Eletar yay étiar yo Pool ahiĉ me bugaa
Korent
Waf waw wabaj me n’eletar yauye
Pool nailene jangu yay yaa Korent ni bújaorol búutten. Esúh yay yaa Korent ece yom ni súsuh sasu saa mof mamu maa Geres safaŋ me ni sibaje hámma, dó ᵽe mala úsih yo waamme úuba. Umigel gammeŋe ni ᵽoᵽ bugan galeleh ubugi ró. Gammeŋe ni bugaa ró Korent buroŋil buroŋ bom bal ekan galego.
Gannay gaugu, bugaa Korent nihi gulagen baᵽinorer ni bulago bánoban sáᵽullo. Gammeŋe ni bugaa jangu yay yaa bo bugan guomene bugaa bice n’ulago wauwu balama gúbbañul gúni ejangara. Ejangaraay bugaa Korent gubaje gajahali mala suroren sammeŋe sayae ni mukanay mamu ni ᵽoᵽ ni gailoil bújoŋor wawu ulago. Pool nahihiĉ eletar yauye étiar yauye bi ébalil.
Wafaŋ me n’ubaje hámma, wo uomme firim fafu favarei me, faamme : Kirista (dóemme an ahu o Aláemit aboñulo me) nabbaŋibaŋ n’ekurua. Firim faufu malillo arafuhow mújuut mujoh fo (1 Korent 1.18 bi 2.15). Bugan bugagu bugo Yésu Kirista aboñ me bugo ᵽe uroka gom bugal Aláemit bugo nihi gurok tiñ tanur (1 Korent 3).
Ebaj gajow gagu gal ajangara, mbiban mat’uroŋ buroŋ baĉole, yo jangu yay eotut eruhen yo (1 Korent 5 bi 6). Pool nábale may suroren sasu so bugaa Korent guroren me mala búyabo (1 Korent 7), ter mala gailoil bújoŋor mukanay mamu maa wawu ulago (1 Korent 8 bi 10). Ni gurim gaugu ᵽe, Pool umu n’elaw ejangaraay aagil gúkanum bugagu ban ni guliᵽ maaroil. Nagiten ᵽoᵽ bu ejangaraay gulet me ni fujoh fánofan. Ujógum ni 1 Korent 11.17 bi 14.40, Pool nalolob mala eroŋ ni fuomunor fal ejangara. Gábboli guote gúĉibben buroŋ babu baa fuomunor fafu fal ejangaraay (1 Korent 13).
1 Korent 15 eosenolal búoh Aláemit naileyilen Yésu n’eĉet yay, ban funah fice, bugan bugagu gaĉet me ᵽan may guilo. Eno me ejangaraay gúinene firim faufu, buroŋil ni gáinenil ᵽan sibaj nafa.
1Basaf babu baa Pool
1Injé Pool, o Aláemit aĉob me íni aᵽotora ala Yésu Kirista, ni ᵽoᵽ atiolal Sosuten, 2wóli jihiĉeul eletar yauye bi ni jangu Aláemit yaamme baubu Korent, bi ni buru bugan bugagu gaĉobi bo me bi eroŋ mala Aláemit, ban n’gúni bugola mala gáinenil ni Yésu Kirista, ti ᵽoᵽ bugagu ᵽe gavoge me tánotan ni mof gajow gagu gal Ataw Yésu Kirista, aamme Ataw ahu ala bugo ni wolal ᵽe.
3Mbi Ᵽayolal Aláemit ni Ataw Yésu Kirista gúsonienul ban ni gusenul gásumay !
Pool o n’esal Aláemit mala úji waw wo nasene me
4Nánonan ínje umu n’esalen Aláemit molul mala gáji gagu go násenumul me ni Yésu Kirista. 5Maagen mamu, gajogorul ni Kirista gukanulkan n’jisanumet n’úji waw ᵽoowo, fáŋum úji waw ᵽe wal elob ni waa gaffas. 6Bagitener babu baya me ni Kirista buru jujohbojoh liŋ tir, 7iki bajut gáji gace gal Aláemit go jibajut, buru n’enah yay funah fafu fo Ataolal Yésu Kirista ajae me éraŋul. 8Aĉila ajae me esenul sembe sasu sal ejoh liŋ tir bi funah fúsola ; mamu, no funah fafu fal éjoul yay yola fujae me eĉigul, an mát’áju ategul elob yánoyan yaa gatil go buru jikane. 9Jiffas búoh Aláemit faŋaol, aĉobul me bi eroŋ ni gajogor n’Añolol Yésu Kirista aamme Ataolal, nakanekan wo nalobe me.
Búfaculor babu bal ejangaraay bugaa Korent
10Gutiom, ínje umu n’elaul ni gajow gal Ataw Yésu Kirista iegul : jijamor, jambi búfaculor bubaj n’etulul ; jujogor liŋ, jibaj biinum banur, ban ᵽoᵽ jibaj gaᵽinor ganur ! 11Maagen, gutiom, baje bugan bugaa fiil fafu faa Kuloe gakelo gugitenom búoh gajamor gulet ni buru. 12Wo nimaŋ me elobul uwe : guce ni buru nihi guoh : « Injé ni Pool nibbañe », bugagu n’guoh : « Injé ni Apolos », bugaguil n’guoh : « Injé ni Ᵽier », guce mul n’guoh : « Injé ni Kirista nibbañe. » 13Jíinene ᵽiaŋ búoh Kirista an nájue agaborol ? Pool ᵽiaŋ aĉele n’ekurua yay molul ? Ni gajow gaa Pool jiyabe gábatise ?
14Nisale Aláemit min íbatiseut me ánoan ni buru iki fádo Kirispus ni Gaiyus. 15Mamu, an ni buru mát’áju aah o ni gajaom nábatisei. 16(Ey hetaŋ... maagen níbatisee ᵽoᵽ fiil fafu fal Estefanas, bare ᵽúrto fiĉila, íinenut ter níbatisee ace mul itajen.) 17Let bi gábatise bugan Kirista aboñom, bare til bi egiten Firim fafu Fásum me ; dó ᵽe ínje m’baŋarut gurim gaa malillo mal arafuhow, mamu jambi eĉet yay yaa Kirista n’ekurua éni eĉet yaa bamotoŋ.
Yésu Kirista o aamme sembe sasu ni malillo mamu sal Aláemit
18Maagen mamu, gavare eĉet yay yaa Kirista n’ekurua, ni bugagu gaamme n’ejow bi ellim kakan batey ni fuhow ; bare ni wolal jaamme ni bulago babu baa gaᵽah, gugitengiten sembe sasu sal Aláemit. 19Ni Bahiĉer babu Aláemit naage : « Malillo mamu maa bugan bugagu galillo me, ᵽan ihajen mo, mujah mamu maa bugan bugagu gajah me, ᵽan inemen mo1.19 Juluj Esai 29.14. » 20Ñer wa bugan bugagu galillo me gújue gutajen gulob ? Uᵽájula gurim Aláemit bugagu ni uceŋoraaw bugaa jama wa gújue gulob ? Leti Aláemit nagitengiten búoh malillo mamu maa mof me kakan batey ni fuhow ? 21Maagen mamu, arafuhow ni malillool ᵽoomo najuge wo Aláemit akan me, bare ájuut affasol. Yo eĉile Aláemit naah aŋar gurim gaugu gal eĉet yay yaa Yésu n’ekurua go wóli jivaree me min aᵽagen bugagu gáinen me, ban mof mamu, mo, ni mujoh go batey ni fuhow. 22Esúif yay ugitenum wajahaliene gurorene, ban galet me Esúif1.22 galet me Esúif : ni gugerekay guoge egerek yay., bugo, malillo guliᵽe. 23Wóli til Kirista abbaŋi me n’ekurua yay jivaree, ban n’Esúif yay kakan waf wasunenie ; bugan bugagu galet me Esúif, ni bugo, kakan batey ni fuhow. 24Bare ni bugo Aláemit aĉob me, ásuif-ó, alet me ásuif-ó, Kirista o aamme sembe sasu ni malillo mamu sal Aláemit. 25Ey, waf waw wal Aláemit, wo bugan bugagu gujoge me batey ni fuhow, ufafaŋ malillo mamu mal arafuhow ; wo gujoge me gabajut sembe gal Aláemit ufafaŋ fúf sembe sasu sal arafuhow.
26Gutiom, julujoro ᵽaa joon, buru bugo Aláemit aĉob me : ni bujugum bal arafuhow, meŋut ni buru bugan galilloe, meŋut ni buru bugan gabaje sembe, meŋut ᵽoᵽ ni buru bugan búgamah. 27Bare til, bugan bugagu bugo mof mamu mujoh me utea ni guhow, Aláemit bugo naĉobe bi esuen galillo me ni mof ; naĉobe gabajut me sembe bi esuen bugagu gabaj me sembe ; 28naĉobe bugan bugagu gabajut me nafa, bugo mof mamu muĉotihene me, galet me wáfowaf, bi ékerul bugagu bugo mujoge me bugan búgamah : 29mamu arafuhow ánoan mát’áju amandor bújoŋor Aláemit. 30Aláemit nakanulkan n’jujogor ni Yésu Kirista, ban nakane min Yésu faŋaol áni malillo mamu mololal : aĉila Kirista akane min Aláemit ajogolal bugan gaĉole, o aĉilolal nuroŋal bi mala Aláemit, ban o ᵽoᵽ aalorolal ni gatil gagu. 31Mamu, wo Bahiĉer babu bulob me n’ukano, baah me : « An amaŋ me fumandor, amandor mala wo Ataw akan me1.31 Juluj Séremi 9.23. »
2Pool o n’gavare mala Kirista abbaŋi me n’ekurua yay
1Gutiom, no nijoulo me íkiil itogul, iŋarut balober bice bagole ter malillo mice majahaliene min ivareul maagen mamu makoᵽ me mal Aláemit ; 2waf wanur pat nimaŋene jiffas, Yésu Kirista, Yésu Kirista ahu aĉet me n’ekurua yay. 3Yo eĉil me niilo bújoŋorul ni gániom gal an abajut sembe, ni gáholi ni etelen dó yámah. 4Gurimom ni baligenerom so sibajorut wáfowaf ni gurim gaa malillo arafuhow, bare dáru sembe sasu saa Biinum Banabe siraŋulo mee ŋanno ca bi ekanul n’jíinen gurimom. 5Mamu, gáinenul mati gúhago ni malillo arafuhow, bare til ni sembe sasu sal Aláemit.
Malillo mamu mal Aláemit
6Maagen dáru gurim gaa malillo wóli jivaree mee bugan bugagu gabbah me ni gáinen gagu, bare malillo maumu milet maa mof me, milet ᵽoᵽ maa sembe sasu saarat me saogen me mof maumu, sajae me ebil sinemo. 7Wóli til malillo Aláemit majureruti me makoᵽ me, mo jivaree mee bugan bugagu. Balama átul mof mamu, Aláemit ni malillool o baᵽier bo min akiĉe bu najae me ekanolal nuyabal fugab ni gasalol. 8Bajut sice ni sembe sasu saarat me saogen me mof me saffase bakiĉer baubu. Enoen me siffasenboffas, mati sikanen min gubbaŋ n’ekurua Ataw ; ban ebbaŋ n’ekurua yauyu eĉilol min ammeŋ gasal. 9Yo may Bahiĉer babu bulob me, no buoh me :
« Baje waf wo an ámusut ajuh, wo an ámusut aun,
waf wo an áfuh ámusut aᵽinor mala wo ;
waf wauwu Aláemit nakiĉwokiĉ ahato bi ni bugan bugagu gábboliol me2.9 Juluj Esai 64.3. »
10Ban Aláemit wolal nagiten wo ni búkanum baa Biinum Banabe ; Biinum Banabe, bo, buffase waf waw ᵽe, hani gaᵽinor Aláemit gafaŋ me n’gukoᵽe.
