Eletar yay yo Pool ahiĉ me bugaa
Kolos
Waf waw wabaj me n’eletar yauye
Kolos kakan ésuh yaam ni mof mamu maamme jama Turuki. Nogonogor nan Pool ámusut áriŋo ejangaraay bugal ésuh yauyu.
Pool naune búoh ni jangu yauyu baj ró bugan gabute ejangaraay. Bugan bugaubugi guligeneligen waf wallaje wo Firim fafu Fásum me faa Yésu Kirista figiten me. Guoge bugaa Kolos gulagen mukanail maa no, ban ni guogil ᵽoᵽ gukan bíteŋen siceso siᵽaŋ saamme n’ekan burok so ni mof mamu.
Eletar yauye egitengiten ñer gáni gagu gaa Kirista, aamme an ahu o Aláemit aĉob me aban naboñulol bi eᵽagen bugan bugagu. Dó Kolos bugan bugagu gúholiholi siᵽaŋ sasu so an ájuut me ajuh, sabaj mee sembe ni mof mamu. Ban Kirista nafaŋsofaŋ sembe fúf. Aláemit náᵽureᵽuren gáju gagu gala so ni gaa sasu sembe ᵽe, no nailen me Kirista aamme añolol ni eĉet yay. Kirista o aamme may fuhow Jangu yay, yo bugan bugagu ᵽe gáinen me guomme enil yo. O aamme afan bugan bugagu ᵽe gáinen me. Bugan bugagu gáinen me, ni gábatiseil gugumum me ni Kirista eĉelol ni buroŋol ; gubbanno gúni bugan guvugul.
Pool namalemalen Kirista ti Ataw ala mof mamu ni ᵽoᵽ ala Jangu yay (Kolos 1.15-20). Ᵽúrto gáfoñ gaugu, Pool naosen bútajol bo naamme n’etaj bi mala jangu yay (Kolos 1.24 bi 2.5).
Mbiban, Pool naah ejangaraay bugaa Kolos gúludo (Kolos 2.6-23). Guotut guutten bugan bugagu galigene me gurim galet gaa maagen, bare til guote gujoh to ni baligener babu bo guyab me.
Ni fúbanum fafu, eletar yay etatar mala eroŋ buroŋ buvugul tánotan : ni jangu, ni yaŋ, ni bugan bugagu ᵽe (Kolos 3.1 bi 4.6).
Baligener eletar yauye bo buom to bi jama. Kirista naᵽageᵽagen bugan bugagu ni fujoh faa siᵽaŋ sánosan. Naᵽagenil ᵽoᵽ ni waf waw ᵽe wáfaculoreil me.
1Basaf babu baa Pool
1Injé Ᵽool aamme aᵽotora ala Yésu Kirista, ni búnongum bal Aláemit, ínje ni atiolal Tímonte wóli jihiĉulo maa eletar yauye 2bi ni buru bugan bugagu bugal Aláemit jaamme gútioli gáinen me maagen mamu ni Kirista bugal ésuh yay yaa Kolos. Mbi Aláemit Ᵽayolal ásonienul ban nasenul gásumay !
Pool o n’esal Aláemit mala bugaa Kolos
3Nánonan no wóli juom n’elaw bi ni buru, jisalesal Aláemit Ᵽaaya ala Ataolal Yésu Kirista. 4Jisalolsal mala min juun me lobi mala gáinen gagu go buru jibaj me ni Yésu Kirista, ni mala gábboli gagu go júbboli me bugan bugagu ᵽe bugal Aláemit, 5dó ᵽe mala min jifium me ni waf waw wo Aláemit abaŋ me n’émit bi ni buru. Gafium gaugu jibaj go kábiriŋ funah fafu no juun me firim fafu faa maagen faamme Firim fafu Fásum me. 6Maagen mamu, Firim faufu Fásum me fiĉiloĉih ni buru ti fuᵽol me tánotan ban ni fúŋarul gásonien ni mof mamu ᵽoomo. Mo may fukan mo me ni buru kábiriŋ funah fafu fítiar no juun me gulobul mala gáji gagu gal Aláemit, ban ni jiffas maagen mamu mala fo. 7Epafuras, aamme apalóli aroka o júbbolie faŋ, aĉila aligenul mee waf wauwu ᵽoowo ; nakakan bi ni buru aroka ala maagen ala Kirista. 8Ban aĉila may alobóli me mala gábboli gagu go Biinum Banabe bisenul me.
