jamb’ace ni wolal alat éttun Firim Aláemit ban ñer nahat gánonum gagu gájaenume me bi ni gáelo gagu, ti sipayolal gufan gaamen me ni gafit gagu gukan mo me.

12Nuffasale ᵽe búoh firim Aláemit furondoŋ ban ni fubaj sembe sal egoren bugan ; fufaŋe gañeh gafoje gánogan gañege n’ulam go waamme úuba, funogenogen bi ñáraru iki fufaĉ yaalor, biinum, súhoulorum ni mukuh mal evul ; fo nihi figiten me gamaŋ gagu ni uᵽinor waw wal arafuhow. 13Bajut búuwenum bice bakoᵽe bújoŋor Aláemit : waf waw ᵽe ufululifulul úni enil erakel bújoŋorol, aĉila o nuotal me ugitenal wo nukanal me ᵽe ni buroŋolal.

Yésu aamme afan uteŋenaaw afaŋ me bugagu ᵽe

14Nubajale afan uteŋena ámah anone n’émit bi to n’Aláemit, aamme Añolol Yésu. Kan ujogal liŋ ni gáinen gagu go nulobale me mala go bújoŋor ésuh yay. 15Ubajutal afan uteŋena ájuut ateb manur ni wolal sílam sasu so gabajutolal sembe gúŋareul me ; o til wánowan gulihwolih n’aĉila bi ebelol ni gatil ti gulige wo me ni wolal, bare tuᵽ, hani gatil ganur abajut go. 16Kan ñer ulofal ni gafium dó efenjeŋ yay yal Aláemit. Nammemmeŋ gáji bi ni wolal, ᵽan arumolal enil, ᵽan asenolal gájiol ban ᵽan arambenolal nánonan no nusoholaalol.

5

1Maagen mamu, afan uteŋena ánoan ni bugan bugagu nah’aĉobi ban návieni bi erok bi mala Aláemit molil. Mamu, ᵽan náh’áji Aláemit waf ni bíteŋen, ban ᵽoᵽ nakanol úsimen bi ebaj gaboket gal util waw. 2Ti aĉila may abajut me sembe bújoŋor gatil gagu, nájue abaj ñarum enil bi ni bugan bugagu gaffasut me waf, galimbe me. 3Ban aĉila, nemme atila nam, naate akan úsimen let bi éᵽuren util waw waa bugagu bare, bare ᵽoᵽ bi éᵽuren wola o faŋaol.

4An ájuut ávienoro áni afan uteŋena ; Aláemit nah’avoh bugan bugagu bi ekan burok ti baubu, ti nakan mo me naanaŋ ni Aaroŋ. 5Manur mamu may, Kirista ávienorout áni afan uteŋena ; dó til Aláemit ávienol no naah me : « Aw uomme Añolom, jama ínje iomme Ᵽaio. » 6Baje mul tice to naage : « Ᵽan úni ateŋena bi nánonan, ti Melikisedek ánien mo mep. »

7Ni buroŋol bal arafuhow, Yésu nateteb galaol ni gaĉagorol asen Aláemit manur ni gáᵽib gámah ni mufu ró ; nakanmokan mata Aláemit áju me aᵽagenol n’eĉet yay. Ñer Aláemit nayab galaw gagu gola mala min aĉila Yésu ákanumol me. 8Hani min áni me Añol Aláemit, bare bae ni sílam nájoume min agiten gákanumol. 9No nájaenum me waf waw ᵽoowo bi ni gárira wo, nábbañul áni asena gaᵽah gábaerit ala bugan bugagu ᵽe gákanumol me. 10Ey, Aláemit najogol áni ateŋena ámah ti Melikisedek.

Nuotale ubbagal ni gáinen gagu

11Mala firim faufu baje waf wammeŋe wo jújue julobul to, bare bi éᵽajulul wo, ᵽan táñi mata buru jikanut bugan gajase n’ejoh waf. 12Buru juotene jíni uligena-bugan kábiriŋ no, ban bae bi maer rorendoren min gubbañ guligenul waf waw útiar waa Firim fafu fal Aláemit. Ti uñil-guboŋ, juroŋe n’esohola garaf, jújuut jitiñ mitiñay maake. 13Ban ánoan aroŋe n’garaf o añil ; abajut gaffas gánogan gaa waf waĉole ter waĉolut. 14Bare til mitiñay mamu maak me dó mitiñ ufan, bugo nuffasal me búoh ni bakaneril bo guᵽi me ni bo guᵽulene éfojul wáari me ni waarat me.

6

1Yo eĉil me maer uakenal nubajal gaffas gal an afan, min úgalal baligener babu bítiar balobeolal maa mala Kirista. Ulelal n’ebbañ únubulal gúĉit gagu gaa baligener babu, gaamme : etey bakaner babu bájaenume me mbal eĉet min úinenal n’Aláemit, 2baligener babu balob me mala gábatise gagu ni mala eremben guñen ni fuhow an, mala gailo gagu gaa gaĉet me ni mala bataliŋ babu búsola. 3Uakenal min ujaal gayoŋ ! Mamu nujaale ukanal, eno me Aláemit namaŋe.

4-6Iní me an nabbañe alo ni buroŋ baarat, bu ᵽan níol ? Buru jutoge jiyab gajaŋa gagu gal Aláemit. Jutoge juĉoen gáji gagu gal émit, ban may jiyabe fugabul ni Biinum Banabe. Jujuge búoh firim fafu fal Aláemit firim fásume fom, ban jutoge jujuh bájalo babu baa buroŋ babu bájaeul me. Iní me ñer jibbañe julo ni buroŋ baarat, an ájuut abbañ akanul min jibaj buroŋ bice buvugul : nogonogor mul ti nihi jibbañ me jibbaŋ Añol Aláemit n’ekurua yay, jisenol mamu ésuh yay nihi gujel.

7No ettam émere mal mamu mo émit yay elubulo me eogen to me, ban nebuh mitiñ bi ni bugan bugagu bugo eañi me molil, Aláemit ᵽan ásonien yo. 8Bare, íni me eile mufokon maa sijeŋ ter ukohoh, ebajut nafa yánoyan ; Aláemit mati ᵽio natab yo, ban ñer ᵽan ebil esaeni.

9Gutióli bugo júbboli me nár, hani min julob me gurim gauge gátañi maa, bare bae jibaje gafium gámah ni buru. Wóli jiffase búoh buru ubugu ni bulago babu báari me, bájaenume me bi ni gaᵽah gagu. 10Aláemit alet Aláemit aĉolut : mát’ájumor burokul bo jurok me ni ᵽoᵽ gábboliul go júbboliol me n’eramben yay yo jirambene me gutiul ejangara bi funah faa jama. 11Wo wóli jimaŋ me, wo uomme ánoan ni buru abaj buaken bi no jae me ebao, min mbi wo buru jifium me n’uinumul búoh ᵽan jibaj wo ukano ᵽoowo. 12Jambi jíllelen, bare til jilagen buroŋ babu baa bugan bugagu bugo gáinenil ni gaakenil siŋallil me bacam babu bo Aláemit alob me esen.