11Ay ájue affas gaᵽinor gal an, íni let an ahumu faŋaol ? Manur mamu may, Biinum Aláemit bo bare bújue buffas gaᵽinor Aláemit. 12Biinum babu bo nuyabal me let ni mof me bujoumulo, bare til n’Aláemit ; mamu nújuale uffasal úji waw ᵽe wo Aláemit asenolal me. 13Ban wo wóli jivaree me, let ni gurim gajoumulo ni malillo mal arafuhow jivaree wo, bare til ni gurim gajoumulo ni Biinum babu bal Aláemit. Mamu, wóli nihi jiŋar gurim gaa Biinum Banabe min jíᵽajul maagen majoumulo ni Biinum. 14Arafuhow o Biinum babu bal Aláemit bilet ni o mát’áju ajoh wáᵽullo me ni Biinum baubu : ᵽan ní n’aĉila batey ni fuhow. Mát’áju wo ejoh ni biinumol, mata Biinum Aláemit bo nihi bukan an náju ánanum waf wauwu. 15An abaj me Biinum babu bal Aláemit, ᵽan áju ánanum wáfowaf wabaje, ban aĉila faŋaol an mát’áju affas bu nánie. 16Bahiĉer babu buoge : « Ay affase gaᵽinor gagu gal Aláemit ? Ay ájue atarol ? » Bare wolal nubajale gaᵽinor gagu gaa Kirista.
3Pool o n’egiten bugaa Korent bu gáinenil gúriŋut me
1Gutiom, no niomen me ni buru, íjuenut ilob ni buru ti níarien me ilob bújoŋor bugan gabaje Biinum babu bal Aláemit ; nilobenlob ni buru ti bugan bugaa buroŋ be, ti bugan bugo gáinenil ni Kirista gutogerut. 2Nisenulsen míi jirem min ihabo esenul sinaŋ mata sinaŋ jújuut so fitiñ. Hani bi maer jújuut jitiñ so, 3mata buru juroŋe n’eroŋ ti bugan bugagu bugaa buroŋ be guroŋe me. Maagen mamu, nemme juroŋ n’ésilaet ni gárig, jigitengiten mamu búoh buru bugan bugaa buroŋ be jom mala min juroŋe me ti arafuhow nah’aroŋ me. 4No baj me an ni buru aah : « Injé ni Pool nibbañe », ahuo naah : « Injé ni Apolos nibbañe », leti jikakan ti arafuhow ánoan nah’akan me ?
5Ban joonjoon, ay aamme Apolos ? Ay aamme Pool ? Wóli uroka bare jom bugal Aláemit, gaĉilul me n’jíinen ni Kirista. Anóan ni wóli nakakan burok babu bo Ataw asenol me ekan : 6ínje niroroh, Apolos náiyen, bare Aláemit akane min yil. 7Yo eĉil me an ahu aroh me ni ahu áiyen me, bugo ᵽooil gulet wáfowaf, bare Aláemit akan me min yil, o aamme waf. 8An ahu aroh me gurere bugo n’ahu áiyen me ; ban Aláemit ᵽan acam ánoan ni bugo re ni ejenol. 9Wóli uroka jom gaam ni burok tiñ tanur bi mala Aláemit, buru n’jíni galah gagu gola, buru juomme may bateᵽer babu bola. 10Nirodok ti ateᵽa ala maagen, nabor ni gáji gagu go Aláemit asenom me, ban niileyilen fíĉit fafu. Maer ñer ace aam n’eteᵽ aremben. Bare ánoan naate akan to biinumol ni bateᵽer babu bola ! 11Fíĉit fice mul fújuut fiileni fúbuli ni fafu fáĉili me fuban, faamme Yésu Kirista. 12Guce ᵽan guŋar ter éurus, ter síralam, ter ᵽoᵽ sival satinenie min guremben ni fíĉit faufu n’guteᵽ ; bugaguil, bugo, n’guŋar ter ubabar, ter éful, ter ᵽoᵽ mukaw min guteᵽ. 13Bare jáari burok babu bal ánoan ni bugo ᵽan jibil jiraŋ funah fafu faa Bataliŋ babu baĉiger ; fiĉila jijae me éᵽunni n’ésuh. Funah faufu, Aláemit ᵽan aŋar sambun min álingen burok babu bal ánoan, mamu ánoan ᵽan affas burok bu nakane. 14An o sambun sausu mati súju me sihajen bateᵽerol, an ahumu ᵽan ayab bacam. 15Bare an o bateᵽerol bujae me esa iki birem, o mat’ayab bacam ; aĉila fumumol ᵽan aᵽah, bare ᵽan áni ti an aᵽagulo ni sambun.
16Jiffasut búoh buru juomme gávi gagu gal Aláemit, ban biinum Aláemit ubu ni buru ? 17Yoo, an ahajen me gávi gaugu, Aláemit may ᵽan ahajenol, mata gávi gagu gal Aláemit gunanab, ban buru juomme gávi gagu guĉila.
Jambi an amandor apalol an
18Jambi an abutoro : eno ace ni buru najoge gaa búoh o nalillolillo ni bujugum baa bugaa mof me, mbi til aroŋ ti an atee ni fuhow min mbi maagen mamu alillo ; 19mata malillo mamu maa buroŋ be kakan batey ni fuhow bújoŋor Aláemit. Maagen mamu, Bahiĉer babu buoge : « Aláemit mutuho bugan bugagu galillo me nah’aŋar najogil. » 20Buoge ᵽoᵽ : « Ataw naffase gaᵽinor gagu gaa bugan bugagu galillo me ; naffase búoh gaᵽinor gom garakel. » 21Mamu, an aatut amandor mala apalol an, mata waf waw ᵽe buru jiĉil wo : 22Pool, Apolos ter Ᵽier, mof mamu, buroŋ babu, eĉet yay, waf waw waa jama ni wájaeul me, dó hum ᵽe buru jiĉile ; 23ban buru Kirista aĉilul, ban may aĉila Kirista, o, Aláemit aĉilol.
4Aláemit nevonol pat aamme Ataliŋa ahu
1Mamu ñer, mbi jujogóli ti uroka bugaa Kirista bugo nasene bíteb babu bal egiten waf waw wakoᵽ me wal Aláemit. 2Ban an o Aláemit asene burok ekan, wo narorenol me, wo uomme akan burokol ni maĉole. 3Injé fumumom kanutom bo waf buru balober maarat jiya n’ínje, ter guce ; ban may mat’italiŋoro ínje faŋaom. 4Ijugut maarat mo nikane, bare mánoman, let yo mb’eĉil min íni an aĉole bújoŋor Aláemit ; an ahu ajae me etaliŋom o aamme Ataw. 5Yo eĉil me jambi jitaliŋ an tinah talu tabeli me m’baĉigerulat, mamu bi no Ataw ajae me ébbañul. Aĉila ᵽan áᵽunnul me ni maŋannoe waf waw ᵽe waamme n’emoĉ, waamme n’uinum bugan bugagu agiten. No ñer, Aláemit ᵽan asen ánoan gasal gagu gájahor me ni o.
Gálatien gagu go uᵽotoraaw guot me gumuten
6Gutiom, wo nilob me iya n’Apolos ni ínje fumumom, mala maaroul nílobum wo. Nimaŋene min jiŋar bilihorum ni wóli, mamu ᵽan júju jujoh wo firim faufe fumaŋ me elob faah me : « Jambi jikan waf iki jívafen wahiĉi me. » An ni buru aatut ñer atennoro mata ace nárihene min ahabo ahu. 7Min aw ni wa núfaŋum me bugagu ? Aw wa nubaje Aláemit m’basenuti wo ? Ban eno me waf waw wo nubaj me basener bom, wa n’uĉil min utennoro mamu nan gusenuti wo ? 8Ni gaᵽinorul juoge wo jimaŋ me ᵽe, jibaj wo jiban iki jiᵽilo sar ! Buru maer usanum jom ! Jibanno jíni úvi jihalóli to. Nimaŋene jíni úvi ti maagen tima wóli may n’júju jugum ni buru fívieto faufu ! 9Ni bujugumom, wóli jaamme uᵽotora, Aláemit ni furobo fúsola nabaŋóli, ti bugan bugo gujae jamuh. Wóli jínini ti bugan bugo gujoge gural ni fuhay bújoŋor ésuh yay ᵽe : emalakaay ni bugan bugagu. 10Wóli jínini ti utea ni guhow mala Kirista, bare buru Kirista akanul n’jíni bugan galilloe ! Wóli júgotogoto, bare buru jibabaj sembe ; guĉotihenóliĉotihen, bare buru gutebenulteben fatiya ! 11Bi jama min bae ulobale maa, wóli ubugi min jicarete, egaya emugóli, jibajut jisimo, ubugu n’gutegeóli me, ban wóli ubugu n’jiyanore me jiban babu ᵽe. 12Wóli ubugu min jútuge liŋ n’jurok min jitiñ ejenóli. Gujelóli, bare wóli n’júsonienil ; gúlatienoli, bare wóli n’jumuten. 13N’gulob gurim gaarat guya ni wóli, bare wóli bae n’julob ni bugo súm. Bi funah faa jama gujogólijoh ti nihi jíni me uvuel waw waa mof, ti nihi jíni me éluŋ yay yaa bugan bugagu.
Pool o m’batar bugaa Korent ti ᵽaaya nah’atar me guñolol
14Ihiĉulatul gurim gaugu bi esuenul, bare til bi etarul ti ᵽaaya nah’atar me guñolol. 15Maagen mamu, hani jibajene uligena gono súuli ni súuli galigeneul mala buroŋ ni Kirista, bare ínje bare jibaje ti ᵽaaya ni gajogorul ni Yésu Kirista, min iŋallul me Firim fafu Fásum me. 16Kan ñer ínje umu n’elaul waf wauwe : jilihor n’ínje. 17Yauyu eĉil me may niboñulul Tímonte, aamme añolom o níbboli me nár, o gáinenol ni Kirista guliŋ me tir. Aĉila ᵽan aosenul me bu ínje iroŋ me ni Yésu Kirista. Buroŋ baubu nih’iligen me bugan bugagu tánotan ni sijangu sasu ᵽe bo nikae me.
18Baje guce ni buru gatennoroe mata n’gaᵽinoril ínje mat’ikelul bujuh. 19Bare súm me Ataw, mati ᵽio níjoul bi ni buru. Ban, no nijae me eĉigul, let gurim gagu gaa bugan bugaubugi gatennoro mee níjaeul bi ejuh, bare ejuh sembe sasu solil ; 20mata enogen ni Jávi jaju jal Aláemit let waf waa gurim barebare, bare rorendoren sembe. 21Wa ñer jifaŋe n’jimaŋe : íjoul bi ni buru n’egol ró, ter ni biinum bájebie ban ni bimmeŋ gábboli ?
5Ukana-galego bugagu gaamme ni jangu yay yaa Korent
1Wunoe ban babu ᵽe gaa búoh baje ace ni buru o buroŋol buarat hani jatiito ; hani bugan bugagu gaffasut me Aláemit gubajut buroŋ bánie mee. Niune búoh ace ni buru bugo ni aar ᵽayol nihi gufilo ! 2Dáuru wotene kanul gaᵽinor iki jiham an ahumu akan mee burok ti baubu áᵽur ni fuomunor fafu folul ; bare buru jikanut fo, min til jinamo eteben ubandul. 3Injé, hani min íraliul me, bare bae biinumom ubu to ni buru ; ban an ahumu akan mee burok baubu, o, nitaliŋol iban, ti níh’íni to me ni buru. 4No juomunore ni gajow gal Ataolal Yésu, biinumom ᵽan bíni to ni buru. Ni sembe sal Ataolal Yésu Kirista, 5niegul jibet an ahumu ni guñen gaa Seytane, min mb’ategol ák’ábahen bakanerol baarat mee5.5 min mb’ategol ák’ábahen bakanerol baarat mee : ni gugerekay guoge min mb’amuh enilol., mamu yaalorol néju eᵽah funah fafu no Ataw ajae me ébbañul.