9Yo eĉil me kábiriŋ funah fafu no wóli juun me gulob molul, jihalut elaw Aláemit bi ni buru. Jilaeollaw min akanul n’jiffas joon búnongumol, jaor ni malillo ni mujah sánosan so Biinum babu bola bisene me. 10Mamu, mbi juroŋ ti Ataw amaŋ me, ban nihi jikan nánonan wásumol me. Mbi bakaner bánoban báarie bujugi ni buroŋul, ban mbi jow fáĉil n’effas yay Aláemit. 11Jilaelaw ᵽoᵽ min aŋar sembe sasu saa bájalool min aliŋenul ni waf waw ᵽe, tima n’júju jumuten wáfowaf ni gajogoro ni ésumay ró, 12ban n’jisalen Aláemit Ᵽaaya, aĉilul me min júju jiyab fugabul ni gafum gagu go nabaŋ me bi ni ganab me dó ni Jávi jaju jaa gajaŋa. 13Naramolal ni fujoh faa sembe sasu sal emoĉ, aban nájaenumolal bi ni Jávi jaju jal Añolol o namaŋ me nár. 14O aallorolal me min újual uyabal gaᵽah ni gaboket gal utilolal.
Kirista nafafaŋ waf waw ᵽe
15Kirista, aŋar me enil yal an, gániol ganur gom ni gal Aláemit ajugériti me ;
o aamme Erímbani yay yamundum me éni balama báuwener babu ᵽoobo
ban nefaŋ bo ᵽe.
16Maagen ni o waf waw ᵽe úuwenumi me,
waf waw waamme n’émit ni waamme n’ettam,
waf waw wajugei me ni wajugériti me,
efenjeŋ-ó, jávi-ó, sembe-ó, gakañen-ó.
Ey, waf waw ᵽe n’aĉila Kirista Aláemit átulum wo,
ban nátul wo bi ni o.
17O amunde waf waw ᵽe áni,
ban waf waw ᵽe wabaj me ni guñenol wom.
18Aĉila aamme fuhow fafu fal enil yay, yaamme Jangu.
Aĉila aamme fíĉilum fafu,
aĉila amundum me bugan bugagu ᵽe gaĉet me ailo ahat eĉet yay ;
mamu ᵽan áni átiar ni waf waw ᵽe.
19Ey, súsum Aláemit min akan bájalool ᵽe m’biĉin ni o.
20Ban ni o nákanum me min gajamor gubaj tutorol ni búuwenum babu ᵽe :
min áyu me físimol n’ekurua yay,
yo eĉil me búuwenum babu ᵽe m’bubaj gásumay,
bugaa n’ettam bi ni bugaa n’émit ró.
21No, buru jíralienrali Aláemit ban n’jínien ulatorol mala uᵽinor waw wolul ni bakanerul saarat mee. 22Bare maer Aláemit n’eĉet yay yal enil Añolol, yaamme enil arafuhow, nájoume min akanul n’jíbbañul jijamor n’aĉila faŋaol. Nakanmokan tima n’júju jiilo bújoŋorol manabe, buru m’babajut gatil gánogan ban an mát’áju alob maarat aya ni buru. 23Dáuru ᵽe ᵽan dúju dikano buru bátuger liŋ ni gáinen gagu, buru m’bahalut bo gafium gagu go jibaj me ni Firim fafu Fásum me fo juun me. Firim faufu Fásum me fo guvaree mee búuwenum babu ᵽe baamme ni mof mamu, fiĉila ínje Pool ibbanno mee íni avarea ala fo.
Bu Pool álam me mala Jangu yay
24Maer ínje umu n’ésumaet mala sílam sasu so niyabe maa n’enilom molul, mata so sijae me ériren waŋaño bo me bi maer ni sílam sasu saa Kirista so nálam me mala enilol yaamme Jangu yay. 25Nibbanno íni aroka ala Jangu ti burok babu bo Aláemit asenom me molul buroren me : naboñomboñ bi egiten firimol ᵽoofo, 26faamme bakiĉerol bo naᵽi me n’ekoᵽen bugan bugagu, ban jama nagiten bo ŋanno ca buganol. 27Súmolsum min agitenil bakiĉer baubu, bájalo bo ni ᵽoᵽ jáari bo, babaj me bi mala súsuh sasu ᵽe. Bakiĉer baubu, bo buomme ube : Kirista umu ni buru, ban nakanul n’jíhagum gaa búoh ᵽan jiyab fugabul ni Jávi Aláemit. 28Kirista ahumu, o wóli juom maa n’egiten arafuhow ánoan mola. Jitaretar, ban jiligeneligen ánoan ni malillo mamu ᵽe mo jibaj me, min mbi ánoan áᵽur bújoŋor Aláemit makure das ni búkanum baa Kirista. 29Waf wauwu uĉil me níni n’eaken min itaj tima níju íuñen burok baubu ni sembe sasu saa Kirista saamme n’ekan waf wámah n’ínje.
