LADA PLAADE

Yã́ pↄ́ kú láɛ bee guuↄ

Láɛ bee Davidi nɛ́ Salomↄↄ kpalablea yã́ bↄↄlɛkɛ̀wɛ̃ɛ (1-9). Bee gbɛa aà bui pↄ́ aa gↄ̃̀ Yudaↄ kía ũↄ e à gɛ̀ pɛ̀ò Nɛbukanɛza Yelusalɛũ siawa ń taańnↄ Babilonio (10-36).

Láɛ bee dↄ̀ↄ gbɛzã mɛ̀n plaↄ yã́ gɛ̃̀ à Ɛzala lá ń Nɛɛmii láo kũ̀ɛ. Bee lɛ́ owɛ̃ɛ wà Isailiↄ yãziↄ kyokɛ aɛ we, asa wekĩi Pɛɛsiↄ kí Kilusi Yudaↄ gbà zɛ́ aa ɛa gɛ́ Lua kpɛ́ dↄi Yelusalɛũ.

1

Salomↄↄ ↄ̃nↄ gbɛaa

(1Kia 3.1-15, 10.26-29)

1 Davidi nɛ́ Salomↄↄ kpala zĩ́napɛ̀lɛ gíũgiũ, asa Dii aà Lua kuaànↄɛ, ↄ̃ à aà zↄ̃ↄkɛ kã̀fĩ maamaa. 2 Salomↄↄ yãdìlɛ Isailiↄnɛ píi, gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄoↄ dↄaanaↄ ń gbɛ̃ↄn basↄobasↄoↄ dↄaanaↄ ń yã́kpalɛkɛnaↄ ń kíaↄ píi ń Isailiↄ uabeleↄ píi, 3 ↄ̃ à gɛ̀ńnↄ gulɛsĩ pↄ́ wa bò Gabaↄ̃ↄ, asa kpaaũkpɛ pↄ́ Dii zↄ̀blena Mↄizi kɛ̀ guwaiwaiu kú weɛ. 4 Davidi tò wà Dii kpagolo sɛ̀ yãa Kiliayaaliũ,+ 1.4 2Sam 6.1-17 wà gɛ̀ò gu pↄ́ a kɛ̀kɛɛ̀u Yelusalɛũ, asa we à zwã̀akpɛ dↄ̀uɛ̀. 5 Mↄgotɛ̃ sa’okĩi pↄ́ Uli nɛ́ Bezalɛli, Hulu tↄũna pì+ 1.5 Bↄa 38.1-7 sↄ̃ a ku Gabaↄ̃ↄ Dii zwã̀akpɛ kpɛɛlɛ, ↄ̃ Salomↄↄ ń gbɛ̃́ pↄ́ kãaaapiↄ yãgbɛ̀awà we. 6 Salomↄↄ sↄ̃̀ kpaaũkpɛ sa’okĩipizi Dii aɛ, ↄ̃ à sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ òwà ń pↄ́ mɛ̀n ↄ̀aa sↄoↄ. 7 Ɔ̃ Lua bↄ̀ mↄ̀wà gwãasĩna à mɛ̀: Pↄ́ pↄ́ ń yei gbɛaa. 8 Salomↄↄ wè Luawa à mɛ̀: N gbɛ̃kɛkɛ̀ ma mae Davidiɛ maamaaɛ, ↄ̃ n ma kpa kpalau aà gɛ̃ɛ ũ. 9 Dii Lua, lɛ́ pↄ́ ń gbɛ̃̀ ma mae Davidiɛ kɛ sa, asa n ma dilɛ gbɛ̃́ pↄ́ aa dasi lán dṹnia bùsu’ũfãawaↄ kía ũ.+ 1.9 Daa 13.16, 28.1410 Ma gba ↄ̃nↄ ń dↄ̃ao sa, kɛ́ mà e dↄaaò gbɛ̃́piↄnɛ. Tó màa no kpelewa máli yã́gↄ̃gↄ̃ n gbɛ̃́ dasipiↄnɛi?

11 Ɔ̃ Lua òɛ̀: Lá yã́ bee mɛ́ kú n sↄ̃u, mɛ́ ni ↄda ge àizɛɛ ge gawi ge n ibɛɛↄ gaa ge wɛ̃ni gbã̀a gbɛaao, sema ↄ̃nↄ ń dↄ̃ao, kɛ́ ǹ e yã́gↄ̃gↄ̃ ma gbɛ̃́ pↄ́ ma n dilɛ ń kía ũɛ beeↄnɛ, 12 má n gba ↄ̃nↄ ń dↄ̃apio, mí ɛa mà n gba ↄda ń àizɛɛo ń gawio lↄ. Kí pↄ́ kú n ãae ge kí pↄ́ aↄ ku n gbɛae a kanwao. 13 Ɔ̃ Salomↄↄ bↄ̀ kpaaũkpɛ pↄ́ kú gulɛsĩpia kĩ́i Gabaↄ̃ↄ, à tà Yelusalɛũ, ↄ̃ àlɛ kible Isailiↄwa.

14 Salomↄↄ zĩkasↄ̃goↄ ń sↄ̃́ↄ kã̀aa, aà sↄ̃́gopiↄ kà ↄ̀aa sopla (1.400), aà sↄ̃́ↄ sↄ̃ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ kuɛpla (12.000). Wì aà sↄ̃́piↄ gwa aà sↄ̃́go wɛ̃́lɛↄ guu ń aà bɛ Yelusalɛũoɛ. 15 Kí tò ã́nusu ń vuao di Yelusalɛũ lán gbɛwa, mɛ́ sɛdɛ lí pↄ́ wà kpɛdↄ̀ò dasi lán bɛ̀lɛ líwa sɛ̃u. 16 Salomↄↄ sↄ̃́piↄ bↄ̀ Egipi+ 1.16 Iko 17.16 ń Silisi bùsuoɛ. Kí laatanaↄ mɛ́ lùlu Silisi. 17 Aaì sↄ̃́goↄ lúlu Egipi ã́nusu kiloo soplaplaɛ, sↄ̃́ↄ sↄ̃ kiloo plapla taawa, ↄ̃ aaì ɛa sↄ̃́piↄ yía Itiↄ ń Siliↄ kíaↄwa lↄ. 18 Ɔ̃ Salomↄↄ dìlɛ wà kpɛdↄ Diiɛ ń azĩa bɛo.

2

Salomↄↄ Dii kpɛ́ sↄukɛa

(1Kia 5.15-32)

1 Salomↄↄ gbɛ̃́ↄ dà gbɛ’ãzĩu gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basiiↄ̃ (80.000), a sɛ̀sɛnaↄ sↄ̃ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ bàaↄ̃kwi (70.000) ń ń dↄaanaↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ àaↄ̃ ń ↄ̀aa àaↄ̃o (3.600).

2 Ɔ̃ à gbɛ̃́ↄ zĩ̀ Tii kí Hilaũwa à mɛ̀: Sɛdɛ líↄ kpã́sãmɛɛ lá ń kpã̀sã ma mae Davidiɛ ↄ̃ à bɛkpàòwa. 3 Málɛ kpɛdↄ Dii ma Luaɛ. Aà pↄ́ɛ, we waↄ tulaletikauɛ̀ tɛ́a, wiↄ pɛ̃ɛ kálɛɛ̀, wiↄ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ owà kↄↄ ń oosio ń kã́mabogↄↄzĩo ń mↄ dafu gↄↄↄ ń Dii wá Lua dikpɛↄ. Ɔ̃ Luapi dìlɛ Isailiↄnɛ aaↄ kɛ màa gↄↄpii. 4 Kpɛ́ pↄ́ málɛ dↄɛ̀pi zↄ̃ↄ, asa wá Lua zↄ̃ↄ dɛ diiↄla píi. 5 Ń beeo démɛ kpɛdↄaɛ̀ gbãa vĩi? Asa musu a fↄ̃ aà sio, baa musumusu. Dén ma ũ mà kpɛdↄɛ̀i, mɛ́ i kɛ àↄ dɛ aà gbagbakĩi ũ bàasio.

6 Bee yã́i gↄ̃ide kpã́sãmɛɛ aà zĩkɛ ń vuao ń ã́nusuo ń mↄgotɛ̃o ń mↄsio ń wↄ̃ↄtɛ̃nao ń bà gàaluladeo ń babuunao ń wɛ̃̀sãkɛ̃a pↄ́ↄwao, i zĩkɛ Yelusalɛũ ń Yuda bùsuo ń gↄ̃ide pↄ́ ma mae Davidi dìlɛmɛɛↄ. 7 Ǹ n Libã bùsu sɛdɛ líↄ kpã́sãmɛɛ ń pɛ̃liↄ ń lí bɛɛɛde pãleↄ, asa má dↄ̃ kɛ́ n bùsu zĩkɛnaↄ lizↄ̃ dↄ̃. Ma zĩkɛnaↄ lí zĩkɛ ń n zĩkɛnaↄ, 8 aai lí kɛkɛmɛɛ dasidasi, asa kpɛ́ pↄ́ málɛ dↄpi, sema àↄ zↄ̃ↄ mɛ́ àↄ muaa ń kpɛ́eoo. 9 Má mase kpa n zĩkɛna pↄ́ lɛ́ lizↄ̃piↄwa koko ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do (200.000) ń naao koko ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do (200.000) ń vɛ̃ɛo sela ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ bao (20.000) ń nísio koko ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ bao (20.000).

10 Ɔ̃ Tii kí Hilaũ lá kpã̀sã Salomↄↄɛ à mɛ̀: Kɛ́ Dii ye a gbɛ̃́ↄzi yã́i, ↄ̃ à n kpa ń kía ũ. 11 À ɛ̀a ò lↄ: Wà Dii Isailiↄ Lua pↄ́ musu ń zĩ́lɛo kɛ̀ sáaukpa! Asa à kí Davidi gbà nɛ́ ↄ̃nↄna pↄ́ dↄ̃a ń wɛzɛ̃o vĩ, ↄ̃ àlɛ kpɛdↄɛ̀ ń azĩa bɛo. 12 Málɛ gↄ̃ide pↄ́ zĩ dↄ̃ gbaɛnɛ, aà tↄ́n Hulaũ Abi. 13 Aà daá Dã buiɛ, mɛ́ aà maeá Tii gbɛ̃́ɛ. A vua ń ã́nusuo ń mↄgotɛ̃o ń mↄsio ń gbɛo ń lío ń bà gàaluladeo ń babuunao ń wↄ̃ↄtɛ̃nao ń bàabaao zĩ dↄ̃. A wɛ̃̀sãkɛ̃a pↄ́ↄwa dↄ̃, mɛ́ zĩ pↄ́ wa dàɛ̀ píi ì kɛɛ. Àli zĩkɛ ń n ↄzĩkɛnaↄ ń gbɛ̃́ pↄ́ dɛ n mae Davidi ↄzĩkɛna ũ yãaↄ. 14 Kí, mase ń naao ń nísio ń vɛ̃ɛ pↄ́ n a lɛgbɛ̃̀o kpã́sã wápiↄ ń zĩkɛnaↄnɛ, 15 wí Libã bùsu lí zↄ̃zↄ̃nɛ lá ń yei lɛ́u, wí yeye wà gbɛ̃́ↄ zĩò ísiaa e Zope, ní taò Yelusalɛũ.

16 Salomↄↄ bↄ̀mↄ pↄ́ kú Isaili bùsuuↄ nào píi, aà mae Davidi gbɛ̃́ↄ naoa bàasi. Aa kà gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basoplakwi ń àaↄ̃o ń ↄ̀aa àaↄ̃o (153.600). 17 À ń gbɛ̃eↄ dìlɛ gbɛ̀’ãnaↄ ũ gusĩsĩdeu gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basiiↄ̃ (80.000), a sɛ̀sɛnaↄ sↄ̃ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ bàaↄ̃kwi (70.000), an dↄaana pↄ́ aaↄ wɛ́tɛ zĩpiziↄ sↄ̃ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ àaↄ̃ ń ↄ̀aa àaↄ̃oɛ (3.600).

3

Salomↄↄ Dii kpɛ́ dↄa

(1Kia 6.1-38)

1 Ɔ̃ Salomↄↄ nà Dii kpɛ́ boawa Mↄlia+ 3.1 Daa 22.2 gbɛ musu Yelusalɛũ, gu pↄ́ Dii bↄ̀ mↄ̀u a mae Davidiwau. Davidi mɛ́ Yebusi bui Alauna pↄ́wɛngbɛ̃zɛpi dìlɛ kpɛ́pi dↄkĩi ũ. 2 À nà zĩpiwa a kpalablea wɛ̃̀ síiↄ̃de mↄ plaade gↄↄ plaade zĩ́ɛ. 3 Ɛ̃ pↄ́ a bò Lua kpɛ́ pↄ́ ũ gbã̀a kà gã̀sĩsuu bàaↄ̃, a yàasa bao. 4 Kpɛ́pi bilandaa vĩ, a yàasa sáa ń kpɛ́pioɛ gã̀sĩsuu bao, a lɛsĩ kwi.

À vua tɛ̃ɛtɛ̃ɛ kpà kpɛ́pi guu. 5 À pɛ̃́ lipɛpɛɛↄ kpà kpɛɛlɛ gĩwa, ↄ̃ à vua maa kùlɛwà. À gↄ̃inakɛ̀wà lán daminaliↄwa ń mↄdaonaↄ. 6 À zãblè kpɛ́piwa ń gbɛ̀ bɛɛɛdeↄ. Vuapi sↄ̃ à bↄ̀ Paavaiũɛ. 7 À vua kùlɛ kpɛ́pi balazaↄwa ń a kpɛɛlɛ líↄ ń a gĩↄ ń a bↄlɛ gbaↄ, mɛ́ à gↄ̃inakɛ̀ gĩpiↄwa lán malaika gã̀sĩadeↄwa.

8 À luakukĩi kɛ̀, a gbã̀a sáa ń kpɛ́pi yàasao gã̀sĩsuu bao, a yàasa bao. À vua tɛ̃ɛtɛ̃ɛ kùlɛwà tↄnu bao. 9 Vua kusaↄ gbia dɛ kiloo kĩnia. À vua kùlɛ kpɛa pↄ́ kú musuↄwa lↄ.

10 À li’ã̀ malaika gã̀sĩadeↄ ũ mɛ̀n pla, a kpà ń vuao. 11 Malaikapiↄ gã̀sĩa pooa, a gbã̀a gã̀sĩsuu sↄ́sↄo, ampii gã̀sĩsuu baoɛ. Ado gã̀sĩa gɛ̀ pɛ̀ gĩwa le, ado pↄ́ pɛ̀ gĩwa la, ↄ̃ an gã̀sĩa pↄ́ gↄ̃̀ↄ pɛ̀kↄ̃wa. 13 Malaikapiↄ gã̀sĩaↄ poopooa màa e gã̀sĩsuu bao. Aa zɛa mɛ́ an aɛ dↄa kpɛɛlɛ oi.+ 3.13 Bↄa 25.18-2014 À zwãa pↄ́ wa da tã̀ ń babuunao ń bà gàaluladeo ń wↄ̃ↄtɛ̃nao ń bàabaao, ↄ̃ à gↄ̃inakɛ̃̀wà lán malaika gã̀sĩadeↄwa.+ 3.14 Bↄa 26.31

15 À mↄ̀pɛlɛ pì mɛ̀n pla kpɛ́pi kpɛɛlɛ pↄ́ ũ. A pla píi lɛsĩ gã̀sĩsuu bao plaplasaiɛ, a fùa lɛsĩ sↄ̃ gã̀sĩsuu sↄ́sↄo. 16 À mↄdaonaↄ pì, ↄ̃ a fĩ̀ fùapiↄwa yàbaa ũ. À pↄ́ↄ pì lán gbɛafu bɛↄwa mɛ̀n basↄobasↄo, a dↄ̀dↄ mↄdaonapiↄwa. 17 À mↄpiↄ pɛ̀lɛ kpɛ́ kpɛɛlɛ ↄplaai ń zɛɛio. À tↄkpà ↄplaa pↄ́ɛ Yakɛ̃,+ 3.17 Bee mɛ̀ ì ń zɛdↄ. ↄzɛɛ pↄ́ sↄ̃ Bↄazu.+ 3.17 Bee mɛ̀ gbãa kuwà.

4

Lua kpɛ́ pↄ́ↄ

(1Kia 7.23-51)

1 Salomↄↄ sa’okĩi kɛ̀ ń mↄgotɛ̃o.+ 4.1 Bↄa 27.1-2 A gbã̀a ń a yàasao gã̀sĩsuu baobao, a lɛsĩ kwi. 2 À íkakĩi bò bòoloo. A lɛ́la e a lɛ́le gã̀sĩsuu kwiɛ, a lɛsĩ sↄo, a zↄ̃ↄ sↄ̃ baakwi. 3 À gↄ̃inakɛ̀ íkakĩipiwa lán tùuↄwa, a lìa a lɛ́i zĩ́lɛ dↄ̀ↄ pla, gã̀sĩsuu dodo tùu mɛ̀n kwikwi. À íkakĩipi pì sãnu ń tùu gↄ̃inapioɛ. 4 Íkakĩipi di zuswana mɛ̀n kuɛplaↄwa. Zù mɛ̀n àaↄ̃ↄ mi dↄ gugbãntoo oi, mɛ̀n àaↄ̃ↄ bɛ’aɛ oi, mɛ̀n àaↄ̃ↄ gɛↄmidↄkĩi oi, mɛ̀n àaↄ̃ↄ lↄ gukpɛ oi. Íkakĩipi di ń musu, ↄ̃ an pↄ̀ↄↄ dↄdↄ guo. 5 Íkakĩipi gèele ↄtã doɛ, mɛ́ a swã́ dɛ lán ta swã́wa, lán tↄ̃́ↄngbelezĩwa. Galuba zↄ̃ↄ lɛ ↄ̀aa do ń basↄoo í ↄ̃ ta sapi ì sí.

6 Ɔ̃ à dàa pì mɛ̀n kwi nↄ̀ↄpipibↄↄ ũ, a kàlɛ Lua kpɛ́ ↄplaa oi mɛ̀n sↄo, ↄzɛɛi mɛ̀n sↄo. Sa’onaↄ ì dàapiↄ idada sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ nↄ̀ↄwa. Sa’onapiↄ sↄ̃ aaì zu’o ń íkakĩipi íoɛ.+ 4.6 Bↄa 30.17-21

7 À vua dau+ 4.7 Bↄa 25.31-40 pì mɛ̀n kwi lá wà a kɛa dìlɛwa. A kàlɛ Lua kpɛ́u, mɛ̀n sↄo ↄplaa oi, mɛ̀n sↄo zɛɛi. 8 À táabũnu+ 4.8 Bↄa 25.23-30 kɛ̀ mɛ̀n kwi, a kàlɛ Lua kpɛ́u, mɛ̀n sↄo ↄplaa oi, mɛ̀n sↄo zɛɛi. À ta au’ɛlɛbↄↄ pì ń vuao mɛ̀n basↄo. 9 À sa’onaↄ ua kpànɛ́ ń Lua kpɛ́ uadao ń a bↄlɛ gbaↄ, ↄ̃ à mↄgotɛ̃ kùlɛ gbapiↄwa. 10 Ɔ̃ à íkakĩipi dìlɛ Lua kpɛ́ kpɛɛlɛ ↄplaa oi gɛↄmidↄkĩi oi ń gukpɛo zãnguo. 11 À túfukabↄↄ ń pɛ́ɛluↄ ń ta au’ɛlɛbↄↄ pì lↄ.

Màa Hulaũ Lua kpɛ́ zĩ kɛ̀ kí Salomↄↄɛ, à a lɛkpàaĩ. Zĩ pↄ́ a kɛ̀piↄn kɛ:

12 Mↄ̀pɛlɛↄ pla.

Fùa pↄ́ bↄ̀ lán lowa, a ku mↄ̀pɛlɛpiↄ musuↄ pla.

Mↄdaona pↄ́ à zãblèò fùapiↄwaↄ pla.

13 Gↄ̃ina pↄ́ a dↄ̀dↄ mↄdaonapiↄwa lán gbɛafu bɛↄwaↄ ↄ̀aa pla. A kɛ̀ dↄ̀ↄ plapla, à zãblèò fùapiↄwa.

14 Tadibↄↄ ń a taↄ.

15 Íkakĩi do ń zuswana pↄ́ kú a zíɛↄ kuɛpla.

16 Túfukabↄↄ ń pɛ́ɛluↄ ń saaↄ ń a pↄkeleↄ píi.

Pↄ́ pↄ́ Hulaũ pì kí Salomↄↄɛ Dii kpɛ́ pↄ́ ũↄ píi, a pì ń mↄgotɛ̃ pↄ́ wa yↄ̀ↄoɛ. 17 Kí mɛ̀ wà kása ń Yuudɛ̃ dã̀na gĩ pↄ́ kú Suko ń Zalɛtão zãnguoo. 18 Pↄ́ pↄ́ Salomↄↄ pì ń mↄgotɛ̃opiↄ, wi yↄ̃ kiloowa wà a gbia dↄ̃̀o, kɛ́ a dasi kɛ̀ zài yã́i.

19 Salomↄↄ pↄ́ pↄ́ kú Lua kpɛ́ guuↄ pì lↄ, tulaletikatɛakĩi pↄ́ wa kɛ̀ ń vuao ń vua táabũnu pↄ́ wì Dii pɛ̃ɛ kálɛwàↄ 20 ń dau pↄ́ wa pì ń vua tɛ̃ɛtɛ̃ɛoↄ ń a filia pↄ́ ìↄ naa luakukĩi aɛↄ lá wa dìlɛwa. 21 Wà gↄ̃inakɛ̀ daupiↄwa lán kↄpɛkĩi fùaↄwa. Wà a filiaↄ ń a kpàoↄ pì ń vua tɛ̃ɛtɛ̃ɛoɛ. 22 Vua filiadɛbↄↄ ń taↄ ń gↄ̃̀ↄnaↄ ń tàasoↄ ń kpɛa pↄ́ wì mɛ luakukĩi gbaↄ ń kpɛɛlɛ pↄ́ↄ.

5

1 Kɛ́ Salomↄↄ Dii kpɛ́ zĩpi kɛ̀ a làa píi, ↄ̃ à mↄ̀ ń vuao ń ã́nusuo ń pↄ́ pↄ́ a mae Davidi dìlɛ Lua pↄ́ ũↄ,+ 5.1 2Sam 8.11 a kà Lua kpɛ́ làasiu.

Taa ń Dii kpagoloo a kpɛ́u

(1Kia 8.1-9)

2 Ɔ̃ kí Salomↄↄ Isaili gbɛ̃zↄ̃ↄↄ sìsi Yelusalɛũ, an bui dↄaanaↄ ń ń uabeleↄ píi, aa mↄ Dii bàakuańnↄ kpagolo+ 5.2 2Sam 6.12 sɛ́ Davidi wɛ̃́lɛ Siↄna wà suò. 3 Ɔ̃ Isailiↄ kã̀aaaàzi ḿpii mↄ soplade dikpɛgↄↄzĩ. 4 Kɛ́ Isaili gbɛ̃zↄ̃ↄↄ kà píi, ↄ̃ Levii buiↄ Dii kpagolopi sɛ̀ 5 ń kpaaũkpɛo ń Dii pↄ́ pↄ́ kú a guuↄ. Levii bui pↄ́ dɛ sa’onaↄ ũ mɛ́ pↄ́piↄ sɛ̀, 6 ↄ̃ kí Salomↄↄ ń Isaili pↄ́ kã̀aaàziↄ sa’ò ń sãↄ ń zuↄ kpagolopi aɛ. Pↄ́ pↄ́ à sa’òopiↄ dasi kɛ̀ zài, wi fↄ̃ nàoo. 7 Ɔ̃ sa’onaↄ gɛ̃̀ ń Dii bàakuańnↄ kpagoloo a kpɛ́u e kpɛa pↄ́ wì mɛ luakukĩi. Aa dìlɛ a dilɛkĩi we malaika gã̀sĩadeↄ zíɛ. 8 Malaikapiↄ gã̀sĩa poopooa gu pↄ́ kpagolo ń a sɛ́liↄ kuua. 9 A sɛ́lipiↄ gbã̀a, wì a lɛ́ e kpɛ́pi kpɛɛlɛ, wìli e uao. Lípiↄ ku we e gbã. 10 Pↄe ku kpagolopi guuo, mɛ́ i kɛ gbɛ̀ pɛ̀pɛɛ mɛ̀n pla pↄ́ Mↄizi dàu Olebu,+ 5.10 Iko 10.5 gu pↄ́ Dii mɛ̀ a bàa aↄ kú ń Isailiↄ ń bↄa Egipi gbɛa bàasio.

11 Ɔ̃ sa’onaↄ bↄ̀lɛ Dii kpɛ́u. Gↄↄ bee sa’ona gãli pↄ́ kú we gbãbↄ̀ ńzĩaɛ píi kↄ̀. 12 Levii bui pↄ́ dɛ lɛ̀sina ũↄ, Asafa ń Emanio ń Yedutuo ń ń nɛ́ↄ ń ń dãunaↄ sĩ píi sa’okĩi gukpɛ oi ń bàabaa pↄkasaↄ dadaa, aalɛ sɛ̃́sɛ̃naↄ lɛ́ ń mↄↄnaↄ ń domaↄ. Sa’on kã̀aepɛnaↄ kú ń guu lↄ gbɛ̃ↄn basoolo. 13 Kã̀ae’ↄ ń lɛo dàkↄ̃i lán pↄ mɛ̀ndowa, aalɛ Dii táasilɛ, aalɛ lɛ́mawà. Aalɛ lɛsi ń kã̀aeↄ ń sɛ̃́sɛ̃naↄ ń pↄ́’ↄbↄn pãleↄ, aalɛ Dii táasilɛ aalɛ mɛ:

A maa, aà gbɛ̃kɛ láaa vĩo.

Tɛlu Dii kpɛ́pi pà, 14 ↄ̃ sa’onaↄ i fↄ̃ gɛ̃̀ zĩkɛi weo tɛlupi yã́i, asa Dii gawi kpɛ́pi pàɛ.+ 5.14 Bↄa 40.34-35

6

Salomↄↄ yã’oa gbɛ̃́ↄnɛ

1 Ɔ̃ Salomↄↄ mɛ̀: Dii mɛ̀ áↄ ku tɛlu sia guuɛ.+ 6.1 Soũ 18.11, 97.22 Ɔ̃ a ò Diiɛ: Ma kpɛ́ lɛsĩɛ bee dↄ̀nɛ kɛ́ ǹyↄ̃ kuu gↄↄpiiɛ. 3 Ɔ̃ à lìli aɛdↄ̀ bílawa à samaa’ònɛ́. 4 Ɔ̃ à mɛ̀: Wà gbãakpa Dii Isailiↄ Luazi! À lɛgbɛ̃̀ ma mae Davidiɛ, ↄ̃ à kɛ̀ɛ̀ lá a òwa. Asa à mɛ̀+ 6.4 2Sam 7.1-135 za gↄↄ pↄ́ a a gbɛ̃́ↄ bↄ̀lɛ Egipi, i Isaili wɛ̃́lɛe dilɛ wà kpɛdↄuɛo, mɛ́ i gbɛ̃e dilɛ a gbɛ̃́ Isailiↄ dↄaana ũo, 6 ↄ̃ à Yelusalɛũ dìlɛ kɛ́ a tↄ́ àↄ kuwà, mɛ́ à Davidi dìlɛ a gbɛ̃́ Isailiↄ dↄaana ũ.+ 6.6 2Sam 7.4-117 Kɛ́ ma mae Davidi ye kpɛdↄ Dii Isailiↄ Luaɛ, 8 ↄ̃ Diipi òɛ̀ kpɛdↄaɛ kɛ́ a tↄ́ e àↄ kuwà làasoo pↄ́ a kɛ̀pi maaɛ, 9 ãma i kɛ aàpi mɛ́ a dↄɛo, aàzĩa nɛ́e mɛ́ a dↄɛ.+ 6.9 2Sam 7.12-1310 Dii kɛ̀ lá à lɛgbɛ̃̀ɛ̀wa, ↄ̃ ma gↄ̃ ma mae Davidi gɛ̃ɛ ũ, ma zↄ̃lɛ kpalau Isailiↄ guu, lá Dii Isailiↄ Lua a lɛgbɛ̃̀wa, ↄ̃ ma kpɛ́pi dↄ̀ɛ̀, kɛ́ aà tↄ́ e àↄ kuwà yã́i. 11 We ma Dii kpagolo dìlɛu. Dii bàa kua ń a gbɛ̃́ Isailiↄ yã́ kú a guu.

