KƆLƆSIDEƆ
Yã́ pↄ́ kú láɛ bee guuↄ
Kↄlↄsi dɛ Tuukii bùsu wɛ̃́lɛ mɛ̀ndo ũɛ. A ku Ɛfɛsɛ gukpɛ oi kiloo ↄ̀aa do taawa. Pↄlu ìwa Kↄlↄsi gbɛ̃́ Ɛpafa mɛ́ gɛ̀ ń baona yã́o we sɛ̃́ia (1.7, 4.12).
Pↄlu dɛ dakpɛuna ũ (4.3, 10, 18) Loma, ↄ̃ Ɛpafa mↄ̀ a òɛ̀ Kↄlↄsideↄ lɛ́ swãdↄ yã́ dↄ̀ↄsaizi. Waasokɛnaeↄ lɛ́ e tó gbɛ̃́ ye Lua dↄ̃, i a suaba, sema wà kúlɛ pↄ́ↄnɛ, wi tↄ̃zↄ̃, wi blɛeↄ tɛ̃́. Bao ĩ́i bee maà gbɛa gↄ̃̀ↄ Pↄlu lakɛ̃̀ Kↄlↄsi Yesudeↄnɛ à mɛ̀ Yesu Kilisi náaikɛa mɛ́ ì gbɛ̃́ suaba ado. À lápi dì Tisiki ń Onɛziũoɛ.
Fↄkpaamá ń Lua sáaukpaao gbɛa (1.1-14) Pↄlu Kilisi kíakɛ ↄ̀lↄwɛ̃ɛ. A dɛ pↄ́piia, baa nisĩn gbãaↄ, ↄ̃mɛ a gãli mi ũ (1.15-2.3). Bee gbɛa Pↄlu ń gbá laai ɛɛyã pↄ́ aa kũaↄ yã́ musu (2.4-25). À yãdànɛ́ wɛ̃ni dafu pↄ́ wá vĩ naa Yesu Kilisiwa musu, Yesudeↄ kua ń kↄ̃o yã́, uadeↄ kua ń kↄ̃o yã́ ń wá kua Yesudesaideↄ guu yã́o (3.1-4.6).
Lá midɛkĩi Pↄlu fↄkpà gbɛ̃́ↄwa (4.7-18).
Ãnabi ɛgɛnaↄ ì mↄ́ ń yã́ↄ dasi. Ampii aaì to Yesudeↄ pãalɛ zɛ́ maaɛ, aali Yesu náaikɛ a zɛ́wao. Bee yã́ mɛ́ tò Kↄlↄsideↄ lá gbãakpà Kilisi dɛa pↄ́piila yã́wa. Ɔ̃mɛ ì Ibiisi ba polo gbɛ̃́wa à aà bↄ zↄbleu ado.
1Sáaukpaa ń wabikɛao
1 Mámɛmaa Kilisi Yesu zĩna Pↄlu lá Lua yeiwa ń wá gbɛ̃́ Timↄteeo, wa láɛ bee kɛ̃̀ 2 wá gbɛ̃́ náaide pↄ́ an kua adoa naa Kilisiwa Kↄlↄsiↄnɛ. Lua wá Mae gbɛ̃kɛkɛɛ́, i á gba aafia.
3 Gↄↄpii wá wabikɛa guu wiↄ Lua wá Dii Yesu Kilisi Mae sáaukpa, 4 asa wa á Kilisi Yesu náaikɛa bao mà ń á yea wá gbɛ̃́ↄzio píi, 5 kɛ́ á wɛ́ dↄ pↄ́ pↄ́ dilɛaɛ́ luabɛi yã́i. A yã́ sĩande mà yãa baona pↄ́ wa kpàɛ́ guu. 6 Baonapi lɛ́ nɛ’i, àlɛ ↄta dṹnia guu píi, lá a kɛ̀ á guu za gↄↄ pↄ́ á mà mɛ́ á Lua gbɛ̃kɛ sã́asã dↄ̃wa. 7 Ɛpafa wá zĩkɛndee yenzide mɛ́ yã́pi dàɛ́ wá gɛ̃ɛ ũ. Kilisi zĩkɛnnáaideɛ, 8 ↄ̃mɛ yeakↄ̃i pↄ́ Lua Nisĩna á káwà òwɛ̃ɛ.