6Ubandul wo jitebene mee gasal gánogan guleto ! Jiffasut ᵽiaŋ búoh lévir yatiito yo neh’ekan eᵽor yay ᵽooyo yasii me n’eilo ? 7Jihalen ñer bakaner baubu bolul bufan babu baarat mee min júju jukur ! Jikan mo me, ᵽan jíni bugan guvugul, ti eᵽor yo gusie yabajut lévir. Ban maagen mamu bugo jom mala min Kirista ásimeni me mololal : nánini ti gabbarum gagu go Esúif yay nihi gúsimen me funah fafu faa Paak. 8Yo eĉil me ñer nuotale ukanal gaggan gagu gaa Paak, let ni unaĉ wabaje lévir yay efan yay yal ekan maarat ni búlaᵽut, bare til ni unaĉ wabajut lévir, yoemme ni biinum bakure, ni biinum baa maagen.
9Ni eletar yay yo nimundum me ihiĉulul, nilobullob búoh jitey bugan bugagu gafiye me ni aletalet. 10Nilob maa ilobut ikan dó bugan bugagu ᵽee bugaa buroŋ be gafiye me ni aletalet, bugan bugagu bugaa gaija, bugan bugagu gákuete me, ter ᵽoᵽ bugan bugagu gamigelete me sinetal : enoen me bi etey bugan bugaubugi ᵽee, yoemme ñer júᵽur ni mof me ! 11Bare nihiĉululhiĉ min iegul jitey ánoan aage o ajangara, mbiban nah’afilo ni aletalet, ter nah’abaj gaija, ter nah’amigelet sinetal, ter nah’ajel bugan, ter náh’áhallenor ter ᵽoᵽ náh’ákuet. An ti ahumu, jambi jugum ni o wáfowaf, hani etiñor dín danur. 12-13Maagen mamu, bugan bugagu galet me ejangara let ínje iete italiŋil ; bugo, Aláemit ᵽan ataliŋil. Bare bugagu bugo buru jugum me fuomunor fanur, leti buru faŋaul juote jiffas molil ? Yo eĉil me jiham ñer álaᵽuta ahumu ni fuomunor fafu folul.
6Mala ebet apali ajangara ni bataliŋ
1Buru jaamme ejangara, eno me an ni buru nabajore n’apalol, bu nájue ájaenum elob yay ak’asen bugan galet ejangara gutaliŋ, min til ahabo fuomunor fafu fal ejangaraay ? 2Jiffasut búoh ejangaraay gujae me ebil gutaliŋ mof mamu ? Ban, eno me buru ᵽan jitaliŋ me mof mamu, bu ñer n’etulul mati júju me jiban elob yareut miñ ti yauyu ? 3Jiffasut búoh hani emalakaay wolal ujaale me etaliŋil ? So ñer ni etaliŋ waf waw waa buroŋ be ? 4Wa ᵽan uĉil mbi baj ni buru elob ti yauyu, n’jiŋar bugan bugo Jangu ekanut n’gaᵽin gúni utaliŋaul ? 5Wo nilob maa uotene ukanul n’jusu. Bu mati baj ni buru an alilloe ájue akan bugan gárige n’gujamor ? 6Toge ᵽiaŋ min an ni buru ataliŋ n’atiol bújoŋor bugan gabajut gáinen ni Yésu Kirista ?
7Min baj me ni buru bataliŋ gitengiten búoh juloe pám. Wa uĉile jújuut jumuten bugan bakanerul waf waĉolut ? Wa uĉile jújuut jihabo an bákuterul ? 8Bare til buru faŋaul jikane me maĉolut mamu, buru júkute me, ban bugan bugagu bugo jikane me mee gutiul bugom ! 9Jiffasut ᵽiaŋ búoh gaĉolut me gulet n’enogen ni Jávi jaju jal Aláemit ? Jambi jubutoro : gakane me galego, gamigelete me sinetal, gafiye me ni an o gúyavut, wáineaw gafilene me gupalil wáine, 10úku waw, gáĉelet me, úhallaaw, gajele me bugan, garame me waf bugan, bugan bugaubugu ᵽee mati gunogen ni Jávi jaju jal Aláemit. 11Guce ni buru buroŋil mamu bínien mee. Bare ni búkanum baa Biinumol, Aláemit ahu ololal naᵽoᵽos ni buru util wauwu ᵽe áᵽuren, min akanul n’jíni bugan ganabe, bugan gaĉole ni gajow gal Ataw Yésu Kirista.
Jiŋar sinilul min jisen Aláemit gasal
12Baje guce ni buru nihi guoh : « Níjue ikan wásumom me. » Gukoŋe, bare let waf waw ᵽe újahore ni an. Níjue ikan wásumom me, bare mat’ihat min íni ni fimigelet faa waf uce. 13Juoge ᵽoᵽ : « Mitiñay mukanikan bi ni far, ban far fukanikan bi ni mitiñay. » Jukoŋe, ban Aláemit ᵽan anemen so ᵽooso. Bare let sanur ni bujobuet : enil arafuhow ekanuti bi bujobuet ; bi n’Ataw ekani, ban o aĉil yo. 14Ban ti Aláemit ailen me Ataw ni gaĉet me, mo may ᵽan aŋar me sembeol min ailenolal ᵽoᵽ n’eĉet yay.
15Jiffasut búoh sinilul maer úlan wom uce wal enil Kirista faŋaol ? Ᵽan ᵽiaŋ iŋar gálan gal enil Kirista ik’itegor ni gal ejobu ? Hani, júut kan mo ! 16Jiffasut búoh ánaine anamo me bugo n’ejobu, bugo éubail enil yanur gom ? Maagen mamu, Bahiĉer babu buoge : « Bugo éubail enil yanur ᵽan gúni6.16 Juluj Fíĉilum 2.24. » 17Manur mamu may an ajogor me n’Ataw Yésu, an ahumu ni Yésu biinum banur gom.
18Jitey bujobuet ! Wawu util ᵽeeᵽe wo arafuhow ájue akan nd’uĉin n’enilol ; bare an anogen me ni bujobuet, nárure gatil n’enilol faŋayo. 19Jiffasut ᵽiaŋ búoh sinilul suomme gávi gagu gaa Biinum Banabe bo Aláemit asenul me, baamme maer ni buru ? Maer buru jibbañut jiĉil guhoul ! 20Aláemit naallorulwallor búallor bámah. Yo eĉil me ñer jiŋar sinilul min jisenol gasal !
7Pool o n’ébal mala búyabo
1Maer ñer ban ulobal maa suroren sasu so jurorenom me n’eletar yay yolul. Wáriari min ánaine anamo to m’bakait n’anaare. 2Bare min jambi bujobuet bubaj, faŋe jáari min ánaine ánoan abaj aarol, ban may anaare ánoan nabaj áinol. 3Aínema naate akan aarol wo ánaine aat me akan aarol. Manur mamu may, aarema naate akan áinol wo anaare aat me akan áinol. 4Aarema ájuut aŋar enilol min akan wásumol me, mata enil yay yola áinol aĉil yo. Manur mamu may, áinema ájuut ᵽoᵽ aŋar enilol min akan wásumol me, mata enilol aarol aĉil yo. 5Jambi an ni bugo gúuba alat efilo n’apalol ; ter ᵽiaŋ bugo bajamorer bi eirigen ᵽan jatiito min gúju gulaw Aláemit maagen mamu. Bare ᵽúrto me, n’gubbañ dó ni búyaboil ti buot me bujow, jambi bil mati gúju gujogoro min gúji mamu Seytane bulago bal ebutil. 6Min ilob maa, let ter gáboñ niseneul, bare jikan yo me wáriari. 7Nifaŋene nimaŋe bugan bugagu ᵽe gunamo to m’bayabut ti ínje, bare ánoan nabaje gáji gábulie ni waa bugagu go Aláemit asenol : ahe gal enamo m’bayabut, ahu gaa búyab.
8Gurim gauge nimaŋe ilob súfurah sasu ni waareaw bugo wáinil guĉet me : faŋe jáari bi ni bugo gunamo to mamu ti ínje. 9Bare jújuut me jujogoro, wáineaw n’jiyab waare, waareaw may n’jíyabo, jambi gafoga gumugul.
10Gayab me ni gáyabo me, gáboñ gauge nimaŋe ilobil : anaare áyave aatut áᵽur yaŋ áinol. Gáboñ gaugu let n’ínje gujoumulo, bare n’Ataw. 11Eno me anaare nabile áᵽur yaŋ áinol, jamb’abbañ áyabo, ter ᵽiaŋ abbañ iki gujamor bugo n’áinol. Manur mamu may, ánaine aatut aham aarol.
12Mala búyabo ajangara ni an alet ajangara, gurim gauge nimaŋe ilobul : ánaine aam ajangara abaj me anaare alet ajangara aage ey namaŋe bae guĉin ban n’guĉin ti maagen, áine ahumu aatut ahamol. Gurim gaugu n’ínje gujoumulo, let n’Ataw. 13Manur mamu may, eno me anaare ajangara nabaje ánaine alet ajangara, ban áine ahu naah ey gújue bae guĉin ban may n’guĉin ti maagen, aare ahumu aatut aah áinol guban. 14Maagen mamu, áine ahu alet me ajangara garobool n’aarema aamme ajangara ᵽan guĉil me min Aláemit ásonienol. Manur mamu may, aare ahu alet me ajangara garobool n’áinol aamme ajangara ᵽan ᵽoᵽ guĉilol me min Aláemit ásonienol. Let mo, guñolil ᵽan gujogi ti uñil ganabut, ban bae gunanab mala gásonien gagu go guyab me n’Aláemit. 15Bare eno me an ahu alet me ajangara amaŋe guban bugo n’ahu aamme ajangara, gújue guban. No ñer, áine ahu ter aare ahu aamme ajangara gagolol gúᵽure. Aláemit namamaŋ juroŋ ni gásumay. 16Aw ajangara ahu aarema, nufiume maagen mamu gaa búoh ᵽan úju uᵽagen áini o baamer to n’aw ? Aw may ajangara ahu áinema, nufiume gaa búoh ᵽan úju uᵽagen aari o baamer to n’aw ?
Eroŋ buroŋ bajaore ni bavoger Aláemit
17Ᵽúrto me dáuru ᵽe, jujoh ni firim fafu fo nilobe me bugan bugagu ni sijangu sasu ᵽe, faamme : ánoan naate ásumaet ni gáni gagu go Ataw asenol me, ní ti nánien me no Aláemit avogeol me. 18Eno me an natetey búhut aban no Aláemit avogeol me, áni to mamu. Mb’eno me atogut atey búhut, áni to may mamu. 19An utey búhut-ó, uteyut búhut-ó, so ᵽooso sirebore : wakani me n’gaᵽin, wo uomme éttun gúboñ gagu gal Aláemit. 20Anóan naate ásumaet ni gániol gaa no Aláemit avogeol me. 21Kan me amigel nuomene no Aláemit avogei me, jamb’ubaj to gaᵽinor gánogan ; bare ubaj me bulago baa min úᵽur ni fimigelet faufu, uŋar bo. 22Maagen mamu, amigel o Ataw avoge, o, Ataw náᵽunnol aban ni fimigelet fafu. Manur mamu may, an alet amigel o Kirista avoge, o, amigel nam maer ola. 23Aláemit nacacam bacam bámah min aallorul, jambi ñer jibbañ jíni umigel bugaa bugan guce. 24Ey, gutiom, ánoan naate áni bújoŋor Aláemit ti nánien me no navogeol me.
Pool o n’elob mala gayabut me ni mala gáyavut me
25Mala buru bugan bugagu jaffaserut me anaare ter ánaine, ibajut firim fajoumulo n’Ataw fo mb’isenul me. Bare ban ilob wo niᵽinor me, ínje o Ataw ni ñarum enilol akan me min íni an o jújue jíhagum ni o. 26Ulujal me sílam sasu saa jama, n’gaᵽinorom wáriari min ánoan áni ti náni me. 27Eno me nuyayab anaare, jamb’uŋes min jihanor. Mb’eno me utogut uyab, jambi ñer uliᵽ ebaj anaare. 28Bare may uyab me anaare, ubajut gatil. Mb’eno me bájur baffasut ánaine búyave, bájur baubu abajut may gatil. Bare bugan bugagu gayab me ni bugagu gáyabo me ᵽan gubaj sílam ni buroŋil baa funah-ó-funah, ban nimaŋene buru jambi jibaj so.