Salomↄↄ wabikɛa a gbɛ̃́ↄnɛ

(1Kia 8.22-53)

12 Salomↄↄ gɛ̀ zɛ̀ Dii gbagbakĩi kpɛɛlɛ Isaili pↄ́ kãaaa weↄ wáa píi, ↄ̃ à ↄsɛ̀ musu plapla. 13 Salomↄↄpi gĩ́na bò yãa ń mↄgotɛ̃o ua guoguoɛ. A gbã̀a ń a yàasao gã̀sĩsuu sↄ́sↄoɛ, a lɛsĩ sↄ̃ àaↄ̃. Ɔ̃ à dɛ̀dɛ gĩ́napiwa à kùlɛ a kosowa Isaili pↄ́ kãaaa weↄ aɛ, à ↄsɛ̀ musu 14 à mɛ̀: Dii Isailiↄ Lua, gbɛ̃e muaannↄ musu ge zĩ́lɛo. N gbɛ̃kɛ guu n bàa kú ń n zↄ̀blena pↄ́ aa ku lá ń yeiwa ń nↄ̀sɛmɛndooↄɛ. 15 N yã́ pↄ́ n a lɛgbɛ̃̀ n zↄ̀blena ma mae Davidiɛ kɛ̀. Ń ò ń lɛ́o yãaɛ, gbã sa ↄ̃ ń kɛ̀. 16 Tia kɛ́wa Dii Isailiↄ Lua, n lɛgbɛ̃̀ n zↄ̀blena ma mae Davidiɛ n mɛ̀, tó aà buiↄ ńzĩa kũa dↄ̃ mɛ́ aa ku lá ń yeiwa, aa n ikoyã kũa laaàwa, aaↄ zↄ̃lɛa kpalau Isailiↄ guu gↄↄpiiɛ.+ 6.16 1Kia 2.417 Dii Isailiↄ Lua, to yã́ pↄ́ ń ò n zↄ̀blena Davidiɛ kɛ sĩana ũ sa. 18 Lua, ńyↄ̃ↄ kú ń gbɛ̃nazĩnaↄ zĩ́lɛ la yãma yã̀? Gwa, n bɛ pↄ́ kú musu ń gu pↄ́ kú musumusuo píi a fↄ̃ n sio, belenkɛ kpɛ́ pↄ́ má dↄ̀nɛɛ bee sa.+ 6.18 Zĩn 7.48-5019 Dii ma Lua, mapi n zↄ̀blenawa wɛgwa, ní ma wabikɛa ń ma sùuugbɛaamao sí. Swã́sɛ wii pↄ́ mapi n zↄ̀blena málɛ lɛ́ma ń wabi pↄ́ málɛ kɛmaozi. 20 To n wɛ́ àↄ pɛa kpɛ́ɛ beewa gwãasĩna ń fãanɛo, gu pↄ́ n mɛ̀ n tↄ́ aↄ kuwàɛ beepi. Wabi pↄ́ mapi n zↄ̀blena málɛ kɛ ń aɛo dↄa gupiwa ma. 21 Tó mapi n zↄ̀blena ge n gbɛ̃́ Isailiↄ aɛdↄ̀ guɛ beewa, mɛ́ wa wabikɛ̀ma, nìli wá wabikɛa si za n kúkĩi musu, ní sùuukɛwanↄ.

22 Tó gbɛ̃́ tàaekɛ̀ a gbɛ̃́deeɛ, mɛ́ wa òɛ̀ aà mɛ á sì ń n tↄ́o, tó à mↄ̀ mɛ́ à mɛ̀ á sì ń n tↄ́o n gbagbakĩi kpɛɛlɛ kpɛ́ɛ beeu, 23 nìli síńnↄ kua za musu, ní ↄlↄnɛ́. Nìli yã́gↄ̃gↄ̃ n zↄ̀blenaↄnɛ, ní fĩabo tàaedeɛ, aà yãkɛa i wi aà musu, ní tó yã́ bↄ ń yãesaideo na, wí e dↄ̃ kɛ́ i yãe kɛo.

24 Tó n gbɛ̃́ Isailiↄ ibɛɛↄ zĩblèmá duuna pↄ́ aa kɛ̀ yã́i, mɛ́ aa tàńnↄ, mɛ́ aa ɛ̀a sùma aa n sisi, tó aa wabikɛ̀ma aa sùuugbɛ̀ama kpɛ́ɛ beeu, 25 kua za musu nìli síńnↄ, ní ń duuna kɛ̃́má, ní suńnↄ bùsu pↄ́ ń kpà ń deziↄwaɛ beeu.

26 Tó luabɛ gↄ̃̀ da wáiwai, lou lɛ́ mao kɛ́ aa duunakɛ̀nɛ yã́i, tó aa aɛdↄ̀ guɛ beewa, aa wabikɛ̀ma aa n sisi, mɛ́ aa mikɛ̃̀ ń duunaↄnɛ kɛ́ n ń wɛtã̀ yã́i, 27 kua za musu nìli síńnↄ, ní ń duuna kɛ̃́má. Nìli ń da zɛ́ maawa, ní tó lou ma bùsu pↄ́ ń kpà n gbɛ̃́ↄwa an pↄ́ ũɛ beeu. 28 Tó nↄana ge gagyã kà bùsuɛ beeu, ge pↄ́wɛn gbↄ̃si ge pↄ́ fukpaa ge kwasutɛ̃ↄ ge sɛ̃sɛwɛkwaↄ ge tó ibɛɛↄ koezↄ̃̀ ń wɛ̃́lɛezi ge tó músi ge gyã gɛ̃̀ńgu, 29 tó an gbɛ̃e yã́ pↄ́ a le dↄ̃̀ ń wãwã pↄ́ àlɛ kɛo, mɛ́ à ↄdↄ̀ kpɛ́ɛ bee oi, mɛ́ à wabikɛ̀ma à sùuugbɛ̀ama, 30 kua za musu nìli siaànↄ. Nìli sùuukɛaànↄ, ní fĩaboɛ̀ aà yãkɛawa, asa ń aà nↄ̀sɛ dↄ̃. Ḿmɛ ń gbɛ̃́pii nↄ̀sɛ dↄ̃. 31 Màa aaliↄ vĩakɛnɛ, aaↄ ku lá ń yeiwa e ń wɛ̃ni lɛ́u bùsu pↄ́ ń kpà ń deziↄwaɛ beeu.

32 Tó bↄ̀mↄ pↄ́ dɛ n gbɛ̃́ Isaili bui ũo bↄ̀ bùsu zã̀zãu à mↄ̀ n tↄ́ zↄ̃ↄ yã́i ń n ikoyão ń n ↄ pↄ́ pooa yã́o, tó à aɛdↄ̀ kpɛ́ɛ beewa à wabikɛ̀ma, 33 kua za musu nìli siaànↄ, ní yã́ pↄ́ a gbɛ̀ama kɛɛ̀, kɛ́ dṹnia bui píi e n tↄ́ dↄ̃, aai vĩakɛnɛ, lá n gbɛ̃́ Isailiↄ ì kɛnɛwa, aaiↄ dↄ̃ kɛ́ n tↄ́ kú kpɛ́ pↄ́ má dↄ̀ɛ beewa.

34 Tó n gbɛ̃́ↄ bↄ̀lɛ gɛ̀ zĩkai ń ń wɛ̀lɛↄ zĩlau, gu pↄ́ n ń zĩ́u píi, tó aa aɛdↄ̀ wɛ̃́lɛ pↄ́ ń dìlɛɛ bee ń kpɛ́ pↄ́ má dↄ̀nɛɛ beeowa, mɛ́ aa wabikɛ̀ma, 35 kua za musu nìli síńnↄ sùuu pↄ́ aa gbɛ̀ama yã́ musu, ní tó yã́ bↄńnↄ na. 36 Tó aa duunakɛ̀nɛ, lá gbɛ̃e ku à gí duunakɛio, mɛ́ n pↄ pàńzi n ń ná ń wɛ̀lɛↄnɛ ń ↄzĩ, mɛ́ aa tàńnↄ ń bùsuu zĩ̀zↄↄ ũ bùsu zã̀zã ge a kãina guun nò, 37 tó aa nↄ̀sɛlìlɛ bùsu pↄ́ aalɛ zↄblepiu, mɛ́ aa ɛ̀a sùuugbɛ̀ama we aa mɛ̀ wà duunakɛ̀, wà tàaekɛ̀, wà yãvãikɛ̀, 38 tó aa ɛ̀a sùma ń nↄ̀sɛmɛndoo ń pↄeão píi za bùsu pↄ́ wà tàuńnↄ, aalɛ zↄbleu, tó aa aɛdↄ̀ bùsu pↄ́ ń kpà ń deziↄwa ń wɛ̃́lɛ pↄ́ ń dìlɛo ń kpɛ́ pↄ́ má dↄ̀nɛɛ beeowa, mɛ́ aa wabikɛ̀ma, 39 kua za musu nìli síńnↄ sùuu pↄ́ aa gbɛ̀ama yã́ musu, ní tó yã́ bↄńnↄ na, ní sùuukɛ ń n gbɛ̃́ pↄ́ aa duunakɛ̀nɛↄ.

40 Tia kɛ́wa ma Lua, to n wɛ́ àↄ pɛa guɛ beewa, ní swã́sɛ wabi pↄ́ wa su kɛma lai.

41 Dii Lua, pila su n kúkĩi sa,

mpi ń n gbãa kpagoloo.

Dii Lua, to gbɛ̃́ↄ suabaa àↄ dↄ n sa’onaↄ sↄ̃wa,

to n yãmanaↄ pↄnakɛ n maa yã́i.

42 Dii Lua, ńsu bↄ kía pↄ́ ń kpà kpɛo.

To gbɛ̃kɛ pↄ́ ń kɛ̀ n zↄ̀blena Davidiɛ yã́ àↄ dↄngu.+ 6.42 Soũ 132.8-11

7

Dii kpɛ́ sakɛ̃a

(1Kia 8.62-66)

1 Kɛ́ Salomↄↄ wabikɛ̀ a làa, tɛ́ bↄ̀ luabɛ à sù sa pↄ́ a ò pↄ́ↄwa à tɛkũ̀, ↄ̃ Dii gawi kpɛ́pi pà.+ 7.1 Lev 9.23-242 Sa’onaↄ i fↄ̃ gɛ̃̀uo, Dii gawi pↄ́ kpɛ́pi pà yã́i. 3 Kɛ́ Isailiↄ tɛ́pi sua è ń Dii gawipio a kpɛ́ musu, aa wùlɛ ń gbɛɛu aa misìilɛɛ̀, aa Dii sáaukpà aa mɛ̀:

A maa, aà gbɛ̃kɛ láaa vĩo.

4 Ɔ̃ kí ń gbɛ̃́piio sa’ò Diiwa. 5 Kí Salomↄↄ sa’òwà ń zuↄ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ bao ń plao (22.000) ń sãↄ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basoolo (120.000). Màa kí ń gbɛ̃́piio Dii kpɛ́ sakɛ̃̀. 6 Sa’onaↄ zɛa ń zɛkĩi, mɛ́ Levii buiↄ ku we, aalɛ Dii sáaukpa ń pↄ́’ↄbↄna pↄ́ kí Davidi kɛ̀, à Dii táasilɛ̀òↄ à mɛ̀:

Aà gbɛ̃kɛ láaa vĩo.

Sa’on kã̀aepɛnaↄ kú ń aɛ, mɛ́ Isaili bui píi gↄ̃̀ sĩa. 7 Salomↄↄ gbãbↄ̀ ua pↄ́ kú Dii kpɛ́ kpɛɛlɛɛ, ↄ̃ à sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ ò we ń pↄ́wɛn gbao ń sáaukpaa sa’obↄ nísio, asa sa’okĩi pↄ́ a kɛ̀ ń mↄgotɛ̃o i fↄ̃ pↄ́piↄ sì píio. 8 Zĩbeezĩ Salomↄↄ ń Isailiↄ píi aa dikpɛkɛ̀ e gↄↄ sopla. Wa dasi maamaaɛ, wà bↄ̀ za Amata bↄlɛi e à gɛ̀ pɛ̀ Egipi zɛ́ swawa. 9 A gↄↄ swaaↄ̃de zĩ́ wà kↄ̃ kã̀aa, asa wà sa’okĩi sakɛ̃a dikpɛkɛ̀ gↄↄ soplaɛ, ↄ̃ wà ɛ̀a wà Lákpɛdↄa dikpɛkɛ̀ gↄↄ sopla lↄ. 10 Mↄ soplade gↄↄ bao ń àaↄ̃ode zĩ́ ↄ̃ à ń kɛ̃́, aa tà ń bɛ ń pↄnao. An pↄ kɛ̀na yãmaa pↄ́ Dii kɛ̀ Davidi ń Salomↄↄo ń a gbɛ̃́ Isailiↄnɛ yã́ musu.

Dii bↄ mↄa Salomↄↄwa

(1Kia 9.1-9)

11 Kɛ́ Salomↄↄ Dii kpɛ́ mìdɛ ń azĩa bɛo ń zĩ pↄ́ a pↄ dↄwà à kɛ Dii kpɛ́u ń a bɛpio, a làa píi, 12 ↄ̃ Dii bↄ̀ mↄ̀wà gwãasĩna, a òɛ̀: Ma wabi pↄ́ ń kɛ̀a mà, ma guɛ bee dìlɛ ma kpɛ́ pↄ́ wàli sa’oua ũɛ.

13 Tó ma musu zɛ́ tà mɛ́ lou lɛ́ mao, ge tó ma kwaↄ gbàɛwá, aalɛ á bùsu pↄ́ↄ ble, ge tó ma gagyãkà ma gbɛ̃́ↄgu, 14 tó ma gbɛ̃́ pↄ́ ma tↄ́ kúmápiↄ ńzĩa bùsa, aalɛ wabikɛa, aalɛ ma aɛya, aalɛ ń zɛ́ vãiↄ tó, kua za musu má síńnↄ, mí ń duuna kɛ̃́má, mí ń bùsu gba aafia. 15 Ma wɛ́ iↄ pɛa guɛ beewa, mí swã́sɛ wabi pↄ́ wàlɛ kɛui. 16 Ma kpɛ́ɛ bee sɛ̀ má dìlɛ ma pↄ́ ũɛ, kɛ́ ma tↄ́ e àↄ kuwà gↄↄpii. Ma wɛ́ iↄ pɛwà, ma pↄ iↄ dↄwà gↄↄpii.

17 Mpi sↄ̃, tó ń tɛmazi lá n mae Davidiwa, mɛ́ ń yã́ pↄ́ má dìlɛnɛↄ kũa ń ma yã’onɛↄ, mɛ́ ńlɛ ma ↄtondↄkĩi gwa, 18 má n zↄ̃lɛa kpalau zɛdↄ, lá ma a lɛgbɛ̃̀ n mae Davidiɛwa, ma mɛ̀ aà buiↄ aaↄ zↄ̃lɛa kpalau Isailiↄ guu gↄↄpiiɛ.+ 7.18 1Kia 2.419 Tó a bↄ ma kpɛ sↄ̃, tó a pãkpà ma ikoyãↄ ń yã́ pↄ́ má dìlɛɛ́ↄzi, mɛ́ a gɛ lɛ́ zↄble dii pãleↄnɛ, álɛ ń sisi, 20 má á bↄlɛ bùsu pↄ́ má kpàwáuɛ, mí gí kpɛ́ pↄ́ má dìlɛ ma pↄ́ ũpizi, i gↄ̃ láanipↄ ũ, bui píi i yãadaò. 21 Baa ń kpɛ́pi lɛsĩkɛo, a yã́ a di gbɛ̃́ pↄ́ lɛ́ gɛ̃ weↄwa, aa mɛ: Bↄ́ yã́ mɛ́ tò Dii kɛ̀ bùsuɛ bee ń kpɛ́ɛ beeoɛ màai?+ 7.21 2Kia 25.922 Wi onɛ́: Kɛ́ aa pãkpà Dii ń deziↄ Lua pↄ́ ń bↄ́lɛ Egipizi yã́iɛ. Aa zɛ̀ ń dii pãleↄ, aa ń sisi aa zↄblènɛ́ɛ. Bee mɛ́ yã́piↄ ìnɛ́ píi.

8

Salomↄↄ yã́ kĩniↄ

(1Kia 9.10-28)

1 Salomↄↄ Dii kpɛ́ ń azĩa kpɛ́o dↄ̀ wɛ̃̀ baoɛ. A gbɛa 2 à wɛ̃́lɛ pↄ́ Hilaũ kpàwaↄ kɛ̀kɛ kàlɛ, ↄ̃ a kpà Isailiↄwa, aa zↄ̃̀lɛu. 3 À gɛ̀ ń zĩo Amata Zoba, ↄ̃ a sì. 4 À Tamↄↄ pↄ́ kú guwaiwaiu kɛ̀kɛ kàlɛ lↄ ń kũ̀sũakalɛwɛ̃lɛ pↄ́ a kàlɛ Amata bùsuuↄ. 5 À Bɛtoloni Musu ń Bɛtoloni Zĩ́lɛo kɛ̀kɛ kàlɛ wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ ũ. Bĩ́ipiↄ bↄlɛ gbaↄ ń gbã́aↄ vĩ. 6 Màa a kɛ̀ Baalata ń wɛ̃́lɛ pↄ́ a kũ̀sũa kálɛuↄ píi ń wɛ̃́lɛ pↄ́ aà sↄ̃́goↄ kuuↄ. Kpɛ́ pↄ́ a ye dↄ Yelusalɛũ ń Libão ń bùsu pↄ́ àlɛ kiblewàↄ píi, a dↄ̀.

7 Bui pↄ́ dɛ Isaili ũoↄ: Itiↄ, Amↄleↄ, Pɛliziↄ, Iviↄ ń Yebusi kↄ̃naↄ píi, 8 gbɛ̃́ pↄ́ Isailiↄ i ń midɛoↄ, an bui pↄ́ gↄ̃̀ ń bùsuupiↄ ↄ̃ Salomↄↄ ń dá zↄzĩu, ↄ̃ aaìↄ zĩkɛ màa e ń a gbão. 9 I Isailiↄ da zↄzĩpiuo. Ampiↄ ↄ̃ à ń dílɛ a zĩgↄ̃ↄ ń a kía deeↄ ń a gbɛ̃́ↄ dↄaanaↄ ń a zĩkasↄ̃godeↄ ń a sↄ̃deↄ ũ. 10 An gbɛ̃́ↄ mɛ́ zĩ pↄ́ kí Salomↄↄ lɛ́ kɛpi gbɛ̃zↄ̃ↄↄ ũ lↄ, aa gbɛ̃ↄn ↄ̀aa do ń blakwioɛ.

11 Salomↄↄ bↄ̀ Davidi wɛ̃́lɛu ń a nↄ Falaↄ̃ↄ nɛnↄɛo, à mↄ̀aànↄ kpɛ́ pↄ́ a dↄ̀ɛ̀u, asa à mɛ̀: Ma napi a e àↄ ku Isailiↄ kí Davidi bɛo, asa gu pↄ́ Dii kpagolo gɛ̃̀u a kua adoaɛ. 12 Salomↄↄ ìↄ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ o Dii gbagbakĩi pↄ́ a bò Dii kpɛ́ bilandaa kpɛɛlɛwa. 13 Ìↄ o lá gu lɛ́ dↄ lá Mↄizi dìlɛ wà owa ń kã́mabogↄↄzĩ pↄ́ↄ ń mↄ dafu pↄ́ↄ ń dikpɛ mɛ̀n àaↄ̃ pↄ́ wì kɛ wɛ̃ ń wɛ̃o pↄ́ↄ, Kàaso dikpɛ ń Pↄkɛkɛ dikpɛo ń Lákpɛdↄa dikpɛo.+ 8.13 Bↄa 23.14-17 Màa à Dii kpɛ́ yã́ↄ kɛ̀ lá à kũ̀wa. 14 À sa’on gãliↄ dìlɛdilɛ baade ń a zĩo lá a mae Davidi òwa. À Levii bui kĩniↄ dìlɛdilɛ lↄ, an gbɛ̃eↄ lí dↄaa ń Dii táasilɛao, an gbɛ̃eↄ lí dↄ sa’onaↄlɛ ń zĩ pↄ́ aalɛ kɛ lá gu lɛ́ dↄo. À ń gbɛ̃eↄ dìlɛ bĩ́ibↄlɛdↄ̃anaↄ ũ gã ń gão, bↄlɛ ń bↄlɛo, asa màa Lua gbɛ̃́ Davidi ò. 15 Sa’onaↄ ń Levii buiↄ i bↄ yã́ pↄ́ kí dìlɛnɛ́e kpɛo, baa làasi yã́. 16 Wà zĩ pↄ́ Salomↄↄ dànɛ́ kɛ̀ píiɛ, za gↄↄ pↄ́ wà Dii kpɛ́ ɛ̃ kpàlɛ e wà gɛ̀ a mìdɛò. Màa wà Dii kpɛ́ dↄ̀ wa làa.

17 Kí Salomↄↄ gɛ̀ Ɛziↄ̃gɛbɛɛ ń Elatao Ɛdↄũ bùsuu ísia saɛ. 18 Hilaũ a gode pↄ́ ísia dↄ̃ↄ zĩ̀wà ń gó’ilɛnaↄ, ↄ̃ aa dà ísiaa sãnu ń Salomↄↄ gbɛ̃́ↄ. Aa gɛ̀ Ofii aa vua nàaa we tↄnu gɛ̃o ń mɛ̀ndoo, ↄ̃ aa sùò kí Salomↄↄɛ.

9

Seba bùsu nↄɛ kía mↄa Salomↄↄ gwai

(1Kia 10.1-13)

1 Kɛ́ Seba bùsu nↄɛ kía+ 9.1 Mat 12.42 Salomↄↄ bao mà, ↄ̃ à mↄ̀ aà lɛ́i à gwa Yelusalɛũ ń yã́ zĩ’ũ laawào. À kà ń a ìwaↄ dasidasi ń pↄ́ gĩnanaↄ ń vuao zↄ̃ↄzↄ̃ↄ ń gbɛ̀ bɛɛɛde pↄ́ yiongo sɛaↄ, ↄ̃ à gɛ̀ Salomↄↄ kĩ́i à yã́ pↄ́ kú a nↄ̀sɛ guu faai bòaànↄ píi. 2 Salomↄↄ yã́ pↄ́ a làwaↄ bↄↄlɛkɛ̀ɛ̀ píi. A kee poloa i aà fuo. 3 Kɛ́ nↄɛ kíapi Salomↄↄ ↄ̃nↄyã mà, mɛ́ à kpɛ́ pↄ́ a dↄ̀ è 4 ń blɛ pↄ́ ì bleo ń aà ìwaↄ gweao ń aà bɛ zĩkɛnaↄ kuao ń ń pↄkasaↄ ń vɛ̃ɛbↄlɛnaↄ ń ń pↄkasaↄ ń sa pↄ́ a ò Dii uaↄ, yã́pi dìwà, ↄ̃ aà lɛ́ gↄ̃̀ ɛlɛa. 5 Ɔ̃ a ò kíɛ: N yãkɛaↄ ń n ↄ̃nↄ bao pↄ́ má mà za ma bùsuuoá sĩanaɛ. 6 Mi n yã́piↄ sio e ma gɛ kaò la, tia ↄ̃ ma wɛsìɛ sa. Wi n ↄ̃nↄ zↄ̃ↄ yã’omɛɛ píio fá! Ń dɛ lá ma n bao màa. 7 Minadeↄn n gbɛ̃́ↄ ũ, n ìwa pↄ́ aaìↄ kunnↄ gↄↄpii aaì swãdↄ n ↄ̃nↄyãiↄ! 8 Wà Dii n Lua sáaukpa, asa n yã́ kàaàguɛ, ↄ̃ à n kpa kpala pↄ́ a dìlɛu kía ũ. Kɛ́ n Lua ye Isailiↄzi, ìↄ zɛńnↄ gↄↄpii yã́ mɛ́ tò à n kpa ń kía ũ, kɛ́ ǹ yã́gↄ̃gↄ̃nɛ́ a zɛ́wa. 9 Ɔ̃ à kía gbà vua tↄnu síiↄ̃ ń pↄ́ gĩnanaↄ dasidasi ń gbɛ̀ bɛɛɛdeↄ. Pↄ́ gĩnana pↄ́ à kí Salomↄↄ gbàpiↄ zↄ̃ↄ, gbɛ̃e i mↄoɛ̀ à kà màa lↄo.

10 Hilaũ gó’ilɛna pↄ́ sù ń Ofiio ń vuaoↄ sù ń lí bɛɛɛdeo maamaa ń gbɛ̀ bɛɛɛdeↄ lↄ. 11 Kí Dii kpɛ́ ń azĩa kpɛ́o pↄ́ↄ kɛ̀ò, mɛ́ à mↄↄnaↄ ń kúuↄ kɛ̀ò lɛ̀sinaↄnɛ lↄ. Wi mↄ́ ń lípi buio à kà màa lↄo, wi wɛsiɛ beewa lↄo e gbã.

12 Pↄ́ pↄ́ Seba bùsu nↄɛ kía yei, a gbɛ̀a kí Salomↄↄwa, ↄ̃ à aà gbà. À gbadàɛ̀ dɛ pↄ́ pↄ́ à mↄ̀oɛa. Ɔ̃ nↄɛpi ɛ̀a tà a bùsuu ń a ìwaↄ.

Salomↄↄ àizɛɛↄ

(1Kia 10.14-25, 11.41-43)

13 Vua pↄ́ Salomↄↄ ìↄ e wɛ̃ ń wɛ̃oↄ ì ka tↄnu bao ń àaↄ̃o, 14 falu pↄ́ tagɛnaↄ ń laatanaↄ ì bↄɛ̀ bàasi. Laalubu kíaↄ ń bùsu gbãadeↄ ì mↄɛ̀ ń vuao ń ã́nusuo lↄ. 15 À sɛ̀ngbao zↄ̃ↄↄ kɛ̀ ń vua pↄ́ wa gbɛ̃̀gbɛ̃o mɛ̀n ↄ̀aa do, an baade gbia kiloo àaↄ̃’aaↄ̃ ń kĩnioɛ. 16 À sɛ̀ngbao nɛ́naↄ kɛ̀ò lↄ, an baade gbia ye kai kiloo plapla. À sɛ̀ngbaopiↄ kàlɛ kpɛ́ pↄ́ wì mɛ Libã Líkpɛu. 17 Kí a kiblekila zↄ̃ↄ kɛ̀ ń wesa swaao, ↄ̃ à vua tɛ̃ɛtɛ̃ɛ kùlɛwà. 18 Kìlapi dɛdɛkĩi vĩ, a gbápɛkĩiↄ sooloɛ, mɛ́ à gbadibↄ kɛ̀ kìlapiwa ń vuao. A gã̀sĩdikĩiↄ vĩ, nↄ̀ↄmusu pↄ́ wa kɛ̀ↄ zɛzɛ gã̀sĩdikĩipiↄ saɛ. 19 Nↄ̀ↄmusu kɛapiↄ zɛzɛ gbápɛkĩipiↄwa plapla ↄplaai ń zɛɛo, apii kɛ̀ kuɛpla. Wi kìlapi taa kɛ bùsueu yãao. 20 Kí Salomↄↄ imibↄↄá vuaɛ píi. Kpɛ́ pↄ́ wì mɛ Libã Líkpɛ pↄ́ↄ píiá vua tɛ̃ɛtɛ̃ɛɛ, ã́nusu pↄe ku weo, asa wìli ã́nusu dilɛ pↄe ũ Salomↄↄ gↄↄo.

21 Kí ísia gó’ilɛnaↄ ìↄ daa ísiaa ń Hilaũ gbɛ̃́ↄ. Wɛ̃̀ àaↄ̃ ń wɛ̃̀ àaↄ̃o ↄ̃ aaìↄ su ń vuao ń ã́nusuo ń wesa swaao ń gbaũↄ ń bã bui maaↄ. 22 Kí Salomↄↄ àizɛɛ ń a ↄ̃nↄo zↄ̃ↄ dɛ dṹnia kíaↄ pↄ́a píi. 23 Dṹnia kíaↄ zɛwɛ̀ɛlɛ píi wà wɛsi Salomↄↄlɛ, wi swã́sɛ ↄ̃nↄ pↄ́ Lua dàɛ̀ aà sↄ̃uzi. 24 Wɛ̃ ń wɛ̃o wìↄ mↄɛ̀ baade ń a gbao: Ãnusu pↄ́ↄ, vua pↄ́ↄ, ulaↄ, gↄ̃kɛbↄↄ, pↄ́ gĩnanaↄ, sↄ̃́ↄ ń a baonaↄ.

25 Salomↄↄ sↄ̃́ pↄ́ ì gó gálɛↄ kɛ̃́ɛ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ síiↄ̃ɛ (4.000), a pↄ́ wì dikpɛↄ sↄ̃ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ kuɛpla (12.000). Aa ku sↄ̃́go wɛ̃́lɛↄ guu ń aà bɛ Yelusalɛũo. 26 Sɛa za Uflatai ń Filitɛ̃ bùsuo e à gɛ̀ pɛ̀ Egipi bùsu lɛ́wa, ↄ̃mɛ bùsupiↄ píi kía ũ.+ 9.26 Daa 15.1827 Kí tò ã́nusu di Yelusalɛũ lán gbɛwa, mɛ́ sɛdɛ lí pↄ́ wà kpɛdↄ̀ò dasi lán bɛ̀lɛ líwa sɛ̃u. 28 Salomↄↄ sↄ̃́piↄ bↄ̀ Egipi+ 9.28 Iko 17.16 ń bùsu pãleↄɛ.