Aláemit nah’akakan nánonan wo nalob me

13No Aláemit alob me esen Aburaham waf, nabbabat asenol. Nemme bajut an ace afaŋe aĉila Aláemit o mb’ábbatum me ni gajaol, nabbabat aya ni aĉila fumumol 14aah : « Ᵽan ísonieni n’eseni gabulaken gammeŋer. » 15Maagen mamu Aburaham nanah ni gafium dó, ban may nayab wo Aláemit alobol me esen. 16Bugan bugagu nihi gúni mee n’ebbat, ᵽan gubbat ni gajow gal an afaŋil, ban ñer gabbat gaugu ᵽan gufoh síceŋor sánosan sáju me sibaj n’etulil. 17Ban Aláemit namaŋe agiten ŋanno ca bugan bugagu gaat me guyab gáji gagu go nalob me mala go gaa búoh mát’ámus ábahen wo nalob me ; yo eĉil me nabbat bi eĉimen wo nalob me. 18Nemme Aláemit nd’abij, waf úuba ñer uwe wájuut úbaheni, wo uomme : min alob me esen Aburaham waf, ni ᵽoᵽ gabbat gagu. Yo eĉil me ñer, wolal jabaj me fúuroum ni o ᵽan ubajal buaken babu bal étuh liŋ ni gáhagum gagu go nasenolal me. 19Gáhagum gaugu gúnini bi ni wolal ti fulankar fafu faa yaalorolal. Guliliŋ tir ban mifiumay mom ; gújaenumolal úk’úᵽural gábil gagu gaminden me ñáraru gávi gagu gaamme n’émit, bi ñáraru ni tiñ talu táñai me. 20Tiñ tautu, Yésu amundolal anogen to bi épegulolal bulago babu. Nabbanno áni ateŋena ámah bi nánonan, ti Melikisedek ánien mo me.

7

Melikisedek nafafaŋ Aburaham fúf

1Melikisedek ahumu ávi omene ala ésuh yay yaa Salem. Ateŋena naamene ᵽoᵽ ala Aláemit-Fatiya. No Aburaham aamme ni búolul ni fitih fafu bo nahekulo me úviaw, Melikisedek najow iki guemor min ásonienols. 2Ñer Aburaham náᵽuren ni fubaj fafu ᵽe fo nabajulo me ni fitih fafu fugab fanur ni gono guñen asenol. Gajow gaugu gaa Melikisedek dóemme "ávi ala maĉole" ; ban ᵽoᵽ Melikisedek ávi ala Salem naamene : Salem yoemme "gásumay". 3An affasut ᵽayol ni jaol ; hani sipaya gufan abajut. Bajut to ᵽoᵽ an alobe maa gabugiol ter mal eĉelol. Nánini ti Añol Aláemit, yaĉil me náni ateŋena bi nánonan.

4Jujuh bu Melikisedek akan me an ámah ! Ᵽayolal afan Aburaham nasenolsen fugab fanur ni gono guñen gaa wo nabajulo me ni fitih fafu. 5Ban, gúboñ gagu gaa Móis guoge uteŋenaaw bugaa fiil fafu faa Lévi mbi nihi guroren bugal Israel ánoan fugab fanur ni gono guñen gaa wo gubaje me ᵽe, yaamme búoh guroren fugab faufu gutiil, gaamme ti bugo gabulaken gal Aburaham. 6Ban Melikisedek alet an ala fiil fafu faa Lévi. Bare mánoman, Aburaham nasenolsen fugab fanur ni gono guñen gaa wo nabajulo me ; ᵽúrto Melikisedek násonienol, aĉila Aburaham o Aláemit alob me esen gafum gagu. 7Maagen mamu, nuffasale hum búoh an ahu afaŋ me gájalo o náh’ásonien ahu atiti me. 8Ban mala gabulaken gagu gaa Lévi gayabe me fugab faufu, bugo urafuhow bugom, bugan gaĉeleĉet ; bare Melikisedek ahumu Bahiĉer babu buoge umu ni buroŋ bi nánonan. 9Nújuale may uogal no Aburaham asen me Melikisedek búalen baubu, nasenbosen akan dó butum Lévi o gabulakenol guyabe bo me. 10Nújuale ulobal yo mata hani min Lévi abugeruti me ᵽan no Melikisedek ajow me iki guemor bugo n’Aburaham, bare áuol umuen bae ni ᵽayol afan aamme Aburaham.

Yésu ávi uteŋena nam ti Melikisedek

11Ení ateŋena yay yajoumulo me ni Lévi, ni yo gúboñ gagu go Aláemit asen me bugal Israel gúhagoe. Ban, enoen me uteŋenaaw bugaa fiil fafu faa Lévi dó Aaroŋ áᵽullo me gújuene gukan ésuh yay n’enab, Aláemit mat’akanen min baj ateŋena ace ánie ti Melikisedek. 12Maagen mamu, no éni ateŋena ébaheni, gúboñ gagu may guote gúbaheni. 13Ban Ataolal, o gurim gauge gulob me guya ni o, alet an ala fiil fafu faa Lévi, ban ni fiilol músut baj dó an ámuse akan burok babu bal ateŋena. 14Maagen mamu, ánoan naffase búoh Ataolal ni fiil fafu faa Yuda náᵽullo, ban, mala éni ateŋena, Móis alobut wáfowaf aya ni fiil faufu.

15Ban, nemme ateŋena avugul áᵽullo ánie ti Melikisedek, gitengiten ñer ŋanno ca búoh gúboñ gagu gúbahenibahen may. 16Let ni waf waa gafum náamum ateŋena, bare ni sembe saa buroŋ bájuut bubao náamum yo. 17Maagen mamu, Bahiĉer babu bulobe mola buoh : « Ateŋena nom bi nánonan, ti Melikisedekt. » 18Mamu ñer, gáboñ gagu gafan gagu gunemeni, mata gubajut sembe ban ᵽoᵽ gubajut nafa yánoyan, 19mata gúboñ gagu gaa Móis gújuut gukan ésuh yay n’gunab. Bare maer ñer nubajale gáhagum gafaŋe jáari, gájue gukanolal min ulofal Aláemit. 20Aláemit fumumol nabbabat no nañende me Yésu min áni ateŋena, bare no bugagu gúvienei me gúni uteŋena, Aláemit abbatut. 21Maagen mamu, no Yésu akan me ateŋena, Aláemit arobenol to me naaseh :

« Injé Atúla nibbabat ieh :

“Ᵽan úni ateŋena bi nánonan !”

Ban ilet níbbañul ni firimomu. »

22Yo eĉil me may, ni Yésu núbajumal me gafium gagu gaa búoh nubajale gajogor n’Aláemit gafaŋe n’guliŋe.