9 A yã́i tò za gↄↄ pↄ́ wa á bao mà, wiↄ wabikɛɛ́ Luawa láasai, aà to à a pↄeã dↄ̃ wásawasa, aà Nisĩna i á gba ↄ̃nↄ ń wɛzɛ̃o píi, 10 kɛ́ àↄ ku lá Dii yeiwa, á yã́ píi i kaaàgu. Beewa á yãmaa píi kɛa àↄ ↄta, á Lua dↄ̃a iↄ kã́fĩ, 11 íↄ gbãa yã́pii guu aà gbãa gawide lɛ́u, kɛ́ à yã́pii fↄ̃ ń mɛnao ń pↄnao, 12 í Mae Lua sáaukpa, asa à wá ká baa pↄ́ a dìlɛ a gbɛ̃́ↄnɛ a gupuauwa. 13 À wá bↄ́ gusia ikou, à wá kpá a Nɛ́ mɛ̀ndona yenzide kpalau. 14 Aà sabai wa gↄ̃ wɛ̃́ɛↄ ũ, wá duuna kɛ̃̀wá.+ 1.14 Ɛfɛ 1.7
Kilisi dɛa pↄ́piia
15 Kilisiá Lua pↄ́ wìli e ń wɛ́oo taaɛ,
ↄ̃mɛ yoa ũ Lua pↄkɛaↄ guu píi.
16 À pↄ́pii kɛ̀ musu ń tↄↄlɛo,
pↄ́ pↄ́ wì eↄ ń pↄ́ pↄ́ wìli eoↄ,
kpalablenaↄ ge diiↄ
ge gbãadeↄ ge ikodeↄn nò.
Pↄ́pii bↄ̀ aà kĩ́iɛ,
mɛ́ aa ku aà pↄ́ ũɛ.+ 1.16 Ɛfɛ 1.21
17 A ku pↄ́pii ãa,
pↄ́pii kú aà sabaiɛ.
18 Ɔ̃mɛ a gãlide pↄ́ dɛ aà mɛ ũↄ mi ũ.
Ɔ̃mɛ dàalɛna ũ, gàbↄ sɛ̃́ia ũ,
kɛ́ aà gↄ̃ pↄ́pii dↄaana ũ.+ 1.18 Ɛfɛ 1.22-23
19 Asa à kà Luagu,
ↄ̃ a tò a kɛa píi pɛ̀ɛwà.
20 A tò pↄ́pii kɛanↄ na aà sabai,
pↄ́ pↄ́ kú tↄↄlɛↄ ge musuↄn nò.
Aà au pↄ́ bↄ̀lɛ lipãakↄ̃awa
mɛ́ mↄ̀ ń aafiapio.
21 Ápiↄ sↄ̃ á kɛ̃a Luawa yãa. Aà ibɛɛↄn á ũ á làasoo ń á vãikɛaↄ yã́i, 22 ↄ̃ Lua tò a kɛanↄ na Kilisi gaa a gbɛ̃nazĩnkɛ mɛ guu yã́i sa, kɛ́ à á kpán’aɛkɛ gbãsĩsai, sãasai, tàaesai, 23 tó á zɛa gbãa á luanaaikɛa guu deesai gíũgiũ, mɛ́ i kɛ̃ zia’ea yã́ pↄ́ á kũa baona pↄ́ á mà guuwao. Wà baonapi kpà gbɛ̃́ pↄ́ Lua kɛ̀ zĩ́lɛ laↄnɛ píiɛ, mɛ́ mapi ma Pↄlu ma gↄ̃ a kpana ũ.