21Maagen mamu nimaŋe min jiffas bútaj babu bátañi mee bo niomme ni bo bi ni buru, bi ni bugal ésuh yay yaa Laodise, bi may ni bugagu ᵽe gámusut me gujugom. 2Waf waw wo nimaŋ me, wo uomme min buru ᵽe jiaken, ban ni jujogor liŋ tir jikan an anur ni gábbolior dó, ban ni jibaj malillo mámah mal ejoh ŋanno ca. Maumu jijae me ekan min júju jiffas bakiĉer babu baffasenuti me bal Aláemit, bajae me ekano ni Kirista. 3N’aĉila Kirista gubaj gagu ᵽe, faa malillo ni faa gaffas, gukoᵽeni me. 4Nilobullob waf wauwu ᵽe jambi an abutul ni balober básume. 5Hani min ínje faŋaom ileto me ni buru, bare biinumom ubu to ni buru. Súmomsum nár min juroŋ me ti juot me juroŋ, min jujoh me may liŋ gáinenul ni Kirista.
Buroŋ babu buvugul bo Kirista asene me
6Nemme jiyayab Yésu Kirista ti Ataw olul, kan jihalol min áĉibben buroŋul. 7Min jiil me guar galiŋe n’aĉila, ᵽan jíakum ni o min jifaŋ n’jiliŋe ni gáinen gagu golul ti guligenul me. Mamu ᵽan jisal Aláemit ni buroŋul nánonan.
8Jíkanum jambi an abaŋenul ni mujjam-elob. Dáru jibij jajoumulo ni baligener bal arafuhow, jajoumulo ni mukanay mamu maa mof me ; bare let ni Kirista jibij jauju jujoumulo. 9Maagen mamu, gáni gagu ᵽoogo gal Aláemit ugu n’enil yay yaa Kirista, 10ban ni gajogor gagu golul n’aĉila buru jíyabum me waf waw ᵽe ni gárira wo ᵽoogo, aĉila afaŋ me fufane fánofan ni sembe sánosan.
11Ni Yésu Kirista buru jíteum me búhut, ban gatey búhut guĉila let arafuhow akan go, bare til ni Kirista gujoumulo, ban to náᵽuren me gáni gagu gaĉile me enil n’elo ni gatil. 12Maagen, no jiyab me gábatise, jufogenifoh mimanur ni Kirista, ban ᵽoᵽ jiiloilo ni gaĉet me mimanur ni o, mata jíineyinen ni sembe sasu sal Aláemit ainnulol me ni gaĉet me abbañ áni m’buroŋ. 13Bítinar, buru bugan gaĉele juomene bújoŋor Aláemit mala utilul ni mala ganonutul búhut. Bare maer Aláemit nakanul n’juroŋ manur ni Kirista ; ey, naboketolal utilolal ᵽoowo. 14Nakakan min Kirista acam ganew gagu go nubajenal me ni o, gañumenolal me ejoh ni bakoŋ go ró : nabbaŋ go n’ekurua yay yaa Kirista min anemen go. 15Mamu, narame sembe sasu sal uinum waw ᵽe waarat me, saa gufane wo ᵽe, ban náfful wo bújoŋor ésuh yay ᵽe, búsol Añolol ahek wo me.
An o Kirista aĉile asoholaut waf uce atajen
16Yo eĉil me jambi jihat an min ataliŋul mala waf wo jitiñe, mala waf wo jireme, ter ᵽoᵽ mala uggan Esúif yay, mala fieñ fuvugul, mala fíiyay fafu. 17Dáru ᵽe éuruŋa yom bare yaa waf waw waamme n’éjoul, ban waf wauwu ᵽan újoumul ni Kirista. 18Jambi jihat bugan bugagu gamaŋe me ekan nan gualenorowalenoro ter emigelet emalakaay min gúᵽurenul ni bakanerul báari me gubelen ni bujugumil ; bugan ti bugaubugi ni waf wo gujuge ni síyeut gúhagoe min gulob ti gulobe mee. Ᵽan nihi gújilor n’etebenoro ró, ban nihi guᵽinor maa waf waw wo enil arafuhow emaŋ me. 19Gujogut ni Kirista aamme fuhow fafu fal enil yay yaamme Jangu yay. Maagen mamu, Kirista aĉile min enil yauyu ᵽe neh’ebaj wo eroren me min efaŋ n’ejogore ni súhoulorum sasu ni uĉil waw ᵽe sala yo ; mamu ᵽan ebbah ni búkanum bal Aláemit.