23Mbiban, baje mul to sihalore : bítinar, bugan gammeŋe gukane uteŋena, dó ᵽe mata eĉet yay éfirilfir enamo uteŋena bi nánonan. 24Bare Yésu aĉila umu m’buroŋ bi nánonan, yaĉil me náni ateŋena may bi nánonan. 25Yo eĉil me nájue aᵽagen bándor bugan bugagu gájoum me ni o min gulof Aláemit, mata aĉila umu m’buroŋ bábaerit min nah’alaw bi mala bugan bugaubugi.

26Kan Yésu aamme ateŋena ahu ámah ahu áari me bi ni wolal. Nakakan an anabe, akanut maarat mánoman ban may abajut gatil gánogan. Aláemit náfaculorol n’utilaaw no natebenol me fatiya ak’afaŋ waf waw ᵽe dó n’émit. 27Aníut ti ufan uteŋenaaw bugagu bugo nuffasal me búoh gusoholasohola ekan bísimen funah-ó-funah bi mala utilil ni wal ésuh yay. Aĉila násimene ñanur ban bándor no nasenoro me aĉila fumumol. 28Maagen mamu, gúboñ gagu gaa Móis urafuhow guŋare gukan uteŋena, bugan gatiletil. Bare maer gabbat gagu gal Aláemit, go nabbat me búsol guboñ gagu, go, gurobendoben Añolol Erímbani yay anab me áni ávi uteŋena bi nánonan.

8

Yésu o aamme ávi uteŋena ámah ahu ala maagen

1Ban firim fafu fafaŋ me gagu ᵽe go julobul me fo fuomme ufe : nubajale ávi uteŋena, aamme ahumu arobo me n’gañen gárib gal efenjeŋ yay yaa Jávi Aláemit dó fatiya n’émit yay. 2Umu ró n’ekan burokol ni tiñ talu táñai me, taamme Fúggut fafu faa maagen faa gasal fo Aláemit faŋaol ailen me, bare let arafuhow. 3Afan uteŋena ánoan narobenitoroben bi ekan bulogos ni ᵽoᵽ ekan úsimen ; yo eĉil me ateŋenaolal Yésu babaj may wo nájie. 4Iníen me babe n’ettam naamene, mát’ánien ateŋena hani, mata baje ban uteŋena gakane me úteŋen ti gúboñ gagu gaa Móis gulob yo me. 5Burok babu bo uteŋenaaw ubugi gukane me kakan bilihorum baa waf waw waamme n’émit yay. Yo eĉil me may no Móis aamme n’eilen Fúggut fafu ni gafit gagu, Aláemit nátallenol aagol : « Uluj joon min ukan waf waw ᵽe unabor ni wo nigiteni me ni firijaŋ fafu. »

6Bare maer, burok babu bal ateŋena bo Aláemit asen me Yésu bufafaŋ baa bugagu uteŋena fúf, mata aĉila aamen n’etut babuge babu bafaŋ me m’búarie, báhago me ni waf wo Aláemit alobe esen wafaŋe jáari. 7Maagen mamu, enoen me babuge babu bítiar babu bubajenut to bítigoe, mati togen bubao min bice búutten bújoul burobo to. 8Bare til Aláemit nannunur bugal ésugol Israel mala utilil no naagil me :

« Juutten, gunah gagu ugu n’éjoul

no ᵽan ijogor me babuge buvugul ni bugal Israel ni bugaa Yúde.

Injé Atúla mamu nilobe.

9Niegil may : Babuge baubu mati bunogor ni bo nijogoren me ni sipail gufan,

no nítugulil me ni guñen íᵽunnul ni mof mamu mal Esíp.

Gujogut babuge baubu jon, yaĉil me min ínje ívuil búsol.

10Nitajen iegil : Babuge babu bo ínje ijae me ejogor ni bugal Israel,

gunah gaugu bágaler, bo buomme ube :

Ᵽan iŋar gúboñ gagu gúmbam ikan n’uinumil,

ᵽan íbilen go ni síĉigiril.

Ñer ᵽan íni Aláemilil,

ban bugo ᵽan gúni ésugom.

11An mat’abbander asohola eoh aĉindorol ter atiol :

“Uliᵽ effas Ataw !”

Maagen bugo ᵽooil ᵽan guffasom,

újogum ni afaŋ me ekan añil, bi ni afaŋ me ekan anafan.

12Ᵽan iboketil gagalen gagu golil,

ban util waw wolil, wo, mat’ibbander ikan wo n’gaᵽinv. »

13Min Aláemit alob me mala babuge buvugul, no ñer nábahen me babuge babu bítiar babu bíni bufan ; ban waf wafanete, wo mati ᵽio n’unemo.

9

Bíteŋen babu bufan babu

1Babuge babu bítiar bubabaj úboñ wal ekan Aláemit bíteŋen ; bajene ᵽoᵽ babe ni mof yaŋ yal Aláemit. 2Maagen mamu, ni baj fúggut fabaje gutoŋ gúuba fiileni. Dó ni futoŋ fafu fítiar fafu fo guvoge me "Tiñ talu táñai me," bajen dó sihandia ni ᵽoᵽ etabul yay yal eremben unaĉ waw wo gújie me Aláemit. 3Ñáraru fúggut faufu bajene gábil gamindene futoŋ fafu fúutten fafu fo guvoge me "Tiñ talu tafaŋ me n’tíñaie" ; futoŋ faufu ufu búsol fítiar fafu. 4Bajen dó tiñ tacokori ni éurus to nihi gusaen uyew. Ni baj dó ᵽoᵽ ekes yay yaa babuge babu yo guŋare éurus min gufut yo ᵽooyo. Dó n’ekes yauyu baj ró jíkanuma jacokori ni éurus jabaje mitiñ mamu mo guvoge me mana ; baj ró ᵽoᵽ egol yay yal Aaroŋ yabil me ejef, ni baj ró may sival sasu sabaᵽo me dó úboñ waw waamme guñen úbileni me. 5Fatiya ekes yay bajene sinetal sal úuwenum waw wo guvoge me ĉerubeŋ, sagitene búoh Aláemit umu to. Eúruŋa ubes úuwenum wauwu néggub tiñ talu to Aláemit aallore me util waw. Bare maer let ᵽan tinah talu tal éᵽajul waf wauwu.

