ADZUMA

Fɔtɔ Banyanɛ a Tudzuma

1

1-2Nwaɛ̃ Tiofilo, nɛ yĩ ovoli ɔtɔnyade a kamɛ a, ntsɛlɛ ntsa lɛtsa nyɛ lɛtsa a kĩ Yesu kɛna mɔ fukĩ ɛtsa, kito nɛ lɔkɔ a kĩ eyi ye adzuma kayɔ, kɛnawo lɔkɔ a kĩ Baguma bɔɛ ye ɛnamɛna ode. Fɔmɔ Baguma bɔɛ ye bɛnamɛna ode a, Yesu tsã Hũhũ Kpalɛwa kɔbɛ̃ akũ ɛtsa ye fɔtɔ banyanɛ a kĩ ɛpau a fɔtsa. 3Nɛ ye wuda liti a, ɛnyɛ ye akũ ɛtsa be nɛ tisi pii akũ nɛ fuwi tɛna kamɛ, kĩ atsindze katɛ lɛláa foe kamɛ kĩ edzi nkpã. Ɛlɛmɔ bikĩ bɛmɔ́ ye a kɔdzɛla nɛ Baguma lɛgãkanyakɔ̃ fɔlɛtsa a akũ. 4Lɔkɔ a kĩ bɛkpɔta a, esi be mbla kĩ, “Mitadzakũ nɛ Yerusalem, mbom midzi midzɔlɛ Hũhũ Kpalɛwa a kĩ mbi mi kĩ yĩ Ɔlɛga lɛ eyi kĩ yaakpa mi a kaya. 5Yohanes kɔ̃ ni, mui ɛkɔa ɛwɔla bati. Lɛmɛ nɛ fuwi lukũ kamɛ ni, Baguma aakɔa Hũhũ Kpalɛwa ɛwɔla mi.”

Baguma Bɔɛ Yesu Ɛnamɛna Ode.

6Lɔkɔ a kĩ Yesu mɔ ye fɔtɔ banyanɛ a buki bɛkpɔta a, bivia ye kĩ, “Boe Ɔlate, mbɔɛɛ finyaakĩĩ ɔwɛ kĩ ayaamunikimɔ Israelfɔ lɛgãkanyakɔ̃ a ɔkpa be?”

7Ade Yesu bi be kĩ, “Fɔtásĩ kĩ mianyi lɔkɔ ĩye fuwi a kĩ yĩ ɔlɛga lɛ eyi ɛkpa kĩ litsedi lɛya a nɛ ye kɔbɛ̃ akũ a. 8Lɛmɛ ntɛ Hũhũ Kpalɛwa a yawo nɛ mi kamɛ ni, yaado mi kɔbɛ̃ lɔkɔa milɛ yĩ fɔlɛtsa a nɛ Yerusalem, mɔ Yudea flee mɔ Samaria, kɛnaawo katinya kamɛ tite kawũnakɔ̃.”

9Kĩ ɛlɛ fukĩĩ eyua a nɛ be anɛ kamɛ naa, Baguma bɔɛ ye ɛnamɛna ode, ade ɛyɛla nɛ luflututu kamɛ a.

10Kĩ bɛdza bɛkadã koee kĩ yanaa odetɔ́ kamɛ a, lɛtalɛta banyole nviã badi kĩ bideĩ nɛ fɔtsa ovoe kamɛ nyɛ be akũ bɛtsa be, 11ade bibi be kĩ, “Galileafɔ, nde sũ midzɛ̃ miadã odetɔ́ kamɛ lɔmɔ? Yesu a kĩ Baguma bɔɛ nɛ mi ɔwɛ̃ nɛ awĩ ɛnamɛna ode a, aabuki ɛya nɛ mi sɛkɛ̃ ndɛ ayekĩ mimɔ́ kĩ yanaa ode a.”

Matias Yatɛ Yuda Kadzakɔ̃.