Pↄlu zĩkɛa Yesudeↄnɛ
24 Tiasa málɛ pↄnakɛ ń taasi pↄ́ málɛ kɛ á yã́io. Ĩa pↄ́ wa dà Kilisiwa, málɛ a pↄ́ pↄ́ gↄ̃̀ ma ma mɛwa mà bↄlɛi aà gãlide pↄ́ dɛ aà mɛ ũↄ yã́i. 25 Lua zĩdàmɛɛ, ↄ̃ ma gↄ̃ gãlidepiↄ dↄnlɛde ũ. Ma aà yã’òɛ́, à pɛ̀ɛwá. 26 Asiiyã pↄ́ ulɛa gbɛ̃́ↄnɛ za asĩnizĩ zadↄ̃ Lua i dṹnia kálɛo ↄ̃mɛ bↄ̀ Lua gbɛ̃́ↄnɛ gupuau sa. 27 Lua ye aa dↄ̃ lá asiiyãpi gbia zↄ̃ↄ á buipãleↄnɛ. Asiipin kɛ: Kilisi kú á guu, ↄ̃ á wɛ́ dↄ gawii. 28 Aà yã́ waaso wi kɛ gbɛ̃́piiɛ, wi lɛdaomá, wi yãdaò gbɛ̃́piiɛ ń ↄ̃nↄ píio, kɛ́ wà gbɛ̃́pii kpán’aɛkɛ naa Kilisiwa wásawasa. 29 A yã́i tò mi zĩkɛ, mi dɛ̃ɛka ń aà gbãa pↄ́ lɛ́ zĩkɛ ma guu maamaao.
21 Má ye àↄ dɛ̃ɛ zↄ̃ↄ pↄ́ málɛ káɛ́ dↄ̃, ápiↄ ń Laodisideↄ ń gbɛ̃́ pↄ́ wi wɛsikↄ̃lɛoↄ píi, 2 kɛ́ aa e ń sↄ̃dilɛ, aa nakↄ̃wa aa yekↄ̃i, mɛ́ wɛzɛ̃ guu aaiↄ Lua asiiyã pↄ́ dɛ Kilisi ũ dↄ̃ wásawasa, aai a ài zↄ̃ↄ e. 3 Aà guu ↄ̃nↄ ń dↄ̃ao àizɛɛ píi ulɛau. 4 Málɛ bee oɛ́, kɛ́ gbɛ̃e su á sã́sã ń lɛnaoo. 5 Baa tó má kúánↄo, ma làasoo ku, má è álɛ yãkɛ a zɛ́wa, mɛ́ á Kilisi náaikɛa gbãa, ↄ̃ ma pↄ kɛ̀na.
Pↄ́pii pɛɛamá naa Kilisiwa guu
6 Lá a Kilisi Yesu sì á Dii ũ, àↄ naawà màa, 7 á zĩ́na iↄ pɛ́lɛa aà guu, í zɛdↄu, íↄ gbãa aà náaikɛa guu lá wa dàɛ́wa, íↄ Lua sáaukpa maamaa. 8 À laaika kɛ́ gbɛ̃e su dↄ̃a gbãa kásaɛ́ à á sã́sã ń gbɛ̃nazĩna fɛlɛkaa ↄ̃nↄ pã giioo. Yã́ beeↄ ì bↄ fɛlɛkaa pↄ́ pↄ́ wì misiilɛnɛ́ↄ kĩ́iɛ, Kilisi kĩ́i no.+ 2.8 Gal 4.3, 99 Asa luakɛa píi pɛ̀ɛwà aà gbɛ̃nazĩnkɛ guu. 10 Naa gbɛ̃́ pↄ́ dɛ gbãa píi ń iko píio mide ũpiwa, apii pɛ̀ɛwá. 11 Naawà a tↄ̃zↄ̃̀ bↄa á dàau ũ. I kɛ tↄ̃ pↄ́ wì zↄ̃ ń ↄo no, pↄ́ Kilisi ì zↄ̃nɛ́ɛ. 12 Asa da’ilɛkɛa guu wà á vĩ́aànↄ+ 2.12 Lom 6.4 mɛ́ a vuaànↄ, kɛ́ a gbãa pↄ́ Lua aà fɛ̀lɛ bↄ̀ò gau náaikɛ̀ yã́i. 13 Á dɛ gɛↄ ũ yãa Luaɛ á tàaeↄ ń á luanaaikɛsaio yã́i,+ 2.13 Ɛfɛ 2.1-5 ↄ̃ Lua á gbá wɛ̃ni dafu ń Kilisio sãnu, à sùuukɛ̀wanↄ ń wá tàaeↄ píi. 14 Lua wá tàae taala pↄ́ wá dá yã́u bãdɛ̀, a sɛ pà lipãakↄ̃awa. 15 Kilisi gaa líwa báa bↄ̀ diiↄ ń gbãadeↄla, à bↄ̀ńnↄ gupuau à ń kpán’aɛkɛ̀ zĩ̀zↄↄ ũ.