6No waf wauwu ubaŋi mee uban, uteŋenaaw nihi gunogen funah-ó-funah ni futoŋ fafu fítiar faa fúggut fafu gúkero ekan bíteŋenil. 7Bare futoŋ fafu fúutten fafu, afan uteŋenaaw o bare nah’anogen dó, ñanur émit-émit. Mat’anogen dó o mb’aogenut físim fal ehaj yásimeni Aláemit bi eallor util waw ᵽe, wola fumumol ni ᵽoᵽ wal ésuh yay. 8Biinum Banabe bigitengiten mamu búoh bulago babu bajow me mbaa Tiñ talu tafaŋ me n’tíñaie mati ᵽan bípeguli futoŋ fafu fítiar fafu fo to. 9Dáru bigitenum bi ni wolal : waf wauwu ugitengiten búoh úteŋen wauwu ni bísimen babu baa sihaj sakanei me bi n’Aláemit sújuut siĉil biinum an aam ni mukanay maumu min bukur. 10Gúboñ gaugu, gúboñ gom gaa fitiñ, marem, gájellul tíj to. Kakan gúboñ gal ejonen enil arafuhow go Aláemit asene bi no najae me ekan waf waw ᵽe n’uvugulet.

11Bare Kirista najoulojow ti ávi uteŋena ala waf waw wáari me waamme n’éjoul ; nanogene ni Fúggut fafaŋe gájalo ban ni fufaŋ jáari, fo guñen gal arafuhow gucokorut, yaamme búoh falet faa mof me. 12Kirista nanogenogen ñanur, ban ño bare, Tiñ talu tafaŋ dó me n’tíñaie ; ájaenumut ró físim faa gújehel ni gurafen, bare til físimol faŋafo naŋare min aallor utilolal bándor. 13Bítinar físim gújehel ni gújin ni ᵽoᵽ éfit bukugay baa buyan basaenisaen sújue sukuren sinil bugan. Iní me mamu, 14bu ñer físim Kirista mati fufaŋ me ekurenolal ? Nasenorosenoro Aláemit ni búkanum baa Biinum babu bábaerit me o m’babajut gatil gánogan bi ekuren uinumolal, min mbi uhalal bakanerolal bájaenumeolal me bi n’eĉet yay ban nuh’ukanal Aláemit ahu aroŋ me bíteŋen.

15Yo eĉil me Kirista náni ajaa-bulago ahu ala babuge buvugul. Mamu, nemme eĉelol ebabaj bi eallor util waw wabaj me ni babuge babu bítiar babu, kan bugan bugagu bugo Aláemit avoh me gújue guyab gafum gagu gábaerit me go nalobil me mala go.

16An alob me mala gajae me gafumol ban nahiĉ yo ahato, balama gafum gaugu gukano, wote giteni ŋanno ca búoh an ahumu naĉeĉet. 17Maagen mamu, gafum gaugu mati gúju gukano an ahumu ni buroŋ ; no najae me eĉet, no til gúju me gukano.

18Mala gajogor gagu gútiar go Aláemit ajogor me ni Móis, gaĉila gújuut gubaj físim m’báuyout. 19No Móis ajanga me aban bújoŋor ésuh yay ᵽe wo gúboñ gagu gulob me ᵽe, naŋar físim faa bájin, faa bájehel, ni mal águñor ; mbiban naŋar bíbil bújugah abboñen ni jian jaa jununuh jaju jo guvoge me hisop aboj ró min ájellul élebur yay yaa gúboñ gagu ni ᵽoᵽ bugan bugagu ᵽe. 20Aban naagil : « Dáre físim fafu faliŋen me gajogor gagu go Aláemit aagul me jujoh go wáriw. » 21Ñer Móis naŋar físim fafu min ájellul ᵽoᵽ fúggut fafu, ni gañ gagu ᵽe go guŋare me min gukan Aláemit bíteŋen. 22Ti gúboñ gagu gulob yo me, maageima waf waw ᵽe ni físim ukurenei, ban gaboket util gújuut gubaj físim m’báuyout.

23Eno ñer úsimen wauwu nuh’ukuren ulihorum waw waa waf waw waamme n’émit, kan rorene úsimen wafaŋe uĉila jáari bi ekuren waf wauwu faŋawo waamme n’émit. 24Maagen mamu, Kirista anogenut ni fúggut fo guñen arafuhow gucokore fañumen me éni bilihorum bare baa Tiñ talu táñai me taa maagen taamme n’émit. Bare til nanogenogen n’émit yay faŋayo ak’ailo ró maer bújoŋor Aláemit mololal. 25Aníut ti bugagu ufan uteŋena. Bugo gunogenenogen émit-émit Tiñ talu tafaŋ me n’tíñaie ni físim ró fal ehaj. Aĉila ñanur bare nasenoroe ní bísimen, aban nanogen n’émit yay faŋayo. 26Lelen mo, kan ᵽan asenoroen ni bísimen ñammeŋe kábiriŋ ni buju babu baa mof mamu. Bare hum maagen mamu, maer ni gunah gauge gaam maa gúsola, Kirista naraŋuloraŋ ñanur ban bae, bi esenoro aĉila fumumol ní bísimen bi enemen gatil gagu. 27Ti arafuhow nah’aĉet me ñanur bare, ᵽúrto Aláemit nataliŋol, 28mo may Kirista asenoro me ñanur bare ban bae ní bísimen bi éᵽuren util waa bugan gammeŋe. Ban ᵽan abil áraŋul áutten, let bi éᵽuren util waw, bare bi eᵽagen bugan bugagu gaamme n’enah ni sommen dó ébbañul yay yola.

10

Bíteŋen babu bafaŋ me wawu ᵽe

1Gúboñ gagu gaa Móis éuruŋa yom bare yaa maaro mamu májaeul me ; bare let miĉila faŋamo. Eroren yay yo gúboñ gaugu gurorene me min kani émit-émit úsimen waw wanur waw egitengiten búoh gújuut hani jatiito gukan bugan bugagu gájaeul me mbal Aláemit min gúni bugan ganabe. 2Iníen me úsimen wauwu újuene úᵽuren utilil bándor, mati gujogoroen bugan gabaje mul util uce, ban ᵽan guhalenen ñer ekan úsimen ti wo. 3Bare til úsimen wauwu ukanekan émit-émit bugan bugagu min guosen utilil. 4Maagen mamu, físim gújin ni faa gújehel fújuut fúᵽuren util waw. 5Yo eĉil me no Kirista ájaeul me ni mof, naah Aláemit :

« Uruhenut úsimen waa sihaj, uruhenut ᵽoᵽ ulogos,

bare nusenom enil yal arafuhow min mb’íjii yo ní bísimen.

6Esaen sihaj iki sirem esenériti ésumay yánoyan,

úsimen waw wakanei me bi mala gaboket gal util waw ukanériti min ufaŋ núsumaete.

7Ñer nieh : “Aláemit, nijoulojow bi ekan wo aw umaŋ me,

ti Bahiĉer babu bulob me buya n’ínjey”. »

8Kirista naage : « Uruhenut úsimen, ter ulogos, ter sihaj sasaenisaen, ter úsimen wakani bi mala gaboket gal util waw ; ubajut to ésumay yánoyan. » Ban bae úsimen wauwu ukanikan ti gúboñ gagu gaa Móis gulob yo me. 9Ᵽúrto, natajen aah : « Injé ume, nijoulojow bi ekan wo aw umaŋ me. » Mamu, náᵽurene bísimen babu bítiar babu, min akan to bice buvugul. 10Yésu Kirista nakakan ñer wo Aláemit amaŋ me : nasene enilol ñanur ban ño bare, min ñer akanolal núnial bugan ganabe.