12Ke liti a, fɔtɔ banyanɛ kĩĩ dzakũ nɛ Kugua Futse Ɔtɔ akũ a bɛnaa Yerusalem ɔmatɔ kamɛ. Kito awã kɛnawo ɔmatɔ a kamɛ ana ndɛ lisikũ sɛkɛ. 13Kĩ biwo ɔmatɔ a kamɛ a, bɛnaa be kadzikɔ̃ nɛ abansulu kɔla ode. Bati a kĩ bɛna nɛ awã nyɛ Petro, Yohanes, Yakobo, Andrea, Filipo, Toma, Bartolomeo, Mateo, Yakobo kĩ ɛnyɛ Alfeo obi, mɔ Simon kĩ epili ye kade lɔlɔ, mɔ Yuda kĩ ɛnyɛ Yakobo obi. 14Bati kĩĩ flee katsɛna lɔkɔ nyɛ lɔkɔ mɔ kakɔna mɔa, kabɔa mpaɛ kakpa Baguma. Bati a badi lɛmɛ nyɛ batsole mɔ Yesu ɔma Maria, mɔ Yesu bawaɛ̃nyole.

15Nɛ fuwi a na kamɛ a, bikĩ bɛtɛ bido a tsɛna, be lidede aawo ndɛ bati ɔha mɔ be tɛya. Ade Petro yidza ɛdza ebi be kĩ, 16“Nwaɛ̃ amɛ, kɛnɛ kĩ lɛtsa a kĩ bɛtsɛlɛ nɛ Katsɛlɛ Kpalɛwa a kamɛ, kĩ Hũhũ Kpalɛwa a lɛ eyi ɛtsãmɛna Lɛgã Dawid akũ nɛ Yuda kĩ ye lɛnya bati lɔtɔ bipi Yesu a, fɔya lɔmɔ. 17Yuda nya boe kamɛ ɔmɔa kĩ boe Ɔlate nyɛ ye kĩ ɛkɛna fɔtɔ banyanɛ adzuma.”

18Lɛmɛ ɛkɛna tɔkpa kĩ ɛnatɛ sika kĩ se bɛkɔa bɛya tite a kĩ te akũ eku a. Ade awã na kĩ eto ode ɛtɔ a, ye lupu tui lɛbɛ̃, ade ke ye fɔmɛtsa flee nɛ fuko nɛ tite a. 19Ye wuda a akũ fɔlɛtsa gba nɛ Yerusalem kĩ odi nyɛ odi nu foe. Foesũ awã kĩ ɛnaku ɛwa a bavɛ ke kĩ Akeldamak, foe kayɔ nyɛ Babɔanɛ Tite.

20Foesũ Petro buki ɛlɛ kĩ, “Bɛtsɛlɛ nɛ Dawid Tɔnɔ Ovoli a kamɛ kĩ,

‘Mifɔ̃ ye tɔtɔ tɛwa luto,

odima ɛtabuki edzi nɛ te kamɛ.’

Bɛtsɛlɛ lɛmɛ kĩ,

‘Mifɔ̃ oti bɛbã ɛtɛ ye kadzakɔ̃ a.’

21-22Foesũ fusĩ kĩ oti bɛbã ɛyaawo nɛ boe kamɛ ndɛ ɔdansini ɛkpa boe Ɔlate Yesu kayidza kato kanɔkpa a. Ade fusĩ lɛmɛ kĩ ɛnya oti kĩ ɛnya boe bati a kĩ bɔtsã butomɛna boe Ɔlate Yesu a kamɛ ɔmɔa, kito lɔkɔ a kĩ Yohanes de lɛtsã nɛ mui kawɔla amaniɛ akũ kɛyawo lɔkɔ a kĩ Baguma bɔɛ Yesu nɛ boe sɛkɛ̃ ɛnamɛna ode a.”

23Foesũ bɛnyɛ bati nviã ade be nyɛ Matias mɔ Yosef kĩ bavɛ Barsaba kĩ babuki kavɛ Yusto a.