16 Ayãmɛto ásu to gbɛ̃e yãdilɛɛ́ pↄblea ge imia ge dikpɛ ge mↄbↄa dafu ge gↄↄbↄa yã́ musuo.+ 2.16 Lom 14.1-617 Yã́ beeↄ píiá yã́ pↄ́ wà mɛ̀ a mↄ taaɛ, Kilisi mɛ́ a sĩana ũ sa. 18 Ásu to gbɛ̃́ pↄ́ ì giiye gbɛ̃́ↄwa aa ńzĩa busa, aa wabikɛ ń malaikaↄ kɛ̀sɛ kũao á bↄbↄ’ↄsio. Wɛ́pungu’ea yã́ mɛ́ ìↄ gbãa gbɛ̃́ bee taaɛ, ↄ̃ ì ĩ́an gii dã a dṹnia làasoo yã́ musu. 19 A pɛa Kilisi pↄ́ dɛ mi ũwao. Naawà guu mɛgu píi ì kↄ̃’eu, aa nakↄ̃wa kĩↄ zĩ sabai, ìↄ gbã lá Lua ye à gbãwa.+ 2.19 Ɛfɛ 4.16
20 Lá a ga ń Kilisio fɛlɛkaa pↄ́ pↄ́ wì misiilɛnɛ́ↄ yã́ musu, bↄ́yãi i yãdilɛnɛ ma lán dṹnia gbɛ̃́ↄwai? 21 Wì mɛ ńsu kɛ́ na n ↄzĩo, ńsu kɛ́ iɛo, ńsu ↄkã kɛ́wao. 22 Pↄ́ beeↄ píi ì láa an mↄaokɛa guuɛ. Gbɛ̃nazĩna yãdanɛ ↄ̃ wa tɛi we. 23 Ɔ̃nↄ tↄ́ mɛ́ dↄ yã́ beeↄwa. Wàlɛ lousisiyã kakanɛ́ ń zĩabusaao ń ĩadaanzĩawao. Ń beeo aali kpá wá dàaɛo.
3Kua wɛ̃ni dafu guu
1 Lá a vu ń Kilisio, à to luabɛ yã́ dↄaaɛ́, asa we Kilisi zↄ̃lɛau Lua ↄplaai.+ 3.1 Soũ 110.12 À tó á làasoo àↄ ku luabɛ yã́piↄwa, asu àↄ ku dṹnia pↄ́wao. 3 Asa a ga, á wɛ̃ni ulɛa ń Kilisio Lua guu. 4 Lá Kilisi dɛ á wɛ̃ni ũ, tó à bↄ̀ gupuau, ápiↄ sↄ̃ á bↄaànↄ ń gawio sa.