11Ateŋena ánoan nd’abaj gáelo ; nah’ailoilo funah-ó-funah min akan burokol. Ᵽan nah’akan ñammeŋe úsimen waw wanur waw, bare hum úsimen wauwu úmusut úju úᵽuren util waw. 12Ban Kirista, o, bísimen banur pat nakane bi mala gaboket gal util waw, mbiban nak’arobo ni gañen gárib gal Aláemit bi nánonan. 13Maer ñer umu n’enah min Aláemit abet ulatorol fattam uhagol. 14Mamu ñer, ni bulogos banur pat nákanum me bugan bugagu gaᵽah me ni gatil gagu min gúni bi nánonan bugan ganabe bújoŋor Aláemit. 15Biinum Banabe bulobolal yo may, no buoh me :

16« Atúla naage : Babuge babu ube bo nijae me ejogor ni bugo

gunah gaugu bágaler guban :

Ᵽan ihiĉ gúboñom n’uinumil,

ᵽan íbilen go ni síĉigiril.

17Mat’ibbañ ikan util waw wolil ni gahajen gagu golil ni gaᵽina. »

18Ban, no util uboketi uban, soholaut mul min bísimen bice bukani.

Ulofal Aláemit ni gafium dó

19Gutiom, kan maer nújuale unogenal ni gafium ró Tiñ talu tafaŋ me n’tíñaie, ni búkanum baa físim fafu faa Yésu. 20Nápegulolalpegul bulago buvugul basenesen buroŋ, n’esat bi gag’galam gaa gábil gagu gagabor me ñáraru Fúggut fafu fáñai me. Epégul yauyu yoemme esen yay yo nasen me enilol yal arafuhow ní bísimen. 21Maer nubajale ávi uteŋena añendi áni afan ahu ala yaŋ yay yal Aláemit. 22Kan ñer ulofal Aláemit ni éĉigir yakure, ni gáinen dó gáriŋe, ni biinum baa maagen babajut gaᵽinor gánogan gaarat, ban ni enil yaui ni mal makure. 23Ujogal liŋ ni gafium gagu go nulobale me mala go, ban jamb’úllelenal, mata Aláemit aah me ᵽan akan waf, nah’akanwokan.

24Nuotale upoyoral, ban nuh’usenoral buaken bajae me ekanolal núbbolioral ban nuh’ukanal maaro. 25Jamb’uhalal bo me guomunor gagu gololal ti guce gukane mo me, bare usenoral buaken, fáŋum min ujugal me búoh funah fafu fal Ataw fulofulo.

26Maagen mamu, eno nuinale min nuh’utilal wolal baffaser maagen mamu ubanal, mati mús baj bísimen bice bajae éju búᵽuren util wauwu. 27An akan mo me ᵽan ñer ŋañool enah ni gáholi ró bataliŋ babu bal Aláemit, ni sambun sasu sajeh me so najae me eŋar min anemen ulatorol ᵽooil. 28An aĉuĉ me ni gúboñ gagu gaa Móis, min bugan gúuba ter gúfaji gugiten maagen mamu búoh natitil, an ahumu ᵽan amugi m’babajut ñarum enil ñánoñan. 29Aᵽaa jiᵽinor min jujuh bu ñer gúteh gagu gal an aĉotihene Añol Aláemit gujae me étañi eno ! An ákanumut me físim fafu faa gajogor gagu fo guŋar me min gújellulol, mbiban najel Biinum babu basene me gáji gagu gal Aláemit, leti gútegol ᵽan gufaŋ n’gútañie ? 30Maagen mamu, nuffasalol, an ahu aah me :

« Bulugen ínje iĉil bo,

ínje icame me an waf waw wo nakan me. »

Ban nabbañe aah :

« Ataw ᵽan ataliŋ bugan bugagu bugolab. »

31Hólleniholleni faŋ an batiler min alo ni guñen Aláemit aroŋ me !

32Juosen wabajul me no ni gunah gagu gútiar gagu, no juju me eyab gajaŋa gagu gal Aláemit ! Jiteteb n’emuten dó sílam sámah ban n’jitaj bútaj bátañie faŋ. 33Guce ni buru gujeliljel ban ni gúlatienil bújoŋor ésuh yay ᵽe, bugaguul ni guilo gailo gal eramben bugan bugagu bugo gúlatiene mee. 34Maagen mamu, sílam sasu saa bugan bugagu bugo gukul me solul som ᵽoᵽ, ban mánoman guramul waf waw wo jibaj me, jumutenyomuten n’ésumay ró, mata jiffase búoh jibaje fubaj fafaŋe jáari, faa bi nánonan. 35Jambi ñer jibelen me gafium gagu go jibaj me : go ᵽan guĉilul me min jiyab bacam bámah. 36Maagen mamu, rorendoren min jiaken n’jútuh liŋ tima n’júju jikan wo Aláemit amaŋ me, min jíbajum to mamu waf waw wo nalobul me esen. 37Maagen mamu, Bahiĉer babu buoge :

« Ŋañoe jatiito bare, ban mati ᵽio hani,

min An ahu aat me ájoul ájoul ;

maer naĉigul. »

38Aláemit naage :

« An aĉol me bújoŋorom,

gáinenol ᵽan guĉilol naroŋ,

bare abbañ me búsol,

fiiñom mati fuyab ni oc. »

39Bare wolal ulelal dó ni bugan bugaubugi gañagoe mee gubbañ búsol min gullim ; wolal til bugan nuomale gabaje gáinen, ban ᵽan uᵽagal.

11

Gáinen gagu go bugal Aláemit bugaa no gubaj me

1Wa uomme gáinen ? Dóemme ejoh liŋ búoh waf waw wo nufiumal me gaa búoh ᵽan ubajal wo, ᵽan ubaj ti maagen, yoemme éinen búoh waf waw wo nujugérital me ubabaj ti maagen. 2Ujuh me Aláemit nalob maaro aya ni sipayolal gufan, gáinenil go guĉile. 3Gáinen guĉil me min újual ujogal gaa búoh mof mamu ni Firim fafu fal Aláemit mútulumi, min ñer újual ujogal gaa búoh waf waw wajugei me ni wajugériti me útulumi.

4Gáinen guĉil me min Abbel akan Aláemit bísimen bafaŋe m’búarie baa Kaeŋ. Gáinenol guĉil me min Aláemit ajogol an aĉole, no nagiten me maagen mamu búoh ulogosol wo nakanol me úsumolsum. Gáinenol guĉil me naroŋ n’elob ni wolal bi jama, hani min aĉet me aban ᵽio bo.