29 Yã́ pↄ́ Salomↄↄ kɛ̀ za a daalɛawa e a midɛawa kĩni kú ãnabi Natã taalau ń Silo gbɛ̃́ Ahia ãnabikɛlao ń gu’ena Ido wɛ́pungu pↄ́ a è Nɛba nɛ́ Yeloboaũ yã́ musu láo. 30 Salomↄↄ mɛ́ Isaili buiↄ píi kía ũ Yelusalɛũ e wɛ̃̀ bla. 31 Kɛ́ à gà, wà aà vĩ̀ a mae Davidi wɛ̃́lɛu, ↄ̃ aà nɛ́ Lↄbↄaũ zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

10

Isailiↄ bↄa Lↄbↄaũ kpɛ

(1Kia 12.1-24)

1 Lↄbↄaũ gɛ̀ Sikɛũ, asa wekĩi Isaili bui píi gɛ̀u aà kpái kpalau. 2 Kɛ́ Nɛba nɛ́ Yeloboaũ a baomà, à sù ń Egipio. Wekĩi a kuu za gↄↄ pↄ́ à tilɛ̀ Salomↄↄɛ. 3 Wà aà sìsi, ↄ̃ à gɛ̀ Lↄbↄaũ lè ń Isaili buiↄ píi aa òɛ̀: 4 N mae zĩ gbãa dàwɛ̃ɛ pãsĩpãsĩ. Mpi sↄ̃, zĩ gbãa ń aso gbia pↄ́ a dìwɛ̃ɛpio lao, wí misiilɛnɛ. 5 Ɔ̃ a wèmá à mɛ̀: E gↄↄ àaↄ̃, í ɛa mↄ́. Ɔ̃ aa tà.

6 Kí Lↄbↄaũ yã́pi kpàlɛ gbɛ̃zↄ̃ↄ pↄ́ aa dɛ a mae Salomↄↄ ìwa ũↄ gɛ̃zĩ à mɛ̀: Yã́ kpele á è a maa mà a zã́ sí gbɛ̃́piↄwai? 7 Ɔ̃ aa wèwà aa mɛ̀: Tó n maakɛ̀nɛ́, n yã́ a káńgu. Tó n yãmaa zãsìmá, aaↄ dɛ n zↄ̀blenaↄ ũ gↄↄpiiɛ. 8 Ɔ̃ Lↄbↄaũ gì gbɛ̃zↄ̃ↄpiↄ lɛdama mai, à gɛ̀ yã́pi kpàlɛ a ìwa ɛ̀waaso pↄ́ aa nɛblè sãnuↄ gɛ̃zĩ. 9 À ń lá à mɛ̀: Gbɛ̃́ pↄ́ aa òmɛɛ mà zĩ gbãa pↄ́ ma mae dànɛ́ laonɛ́piↄ, yã́ kpele á è a maa wà a zã́simái? 10 Ɔ̃ ɛ̀waasopiↄ wèwà wà mɛ̀: Gbɛ̃́ pↄ́ aa ònɛ n mae aso gbia dìnɛ́, laonɛ́piↄ, onɛ́ n ↄnɛnzãna gèele dɛ n mae gbↄ̃ua. 11 N mae aso gbia dìnɛ́, mpi sↄ̃ ńyↄ̃ asopi kã́fĩnɛ́ɛ. N mae ń wɛtã̀ ń flão, kási flàala lɛde ↄ̃ ńyↄ̃ ń wɛtãò. 12 A gↄↄ àaↄ̃de zĩ́ Yeloboaũ ń Isailiↄ ɛ̀a mↄ̀ Lↄbↄaũ lè ḿpii, lá a ònɛ́ à mɛ̀ aa ɛa mↄ gↄↄ àaↄ̃ gbɛawa. 13 Ɔ̃ kí gì gbɛ̃zↄ̃ↄↄ lɛdama mai, à yãpãsĩ ònɛ́. 14 A ònɛ́ lá ɛ̀waasoↄ lɛdàwawa à mɛ̀: Aso gbia ma mae dìɛ́, mapi sↄ̃ má asopi kã́fĩɛ́ɛ. Flã ↄ̃ ma mae á wɛtã̀ò, mapi sↄ̃, flàala lɛde ↄ̃ má á wɛtãò. 15 Beewa kí i Isailiↄ yãmao, asa yã́pi bↄ̀ Lua kĩ́iɛ, kɛ́ yã́ pↄ́ a dà ãnabi Ahia, Silo gbɛ̃́ɛ, a ò Nɛba nɛ́ Yeloboaũɛ e kɛ yã́i.

16 Kɛ́ Isailiↄ è kí gì ń yãmai, aa òɛ̀:

Wá bàa kú ń Davidioo,

wá lɛ́ kú Yɛse nɛ́ yã́uo,

á Isailiↄ, á baade tá a bɛ!+ 10.16 2Sam 20.1

Davidi buiↄ, à laaidↄ á bɛwa!

Ɔ̃ Isailipiↄ tà ń bɛ. 17 Isaili pↄ́ kú Yuda wɛ̃́lɛ guuↄ ↄ̃ Lↄbↄaũ gↄ̃̀ ń kía ũ ńtɛ̃ɛ. 18 Kí Lↄbↄaũ zↄↄ gbɛ̃zↄ̃ↄ Adonilaũ zĩ̀ Isailiↄwa, ↄ̃ aa aà pàpa ń gbɛo wa dɛ̀. Ɔ̃ kí Lↄbↄaũ fɛ̀lɛ ń wãao, à sì a sↄ̃́go guu à bàalɛ̀ tà Yelusalɛũ. 19 Beewa Isailiↄ gì Davidi buiↄzi e ń a gbão.

11

1 Kɛ́ Lↄbↄaũ kà Yelusalɛũ, à Yudaↄ kã̀aa ń Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ. Zĩgↄ̃piↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do baosaiɛ (180.000). Ɔ̃ aalɛ gɛ́ zĩkai ń Isailiↄ, kɛ́ aa e Lↄbↄaũ kpa kpalapiu lↄ. 2 Ɔ̃ Dii yã’ò Lua gbɛ̃́ Semaiaɛ à mɛ̀: 3 O Yudaↄ kí Salomↄↄ nɛ́ Lↄbↄaũɛ ń Isaili pↄ́ kú Yuda bùsuu ń Bɛ̃yãmɛɛ bùsuoↄnɛ 4 ma Dii ma mɛ̀ aasu gɛ́ zĩkai ń ń gbɛ̃́ Isailiↄo. An baade tá a bɛ, asa yã́ pↄ́ kɛ̀pi bↄ̀ ma kĩ́iɛ. Ɔ̃ aa yã́ pↄ́ Dii ònɛ́ mà aa tà, aai gɛ́ Yeloboaũwa ń zĩo lↄo.

Lↄbↄaũ gbãakãfĩa Yudaↄnɛ

5 Lↄbↄaũ ìↄ ku Yelusalɛũ, ↄ̃ à bĩ́ibò Yuda bùsu wɛ̃́lɛeↄzi:

6 Bɛtɛlɛũ, Etaũ, Tekoa,

7 Bɛzuu, Soko, Adulaũ,

8 Gata, Malesa, Zifi,

9 Adolaiũ, Lakisi, Azeka,

10 Zↄla, Ayaloni ń Hɛblↄ̃o.

Wɛ̃́lɛ bĩ́ide pↄ́ kú Yuda bùsuu ń Bɛ̃yãmɛɛ bùsuoↄn we. 11 À gbãa kã̀fĩ wɛ̃́lɛpiↄnɛ, à zĩgↄ̃ dↄaanaↄ kàlɛu ń pↄblea kũ̀sũao ń nísio ń vɛ̃ɛo. 12 À sɛ̀ngbaoↄ ń sↄ̃naↄ kàlɛkalɛ wɛ̃́lɛ ń wɛ̃́lɛo píi, à gbãa kã̀fĩ wɛ̃́lɛpiↄnɛ maamaaɛ. Màa Yuda bùsu ń Bɛ̃yãmɛɛ bùsuo dɛò aà pↄ́ ũ.

13 Sa’ona ń Levii bui kĩni pↄ́ kú Isaili bùsu gupiiuↄ zɛ̀aànↄ. 14 Levii buiↄ ń dã́dãkɛkĩiↄ ń ń wɛ̃́lɛↄ tò we aa sù Yuda bùsuu ń Yelusalɛũo, asa Yeloboaũ ń a buiↄ i weinɛ́ aaↄ dɛ Dii gbàgbanaↄ ũ lↄo. 15 Gbɛ̃pãleↄ ↄ̃ à ń dílɛ gulɛsĩ pↄ́ a bòↄ gbàgbanaↄ ũ aa sa’o tã́aↄwa ń gáaena pↄ́ a pìↄ. 16 Isaili bui píi gbɛ̃́ pↄ́ aa zɛ̀ò ń sↄ̃u wà Dii Isailiↄ Lua kĩ́i wɛɛlɛↄ pɛ̀lɛńzi Yelusalɛũ, kɛ́ aa e Dii ń deziↄ Lua gbagba yã́i. 17 Aa Yuda bùsu zɛ̀dↄ, aa Salomↄↄ nɛ́ Lↄbↄaũ gbà gbãa wɛ̃̀ àaↄ̃, kɛ́ aa Davidi ń Salomↄↄo tufasɛ̀ yã́i.

Lↄbↄaũ daɛↄ

18 Lↄbↄaũ Yelimↄ nɛ́ Maalata, Davidi tↄũna sɛ̀ nↄ ũ. Aà da tↄ́n Abihaili, Ɛliabu nɛ́, Yɛse tↄũnaɛ. 19 Nɛgↄ̃ɛ pↄ́ a ìaànↄↄn kɛ: Yeusi, Semalia ń Zahaũo. 20 Maalata gbɛa ↄ̃ à Abisaloũ tↄũna Maaka sɛ̀, ↄ̃ à Abia ń Ataio ń Zizao ń Selomio ìò. 21 Lↄbↄaũ ye Abisaloũ nɛ́ Maakapizi dɛ a nↄ kĩniↄ ń nↄ pↄ́ i mɛ́sɛdilɛnɛ́oↄla píi. À nↄsɛ̀ bao plasaiɛ, nↄ pↄ́ i mɛ́sɛdilɛnɛ́oↄ sↄ̃ bàaↄ̃. À nɛgↄ̃ɛↄ ì baakwi plasaiɛ, nɛnↄɛↄ sↄ̃ bàaↄ̃.

22 Lↄbↄaũ dìlɛ Maaka nɛ́ Abia mɛ́ aↄ dɛ kía ũ aà gbɛ̃́ↄ guu, kɛ́ aà zↄ̃lɛ a gbɛu yã́i. 23 À ↄ̃nↄsↄpɛ̀lɛ a nɛgↄ̃ɛ kĩnipiↄnɛ, à ń dílɛdilɛ wɛ̃́lɛ bĩ́ide pↄ́ kú Yuda bùsu ń Bɛ̃yãmɛɛ bùsuoↄ guu píi. À kũ̀sũakɛ̀nɛ́ maamaa, mɛ́ à nↄsɛ̀sɛnɛ́ dasidasi.

12

Sisaki lɛ́lɛa Yelusalɛũwa

(1Kia 14.25-31)

1 Kɛ́ Lↄbↄaũ zĩ́napɛ̀lɛ kpalau mɛ́ à gbãakũ̀, à pãkpà Dii ikoyãi, aàpi ń a gbɛ̃́ↄ píi. 2 Kí Lↄbↄaũ kpalablea wɛ̃̀ sↄode guu ↄ̃ Egipiↄ kí Sisaki mↄ̀ lɛ̀lɛ Yelusalɛũwa, kɛ́ aa bↄ̀ Dii kpɛ yã́i. 3 À mↄ̀ ń sↄ̃́goↄ mɛ̀n ↄ̀aa soolo (1.200) ń sↄ̃deↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ bàaↄ̃ (60.000). Aà zĩgↄ̃ pↄ́ bↄ̀aànↄ Egipiↄ lɛ́ vĩo ń Libiiↄ ń Sukiↄ ń Etiopiↄ. 4 À Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ sì e à gɛ̀ pɛ̀ Yelusalɛũwa.

5 Ɔ̃ ãnabi Semaia mↄ̀ Lↄbↄaũ ń Yudaↄ kía pↄ́ kãaaa Yelusalɛũ Sisaki yã́iↄ lè a ònɛ́: Dii mɛ̀ a pãkpàazi. Ayãmɛto á pãkpaázi sↄ̃, í á na Sisakiɛ a ↄzĩ. 6 Ɔ̃ Yuda kíaↄ ń kípio ńzĩa bùsa aa mɛ̀: Dii maa! 7 Kɛ́ Dii è aa ńzĩa bùsa, à yã’ò Semaiaɛ à mɛ̀: Lá aa ńzĩa bùsa, má ń midɛo, má tó aa bↄkĩi e tia. I kɛ Sisaki sabai ↄ̃ má mɛ aà pↄkũmabↄbↄmɛɛ Yelusalɛũwao. 8 Ń beeo aa zↄbleɛ̀, kɛ́ aa e zↄbleamɛɛ dↄ̃kↄ̃ɛ ń zↄblea dṹnia kíaↄnɛo.

9 Kɛ́ Egipiↄ kí Sisaki lɛ̀lɛ Yelusalɛũwa, à Dii kpɛ́ àizɛɛↄ ń kibɛ pↄ́ↄ nàaa, à vua sɛ̀ngbao pↄ́ Salomↄↄpiↄ sɛ̀lɛ píi. 10 Ɔ̃ kí Lↄbↄaũ sɛ̀ngbaopiↄ gɛ̃ɛ pì ń mↄgotɛ̃o, a nà dↄai pↄ́ aaìↄ a bɛ zɛ́ dↄ̃́aↄ dↄaanaↄnɛ ń ↄzĩ. 11 Tó kí lɛ́ gɛ́ Dii ua, dↄaipiↄ ì gɛaànↄ ń sɛ̀ngbaopiↄ kũa. Tó dↄaipiↄ sù, aaì ɛa kálɛ ń kpɛ́u. 12 Dii pↄ wèe Lↄbↄaũwa, kɛ́ à azĩa bùsa yã́i, ↄ̃ i aà kɛ kɛ́lɛkɛlɛo. Yudaↄ yãeↄ maa.

13 Kí Lↄbↄaũ a gbãa kã̀fĩ Yelusalɛũ, aà kpala lɛ́ gɛ́. À kpalablè a wɛ̃̀ bla ń mɛ̀ndoode guuɛ, ↄ̃ à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ gɛ̃o ń plao, wɛ̃́lɛ pↄ́ Dii dìlɛ Isaili bui píi wɛ̃́lɛↄ guu, kɛ́ a tↄ́ àↄ kuwà. Lↄbↄaũ da tↄ́n Naama, Amↄni buiɛ. 14 À yãvãikɛ̀, asa i zɛò a sↄ̃u à Dii kĩ́i wɛɛlɛo.

15 Lↄbↄaũ yãkɛaↄ za a daalɛawa e a midɛawa ku ãnabi Semaia taalau ń gu’ena Ido láo. Lↄbↄaũ ń Yeloboaũo aaìↄ zĩka ń kↄ̃o gↄↄpiiɛ. 16 Kɛ́ Lↄbↄaũ gà, wà aà vĩ̀ Davidi wɛ̃́lɛu, ↄ̃ aà nɛ́ Abia zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

13

Yudaↄ kí Abia

(1Kia 15.1-8)

1 Yeloboaũ kpalablea wɛ̃̀ bao plasaide guu ↄ̃ Abia gↄ̃̀ Yudaↄ kía ũ, 2 à kɛ̀ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ àaↄ̃ɛ. Aà da tↄ́n Maaka, Gibɛa gbɛ̃́ Uliɛli tↄũnaɛ.

Abia ń Yeloboaũo aaìↄ zĩka ń kↄ̃oɛ. 3 Abia gɛ̀ zĩlau ń zĩgↄ̃ na maaↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa pla (400.000). Ɔ̃ Yeloboaũ bↄ̀ zĩ’ↄpòoaàzi ń gↄ̃sa gbãaↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa síiↄ̃ (800.000). 4 Ɔ̃ Abia dɛ̀dɛ Zemalaiũ gbɛ pↄ́ kú Ɛflaiũ bùsu gusĩsĩdeuwa à mɛ̀: Yeloboaũ ń Isailiↄ píi, à ma yãma. 5 Á dↄ̃ kɛ́ Dii Isailiↄ Lua Davidi ń aà buiↄ kpà kpalau aa kible Isailiↄwa gↄↄpiio lé? Dii bàakuaaànↄ lɛ́ vĩo. 6 Ń beeo Nɛba nɛ́ Yeloboaũ, Davidi nɛ́ Salomↄↄ ìwae bↄ̀ a diipi kpɛ. 7 Gbɛ̃pã giaeↄ kã̀aaaàzi, aa gbãamↄ̀ Salomↄↄ nɛ́ Lↄbↄaũɛ gↄↄ pↄ́ a dɛ ɛ̀waasona ũ, a yã́ↄ yáasi dↄ̃o, aà gbãa i ka à gínɛ́o. 8 Tia kɛ́wa ápiↄ sↄ̃ a zɛò à gi Davidi bui pↄ́ Dii kpà kpala pↄ́ a dìlɛuↄnɛ. Á zĩgↄ̃ↄ dasi maamaa, mɛ́ vua gáaena pↄ́ Yeloboaũ pìɛ́ dii ũↄ kúánↄ. 9 A Dii gbàgbana Levii buiↄ ń Levii bui kĩniↄ yà, ↄ̃ a azĩa sa’onaↄ dìlɛ lá buipãleↄ ì kɛwa. Gbɛ̃́ pↄ́ mↄ̀ ń gáaenao ń sãsakaoↄ mɛ̀n sopla ↄ̃mɛ ì gↄ̃ pↄ́ pↄ́ dɛ Lua ũo gbàgbana ũ.

10 Wápiↄ sↄ̃, Dii mɛ́ wá Lua ũ, wi pãkpaaàzio. Sa’ona pↄ́ aaì zĩkɛ Diiɛↄ mɛ́ Aalona buiↄ ũ, ↄ̃ Levii buiↄ ì dↄńlɛ. 11 Aaìↄ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ o Diiwa lá gu lɛ́ dↄ kↄↄ ń oosio, aaìↄ tulaletikaɛ̀ tɛ́a. Aaì pɛ̃ɛ kálɛ táabũnu gbãlɛsaiwa, aaì vua dau filiaↄ nana oosi ń oosio. Wámɛ wá Dii wá Lua yãdilɛaↄ kũa, ápiↄ sↄ̃ ↄ̃ a pãkpàaàzi. 12 Lua kúwanↄ wá dↄaana ũ. Aà gbàgbanaↄ mɛ́ aa zĩkawii dↄwá ń kã̀aepɛao. Isailiↄ, ásu zĩka ń Dii á deziↄ Luaoo, asa a bↄánↄ nao.

13 Yeloboaũ zĩgↄ̃ↄ gbàɛ aa lↄↄlɛ Yudaↄzi ń kpɛ. Aàpi ń a gbɛ̃́ↄ kú ń aɛ, mɛ́ lↄↄlɛnapiↄ kú ń kpɛ. 14 Kɛ́ Yudaↄ lìli, ↄ̃ aa è wàlɛ sumá kpɛ ń aɛo píi, ↄ̃ aa wiilɛ̀ Diiwa. Sa’onaↄ lɛ́ kã̀aepɛ, 15 ↄ̃ Abia ń Yuda zĩgↄ̃ↄ kúkuakɛ̀. Kɛ́ aa kúkuakɛ̀, ↄ̃ Lua tò aa Yeloboaũ ń Isaili zĩgↄ̃ↄ fù. 16 Gↄↄ pↄ́ aalɛ bàalɛnɛ́, ↄ̃ Lua ń nánɛ́ ń ↄzĩ. 17 Ɔ̃ Abia ń a gbɛ̃́ↄ Isailiↄ kɛ̀ kɛ́lɛkɛlɛ, an zĩgↄ̃ na maa pↄ́ gàgaↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa pla ń basↄooɛ (500.000). 18 Yudaↄ Isailiↄ bùsa gↄↄ bee, aa gbãamↄ̀nɛ́, kɛ́ aa sↄ̃kpàlɛ Dii ń deziↄ Luazi yã́i.

19 Abia pɛ̀lɛ Yeloboaũ zĩgↄ̃ↄzi, ↄ̃ à ń wɛ̃́lɛeↄ sìmá, Bɛtɛli ń Yesanao ń Ɛfↄ̃nↄo ń zↄ̃ɛwia pↄ́ liaaiↄ. 20 Yeloboaũ i dↄkↄ̃wa Abia gↄↄ lↄo, ↄ̃ Dii aà lɛ̀ a dɛ̀.

21 Abia gbãa kã̀fĩ. Aà nↄↄ gɛ̃o mɛ̀ndosaiɛ, aà nɛgↄ̃ɛↄ bao ń plao, nɛnↄɛↄ sↄ̃ gɛ̃o ń mɛ̀ndoo. 22 Abia yã́ kĩniↄ ku ãnabi Ido taalau, yã́ pↄ́ a kɛ̀ↄ ń yã́ pↄ́ a òↄ píi. 23 Abia gà, ↄ̃ wà aà vĩ̀ Davidi wɛ̃́lɛu, ↄ̃ aà nɛ́ Asa zↄ̃̀lɛ aà gbɛu. Aà gↄↄ bùsu ku kílikiliɛ e wɛ̃̀ kwi.

14

Yudaↄ kí Asa

(1Kia 15.11-12)

1 Kí Asa yã́zɛde pↄ́ Dii a Lua yei kɛ̀. 2 À tã́a sa’okĩiↄ gbòo, à gulɛsĩ pↄ́ wa bòↄ dàaĩ, à gbɛ̀pɛlɛↄ wìwi, à Asetaati líↄ zↄ̃̀zↄ̃. 3 Ɔ̃ a ò Yudaↄnɛ aa Dii ń deziↄ Lua kĩ́i wɛɛlɛ, aaiↄ aà ikoyã ń aà yãdilɛaↄ kũa. 4 À gulɛsĩ pↄ́ wa bò Yuda wɛ̃́lɛↄ guu dàaĩ, à tulaletikatɛakĩiↄ gbòo, ↄ̃ bùsu gↄ̃̀ dↄdↄa aà gↄↄ. 5 Kɛ́ bùsu gↄ̃̀ dↄdↄa màa, ↄ̃ à Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ kɛ̀kɛ kàlɛ. Gbɛ̃e i zĩkaaànↄ gↄↄ beeo, asa Dii tò à ĩ́ampakĩi èɛ. 6 A ò Yudaↄnɛ: Bùsu da wá pↄ́ ũ gbã, asa wa Dii wá Lua kĩ́i wɛ̀ɛlɛɛ. Wà wɛ̃́lɛpiↄ kɛkɛ kálɛ, wí bĩ́i liai ń gugwakĩi lɛsĩↄ a musu ń bↄlɛ gbaↄ ń a gbã́ao. Wa aà kĩ́i wɛ̀ɛlɛɛ, ↄ̃ a tò wa ĩ́ampakĩi è gupiiu. Ɔ̃ aa wɛ̃́lɛpiↄ kɛ̀kɛ kàlɛ, aalɛ namableu.

7 Kí Asa Yuda zĩgↄ̃ↄ vĩ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do ń basↄoo (300.000), baade ń a sɛ̀ngbao zↄ̃ↄo ń a sↄ̃nao. A Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ vĩ zĩgↄ̃ↄ ũ lↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do ń basiiↄ̃o (280.000), baade ń a sɛ̀ngbao nɛ́nao ń a sáo. Ampii gↄ̃sa gbãaↄnɛ.

8 Etiopi gbɛ̃́ Zela bↄ̀ lɛ́ mↄ́ ń zĩgↄ̃ gbɛ̃ↄn miliↄ̃ doↄ (1.000.000) ń sↄ̃́goↄ mɛ̀n ↄ̀aa do ń basↄoo (300), aa mↄ̀ e Malesa. 9 Kí Asa bↄ̀ gɛ̀ daiaàlɛ, ↄ̃ aa zĩ’ↄpòokↄ̃i Zefata guzulɛu Malesa saɛ. 10 Ɔ̃ kí Asa lɛzù Dii a Luazi à mɛ̀: Dii, gbɛ̃e muaannↄ à dↄ gbãasaidelɛ gbãade wáao. Dii wá Lua, dↄwálɛ, asa ḿmɛ wa sↄ̃kpàlɛnzi. Wa mↄ zĩkai ń gbɛ̃́ dasidasiɛ beeↄ ń n tↄ́oɛ. Dii, ḿmɛ ń wá Lua ũ, ńsu to gbɛ̃nazĩna gbãamↄnɛo.

11 Ɔ̃ Dii tò Asa ń Yudaↄ Etiopiↄ fù. Kɛ́ aalɛ bàalɛ, 12 ↄ̃ Asa ń a zĩgↄ̃ↄ pɛ̀má e Gelaa. Aa Etiopipiↄ dɛ̀dɛ dasidasi, ↄ̃ an gbɛ̃́ pↄ́ gↄ̃̀ↄ i fↄ̃ fɛ̀lɛńnↄ lↄo, asa Dii ń a zĩgↄ̃ↄ ń tↄ̀ↄsↄmpaɛ. Ɔ̃ Yudaↄ ń pↄ́ↄ nàaa dúuduu. 13 Aa lɛ̀lɛ wɛ̃́lɛ pↄ́ liaa Gelaaziↄwa, asa Dii tò vĩa wɛ̃́lɛpideↄ kũ̀, ↄ̃ Yudaↄ wɛ̃́lɛpiↄ pↄ́ↄ nàaa píi, asa wɛ̃́lɛpiↄ pↄ́ↄ dasi. 14 Aa lɛ̀lɛ pↄdãnaↄ bòoↄwa lↄ, ↄ̃ aa ń sãↄ ń ń yiongoↄ nàaa tàò Yelusalɛũ.

15

Kí Asa azĩa kpaa Luawa

(1Kia 15.13-16)

1 Lua Nisĩna dɛ̀dɛ Odede nɛ́ Azaliawa, 2 ↄ̃ à bↄ̀ gɛ̀ dai Asalɛ a òɛ̀: Kí Asa ń Yudaↄ ń Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ, à ma yãma ápii. Dii kúánↄ, tó a zɛaànↄ. Tó a aà kĩ́i wɛ̀ɛlɛ, á aà e. Tó a pãkpàaàzi sↄ̃, a pãkpaáziɛ. 3 Isailiↄ ku Lua sĩande sai a gↄↄplakɛ̀, sa’on yãdanɛdeↄ kuo, ikoyãↄ kuo. 4 An taasikɛa guu aa ɛ̀a sù Dii ń Luawa, aa aà kĩ́i wɛ̀ɛlɛɛ, ↄ̃ aa aà è. 5 Gↄↄ bee gɛa ge sua náai vĩo, dṹnia buiↄ píi kú gili zↄ̃ↄ guuɛ. 6 Bui ń buio kↄ̃ tↄ̀ↄsↄmpa, wɛ̃́lɛ ń wɛ̃́lɛo kↄ̃ dɛ̃ↄnzↄ̃, kɛ́ Lua ĩadàmá ń taasi píio yã́i. 7 Ápiↄ sↄ̃ à sↄ̃dilɛ, ásu tó á ↄ gↄ̃ dↄázio, asa á a yãkɛa asea e.

8 Kɛ́ Asa ãnabikɛyã pↄ́ ãnabi Azalia, Odede nɛ́ ò mà, à sↄ̃dìlɛ, ↄ̃ à tã́a pↄ́ kú Yuda bùsuu ń Bɛ̃yãmɛɛ bùsuoↄ wòlɛwolɛ píi ń pↄ́ pↄ́ kú Ɛflaiũ bùsu gusĩsĩde wɛ̃́lɛ pↄ́ a sìↄ guuↄ. À Dii gbagbakĩi pↄ́ kú Dii kpɛ́ bilandaa aɛ kɛ̀kɛ, 9 ↄ̃ à Yudaↄ ń Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ kã̀aa píi ń Ɛflaiũ bui pↄ́ mↄ̀ zↄ̃̀lɛ ń guuↄ ń Manase buiↄ ń Simɛↄ buiↄ, asa wa è Dii aà Lua kuaànↄɛ, ↄ̃ wà bↄ̀lɛ Isaili bùsuu dasidasi, wà mↄ̀ nàwà.

10 Kí Asa kpalablea wɛ̃̀ gɛ̃ode mↄ àaↄ̃de guu ↄ̃ aa kã̀aa Yelusalɛũ. 11 Zĩbeezĩ aa sa’ò Diiwa ń pↄ́ pↄ́ aa nàaa aa sùòeↄ, zù mɛ̀n ↄ̀aa àaↄ̃ ń basↄoo (700) ń sãↄ mɛ̀n ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ sopla (7.000). 12 Aa lɛgbɛ̃̀ aa mɛ̀ wà Dii ń deziↄ Lua kĩ́i wɛɛlɛ ń nↄ̀sɛmɛndoo, ń sↄ̃ iↄ kuwà. 13 Gbɛ̃́ pↄ́ gì Dii Isailiↄ Lua kĩ́i wɛɛlɛi à gàɛ, nɛ́fɛ̃nɛnan nò, gbɛ̃zↄ̃ↄn nò, gↄ̃ɛn nò, nↄɛn nò. 14 Aa lɛ́pi gbɛ̃̀ Diiɛ ń kↄ̃fĩ gbãao ń pↄna wiio ń kã̀aepɛao ń kuupɛaoɛ. 15 Yuda bùsudeↄ pↄ kɛ̀na lɛ́ pↄ́ wa gbɛ̃̀pi yã́i, asa aa lɛ́pi gbɛ̃̀ ń nↄ̀sɛmɛndooɛ. Aa aà kĩ́i wɛ̀ɛlɛ ń pↄeão, ↄ̃ aa aà è, ↄ̃ a tò aa ĩ́ampakĩi è gupiiu.