5 A yã́i tò à dṹnia yã́ pↄ́ kú á nↄ̀sɛ guu dɛ: Káaluakaa, dↄ́ɛ’ĩi, mɛfɛlɛa, vãi nidɛa ń bĩikɛao. Pↄ́ pↄ́ gbɛ̃́ lɛ́ a bĩikɛ gↄ̃̀ aà dii ũɛ. 6 Yã́ beeↄ yã́i Lua a pↄkũmabↄbↄ a yãmansaiↄwa. 7 Ápiↄ sↄ̃ á kú a guu yãa, à dↄ̀aaɛ́. 8 À ↄkpa yã́ɛ beeↄi sa: Pↄkũma, kpɛ̃nɛ, nↄ̀sɛpãsĩ, gbɛ̃́sↄ̃sↄ̃a ń wisaiyã’oao. 9 Ásu ɛɛtokↄ̃ɛo, asa a á dàa zi ń a yãkɛaↄ bↄ̀ála, 10 a a dafu pↄ́ ì á lilɛ gbɛ̃́ dafuↄ ũ dà, kɛ́ à gↄ̃ lán Lua pↄ́ á kɛ́ dafuwaɛ,+ 3.10 Daa 1.26, Ɛfɛ 4.22-24 í aà dↄ̃. 11 Kua màa Yudaↄ ń buipãleↄ dodo kↄ̃ɛo, ge tↄ̃̀zↄ̃naↄ ń gyafↄↄdeↄ, ge gusↄↄdeↄ, ge ladↄ̃nsaiↄ, ge zↄↄ ń wɛ̃́ɛↄ. Kilisi mɛ́ ń ũ ḿpii, a kú ń guu ḿpii.
12 Ayãmɛto, lá Lua á sɛ́ a gbɛ̃́ yenzideↄ ũ, yã́ pↄ́ dɛ à dan kɛ: Wɛ̃nadↄ̃anɛ, gbɛ̃kɛ, zĩabusaa, nↄ̀sɛniɛ ń mɛnao.+ 3.12 Ɛfɛ 4.213 À kↄ̃ fↄ̃́. Tó yãe sù gɛ̃̀ á zãnguo, à sùuukɛ ń kↄ̃o. Lá Dii sùuukɛ̀ánↄ, à kɛ ń kↄ̃o màa sↄ̃.+ 3.13 Ɛfɛ 4.3214 Azaiasa àↄ yekↄ̃i, asa bee ì mↄ́ ń lɛdoũ yãkelesaio. 15 À to aafia pↄ́ Kilisi ì ń gba yã́ dↄaaɛ́ á sↄ̃ guu, asa kua ń kↄ̃o aafia Lua á sisiwà mɛdoũdeↄ ũ. Àↄ Lua sáaukpa. 16 À to Kilisi yã́ zↄ̃lɛkĩi e á nↄ̀sɛu maamaa, í yãdakↄ̃ɛ, í lɛdakↄ̃wa ń ↄ̃nↄ píio. Lua sáaukpaa guu à lɛsiɛ̀ á sↄ̃ guu ń soũo ń táasilɛao ń lɛ pↄ́ aà Nisĩna ì daɛ́o. 17 Yã́ pↄ́ álɛ kɛ ge álɛ o píi, à kɛ ń Dii Yesu tↄ́o, í Mae Lua sáaukpa ń aà gbãao.+ 3.17 Ɛfɛ 5.19-20
Lua gbɛ̃́ↄ kua
18 Nↄɛↄ, á baade lí misiilɛ á zã́ɛ.+ 3.18 Ɛfɛ 5.22, 1Piɛ 3.1 Màa à kũ̀ àli kɛ naa Diiwa guu. 19 Gↄ̃ɛↄ, á baade líↄ ye a nazi.+ 3.19 Ɛfɛ 5.25, 1Piɛ 3.7 Ásu àↄ pãsĩńnↄo. 20 Nɛ́ↄ, à á de ń á dao yãma yã́pii guu, asa bee mɛ́ ì ka Diigu.+ 3.20 Ɛfɛ 6.121 Maeↄ, ásuli á nɛ́ↄ pↄ fɛlɛ à ń kúsu kwɛ́o.+ 3.21 Ɛfɛ 6.422 Zↄↄ, à á dṹnia diiↄ yãma yã́pii guu. Ásu zĩ ↄkunwɛiana kɛnɛ́o. À zĩkɛnɛ́ ń nↄ̀sɛmɛndoo Dii vĩakɛnaↄ ũ. 23 Yã́ pↄ́ álɛ kɛ píi, àli kɛ ń nↄ̀sɛmɛndoo, lá Dii álɛ kɛɛ̀wa, i kɛ gbɛ̃nazĩna no. 24 Àↄ dↄ̃ kɛ́ Dii a fĩaboɛ́ àizãna ũ. Dii Kilisi álɛ zↄbleɛ̀. 25 Vãikɛna a a vãi gbɛ’e. Lua lí gbɛ̃e zãboo.+ 3.25 Ɛfɛ 6.5-8