5Gáinen guĉil me Henok nájaenumi bi n’émit, min mb’aᵽah eĉet yay. Aláemit naŋarolŋar ájaenum bi to naamme, ban an abbañut ajugol. Maagen mamu, Bahiĉer babu buoseh Henok naᵽiᵽi násum Aláemit balama ájaenumi bi n’émit yay. 6Ban an ájuut ásum Aláemit o m’babajut gáinen : an amaŋ me elof Aláemit, naate áinen búoh Aláemit nababaj ban nah’acacam bugan bugagu gaŋeseol me.

7Gáinen guĉil me Nóe min autten gurim gagu go Aláemit alobol me átallen mala waf waw wajureruti me ᵽan wajae me ebaj. Ñer nakan to biinumol ni gurim gaugu go Aláemit alobol mee, min acokor busana bámah dó náᵽagenum me bugaa yaŋol bugo ᵽe. Mamu nágitenum me búoh mof mamu mutabitab muban, ban Aláemit najogol an aĉole mala gáinenol.

8Gáinen guĉil me min Aburaham áttun gavoh gagu gal Atúla, min akay mbaa mof mice mo naate ayab ní gafumol ; ban mamu nailoe ajow o m’baffasut mbaa bay naam n’ejow. 9Gáinenol guĉil me min átennorul ákail aĉin ti ajaora ni mof mamu mo Atúla alobol me mala mo. Naĉin to me ni gúggut, ti may añolol Isak ni gabulakenol Sakob, bugo Atúla alob me may esen waf waw wanur waw. 10Ban Aburaham enah naamene funah fafu no najae me eĉin n’ésuh yay yo báĉiler yo biliŋ me tir, yo Atúla aamme abela yo ni ᵽoᵽ ateᵽa yo.

11Gáinen guĉil me min aarol Saara, mánoman náfanume ban nakan emotombo, áju abuh añil. Ey, mata náineyinen búoh Aláemit nah’akakan nánonan wo nalobe me ᵽe. 12Yo eĉil me, ni ánaine anur pat áfanume butum eĉet gabugor gúᵽullo gummeŋ ti suut sasu sal émit, ti eus yay yaa galam fal, so an ájuut me aᵽin.

13Bugan bugaubugi ᵽe guĉele ni gáinenil dó n’Aláemit. Gutogut guyab waf waw wo Aláemit alobil me esen, bare guŋandenwoŋanden ráli, ban gusasal mala wo. Gugitengiten búoh bugo ejaora bugom, bugan gakelo buyas babe n’ettam. 14Bugan bugaubugi gajogoro mee búoh bugo ejaora gugitengiten ŋanno ca búoh baje biĉin bo bugo guliᵽe. 15Iníen me gubajenbaj gaᵽinor gubbañen mbal ésugil yo guhatulo me, ᵽan gújuen guot bi bo. 16Bare til bugo, gaᵽinoril ᵽe ni biĉin babu báamumma baamme n’émit gukan go. Yo eĉil me Aláemit abajut to ñusu ñánoñan min guvogeol me Aláemilil ; maagen mamu, nacokocokor ésuh yaa bándor bi ni bugo.

17Gáinen guĉil me min Aburaham aŋar añolol Isak bi ésimen, no Aláemit álingen me gáinen gagu go nabaj me ni o. Nailoilo gailo gal éji érimbaniol, ban o bayaber aban firim fafu fal Aláemit 18faah me : « Ni Isak ᵽan úbajum me gabugord. » 19Aburaham o n’gaᵽinorol, Aláemit nabaje sembe sasu sal eilen an ni gaĉet me ; yo eĉil me Aláemit nabbañenol o, min ní nan n’eĉet yay naiyulo.

20Gáinen guĉil me Isak násonien guñolol Sakob bugo n’Esau bi mala waf waw wajae me éjoul.

21Gáinen guĉil me, Sakob, no naamme n’ejow bi eĉet, násonien ánoan n’uñiaw bugal añolol Susef ; mbiban nátuh fuhow egolol, aban naya gújul min amigelet Aláemit.

22Gáinen guĉil me Susef, no naamme n’ejow bi eĉet, nagiten búoh bugal Israel ᵽan gubil gúᵽur ni mof mamu mal Esíp, ban nagitenil ᵽoᵽ bu guot me ñer gújaenumor suvul sasu sal efuluŋol.

23Gáinen guĉil me, no Móis abugi me, ubugaol ni guŋarol gukoen iki baj gueñ gúfaji. Gúholiut elat ékanum gáboñ gagu go ávi ahu ala Esíp asen me, mata gujujuh búoh kakan añil aaro.

24Gáinen guĉil me, no Móis aakulo me, naceŋ min guvogol añol bájur ávi ahu. 25Egum sílam ni bugan bugagu bugal Aláemit éhoimol eroŋ buroŋ básume baa gatil bájaerit me eᵽio. 26Najojoh m’biinumol búoh ékerul yay yo gúkerulol me ti Kirista efafaŋ ebaj hámma gubaj gagu gal Esíp. Maagen mamu, naŋaŋar síttijol ᵽe aya ni bacam babu bo Aláemit ajae me ebil asenol gajem.

27Gáinen guĉil me Móis náᵽur Esíp m’báhollut bitiña-fiiñ babu bal ávi ahu ; najoh to liŋ ti nihi ní me najujuh Aláemit o an nd’ajuh me. 28Gáinen guĉil me naju gaggan gagu gaa Paak, min aah buganol guŋar físim gúĉir n’únonum waw waa saŋil jambi amalaka ahu ala eĉet yay amuh uñiaw wáinema gútiar bugolil.

29Gáinen guĉil me min Fal fafu Fújugah fafu fúŋabulo, mamu guñol Israel n’gussat fo n’guot ni mahae. Bare no bugal Esíp gulih me ekan ti bugo, fal fafu ni fímeril.

30Gáinen guĉil me fiteᵽ fafu fabosor me ésuh yay yaa Sériko ni fulo, bugal Israel babosorer fo iki baj gunah futoh ni gúuba. 31Gáinen guĉil me min ejobu yay Rahab ealen ni gásumay úlua-fálu bugagu bugal Israel. Yo eĉil me gumugut yo no gumuge me bugagu ᵽe bugaa Sériko gákanumut me Aláemit.

32Wa nijae ebbañ ilob ? Mat’ibajo bi elobul mala Gedeoŋ, Barak, Samusoŋ, Sefute, David, Samiel, ni ᵽoᵽ mala wawu uboñer. 33Bugan bugaubugi gáinenil guĉil me n’guhek úvi gammeŋe, n’guroben maĉole mamu, ban ni guyab waf waw wo Aláemit alobil me esen. Gáinen gagu guĉil me mul min guceil gupeh utum síŋaŋ, 34bugaguil n’gújuror sambun sabaje sembe, guce ni bugo mul n’guᵽah eĉet yaa gafoje. Bugaguil gúgotoengoto, bare gubbanno gúni bugan gáfoiloe, ban n’gugiten ni fitih búoh bugo utiga bugom búgamah, nihi guhattor gúᵽuren ni mofil guyoŋ utiga gáᵽullo babu. 35Gáinen guĉil me min waare guce gujuh buganil gaĉelen me guiloul n’eĉet yay gúbbañul bi ni bugo.