16 Kí Asa a dazi Maaka bↄ̀ kíakɛu se, kɛ́ à Asetaati lí pↄ́ Lua ye a gĩyãio pɛ̀lɛ yã́i. Kí Asa lípi zↄ̃̀ a pàa kɛ́lɛkɛlɛ, ↄ̃ à tɛsↄ̃̀wà Sedↄ̃ guzulɛu. 17 À azĩa kpà Diiwa e a wɛ̃ni lɛ́uɛ, ãma i e gulɛsĩ pↄ́ wa bò sa’okĩi ũ Isaili bùsuuↄ dàaĩ píio. 18 À vua ń ã́nusuo ń pↄpãle pↄ́ aàpi ń a maeo dìlɛ Dii pↄ́ ũↄ sɛ̀lɛ kàlɛ Dii kpɛ́u. 19 Zĩ kuo e aà kpalablea wɛ̃̀ bla sↄosaideu.

16

Kí Asa kpalablea yã́ gbɛzãↄ

(1Kia 15.17-24)

1 Kí Asa kpalablea wɛ̃̀ bla síiↄ̃saide guu ↄ̃ Isailiↄ kí Baasa mↄ̀ lɛ̀lɛ Yuda bùsuwa, ↄ̃ àlɛ bĩ́ibo Lamai, kɛ́ gbɛ̃e suli bↄ ge àli gɛ̃ Yudaↄ kí Asa bùsuuo yã́i. 2 Ɔ̃ kí Asa ã́nusu ń vua pↄ́ kú Dii kpɛ́ làasiuↄ sɛ̀lɛ ń pↄ́ pↄ́ kú a bɛ làasiuↄ, à gbɛ̃́ↄ zĩ̀ò Sili bùsuu Bɛnadada pↄ́ lɛ́ kible Damasiwa à mɛ̀: 3 Wà lɛdoũkɛ, lá ma mae ń n maeo kɛ̀ yãawa. A ã́nusu ń vuaon kɛ. Lɛdoũ pↄ́ ń vĩ ń Isailiↄ kí Baasao gboo, i gomala ń a zĩgↄ̃ↄ. 4 Ɔ̃ Bɛnadada lɛdoũkɛ̀ ń Asao, à a zĩgↄ̃ↄ gbàɛ aa gɛ́ lɛ́lɛi Isaili wɛ̃́lɛↄwa. Aa Iyoni sì ń Dão ń Abɛli Bɛmaakao ń Nɛfatali bui wɛ̃́lɛ pↄ́ wì kũ̀sũa kálɛuↄ píi. 5 Kɛ́ Baasa a baomà, à bĩ́iboa Lamai tò à kã́mabò ń zĩpio. 6 Ɔ̃ kí Asa mↄ̀ ń Yudaↄ píi, aa Lama gbɛↄ ń lí pↄ́ Baasa lɛ́ bĩ́iboòↄ sɛ̀lɛ à gɛ̀ bĩ́ibòò Gɛbai ń Mizipao.

7 Zĩbeezĩ gu’ena Anani mↄ̀ Yudaↄ kí Asa lè, a òɛ̀: Lá n sↄ̃kpàlɛ Siliↄ kíazi, ni sↄ̃kpalɛ Dii n Luazio, Siliↄ kía zĩgↄ̃ↄ pìlimaɛ. 8 Etiopi ń Libiio zĩgↄ̃ↄ ń ń sↄ̃́goↄ ń sↄ̃deↄ dasi fá! Kɛ́ n sↄ̃kpàlɛ Diizi, i ń nanɛ n ↄzĩo lé? 9 Asa Dii ì wɛ́tɛ dṹniazi píiɛ, kɛ́ à e gbãa kã́fĩ gbɛ̃́ pↄ́ aa ńzĩa nàɛ a ↄzĩↄnɛ. N sↄũkɛkɛ̀ɛ we fá! Za gbã waↄ zĩkannↄɛ. 10 Ɔ̃ kí Asa pↄ pà gu’enapizi à aà dàkpɛu, kɛ́ aà za fɛ̃̀aàzi yã́ pↄ́ a ò yã́i. Gↄↄpi kí Asa wɛ́tɛ̃amↄ̀ gbɛ̃́ↄnɛ maamaaɛ.

11 Kí Asa yãkɛaↄ ku Yudaↄ ń Isaili kíaↄ ladau za a daalɛawa e a midɛawa. 12 Aà kpalablea wɛ̃̀ bla mɛ̀ndosaide guu ↄ̃ gyã aà lè a gbálaↄwa. Aà gyãpi pãsĩ, ãma i Dii kĩ́i wɛɛlɛo, sema ɛsɛdeↄ. 13 Aà kpalablea wɛ̃̀ bla ń mɛ̀ndoode guu ↄ̃ à gà. 14 Wà aà gɛ wùlɛ wúlɛkĩi pↄ́ wà pↄ́ gĩnana bui píi ń tulaleti bui yãalɛaↄ wìawa, ↄ̃ wà aà vĩ̀ mia pↄ́ wa yↄ̃̀ɛ̀ Davidi wɛ̃́lɛu. Wà tɛ́ zↄ̃ↄ kà, wà pↄ́piↄ kàu aà gɛ̀ kpɛlaa yã́i.

17

Yudaↄ kí Yosafa

1 Aà nɛ́ Yosafa zↄ̃̀lɛ aà gbɛu, ↄ̃ à sↄukɛ̀ Isailiↄ yã́ musu. 2 À zĩgↄ̃ↄ kàlɛkalɛ Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ guu píi, mɛ́ à gudↄ̃akĩiↄ dìlɛdilɛ Yuda bùsuu ń Ɛflaiũ bui wɛ̃́lɛ pↄ́ aà mae kí Asa sìↄ. 3 Dii kuaànↄ, asa à Dii zɛ́ sɛ̀ lá a dezi Davidi sɛ̀ káauwaɛ, i tã́aↄ kĩ́i wɛɛlɛo. 4 À a mae Lua kĩ́i wɛ̀ɛlɛ, a aà yãdilɛaↄ kũa, i Isailiↄ ↄlɛsɛo. 5 Dii tò à zĩ́napɛ̀lɛ kpalau, ↄ̃ Yudaↄ gbadàɛ̀ ḿpii, aà àizɛɛↄ ń aà gawio zↄ̃ↄ. 6 Aà mi daa ía Dii yã́ musu, ↄ̃ à gulɛsĩ pↄ́ wa bò Yuda bùsuuↄ dàaĩ, à Asetaati lipɛlɛↄ zↄ̃̀zↄ̃.

7 Aà kpalablea wɛ̃̀ àaↄ̃de guu ↄ̃ à a ìwaɛ beeↄ gbàɛ yãdadainɛ́ Yuda wɛ̃́lɛↄ guu: Bɛnaili, Obadia, Zakali, Nɛtanɛli ń Mikaiao. 8 Levii buiɛ beeↄ kú ń guu: Semaia, Nɛtania, Zebadia, Asaɛli, Semilamↄ, Yonatãa, Adonia, Tobia ń Tobadoniao. Ń sa’onaɛ beeↄ lↄ: Ɛlisama ń Yolaũo. 9 Aa Dii ikoyã lá sɛ̀ aa gɛ̀ Yuda bùsu wɛ̃́lɛↄ kɛ̀ɛlɛò píi, aa yãdàdaonɛ́. 10 Ɔ̃ vĩa bùsu pↄ́ liaa Yuda bùsuziↄ deↄ kũ̀kũ Dii yã́ musu píi, aai fɛlɛ Yosafawa ń zĩoo. 11 Filitɛ̃ↄ mↄ̀ aà gbà ã́nusu, mɛ́ Laalubuↄ mↄ̀ɛ̀ ń sãsakaoↄ mɛ̀n ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ sopla ń ↄ̀aa àaↄ̃ ń basↄoo (7.700) ń blesanaↄ mɛ̀n ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ sopla ń ↄ̀aa àaↄ̃ ń basↄoo (7.700).

12 Yosafa lɛ́ kã́fĩ, aà gwea lɛ́ dɛdɛ. À zɛgikĩi gbãaↄ bò, à kũ̀sũakalɛwɛ̃lɛↄ kàlɛ Yuda bùsuu. 13 À zĩ zↄ̃ↄ kɛ̀ Yuda wɛ̃́lɛↄ guu, mɛ́ a zĩgↄ̃ gↄ̃sa gbãaↄ vĩ Yelusalɛũ. 14 Wà zĩgↄ̃piↄ nào an deziↄ uawaɛ. Yuda zĩgↄ̃ dↄaanaↄn kɛ: Adena ń a zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do ń basↄoo (300.000). 15 A gbɛa Yohanani ń a zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do ń basiiↄ̃o (280.000). 16 A gbɛa Amasia, Zikeli nɛ́ pↄ́ dↄ̀aa azĩa kpà Diiwa ń a zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do (200.000). 17 Bɛ̃yãmɛɛ bui nɛgↄ̃na Ɛliada ń a zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do (200.000), baade ń a sáo ń a sɛ̀ngbaoo. 18 A gbɛa Yozaba ń a zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do baosai (180.000), baade ń a gↄ̃kɛbↄↄ.

19 Dↄaanapiↄ ku kía ìwaↄ guuɛ, gbɛ̃́ pↄ́ kía ń dílɛ Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ guuↄ bàasi.

18

Ãnabi Mise yã́ pↄ́ a su oa Ahabuɛ

(1Kia 22.1-28)

1 Yosafa àizɛɛↄ ń aà gawio zↄ̃ↄ, ↄ̃ à Ahabu nɛnↄɛ sɛ̀ a nɛ́ɛ. 2 Gↄↄpla gbɛa à gɛ̀ Ahabu gwai Samali. Ɔ̃ Ahabu sãↄ ń zuↄ dɛ̀dɛɛ̀ dasidasi ń gbɛ̃́ pↄ́ aa kuaànↄↄ, à nàɛwà aà gɛ lɛ́lɛɛ Lamↄtu Galadawa. 3 Ahabu Yosafa là à mɛ̀: Ńyↄ̃ gɛmanↄ zĩu Lamↄtu Galadao lé? Yosafa wèwà à mɛ̀: Wá doũɛ, ma gbɛ̃́ↄá n gbɛ̃́ↄnɛ. Wá gɛnnↄ zĩuɛ. 4 Ɔ̃ à ɛ̀a mɛ̀: Dii la gĩa. 5 Isailiↄ kíapi ãnabi ɛgɛnaↄ kã̀aa gbɛ̃ↄn ↄ̀aa pla, ↄ̃ à ń lá à mɛ̀: Wà gɛ́ zĩu Lamↄtu Galadadeↄwa yã̀, ge wà kã́maboɛ? Aa wèwà aa mɛ̀: Gɛ́! Lua a ń nanɛ n ↄzĩɛ. 6 Ɔ̃ Yosafa mɛ̀: Dii ãnabi ku la wà aà laoa? 7 Isailiↄ kía wèwà à mɛ̀: Gↄ̃ɛe ku lↄ, wì mɛɛ̀ Mise, Imɛla nɛ́ɛ. A fↄ̃ yãgbɛawɛ̃ɛ Diiwa fá, ãma má yeaàzi no, asa ìli àsi maa omɛɛ ziio, sema a bɛ̃̀ɛ. Ɔ̃ Yosafa mɛ̀: Ńsu o màao kí! 8 Ɔ̃ Isailiↄ kía a ìwaↄ do sìsi à mɛ̀: Gɛ ǹ Imɛla nɛ́ Mise sísi aà mↄ kpakpa.

9 Isailiↄ kía ń Yudaↄ kí Yosafao baade a kible’ula daa, aa zↄ̃lɛa ń báaↄwa pↄ́wɛngbɛ̃zɛ pↄ́ kú Samali bĩ́ibↄlɛ saɛ, ↄ̃ ãnabi ɛgɛnapiↄ lɛ́ yãyaaa’o ń aɛ. 10 Kenaana nɛ́ Zedekia mↄ pì lán kↄ́baↄwa à mɛ̀: Dii mɛ̀ kↄ́baɛ beeↄ ńyↄ̃ Siliↄ zↄ̃zↄ̃ò ǹ ń dɛdɛò píi. 11 Ɔ̃ ãnabipiↄ lɛ́ yã́ doũ o ḿpii aalɛ mɛ: Gɛ ǹ lɛ́lɛ Lamↄtu Galadawa, ńyↄ̃ fuao. Dii ń nánɛ n ↄzĩɛ. 12 Gbɛ̃́ pↄ́ gɛ̀ Mise sísii òɛ̀: Ãnabi dãↄ lɛ́ kɛ̀ doũɛ laↄ! Àsi maa aalɛ o kíɛ. Yã doũpi o sↄ̃. Àsi maa oɛ̀. 13 Ɔ̃ Mise mɛ̀: Ń Dii kuao, yã́ pↄ́ Lua ò, bee ↄ̃ má o.

14 Kɛ́ à kà, kí aà là à mɛ̀: Mise, wà gɛ́ zĩu Lamↄtu Galadadeↄwa yã̀, ge wà kã́maboɛ? A wèwà à mɛ̀: Gɛ ǹ lɛ́lɛwà mɛ! Ńyↄ̃ fuao. Lua ń nánɛ n ↄzĩɛ. 15 Ɔ̃ kí òɛ̀: Gɛ̃n ũma ń ye mà onɛ, ńsu ɛɛtomɛɛo ni? Sĩana o ń Diio. 16 Ɔ̃ Mise mɛ̀: Ma Isailiↄ è fãaaa sĩ̀sĩↄ pↄlɛu lán sã pↄ́ dãna vĩoↄwa.+ 18.16 Nao 27.17 Ɔ̃ Dii òmɛɛ, gbɛ̃́piↄ dↄaana vĩo, an baade tá a bɛ ń a aafiao. 17 Ɔ̃ Isailiↄ kía ò Yosafaɛ: Ni ma we ya? Mi onɛ ìli àsi maa omɛɛo, sema a bɛ̃̀ɛo lò?

18 Ɔ̃ Mise ɛ̀a mɛ̀: Dii yãma! Ma Dii è zↄ̃lɛa báawa,+ 18.18 Isa 6.1 luabɛ gbɛ̃́ dasiↄ zɛa aà saɛ ↄplaai ń zɛɛio.+ 18.18 Yob 1.619 Ɔ̃ Dii mɛ̀: Démɛ a e kↄ̃nikɛmɛɛ Ahabuɛ aà gɛ́ lɛ́lɛi Lamↄtu Galadawa, i ga wei? Wã́anɛ ò kɛ́wa, lootɛ̃ ò kɛ́wa, 20 ↄ̃ nisĩnae bↄ̀ mↄ̀ zɛ̀ Dii aɛ à mɛ̀: Má gɛ kↄ̃nikɛɛ̀. Ɔ̃ Dii aà là à mɛ̀: Ńyↄ̃ kɛ kpelewa ni? 21 Ɔ̃ a wèwà à mɛ̀: Má gɛ soso ka aà ãnabiↄnɛ ń lɛ́u nisĩn ɛɛde ũɛ.+ 18.21 2Tɛs 2.11-12 Ɔ̃ Dii mɛ̀: Ńyↄ̃ fↄ̃ kↄ̃nikɛɛ̀, ńyↄ̃ fuao. Gɛ ǹ kɛ màa. 22 Màa nisĩn ɛɛdepi sòso kà n ãnabiɛ beeↄnɛ ń lɛ́u, kási sↄ̃ àsi bɛ̃̀ɛ ↄ̃ Dii ò n yã́ musu. 23 Ɔ̃ Kenaana nɛ́ Zedekia gɛ̀ Mise sãnkɛ à mɛ̀: Zɛ́ kpele Dii Nisĩna sɛ̀ à gòa à gɛ̀ yã’ònɛi? 24 Ɔ̃ Mise wèwà à mɛ̀: Gↄↄ pↄ́ n gɛ ulɛi kpɛ́u kpɛa, ńyↄ̃ zɛ́pi dↄ̃. 25 Ɔ̃ Isailiↄ kía mɛ̀: À Mise kũ taò wɛ̃́lɛ kí Amↄ ń ma nɛ́ Yoasio kĩ́i. 26 À onɛ́ ma mɛ̀ aa aà dakpɛu. Aasu pↄe kpawào, sema pɛ̃ɛ ń ío e mà gɛ suò aafia. 27 Mise mɛ̀: Tó n su aafia, Dii mɛ́ i damɛɛ má ònɛo. Ɔ̃ Mise ɛ̀a mɛ̀: Á baade píi ma yã́pi mào lò?

Ahabu gaa Lamↄtu Galada

(1Kia 22.29-35)

28 Isailiↄ kía ń Yudaↄ kí Yosafao gɛ̀ Lamↄtu Galada. 29 Ɔ̃ Isailiↄ kía ò Yosafaɛ: Má azĩa lilɛɛ, mí si zĩu. Mpi sↄ̃ ǹyↄ̃ ku la ń n kible’ulao daa. Ɔ̃ Isailiↄ kía azĩa lìlɛ à sì zĩu. 30 À mↄ lè Siliↄ kía ò a sↄ̃́go dↄaanaↄnɛ à mɛ̀: Ásu gbɛ̃e wɛ zĩpiuo, nɛ́fɛ̃nɛna ge gbɛ̃zↄ̃ↄ, sema Isailiↄ kía ado. 31 Kɛ́ sↄ̃́go dↄaanapiↄ Yosafa è, aalɛ e Isailiↄ kíaɛ. Kɛ́ aa sùwà, ↄ̃ Yosafa wiilɛ̀, ↄ̃ Dii dↄ̀aàlɛ a tò aa gòaàla. 32 Asa kɛ́ aa è Isailiↄ kía no, ↄ̃ aa aà tò we.

33 Gbɛ̃e ka tↄ̃̀ Isailiↄgu pã yã́i, ↄ̃ à gɛ̀ Isailiↄ kíapi pà à gɛ̃̀ aà mↄ̀ ula pɛɛkĩiↄ zãnguo. A ò a sↄ̃́gobaanaɛ: Lɛliaa wà bↄ zĩu, ma kɛ’ĩaɛ we. 34 Zĩpi gbãakũ̀ gↄↄ bee, mɛ́ Isailiↄ kíapi zɛa a sↄ̃́go guu à dìdiwà, aà aɛ dↄa Siliↄwa e oosi. Kɛ́ ĩatɛ̃ gɛ̃̀ kpɛ́u, ↄ̃ à gà.

19

1 Kɛ́ Yudaↄ kí Yosafa lɛ́ su a bɛ Yelusalɛũ aafia, 2 gu’ena Yehu, Anani nɛ́ bↄ̀ gɛ̀ daiaàlɛ, a òɛ̀: N dↄa gbɛ̃vãiↄlɛ maaa? N yea gbɛ̃́ pↄ́ za Diiguↄzi maaa? A yã́i Dii pↄ fɛ̃anzi. 3 Ń beeo à yãmaa èma lↄ, kɛ́ n zɛò ǹ a kĩ́i wɛɛlɛ, ↄ̃ n wá bùsu Asetaati lipɛlɛↄ zↄ̃̀zↄ̃.

Yosafa yã́kpalɛkɛnaↄ dilɛdilɛa

4 Yosafa ìↄ ku Yelusalɛũ, ãma ìↄ bɛ gbɛ̃́ↄ guu za Bɛɛsɛba e Ɛflaiũ bùsu gusĩsĩdeuɛ, a tò gbɛ̃́ↄ ɛ̀a sù Dii ń deziↄ Luawa. 5 À yã́kpalɛkɛnaↄ dìlɛdilɛ Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ guu. 6 A ònɛ́: À laaidↄ yã́ pↄ́ álɛ kɛwa, asa i kɛ gbɛ̃nazĩna álɛ kɛɛ̀o, Diiɛ. Aↄ kúánↄ á yã́gↄ̃gↄ̃anɛ guuɛ. 7 Àliↄ Dii vĩa vĩ. À laaika! Dii wá Lua lí yãfaasai kɛo, ìli gbɛ̃́ zãboo, ìli gbagusaɛsio.

8 Yosafa Levii buieↄ ń sa’onaeↄ ń Isaili uabeleeↄ dìlɛ Yelusalɛũ Dii yã́kpalɛkɛnaↄ ũ aaↄ lɛkpaaↄ bↄaa. Ɔ̃ aa ku Yelusalɛũ. 9 À yãdìlɛnɛ́ à mɛ̀: Àↄ Dii vĩa vĩ, í zĩkɛɛ̀ ń náaio ń nↄ̀sɛmɛndoo. 10 Tó á gbɛ̃́ pↄ́ kú ń wɛ̃́lɛↄ guuↄ mↄ̀wá ń yã́o, gbɛ̃dɛa yã́ ge ikoyã pãlen nò, yãdilɛa ge ↄtondↄkĩi ge yãdilɛnɛn nò, àli lɛdamá, kɛ́ aasu tàaekɛ Diiɛ, i pↄkũmabↄbↄwá ń á gbɛ̃́ↄo yã́i. Àↄ kɛ màa, kɛ́ ásu duunakɛo yã́i. 11 Sa’onkia Amalia mɛ́ á gbɛ̃zↄ̃ↄ ũ Dii yã́pii musu. Isimaɛla nɛ́ Zebadia, Yudaↄ gbɛ̃zↄ̃ↄ mɛ́ á gbɛ̃zↄ̃ↄ ũ kí yã́ musu. Levii buiↄ mɛ́ á lakɛ̃naↄ ũ. À sↄ̃dilɛ àↄ zĩkɛ yã́piↄwa, Dii iↄ kú ń gbɛ̃maaↄɛ.

20

Yosafa zĩblea Mↄabuↄwa

1 Bee gbɛa Mↄabuↄ ń Amↄniↄ ń Mɛu buieↄ mↄ̀ zĩkai ń Yosafao. 2 Wà mↄ̀ wa ò Yosafaɛ: Zĩgↄ̃ dasiↄ bↄ̀ Ɛdↄũ bùsuu Ísida Wiside baale, aalɛ mↄ́ zĩkainnↄ. Aa kà Asasↄ̃ Tamaa kↄ̀. Ɔ̃mɛ Ɛ̃ngɛdi ũ. 3 Vĩa Yosafa kũ̀, ↄ̃ à zɛ̀ò à dↄnlɛ gbɛa Diiwa, ↄ̃ à gↄↄdìlɛ Yudaↄnɛ aa lɛye ḿpii. 4 Ɔ̃ Yudaↄ kã̀aa dↄnlɛ gbɛaa Diiwa yã́i. Aa bↄ̀ Yuda bùsu wɛ̃́lɛ píi guu aa mↄ̀ aà kĩ́i wɛɛlɛi. 5 Yosafa fɛ̀lɛ zɛ̀ Yelusalɛũdeↄ ń Yuda pↄ́ kãaaa Dii ua dafu guuↄ kpɛɛlɛ 6 à mɛ̀: Dii wá deziↄ Lua, Lua Musuden n ũo lò? Niↄ kible bui píi bùsuwa. Gbãa ń ikoo ku n ↄzĩɛ, gbɛ̃e lí fↄ̃ kpànɛo. 7 Wá Lua, n gbɛ̃́ pↄ́ kú yãa bùsuɛ beeuↄ yà n gbɛ̃́ Isailiↄnɛ, ↄ̃ ń kpà n gbɛ̃na Ablahaũ+ 20.7 Isa 41.8, Zaa 2.23 buipiↄwa e gↄↄpii. 8 Wá kú a guu, wa kpɛ́ɛ bee dↄ̀unɛ wa mɛ̀, 9 tó ń tò músi wá lé, kɛ́ ńlɛ wá wɛtã yã́i, fɛ̃nda ge gagyã ge nↄanan nò, wá zɛ n aɛ kpɛ́ pↄ́ n tↄ́ kuwàɛ bee kpɛɛlɛ, wí wiilɛma wá taasikɛa guu, ní síwanↄ, ní wá suaba. 10 Tia kɛ́wa, Amↄniↄ ń Mↄabuↄ ń Sei gbɛ̀sĩsĩdeↄ fɛ̀lɛwanↄ. Kɛ́ Isailiↄ bↄ̀lɛ Egipi, ni we aa lɛ̀lɛ ń bùsuↄwao, ↄ̃ aa pã̀alɛnɛ́, aai ń midɛo.+ 20.10 Iko 2.4-1911 Gwa lá aalɛ kɛwɛ̃ɛ sa, aa mↄ̀ lɛ́ wá yá aalɛ wá bↄlɛ bùsu pↄ́ ń kpàwáu. 12 Wá Lua, ńyↄ̃ yã́gↄ̃gↄ̃ńnↄo lé? Wápiↄ, wá gbãa vĩ zĩgↄ̃ dasidasi pↄ́ fɛ̀lɛwáɛ beeↄ ↄzĩo. Wá dↄ̃ lá wá kɛo. Wá wɛ́ dↄnzi.

13 Yudaↄ sĩ Dii aɛ we ń ń nↄɛↄ ń ń nɛ́ↄ. 14 Levii nɛ́ Asafa bui Yaaziɛ, Zakali nɛ́, Benaia tↄũna, Yeiɛli sĩ́wɛna, Matania sↄ̃kpaɛ ku zã guu we, ↄ̃ Dii Nisĩna dɛ̀dɛwà 15 à mɛ̀: Kí Yosafa ń Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi, à swã́kpa! Yã́ pↄ́ Dii òɛ́n kɛ: Ásu to vĩa á kũo. Ásu bílikɛ zĩgↄ̃ dasidasipiↄ yã́ musuo, asa zĩpi dɛ á yã́ ũo, Lua yã́ɛ. 16 À gɛ́má zia. Zizi gbɛbↄlɛ ↄ̃ aa sɛ́, á ń le guzulɛ lɛ́wa bↄaa ń Yeluɛli gbáao. 17 I kɛ á zĩka we no. À zɛ tɛɛɛ, í e lá Dii a á suaba. Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi, ásu to vĩa á kũo, ásu bílikɛo. À gɛ́má zia, Dii aↄ kúánↄɛ.+ 20.17 Bↄa 14.13-14, Iko 20.1-4

18 Yosafa kùlɛ à mipɛ̀lɛ, ↄ̃ Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi kùlɛ Diiɛ aa wùlɛ ń gbɛɛu. 19 Ɔ̃ Levii nɛ́ Kɛata ń Koleo buiↄ fɛ̀lɛ lɛ́ Dii Isailiↄ Lua sáaukpa gbã́ugbãu.

20 Aa fɛ̀lɛ kↄↄ káaukaau, ↄ̃ aa Tekoa gbáa zɛ́ sɛ̀. Kɛ́ aalɛ dazɛu, ↄ̃ Yosafa mɛ̀: Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ, à ma yãma. À Dii á Lua náaikɛ, i á gba gbãa. À aà ãnabiↄ yã́si, á tá i kɛ na. 21 Kɛ́ à lɛkpàaĩńnↄ, ↄ̃ à gbɛ̃́ↄ dìlɛ aa dↄaa zĩgↄ̃ↄnɛ, aaↄ lɛsi Diiɛ ń ń lousisi’ulaↄ daa, aaↄ mɛ:

À Dii sáaukpa,

asa aà gbɛ̃kɛ láaa vĩo.

22 Gↄↄ pↄ́ aa nà lɛsiawa ń gulakɛao ń Dii táasilɛao, ↄ̃ Diipi tò Amↄniↄ ń Mↄabuↄ ń Sei gbɛ̀sĩsĩde pↄ́ aalɛ lɛ́lɛ Yuda bùsuwapiↄ kpàkpakↄ̃a, ↄ̃ zĩ zↄ̃̀lɛmá. 23 Ɔ̃ Amↄniↄ ń Mↄabuↄ lɛ̀lɛ Sei gbɛ̀sĩsĩdeↄwa, kɛ́ aa e ń dɛdɛ míↄmiↄ yã́i. Kɛ́ aa ń dɛdɛ aa làa, aa lìaa ń kↄ̃o, aalɛ kↄ̃ dɛdɛ. 24 Kɛ́ Yudaↄ kà gugwakĩi gbáau, kɛ́ aa zĩgↄ̃ↄ kĩ́i gwà, ↄ̃ aa ń gɛↄ è kpálɛ tↄↄlɛ, gbɛ̃e i bↄo. 25 Yosafa ń a gbɛ̃́ↄ gɛ̀ ń pↄ́ↄ naaai, ↄ̃ aa pↄtuoↄ ń kũ̀sũaↄ ń pↄkasaↄ ń pↄ́ bɛɛɛdeↄ è zↄ̃ↄzↄ̃ↄ. Aa nàaa, aai fↄ̃ sɛ̀ píio. Aa ń pↄ́ↄ sɛ̀lɛ e gↄↄ àaↄ̃ɛ, kɛ́ a zↄ̃ↄ yã́i. 26 A gↄↄ síiↄ̃de zĩ́ aa kã̀aa Sáaukpaguzulɛu, asa wekĩi aa Dii sáaukpàu. Ɔ̃ wì mɛ gupiɛ Sáaukpaguzulɛ e ń a gbão.

27 Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi ɛ̀a lɛ́ tá Yelusalɛũ ń pↄnao, Yosafa mɛ́ dↄaaa, asa Dii tò aa pↄnakɛ̀ ń ibɛɛↄ yã́ musuɛ. 28 Kɛ́ aa kà Yelusalɛũ, aa gɛ̀ Dii ua ń mↄↄnlɛao ń domalɛao ń kã̀aepɛao. 29 Kɛ́ bùsu píi kíaↄ mà lá Dii zĩkà ń Isailiↄ ibɛɛↄ, Lua tò vĩa ń kṹ ḿpii. 30 Ɔ̃ Yosafa zↄ̃lɛa báawa yãkelesai, aà Lua aà gbà ĩ́ampakĩi gupiiu.