20Kan me buru jiĉeloĉelor ni Kirista min jiᵽah mukanay mamu maa mof me, wa n’uĉilul nihi juroŋ ti nihi ní me ni guñen mof mamu jom ? Wa uĉile nihi jikan wo mof mamu mulob me, ti : 21« Jamb’uŋar waf wauwe ! Jamb’ujagen uwua ! Jamb’ugor wae ! » 22Gúboñ gaugu gukanikan bi ni waf wo mat’ubbañ ubaj nafa wo baŋareri n’uroki uban. Dáru baligener bom bal arafuhow. 23Maagen mamu, gúboñ gaugu uluj go me nuoh malillo muom dó, mata gulolob bu ánoan aaten me anaben bulagool, bu naaten me aalenoro, ni bu naaten me álamen enilol. Bare bújoŋor Aláemit gúboñ gaugu gubajut nafa ; gúnitoni bi mala wásum me enil arafuhow tíj to.
3Buroŋ bufan ni buroŋ buvugul
1Nemme jiiloilo manur ni Kirista jibbañ jíni m’buroŋ, jiŋes maer waf waw waa fatiya, dó Kirista arobo me ni gañen gárib gal Aláemit. 2Gaᵽinorul ᵽe jíbahen go let mbaa waf waw waa n’ettam, bare mbaa waa fatiya. 3Maagen jiĉelenĉet, bare maer buru ubugu ni buroŋ ban buroŋul ubu ni Kirista m’bukoᵽeni aamme n’Aláemit. 4No Kirista aamme buroŋul baa maagen ajae me éraŋul, buru ᵽan jíraŋul manur ni o ni gasal ró.
5Yo eĉil me, jibelen bakaner bánoban baa babe ni buroŋ be, ti eroŋ buroŋ bal ekan galego ter bakurut, ekan waf wasunenie ni wáhojie, eliᵽ ebaj waf waw ᵽe bi n’aw nevoni, yaamme emigelet uce úbuli n’Aláemit. 6Urú ᵽe dó nihi diinnul me bitiña-fiiñ Aláemit bi ni bugan bugagu galat me ékanumol. 7Bítinar buru may, no juomen me ni buroŋ baubu, mamu may nihi jikanen mee. 8Bare maer bitiña-fiiñ, fáine, búlaᵽut, dó ᵽe jibelen ! Jambi gajel ter sulob sámah súᵽurul n’utumul. 9Jambi an abij asen apalol ; juosen búoh gáni gagu go jínien me no júoᵽulgowoᵽul jibelen ti bisimo bufan. 10Ban ti nihi jisimo me bisimo buvugul, ánoan ni buru nabbanno áni an avugul. An ahumu naullorewullor áni to me, ban mo may nafaŋe me enogor ni Aláemit áuwenol me, min mb’áju affasol joon. 11Maer bajut ume Asúif, ume let Asúif, ume nanogenogen búhut, ume anonut búhut ; bañut baj ajaora, bañut baj an áliout, bañut ᵽoᵽ baj amigel ter an alet amigel. Wakani me n’gaᵽin, wo uomme éni an ala Kirista, yo bare ; aĉila aamme ni bugan bugagu ᵽe.
12Buru bugan jom bugal Aláemit ; nábboliulboli aban naĉobul jíni bugola. Yo eĉil me juote jimmeŋ músum, jimmeŋ ñarum enil, jíni bugan gatebenorout, bugan gabubie, bugan gájue ebeben waf. 13Jumutenor ban may n’juboketor nánonan no an ni buru ahajene n’apalol. Juote juboketor ti may Ataw aboketul me. 14Bare wafaŋ me ᵽe, wo uomme mbi gábbolior gúni ni buru : go ᵽan guĉilul me min jujogor maagen mamu. 15Mbi gásumay gagu gaa Kirista gúĉibben buroŋul ; mala gásumay gaugu Aláemit avogul mee ni manur, buru jaamme úlan wal enil yanur. Ni buroŋul mbi nihi jisalol nánonan !
16Mbi firim fafu faa Kirista fiĉin ni buru ni gásonien fo ró ᵽoogo. Jitaññor ñer gaffas, ban may jitaror ni malillo ró. Jisal Aláemit n’uinumul ᵽoowo n’éfoñol ufuluŋ, úfoñ wal eosen, ni wawu úfoñ ᵽe wo Biinum Banabe bisene me. 17Nánonan no juom n’ekan waf ter elob waf, jikan mo ni gajow gal Ataw Yésu ; mamu ᵽan jísalum me Aláemit Ᵽaaya n’aĉila.