24-25Ade bɛbɔa mpaɛ bɛvɛ Baguma kĩ, “Boe Ɔlate, nɔ nyina odi nyɛ odi lɔlɔ kamɛ. Tsa boe bati nviã kĩĩ kamɛ ekĩ ɔnyɛ kĩ ɛdza ndɛ fɔtɔ ɔnyanɛ nɛ kadzakɔ̃ a kĩ Yuda fɔnɛ awɛ eyi ɛnaa awã kĩ kɛfɛta ye a.” 26Kĩ bɛta bavulibi nɛ bati nviã kĩĩ fɔlɔ a, fɔyake nɛ Matias akũ, ade bɛkɔa ye bibumɛna fɔtɔ banyanɛ ewua-odi a akũ a.

2

Hũhũ Kpalɛwa a Kaya Nɛ Pentekoste Luwi a Akũ.

1Kĩ Pentekoste luwi a wo ɔtɔ a, batɛ badonɛ a flee natsɛna nɛ kakɔ mɔapɛ. 2Deedimɔapɛ, binu litsedi nkã ndɛ ayekĩ ɔwɛ kpale avũ a nɛ odetɔ́ kamɛ, ade ɔwɛ kĩĩ tɛ tɔtɔ a flee kĩ te kamɛ bɛna a kamɛ a. 3Bɛmɔ́ litsedi ndɛ fi fɔmɛ kĩ fɔka fudzi nɛ odi nyɛ odi akũ. 4Ade Hũhũ Kpalɛwa tɛ be kamɛ flee, ade bido kɔdzɛla kalɛ awɛ nɛ tide futefute kamɛ, ndɛ ayekĩ Hũhũ a kpa be a.

5Ade nɛ lɔkɔ a na kamɛ a, Yudafɔ kĩ bavila Baguma kĩ bito fude kumɛkumɛ nɛ katinya kamɛ flee a ya bideĩ nɛ Yerusalem. 6Foesũ kĩ binu ɔwɛ baũ kĩĩ nkã a, bati pii bɔa obũ bɛnakpɔta nɛ awã. Kĩ binu kĩ batɛ badonɛ kĩĩ kalɛ kɔdzɛla nɛ be kamɛ odi nyɛ odi tide kamɛ a, fɔkɛna be wãwã. 7Nɛ fukĩĩ sũ libe wo be, bɛkɛna saa, ade bido akũ kavia awɛ kĩ, “Midã, mbɔɛɛ nnɛ́ Galileafɔ bati kĩĩ flee anɛ? 8Mɔ nde fɔya mɔ bɔanu kĩ bɛlamɛna kɔdzɛla kalɛ nɛ boe tide kamɛ? 9-10Bɔnyɛ Partiafɔ mɔ Mediafɔ mɔ Elamfɔ ade boe kamɛ badi to Mesopotamia mɔ Yudea mɔ Kapadokia mɔ Ponto mɔ Asia mɔ Frigia mɔ Pamfilia mɔ Egipte mɔ Libia kakɔ a kĩ kifuã Kirene. Boe badi buto Roma 11kĩ bɔnyɛ Yudafɔ ĩye bati kĩ bɛdani akũ bɛkɛna Yudafɔ, boe badi bɔnyɛ Kretafɔ mɔ Arabiafɔ. Ade boe flee bɔanu kĩ bɛlamɛna Baguma awãwã fɔtsa kalɛ nɛ boe tide kamɛ a.” 12Ade kĩ fɔkɛna be saa mɔ basaa lɔmɔ a, bɛkavia be akũ kĩ, “Litsa fɔlɛtsa nɛ awĩ a?”

13Lɛmɛ bikĩ bɛdza nɛ awã badi di be nsekuo bɛlɛ kĩ, “Bavɛ lamɛna be kawugɛla.”

Petro Bi Yudafɔ Yesu Akũ Fɔlɛtsa.