Yosafa kpalablea yã́ gbɛzã

(1Kia 22.41-50)

31 Lá Yosafa dɛ Yudaↄ kía ũn we. Aà wɛ̃̀ bla sↄosaide guu ↄ̃ à kpalablèu à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ baasↄo. Aà da tↄ́n Azuba, Seli nɛ́ɛ. 32 À zɛ̀ ń a mae kí Asa yãkɛaↄ, i pãalɛo, à yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀. 33 Ń beeo i gulɛsĩ pↄ́ wa bòↄ daaĩo. E tia gbɛ̃́ↄ i ń sↄ̃ wɛ̃ ń deziↄ Luaɛo. 34 Yosafa yã́ kĩniↄ ku Anani nɛ́ Yehu yã́ pↄ́ kú Isaili kíaↄ ladau za a kpalablea daalɛawa e a midɛawa.

35 Gbɛzã Yudaↄ kí Yosafa lɛdoũkɛ̀ ń Isailiↄ kí Aazia pↄ́ dɛ yãvãikɛna ũo. 36 Yosafa lɛdoũkɛ̀aànↄ gó’ilɛna laatabↄↄ kɛa yã́ musuɛ. Kɛ́ wà gópiↄ kɛ̀ Ɛziↄ̃gɛbɛɛ, 37 Dodava nɛ́ Ɛliɛzɛɛ, Malesa gbɛ̃́ ãnabikɛkɛ̀ Yosafaɛ à mɛ̀: Lá n lɛdoũkɛ̀ ń Aaziao, Dii a zĩ pↄ́ ń kɛ̀ↄ gbooɛ. Ɔ̃ gópiↄ wìwi, aai e bↄ̀ ń táo ísiaa wà laataò seo.

21

Yudaↄ kí Yeholaũ

(2Kia 8.16-24)

1 Kɛ́ Yosafa gà, wà aà mia kpàkↄ̃i ń a deziↄ Davidi wɛ̃́lɛu, ↄ̃ aà nɛ́ Yeholaũ zↄ̃̀lɛ aà gbɛu. 2 Yeholaũ dãunaↄn kɛ: Azalia, Yeiɛli, Zakali, Azaliahu, Mikaila ń Sefatiao. Isailiↄ kí Yosafa nɛ́ↄn we píi. 3 An mae ń gbá ã́nusu ń vuao ń pↄ́ bɛɛɛdeↄ maamaaɛ ń Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ, ↄ̃ à Yeholaũ kpà kpalau, kɛ́ aà yoaɛ yã́i. 4 Kɛ́ Yeholaũ zĩ́napɛ̀lɛ gíũgiũ a mae kpalau, ↄ̃ à a dãunapiↄ dɛ̀dɛ ń fɛ̃ndao ḿpii ń Yuda kíaeↄ lↄ.

5 Aà wɛ̃̀ baakwi ń plaode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ swaaↄ̃ɛ. 6 À Isaili kíaↄ ↄlɛsɛ̀ lán Ahabu bɛdeↄwaɛ, asa à Ahabu nɛnↄɛ sɛ̀ nↄ ũɛ, ↄ̃ à yã́ pↄ́ Dii yeio kɛ̀. 7 Dii i we Davidi buiↄ kàalɛo, kɛ́ aà bàa kú ń Davidio yã́i, asa à lɛgbɛ̃̀ɛ̀ à mɛ̀ aà bui aↄ dɛ kía ũ gↄↄpiiɛ.+ 21.7 1Kia 11.36

8 Yeholaũpi kpalablea gↄↄ Ɛdↄũↄ ńzĩa sì Yudaↄwa,+ 21.8 Daa 27.40 ↄ̃ aa ńzĩa kía kpà. 9 Ɔ̃ Yeholaũ gɛ̀ we ń a ìwaↄ ń a sↄ̃́goↄ píi, ↄ̃ Ɛdↄũↄ koezↄ̃̀aàzi ń a sↄ̃́godeↄ. Ɔ̃ à fɛ̀lɛ gwãasĩna, à ń kɛ̃aa à tà. 10 Ɔ̃ Ɛdↄũↄ ńzĩa sì Yudaↄwa e ń a gbão. Gↄↄ bee ↄ̃ Libenadeↄ ńzĩa sì Yudaↄwa lↄ, kɛ́ Yeholaũ pãkpà Dii a deziↄ Luazi yã́i. 11 À gulɛsĩↄ bò Yuda bùsu sĩ̀sĩↄwa se, ↄ̃ a tò Yelusalɛũdeↄ gbãlɛ̀ tã́a yã́ musu e Yudaↄ gɛ̀ kɛ̃̀ Diiwa.

12 Ãnabi Ɛlia lá kpã̀sãɛ̀ à mɛ̀: Dii n dezi Davidi Lua mɛ̀, ni n mae Yosafa ge Yudaↄ kí Asa ↄlɛsɛo. 13 N Isaili kíaↄ ↄlɛsɛ̀, ń tò Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi gbãlɛ̀ tã́a yã́ musu lá Ahabu bɛdeↄ kɛ̀wa. N n dãunaↄ dɛ̀dɛ lↄ, n mae bɛde pↄ́ an maa dɛnlapiↄ. 14 Dii a to kìsia zↄ̃ↄ n gbɛ̃́ↄ le ń n nɛgↄ̃ɛↄ ń n naↄ ń n àizɛɛↄ píiɛ. 15 Mpi sↄ̃, gyã zↄ̃ↄ a n le, i gↄↄplakɛnnↄ. Ńyↄ̃ nↄ̀sɛ gyã kɛ e ǹ n nↄna pa gbↄ̃ ũ.

16 Dii Filitɛ̃ↄ ń Laalubu pↄ́ kú Etiopi saɛↄ sóikɛ̀ Yeholaũwa. 17 Ɔ̃ aa lɛ̀lɛ Yudaↄwa aa sì ń bùsuu, aa kibɛ pↄ́ↄ sɛ̀lɛ píi ń aà nɛ́ↄ ń aà naↄ. Aà nɛgↄ̃ɛe i gↄ̃ɛ̀o, mɛ́ i kɛ aà nɛ́ gbɛzãna Aazia bàasio. 18 Yã́piↄ píi gbɛa Dii tò gyã pↄ́ a gbã́gbãòo aà lè a nↄnau. 19 Gyãpi gↄↄplakɛ̀aànↄ, a ye kaiaànↄ wɛ̃̀ pla, ↄ̃ gyãpi aà nↄnaↄ bↄ̀lɛ, à gà ń wãwã zↄ̃ↄo. Aà gbɛ̃́ↄ i tɛ́ zↄ̃ↄ kaɛ̀ aà gɛ̀ kpɛlaa yã́i lá aa kɛ̀ aà deziↄnɛwao. 20 Yeholaũ wɛ̃̀ baakwi ń plaode guu ↄ̃ à kpalablèu, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ swaaↄ̃ɛ. Kɛ́ à ã́nuatò, gbɛ̃e i aà bɛɛkɛo, ↄ̃ wà aà vĩ̀ Davidi wɛ̃́lɛu, wi aà mia kpakↄ̃i ń kía kĩniↄo.

22

Yudaↄ kí Aazia

(2Kia 8.25-29, 9.27-29)

1 Yelusalɛũdeↄ aà nɛ́ gbɛzãna Aazia kpà kpalau aà gbɛu, kɛ́ gbãamↄnɛde pↄ́ sì ń bòou ń Laalubuↄ aà vĩ̀iↄ dɛ̀dɛ píi yã́i. Ɔ̃ Yudaↄ kí Aazia, Yeholaũ nɛ́ nà kpalableawa. 2 Aà wɛ̃̀ bao ń plaode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ doɛ. Aà da tↄ́n Atalia, Ɔmɛli tↄũnaɛ. 3 Aàpi sↄ̃ à Ahabu bɛdeↄ ↄlɛsɛ̀, asa aà da mɛ́ nàɛwà ń vãikɛao. 4 À yã́ pↄ́ Dii yeio kɛ̀ lán Ahabu bɛdeↄwa, asa aamɛ aa gↄ̃̀ aà lɛdamadeↄ ũ aà mae gaa gbɛa, ↄ̃ aa aà ↄ̃̀ↄkpà. 5 À ń lɛdama mà, ↄ̃ à gɛ̀ nà Isailiↄ kí Ahabu nɛ́ Yolaũwa, aa gɛ̀ zĩkai ń Siliↄ kí Azaelio sãnu Lamↄtu Galada. Siliↄ Yolaũ kɛ̀’ĩa, 6 ↄ̃ à ɛ̀a tà Yezɛlɛɛ e a bↄ àↄ láa. Ɔ̃ Aazia gɛ̀ wɛ́kpalɛiaàzi we.

7 Aazia gɛa Yolaũ gwai bↄ̀ Lua kĩ́iɛ, kɛ́ wà e aà dɛ yã́i. Kɛ́ à kà, à bↄ̀ ń Yolaũo, aa gɛ̀ dai Nimisi nɛ́ Yehulɛ. À mↄ lè Dii Yehu dìlɛ aà Ahabu bɛdeↄ midɛɛ. 8 Gↄↄ pↄ́ Yehupi lɛ́ sɛ́ ń Ahabu bɛdeↄ màa, à kpàaũ ń Yuda kíaↄ ń Aazia vĩ̀i nɛ́ pↄ́ dɛ aà ìwaↄ ũↄ, ↄ̃ à ń dɛdɛ. 9 Wà gɛ̀ Aazia wɛ̀ɛlɛ, ↄ̃ wà aà è ulɛa Samali, ↄ̃ wà aà kũ̀ wà sùò Yehuɛ, ↄ̃ wà aà dɛ̀. Wà aà vĩ̀, asa wà mɛ̀ Yosafa pↄ́ Dii kĩ́i wɛ̀ɛlɛ ń nↄ̀sɛmɛndoo tↄũnaɛ. Aazia bɛ gbɛ̃e ku à zↄ̃ↄkũ̀ à kà kpalableao.

Yoasi ń a dazi Ataliao

(2Kia 11.1-20)

10 Kɛ́ Aazia da Atalia è a nɛ́ Aaziapi gà, ↄ̃ à nà Yuda kíabuiↄ dɛdɛawa, 11 ↄ̃ kí Yeholaũ nɛnↄɛ Yosɛba Aazia nɛ́ Yoasi sɛ̀ ń saɛ kíanɛ pↄ́ wàlɛ ń dɛdɛpiↄ guu, ↄ̃ à aà ùlɛ kpɛa pↄ́ liiↄ kálɛau ń nↄɛ pↄ́ lɛ́ yↄ̃́ kpawào. Kí Yeholaũ nɛ́ Yosɛbapi mɛ́ sa’onkia Yoiada nↄ ũ, Aazia dãeɛ. À nɛ́pi ùlɛ Ataliaɛ, i e aà dɛ̀o. 12 Ɔ̃ nɛ́pi ulɛa Dii ua we ń nↄɛpiↄ e wɛ̃̀ soolo, gↄↄ pↄ́ Atalia lɛ́ kible Yuda bùsuwa.

23

1 A wɛ̃̀ soplade guu sa’onkia Yoiada bↄ̀ à sↄ̃dilɛ, ↄ̃ à lɛdoũkɛ̀ ń zĩgↄ̃ badeɛ beeↄ: Yeloaũ nɛ́ Azalia, Yohanani nɛ́ Isimaɛla, Ɔbɛdi nɛ́ Azalia, Adaia nɛ́ Maasea ń Zikeli nɛ́ Ɛlisafao. 2 Aa Yuda bùsu kɛ̀ɛlɛ aa Levii buiↄ ń Isaili uabeleↄ kã̀aa wɛ̃́lɛ ń wɛ̃́lɛo, ↄ̃ aa sù sãnu Yelusalɛũ. 3 Gbɛ̃́ pↄ́ wà ń kãaapiↄ yãyè ń kío Lua ua. Ɔ̃ Yoiada mɛ̀: Kía nɛ́pi a kpalable, lá Dii a lɛgbɛ̃̀ Davidi buiↄ yã́ musuwa.+ 23.3 2Sam 7.124 Yã́ pↄ́ á kɛn kɛ: Tó á sa’onaↄ ń Levii buiↄ mↄ̀ gudↄ̃ai kã́mabogↄↄzĩ, á gãli sɛ̃́iadeↄ aaↄ Lua kpɛ́ bↄlɛↄ dↄ̃́a, 5 á gãli plaadeↄ sↄ̃ íↄ kibɛ dↄ̃́a, á gãli àaↄ̃deↄ íↄ Ɛ̃kpalɛa Bↄlɛ dↄ̃́a, á gbɛ̃́ kĩniↄ sↄ̃, àↄ ku Dii ua. 6 Gbɛ̃e su gɛ̃ Dii kpɛ́uo, mɛ́ i kɛ sa’onaↄ ń Levii bui pↄ́ lɛ́ zĩkɛ weↄ bàasio. Aamɛ aa gɛ̃u, asa aa gbãlɛao, gbɛ̃́ kĩniↄ sↄ̃ à zɛ ń zĩ pↄ́ Dii dàɛ́o. 7 Levii buiↄ lia kízi, baade ń a gↄ̃kɛbↄↄ kũa, aai gbɛ̃́ pↄ́ sù gɛ̃̀ Dii kpɛ́u dɛ. Àↄ kú ń kío gu pↄ́ àlɛ gɛ́u píi.

8 Levii buiↄ ń Yudaↄ kɛ̀ lá sa’onkia Yoiada ònɛ́wa. An baade ń a gbɛ̃́ pↄ́ aalɛ kã́maboↄ ń gbɛ̃́ pↄ́ aalɛ mↄ́ ń lɛũkpakɛiↄ píi, asa Yoiada ì ń gãlie gbaɛo. 9 Ɔ̃ Yoiada kí Davidi sↄ̃naↄ kpà zĩgↄ̃ badepiↄwa ń a sɛ̀ngbao pↄ́ kú Dii kpɛ́uↄ, a nɛ́na ń a zↄ̃ↄo. 10 À gbɛ̃́ↄ kàlɛ Dii kpɛ́ ń a sa’okĩio kpɛɛlɛ, sɛa za Dii kpɛ́pi ↄplaa oi e a zɛɛ oi, baade ń a gↄ̃kɛbↄo kũa nɛ́ kíapi dↄ̃́aa yã́i. 11 Ɔ̃ Yoiada ń a nɛ́ↄ bↄ̀ ń nɛ́pio, aa kíafua kpàɛ̀, aa Lua ikoyã lá kpàwà. Aa nísikà aà miwa aa aà kpà kía ũ, ↄ̃ baade mɛ̀: Lua kía dↄ̃ ń aafiao!

12 Kɛ́ Atalia kĩ́a pↄ́ gbɛ̃́ↄ lɛ́ kɛ, aalɛ bàalɛ aalɛ wiilɛpi mà, ↄ̃ à fɛ̀lɛ gɛ̀ ń kĩ́i Dii ua. 13 Kɛ́ à wɛzù, à kí è zɛa a mↄ̀pɛlɛ saɛ Dii kpɛ́ kpɛɛlɛ. Zĩgↄ̃ badeↄ ń kã̀aepɛnaↄ sĩ aà saɛ, mɛ́ gbɛ̃́pii lɛ́ pↄnakɛ aalɛ kã̀aepɛ, mɛ́ lɛ̀sinaↄ dↄaaa ń táasilɛao ń pↄ́’ↄbↄnaↄ. Ɔ̃ Atalia a pↄkasaↄ ga kɛ̃̀ à wii pã̀lɛ à mɛ̀: Wà bↄ̀ ma kpɛɛ! Wà bↄ̀ ma kpɛɛ! 14 Sa’onkia Yoiada ò zĩgↄ̃ badepiↄnɛ: À nↄɛpi sɛ bↄò bàasi, í gbɛ̃́ pↄ́ bↄ̀ tɛaàziↄ dɛdɛ ń fɛ̃ndao. Ásu à aà dɛ Dii uao. 15 Gↄↄ pↄ́ nↄɛpi kà kibɛ bↄlɛ pↄ́ wì mɛ Sↄ̃́ Bↄlɛ guu, we wà aà kũ̀u wà aà dɛ̀.

16 Ɔ̃ Yoiada lɛdoũkɛ̀ ń Diio, kɛ́ aàpi ń kío ń gbɛ̃́piio e aaↄ dɛ Dii gbɛ̃́ↄ ũ yã́i. 17 Ɔ̃ wà gɛ̀ Baali kpɛ́ gbòo ḿpii, wà a sa’okĩiↄ ń a tã́aↄ wìwi, ↄ̃ wà Baali sa’ona Matã dɛ̀ sa’okĩipiↄ saɛ.

18 Yoiada Dii ua nà Levii bui sa’onaↄnɛ ń ↄzĩ aaↄ wɛ́tɛi. Davidi mɛ́ ń dílɛdilɛ yãa à mɛ̀, aali sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ o Diiwa a ua ń pↄnakɛao ń lɛsiao, lá a ku Mↄizi ikoyã guuwa. 19 À bĩ́ibↄlɛdↄ̃anaↄ dìlɛdilɛ Dii ua bↄlɛↄu, kɛ́ gbɛ̃́ gbãlɛae su gɛ̃uo, baa gbãlɛa kpele buin nò. 20 Ɔ̃ à zĩgↄ̃ badeↄ sɛ̀ ń gbãadeↄ ń kpalablenaↄ ń gbɛ̃́ kĩniↄ píi, aa bↄ̀ Dii ua ń kío, aa bↄ̀lɛ ń Musu Bↄlɛo aa gɛ̀ kibɛ, ↄ̃ aa kípi zↄ̃̀lɛ gĩ́naa, 21 ↄ̃ gbɛ̃́pii pↄ kɛ̀na bùsupiu. Atalia dɛa ń fɛ̃ndao gbɛa, wɛ̃́lɛpi gↄ̃̀ yãkelesai.

24

Yoasi Dii kpɛ́ kɛkɛa

(2Kia 12.1-17)

1 Yoasi wɛ̃̀ soplade guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ blaɛ. Aà da tↄ́n Zibia, Bɛɛsɛba nↄɛɛ. 2 Yoasi yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀ sa’onkia Yoiada gↄↄ. 3 Yoiada nↄsɛ̀ Yosiaɛ plaɛ, ↄ̃ à nɛgↄ̃ɛↄ ń nɛnↄɛↄ ì’ińnↄ.

4 Bee gbɛa Yoasi zɛ̀ò à Dii kpɛ́ kɛkɛ. 5 À sa’onaↄ ń Levii bui kĩniↄ sìsi, a ònɛ́: À gɛ́ Yuda wɛ̃́lɛↄ guu, í Isailiↄ wɛ̃̀’ↄ̃a kãaa à á Lua kpɛ́ kɛkɛò. À kɛ kpakpa. Levii buipiↄ i kɛ kpakpa sↄ̃o. 6 Ɔ̃ kí sa’onkia Yoiada sìsi, à aà là à mɛ̀: Wɛ̃̀’ↄ̃a pↄ́ Dii zↄ̀blena Mↄizi ń Isailiↄ píi dìlɛ wà kpa ikoyã zwã̀akpɛ yã́i, bↄ́yãi ni gbɛa Levii buiↄwa aa si Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄwa píio ni?+ 24.6 Bↄa 30.11-167 Asa nↄɛ vãi Atalia nɛ́ↄ mɛ́ Lua kpɛ́ gbaↄ gbòo yãa. Baa se aa zↄblè tã́aↄnɛ ń Lua kpɛ́ zĩkɛbↄↄ.

8 Kí mɛ̀ wà ↄkakpagolo kɛ, ↄ̃ wa kɛ̀ wa dìlɛ Dii kpɛ́ kpɛɛlɛ bↄlɛu. 9 Wà kpàwakɛ̀ Yelusalɛũ ń Yuda bùsuo, wà mɛ̀ baade mↄ́ Diiɛ ń wɛ̃̀’ↄ̃a pↄ́ Lua zↄ̀blena Mↄizi gbɛ̀a Isailiↄwa guwaiwaiuo. 10 Ɔ̃ kíaↄ ń gbɛ̃́piio mↄ̀ò ń pↄnao aa kà kpagolopiu e à pà. 11 Tó Levii buiↄ è kpagolopi ↄ̃a zↄ̃ↄkũ̀, ↄ̃ aaì sɛ gɛò kí ìwaↄnɛ, ↄ̃ kí lakɛ̃na ń sa’onkia plaadeo aaì mↄ a ↄ̃a bↄlɛ, aaì kpagolopi sɛ gɛ dilɛ a gbɛu. Màa aaìↄ kɛ lá gu lɛ́ dↄ e ↄ̃a gɛ̀ zↄ̃ↄkũ̀. 12 Kí ń Yoiadao ↄ̃api kpà Dii uazĩkɛnaↄ gbɛ̃zↄ̃ↄↄwa, ↄ̃ aaìↄ fĩaboò gbɛ̀’ãnaↄ ń li’ãnaↄ ń kpɛdↄnaↄnɛ, aaↄ Dii kpɛ́ kɛkɛò. Aaì fĩabo gbɛ̃́ pↄ́ aaì mↄsi ń mↄgotɛ̃opiↄnɛ lↄ.

13 Zĩpi dↄaanaↄ zĩkɛ̀, ↄ̃ Lua kpɛ́ kɛkɛa táa’ò ń ↄzĩ, aa tò kpɛ́pi sù a gbɛu lá a káauwa. 14 Kɛ́ aa zĩpi mìdɛ, aa mↄ̀ ↄ̃a pↄ́ gↄ̃̀ kpà kí ń Yoiadaowa, ↄ̃ wà Dii kpɛ́ zĩkɛbↄↄ pìò, sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ okĩi pↄ́ↄ ń toonaↄ ń vua pↄeↄ ń ã́nusu pↄeↄ. Wìↄ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ o Dii ua mↄ̀ↄmↄↄ Yoiada gↄↄɛ.

15 Yoiada zikũ̀ táotaoɛ. Aà wɛ̃̀ basoolokwide guu ↄ̃ à gà. 16 Wà aà vĩ̀ Davidi wɛ̃́lɛu, wà aà mia kpàkↄ̃i ń kíaↄ, asa à yãmaakɛ̀ Isaili bùsuu Luaɛ ń Luapi kpɛ́o yã́ musuɛ.

Yoasi yãvãikɛa

(2Kia 12.18-22)

17 Yoiada gaa gbɛa Yuda kíaↄ mↄ̀ kulɛkɛ̀ kíɛ, ↄ̃ à ń yãmà. 18 Aa pãkpà Dii ń deziↄ Lua kpɛ́zi, aa zↄblè Asetaati lipɛlɛↄnɛ ń tã́a pãleↄ. Ɔ̃ Dii pↄ pà Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píizi tàae pↄ́ aa kɛ̀pi yã́i. 19 À ãnabiↄ zĩ̀má aa ɛa suwa, aalɛ ń tàaeↄ onɛ́, aai swã́sɛio. 20 Lua Nisĩna dɛ̀dɛ sa’onkia Yoiada nɛ́ Zakaliwa, ↄ̃ à zɛ̀ gbɛ̃́ↄ aɛ, a ònɛ́: Lua mɛ̀, àkɛa a pã a yã́ai? A bↄánↄ nao. Lá a pãkpà Diizi, à pãkpàázi sↄ̃ɛ. 21 Ɔ̃ aa lɛkpàaĩaàzi, aa aà pàpa ń gbɛo Dii ua, kɛ́ kí mɛ́ ò yã́i, ↄ̃ à gà.+ 24.21 Mat 23.35, Luk 11.5122 Gbɛ̃kɛ pↄ́ Zakali mae Yoiada kɛ̀ kí Yoasiɛ yã́ i dↄaàguo, ↄ̃ à aà nɛ́pi dɛ̀. Gↄↄ pↄ́ nɛ́pi lɛ́ ga à mɛ̀: Dii a yã́ pↄ́ wa kɛ̀mɛɛ e, i a tↄsimɛɛ.

23 Kɛ́ wɛ̃̀ sù, Sili zĩgↄ̃ↄ fɛ̀lɛ ń Yoasio, ↄ̃ aa lɛ̀lɛ Yuda bùsuwa ń Yelusalɛũo. Aa Yuda dↄaanaↄ dɛ̀dɛ píi, ↄ̃ aa pↄ́ↄ nàaa aa kpã̀sã ń kíaɛ Damasi. 24 Baa kɛ́ Sili zĩgↄ̃ↄ dasio, Dii Yoasi zĩgↄ̃ pↄ́ aa dasi maamaaↄ nànɛ́ ń ↄzĩ, asa aa pãkpà Dii an deziↄ Luaziɛ. Màa yã́ zↄ̃̀lɛ Yoasiwa. 25 Kɛ́ Siliↄ tà, aa Yoasi tò we, à kɛ̀’ĩa maamaaɛ, ↄ̃ aà ìwaↄ lɛkpàaĩaàzi, kɛ́ à sa’ona Yoiada nɛ́ dɛ̀ yã́i, ↄ̃ aa aà dɛ̀ a liia. Kɛ́ à gà, wà aà vĩ̀ Davidi wɛ̃́lɛu, ãma wì aà mia kpakↄ̃i ń kíaↄo. 26 Amↄni nↄɛ Simɛata nɛ́ Yozaba ń Mↄabu nↄɛ Somɛɛ nɛ́ Yozabao mɛ́ gbɛ̃́ pↄ́ lɛkpàaĩaàzipiↄ ũ. 27 Aà nɛ́ↄ yã́ ń ãnabikɛyã pↄ́ wa ò aà musuo ń Lua kpɛ́ kɛkɛa yã́o, yã́piↄ ku kíaↄ ladau. Aà nɛ́ Amazia mɛ́ zↄ̃̀lɛ kpalau aà gbɛu.

25

Yudaↄ kí Amazia

(2Kia 14.1-20)

1 Amazia wɛ̃̀ baasↄode guu ↄ̃ à nà kpalableawa, à zↄ̃̀lɛ kpalau Yelusalɛũ wɛ̃̀ baakwi mɛ̀ndosaiɛ. Aà da tↄ́n Yoadã, Yelusalɛũ nↄɛɛ. 2 À yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀, ãma i kɛ ń nↄ̀sɛmɛndoo no. 3 Kɛ́ à zĩ́napɛ̀lɛ kpalau, à a ìwa pↄ́ aa a mae dɛ̀ↄ dɛ̀dɛ. 4 Lá a ku Mↄizi ikoyã láuwa, i ń nɛ́ↄ dɛdɛo. Lápi guu Dii mɛ̀, maeↄ ga ń nɛ́ↄ duuna yã́io, mɛ́ nɛ́ↄ ga ń maeↄ duuna yã́io. Baade a ga azĩa duuna yã́iɛ.+ 25.4 Iko 24.16

5 Amazia Yudaↄ kã̀aa, ↄ̃ à Yudaↄ ń Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ kpaalɛ̀ gã ń gão an uaↄwa. À zĩgↄ̃ gbɛ̃ↄn basↄoↄ dↄaanaↄ dìlɛdilɛ ń zĩgↄ̃ gbɛ̃ↄn ↄ̀aa sↄoↄ pↄ́o. Ɔ̃ à gbɛ̃́ pↄ́ kà wɛ̃̀ bao ge a dɛaↄ nào, aa kà gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do ń basↄoo (300.000). An sↄu mà aa gɛ́ zĩlau, baade ń a sↄ̃nao ń a sɛ̀ngbaoo. 6 À Isaili zĩgↄ̃ↄ sɛ̀ à fĩabònɛ́ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basↄo (100.000) ń ã́nusuo tↄnu àaↄ̃ ń kĩnio. 7 Ɔ̃ Lua gbɛ̃e mↄ òɛ̀: Kí, ńsu gɛ́ ń Isaili zĩgↄ̃piↄo, asa Dii kú ń Isailiↄ lↄo, a kú ń Ɛflaiũ buipiↄo. 8 Baa tó n gɛ n nɛgↄ̃nkɛ kɛ̀ zĩlau, Lua a to n ibɛɛↄ n fuɛ, asa Lua mɛ́ gbãa vĩ à n misi ge à n sↄ̃ↄlɛ. 9 Ɔ̃ Amazia Lua gbɛ̃́pi là à mɛ̀: Ãnusu pↄ́ ma fĩabòò Isaili zĩgↄ̃piↄnɛ sↄ̃ bɛ? Ɔ̃ Lua gbɛ̃́pi wèwà à mɛ̀: Dii a a gɛ̃ɛ kpama dɛ beea. 10 Ɔ̃ Amazia Ɛflaiũ zĩgↄ̃ pↄ́ mↄ̀ a kĩ́ipiↄ gbàɛ ń bɛ. An pↄ pà Yudaↄzi maamaa, ↄ̃ aa tà ń bɛ ń pↄfɛ̃ zↄ̃ↄo.

11 Amazia sↄ̃dìlɛ à dↄ̀aa a gbɛ̃́ↄnɛ Guzulɛ Wisideu, ↄ̃ à Ɛdↄũↄ dɛ̀dɛ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ kwi (10.000). 12 Yuda zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃́ↄ kũ̀kũ bɛ̃́ɛ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ kwi (10.000), aa gɛ̀ńnↄ gbɛ musu, ↄ̃ aa ń zuzu zĩ́lɛ, aa pũ̀napũna ḿpii. 13 Zĩgↄ̃ pↄ́ Amazia ń gbáɛ, i we aa gɛ̀anↄ zĩlauopiↄ, kɛ́ aalɛ tá, aa lɛ̀lɛ Yuda bùsu wɛ̃́lɛↄwa za Samali e à gɛ̀ pɛ̀ Bɛtoloniwa, aa gbɛ̃́ↄ dɛ̀dɛ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ àaↄ̃ (3.000), ↄ̃ aa ń pↄ́ↄ nàaa dúuduu.