Gailo gagu go an áinene ni Yésu aat me abaj
18E waareaw, júttun wáinul, ti anaare áinene ni Ataw aat me akan. 19E wáineaw, júbboli waarul, ban jambi jítañi ni bugo. 20E uñiaw, mánoman níe, jíkanum ubugaul mata Ataw mo namaŋe. 21E sipaya, jambi jitinnen guñolul ni guiñ, mamu jambi gúllelen.
22E umigel waw, mánoman níe, jíkanum ufanul bugaa babe ni mof. Jambi nihi jíkanumil bugo baamer bújoŋorul bare, bi ekanil min súmil ; jíkanumil n’uinum wakure, mala gákanum gagu go jíkanum me Ataw. 23Hani nihi jíni n’ekan bay burok, jikan bo ni biinum básume, nan bi n’Ataw jikane bo, bare let ti bi ni bugan bugagu bugo bareil. 24Juosen búoh Ataw ᵽan asenul bacamul : ᵽan jiyab ánoan fugabol ni gafum gagu go nabaŋ me bi ni buganol. Afan ahu ala maagen o juroke me bi ni o o aamme Kirista. 25An akan me maarat, ᵽan ayab gúteh gure ni maarat mamu mo nakan me, mata Aláemit alujérit ni buul.
41E ufan waw, jujoh umigelul wári ban ni maĉole. Juosen búoh buru faŋaul may jibaje Afanul n’émit.
Gurim gaa batar
2Jiaken ni galaw, jikan to uinumul ni galaw Aláemit min jisalol. 3Jilaw ᵽoᵽ móloli tima Aláemit nápeguloli bulago baaro min júju jivare firimol bugan bugagu bi egitenil wo guffasut me ni Kirista ; waf wauwu hum uĉil me níni jama ni fipeh. 4Kan ñer jilaw tima níᵽajul wo ŋanno ca ti niet me ikan.
5Juroŋ ni malillo ró buru n’ejaor ni bugan bugagu gáinenut me ni Kirista. Nánonan no jújue jikan maaro, n’jikan mo. 6Mbi nánonan gurimul gúni gurim gájebie, gurim gal eomen. Jiffas bu jíari me jíbal ánoan.
Basaf búsola
7Atiolal Tiĉik o níbboli me nár, o ᵽan alobul me ñer ᵽe múmbam. Aĉila aamme may alagorom ni burok babu bi mala Ataw nakakan an ala gáinen faŋ. 8Ban ñer iboñulul o faŋaol min mb’alobul bu wóli jikane babe, mamu n’jú kanul min jifaŋ n’jiakene. 9Ᵽan gújaorul bugo ni atiolal Onesim o níbboli me nár ban nifiumol, aamme anul. Bugo ᵽan gugitenul me ᵽee wabaj me babe ni wóli.
10Arisutaruk, o gukulor me manur n’ínje, nasaful, aĉila ni Maruk ati Barunabas. Juune wo gulobul me mala Maruk ahumu : senol me éffusul bo ni buru, mbi jialenol wári. 11Yésu, o guvoge me Yusutus, nasaful may. Wáineaw ubuge gaam maa gúfaji, bugo bare guom Esúif gáinene ni Yésu gaam n’erokor n’ínje bi mala Jávi jaju jal Aláemit. Eníil to n’ínje etajenomtajen sembe faŋ.
12Epafuras, aamme ᵽoᵽ anul, nasaful may ; maagen nakakan aroka ala Yésu Kirista, ban ámusut áelo etaj molul o ni galaw tima n’jikan bugan bugo gáinenil gúrire, bugan gaiye liŋ bi ekan wo Aláemit amaŋ me. 13Níjue ilob mola ban niĉimen fo gaa búoh nayoge faŋ molul, mala bugaa Laodise, ni ᵽoᵽ mala bugaa Herapolis. 14Abugeolal ásotena ahu Lík bugo ni Demas gusaful may.
15Jisaf gutiolal ejangara gaĉin me Laodise, jisaf may Nimfas ni ejangaraay gaomunore me yaŋol. 16No eletar yauye ejae me éffusul ni buru iki jijanga yo jiban, mbi may jikan min ejangai ni jangu yay yaa bugaa Laodise, ban buru may mbi jijanga yayu yo gujae bo me eboñulul. 17Mbi juoh Ariĉip ínje niege burok babu bo nakane me ni gajow gal Ataw mb’ajoh bo guñen gúuba, ban nakan bo ti buroren yo me.
18Inje Pool ihiĉeulul maa ni gañenom min isaful. Mbi juosen búoh ínje umu ni fipeh. Aláemit ásonienul !