14Ade awã mɔ Petro yidza ɛdza mɔ be ewua-odi a, ɛdzɛla odo ɛlɛ kĩ, “Mi Yudafɔ mɔ mi a flee kĩ midzi nɛ Yerusalem, mawɛ kĩ manyɛ fɔlɛtsa kĩ flee kayɔ ntsa mi, foesũ mitse katse wĩ. 15Nnɛ́ bavɛ bati kĩĩ wuga ndɛ ayekĩ mikɔna a. Midã kĩ ade owi fɔmɔ ɔnɔnɛ tɔdɔũ evedi bɔa a. 16Mbom lɛtsa a kĩ de milamɛna kamɔ nɛ awĩ a nyɛ fukĩ Baguma Onukpɛ̃ Ɔnyɛnɛ Yoel lɛ eyi anɛ kɔkɔɛ a kĩ, 17‘Baguma lɛ kĩ,

“Nɛ fuwi nkaɛ a kamɛ ni,

maado yĩ Hũhũ ɛyaawo nɛ bati flee kamɛ,

lɔkɔa mi babinyole mɔ babitsole aade lɛtsã nɛ yĩ kalɛ a akũ.

Mi bapopo aamɔ ode fɔtsa kɛnawa nɛ hũhũ kamɛ,

ade mi banɔkɔɛ̃ lɛmɛ aawa fɔda a.

18Ɔnɔkɔali, nɛ fuwi a na kamɛ ni, yĩ Hũhũ aatɛ mi basumunɛ batsole mɔ banyole flee kamɛ,

lɔkɔa baadɛ lɛtsã nɛ yĩ fɔlɛtsa akũ.

19Ade maafɔ̃ awãwã fɔtsa lɛnɛ

nɛ odetɔ kamɛ mɔ tite akũ.

Míamɔ babɔanɛ, mɔ fi mɔ ɔnyɔ kusuu kĩ fɔgba nɛ tite akũ.

20Suwa aake ɔtũ,

odetɔ anɛ aadani ngbã ndɛ babɔanɛ aye,

ade owi fɔmɔ Baguma Luwi kpale

mɔ kukũkpalɛ a aaya a.

21Nɛ lɔkɔ a na kamɛ ni, odi nyɛ odi kĩ yaavɛ Ɔlate a dĩ

mɔ evia ye kɔnyakamɔ ni, yaana katɛ.” ’ ”

22Ade Petro buki ɛlɛ kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ Israelfɔ, mitse fɔlɛtsa kĩĩ. Yesu Nazaretni nyɛ Oti a kĩ Baguma pau, kĩ ye deĩ Baguma kɔbɛ̃. Ɛnyɛ kɔbɛ̃ kĩĩ ɛtsa mi nɛ ye awãwã mɔ nsɛntsɛlɛni fɔtsa kɛnawa kamɛ, ndɛ ayekĩ mi mɔawɛ minyina lɛmɛ a. 23Lɛmɛ nɛ Baguma kawɛ mɔ nhihiɛ onukpɛ̃ ni ɛfɔnɛ ye awɛ ɛkpa mi, ade mitsã tɔkpa bakɛnanɛ akũ mikɔ ye, nɛ kĩ mibɔa ye nɛ asendua akũ a. 24Lɛmɛ Baguma buki ɛdzɛla ye etomɛna banɔkpa kamɛ ade ɛnɛ́ nɛ wuda awɛ kamɛ a, kitonɛkĩ wuda tápuli ɛfɔ̃ ɛkahɔ nɛ kanɔkpa da. 25Ade lɛgã Dawid lɛ eyi nɛ ye akũ kĩ,

‘Mamɔ kĩ yĩ Ɔlate dzɛ̃ nɛ yĩ anɛ kamɛ lɔkɔ nyɛ lɔkɔ

Nɛ kĩ ɛdzɛ̃ nɛ yĩ sɔmɔna ndɛ yĩ obumɛnanɛ sũ maávila.

26Nɛ fukĩĩ sũ kawɔlɛ de yĩ ade fɔfɔ̃ mamu ye luwi daa.