14 Kɛ́ Amazia sù ń Ɛdↄũↄ dɛdɛao, à sù ń ń tã́aↄ. À ń pɛ̀lɛpɛlɛ azĩaɛ, ↄ̃ ìↄ kúlɛnɛ́, ìↄ tulaletikanɛ́ tɛ́a. 15 Ɔ̃ Dii pↄ pà Amaziazi, à ãnabi zĩ̀wà à mɛ̀: Àkɛa ńlɛ kɛ Ɛdↄũↄ tã́aↄnɛ kɛ̀kɛi? Pↄ́ pↄ́ aai fↄ̃ Ɛdↄũↄ bↄ̀ n ↄzĩoa? 16 Gↄↄ pↄ́ àlɛ yã’o kíɛ, ↄ̃ kípi òɛ̀: Wa n dilɛ ma lɛdamade ũ yã̀? Nílɛ! Tó n gi, wa n wɛtã fá! E ãnabipi àↄ gɛ́ nílɛi, à mɛ̀: Má dↄ̃ kɛ́ Dii zɛ̀ ń n dɛaoɛ, asa n yã́pi kɛ̀, ↄ̃ ni ma lɛdama mao.

17 Yudaↄ kí Amazia lɛkpàaĩ ń a gbɛ̃́ↄ, ↄ̃ à gbɛ̃́ↄ zĩ̀ Isailiↄ kí Yehoasi, Yoaaza nɛ́, Yehu tↄũnawa, a òɛ̀: Mↄ wà wɛsikↄ̃lɛ zĩlau. 18 Isailiↄ kí Yehoasi wèwà à mɛ̀: Libã bùsu lɛaa lɛ́kpãsãkɛ̀ Libã bùsu sɛdɛ líɛ, à mɛ̀ aà a nɛnↄɛ kpã́sã a nɛ́wa, ↄ̃ Libã bùsu wài mↄ̀ ↄ̃zↄ̃̀ lɛaapiwa. 19 N zĩblè Ɛdↄũↄwa, ↄ̃ n nzĩa sɛ̀ lɛsĩ, ńlɛ ĩ́anadã. Ǹ nzĩa to tɛɛɛ fá! Ɔ̃ ń ye ǹ sòle da ǹ yã’i nzĩaɛ ń Yudaↄ píia? 20 Ɔ̃ Amazia i swã́sɛio. Bee bↄ̀ Lua kĩ́iɛ, kɛ́ à e Yudaↄ na Yehoasiɛ a ↄzĩ, kɛ́ aa kɛ̀ Ɛdↄũↄ tã́aↄnɛ kɛ̀kɛ yã́i. 21 Ɔ̃ Isailiↄ kí Yehoasi mↄ̀ lɛ́lɛiwà. Aa wɛsìkↄ̃lɛ Yuda bùsu wɛ̃́lɛu Bɛsɛmɛsi. 22 Isailiↄ Yudaↄ fù, ↄ̃ Yudapiↄ lɛ̀kↄ̃wa, baade tà a bɛ. 23 Yehoasi Amazia kũ̀ Bɛsɛmɛsi we, à bↄ̀lɛaànↄ Yelusalɛũ, ↄ̃ à a bĩ́i gbòo gã̀sĩsuu ↄ̀aa pla za Ɛflaiũ Bↄlɛu e à gɛ̀ pɛ̀ Gola Bↄlɛwa. 24 À vua ń ã́nusuo ń pↄ́ pↄ́ kú Ɔbɛdɛdↄũ kĩ́i Lua ua sɛ̀lɛ píi ń pↄ́ pↄ́ kú kibɛ làasiuↄ. Ɔ̃ à gbɛ̃́ↄ kũ̀kũ tàńnↄ Samali zĩ̀zↄↄ ũ.

25 Yudaↄ kí Amazia kɛ̀ Yehoasi gaa gbɛa wɛ̃̀ gɛ̃oɛ. 26 Amazia yã́ kĩniↄ ku Yuda kíaↄ ń Isaili kíaↄ ladau za a daalɛa e a midɛawa. 27 Za gↄↄ pↄ́ à bↄ̀ Dii kpɛ, wà lɛkpàaĩaàzi Yelusalɛũ, ↄ̃ à bàalɛ̀ tà Lakisi. Wà gbɛ̃́ↄ gbàɛ aa pɛ̀lɛaàzi, ↄ̃ wà aà dɛ̀ we. 28 Wà aà gɛ sɛ̀ ń sↄ̃́o wà sùò, ↄ̃ wà aà mia kpàkↄ̃i ń a deziↄ Davidi wɛ̃́lɛu.

26

Yudaↄ kí Uzia

(2Kia 14.21-22, 15.1-7)

1 Ɔ̃ Yudaↄ Uzia kpà kía ũ aà mae Amazia gbɛu aà wɛ̃̀ gɛ̃o ń mɛ̀ndoode guu. 2 Ɔ̃mɛ Elata kɛ̀kɛ kàlɛ Yudaↄ pↄ́ ũ a mae gaa gbɛa. 3 Aà wɛ̃̀ gɛ̃o ń mɛ̀ndoode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ blakwi ń plaoɛ. Aà da tↄ́n Yekolia, Yelusalɛũ nↄɛɛ. 4 À yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀ lá a mae Amazia kɛ̀wa. 5 À Lua kĩ́i wɛ̀ɛlɛ gↄↄ pↄ́ Zakali lɛ́ vĩakɛa Luaɛ daɛ, ↄ̃ gↄↄ pↄ́ àlɛ Dii kĩ́i wɛɛlɛ, Dii tò aà yã́ↄ bↄ̀ maa.

6 À gɛ̀ zĩkà ń Filitɛ̃ↄ, à Gata bĩ́i gbòo ń Yabenɛ pↄ́o ń Asedoda pↄ́o. Ɔ̃ à ɛ̀a wɛ̃́lɛↄ kàlɛ Asedoda fã́ani ń gupãleↄ Filitɛ̃ bùsuu. 7 Lua dↄ̀aàlɛ Filitɛ̃ↄ ń Laalubu pↄ́ kú Guubaaliↄ ń Mɛu buiↄ yã́ musu. 8 Amↄniↄ lɛ́ falubↄ Uziaɛ, ↄ̃ à tↄbↄ̀ e à gɛ̀ pɛ̀ Egipi zↄ̃lɛwa, asa à gbãakũ̀ lɛ́ gɛɛ.

9 Uzia gugwakĩi lɛsĩↄ bòbo Yelusalɛũ bĩ́i wa Gola Bↄlɛ ń Guzulɛ Bↄlɛo ń gola pãleo musu, mɛ́ a boa gbãa. 10 À gugwakĩi lɛsĩↄ bòbo gbáau lↄ, mɛ́ à lↄ̀ↄ yↄ̃̀yↄ̃ dasi, kɛ́ a pↄtuoↄ vĩ dasi gusĩsĩdeu ń gusalalao yã́i. A buazĩkɛnaↄ ń vɛ̃ɛbu zĩkɛnaↄ vĩ gusĩsĩdeu ń gutaaedeo, asa a ye buaiɛ.

11 A zĩgↄ̃ↄ vĩ, aaì gɛ́ zĩlau gã ń gão an dasilɛu. Gbɛ̃́ↄ tↄdↄdↄna Yeiɛli ń lakɛ̃na Maaseao ì ń tↄ́ dalau. Kí ìwaↄ do Anania mɛ́ ń gbɛ̃zↄ̃ↄ ũ. 12 Uabele pↄ́ dɛ zĩgↄ̃piↄ dↄaana ũↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ pla ń ↄ̀aa àaↄ̃oɛ (2.600). 13 An zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do ń basↄo ń soplao ń ↄ̀aa pla ń basↄooɛ (307.500). Zĩ̀dↄ̃n saↄnɛ, mɛ́ aa gbãa vĩ aa dↄ kílɛ a ibɛɛↄ yã́ musu. 14 Uzia sɛ̀ngbaoↄ ń sↄ̃naↄ ń mↄ̀ fùaↄ ń mↄ̀ ulaↄ ń sáↄ ń gbɛmaↄ kpà ń baadewa. 15 À masĩni pↄ́ dↄ̃naↄ a taataa kɛ̀ↄ kɛ̀, a kàlɛ Yelusalɛũ bĩ́i gulɛsĩↄ ń bĩ́i golaↄwa aaↄ kaↄ ń gbɛ̀ gbɛ̃̀nɛↄ zuzu. Aà tↄ́ tà zã̀, asa Lua dↄnlɛ zↄ̃ↄ kɛ̀ɛ̀, ↄ̃ à gbãakũ̀.

16 Kɛ́ Uzia gbãa’è màa, ↄ̃ à azĩa sɛ̀ lɛsĩ e à lɛ̀lɛ. À dↄ̀ɛ Dii a Luawa, à gɛ̃̀ aà kpɛ́u tulaletikaiɛ̀ tɛ́a a kátɛakĩiwa. 17 Sa’onkia Azalia pɛ̀lɛaàzi ń Dii gbàgban wↄ́ↄdeↄ gbɛ̃ↄn basiiↄ̃. 18 Aa gìɛ̀ aa mɛ̀: Uzia, ń zɛvĩ ǹ tulaletikatɛa Diiɛo, sema Aalona bui sa’ona pↄ́ wà gbãbↄ̀nɛ́ↄ bàasio.+ 26.18 Nao 3.10 Go aà kúkĩi la. N dↄɛ Dii Luawaɛ, a n kpɛla lↄo. 19 Uzia tɛ́sibↄ kũa à tulaletikatɛao. Aà pↄ fɛ̃̀, ↄ̃ gↄↄ pↄ́ àlɛ kãa sa’onapiↄzi, ↄ̃ kusu bìlɛ aà mi’aɛwa ń wáa tulaletikatɛakĩi pↄ́ kú Dii kpɛ́u saɛ we. 20 Kɛ́ sa’onkia Azalia ń sa’onaↄ aà gwà, aa è kusu bìlɛ aà mi’aɛwa, ↄ̃ aa kɛ̀ kpakpa aa bↄ̀lɛ. Aàpi sↄ̃ à kɛ̀ kpakpa à bↄ̀, kɛ́ Dii kusu zĩ̀wà yã́i.

21 Kí Uzia gà ń kusupioɛ. Aà kpɛ́ kú adoaɛ, mɛ́ wà Dii kpɛ́ zↄ̃̀ɛ̀ lↄ. Aà nɛ́ Yotaũ mɛ́ gbɛ̃zↄ̃ↄ ũ kibɛ. Ɔ̃mɛ gↄ̃̀ Yudaↄ dↄaana ũ. 22 Uzia yã́ kĩni kú ãnabi Isaia, Amↄzu nɛ́ taalau za a daalɛa e a midɛawa. 23 À gà,+ 26.23 Isa 6.1 ↄ̃ wà aà vĩ̀ kíaↄ vĩkĩi, ãma wi aà mia kpakↄ̃ińnↄo, asa wà mɛ̀, kusudeɛ. Ɔ̃ aà nɛ́ Yotaũ zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

27

Yudaↄ kí Yotaũ

(2Kia 15.32-38)

1 Yotaũ wɛ̃̀ baasↄode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ gɛ̃o ń mɛ̀ndooɛ. Aà da tↄ́n Yelusa, Zadoki nɛ́ɛ. 2 À yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀ lá a mae Uzia kɛ̀wa. I gɛ̃ Dii kpɛ́u lá a mae gɛ̃̀uwao. Gbɛ̃́ↄ gì lɛ́ ńzĩa ↄ̃̀ↄkpa e tiaɛ. 3 Ɔ̃mɛ Dii kpɛ́ Bↄlɛ Musu kɛ̀kɛ, mɛ́ à bĩ́i pↄ́ kú Ofɛli sĩ̀sĩ musu kɛ̀kɛ bò maamaa. 4 À wɛ̃́lɛↄ kàlɛ Yuda bùsu gusĩsĩdeu, mɛ́ à zɛgikĩi gbãaↄ ń gugwakĩi lɛsĩↄ bò sĩ̀sĩ líkpɛdeↄ musu.

5 Yotaũ zĩkà ń Amↄniↄ kíao, ↄ̃ à gbãamↄ̀nɛ́. Wɛ̃ bee aa ã́nusu kpàwà tↄnu àaↄ̃ ń kĩnio. Ése ń naao sↄ̃ koko ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basↄobasↄo (100.000). Wɛ̃̀ plaade ń a àaↄ̃deo guu màa aa mↄ̀oɛ̀. 6 Yotaũ gbãa lɛ́ dɛdɛɛ, kɛ́ aà yãkɛaↄ maa Dii a Luaɛ yã́i.

7 Yotaũ yã́ kĩniↄ ku Isaili kíaↄ ń Yuda kíaↄ ladau, zĩ pↄ́ a kàↄ ń yã́ pↄ́ a kɛ̀ↄ píi. 8 Aà wɛ̃̀ baasↄode guu ↄ̃ à kpalablèu, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ gɛ̃o ń mɛ̀ndooɛ. 9 Kɛ́ Yotaũ gà, wà aà vĩ̀ Davidi wɛ̃́lɛu, ↄ̃ aà nɛ́ Aaza zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

28

Yudaↄ kí Aaza

(2Kia 16.1-20)

1 Aaza wɛ̃̀ baode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ gɛ̃o ń mɛ̀ndooɛ. I yã́ pↄ́ Dii a Lua yei kɛ lá a dezi Davidiwao. 2 À zɛ̀ ń Isaili kíaↄ yãkɛaoɛ, à mↄkàsakasa Baaliↄ ũ. 3 À sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ ò Bɛninↄũ guzulɛu ń a nɛgↄ̃ɛↄ se.+ 28.3 Iko 12.31 À yãbɛ̃ɛkɛ̀ lá bui pↄ́ Dii ń yá Isailiↄnɛↄ ì kɛ yãawa. 4 À sa’ò à tulaletikàtɛa gulɛsĩ pↄ́ wa bòↄwa ń sĩ̀sĩↄ musuo ń lí yɛ̀lɛlɛↄ gbáuo píi. 5 Ɔ̃ Dii aà Lua aà nà Siliↄ kíaɛ a ↄzĩ. Siliↄ zĩblèwà, aa aà gbɛ̃́ↄ kũ̀kũ dasidasi, aa tàńnↄ Damasi.

Dii aà nà Isailiↄ kíaɛ aà ↄzĩ lↄ, ↄ̃ Isailiↄ aà gbɛ̃́ↄ dɛ̀dɛ dúuduu. 6 Isailiↄ kí Pɛka,+ 28.6 Isa 7.1 Lemalia nɛ́ aà gbɛ̃́ↄ dɛ̀dɛ Yuda bùsuu gↄↄ do gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basoolo (120.000), kɛ́ Yudaↄ pãkpà Dii ń deziↄ Luazi yã́i. 7 Ɛflaiũ bui nɛgↄ̃n Zikeli kíanɛ Maasea dɛ̀ ń kibɛ gbɛ̃zↄ̃ↄ Azikaũo ń kí kwàasi Ɛlikanao. 8 Isailiↄ ń daɛ Yuda nↄɛↄ kũ̀kũ ń ń nɛgↄ̃ɛↄ ń ń nɛnↄɛↄ gbɛ̃ↄn ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ ↄ̀aa do (200.000). Aa ń pↄ́ↄ nàaa lↄ maamaa, aalɛ taò Samali.

9 Dii ãnabi Odede ku we. À gɛ̀ dai zĩgↄ̃ pↄ́ lɛ́ su Samaliↄlɛ, a ònɛ́: Dii á deziↄ Lua Yudaↄ nàɛ́ á ↄzĩɛ, kɛ́ aà pↄ pàńzi yã́i. Ɔ̃ a ń dɛdɛ ń pↄfɛ̃ pↄ́ gbã̀ zↄ̃̀ luawao. 10 Ɔ̃ á ye Yudaↄ kɛ á zↄↄ ũ gↄ̃ɛ ń nↄɛo saa? Ápiↄ i tàaekɛ Dii á Luaɛ sↄ̃o lé? 11 À ma yãma sa! À á gbɛ̃́ pↄ́ a ń kũkũ zĩ̀zↄ ũɛ beeↄ gbaɛ, asa Dii pↄ fɛ̃aázi maamaaɛ. 12 Ɔ̃ Ɛflaiũ bui dↄaanaɛ beeↄ fɛ̀lɛ gì gbɛ̃́ pↄ́ lɛ́ su ń zĩlaoↄnɛ: Yohanani nɛ́ Azalia, Mɛsilemↄ nɛ́ Bɛlɛkia, Saluũ nɛ́ Yezekia ń Hadelai nɛ́ Amasao. 13 Aa ònɛ́: Ásu su ń zĩgↄ̃ɛ beeↄ lao, kɛ́ wásu tàaekɛ Diiɛo yã́i. Á ye wá duuna ń wá tàaeↄ kã́fĩ yã̀? Wa tàaekɛ̀ɛ̀ maamaa kↄ̀, ↄ̃ aà pↄ fɛ̃a wá Isailiↄzi maamaa. 14 Ɔ̃ zĩgↄ̃ↄ zĩ̀zↄↄ ń pↄ́ pↄ́ aa nàaaↄ tò we gbɛ̃́ pↄ́ kãaaa weↄ ń ń kíaↄ wáa. 15 Gbɛ̃́ pↄ́ wà ń tↄ́ sìↄ zĩ̀zↄↄ sɛ̀, ↄ̃ aa pↄ́ pↄ́ wa nàaaↄ sɛ nà gbɛ̃́ pↄ́ kú puiziↄi. Aa pↄkasaↄ kpàmá ń kyaleↄ ń pↄbleao ń imiao, aa nísimàma ń bↄↄwa. Aa ń gbɛ̃́ pↄ́ gbãaoↄ dì zàa’ĩnaↄ kpɛ, aa gɛ̀ńnↄ ń gbɛ̃́ↄ kĩ́i wɛ̃́lɛ daminalikpɛdeu Yeliko, ↄ̃ aa sù Samali.

16 Zĩbeezĩ kí Aaza gbɛ̃́ↄ zĩ̀ Asiliↄ kíawa à mɛ̀, aà mↄ dↄalɛ, 17 asa Ɛdↄũↄ mↄ̀ lɛ̀lɛ Yudaↄwa lↄ, aa zĩ̀zↄↄ kũ̀kũ. 18 Filitɛ̃ↄ sↄ̃ aa lɛ̀lɛ Yuda bùsu gusĩsĩde wɛ̃́lɛↄ ń Nɛgɛvɛ wɛ̃́lɛↄwa, aa Bɛsɛmɛsi sì ń Ayalonio ń Gedeloo ń Sokoo ń Timinao ń Gimɛzoo ń a zↄ̃ɛwiaↄ, aa zↄ̃̀lɛu. 19 Dii ↄtↄ̃̀ↄlɛ Yudaↄwa an kí Aaza yã́i, asa à bↄ̀ Dii kpɛɛ maamaa, a Ayãmɛto Yudaↄ mɛkpà vãikɛawa. 20 Asiliↄ kí Tigela Pilɛsɛɛ mↄ̀ Aaza kĩ́i, kási i dↄnlɛkɛɛ̀o, à aà tò yooyeaɛ. 21 Kí Aaza Dii kpɛ́ pↄ́ↄ ń azĩa bɛ pↄ́ↄ ń Yuda kíaↄ pↄ́ↄ sɛ̀lɛ kpà Asiliↄ kíapiwa, kási a kee i gbɛsuo. 22 Kua yooyeapi guu kí Aaza gì lɛ́ bↄ Dii kpɛɛ. 23 À sa’ò Siliↄ kía pↄ́ aa a fuↄ tã́aↄwa, asa à mɛ̀, lá Damasi tã́apiↄ dↄ̀ńlɛ, má sa’omáɛ, aai dↄmalɛ sↄ̃. Ãma aà ↄ̃̀ↄkpakĩin we ń a gbɛ̃́ↄ píi. 24 Kí Aaza Lua kpɛ́ pↄ́ↄ nàaa a zↄ̃̀ɛzↄ̃ɛ. À Dii kpɛ́ zɛ́ tà, ↄ̃ à sa’okĩiↄ pɛ̀lɛpɛlɛ Yelusalɛũ zɛ́kpaaↄ guu píi. 25 À gulɛsĩↄ bòbo wɛ̃́lɛ ń wɛ̃́lɛo Yuda bùsuu, kɛ́ wàli tulaletikatɛa we dii pãleↄnɛ, ↄ̃ à Dii a deziↄ Lua pↄ fɛ̀lɛò.

26 Yã́ pↄ́ a kɛ̀ za a daalɛawa e a midɛawa kĩni kú Yuda kíaↄ ń Isaili kíaↄ ladau. 27 Kɛ́ à gà, ↄ̃ wà aà vĩ̀ Yelusalɛũ, ãma wi aà mia kpakↄ̃i ń Yuda kíaↄo. Ɔ̃ aà nɛ́ Ezekia zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

29

Ezekia gbãbↄa Lua kpɛ́ɛ

(2Kia 18.1-3)

1 Ezekia wɛ̃̀ baasↄode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ baakwi mɛ̀ndosaiɛ. Aà da tↄ́n Abia, Zakali nɛ́ɛ. 2 À yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀ lá a dezi Davidi kɛ̀wa píiɛ. 3 Aà kpalablea wɛ̃̀ sɛ̃́ia mↄ sɛ̃́ia guu, à Dii kpɛ́ zɛ́ wɛ̃̀, à a gbaↄ kɛ̀kɛ. 4 À sa’onaↄ ń Levii buiↄ sìsi, ↄ̃ à ń kãaa gãaɛ Lua kpɛ́ gukpɛ oi. 5 A ònɛ́: Á Levii buiↄ, à ma yãma! À gbãbↄ ázĩaɛ, í gbãbↄ Dii á deziↄ Lua kpɛ́ɛ. À bↄlɛ ń pↄ́ pↄ́ ì luakukĩi gbãlɛo píi. 6 Asa wá maeↄ bↄ̀ Dii wá Lua kpɛɛ, aa yã́ pↄ́ a yeio kɛ̀ɛ, aa pãkpàaàzi. Aa bã̀nɛbↄ̀ aà kpɛ́ɛ, aa mikpɛlìɛ̀. 7 Aa a kpɛɛlɛ zɛ́ tà, aa a filiaↄ dɛ̀, aai tulaletikatɛa ń Luaɛ a kúkĩio, aai sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ owà lↄo. 8 Ɔ̃ Dii pↄkũmabↄ̀bↄ Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄwa, a tò aa gↄ̃̀ sↄ̃kɛ̃ngu pↄ́ↄ ũ, láanipↄↄ ũ, pↄ́sↄ̃sↄ̃aↄ ũ, lá á wɛ́ lɛ́ e gbãɛwa. 9 A yã́i wà wá maeↄ dɛ̀dɛ ń fɛ̃ndao, mɛ́ wá nɛgↄ̃ɛↄ ń wá nɛnↄɛↄ ń wá nↄɛↄ gↄ̃̀ zĩ̀zↄↄ ũ. 10 Má ye mà lɛdoũkɛ ń Dii Isailiↄ Luaoɛ sa, kɛ́ aà pↄkũma pãsĩ e weewá. 11 Ma gbɛ̃́ↄ, ásu pãkpaaàzi lↄo, asa Dii á sɛ́ àↄ ku a aɛ, íↄ a gbagbaɛ. Ámɛ i aà gbagba, i tulaletikaɛ̀ tɛ́a.

12 Ɔ̃ Levii buiɛ beeↄ fɛ̀lɛ:

Kɛata buiↄ Amasai nɛ́ Maatu

ń Azalia nɛ́ Yoɛlio.

Mɛlali buiↄ Abadi nɛ́ Kisi

ń Yalɛlɛli nɛ́ Azaliao.

Geesↄ̃ buiↄ Zima nɛ́ Yoa

ń Yoapi nɛ́ Edɛnio.

13 Ɛlizafã buiↄ Yeiɛli ń Simɛlio.

Asafa buiↄ Zakali ń Mataniao.

14 Emani buiↄ Yeiɛli ń Simɛio.

Yedutu buiↄ Semaia ń Uziɛlio.

15 Kɛ́ aa ń gbɛ̃́ↄ kã̀aa, aa gbãbↄ̀nɛ́, ↄ̃ aa gɛ̀ gbãbↄ̀ Dii uaɛ lá Dii dà kíɛ a òwa. 16 Sa’onaↄ gɛ̃̀ gbãbↄi Dii kpɛ́ɛ, ↄ̃ aa pↄ́ gbãlɛa pↄ́ aa èuↄ nàaa wà bↄ̀o Dii ua, ↄ̃ Levii buiↄ sì aa bↄ̀ò bĩ́i kpɛ e Sedↄ̃ guzulɛu. 17 Mↄ sɛ̃́ia gↄↄ sɛ̃́ia zĩ́ ↄ̃ aa nà gbãbↄa uapiɛwa. A gↄↄ swaaↄ̃de zĩ́ aa kà kpɛ́pi kpɛɛlɛ, ↄ̃ aa gbãbↄ̀ɛ̀ e gↄↄ swaaↄ̃ lↄ. Mↄ sɛ̃́ia gↄↄ gɛ̃o ń mɛ̀ndoode zĩ́ ↄ̃ aa làa.

18 Ɔ̃ aa gɛ̀ kí Ezekia lè aa mɛ̀: Wa gbãbↄ̀ Dii kpɛ́ɛ, sa’okĩi ń a pↄkeleↄ píi ń táabũnu pↄ́ wì pɛ̃ɛ kálɛwà ń a pↄkeleↄ píi. 19 Pↄ́ pↄ́ kí Aaza sakàu a náaisaikɛ guuↄ píi wá kɛ̀kɛ wa gbãbↄ̀nɛ́, aa kálɛ Dii gbagbakĩi aɛ.

20 Kɛ́ gu dↄ̀, Ezekia fɛ̀lɛ káaukaau, à wɛ̃́lɛ gbɛ̃zↄ̃ↄↄ kã̀aa, ↄ̃ aa gɛ̀ Dii ua. 21 Aa gɛ̀ ń gáaenaↄ mɛ̀n sopla ń sãsakaoↄ sopla, ń sãnɛbↄlↄↄ sopla ń blesanaↄ sopla duun awakpabↄↄ ũ Yudaↄ ń ń bùsuo ń Lua kpɛ́o yã́ musu. Ɔ̃ kí ò Aalona bui sa’onaↄnɛ aa sa’oò Dii gbagbakĩiwa. 22 Wà zupiↄ kòlokpakpa, ↄ̃ sa’onaↄ a au sì wa lɛ̀ sa’okĩiwa. Ɔ̃ wà sãsakaopiↄ kòlokpakpa lↄ, wà a au lɛ̀ sa’okĩiwa. Ɔ̃ wà sãnɛbↄlↄpiↄ kòlokpakpa, wà a au lɛ̀ sa’okĩiwa. 23 Wà gɛ̀ ń blesan duun awakpabↄↄ kí kĩ́i ń gbɛ̃́ pↄ́ kãaaa weↄ, aa ↄnàna blepiↄwa. 24 Ɔ̃ sa’onaↄ a kòlokpakpa, aa gɛ̀ ń a auo sa’okĩi duun awakpabↄ ũ Isailiↄ duunakɛ̃ama yã́i, asa kí mɛ́ mɛ̀ wà sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ ń sa pↄ́ wì o duun awakpabↄ ũo o Isaili bui píiↄnɛ.

25 À Levii buiↄ kàlɛ Dii ua, aa sɛ̃́sɛ̃naↄ ń mↄↄnaↄ ń domaↄ kũa lá Davidi ń aà gu’ena Gadao ń ãnabi Natão dìlɛwa, asa Dii mɛ́ dà a ãnabipiↄnɛ, ↄ̃ aa ò. 26 Ɔ̃ Levii buiↄ sĩ we, aa Davidi pↄ́’ↄbↄnapiↄ kṹkũa. Sa’onaↄ ku we lↄ, aa kã̀aeↄ kṹkũa. 27 Ɔ̃ Ezekia mɛ̀ wà sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ o’o sa’okĩiwa. Kɛ́ wà nà sapi oawa, ↄ̃ wà nà lɛsia Diiɛwa ń kã̀aeↄ ń Isailiↄ kí Davidi pↄ́’ↄbↄnapiↄ. 28 Gↄↄ pↄ́ lɛ̀sinaↄ lɛ́ lɛsi, mɛ́ kã̀aepɛnaↄ lɛ́ ń kã̀aepɛ, gbɛ̃́ pↄ́ kãaaa weↄ lɛ́ kúlɛ Diiɛ e wà gɛ̀ sapi ò wa làa píi. 29 Kɛ́ wà sapi ò wa làa, kí ń gbɛ̃́ pↄ́ kú weↄ kùlɛɛ̀ aa wùlɛ ń gbɛɛu. 30 Ɔ̃ kí Ezekia ń a ìwaↄ ò Levii buiↄnɛ aa Dii táasilɛ ń lɛ pↄ́ Davidi ń gu’ena Asafao dàↄ. Aa aà táasilɛ̀ ń pↄnao, ↄ̃ aa mipɛ̀lɛ aa kùlɛɛ̀.