41 Diiↄ, à á zↄↄ gwa a dↄ̀ↄwa súsu. Àↄ dↄ̃ kɛ́ ápiↄ sↄ̃ á Dii vĩ musu.+ 4.1 Ɛfɛ 6.9
2 À ázĩa kpa wabikɛa Luawawa, í itɛ̃kɛò ń aà sáaukpaao. 3 À wabikɛwàwɛ̃ɛ lↄ, aà zɛwɛ̃wɛ̃ɛ wà a yã́ waasokɛ, wí Kilisi asiiyã’ònɛ́. A yã́i wà ma dai kpɛ́u. 4 À wabikɛmɛɛ mà yã́pi o wásawasa lá à kũ̀ mà owa. 5 Àↄ ázĩa kũa dↄ̃ Yesusaideↄ guu ń ↄ̃nↄo. Àli yã́ pↄ́ Lua a zɛbↄ̀ɛ́ kɛ.+ 4.5 Ɛfɛ 5.166 À tó á lɛgbɛ’i àↄ na, iↄ kã́fĩa vĩ, íↄ yãwea baadewa dↄ̃.
Lɛzaamá
7 Wá gbɛ̃́ yenzide Tisiki, ma dↄnlɛde zĩkɛndee náaide Dii zĩ guu, a ma baokpaɛ́ píi. 8 Bee yã́i málɛ aà zĩwá, aà wá kua oɛ́, á nↄ̀sɛ i níni.+ 4.8 Ɛfɛ 6.21-229 Á gbɛ̃do Ɔnɛziũ,+ 4.9 Flm 10 wá gbɛ̃́ náaide yenzide lɛ́ mↄaànↄ. Aa lakĩi yã́ↄ oɛ́ píi.
10 Alisaka pↄ́ wá sãnu kpɛ́u fↄkpàwá ń Baanaba dãuna Maakuo. Wà Maaku yã’òɛ́ kↄ̀. Tó à kà á kĩ́i, à gbãakpaaàzi. 11 Yesu pↄ́ wì mɛ Yusitu fↄkpàwá lↄ. Yuda pↄ́ wálɛ kpala pↄ́ bↄ̀ Lua kĩ́i zĩ kɛ sãnuↄ lɛ́n we. Aa ma nↄ̀sɛ nìni. 12 Á gbɛ̃do Ɛpafa,+ 4.12 Kls 1.7, Flm 23 Kilisi Yesu zↄ̀blena fↄkpàwá. Ìↄ dɛ̃ɛka ń wabikɛaɛ́o gↄↄpii, kɛ́ à e zɛ gbãa, í kàsaakũ, Lua pↄeã i pɛɛwá wásawasa. 13 Má ò àlɛ zĩkɛɛ́ maamaa á ń Laodisideↄ ń Iɛlapↄlideↄ. 14 Wá lòotoo yenzide Luku ń Demasio fↄkpàwá. 15 À fↄkpa wá gbɛ̃́ pↄ́ kú Laodisiↄwa ń Nimfao ń gbɛ̃́ pↄ́ aaì kↄ̃ kãaa aà bɛↄ. 16 Tó a láɛ bee kyokɛ̀, à kpa Laodisi gãlideↄwa aa a kyokɛ, í ń pↄ́ kyokɛ sↄ̃. 17 À o Aasipuɛ, aà laaidↄ Dii zĩ pↄ́ wa dàɛwa, i a midɛ.
18 Ma Pↄlu mámɛ ma fↄkpaawáɛ bee kɛ̃̀ ń mazĩa ↄo: Ma fↄkpàwá. À to ma kua kpɛ́u yã́ àↄ dↄágu. Lua gbɛ̃kɛkɛɛ́.