Titɔ kĩ sukɛna pupulidza manɛ malo ni,

maadzi nɛ kɔnɛte kamɛ.

27Kitonɛkĩ ɔláafɔ̃nɛ yĩ ɔkla oyi nɛ kanɔkpade,

ade ɔláafɔ̃ nɔ Obi Kpalɛwa sukɛna lɛvɔ̃ nɛ linikɛ kamɛ a.

28Nɔ lɛtsa yĩ nkpã osi a,

ade nɔ sɛkɛ̃ kana aafɔ̃ mmɔ́ kawɔlɛ paa.’

29“Foesũ, nwaɛ̃ amɛ, mabi mi yededeede kĩ boe ɔwanyɔ Lɛgã Dawid ku, bibila ye, ade ye kuni waa nɛ boe kamɛ kɛyawo nviã kĩ a. 30Lɛmɛ kĩ ɛnya Baguma onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ sũ ni, enyi lɛtsa a kĩ Baguma lɛ eyi kĩ yaakɛna ɛkpa ye. Baguma lɔ fubo kĩ yaakɛna Dawid kasinu a kamɛ obi mɔa odi ɛyaadzi ɛnya lɛgã ndɛ Dawid aye. 31Nɛ kĩ Dawid nyi fukĩĩ ɛnyamɛna lɔtɔ sũ ni, ɛlɛ eyi kĩ Kristo aayidza eto banɔkpa kamɛ. Ɛlɛ kĩ, ‘Baguma táfɔnɛ ye awɛ ɛkahɔ nɛ kanɔkpa, ade ye sukɛna lɛmɛ távɔ̃ nɛ linikɛ kamɛ a.’ 32Ade Yesu kĩĩ Baguma dzɛla etomɛna banɔkpa kamɛ a, ade boe a flee bɔnyɛ foe akũ adansifɔ a. 33Finyaakĩĩ ni, Ɔlɛga Baguma kpa ye lɔnɔkɔɛ̃ kadzikɔ̃ nɛ ye sɔmɔna, ade ɛkɔa ye Hũhũ ɛkpa ye ndɛ ayekĩ ɛlɛ eyi a. Foesũ ye malo ɛkɔa ye Hũhũ a, eko nɛ boe akũ. Ade foesũ mimɔ́, minu lɛmɛ lɛtsa a kĩ lɛlamɛna kaya nɛ awĩ a. 34-35Nnɛ́ Dawid liyidza ɛnaa ode, mbom ye lɛlɛ kĩ,

‘Baguma bi yĩ Ɔlate kĩ,

“Dzi nɛ yĩ sɔmɔna

kɛnaawo lɔkɔ a kĩ maakɔa nɔ bakesĩnɛ nkɛna

ndɛ nɔ abɔa katekɔ̃.” ’

36Foesũ mawɛ kĩ mi Israelfɔ flee minyi kĩ Yesu a kĩ mibɔa nɛ asendua akũ a, ade ye Baguma kɛna Ɔlate mɔ Kristo Oti a Kĩ Bɛbɔa Tɔdɔ̃ a.”

37Kĩ bati kĩĩ nu Petro fɔlɛtsa a, fɔha be paa. Foesũ bivia ye mɔ fɔtɔ banyanɛ bɛbã a kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, litsa kɛnɛ kĩ bɔkɛna?”

38Ade Petro bi be kĩ, “Fusĩ kĩ mi kamɛ odi nyɛ odi ɛdani ɔwɔlɛ kamɛ ɛtɛ Baguma edo, lɔkɔa ɛtɛ mui kawɔla amaniɛ nɛ Yesu Kristo dĩ akũ ayekĩ Baguma aakɔa ye titikpa ete ye, ɛtɛ Baguma futetsa a kĩ fɔnyɛ Hũhũ Kpalɛwa a lɛmɛ. 39Kitonɛkĩ lɛtsa a kĩ Baguma lɛ eyi kĩĩ a waa fɔkpa mi, mɔ mi babi mɔ bikĩ bito mɔ lugo, mɔ bikĩ boe Ɔlate Baguma aavɛ kĩ bɛya nɛ ye sɛkɛ̃ a.”