29Gutiom, wo nimaŋ me elob, uwe : gunah guman bare guŋañoe ; yo eĉil me ñer maer mbi gayab me guroŋ ti bugan gayabut, 30gaamme n’ukoŋ ti bugan galet n’ukoŋ, gaamme n’ésumay ti bugan galet n’ésumay, gannom me waf ti bugan gaĉilut wo, 31gároŋume me ni waf waw waa mof me guroŋ ti bugan gároŋumut ni wo, mata mof maume, ti míni maa, muñumut eᵽio náar.
32Nimaŋene jambi jibaj gaᵽinor gánogan. An ayabut nah’aᵽinoᵽinor maa waf waw wal Ataw, nah’aᵽinoᵽinor maa bu najae me ekan násum Ataw. 33An ayayab mala waf waw waa buroŋ be nah’aᵽinor, maa bu najae me ekan násum aarol ; 34ñer biinumol ᵽan búlan. Manur mamu may anaare áyavut, ti ᵽoᵽ bájur baffasut ánaine, nah’aᵽinoᵽinor maa waf waw wal Ataw, mamu ni bakanerol ni baᵽinorerol, ᵽan áni ᵽoool ala Ataw ; bare ahu áyabo me, o, nah’aᵽinoᵽinor maa waf waw waa buroŋ be, maa bu najae me ekan násum áinol.
35Mala gásumayul nilob maa, let ter bi érurul ni sílam, bare til bi erambenul min jikan wafaŋ me n’úarie, min jujogor liŋ n’Ataw uinumul m’bálandut.
Pool o n’elob mala gaᵽañ me
36Eno me áᵽur abaje bájur o gujamore bi búyabo, ban naᵽinor gaa búoh alet n’ekanol jon min ayabutol me, eno me ᵽoᵽ biinumol bitebe mbaa bájur babu, ban ájuut ajogoro atajen min aah guote gúyabo, gúyabo ti namaŋ yo me : akanut gatil gánogan. 37Bare ajoh me m’biinumol búoh mat’ayabol, an m’batuñenutol min aᵽinor mee, min ní aĉila aᵽinore nakan wásumol me, ban maagen mamu nájuju ajogoro eke ni bájur babu bo gumaŋor me, an ahumu nakane jon. 38Mamu ñer, an ahu ayab me bájur babu o gumaŋor me nakane jon, bare ahu ayabutol me, o, nafaŋe ekan wári.
Pool o n’elob mala waareaw bugo wáinil guĉet me
39Anaare o gúyave bugo n’ánaine guote gurobo bi no áinol ajae me eĉet. Aínol aĉet me, aare ahu ñer nájue ák’áyabo ni an o namaŋe, bare áine ahu o najae me éyabo ni o naate áni ajangara. 40Eno me may mamu nanamo to m’báyavut, no ᵽan afaŋ me nabaje gásumay. Gaᵽinorom ugu, ban ni bujugumom ínje ᵽoᵽ nioseh nibaje Biinum babu bal Aláemit.
8Mala ellu yaa sihaj sásimeni sinetal
1Maer ñer ban ulobal mal ellu yay yaa sihaj sasu sásimenei me sinetal sasu. Maagen mamu, "wolal ᵽe ubajale gaffas gagu," ti buru julobe yo me. Ban gaffas gukanekan an natennoro, bare gábboli, go, guliŋeneliŋen fuomunor fafu. 2An akan me m’biinumol gaa búoh o uce naffase, an ahumu affaserut joon ti naat me affas. 3Bare an amaŋ me Aláemit, an ahumu Aláemit naffasol.
4Maer ñer mala etiñ ellu yaa sihaj so gúsimene sinetal, nuffasale búoh enetal let waf waa maagen ni buroŋ be ; Aláemit anur pat abaje. 5Baje bugan gaage úlaemit gummemmeŋ n’ettam yay ni ᵽoᵽ n’émit yay. Ban maagen ni bugo babaj úlaemit ni utaw gammeŋe. 6Bare ni wolal Aláemit anur pat abaje : aĉila aamme Ᵽaaya, átut me waf waw ᵽee, ban nuroŋaleroŋ bi ni o. Ni baj ᵽoᵽ Ataw anur pat : aĉila aamme Yésu Kirista, o waf waw ᵽee útulumi me ni o, ban núroŋumal ni o.
7Bare, let bugan bugagu ᵽe guffase maagen maumu. Guce gaᵽulenen me eke ni sinetal sasu, bi funah faa jama n’gaᵽinoril gutiñ me ellu yauyu yásimeni so me, waf waa sinetal gutiñe : min gáinenil gutogut me, yo eĉil me n’gujogoro bugan gasigoe n’ellu yauyu. 8Ban, let mitiñay mbi miĉilolal nulofal Aláemit. Bajut uce wo nujaale ébbur wolal m’batiñut mo. Ulelal to ᵽoᵽ n’ebaj wáfowaf wolal batiñer mo. 9Jújue jikan wásumul me, bare júludo jambi bakanerul biĉil bugan bugagu bugo gáinenil guliŋut me min gulo ni gatil. 10Maagen mamu, eno me an o gáinenol ni Kirista guliŋut najuge aw abaj me "gaffas gagu gaa waf waw" min urove tiñ to enetal yom min úni ni fitiñ, an ahumu mati ᵽiaŋ aᵽinor aah o may nájue atiñ ellu yaa sihaj so gúsimene sinetal ? 11Kan mo me, "gaffas" gagu gúiya guĉile atii ahumu o gáinenol guliŋut me nallim, ban hum Kirista naĉeĉet mola. 12Jitil me mamu ni gutiul, n’júbuken uinumil wágoto mee, jiffas búoh Kirista faŋaol jitile ni o. 13Yo eĉil me, eno me ban ellu yo nitiñe eĉil atiom min atil, ᵽan ihat bándor etiñ ellu jamb’iĉil atiom nalo ni gatil.
9Gailo gagu go Pool abaj me mala min aamme aᵽotora
1Ñer wa, íjuut ikan wásumom me ? Ilet aᵽotora ? Ijugut ᵽiaŋ Ataolal Yésu ? Leti burok babu bo nasenom me ekan biĉile min jíni bugola ? 2Hani min guce guceŋ me gaa búoh ínje aᵽotora nem, bare buru jiffase bae búoh aĉila nem, mata gajogor gagu go buru jujogor mee n’Ataw gugitengiten búoh maagen mamu ínje aᵽotora nem.
3Maa níh’íbal maa bugan bugagu gategeom me sulob : 4Min ᵽiaŋ wóli jiᵽilout min bugan bugagu gusenóli jitiñ n’jirem mala burokóli ? 5Jibajut ᵽiaŋ bakoŋ min jiyab waare ejangara min nihi jijaor tánotan, ti may uᵽotoraaw bugagu, guti Ataw ni ᵽoᵽ Ᵽier9.5 Ᵽier : ni gugerekay guoge Kefas, yoemme Ᵽier (eval) ni guarameeŋay. gukane mo me ? 6Ter ni bugan bugaubugi ᵽe ínje ni Barunabas bare juote jiaken n’jurok ni guñenóli min juroŋ ? 7Juundere ᵽiaŋ may búoh akosombil ace aŋare wafol min acamoro burokol ? Ay ᵽan aroh bununuh aban mat’atiñ mitiñ mamu mala bo ? Akoña ay aatut arem míi mamu mal ekore yay yo nakoñe me ?
8Nilolob mala waf waw waa buroŋ arafuhow baa funah-ó-funah ; bare let wo nevonwo ugitene mala wo nimaŋ me elob, mata may gúboñ gagu gaa Móis gulolob yanur yay. 9Maagen mamu, gúboñ gaugu guoge : « An mat’uŋar gákanay uoᵽ ni butum ébe yaam n’ehah ble min úfiren yo gafen. » Aláemit nalob maa nababaj ᵽiaŋ gaᵽinor abbañen mbaa síbe sasu bare ? 10Leti wolal uĉilale min alob mee ? Gurim gaugu guhiĉihiĉ hum bi ni wolal. Maagen mamu, an ahu aañ me ni ahu ahah me guote gukan burokil ni gafium gagu ró gaa búoh ánoan ni bugo ᵽan abaj to jola. 11Iní me wóli juroroh ni buru eugit yaaro yaa Biinum Banabe, bu ñer ᵽan hóji wóli baᵽiler fugab fice faa gubaj gagu golul ? 12Iní me baje guce gájue gubaj waf ni buru, wóli jifaŋil ebaj gailo gaugu, let mo ᵽiaŋ ? Bare wóli jikanut mo, min til jumuten waf waw ᵽe, mamu jambi baj waf uᵽiken Firim fafu Fásum me faa Kirista ejow ti fuot me fujow.
13Jiffasut búoh uteŋenaaw bugaa gávi gagu gal Aláemit ni gávi gaugu gúroŋum me ? Jiffasut búoh gaĉil me bísimen babu guyabeyab fugabil ni bo ? 14Manur mamu may, Ataw naaseh bugan bugagu gavaree me Firim fafu Fásum me guote gúroŋum ni fo. 15Níjuene ikan mo, bare ikanut mo. Ihiĉulat gurim gauge min mb’íbajum to waf uce. Hoe iĉet so n’ekan mo ! An mat’aramom waf wauwu waĉilom me min ikaror ! 16Ibajut bi ekaror mala gavare gagu go nivaree me Firim fafu Fásum me ; dó til kakan bíteb bo Aláemit asenom, ban mbi mataño míni n’ínje eno ivareut Firim faufu ! 17Iníen me ínje faŋaom iĉobene burok baubu, ᵽan ibajen to bacam ; bare nemme bíteb bom bo Aláemit asenom, ᵽan ikan burok babu bo nasenom me m’barorenut wáfowaf. 18Bacamom bo buomme ñer bay ? Bo buomme hum gásumay gagu go nijae me ebaj ni gavare Firim fafu Fásum me, m’barorenut wo gavare gaugu guoten me guŋallom.
19Mánoman nínie an alet ni fimigelet fal an ace, bare nikanorokanoro amigel ala bugan bugagu ᵽe min mb’íñagul bugan gafaŋe n’gummeŋe bi ni Yésu. 20No niom n’Esúif yay, ᵽan iroŋ ti Asúif min mb’iñagulil bi ni Yésu ; ey, mánoman nilet ni guñen gaa gúboñ gagu gaa Móis, nirondoŋ ti níh’íni me ni go, min mb’íñagul gaamme ni guñen gaa gúboñ gaugu bi ni Yésu. 21Mo may, no nirove tiñ tanur ni bugagu gaffasut me gúboñ gagu gaa Móis, nih’irondoŋ ti bugo, ti an akanut gúboñ gaugu n’gaᵽin, min mb’iñagulil ᵽoᵽ bi ni Yésu. Dáuru let gaa búoh butumom bilebo ni gúboñ gagu gal Aláemit. Butumom bae ubu bo, mata ínje umu ni guñen gaa gúboñ gagu gaa Kirista. 22Manur mamu ni bugagu bugo gáinenil gubajut me sembe : nirondoŋ ni bugo nan ti gúmbam faŋago ndi gubaj me sembe, min mb’iñagulil bi ni Yésu. Mamu ñer, niroŋe buroŋ bánoban ni bugan bugagu ᵽe, tima, mánoman níe, niᵽagen guce ni bugo. 23Dáuru ᵽe nikandókan mala Firim fafu Fásum me, min mb’ibaj to fugab ni gásonien gagu go fisene me.