Bare guceil n’gúlatienil iki guĉet, ban n’gulat min an aramil, mata guffaffas búoh Aláemit ᵽan ailenil n’eĉet yay min mbi gubaj buroŋ bafaŋe jáari ; 36guce mul ni guyab ujel ni gúteh gaa fusoh faa gabaŋ, bugagu ni gujekil ban ni gukulil, 37guceil ni gutegil sival gumuh, bugagu ni guᵽikoril n’etut ní gumindiŋ gúuba, ter ni guŋar gafoje n’gumugil ; bugagu ni guroŋ bo buroŋ baa gayanor bo me, bugo min gusimoe ubaŋ wal ubbarum ter waa sijamen. Ni gúni úsugaten, n’gúlamenil, ban n’gúlaᵽutenil. 38Mof mamu miᵽilout min mubaj bugan gaaro ti bugaubugi ; nihi guyanor bo me n’ufit waw, ni gurijaŋ gagu, nihi guki gurobo n’uuŋ ter n’usun wal ettam.

39Bugan bugaubugi ᵽe gáinenil guĉile min Aláemit aruhen buroŋil maagen mamu, bare gutogut guyab waf waw wo Aláemit alobil me esen. 40Maagen mamu, Aláemit naᵽiᵽi najoh ahato waf waw wafaŋ me jáari bi ni wolal ubuge. Nakanmokan jambi bugan bugaubugi guĉih ni gárira waf waw wolal m’balet.

12

Uŋaral síttijolal ᵽe ubbaŋal ni Yésu

1Ñer wolal, nemme fítiman fámah fúgololal faa bugan gáinene, ubelenal bíteb bánoban baŋaeneolal, ni ᵽoᵽ gatil gagu galiᵽe me egolenolal, min uakenal n’emuten dó nuteyal etey yay yo nuomal me ni yo. 2Mb’ubbaŋal síttijolal ᵽe ni Yésu aĉil me gáinenolal, akan go me ᵽoᵽ n’gúrir. Namutene min aĉet n’ekurua, o m’bakanut n’gaᵽin ñusu ñañu ñaamme n’eĉet ti yauyu, mata naŋandeŋanden ésumay yay yájaeul me yo naat me abaj ; ban may umu n’gárib efenjeŋ yay yaa Jávi yal Aláemit nanave.

3Jikan to uinumul ni An ahumu amuten me sílam sasu so utilaaw gukanol me, jambi buakenul bubao min ñer jíllelen. 4Maagen mamu, ni bútajul bo jitaje me ni gatil gagu, júmusut ᵽan jitaj iki físim fulo. 5Jújumorjumor ᵽiaŋ batar babu bo Atúla atarul me ti an nah’atar me guñolol ? Naage hum :

« Añúm, no Aláemit átiguli, jamb’uteh mahat !

Jamb’úllelen o bannureri !

6Uffas búoh Atúla nah’ahukur an ahu o namaŋ me,

nah’ateteh ánoan o najoge ti añil olae. »

7Jumuten ñer sílam sasu so Aláemit aŋar me min aamul n’ejjonen ; maagen najoguljoh ti guñolol. Baje ᵽiaŋ añil o ᵽayol nd’ajjonen ? 8Iní me Aláemit mat’ajjonenul ti naᵽi me n’ejjonen guñolol, kan ñer buru suñofah jom, let uñil bugola.

9Uŋaral bigitenum ni ubugaolal bugaa babe ni mof : nihi gutegolalteh, bare bae núkanumail. Uotutal ñer ᵽiaŋ ufaŋal ékanum Aláemit Ᵽayolal aamme fatiya ? Mamu ᵽan újual uyabal buroŋ babu. 10Maagen mamu, ni fiñileolal, nuh’uĉigal ñice, ubugaolal n’guŋar gaffasil gatiti mee min guĉolenolal. Bare Aláemit, o, bi mala maaroolal nah’ategolal, tima nújual únial bugan ganabe ti o. 11Gúteh gánogan, uju me eluj, kakan waf walet wal ésumay, waa gágogor wom. Bare búsol, gukanekan bugan bugagu bugo gujjonene me n’gúni bugan gaĉole ban n’gubaj gásumay.

12Yo eĉil me jijajen guñenul go jialen me bututut, ban n’jijajen ᵽoᵽ gújulul gatelene mee. 13Jucokor ulago waĉole bi ni guolul, jambi ahaja abbellen buhajol, bare til mb’ahoy.

14Jikan wáfowaf min jibaj gásumay ni bugan bugagu ᵽe ban n’juroŋ buroŋ banabe ; maagen an akanut mo me, mat’ajuh Ataw. 15Júludo jambi an ni buru áᵽur ni gáji gagu gal Aláemit. Júludo jambi an ni buru ábbañul áni ti jununuh játalie jo nihi jigalen me waf min asigen bugan gammeŋe ni buru. 16Jíkanum jambi baj an ni buru afiloe ni aletalet, jambi ᵽoᵽ baj an aĉotihene waf waw wáñai me wal Aláemit, ti Esau, o fitiñ ñanur bare fiĉil me min aŋar fufaneol fal añil átiar annomen. 17Jiffas yo búoh no ke me ᵽio, Esau namaŋ min ᵽayol ásonienol, bare abajut ni o gásonien gaugu ; abajut bulago baate bíjiol min áju ábahen waf waw wo ᵽayol alob me aban, hani min aŋes yo me ni mufu ró.

18Let firijaŋ fafu faa Sinai julofe, fo an áju me ajuh, sambun fo sajeh me, emoĉ fo, ni fúrus fo. 19Juunut ᵽoᵽ baager gáturuᵽa ni gael gaa firim faĉil me min bugal Israel no guun fo me, n’gulaw jambi gubbañ guun fice firim ti fo gutajen. 20Maagen mamu gáboñ gauge gújuhuleniljuhulen gaah me : « Wánowan wajae me egor firijaŋ fafu, hani mbi ní énuhureŋ, ᵽan utegi sival uk’uĉetf. » 21Waf wauwu wo gujuge mee úholenoholeno nár, bireg Móis faŋaol naah : « Gáholiom gújaloe nár iki nih’iteleng. »

22Ey, let firijaŋ faufu julofe, bare til firijaŋ fafu faa Sioŋ, ésuh yay yal Aláemit aroŋ me yaamme Yérusalem yay yaa fatiya, ni emalaka yo gaamme súuli ni súuli. 23Ni fuomunor faa bugan gaam ni gaggan junogene, fuomunor fafu faa guñol Aláemit gamundum me gubugi, bugo ujail uhiĉi me n’émit. Aláemit faŋaol julofe, aamme ataliŋa ahu ala bugan bugagu ᵽe. Saalor bugan bugagu gaĉol me julofe, gabbanno me gúni bugan ganabe. 24Yésu may julofe, aĉil me gajogor gagu guvugul gagu n’gubaj, go Aláemit ajogor me ni wolal ; físimol ᵽoᵽ julofe, fáyui me molul. Físim faufu wo figiten me ufafaŋ fúf wo fal Abbel figiten me.