31 Ɔ̃ Ezekia mɛ̀: Lá a ázĩa kpà Diiwa gbã, à mↄ Dii ua ń á sa’obↄↄ ń á sáaukpasaↄ. Ɔ̃ gbɛ̃́ pↄ́ kãaaaↄ mↄ̀ ń ń sa’obↄↄ ń ń sáaukpasaↄ, mɛ́ gbɛ̃́ pↄ́ an pↄ́ gbàↄ mↄ̀ ń pↄ́ pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũↄ. 32 Sa’obↄ pↄ́ aa mↄ̀opiↄn kɛ: Zu bàaↄ̃kwi, sãsakao basↄo ń sãsa bↄlↄↄ ↄ̀aa do. Aa sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ òò píi. 33 Sa’obↄ pãleↄn kɛ: Zu ↄ̀aa àaↄ̃ (600) ń sãↄ ń bleↄ ↄ̀aa gɛ̃o (3.000). 34 Sa’onaↄ dasio, aai fↄ̃ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ obↄↄ báa bò píio, ↄ̃ an gbɛ̃́ Levii buiↄ lɛ́ dↄńlɛ́ e sa’on kĩniↄ aaↄ gɛ́ gbãbↄi ńzĩaɛ, zĩpi e láa, asa Levii buiↄ laai vĩ gbãbↄa ńzĩaɛ yã́ musu dɛ sa’onaↄla. 35 Sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ obↄↄ dasi, mɛ́ sáaukpasaↄ nísi di lↄ ń vɛ̃ɛ pↄ́ wì ɛ́lɛwào.

Màa wà ɛ̀a nà Dii ua zĩwa. 36 Ezekia ń a gbɛ̃́ↄ pↄ kɛ̀na yã́ pↄ́ Lua kɛ̀ a gbɛ̃́ↄnɛwa, asa yã́pi kɛ̀ gↄ̃̀ↄgↄ̃ↄɛ.

30

Ezekia Gɛ̃amusu dikpɛkɛa

1 Ezekia lɛ́kpãsãkɛ̀ Yudaↄnɛ ń Isailiↄ píi, mɛ́ à lá kɛ̃ kpã̀sã Ɛflaiũ ń Manase buiↄnɛ. A ònɛ́ aa mↄ Gɛ̃amusu dikpɛkɛ Dii Isailiↄ Luaɛ a ua Yelusalɛũ. 2 Kí ń a ìwaↄ ń gbɛ̃́ pↄ́ kú Yelusalɛũↄ zɛ̀ò wà dikpɛpi kɛ mↄ plaade guuɛ. 3 Aai e kɛ̀ a gↄↄo,+ 30.3 Nao 9.9-11 asa sa’ona pↄ́ aa gbãbↄ̀ ńzĩaɛↄ an dasi i kao, mɛ́ gbɛ̃́ↄ i kãaa Yelusalɛũo. 4 Yã́pi kɛ̀ kíɛ maa ń gbɛ̃́ pↄ́ kãaaa weↄ píi, 5 ↄ̃ aa lɛ́kpãsãkɛ̀ Isailiↄnɛ píi za Bɛɛsɛba e Dã, aa mɛ̀ wà mↄ Gɛ̃amusu dikpɛkɛ Dii Isailiↄ Luaɛ Yelusalɛũ, asa wi mↄ dikpɛpi kɛi dasidasi lá a ku taalauwao. 6 Ɔ̃ kí ń a ìwaↄ gbɛ̃́ↄ zĩ̀, aa bàalɛ̀ gɛ̀ò Yuda bùsuu ń Isaili bùsuo píi. Lápi mɛ̀: Isailiↄ, à zɛ ń Dii Ablahaũ ń Izaakio ń Isailio Luao, i zɛ ń á gbɛ̃́ pↄ́ bↄ̀ Asiliↄ kía ↄzĩ aa gↄ̃̀ↄwa. 7 Ásu àↄ dɛ lá á maeↄ ń á gbɛ̃́ pↄ́ aa bↄ̀ Dii ń Lua kpɛↄwao. Lua ń kɛ́ sↄ̃kɛ̃ngu pↄ́ ũ lá á èwa. 8 Ásu swã́gbãakɛ lá á maeↄwao. À ↄdↄ Diizi, í mↄ aà ua pↄ́ a dìlɛ a pↄ́ ũ gↄↄpii guu. À zↄble Dii á Luaɛ, aà pↄkũma zↄ̃ↄ i weewá. 9 Tó a zɛ̀ ń Diio, gbɛ̃́ pↄ́ aa á gbɛ̃́ↄ ń á nɛ́ↄ kũ̀kũ zĩ̀zↄↄ ũↄ wɛ̃nadↄ̃nɛ́, aai su bùsuɛ beeu, asa Dii á Luaá sósobide sùuudeɛ. Tó a zɛaànↄ, a bↄ á kpɛo.

10 Kpàwakɛnaↄ gɛ̀ wɛ̃́lɛ ń wɛ̃́lɛo Ɛflaiũ buiↄ bùsuu ń Manase buiↄ bùsuo e Zabulↄni buiↄ bùsuu, ↄ̃ gbɛ̃́ↄ ń yáalↄ̀, aa ń àlafiikɛ̀. 11 Ń beeo Asɛɛ buieↄ ń Manase buieↄ ń Zabulↄni buieↄ ńzĩa bùsa, ↄ̃ aa gɛ̀ Yelusalɛũ. 12 Dii zĩkɛ̀ Yudaↄ bùsuu, a tò an làasoo doũ, kɛ́ aa e yã́ pↄ́ á dà kí ń a ìwaↄnɛ aa ò kɛ yã́i.

13 Gbɛ̃́ↄ kã̀aa Yelusalɛũ dasidasi Kàaso dikpɛkɛa yã́i mↄ plaade guu. Gbɛ̃́piↄ dasi maamaaɛ. 14 Aa fɛ̀lɛ sa’okĩiↄ ń tulaletikatɛakĩi pↄ́ kú Yelusalɛũↄ dàaĩ píi, aa sɛ̀lɛ kↄ̀lɛ Sedↄ̃ guzulɛu. 15 Aa Gɛ̃amusu sã kòlokpakpa mↄ plaade gↄↄ gɛ̃o mɛ̀ndosaidezĩ. Yã́pi kɛ̀ sa’onaↄ ń Levii buiↄnɛ wí ũ, ↄ̃ aa gbãbↄ̀ ńzĩaɛ, aa sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũↄ ò Dii ua. 16 Aa gɛ̀ zɛ̀ ń kĩ́i lá a ku Lua gbɛ̃́ Mↄizi ikoyã láuwa. Sa’onaↄ au sì Levii buiↄwa, ↄ̃ aa lɛ̀ sa’okĩiwa. 17 Kɛ́ gbɛ̃́ dasideↄ i gbãbↄ ńzĩaɛ yãao yã́i ↄ̃ aai fↄ̃ Gɛ̃amusu sãↄ kòlokpa Diiɛo, ↄ̃ Levii buiↄ a kòlokpakpanɛ́. 18 Ɛflaiũ buiↄ ń Manase buiↄ ń Isakaa buiↄ ń Zabulↄni buiↄ, an gbɛ̃́ daside i gbãbↄ azĩaɛo, ↄ̃ aa Gɛ̃amusu sã nↄ̀ↄ sò, aa bↄ̀ yã́ pↄ́ kú lápiu kpɛ. A yã́i tò Ezekia wabikɛ̀nɛ́ à mɛ̀: Dii maa, aà sùuukɛ 19 ń gbɛ̃́ pↄ́ zɛ̀ò à Dii a deziↄ Lua kĩ́i wɛɛlɛo, baa kɛ́ i gbãbↄ azĩaɛo. 20 Ɔ̃ Dii sì ń Ezekiao, à ń tó aafia. 21 Isaili pↄ́ kú Yelusalɛũpiↄ Kàaso dikpɛkɛ̀ e gↄↄ sopla ń pↄna zↄ̃ↄo, mɛ́ Levii buiↄ ń sa’onaↄ ìↄ Dii táasilɛ lá gu lɛ́ dↄ ń gbãa pua lɛ́u. 22 Ezekia Levii buiↄ gbà sↄ̃ ḿpii, kɛ́ aa zĩkɛ̀ Diiɛ ń dↄ̃ao yã́i.

Wà sáaukpa sa’ò e gↄↄ sopla, wà dikpɛ pↄ́piↄ sò, wà Dii ń deziↄ Lua sáaukpà. 23 Ɔ̃ gbɛ̃́ pↄ́ kãaaaↄ zɛ̀ò wà ɛa dikpɛkɛ e gↄↄ sopla lↄ, ↄ̃ wà ɛ̀a wa kɛ̀ ń pↄnao lↄ. 24 Yudaↄ kí Ezekia gbɛ̃́ↄ kámasa kà ń gáaeↄ ↄ̀aa sↄo (1.000) ń sãↄ ń bleↄ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ sopla (7.000), ↄ̃ aà ìwaↄ kpà lↄ gáae ↄ̀aa sↄo (1.000) ń sãↄ ń bleↄ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ kwi (10.000). Sa’ona pↄ́ aa gbãbↄ̀ ńzĩaɛ zĩbeezĩↄ dasi. 25 Yuda pↄ́ kãaaaↄ pↄnakɛ̀ ḿpii ń sa’onaↄ ń Levii buiↄ ń gbɛ̃́ pↄ́ bↄ̀ Isaili bùsuuↄ ń bↄ̀mↄ pↄ́ kú Isaili bùsuu ń Yuda bùsuoↄ. 26 Wà pↄnakɛ̀ Yelusalɛũ maamaaɛ, asa za Isailiↄ kí Davidi nɛ́ Salomↄↄ gↄↄ, wi dikpɛkɛ à kà màao. 27 Sa’onaↄ ń Levii buiↄ fɛ̀lɛ zɛ̀ aa samaa’ò gbɛ̃́ↄnɛ, ↄ̃ Lua sìńnↄ, asa an wabikɛa aà lè za musu aà kúkĩiɛ.

31

1 Kɛ́ wa làa píi, Isaili pↄ́ kú weↄ bↄ̀lɛ gɛ̀ Yuda wɛ̃́lɛↄ guu, ↄ̃ aa tã́agbɛ pↄ́ wa pɛ̀lɛↄ wìwi, aa Asetaati lipɛlɛↄ zↄ̃̀zↄ̃, aa gulɛsĩ pↄ́ wa bòↄ dàaĩ, aa sa’okĩi pↄ́ kú Yuda bùsuuↄ gbòo ń Bɛ̃yãmɛɛ bùsuo ń Ɛflaiũ bùsuo ń Manase bùsuo píi. Kɛ́ aa làa, ↄ̃ an baade tà a bɛ wɛ̃́lɛu.

Ezekia lousisiyã kɛkɛa

2 Ezekia sa’onaↄ ń Levii buiↄ kpaalɛ̀ gã ń gão, baade ń a zĩo, kɛ́ aa sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ o ń sáaukpasaↄ, aai zĩkɛ Dii kpɛ́ kpɛɛlɛ, aai aà sáaukpa, aai aà táasilɛ. 3 Kí ìↄ pↄ́ pↄ́ dɛ à kpa bↄ a àizɛɛↄ guu lá gu lɛ́ dↄ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ obↄↄ ũ. Ìↄ kpa sa kↄↄ obↄↄ ũ ń sa oosi pↄ́o ń kã́mabogↄↄ pↄ́o ń mↄ dafu pↄ́o ń dikpɛgↄↄ pↄ́o, lá a ku Dii ikoyã láuwa. 4 A ò Yelusalɛũdeↄnɛ aa sa’onaↄ ń Levii buiↄ asea kpámá,+ 31.4 Nao 18.12-13, 21 kɛ́ aa e mɛkpa Dii ikoyãwa yã́i. 5 Kɛ́ yã́pi lìgua gↄ̃̀ↄ, Isailiↄ ń pↄ́ káauↄ kpà sↄũsↄũ, pↄ́wɛna ń vɛ̃ɛo ń nísio ń zↄ́’io ń ń buapↄ́ↄ píi. Aa mↄ̀ ń ń pↄ́ kwideↄ píi à kɛ̀ zài. 6 Isailiↄ ń Yuda pↄ́ kú Yuda wɛ̃́lɛↄ guuↄ mↄ̀ ń zù kwideↄ lↄ ń ń sã kwideↄ ń pↄ́ pↄ́ aalɛ kpá Dii ń Luawaↄ kwideↄ, aa kàlɛ zɛ́zɛ. 7 Aa nà a kãaaa zɛ́zɛwa mↄ àaↄ̃de guu, ↄ̃ aa a mìdɛ mↄ soplade guu. 8 Kɛ́ Ezekia ń a ìwaↄ mↄ̀ pↄ́piↄ è kãaaa zɛ́zɛ màa, aa Dii sáaukpà mɛ́ à a gbɛ̃́ Isailiↄ sáaukpà lↄ. 9 Ezekia yãlàla sa’onaↄ ń Levii buiↄwa pↄ́piↄ musu, 10 ↄ̃ sa’onkia Azalia, Zadoki bui wèwà à mɛ̀: Za gↄↄ pↄ́ gbɛ̃́ↄ nà mↄa Dii ua ń ń gbaↄwa, wa pↄblè wa kã, à fɛ̃̀. Báaa pↄ́ Dii dà a gbɛ̃́ↄgu mɛ́ tò pↄ́piↄ fɛ̃̀ kálɛa màa.

11 Ɔ̃ Ezekia mɛ̀, wà Dii kpɛ́ làasiↄ kɛkɛ, ↄ̃ wa kɛ̀kɛ. 12 Ɔ̃ aa mↄ̀ ń gbapiↄ ń pↄ kwidepiↄ ń pↄ́ pↄ́ wa kpà Diiwapiↄ ń náaio. Levii bui Kↄnania mɛ́ pↄ́piↄ gbɛ̃zↄ̃ↄ ũ, mɛ́ aà dãuna Simɛi mɛ́ aà plaade ũ. 13 Kí Ezekia ń Dii kpɛ́ gbɛ̃zↄ̃ↄ Azaliao mɛ́ gbɛ̃́ɛ beeↄ dìlɛ Kↄnania ń Simɛio dↄnlɛdeↄ ũ:

Yeiɛli, Azazia, Naata, Asaɛli,

Yelimↄ, Yozaba, Ɛliɛli,

Isemakia, Maatu ń Benaiao.

14 Pↄ́ pↄ́ wà Lua gbàↄ zĩ dɛ Gukpɛ Bↄlɛ dↄ̃̀ana Levii bui Imɛna nɛ́ Kole yã́ ũɛ. Ɔ̃mɛ ìↄ gba pↄ́ wa dà Diiɛↄ ń sa pↄ́ wa òwàↄ pↄ́ kpaalɛnɛ́. 15 Edɛni, Miamɛ, Yesua, Semaia, Amalia ń Sekaniao mɛ́ aaìↄ dↄaàlɛ ń náaio sa’ona wɛ̃́lɛↄ guu. Aa kpaalɛ̀ ń gbɛ̃́ↄnɛ gã ń gão nɛ́fɛ̃nɛn gbɛ̃zↄ̃ↄ. 16 Bee gbɛa aa kpaalɛ̀ gↄ̃ɛ pↄ́ kà wɛ̃̀ àaↄ̃ ge aa dɛa an tↄ́ kú taalauↄnɛ, gbɛ̃́ pↄ́ aa gɛ̃ Dii ua lá gu lɛ́ dↄ yãkɛkɛi gã ń gãoↄ baade ń a zĩo. 17 Aa kpaalɛ̀ sa’ona pↄ́ an tↄ́ kú taalau daɛdaɛↄnɛ ń Levii bui pↄ́ kà wɛ̃̀ bao ge aa dɛaↄ gã ń gão baade ń a zĩo. 18 Aa ń nↄɛↄ ń ń nɛgↄ̃ɛↄ ń ń nɛnↄɛↄ tↄ́ dàlau píi, kɛ́ aa ńzĩa kpà Luawa ń náaio yã́i. 19 Aalona bui sa’ona pↄ́ kú ń wɛ̃́lɛ bualoũↄ ge wɛ̃́lɛ pãle bualoũↄ sↄ̃, wà gbɛ̃́ↄ dìlɛ aa gɛ́ sa’on gↄ̃ɛ píiɛ ń a aseao ń Levii pↄ́ wà ń tↄ́ dàlauↄ.

20 Yã́ pↄ́ Ezekia kɛ̀ Yuda bùsu píi guun we. À yã́zɛde náaide pↄ́ Dii a Lua yei kɛ̀. 21 Zĩ pↄ́ à ↄkpàwà Dii kpɛ́ yã́ musu ge aà ikoyã ge aà yãdilɛaↄ yã́i, à a Lua kĩ́i wɛ̀ɛlɛò ń nↄ̀sɛmɛndoo, ↄ̃ yã́ pↄ́ a kɛ̀ↄ bↄ̀ maa píi.

32

Asiliↄ kía vĩadadaa Yelusalɛũdeↄzi

(2Kia 18.13-37, Isa 36.1-22)

1 Ezekia yã́piↄ kɛa ń náaio gbɛa Asiliↄ kí Sɛnakelibu lɛ̀lɛ Yuda bùsuwa, à koezↄ̃̀ a wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄzi, à mɛ̀ á gbooɛ, wɛ̃́lɛpiↄ i gↄ̃ a pↄ́ ũ. 2 Kɛ́ Ezekia è Sɛnakelibu mↄ̀ mɛ́ à mipɛ̀ Yelusalɛũwa ń zĩo, 3 à lɛkpàaĩ ń a ìwaↄ ń a zĩgↄ̃ↄ lá wa kɛ wà nibↄna pↄ́ kú bĩ́i kpɛ tata, ↄ̃ aa dↄ̀aàlɛ. 4 Gbɛ̃́ↄ kã̀aa dasidasi, ↄ̃ aa nibↄnaↄ ń ízɛ pↄ pã̀ buaↄlao tàta píi aa mɛ̀: Tó Asiliↄ kía mↄ̀, a í e la zↄ̃ↄo. 5 Ezekia ãiakɛ̀ à bĩ́i pↄ́ gbòo kɛ̀kɛ píi, ↄ̃ à gugwakĩi lɛsĩↄ bòwà. À bĩ́ibò bĩ́izi lↄ mɛ́ à Davidi wɛ̃́lɛ gu pↄ́ wa kàkaↄ gbãa kã̀fĩ. À gↄ̃kɛbↄↄ ń sɛ̀ngbaoↄ pì dasidasi. 6 À gbɛ̃́ↄ dìlɛdilɛ zĩgↄ̃ↄ gbɛ̃zↄ̃ↄↄ ũ, ↄ̃ à ń kãaaazi wɛ̃́lɛ bↄlɛ kpɛɛlɛ, ↄ̃ à ń gbá sↄ̃ à mɛ̀: 7 À sↄ̃dilɛ, í wↄ́ↄ kɛ. Ásu to vĩa á kũo. Ásu bílikɛ Asiliↄ kía ń a zĩgↄ̃ dasiↄ yã́wao, asa gbãa pↄ́ kúwanↄ dɛ ń pↄ́a. 8 Gbɛ̃nazĩna gbãa ↄ̃ aa vĩ, wápiↄ sↄ̃, Dii wá Lua kúwanↄ. A dↄwálɛ, i zĩkawɛ̃ɛ. Ɔ̃ Yudaↄ kí Ezekia yã́pi gbɛ̃́ↄ gbà sↄ̃.

9 Bee gbɛa Asiliↄ kí Sɛnakelibu ń a zĩgↄ̃ↄ koezↄ̃̀ Lakisizi píi, aa ku we, ↄ̃ à a ìwaeↄ zĩ̀ Yudaↄ kí Ezekiawa Yelusalɛũ, aa òɛ̀ ń Yuda pↄ́ kú weↄ: 10 Yã́ pↄ́ Asiliↄ kí Sɛnakelibu òn kɛ: Á gbɛ̃́ pↄ́ ma á kaka Yelusalɛũↄ, bↄ́ álɛ a náaikɛ màai? 11 Kɛ́ Ezekia mɛ̀ Dii á Lua a á bↄ ma ↄzĩ, á dↄ̃ àlɛ á sãsã noa? A ga ń nↄao ń imion we. 12 Ezekiapi i Diipi gulɛsĩↄ ń aà gbagbakĩiↄ gbòoo lé? A ò Yelusalɛũdeↄnɛ ń Yudaↄ píi aa mↄ kúlɛ gbagbakĩi mɛ̀ndo aɛ, aai sa’owà. 13 Á yã́ pↄ́ ma Sɛnakelibu ń ma maeↄ wá kɛ̀ bui pↄ́ kú bùsu pãleuↄnɛ dↄ̃o lé? Buipiↄ tã́aↄ fↄ̃̀ gìmɛɛ mà ń bùsu símáe? 14 Bui pↄ́ ma mae ń kaalɛↄ píi, an kpele tã́a mɛ́ fↄ̃̀ gìɛ̀ ń a gbɛ̃́ↄi? Kpelewa á dii a fↄ̃ á bↄ ma ↄzĩi? 15 Ásu to Ezekia ↄ̃nↄkɛɛ́ lↄo fá! Ásu to aà á sã́sã màao. Ásu à aà yã́ sio, asa buie ge bùsue tã́a i fↄ̃ a gbɛ̃́ↄ bↄ̀ ma ↄzĩo ge ma maeↄ ↄzĩo, belenkɛ á diiↄ. Aa fↄ̃ á bↄ ma ↄzĩo.

16 Sɛnakelibu ìwapiↄ ɛ̀a dↄ̀ɛ ń Dii Luao ń aà zↄ̀blena Ezekiao lↄ. 17 Ɔ̃ à lakɛ̃ a kpã̀sãɛ̀, à Dii Isailiↄ Lua sↄ̃̀sↄ̃ a guu à mɛ̀: Lá buie tã́aↄ i fↄ̃ ń gbɛ̃́ↄ bↄ̀ ma ↄzĩo, màa Ezekia Lua a fↄ̃ a gbɛ̃́ↄ bↄ ma ↄzĩo. 18 Ɔ̃ ìwapiↄ lɛ́ gbãa zù Yelusalɛũ gbɛ̃́ pↄ́ kú bĩ́iwaↄzi ń Ɛbɛlu yã́o, kɛ́ iwãa e ká ń pↄa, sↄ̃ i kɛ̃́ńgu yã́i, aai gbasa ń wɛ̃́lɛ sí. 19 Aa Yelusalɛũ Lua dìlɛ lán buiↄ tã́aↄwaɛ, dii pↄ́ gbɛ̃nazĩna mɛ́ ń kɛ́piↄ.

20 Kí Ezekia ń ãnabi Isaia, Amↄzu nɛ́o wabikɛ̀ yã́pi musu aa wiilɛ̀ Luawa. 21 Ɔ̃ Dii malaikae zĩ̀ à gɛ̀ zĩgↄ̃ↄ ń ń badeↄ ń ń dↄaana pↄ́ kú Asiliↄ kía bòouↄ tↄ̀lↄzↄ̃̀. Ɔ̃ Asiliↄ kía ɛ̀a tà a bùsuu, aà gɛɛ gↄ̃̀ kpa a wɛ́i. Kɛ́ à gɛ̃̀ a tã́aↄ kpɛ́u, ↄ̃ aà nɛ́eↄ aà dɛ̀ we ń fɛ̃ndao. 22 Dii Ezekia ń Yelusalɛũdeↄ bↄ̀ Asiliↄ kí Sɛnakelibu ↄzĩ ń gbɛ̃́piio, à ↄlìańzi gupiiu. 23 Ɔ̃ wà mↄ̀ dasidasi wà Dii gbà pↄ́ Yelusalɛũ, wà pↄ́ bɛɛɛdeↄ kpà Yudaↄ kí Ezekiawa. Za gↄↄ bee bui píi zↄ̃ↄkɛ dↄ̃̀ɛ̀.

Ezekia gyãkɛa

(2Kia 20.1-3, 12-21, Isa 38.1-8, 39.1-8)

24 A gbɛa Ezekia gyãkɛ̀ à kà gaa. Kɛ́ à wabikɛ̀ Diiwa, ↄ̃ Dii sìaànↄ, à dabudabukɛ̀ɛ̀ a seela ũ. 25 Ń beeo Ezekia azĩa sɛ̀ lɛsĩ, i maa pↄ́ Dii kɛ̀ɛ fĩaboɛ̀o, ↄ̃ Dii fɛ̃̀ Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄzi píi. 26 Ɔ̃ Ezekia azĩa bùsa ń Yelusalɛũdeↄ píi, ↄ̃ Dii i pↄkũmabↄbↄmá Ezekiapi gↄↄo.

27 Ezekia àizɛɛ ń gawio vĩ maamaaɛ. À làasiↄ bòbo à a ã́nusu kàkau ń a vuao ń a gbɛ̀ bɛɛɛdeↄ ń a tulaleti gĩnanaↄ ń a sɛ̀ngbaoↄ ń pↄ́ ↄde bui píio. 28 À blɛwɛkakĩiↄ bòbo, ↄ̃ à pↄ́wɛnaↄ kàkau ń vɛ̃ɛo ń nísio. À kpɛ́ↄ dↄ̀dↄ a zù bui dodoaↄnɛ, à kaa dàda pↄ́ kelenaↄnɛ. 29 À kpàsaↄ kàlɛ, ↄ̃ à sãↄ ń zuↄ lùlu dasidasi a kã̀fĩ, asa Lua àizɛɛↄ pìsiɛ̀ zↄ̃ↄzↄ̃ↄɛ.

30 Ezekia mɛ́ Giↄ̃ nibↄna musu tà, ↄ̃ à a í gbàɛ zĩ́lɛ Davidi wɛ̃́lɛ bɛ’aɛ oi. Yã́ pↄ́ a kɛ̀ píi bↄ̀ maa. 31 Kɛ́ Babɛli kíaↄ gbɛ̃́ↄ zĩ̀ dabudabu pↄ́ kɛ̀ aà bùsu gbɛaiwà, Lua aà tò a laaiwa, kɛ́ à aà lɛ à gwa, í yã́ pↄ́ kú aà sↄ̃u dↄ̃.

32 Ezekia yã́ kĩniↄ ń yã́ pↄ́ a kɛ̀ Luaɛↄ ku ãnabi Isaia, Amↄzu nɛ́ wɛ́pungu pↄ́ a è taalau ń Yuda kíaↄ ń Isaili kíaↄ láo. 33 À gà, ↄ̃ wà aà mia kpàkↄ̃i ń Davidi buiↄ sĩ̀sĩ musu. Kɛ́ à gà, Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi aà gɛ kpɛlà, ↄ̃ aà nɛ́ Manase zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

33

Yudaↄ kí Manase

(2Kia 21.1-18)

1 Manase wɛ̃̀ kuɛplade guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ bàaↄ̃ sↄosaiɛ. 2 À yã́ pↄ́ Dii yeio kɛ̀ à zɛ̀ ń bui pↄ́ Dii ń yá Isailiↄnɛↄ yãbɛ̃ɛkɛaↄ.+ 33.2 Zel 15.43 À ɛ̀a gulɛsĩ pↄ́ a mae Ezekia dàaĩↄ bòbo ń Baali gbagbakĩiↄ. À Asetaati líↄ pɛ̀lɛpɛlɛ, à kùlɛ luabɛ pↄ́ↄnɛ, à zↄblènɛ́. 4 À sa’okĩiↄ bò Dii kpɛ́u Yelusalɛũ, gu pↄ́ Dii mɛ̀ á tↄ́ aↄ kuwà gↄↄpiipi.+ 33.4 2Sam 7.135 À luabɛ pↄ́ↄ gbagbakĩiↄ bò Dii uaↄ guu píi. 6 À sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ ò ń a nɛgↄ̃ɛↄ Bɛninↄũ guzulɛu, à pↄ dà gbɛ̃́ↄwa, à màsoↄ kɛ̀, à gbɛ̃́ↄ kↄ̀ↄlɛkɛ̀, à yãgbɛ̀a gɛ̀sisinaↄwa ń wɛlɛndeↄ, à yã́ pↄ́ Dii yeio kɛ̀ maamaa, ↄ̃ à aà pↄ fɛ̀lɛɛ̀. 7 À tã́a pↄ́ a ã̀ dìlɛ Dii kpɛ́u, gu pↄ́ Dii ò Davidiɛ ń aà nɛ́ Salomↄↄo a tↄ́ aↄ kuwà gↄↄpii, asa Isaili wɛ̃́lɛↄ guu píi Yelusalɛũ ↄ̃ a sɛ̀. 8 À mɛ̀ tó Isailiↄ yã́ pↄ́ á dìlɛnɛ́ↄ kũa píi, aalɛ a ↄtondↄkĩi gwa, mɛ́ aa zɛ̀ ń a ikoyãↄ ń yã’onɛ pↄ́ a zↄ̀blena Mↄizi kpàmáo píi, á ń bↄlɛ bùsu pↄ́ á kpà ń deziↄwauo.+ 33.8 1Kia 9.3-59 Ń beeo Manase Yelusalɛũdeↄ sã̀sã ń Yudaↄ píi, ↄ̃ aa yãvãikɛ̀ dɛ bui pↄ́ Dii ń kaalɛ ń deziↄnɛↄla.