24Let jiffase búoh bíbefor bubaj me ni fuhay, úbeforaaw ᵽe nihi gutey, bare an anur pat nah’ateb fo. Kan ñer jitey bi eteb fo ! 25Ubéforaaw ᵽe ᵽan gúfiren sinilil ucewo ; gukaneyokan bi ebaj gajow gámah gañumut eᵽio ní bacamil. Bare wolal til nukanaleyokan bi eyab bacam bábaerit. 26Yo eĉile nitetey, bare íteerit ró me ; nittegoretegor, bare ittegorérit ró me. 27Nimumuh enilom, ban niyogenyoyogen faŋ jamb’ínje faŋaom avaree me bugan bugagu íbbur bacam babu ínje bavareeril iban.
10Batar babu mala wabajen me bugal Israel
1Gutiom, nimaŋe min jiffas wabajen me sipayolal gufan no Móis áᵽunneulil me Esíp. Aláemit nakakan elitalit yaa gávuh10.1 Juluj Gaᵽagen 13.21 negganil bugo ᵽe bulago babu, ban nakanil may bugo ᵽe n’gujow ni mahae gusat Fal fafu Fújugah fafu gulo ñagagu. 2Bugo ᵽooil gúbatiseibatise ni gávuh gaugu ni ᵽoᵽ ni fal faufu bi egiten gajogor gagu go gubaj me ni Móis. 3Bugo ᵽe gutitiñ mitiñay mamu manur mamu majoumulo me n’émit, 4ban bugo ᵽe gurendem ᵽoᵽ mal mamu manur mamu mo Aláemit asenil me : maagen mamu nihi gurendem ni fuval fafu fo Aláemit nah’akan me fujaor ni bugo ; fuval faufu fo fuomme Kirista. 5Bare hani mo, Aláemit súmutol ni gafaŋ me jammeŋ ni bugo ; yo eĉil me n’gúĉelul baubu ni gafit gagu.
6Waf wauwu ᵽe ubabaj min ní bigitenum bi ni wolal, jambi ubajal uᵽinor wal ekan maarat ti bugan bugaubugi. 7Jambi ᵽoᵽ nihi jimalen sinetal ti guce ni bugo gukan yo me, ti Bahiĉer babu bulob me buoh : « Esúh yay guroborobo n’gutiñ, n’gurem, mbiban n’guilo gúrasor bi emalen enetal yay10.7 Juluj Gaᵽagen 32.6. » 8Wolal jamb’unonal ᵽoᵽ ni bujobuet ti guce ni bugo gukan mo me, min bugan gono súuli ávi ni sífaji (23 000) guĉet funah fanur10.8 Juluj Uᵽin 25.1-9 ; 26.62. 9Jambi may ugeĉal Ataw ti guce ni bugo gukan yo me, min sunuhunjaŋ surumil n’guĉet10.9 Juluj Uᵽin 21.5-6. 10Jambi nihi júmumunor ti guce ni bugo gukan mo me, min amalaka ahu ala eĉet yay anemenil.
11Waf wauwu ᵽe ubabaj min úni bigitenum bi ni wolal. Uhiĉihiĉ uhali to min mbi jóum búoh wolal jaamme ni buroŋ ni gannay gauge go nuffas me búoh buroŋ babu ubu n’ejow bi ebao uligenumal to waf.
12Yo eĉil me an aᵽinor me aah nahahah liŋ, naate ákanum jamb’abil alo. 13Sílam sasu so jibaj me bi funah faa jama, so arafuhow ánoan abaje. Bare Aláemit alobérit aban nabbañ búsol, ban may mat’ahalul min julo ni sílam safaŋul sembe : no sílam sijae me éloul, ᵽan asenul sembe min júju jumuten so, ban ᵽan asenul ᵽoᵽ bulago min júᵽur ni so.
Pool o m’baĉaf mala emalen sinetal
14Gutiom bugo níbboli me faŋ, waf wauwu uĉil me niegul jitey emalen sinetal. 15Buru bugo nilobe maa ni buru bugan jom gabaje uinum ; jiᵽinor buru faŋaul min jujuh gurim gagu go nilobul me ! 16Jiᵽinor mala éremuma yay yaa gásonien yaĉil me min nuh’usalal Aláemit. No nuremeal dó me, ekanutolal ᵽiaŋ min ubajal gajogor ni Yésu Kirista mala físimol fáyui me mololal ? Ganaĉ gagu may go numusulorale me, no nutiñale go me, gukanutolal ᵽiaŋ min ubajal gajogor ni Yésu Kirista mala enilol yaseni ? 17Ganaĉ ganur pat gubaje ; hani nummeŋale bu, enil yanur nuomal mata nubajale wolal ᵽe ánoan fugabol ni ganaĉ gaugu ganur gagu.
18Aᵽaa juluj bugal Israel : bugan bugagu gatiñe me ellu yay yaa súnuhureŋ sasu sásimenei me Aláemit, leti gujogojogor mamu n’Aláemit ? 19Nilob maa, wa ñer nimaŋe ilob to ? Nimamaŋ eoh ᵽiaŋ sinetal sasu ter ellu yay yaa súnuhureŋ sasu so gúsimene so me, nafa ece sibaje ? 20Hani ! Niegul : waf wauwu wo gúsimene mee, siseytane sasu gúsimene wo, bare let Aláemit. Ban imaŋut hani jatiito jibaj gajogor ni so. 21Jújuut jirem ni manur n’éremuma yay yal Ataw ni yaa siseytane sasu. Jújuut ᵽoᵽ jitiñ ni manur ni biril babu bal Ataw ni baa siseytane sasu. 22Jimamaŋ ᵽiaŋ jiinnul físil Ataw ? Jiᵽinoᵽinor búoh nufaŋale Ataw sembe ?
Erok nánonan bi mala gasal Aláemit
23Nilobenul yo gaa búoh nújuale ukanal wásumolal me. Maagen ! Bare let waf waw ᵽe úarie ekan. Nújuale ukanal wásumolal me, bare let waf waw ᵽe nuh’uliŋen fuomunor. 24Jambi an aŋes maaro bi n’aĉila bare, bare aŋes mo may bi ni bugagu.
25Ellu yánoyan yo gunnomenul, jújue jitiñ yo buru m’barorenut bay ejoumulo, mamu jambi an abil abaj to gaᵽinor gace. 26Bahiĉer babu bulobyolob buoh : « Ataw aĉile ettam yay ni waf waw ᵽe waam dó me10.26 Juluj Ufóñ 24.1. »
27Baj me an áinenut ni Yésu avogul fitiñ, ban n’juoh ey min jujow, wáfowaf wo najae me esenul, jitiñ wo. Jambi jurorenol bay waf wauwu úᵽummulo, mamu jambi an abil abaj to gaᵽinor gace. 28Bare an aagul me : « Ellu yauye ellu yom yal énuhureŋ yásimeni sinetal », jambi jitiñ yo mala min an ahumu alobul yo me, jambi mul an abil abaj to gaᵽinor gace. 29Let maa waf waw wo buru jiᵽinor to me nilobe, bare maa gaᵽinor gagu gal an ahumu.
Jambi gaᵽinor an ace gúᵽuren wáari me n’ínje min abaj wo najae elob aya n’ínje. 30Iní me nitiñe n’esalen nímoro Aláemit mala mitiñay mo nibaje, wa ñer mb’uĉil me min an ajelom ?
31Yo eĉil me ñer, hani buru ni fitiñ, hani buru ni marem, wáfowaf wo juom n’ekan, jikan wo bi mala gasal gal Aláemit. 32Juroŋ buroŋ bo mati búgu uinum waw waa bugagu : wal Esúif yay, waa galet me Esúif, ter Jangu yay yal Aláemit. 33Juroŋ ti ínje : ínje umu n’eaken min mb’ísum ni bugan bugagu ᵽe ni wáfowaf ; iliᵽut maaro múmbam bareom, bare ᵽoᵽ maa bugan bugagu ᵽe, tima n’guyab gaᵽah.
111Jilihor n’ínje, ti ínje fumumom ilihore me ni Kirista.
Gailo gagu go ánaine ni aarol guot me gubaj ni jangu yay
2Injé umu n’esalul mala min juoseneom me ni wáfowaf ni ᵽoᵽ mala min jíkanum me wo niligenul me. 3Bare nimaŋe min jikan n’uinumul waf wauwe : ánaine ánoan Kirista aamme afanol ; ánaine náni afan ahu ala aarol, ban Aláemit o náni afan ahu ala Kirista. 4Anáine ñer afut me fuhool o n’galaw ter o n’gavare ésuh yay firim fo Aláemit asenol, an ahumu Kirista nákerule. 5Mb’íni me anaare áfobout aĉila n’galaw ter o n’gavare ésuh yay firim fo Aláemit asenol, aare ahumu áinol nákerule ; nánini ti anaare ácigoe11.5 anaare ácigoe : Ni Esúif yay sujobu sasu bare nihi sícigo, ban sunenisuneni náar anaare bácigoer.. 6Iní me anaare áfobout, kan ñer ácigo ! Ban nemme sunenisuneni anaare eᵽirih walol ter écih wo, kan ñer naate áfobo. 7Anáine, aĉila, aatut áfobo mata aĉila aamme búnogor babu bagiten me jáari jaju jal Aláemit ; bare anaare o aamme búnogor babu bagiten me jáari jaju jal áinol. 8Maagen mamu, ánaine let n’anaare náuwenuli, bare til anaare áuwenuli n’ánaine. 9Ban may ánaine áuwenuti bi n’anaare, bare til anaare áuweni bi n’ánaine. 10Yo eĉil me, anaare naate abaj ni fuhool waf wagitene búoh náttuttun áinol, dó ᵽe mala emalakaay. 11Bare ni bakiĉer babu bal Ataw, anaare n’ánaine náhagume, ti may ánaine áhagum me n’anaare. 12Maagen mamu, ti anaare áuwenuli me n’ánaine, mo may ánaine abugei me n’anaare, ban dó ᵽe n’Aláemit dujoumulo. 13Buru faŋaul juluj to ᵽaa : jáhojahor ᵽiaŋ min anaare anamo m’báfobout o n’galaw Aláemit ? 14Nuffasale búoh sunenisuneni min ánaine acaen walol uhuli ti wal anaare. 15Bare anaare, o, abaj me wal wahulie, dó kakan jáari jola. Maagen mamu, Aláemit nasesen anaare wal wahulie min mb’úni mufuluma fuhool. 16An amaŋ me aceŋor mala yo, affas búoh wóli faŋaóli jibajut ró síceŋor sánosan, ban may sijangu sasu ᵽe sal Aláemit so ᵽoᵽ sibajut so.
Fitiñ fafu fal eosen Ataw
(Mácie 26.26-29 ; Maruk 14.22-25 ; Lík 22.15-20)
17Baje mul waf wo níjuut isalul mala wo : gúemor gagu golul maarat gufaŋe eŋallul maaro. 18Imundum iegul guogomseh nánonan no juvoge fujoj, nihi babaj búfaculor, ban nikane íinen yo. 19Ᵽiᵽima búfaculor buote bubaj n’etulul min mbi jú fasi bugay ni buru gubaj me gailo gaaro. 20Nijuge búoh no juomunore, let fitiñ fafu fo Ataw amaŋ me jitiñ nihi jitiñ to : 21maagen mamu, no jinave bi fitiñ, ánoan ni buru naramor atiñ fitiñol, min ñer guceul gucaret, bugaguul, bugo, n’gúhali. 22Leti ánoan ni buru nabaje yaŋol ? Wa uĉile ñer jújuut jitiñul bo n’jíremul bo ? Min ᵽiaŋ Jangu yay yal Aláemit jimaŋe eĉotihen n’esuen bugan bugagu gabajut me waf ? Wa ñer jimaŋe ilobul ? Niete ᵽiaŋ isalul mala yo ? Múk ! Mat’isalul.
23Gutiom, wo ínje Pool iligeneul me, Ataw aligenom wo ; wo uomme búoh :
Efuga yay yo Ataw Yésu abelei me ni guñen gal ulatorol, naŋaŋar ganaĉ, 24nasal Aláemit, no naban me, namusul go aban naah : « Dáure enilom yaseni me molul. Jikan mo min nihi juosenom. » 25Manur mamu may, no gutiñ me guban, naŋar éremuma yay aban naah : « Erémuma yauye yo eomme yaa gajogor gagu guvugul gagu go Aláemit ajae me ejogor ni buru físimom báyueri ; nánonan no juom dó ni marem n’jikan mo min nihi juosenom. » 26Maagen mamu, nánonan no jitiñe ganaĉ gaugu ban ni jirem éremuma yauyu, eĉet yay yal Ataw juosene mee, bi no najae me ébbañul.