40Ade Petro dɛ be pii ɛlɛ kĩ, “Minyɛ mi akũ mitomɛna sɔtɔ kavɛlɛ a kĩ saaya nɛ nviã katinya bati kpa kĩĩ akũ a kamɛ.” 41Nɛ fukĩĩ sũ bati pii nɛ be kamɛ tɛ Petro fɔlɛtsa a bido, ade bɛwɔla be mui nɛ Yesu dĩ akũ a. Be lidede aana ndɛ mpim ɛlalɛ kĩ bɛkɔa bibumɛna batɛ badonɛ a akũ nɛ luwi a. 42Bɛfɔnɛ be akũ awɛ bɛkpa fɔtɔ banyanɛ a bɛkatsa be fɔtsa, ade bɛkabɔa mpaɛ mɔ kanya kakpɔta mɔ ɔmɔa kakɛna a.

Batɛ Badonɛ a Dzi Mɔ Onukpɛ̃ Mɔa.

43Nɛ kĩ fɔtɔ banyanɛ a kakɛna awãwã fɔtsa mɔ nsɛntsɛlɛni pii sũ ni, fɔkɛna bati pii wãwã. 44Batɛ badonɛ kĩĩ flee katsɛna luwi daa kakɛna lɛtsa mɔa, ade bɛkasɛ̃ be fɔtsa kakpa akũ a. 45Ntɛ ɔsa bɛnɔ be akũ fɔtsa fudi ni, basɛ̃ sika a kakpa akũ nɛ be kamɛ odi nyɛ odi kasĩ onukpɛ̃. 46Bɛkanaa Baguma afɔliɛ kabɔakɔ̃ a luwi daa, ade bɛkatsɛna nɛ kutsu kutsu kamɛ nɛ be tɔtɔ kamɛ kanya kakpɔta nɛ kawɔlɛ mɔ akũ kadɔla kamɛ a. 47Ade bɛkanyɛ Baguma kɔlɛ, kamu ye lɛmɛ a. Bati flee kɔa obu bɛkpa be. Luwi daa boe Ɔlate akɔa bikĩ bɛtɛ bido a kĩ ɛtɛ a kayaabumɔ be.

3

Petro Mɔ Yohanes Tsa Oti Odi Kĩ Eveliveli.

1Luwi a Petro mɔ Yohanes naa Asɔli Kɔla kamɛ nɛ lɔkɔ a kĩ Yudafɔ abɔa mpaɛ a kamɛ. Fɔ́ana ndɛ olobe tɔdɔũ ɛlalɛ kamɛ. 2Kĩ biwo Asɔli Kɔla onyukpɛ̃ a kĩ bavɛ Onyukpɛ̃ Mɔ Kalɛ a, bɛmɔ́ onyole odi kĩ eveliveli kito ye lɛmawi, kĩ ɛwaa nɛ awã. Ye bati abɔɛ ye kanaayi nɛ awã luwi daa ayekĩ yaakawã sika katomɛna bikĩ batɛ̃ nɛ awã a sɛkɛ̃. 3Kĩ Petro mɔ Yohanes atɛ̃ a, ɛwã be sika. 4Bɛfɔ̃ bɛdza bɛdã ye koee ade Petro bi ye kĩ, “Dã boe anɛ kamɛ!” 5Ade oti a dzɛla anɛ ɛdã be mɔ kakɔna kĩ baakpa ye litsedi.