10 Dii yã’ò Manaseɛ ń aà gbɛ̃́ↄ, kási aai swã́sɛio. 11 Ɔ̃ Dii mↄ̀ ń Asiliↄ kía zĩgↄ̃ dↄaanaↄ, aa aà kũ̀ wà bakàɛ̀ a níu wà mↄgotɛ̃ gala kpàɛ̀, ↄ̃ wà tàaànↄ Babɛli. 12 Aà yooyeapi guu à awakpà Dii a Luaɛ, à azĩa bùsa a deziↄ Luapiɛ maamaa. 13 Kɛ́ à wabikɛ̀ Diiwa, ↄ̃ Dii sìaànↄ, à aà awa sì à ɛ̀a aà kpà kpalau Yelusalɛũ. Manase dↄ̃̀ sa kɛ́ Dii á Luaɛ.

14 Bee gbɛa à Davidi wɛ̃́lɛ bĩ́i pↄ́ wa bò bĩ́izi kɛ̀kɛ za Giↄ̃ nibↄna pↄ́ kú guzulɛu bɛ’aɛ oi e à gɛ̀ pɛ̀ò Kpↄ̀ Bↄlɛwa. À bĩ́ipi bò lìa Ofɛli sĩ̀sĩi, mɛ́ a lɛsĩ dɛ a káaua. Ɔ̃ à zĩgↄ̃ dↄaanaↄ dìlɛdilɛ Yuda bùsu wɛ̃́lɛ bĩ́ideↄ guu píi. 15 À dii zĩ̀loↄ ń tã́a pↄ́ a pìo bↄ̀lɛ Dii kpɛ́u, à sa’okĩi pↄ́ a bò Dii kpɛ́ sĩ̀sĩwa ń wɛ̃́lɛ ɛuoↄ gbòo a kↄ̀lɛ bĩ́i kpɛ. 16 À Dii gbagbakĩi kɛ̀kɛ, ↄ̃ à sa’òwà ń lɛ́gbã fĩabobↄↄ ń sáaukpasaↄ. A ò Yudaↄnɛ aa zↄble Dii Isailiↄ Luaɛ. 17 Gbɛ̃́ↄ gì lɛ́ sa’o gulɛsĩↄwa, ãma Dii ń Lua aalɛ owà.

18 Manase yã́ kĩniↄ ń wabi pↄ́ a kɛ̀ a Luawao ń yã́ pↄ́ gu’enaↄ òɛ̀ ń Dii Isailiↄ Lua tↄ́oↄ aa ku Isaili kíaↄ ladau. 19 Wabi pↄ́ a kɛ̀ ń lá Dii sìaànↄo ku gu’enaↄ taalau sãnu ń duuna pↄ́ a kɛ̀ à bↄ̀ Dii kpɛ e àↄ gɛ́ azĩa busaio. Gu pↄ́ à gulɛsĩↄ bòuↄ ku lápi guu lↄ ń gu pↄ́ à Asetaati lí ń tã́a pãleↄ pɛ̀lɛpɛlɛuↄ. 20 Kɛ́ à gà, wà aà vĩ̀ a bɛ, ↄ̃ aà nɛ́ Amↄ zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

Yudaↄ kí Amↄ

(2Kia 21.19-26)

21 Amↄ wɛ̃̀ bao ń plaode guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ plaɛ. 22 À yã́ pↄ́ Dii yeio kɛ̀ lá a mae Manase kɛ̀waɛ. À sa’ò tã́a pↄ́ a mae pìpiↄwa píi, à zↄblènɛ́. 23 Kási i azĩa busa Diiɛ lá a mae kɛ̀wao, a tò a tàaeↄ dɛ̀dɛ. 24 Ɔ̃ aà ìwaↄ lɛkpàaĩaàzi aa aà dɛ̀ a bɛ. 25 Ɔ̃ Yudaↄ gbɛ̃́ pↄ́ lɛkpàaĩaàzipiↄ dɛ̀dɛ píi, aa Amↄpi nɛ́ Yosia kpà kía ũ aà gbɛu.

34

Yudaↄ kí Yosia

(2Kia 22.1-20, 23.4-20)

1 Yosia wɛ̃̀ swaaↄ̃de guu ↄ̃ à kpalablè, à zↄ̃̀lɛ báawa+ 34.1 Zel 3.6 Yelusalɛũ wɛ̃̀ baakwi ń mɛ̀ndooɛ. 2 À yã́ pↄ́ Dii yei kɛ̀ à a dezi Davidi ↄlɛsɛ̀ píi, i pãalɛ ↄplaai ge zɛɛio.

3 Aà kpalablea wɛ̃̀ swaaↄ̃de guu, gↄↄ pↄ́ a dɛ ɛ̀waasona ũ ↄ̃ à nà a dezi Davidi Lua kĩ́i wɛɛlɛawa. A wɛ̃̀ kuɛplade guu ↄ̃ à nà gbãbↄa Yelusalɛũɛwa ń Yuda bùsuo píi. À gulɛsĩ pↄ́ wa bòↄ dàaĩ, à Asetaati lipɛlɛↄ zↄ̃̀zↄ̃, à tã́a pↄ́ wa ã̀ↄ ń pↄ́ pↄ́ wa kàsaↄ sɛ̀lɛ. 4 Wà Baali gbagbakĩiↄ gbòo aà wáa, ↄ̃ a tò wà tulaletikatɛakĩi pↄ́ kú gbagbakĩipiↄ musu zↄ̃̀zↄ̃. À Asetaati lipɛlɛↄ ń tã́a pↄ́ wa ã̀ↄ ń pↄ́ pↄ́ wa kàsaↄ wìwi, ↄ̃ à a tibò a fã̀fã tã́apiↄ gbàgbanaↄ miaↄwa. 5 À tã́apiↄ sa’onaↄ wáↄ kpàsa ń sa’okĩiↄwa.+ 34.5 1Kia 13.2 Màa à gbãbↄ̀ Yelusalɛũ ń Yuda bùsuoɛ. 6 À sa’okĩiↄ ń Asetaati lipɛlɛↄ gbòo Manase buiↄ wɛ̃́lɛↄ guu ń Ɛflaiũ buiↄ pↄ́ↄ ń Simɛↄ buiↄ pↄ́ↄ e à gɛ̀ pɛ̀ Nɛfatali buiↄ pↄ́ↄ ń a bɛzia pↄ́ liaiↄwa. À tã́aↄ gbɛ̃̀gbɛ̃ à a tibò, à tulaletikatɛakĩiↄ gbòo Isaili bùsu gupiiu, ↄ̃ à ɛ̀a tà Yelusalɛũ.

8 Aà kpalablea wɛ̃̀ bao plasaide guu, gↄↄ pↄ́ àlɛ gbãbↄ Yelusalɛũɛ ń Yuda bùsuo, à Asalia nɛ́ Safana ń wɛ̃́lɛ kí Maaseao ń kpàwakɛna Yoa, Yoaaza nɛ́o gbàɛ Dii a Lua kpɛ́ kɛkɛi. 9 Ɔ̃a pↄ́ wà mↄ̀ò Lua ua, Levii bui bĩ́ibↄlɛdↄ̃anaↄ sì ↄ̃ aa gɛ̀ò sa’onkia Ilikia kĩ́i, ↄ̃ ampii aa gɛ̀ nà gbɛ̃́ pↄ́ wà ń dílɛ Dii kpɛ́ zĩ gbɛ̃zↄ̃ↄ ũↄnɛ ń ↄzĩ. Manase buiↄ ń Ɛflaiũ buiↄ ń Isaili kↄ̃naↄ píi ń Yudaↄ píi ń Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ ń Yelusalɛũdeↄ mɛ́ ↄ̃api kpà. Ɔ̃ Dii kpɛ́ zĩ gbɛ̃zↄ̃ↄpiↄ fĩabòò zĩkɛnaↄnɛ wà Dii kpɛ́ kɛkɛ wà a gbãa kã́fĩ. 11 Aa ↄ̃a kpà kpɛbonaↄwa wà gbɛ̀ ãaↄ luò. Aa kpà li’ãnaↄwa lↄ wà kpɛɛlɛ líↄ ń zaↄ luò, wi kpɛ́ pↄ́ Yuda kíaↄ tò we yàaaↄ kɛkɛò. 12 Gbɛ̃́piↄ zĩkɛ̀ ń náaio. Gbɛ̃́ pↄ́ wà ń dílɛ aa wɛtɛ̀ zĩpiziↄn kɛ: Levii nɛ́ Mɛlali buiↄ Yaata ń Obadiao ń Levii nɛ́ Kɛata buiↄ Zakali ń Mɛsulaũo. Levii buiↄ pↄ́’ↄbↄnaↄ lɛa dↄ̃ ḿpiiɛ. 13 Aamɛ aa asosɛnaↄ gbɛ̃zↄ̃ↄↄ ũ, aa wɛtɛ̀tɛ zĩkɛnaↄzi zɛ́zɛ. Levii buieↄ mɛ́ tↄdↄdↄnaↄ ń lakɛ̃naↄ ń bĩ́ibↄlɛdↄ̃anaↄ ũ.

Yosia bↄa ikoyã láwa

(2Kia 22.8-23.3)

14 Gↄↄ pↄ́ wàlɛ bↄ Dii kpɛ́u ń ↄ̃a pↄ́ wà gɛ̃̀uo, sa’onkia Ilikia bↄ̀ ikoyã pↄ́ Dii ò Mↄiziɛ taalawa. 15 Ɔ̃ Ilikia ò lakɛ̃na Safanaɛ a ikoyã lá è Dii kpɛ́u, ↄ̃ a kpàwà. 16 Safana gɛ̀ò kí kĩ́i, à yã́ dàu a sìuɛ̀ à mɛ̀: N ìwaↄ lɛ́ zĩ pↄ́ ń nànɛ́ ń ↄzĩpi kɛ píi. 17 Aa ↄ̃a pↄ́ kú Dii kpɛ́u nà zĩkɛnaↄ gbɛ̃zↄ̃ↄↄnɛ ń ↄzĩ ń zĩpikɛnaↄ. 18 Ɔ̃ à ɛ̀a òɛ̀ sa’onkia Ilikia lá kpàwa, ↄ̃ à a kyokɛ̀ kíɛ.

19 Kɛ́ kí ikoyã lápi yãmà, à a ulada ga kɛ̃̀. 20 Ɔ̃ a ò sa’ona Ilikiaɛ ń Safana nɛ́ Aikaũo ń Mika nɛ́ Abedↄ̃o ń lakɛ̃na Safanao ń a ìwa Asaiao à mɛ̀: 21 À gɛ Dii laimɛɛ ń Isaili kↄ̃naↄ ń Yudaↄ taala pↄ́ wa bↄwàɛ bee yã́ musu. Dii pↄkũmabↄ̀bↄwá à kɛ̀ zài, asa wá deziↄ Dii yã́ kũao, aai yã́ pↄ́ kú taalaɛ bee guu ma aa zĩkɛ̀wào. 22 Ɔ̃ sa’ona Ilikia ń gbɛ̃́ pↄ́ kí ń zĩ́ sãnuↄ gɛ̀ yã’ò nↄɛ ãnabi Uledaɛ. Nↄɛpi ku Yelusalɛũ fã́ani plaade guuɛ, aà zã́ tↄ́n Saluũ, Tikeva nɛ́, Halasa tↄũnaɛ. Gↄ̃ɛpiá Dii kpɛ́ pↄkasaↄ ùlɛnaɛ.

23 Dii Isailiↄ Lua yã’ò nↄɛpiɛ à mɛ̀: À gɛ o gbɛ̃́ pↄ́ á zĩ́aɛ, 24 ma Dii ma mɛ̀, má yã́yia guɛ beewa ń gbɛ̃́ pↄ́ kú a guuↄ, láai yã́ pↄ́ kú taala pↄ́ wà a kyokɛ̀ Yudaↄ kíaɛupiↄ píi. 25 Má pↄkũmabↄbↄ guɛ beewa, ma pↄkũmapi a kpálɛo, asa aa pãkpàmazi aa gɛ̀ sa’ò dii pãleↄwa, aa ma pↄ fɛ̀lɛmɛɛ tã́a pↄ́ aa kɛ̀piↄ yã́ musuɛ. 26 À gɛ o Yudaↄ kía pↄ́ á zĩ́ ma laiɛ, yã́ pↄ́ a màpi musu, ma Dii Isailiↄ Lua ma mɛ̀, 27 yã́ pↄ́ má ò guɛ bee ń gbɛ̃́ pↄ́ kú a guuↄ musu, lá à swãsɛ̀i à a ulada ga kɛ̃̀ à ↄ́ↄlↄ̀, má mà. Ma Dii mámɛ má ò. 28 Má tó aà ã́nuatoɛ, wi aà vĩ niɛ guu. Aà wɛ́ a si yã́ pↄ́ má yía guɛ bee ń gbɛ̃́ pↄ́ kú a guuↄwalɛo. Ɔ̃ zĩnapiↄ ɛ̀a tà kíwa ń yã́pio.

29 Kí Yelusalɛũ gbɛ̃zↄ̃ↄↄ ń Yudaↄ sìsi, ↄ̃ aa kã̀aaaàzi píi. 30 À gɛ̀ńnↄ Dii ua ń sa’onaↄ ń Levii buiↄ ń Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ píi, nɛ́fɛ̃nɛn gbɛ̃zↄ̃ↄ, ↄ̃ a tò wà Dii bàakuańnↄ taala pↄ́ wa è aà kpɛ́u kyokɛ̀ píi ń wáa. 31 Kí zɛa a mↄ̀pɛlɛ saɛ, ↄ̃ à ɛ̀a zɛ̀ ń Dii bàakuańnↄ yãdilɛaↄ. À mɛ̀ á tɛ́ Diizi, iↄ aà yãdilɛaↄ ń aà yãdanɛo kũa, iↄ aà ↄtondↄkĩi gwa ń nↄ̀sɛmɛndoo ń a pↄeão píi, iↄ Dii bàakuańnↄ yã́ pↄ́ kú lápi guu ma. 32 Ɔ̃ a tò Yelusalɛũdeↄ ń Bɛ̃yãmɛɛ buiↄ fɛ̀lɛ zɛ̀ ḿpii, ↄ̃ aa zɛ̀ ń ń deziↄ Lua bàakuańnↄ yã́o.

33 Yosia tã́aↄ nàaa Isaili bùsu gupiiu a kↄ̀lɛ, a tò gbɛ̃́ pↄ́ kú Isaili bùsuuↄ zↄblè Dii ń Luaɛ ḿpii. Yosia gↄↄ aa tɛ Dii ń deziↄ Luazi, aai pãalɛɛ̀o.

35

Yosia Gɛ̃amusu dikpɛkɛa

(2Kia 23.21-23)

1 Yosia Gɛ̃amusu dikpɛkɛ̀ Diiɛ Yelusalɛũ, ↄ̃ wà Gɛ̃amusu sa’obↄↄ kòlokpakpa mↄ sɛ̃́ia gↄↄ gɛ̃o mɛ̀ndosaidezĩ. 2 À sa’onaↄ dàzĩu, à ń gba sↄ̃ Dii kpɛ́ zĩ pↄ́ aa kɛ yã́ musu. 3 A ò Levii bui pↄ́ wà ń kpá Diiwa, aaì yãdada Isailiↄnɛↄnɛ: À Lua kpagolo dilɛ kpɛ́ pↄ́ Isailiↄ kí Davidi nɛ́ Salomↄↄ dↄ̀u, ásu da á gã̀u lↄo. Àli zↄble Dii á Luaɛ ń a gbɛ̃́ Isailiↄ. 4 Á baade sↄukɛ gã ń gão á deziↄ uawa, lá Isailiↄ kí Davidi ń aà nɛ́ Salomↄↄo dàlauwa. 5 Àↄ sĩa Dii ua, á gbɛ̃eↄ iↄ kú ń á gbɛ̃́ Isailiↄ gã ń gão, 6 í ń Gɛ̃amusu sa’obↄↄ kòlokpakpanɛ́. À gbãbↄ ázĩaɛ, í sãpiↄ kɛkɛ á gbɛ̃́ↄnɛ, kɛ́ aa e kɛ lá Dii dà Mↄiziɛ a òwa.

7 Yosia azĩa sãↄ ń a bleↄ kpà gbɛ̃́ pↄ́ kú weↄwa Gɛ̃amusu sa’obↄↄ ũ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ baakwi (30.000) ń zuↄ ↄ̀aa gɛ̃o (3.000). 8 Aà ìwaↄ gbɛ̃́ↄ gbà pↄ́ ń sa’onaↄ ń Levii buiↄ sↄ̃. Lua ua dↄaanaↄ Ilikia ń Zakalio ń Yeiɛlio sa’onaↄ gbà Gɛ̃amusu sa’obↄↄ ↄ̀aa kuɛ’aaↄ̃ (2.600) ń zuↄ ↄ̀aa do ń basↄoo (300). 9 Kↄnania ń Semaiao ń a dãuna Nɛtanɛlio ń Asabiao ń Yeiɛlio ń Yozabao mɛ́ Levii bui kíaↄ ũ. Aa Levii buiↄ gbà Gɛ̃amusu sa’obↄↄ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ sↄo (5.000) ń zuↄ ↄ̀aa pla ń basↄoo (500).

10 Ɔ̃ wà Lua gbagbazĩ sↄukɛ̀, sa’onaↄ sĩa ń zɛkĩi, mɛ́ Levii bui kĩniↄ ku we gã ń gão lá kí dìlɛwa. 11 Aa Gɛ̃amusu sa’obↄↄ kòlokpakpa, ↄ̃ sa’onaↄ a au sì wa lɛ̀ sa’okĩiwa. Levii bui pↄ́piↄ báa bò, 12 ↄ̃ aa pↄ́ pↄ́ wì a pↄ́ kàtɛu à tɛ́kũ bↄ̀ adoa, aa kpà ń gbɛ̃́ Isailiↄwa gã ń gão aa sↄ̃ò Diizi, lá a ku Mↄizi taalauwa. Màaɛ lↄ ń zuↄ. 13 Levii buiↄ Gɛ̃amusu sa’obↄↄ kpàtɛa lá wa dìlɛwa,+ 35.13 Bↄa 12.8 ↄ̃ aa zùnↄↄ kà taↄ ń ooↄ ń dàaↄ guu, aa a fùukɛ̀, ↄ̃ aa gɛ̀ò gbɛ̃́ↄnɛ kpakpa. 14 Bee gbɛa ↄ̃ aa ńzĩa pↄ́ kɛ̀kɛ ń sa’onaↄ, asa Aalona bui sa’onapiↄ lɛ́ sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũↄ ń sa pↄ́ wì a pↄ́ nísi tɛ́kũↄ o e gu gɛ̀ sìòɛ. 15 Asafa bui lɛ̀sinaↄ kú ń zɛkĩi lá Davidi dìlɛwa, Asafa buiↄ ń Emani buiↄ ń kí gu’ena Yedutu buiↄ. Bĩ́ibↄlɛdↄ̃ana pↄ́ kú bↄlɛ ń bↄlɛo aai go ń tíao, an gbɛ̃́ Levii buiↄ mɛ́ ń pↄ́ kɛ̀kɛnɛ́.

16 Zĩbeezĩ wà Dii gbàgba a zɛ́wa, wà Gɛ̃amusu dikpɛkɛ̀, mɛ́ wà sa pↄ́ wì a pↄ́ kátɛu à tɛ́kũ ò aà gbagbakĩiwa, lá kí Yosia dìlɛwa. 17 Gↄↄ bee Isaili pↄ́ kú weↄ Gɛ̃amusu dikpɛkɛ̀, ↄ̃ aa Kàaso dikpɛkɛ̀ gↄↄ sopla.+ 35.17 Bↄa 12.1-2018 Za ãnabi Samuɛli gↄↄ wi Gɛ̃amusu dikpɛpi kɛ à kà màao. Isailiↄ kíae i dikpɛpi kɛ lá Yosia kɛ̀wao. Sa’onaↄ ku we ń Levii buiↄ ń Yudaↄ píi ń Isaili pↄ́ kú weↄ ń Yelusalɛũdeↄ. 19 Wà Gɛ̃amusu dikpɛpi kɛ̀ kí Yosia kpalablea wɛ̃̀ bao plasaide guuɛ.

Yosia gaa

(2Kia 23.28-30)

20 Yosia Lua kpɛ́ yãkɛkɛa gbɛa píi Egipiↄ kí Nɛko lɛ́ gɛ́ zĩkai Kaakemi, Uflata saɛ, ↄ̃ Yosia bↄ̀ gɛ̀wà ń zĩo. 21 Nɛko gbɛ̃́ↄ zĩ̀wà à mɛ̀: Yudaↄ kía, bↄ́mɛ wá daaai? I kɛ ḿmɛ ↄ̃ málɛ mↄ́ zĩkainnↄ gbão, ma ibɛɛↄnɛ. Lua mɛ̀ mà kɛ kpakpa. Lá a kumanↄ, ńsu kpaɛ̀o, kɛ́ asu n dɛo yã́i. 22 Kási Yosia i mikɛ̃wào, i yã́ pↄ́ Lua dà Nɛkoɛ a òɛ mao, ↄ̃ à azĩa lìlɛ, à gɛ̀wà ń zĩo Mɛgido gusalalau. 23 Kɛ́ kàzunaↄ kí Yosia pà, ↄ̃ a ò a ìwaↄnɛ: À ma sɛ tamanↄ, wà ma wiwiɛ we. 24 Ɔ̃ aà ìwapiↄ aà bↄ̀ a sↄ̃́go guu wà aà dà a sↄ̃́go plaade guu wà tàò Yelusalɛũ. À gà, ↄ̃ wà aà mia kpàkↄ̃i ń aà deziↄ. Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ aà gɛ ↄ́ↄlↄ̀ ḿpii.

25 Ɔ̃ Zelemii wɛ̃nalɛ dà ń Yosiao. E gbã gↄ̃ɛ ń nↄɛo lɛ̀sinaↄ ì lɛpi si Yosia yã́ musuɛ, tó aalɛ wɛ̃nalɛ sí. Ɔ̃ wɛ̃nalɛsia gↄ̃̀ fɛlɛkaa ũ Isaili bùsuu, lɛpiↄ ku wɛ̃nalɛ taalau.

26 Yosia yã́ kĩni pↄ́ a kɛ̀ za a daalɛawa e a midɛawa ku Isaili kíaↄ ń Yuda kíaↄ ladau ń gbɛ̃kɛ pↄ́ a kɛ̀ Diiɛ à zĩkɛ̀ yã́ pↄ́ kú aà ikoyã láuwao.

36

Yudaↄ kí Yoaaza

(2Kia 23.31-34)

1 Ɔ̃ Yudaↄ Yosia nɛ́ Yoaaza kpà kía ũ aà gbɛu Yelusalɛũ. 2 Yoaaza wɛ̃̀ bao ń àaↄ̃ode guu ↄ̃ à kpalablèu, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ mↄ àaↄ̃ɛ. 3 Ɔ̃ Egipiↄ kí Nɛko aà bↄ̀ kpalau Yelusalɛũ, ↄ̃ à mɛ̀ Yuda bùsudeↄ falubↄɛ ã́nusu tↄnu àaↄ̃ ń kĩnio ń vuao kiloo bla sↄosai. 4 À Yoaaza vĩ̀i Ɛliakiũ kpà Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ kía ũ, ↄ̃ à aà tↄ́ lìlɛɛ̀ Yoakiũ. Ɔ̃ à Ɛliakiũ dãuna Yoaaza kũ̀ tàò Egipi.+ 36.4 Zel 22.11-12

Yudaↄ kí Yoakiũ

(2Kia 23.36-24.7)

5 Yoakiũ wɛ̃̀ baasↄode guu ↄ̃ à kpalablèu, à zↄ̃̀lɛ báawa+ 36.5 Zel 26.1-6 Yelusalɛũ wɛ̃̀ kuɛdoɛ. À yã́ pↄ́ Dii a Lua yeio kɛ̀. 6 Babɛli kí Nɛbukanɛza mↄ̀ lɛ̀lɛwà, à mↄgotɛ̃ gala kpàɛ̀ à taaànↄ Babɛli. 7 Nɛbukanɛza Dii kpɛ́ pↄeↄ sɛ̀lɛ tàò, a kàlɛ a bɛ Babɛli.+ 36.7 Dan 1.1-28 Yoakiũ yã́ kĩniↄ ku Isaili kíaↄ ń Yuda kíaↄ ladau ń yãbɛ̃ɛ pↄ́ a kɛ̀ↄ ń vãi pↄ́ wa èwàↄ. Ɔ̃ aà nɛ́ Yɛkↄnia zↄ̃̀lɛ aà gbɛu.

Yudaↄ kí Yɛkↄnia ń kí Zedekiao

(2Kia 24.8-20, Zel 52.1-2)

9 Yɛkↄnia wɛ̃̀ bao plasaide guu ↄ̃ à kpalablèu, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ mↄ àaↄ̃ ń gↄↄ kwioɛ. À yã́ pↄ́ Dii yeio kɛ̀. 10 Kɛ́ í bↄ̀ ɛu, kí Nɛbukanɛza gbɛ̃́ↄ zĩ̀, ↄ̃ wà aà kũ̀ sùò Babɛli ń Dii kpɛ́ pↄ́ ↄdeↄ. À aà desɛ̃ Zedekia kpà Yelusalɛũdeↄ ń Yudaↄ kía ũ.

11 Zedekia wɛ̃̀ bao ń mɛ̀ndoode guu ↄ̃ à kpalablèu, à zↄ̃̀lɛ báawa Yelusalɛũ wɛ̃̀ kuɛdoɛ. 12 À yã́ pↄ́ Dii a Lua yeio kɛ̀, i azĩa busa ãnabi Zelemii pↄ́ Dii yã’òɛɛo. 13 Kí Nɛbukanɛza tò à lɛgbɛ̃̀ɛ à mɛ̀ á sì ń Luao a bↄ aà kpɛo, ↄ̃ à bↄ̀ aà kpɛ. Aà swã́ gbãakũ̀, à gì ɛa sui Dii Isailiↄ Luawa fĩ́afĩa. 14 Ɔ̃ sa’on dↄaanaↄ ń gbɛ̃́ↄ dↄaanaↄ bↄ̀ Dii yã́ kpɛ sↄ̃, aa zɛ̀ ń yãbɛ̃ɛ pↄ́ buipãleↄ kɛ̀ↄ, aa kpɛ́ pↄ́ Dii dìlɛ a pↄ́ ũ gbãlɛ̀.

Yelusalɛũ dúuzↄ̃a

(2Kia 25.1-21, Zel 39.1-10, 52.3-11)

15 Dii an deziↄ Lua ìↄ ãnabiↄ zĩmá mↄ̀ↄmↄↄ, asa à a gbɛ̃́ↄ wɛ̃nagwà ń a kpɛ́o, 16 ↄ̃ aa Lua zĩnapiↄ kɛ̀ pↄ́ↄpↄↄ, aa sakà Luapi yã́u. Aa aà ãnabipiↄ àlafiikɛ̀ e aà pↄ gɛ̀ pàńzi, a weea vĩo. 17 Ɔ̃ à Babiloniↄ kía gbàɛmá, à gɛ̀ lɛ̀lɛmá. Kíapi ń ɛ̀waasoↄ dɛ̀dɛ ń fɛ̃ndao Dii ua. Dii i ɛ̀waasoↄ ń wɛ̃́ndiaↄ wɛ̃nagwao ge maezↄ̃ↄↄ ge gbɛ̃ ziↄ, à ń náɛ̀ a ↄzĩɛ. 18 Ɔ̃ à Dii kpɛ́ pↄ́ↄ sɛ̀lɛ tàò Babɛli píi, a zↄ̃ↄ ń a nɛ́nao, ń Dii kpɛ́ àizɛɛↄ ń kí ń a ìwaↄ àizɛɛↄ píi. 19 Ɔ̃ aa tɛsↄ̃̀ Lua kpɛ́wa, aa Yelusalɛũ bĩ́i gbòo. Aa tɛsↄ̃̀ a ua maaↄwa, aa pↄ́ bɛɛɛdeↄ ↄ̃̀ↄkpà píi.

20 Kíapi gbɛ̃́ pↄ́ gↄ̃̀ bɛ̃́ɛ, wi ń dɛdɛ ń fɛ̃ndaooↄ kũ̀kũ zↄↄ ũ api ń a nɛ́ↄ, à tàńnↄ Babɛli e Pɛɛsiↄ gɛ̀ kpalablèò. 21 Isaili bùsu ĩ́ampakĩi è sa. Kɛ́ à gↄ̃̀ da gii, a ĩ́ampaa e wɛ̃̀ bàaↄ̃kwi gɛ̀ pàò, lá Dii dà Zelemiiɛ a òwa.+ 36.21 Zel 25.11

Kilusi Isailiↄ gbaɛa

(Ɛza 1.1-4)

22 Pɛɛsiↄ kí Kilusi kpalablea wɛ̃̀ sɛ̃́ia guu ↄ̃ Dii tɛkpàaàgu, kɛ́ yã́ pↄ́ a dà Zelemiiɛ a ò e kɛ yã́i.+ 36.22 Zel 29.10 Ɔ̃ Kilusi kpàwakɛ̀ a bùsu gupiiu, ↄ̃ à gbàsa kɛ̃̀ láu à mɛ̀: 23 Yã́ pↄ́ ma Pɛɛsiↄ kí Kilusi má òn kɛ: Dii Lua Musude tò dṹnia kpala píi gↄ̃̀ ma pↄ́ ũ, ↄ̃ a dìlɛmɛɛ mà kpɛdↄɛ Yelusalɛũ, Yuda bùsuu.+ 36.23 Isa 44.28 Á gbɛ̃́ pↄ́ á dɛ aà gbɛ̃́ ũↄ, à fɛlɛ à á taanankɛ we, Dii á Lua iↄ kúánↄ.