27Yo eĉil me, an ajae me etiñ ganaĉ gagu gal Ataw ter erem n’éremuma yay yola o m’baᵽilout bi ekan mo, an ahumu natile n’enil yay ni físim fafu sal Ataw. 28Mbi ñer ánoan alujoro fumumol balama atiñ ganaĉ gagu ban narem n’éremuma yay ; 29mata an atiñ me ban narem o m’bakanut to biinum búoh dáuru enil yay yal Ataw, an ahumu naoᵽoroe bataliŋ Ataw aban. 30Yo eĉil me ni baj ni buru bugan gammeŋe guhaj, bugagu n’gásomut bireg guceil n’guĉet. 31Iníen me wolal faŋaolal nulujoroale, Ataw mat’ataliŋenolal. 32Bare Ataw nataliŋeolaltaliŋ bi eĉolenolal, jambi uloal ni sambun manur ni bugaa buroŋ be galet me bugal Aláemit.
33Gutiom, yo eĉil me ñer no juomunore bi fitiñ ti faufu, jinagor. 34An ni buru bieb bujogol me, amundum atiñul yaŋol, jambi baomunorerul buŋallul bataliŋ. Wawu waf, wo, ᵽan ibaŋ wo ni ganab no nijae me eĉigul.
12Ují waw wo Biinum Banabe bisene me
1Gutiom, mala úji waw wo Biinum Banabe bisene me, imaŋut min jinamo n’emoĉ. 2Buru jiffase búoh no jiffasenut me Kirista, jihalenhat uinumul n’újaenumul ti súm wo me mbaa sinetal sasu sálodit me buru m’bájuut to wáfowaf. 3Yo eĉil me ínje umu n’egitenul búoh an o Biinum Aláemit bíĉibbene ájuut aah : « Gatab gúni ni Yésu ! » Ban may an ájuut aah Yésu aamme Ataw Biinum Banabe m’báĉibbenutol.
4Mala úji waw ñer wal Aláemit, baje úji wábuliore, bare dáuru ᵽe Biinum babu banur babu bisene wo. 5Baje mukanay mábuliore maa burok bi n’Ataw, bare Ataw anur ahu ésuh yay guroke mee bi ni o. 6Baje waf wajahaliene wábuliore wo bugan bugagu nihi gukan, bare dáuru ᵽe Aláemit anur ahu náh’ájiil min gúju gukan wo. 7Anóan Biinum Banabe biseneolsen gáji bi ni maaro maa bugan bugagu ᵽe. 8Biinum babu ᵽan bisen ace gáji gaa bájalo n’elob, ahu Biinum babu banur babu m’bisenol gurim gammeŋe gaffas. 9Ace Biinum babu banur babu m’bisenol gáji gaa gáinen, ahuo m’bisenol gáji gal esen gahoy bugan gásomute. 10Ace Biinum babu m’bisenol gáji gaa min nah’akan waf wajureruti, ahu m’bisenol gáji gaa min nah’alob gurim gagu go nayab me n’Aláemit, ahu ᵽoᵽ m’bisenol gáji gaa min náh’ánanum waf waw wajoumulo me ni Biinum Banabe ni wawu wajoumulat me ni bo. Ahu Biinum babu m’bisenol gáji gaa min náh’áju alob gúlobum gaffasuti, ahu m’bisenol gáji gaa min áju agiten bugan bugagu wo gúlobum gaugu gulob me. 11Waf wauwu Biinum babu banur babu bukane wo ᵽee ; biĉila bisene ánoan úji wábulie ti bumaŋ me.
Ulán wammeŋe, bare enil yanur
12Maagen mamu, enil ebaje úlan wammeŋe. Ulán wauwu mánoman ummeŋe, bare n’ukan enil yanur. Mo may ní mee ni kirista. 13Ñer wolal ᵽe, Esúif ter let Esúif, umigel ter bugan galet umigel, nuyabalyab gábatise gagu min únial enil yanur ni búkanum baa Biinum Banabe banur babu ; maagen Aláemit nammeŋenolalmeŋen Biinum baubu banur babu.
14Ey, enil let gálan ganur ebaje bare úlan wammeŋe. 15Eno me gaat gagu guoge : « Nemme ínje ilet gañen, kan ñer ínje ílero n’enil yay », ᵽan ᵽiaŋ ĉil min guhat éni gálan gal enil yay ? 16Eno me may gannu gagu guoge : « Nemme ínje ilet jíĉil, kan ñer ínje ílero n’enil yay », ᵽan ᵽiaŋ ĉil min guhat éni gálan gal enil yay ? 17Enoen me enil yay yo ᵽe jíĉil yom, bu eotene ekan min neh’eun ? Enoen me ᵽoᵽ yo ᵽe gannu yom, bu eotene ekan min neh’eun gatiŋ ? 18Maagen mamu Aláemit nakakan enil yay n’ebaj úlan wammeŋe, gánogan to namaŋ me gúni. 19Kanen me úlan wauwu ᵽe ukakan gálan ganur, mati níen bo enil. 20Yo eĉil me ñer, baje úlan wammeŋe, bare enil yanur.
21Jíĉil jújuut ñer juoh gañen : « Isoholauti ! » Mo may, fuhow mati fúmus me fuoh guot : « Isoholautul ! » 22Bare til úlan waw wal enil yay wáni me nan wo ufaŋe n’úgotoe, uĉila ufaŋe n’ubaje hámma ; 23úlan waw wal enil yay wo nujogale me búoh ubajut nafa, wo nufaŋale me ejoh wári. Wasuneni me n’enil yay, wo til nuruhenale me faŋ. 24Mala úlan waw wal enil yay wo an aluje me namaŋ, wo, usoholaut min uruhenal wo maumu. Min Aláemit aomen me enil yay maumu, namamaŋ min úlan waw wágoto me ukani ni gaᵽin. 25Nakanmokan jambi búfaculor bubaj n’enil yay, bare til min mbi úlan yo ᵽe urambenor. 26Iní me gace ni úlan wauwu ugu ni sílam, wo ᵽe n’úlam manur ni go ; íni me gace ni wo gumaleni, wo ᵽe n’úsumaet manur ni go.
27Buru ñer, buru juomme enil yay yaa Kirista, ánoan ni buru gálan nam gala yo. 28Ban ni Jangu, Aláemit uᵽotoraaw|uᵽotora namunde akan, mbiban bugan bugagu bugo nálobum me n’utumil, balama uligena-bugan firimol, ᵽúrto bugagu gakane me waf wajureruti, mbiban gayab me úji waw wal esen gahoy bugan gásomute, waa garamben úsugaten, wal eogen jangu, wal elob gúlobum guce gaffasuti. 29Buru ᵽooul ᵽiaŋ uᵽotora jom ? Buru ᵽe bugan jom bugo Aláemit náh’álobum n’utumul ? Buru ᵽe uligena-bugan firim Aláemit jom ? Jikanekan buru ᵽooul waf wajureruti ? 30Jiyayab ᵽiaŋ buru ᵽooul gáji gagu gal esen gahoy bugan gásomute ? Julobelob buru ᵽooul gúlobum gammeŋe gaffasuti ? Jíᵽajulegoᵽajul buru ᵽooul ? 31Jikan to uinumul ᵽe n’eliᵽ min jibaj úji waw wáamumma.
Maer ban igitenul bulago babu bafaŋ me wawu ᵽe.
13Gábboli gufaŋe waf waw ᵽe
1Eno me nilobelob gúlobum gagu gaa bugan bugagu ni gal emalakaay ban ibajut gábboli, nínini ti mañ maele ró me ter ti egelelel yafambe. 2Hani nibaje gáji gaa min ilob gurim go Aláemit asenom, ter nibaj ᵽoᵽ gáji gal effas waf waw ᵽe wakoᵽeni me ni gaa gaffas gánogan, hani may nibaje gáinen gagu ᵽe gajae me éjiom min itosen gurijaŋ gagu, bare ibajut me gábboli, ilet wáfowaf. 3Eno me may niŋaŋar waf waw ᵽe wo nibaj me igabor, ban nisen enilom min esaeni, bare ibajut me gábboli, dáuru ᵽe mati diŋallom wáfowaf.
4Gábboli gamuten gom, gábboli músum gom, gábboli let bísilaet, gábboli let gasaloro, gábboli let batennoro. 5Gábboli ndi gukan waf wasunenie, gábboli ndi guŋes maaro mala go bare, gábboli fiiñ go ndi fitiñ an, ndi may gujoh an ni fiiñ. 6Gábboli ndi gubaj ésumay ni waf waĉolut, bare maagen mo nihi múŋarul go ésumay. 7Gábboli gukanolalkan min újual utebal sílam sánosan, n’gukanolal ᵽoᵽ min újual waf waw ᵽe : min újual úinenal nánonan, min újual ufiumal nánonan, min újual umutenal ni wáfowaf.
8Gábboli gúbaerit. Aláemit ᵽan abil ahat elob ni wolal n’utum bugan, gáji gagu gal elob gúlobum gaffasuti ᵽan gubil gubao, gáji gagu gaa gaffas gagu ᵽan gubil gullim. 9Maagen mamu, bi maer uffaserutal waf waw úk’útijenal ; wo Aláemit amaŋ me elobolal n’utum bugan bugagu, aloberutolal wo ᵽan ák’átijen. 10Bare no Aláemit ajae me ekan waf waw ᵽe min ujugi ŋanno ca, úji wauwu warambeneolal maa ᵽan ᵽan ubao.
11No niomen me añil, nih’ilobenlob ti añil, nih’iᵽinorenᵽinor ti añil, níh’ínanumennanum waf waw ti añil. Bare no nikan me anafan, nihahat waf waw waa fiñile. 12Maer, wo nujugale me ujugutal wo joon ; nogonogor nan ni galujorum gamoĉe waf wauwu ujugei. Bare ᵽan ubilal ujugal wo táh. Maer ᵽan iffaserut waf waw ᵽe ík’ítijen ; bare ᵽan ibil iffas wo joon ti may Aláemit affasom me.
13Maemma waf wauwe úfaji wauwe uom to bi nánonan : gáinen gagu, gafium gagu ni gábboli gagu ; ban gábboli gagu, go, go gufaŋ wo me ᵽe gájalo.
14Pool o n’elob maa gáji gagu gal elob gúlobum gaffasuti
1Jumundum ñer jiŋes ebaj gábboli gagu. Jikan uinumul ᵽoowo n’eŋes úji waw wo Biinum Banabe bisene me, fáŋum gagu gaa min Aláemit álobum ni buru. 2Maagen mamu, an alobe gúlobum gaffasuti o let ni bugan bugagu nalobe, bare n’Aláemit, mata mati baj an ajoge wo nalobe me ; ni búkanum baa Biinum Banabe, ᵽan alob waf wo an affasut. 3Bare an o Aláemit álobume ni o ŋanno ca, o, ᵽan alob ni bugan bugagu bi eliŋen gáinenil, bi etaril, ni ᵽoᵽ bi esaforil. 4An alobe gúlobum gaffasuti o gáinen gagu gola bare naliŋene, bare an o Aláemit álobume ni o ŋanno ca, o, gáinen gagu gaa jangu yay ᵽooyo nah’aliŋen. 5Nimaŋene buru ᵽooul julob gúlobum gaffasuti, bare nifaŋe emaŋ Aláemit álobum ni buru ŋanno ca. Maagen mamu, an o Aláemit álobume ni o ŋanno ca nafaŋe ebaj nafa an alobe gúlobum gaffasuti, ter ᵽiaŋ ñer m’baj an ájue áᵽajul baloberol min bunafa jangu yay ᵽooyo. 6Yo eĉil me ñer, gutiom, íjoul me bi ni buru, mb’iĉigul ninamo elobul gúlobum gaffasuti, wa ᵽan inafaul ? Mat’inafaul wáfowaf ínje m’bagitenutul waf wo jújue jujoh, ti firim fo Aláemit alobom, ter gaffas gace go nibaje, ter baligener bice.