25Júludo ñer jambi jilat eutten an ahu aamme n’elob ni buru. Maagen mamu, bugaa no, galat me eutten Móis o náh’átallenenil me ni mof, guᵽagut gúteh gagu. Ni fáŋum wolal : úvual me búsol An ahu álobeul me ni wolal kábiriŋ dó fatiya émit yay, mat’uᵽagal ᵽoᵽ gúteh gagu. 26Naanaŋ, firimol fukakan ettam yay n’éhingor, bare maer waf wauwe nalobe ekan aah :

« Ᵽan ibbañ itajen ikan ettam n’éhingor,

ban let yo bare yo, bare bi n’émit yay róh. »

27No Aláemit aah me "Ᵽan ibbañ itajen ikan" namamaŋ egiten búoh waf waw ᵽe wátuli me ᵽan urikuli ban ᵽan ubil ullim, min waf waw wájuut me urikuli wo bare uŋaño to. 28Ban nemme jávi jaju jo nuyabal me jújuut jirikuli, ujogal ñer ni gáji gagu liŋ tir. Kan ñer usalal Aláemit, nuh’ukanalol nánonan bíteŋen básumol, ni gákanum ban ni gáholi ró. 29Jamb’újumoral búoh Aláemilolal sambun nam so nihi siremen.

13

Bu nuotal me ukanal min úsumal Aláemit

1Juroŋ n’ébbolior ti batiay nihi búbbolior me. 2Jambi jilat ealen sijaora súndoul. Maagen mamu, guce no gualen me ejaora, emalaka gualen mee bugo m’baffasut. 3Mbi nihi jiᵽinor maa gupalolal ejangara gaamme ni fipeh, ti nihi ní me buru faŋaul gukulorulkulor manur ni bugo. Mbi may jiᵽinor maa bugan bugagu bugo guomme n’élamen, ti nihi ní me buru ᵽoᵽ sílam juom ni so ni sinilul ti bugo.

4Anóan naate ákanum búyabo ; ánoan ni bugan gáyaboyabo naate átij n’apalol. Jiffas búoh Aláemit ᵽan ataliŋ bugan bugagu gafiye bo mee, gafiye me ni bugan bugo gúyavut ni bugo.

5Jambi jibaj ni buroŋul gaija gal emaŋ síralam, bare til jujoh to ni waf waw wo jibaj me jire to. Aláemit naage : « Kan min kane, mat’ihali bo, mat’ímus ijundenii. » 6Waf wauwu uĉil me nújual ulobal ni gafium ró uogal :

« Ataw o aamme arambenaom,

mat’íholi wáfowaf ;

maarat may arafuhow ájuom ekanj ? »

7Juosen ufan waw bugolul bugaa no gamundum me guvareul Firim fafu fal Aláemit. Juosen bu guroŋ me nogor ni bu guĉet me nogor, min jilagen ni gáinen gagu golil. 8Yésu Kirista aĉila anur ahu nam, figen ni jama, ban bi nánonan. 9Jambi jihat baligener bánoban bajoumulo tíyaŋ min billimenul. Faŋe til jáari min gáji gagu gal Aláemit guffaŋen uinumul, bare let úboñ walobe mala mitiñay, wabajut mee nafa yánoyan bi ni bugan bugagu galagene wo me.

10Nubajale maer bíteŋen bábuliore ni baa no. Uteŋenaaw garoke me Tiñ talu Táñai me, senutil min gutiñ ni biril babu bololal. 11Afan uteŋenaaw ᵽan aŋar físim fafu faa sihaj sasu ájaenum Tiñ talu tafaŋ me n’Tíñaie min mb’áji fo Aláemit bi gaboket util waw ; bare sufuluŋ sihaj sasu, so, sisaeneisaen tíyaŋ biĉin babu. 12Yauyu eĉil me Yésu may naĉet tíyaŋ Yérusalem, min mb’aŋar físimol faŋafo nájellul buganol. 13Kan nuotale ñer úᵽural Yérusalem ujaal uemoral n’aĉila. Ey, uhalal bugan bugagu n’guĉotihenolal ti may guĉotihenol me. 14Maagen ubajutal ni mof me biĉin baa bándor, bare wolal til babu baamme n’éjoul nuŋesale maa. 15Kan újoumal ni Yésu min nuh’úfoñal nánonan Aláemit úfoñ wal esalol, wagitene búoh o Yésu aamme Ataw, ti nihi ní me bísimen nukanalol. 16Jambi jihat me may ekan maaro, ban jujonenor ti batiay, mata dáuru dúsum me Aláemit.

17Jíkanum ufan waw bugolul bugaa jangu : guogul me jikan waf, n’jikan wo ti gulobul me. Maagen mamu, bugo guomme n’éĉibbenul, ban Aláemit ᵽan abil arorenil molul. Jikan wáfowaf tima n’gúju gukan burokil n’ésumay ró. Let mo, ᵽan gukan bo n’éil ró, ban dáuru mati rambenul hani.

18Jilaw móloli. Wóli jifiume búoh uinumóli ukukur, ban jimaŋe juroŋ buroŋ baaro ni waf waw ᵽe. 19Injé umu n’écinul jiaken n’jilaw, tima Aláemit nabbañenulom cab bi ni buru.

Basaf búsola

20Aláemit ahu ala gásumay nailenuloyilen Ataolal Yésu n’eĉet yay, min áni akoña ahu ámah ahu ala wolal jaamme ubbarumol, ni búkanum baa físimol fáyui me min filiŋen gajogorolal n’Aláemit bi nánonan. 21Mbi Aláemit akanul min júju jikan wáfowaf ᵽe wáarie, tima n’jikan búnongumol. Mbi ájoum ni Yésu Kirista, aĉil me gasal gagu bi nánonan, min akan ni wolal waf waw wásumol me ! Amen.

22Gutiom, ínje umu n’elaul jibeben beb min juutten gurim gauge gaa batar, gal esenul buaken. Ban ᵽiᵽima gurim gareore nihiĉulul. 23Injé umu n’egitenul búoh atiolal Tímonte guhalenolhalen. Aĉígaliul me balama íkail, ᵽan íjoul íkiil ijugul n’aĉila ró.

24Jisafom ufan waw bugolul ᵽooil ni ᵽoᵽ bugan bugagu ᵽe bugal Aláemit. Gutiolal bugaa mof mamu mal Itali gusaful.

25Mbi gáji gagu gal Aláemit gúni ni buru ᵽooul !