7Mo may ní mee ni baoger etongole ni gael ehotiŋ. Etongole eoguti me jon ter ehotiŋ eteguti me jon, bu bugan bugagu gujae ekan n’guffas gáfoñ gay guyabuli ? 8Eno me aoga gáturuᵽa gaa fitih aogut go ŋanno, ay ajae egoror bi eke fitih ? 9Buru may manur mamu : julob me gurim go an ájuut ajoh, bu an ᵽan áju affas wo julob me ? Julolob jisen érus yay !
10Baje gúlobum gammeŋe ni mof, ban bugan bugagu galobe go me guunorewunor. 11Yo eĉil me ñer, iunut me gúlobum an, an ahumu ajaora nam n’ínje, ti may ínje iomme ajaora ni o. 12Buru may, nemme jimamaŋ nár úji waw waa Biinum Banabe, jifaŋ ñer eŋes úji waw wáju me uramben min gáinen jangu yay ᵽooyo gufaŋ n’guliŋe. 13Yo eĉil me, an alobe gúlobum gaffasuti naate alaw Aláemit min asenol ᵽoᵽ gáji gagu gal éᵽajul gúlobum gaugu. 14Ilaw me ni gúlobum gaffasuti, maagen biinumom ubu ni galaw, bare let ni mujagom nílaume. 15Bu ñer niñum ekan ? Ᵽan ilaw ni biinumom, nilaw ᵽoᵽ ni mujagom ró ; ᵽan ífoñ ni biinumom, nífoñ ᵽoᵽ ni mujagom ró. 16An unamo me esal Aláemit ni gúlobum gaffasuti bare, bu ñer an áᵽullo babu aam to n’eutteni ᵽan áju me ábali aah « Amen » ni galaw gagu gúiya gal esal Aláemit go nuomme ni go ? Mati hum affas wa nulobe. 17Hani galaw gagu gúiya gal esal Aláemit gúarie bu, bare ahu galai mati gurambenol min aliŋen gáinen gagu gola. 18Nifaŋul buru ᵽooul elob gúlobum gaffasuti, ban may nisale Aláemit min asenom me gáji gaugu. 19Bare, iilo me bújoŋor fuomunor jangu yay bi elob, faŋe ésumom min ilob gurim gono futoh bare go ésuh yay guune min iligenil to waf uce, so n’elobil gurim gono súuli guñen go an ájuut ajoh.
20Gutiom, jambi nihi jiᵽinor ti uñil gatiito ; eno me ban ulobal mala ekan maarat, jíni ti uñil gatiito gaffasut me wáfowaf, bare ᵽúrto eĉila, jiᵽinor ti ufan. 21Ni Bahiĉer babu, Ataw naage : « Ᵽan íjoum ni bugan galobe gúlobum gaffasuti min ilob n’ésuh yauyu, n’utum waa sijaora ᵽan ílobum me ni bugo. Bare bae hani mo, mati gumaŋ guuttenom. » 22Dáuru digiten me ñer búoh elob gúlobum gaffasuti let bigitenum bi ni bugan bugagu gáinen me, bare bi ni bugagu gáinenut me. Manur mamu may elob ŋanno ca gurim go Aláemit asene an, yo, let bigitenum bi ni bugan bugagu gáinenut me, bare bi ni bugagu gáinen me.
23Eno me ñer jangu yay ᵽooyo eomunore ban bugan bugagu ᵽe n’gunamo elob gúlobum gaffasuti, baj me bugan gáᵽullo babu gáinenerut gúnonul ró, leti ᵽan guoh buru jitetey ni guhow ? 24Bare eno me Aláemit ni buru ᵽooul nálobume ŋanno ca, mbiban ni baj an áᵽullo babu áinenerut ánonul ró, waf waw ᵽe wo an ahumu ajae me eun ᵽan ukanol min aᵽinor joon mala buroŋol, ban ᵽan uĉilol min affas búoh o atila nam. 25Waamme ni biinumol ᵽan úᵽurul ni maŋannoe ca ; no ñer, ᵽan áñuᵽ ak’aya buulol n’ettam min amigelet Aláemit, mbiban naagul : « Maagen Aláemit umu ni buru ! »
26Gutiom, bu ñer nuñumal me ekan ? No juomunore, an ni buru abaj me gáfoñ, áfoñ go ; an abaj me waf wo nájue aligen bugagu, aligenil wo ; an abaj me waf wo Aláemit agitenol bi ni bugan bugagu, alobil wo. An abaj me firim fal elob bugan bugagu ni gúlobum gaffasuti, alobil fo ; eno me may an nájue áᵽajul firim falobi ni gúlobum gaffasuti min bugan bugagu gúju gujoh wo fumaŋ me elob, áᵽajulil fo. Urú ᵽe duote dikani bi eramben jangu yay min ejow gayoŋ. 27Eno me ñer ban guce ni buru gulob ni gúlobum gaffasuti, bugan gúuba ter gúfaji bare gulob, anur-anur, ban mbi baj an áᵽajul ésuh yay wo gulob me. 28Bajut me an ajae áᵽajul ésuh yay wo gulob me, kan ánoan ni bugo ahabo ñer elob fatiya asen ésuh yay : alob bi n’aĉila nevonol ni ᵽoᵽ bi n’Aláemit. 29Eno me bugan bugom bugo Aláemit álobume ni bugo ŋanno ca, mbi gúuba ter gúfaji bare guŋar firim fafu n’gulob min bugagu guᵽinor dó ni baloberil. 30Baj me an ace ábuli aam to o Aláemit asenulo ᵽoᵽ firim bi elob, mbi ahu aamme n’elob aᵽanor. 31Buru ᵽooul jújue julob, anur-anur, gurim go Aláemit asenul, min mbi buru ᵽooul jíligenum to waf ban ni jíbajum to buaken. 32Bugan bugagu bugo Aláemit álobum me ni bugo guote gújuror gáji gagu go nasenil me. 33Maagen mamu, Aláemit amaŋut galejeh, bare til Aláemit nam ala gásumay. Mamu ní mee ni guomunor gagu ᵽe gal ejangaraay.
34Waareaw, bugo, guote guᵽanor cem ni sijangu sasu : senutil min gufam ni guomunor ti gaugu. Guote gunamo gulluhor min guutten, ti gúboñ gagu gaa Móis may gulob yo me. 35Gumaŋ me bi eroren waf, mbi guroren wo wáinil súndo, mata jáhorut min anaare afam ni fuomunor faa jangu.
36Juoseh ᵽiaŋ Firim fafu fal Aláemit ni buru fúᵽummulo ? Juoseh buru bare jiyab fo ? 37An ni buru aᵽinor me aah o an nam o Aláemit álobume ni o, ter ᵽoᵽ naah Biinum Banabe ubu ni o, an ahumu naate may affas búoh wo nihiĉulul me n’Ataw faŋaol ujoumulo ; 38amaŋut me affas yo, yoemme ñer búoh Aláemit ajogutol an ola. 39Min íuñen elobom, niegul, gutiom, wo juot me jifaŋ n’jimaŋe, wo uomme jiŋes min Aláemit álobum ni buru ŋanno ca. Jambi may jífiren an elob gúlobum gaffasuti. 40Bare dó ᵽe duote dikani ti wári me kani ban ni ganab.
15Eiloul yay yaa Kirista n’eĉet yay
1Gutiom, nimaŋe min iosenul Firim fafu Fásum me fo nivareul me, fo jiyab me ban ni jútuh fo liŋ. 2Ni fiĉila ᵽan jíyabum me gaᵽah, eno me jujoh fo ti nivareul fo me. Jikanut mo me, gáinen gagu golul ᵽan gúni gáinen garakel.
3Maagen mamu, buru niligen me waf waw wafaŋ me n’ubaje hámma wo Aláemit agitenom me, waamme uwe : Kirista naĉeĉet mala utilolal ti Bahiĉer babu bulob yo me, 4nafogifoh baj gunah gúfaji Aláemit nailenulol n’eĉet yay, ti Bahiĉer babu bulob yo me, 5no nailoulo me n’eĉet yay, náᵽurul Ᵽier15.5 Ni gugerekay guoge Kefas, yoemme Ᵽier (eval) ni guarameeŋay. ban náᵽurul ᵽoᵽ uᵽotoraaw ᵽooil gaamme guñen ni gúuba. 6Ᵽúrto, náᵽurul ni manur ulagorol gafaŋe bugan sikeme futoh. Guce ni bugo guĉele, bare gammeŋe ni bugo ubugi m’buroŋ bi jama. 7No ᵽúrto me, náᵽurul Saak, mbiban náᵽurul uᵽotoraaw ᵽe.
8No náᵽullo me bugaubugi ᵽe aban, nábanum n’ínje, ínje alet me wáfowaf15.8 ínje alet me wáfowaf : ni gugerekay guoge ínje áni me ti añil ábugalii funagol m’baĉigerut.. 9Maagen mamu ínje ifaŋ me gatiti ni uᵽotoraaw ᵽe, itogut hani jatiito min guvogom aᵽotora, mata nílamelamen Jangu yay yal Aláemit. 10Bare gáji gagu gal Aláemit guĉilom me níni ti níni maa ; ban gáji gagu guĉila gulet gáji garakel : nirodok til ifaŋ bugagu uᵽotora ᵽe. Ban let joon ínje fumumom iroke, bare Aláemit ni gájiol aĉilom min íju ikan burok baubu. 11Yoemme ñer, ní ínje-o, ní bugagu uᵽotora-ó, Firim faufe Fásum maa wóli jivaree mee, ban fiĉila buru ᵽoᵽ jíinen mee ni fo.
Eiloul yay yololal n’eĉet yay
12Eno me wóli jivareevare búoh Kirista naiyuloilo ni gaĉet me, kan wa uĉile guce ni buru n’guoh gaĉet me mati guiloul n’eĉet yay ? 13Eno me maagen gaĉet me mati guiloul n’eĉet yay, kan Kirista faŋaol aiyulat ni gaĉet me. 14Ban eno me Kirista aiyulat ni gaĉet me, kan gavare gagu góloli gavare gom garakel, gáinen gagu golul may gáinen gom garakel. 15Kan me mo, kan wóli jibijebij julob mala Aláemit, mata juoseh nainnuloyilen Kirista n’eĉet yay ; eno me maagen gaĉet me mati guiloul n’eĉet yay, kan ailenulatol n’eĉet yay. 16Ey, eno me gaĉet me mati guiloul n’eĉet yay, kan Kirista ᵽoᵽ aiyulat n’eĉet yay. 17Ban eno me Kirista aiyulat n’eĉet yay, gáinen gagu golul gáinen gom garakel, ban juroŋ dó ni util waw wolul. 18Yoemme ᵽoᵽ búoh gáinen me ni Kirista ban ni guĉet gullilim bándor. 19Ey, eno me gafium gagu gololal ni Kirista ni buroŋ baube bare guree, kan wolal ufaŋal me garuneni enil bugan bugagu ᵽe.
20Bare let mo ! Kirista naiyuloilo ni gaĉet me ti maagen ! N’eilo yauyu yo aĉila aamme átiar ni yo naliŋene maagen mamu búoh bugan bugagu gáinen me ni o gaĉet me ᵽan may guilo n’eĉet yay. 21Nemme eĉet yay n’an anur ejoumulo, mo may eilo yay ni gaĉet me ejoumulo me ᵽoᵽ ni an anur. 22Ban ti bugan bugagu ᵽe guĉele me ni búkanum bal Adam, mo may ᵽoᵽ bugan bugagu ᵽe gajogor me ni Kirista gujae me ébbañul gúni m’buroŋ. 23Bare dó ᵽe bi ejow ni ganab, ánoan funagol : Kirista aamme me átiar eilo ni gaĉet me ᵽe, mbiban, no najae me ébbañul, bugan bugagu ᵽe bugo naĉil me ᵽan guilo. 24Ᵽúrto, Kirista ᵽan anemen gáju gánogan, sembe sánosan, bájalo bánoban saarat, aban nábahen Jávi jaju asen Aláemit Ᵽaaya. No ñer ᵽan ní me gabao gagu gaa mof. 25Maagen mamu Kirista naate aogen Jávi jaju bi no Aláemit Ᵽaaya ajae me ebaŋ ulatorol ᵽe fattam uhagol. 26Alator ahu ásola ajae me enemeni o aamme eĉet yay. 27Maagen mamu hiĉihiĉ búoh : « Aláemit nasenolsen waf waw ᵽe abaŋ fattam uhagol15.27 Juluj Ufóñ 8.7. » Bare ŋannoŋanno búoh dó ni firim faufu, Aláemit fumumol aŋar me waf waw ᵽe abaŋ fattam uhah Kirista, aĉila álero. 28No waf waw ᵽoowo ujae me ebaŋi fattam uhah Kirista, ñer aĉila faŋaol aamme Añol Aláemit, ᵽan asenoro Aláemit asenol wo me, min mbi Aláemit áni ávi ahu ala waf waw ᵽoowo.
29Jiᵽinor ᵽaa maa bugan bugagu gábatiseei me bi mala gaĉet me : wa uĉile n’gukan mo ? Eno me maagen mamu gaĉet me mati guiyul n’eĉet yay, wa n’uĉil ñer min bugan bugaubugi gumaŋ gúbatisei bi mala bugo ? 30Ban wolal faŋaolal wa uĉile nuh’ukanal to súñunduolal nánonan ? 31Gutiom, gunah émit ᵽe níᵽimboreᵽimbor eĉet yay. Wo nilob me maagen dom, ti may ésumayom eomme ésumay yaa maagen mala wo Ataolal Yésu Kirista aamme n’ekan ni buru. 32Bútaj babu bo nitaj me baubu n’ésuh yay yal Efes ni bugan gánie ti súnuhureŋ saa baha, nafa yay buŋallom, eno me ni biinum bal arafuhow bare nítajum bo ? Eno me maagen gaĉet me mati guiyul n’eĉet yay, kan utiñal ban nuremal, mata gajem ᵽan uĉelal15.32 Juluj Esai 22.13 ban ᵽan tíj to. 33Jambi jubutoro : « Ejaor ni bugan gaarat neh’ehajekajen an aaro. » 34Jujoh uinumul jon ban ni jihat etil ! Niegul baje guce ni buru gaffasut Aláemit ; wo nilob maa uotene ukanul n’jusu.
Enil yay evugul yay
35Bare júe baj an áinenut aroren aah : « Gaĉet me bu gujae me eiyul n’eĉet yay nogor ? Enil bu ᵽan gubaj ? » 36Min aw usoŋet me ! Uroh me jukol n’ettam, leti ᵽan jumundum juᵽut balama jiilul ? 37Ban wo nujae me eroh, let wo uomme jununuh jaju jajae me eilul, bare jukol jaju fumum jo, ter jaa bálut, ter ᵽoᵽ jaa waf uce. 38Mbiban, Aláemit ᵽan asen jo enil yay yo aĉila amaŋ me ; jukol jánojan nasen jo enil jo ébuli ni saa mamumo. 39Uúwenum waw ᵽe let enil yay yanur yay ubaje : arafuhow nabaje enilol, súnuhureŋ sasu sibaje sala so, upu waw may mo, ti ᵽoᵽ suol sasu sibaj me sala so súbuli. 40Bátuler babu baamme n’émit bubaje ganogor bo. Babu baa n’ettam bubaje may gala bo. Gaij gagu gaa waf waw waamme n’émit let ganur ni gaa wawu waamme n’ettam. 41Tinah talu tibaje baijer to, fieñ fafu fubaje bala fo, ti ᵽoᵽ suut sasu sibaj me bala so, ban hani siĉila faŋaso yánoyan baijer yo búbulibuli ni bal epayo.
42Mo may ᵽan ní mee no gaĉet me gujae me eiyul n’eĉet yay : enil efogi me n’ettam, ᵽan éni enil yahajene ; no ejae me eiyul n’eĉet yay, ᵽan éni enil yájaerit ehajen. 43Enil yay yafogi me n’ettam esunenisuneni ; bare no ejae me eiyul n’eĉet yay, ᵽan éari faŋ. Enil yay yafogi me n’ettam égureguret ; bare no ejae me eiyul n’eĉet yay, ᵽan ebaj sembe. 44Enil yay yafogi me n’ettam enil yom éfuh yal arafuhow ; bare no ejae me eiyul n’eĉet yay, Biinum Banabe ᵽan bisen yo buroŋ. Ey, baj me enil éfuh yal arafuhow, kan baje may enil yo Biinum Banabe bisene buroŋ. 45Maagen mamu, Bahiĉer babu buoge : « Arafuhow átiar, aamme Adam, nabibil áni búuwenum barondoŋ15.45 Juluj Fíĉilum 2.7. » Bare Kirista aamme Adam ahu ásola ahu, aĉila nammemmeŋ Biinum babu basene me buroŋ. 46Let an ahu ammeŋ me Biinum aam átiar, bare ahu aamme an áfuh ; ᵽúrto, ammeŋ me Biinum nájoul búsol. 47Adam ahu átiar o ni gábupa nátulumi ; áutten ahu, o, n’émit náᵽullo. 48Bugan bugagu bugaa babe ni mof gúnini ti Adam ahu átulumi me ni gábupa ; bugagu gajae me ejow bi n’émit, bugo, gúnini ti ahu áᵽullo me n’émit. 49Ey, ti nunogoral me n’ahu átulumi me ni gábupa, mo may ᵽan unogoral me n’ahu áᵽullo me n’émit.
50Gutiom, wo nimaŋ me elob uwe : enil yauye yal arafuhow mat’éju enogen ni Jávi jaju jal Aláemit. Ey, waf wajae ebil uhajen mat’úju unogen tiñ taa waf wahajenérit.
51Ban ilobul waf uce waffasuti : let wolal ᵽoolal ujaale eĉet, bare wolal ᵽoolal sinilolal sijae ébaho síni sice. 52Dáuru ᵽe ᵽan baj ñanur, jas ti an amoe, no gáturuᵽa gagu gujae me eoh bi egiten búoh gabao mof mamu guĉige. Maagen mamu, no gáturuᵽa gaugu gujae me eoh, bugan bugagu gaĉet me ᵽan guiyul ni guyagil min gúni bugan bugo mati gubbander guĉet. No ñer, wolal jajae me éni m’buroŋ sinilolal ᵽan may síbaho síni sinil sice. 53Waf waw wahajene me uote uoᵽo gáni gagu gaa wawu wahajenérit me ; waf waw waĉele me uote uoᵽo gáni gagu gaa wawu waĉelérit me. 54No waf waw wahajene me ujae me eoᵽo gáni gagu gaa wawu wahajenérit me, no waf waw waĉele me ujae me eoᵽo gaa wawu waĉelérit me, no ñer firim fafu faa Bahiĉer babu fujae me ekano, faah me :
« Ebeŋ yay émere eĉet yay eban15.54 Juluj Esai 25.8 ! »
55« Eĉet, ebeŋ yay yíya uyelo ?
Sembei sal emuh bugan uselo15.55 Juluj Osé 13.14 ? »
56Eĉet ni gatil néh’ébajum me sembe sasu sal emuh, ban gatil, go, ni gúboñ gagu nihi gúbajum me sembe sasu sala go. 57Bare usalal Aláemit ájoum me n’Ataolal Yésu Kirista min akanolal nutebal ebeŋ yay !
58Yo eĉil me ñer, gutiom bugo níbboli me nár, jíni bugan gaiye ban ni gútuh liŋ ni gáinenil. Jíni bugan gásuᵽe ni burok babu bi mala Ataw, mata jiffase búoh buyoh babu bo juyoge mee ni burok babu bi mala gajow Ataw let bamotoŋ.
16Síralam sasu saomeni me bi mala jangu yay yaa Yérusalem
1Maer ñer ulobal mala síralam sasu saat me suomeni bi n’ejangaraay bugaa Yérusalem : buru may jinaben ni gurim gagu go nilob me sijangu sasu saamme ni mof mamu maa Galasi. 2Fíiyay fánofan, ánoan ni buru naate alalen súndool jatiito ni wo nabaj me, re ni min áju me. Mamu, mati nagi no ínje ijae me eĉigul min waf wauwu uomeni. 3No nijae me eĉigul, ᵽan iboñ ni siletar dó bugan bugagu bugo buru jijae me eĉob gújaenum bateh babu bolul bi Yérusalem. 4Roren me min ínje faŋaom ijaor ni bugo bi bo, ᵽan jijaor.
Bújaor babu baa Pool
5Ᵽan imundum íᵽurumul Masedonia balama íjoul bi ni buru, mata niete íjoumul bo. 6Nimaŋe irobo gunah ni buru, ter til mbi ikan to gueñ iki ñutot ñañu ñibao ; no ñer ᵽan júju me, ínje bamaŋer ekay, jirambenom min ífa ró ni bújaorom, bi bo nimaŋe ejow. 7Maagen mamu, ñañe imaŋut íkiil iŋaloul ni majase min ígat ; nimaŋe irobo to ᵽan maa ni buru, eno me Ataw namaŋe. 8Bare ᵽan ban inamo maa n’ésuh yay yal Efes iki funah gaggan gagu gaa Pantokot fiĉigul. 9Pégulompegul babe bulago bal ekan burok bámah, hani bae min ulatorom gummeŋ me babe faŋ !
10Tímonte aĉigul me, n’jialenol wári jambi abaj gáholi gánogan. Juosen búoh umu ni burok bi mala Ataw ti ínje. 11Jambi an ni buru aĉotihenol, bare til mbi jirambenol min áju ábbañul ni gásumay ákail atogom, mata ínje umu n’enagol, o ni gutiolal bugo najae me éjaorul ni bugo.
12Mala atiolal Apolos, ñammeŋe nisenolsen buaken babu bal éjaorul ni gutiolal bugagu bi ni buru, bare amaŋut ᵽan akan yo maer. No najae me éjuror ájoul, ᵽan ájoul.
Batar ni basaf súsola
13Júludo, jútuh liŋ ni gáinen gagu golul, jiaken, jíni bugan gabaje sembe ! 14Wáfowaf wo jikane, jikan wo ni gábboli ró.
15Jiffase Estefanas bi ni bugaa yaŋol ró. Jiffase may búoh ni mof mamu ᵽe maa Akaya bo juomme, bugo gumundum me gúinen ni Yésu Kirista, ban nihi gurambendamben ejangaraay. Gutiom, ínje umu n’elaul iegul : 16jihat bugan ti bugaubugi min gúĉibbenul, bugo ni ᵽoᵽ bugagu ᵽe garoke me súᵽ manur ni bugo. 17Ejóul yay yal Estefanas, Fortunatus ni Akayikus ésumomsum nár ; no nijugil me, níni me ti nih’ijuh me buru jalet to me. 18Gukakan biinumom m’bifilo ti gukan mo me wolul. Bugan ti bugaubugi juote juruhenil !
19Bugaa sijangu sasu saamme ni mof mamu maa Asi gusafulul. Akilas bugo ni Ᵽirisila, ni ᵽoᵽ ejangaraay gaomunore me yaŋil, gusafulul nár ni gajow gal Ataw. 20Gutiolal ᵽe gaamme babe gusafulul may. Jisafor búsafor baa batiay.
21Injé Pool fumumom ítuge ni gañenom min ihiĉul gurim gauge gúsola gauge : ínje umu n’esaful. 22An amaŋut me Ataw, an ahumu mbi gatab gúni ni o ! Maranata – Ataw, újoul cab ! 23Mbi Ataolal Yésu ásonienul buru ᵽooul ! 24Níbboliulboli buru ᵽooul ni gajow gaa Yésu Kirista.