6Petro bi ye kĩ, “Nla sika sidima kĩ makpa nɔ, lɛmɛ maakpa nɔ lɛtsa a kĩ ndeĩ a! Nɛ Yesu Kristo Nazaretni dĩ akũ ni, mabi nɔ kĩ yidza kadza, katsã!” 7Ade Petro pi oti a nɛ sɔmɔna kɔkpɔ ɛdzɛla ye a. Deedimɔapɛ ye abɔa mɔ anya flee de ɔsĩ, 8ade ɛvɛnya ɛdza nɛ abɔa akũ, edo katokatɛ̃ awɛ a. Etomɔ be biwo nɛ Asɔli Kɔla a kamɛ ade ɛkavɛnya kamu Baguma lɛmɛ a. 9Bati a kĩ bɛna nɛ awã a mɔ́ ye kĩ ɛtsɛ̃, ade binu ayekĩ ɛkamu Baguma a. 10Kĩ bɛmɔ́ biyi ɔsũ kĩ ye lɛkadzi nɛ Onyukpɛ̃ Mɔ Kalɛ ɔwɛ̃ kawã fɔtsa a, fɔnyɛnɛ be flee akũ ade bɛkɛna saa nɛ lɛtsa a kĩ lɛya nɛ ye akũ a.

Petro Lɛ Yesu Kɔbɛ̃ Akũ Fɔlɛtsa Nɛ Asɔli Kɔla a Kamɛ.

11Bati pii wula atsɛ bɛnaa be sɛkɛ̃ nɛ awã kĩ bavɛ Lɛgã Salomo Mblada nɛ Asɔli kɔla kamɛ a. Bɛyamɔ oti a kĩ ɛmanɛmɔ Petro mɔ Yohanes tsɛmɛtsɛmɛ ade ye kasaɛ a kɛna be saa a. 12Kĩ Petro mɔ́ bati kĩĩ a ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ Israelfɔ, litsa koũ liti lakɛna mi wãwã nɛ fɔtsa kĩĩ akũ? Nde sũ miadã boe bãã lɔmɔ ndɛ bati kpalɛwa bɔanɛ? Mitakɔna kĩ boe awɛ kɔbɛ̃ bɔkɔa bɔtsa oti kĩĩ! 13Baguma a kĩ ɛnyɛ Abraham, Isak mɔ Yakob mɔ boe bawanyɔ Baguma a do ye Ɔsumunɛ Yesu obu. Ade ye obi Yesu mikɔa mikpa bɛkɔ a. Misĩ ye nɛ Pilato anɛ kamɛ, titɔ kĩ minyina ye nɛ kĩ Pilato wɛ kĩ yafɔnɛ ye awɛ kufɛ. 14Misĩ oti kpĩĩ mɔ oti kpalɛwa a, ade mitunɔ kĩ ɛfɔnɛ owudini awɛ ɛkpa mi nɛ ye kadokɔ̃ a. 15Mifɔ̃ bɛkɔ oti a kĩ yakpa nkpã a, lɛmɛ Baguma dzɛla ye etomɛna banɔkpa kamɛ. Boe awɛ a bɔmɔ́ ye mɔ anɛ. 16Yesu dĩ kɔbɛ̃ akũ futo mɔ oti kĩ miamɔ kĩĩ, minyina lɛmɛ a na akũ ɔsĩ. Nɛ kĩ ɛtɛ Yesu edo sũ ni, boe Ɔlate tsa ye nɛ mi anɛ kamɛ.

17“Nwaɛ̃ amɛ, finyaakĩĩ ĩnyina kĩ mi mɔ mi banɔkɔɛ̃ mikɛna fukĩĩ nɛ Yesu akũ nɛ katanyi kamɛ. 18Lɛmɛ Baguma lɛ eyi anɛ kɔkɔɛ ɛtsãmɛna ye onukpɛ̃ banyɛnɛ flee akũ kĩ ye Kristo a aatsã lubo kamɔ kamɛ. Ade foesũ ɛfɔ̃ fɔya nɛ foe kamɛ lɔmɔ a. 19-20Foesũ midani tɔwɔlɛ kamɛ mimuniki miyaatómɔ Baguma ayekĩ yaakɔa mi tɔkpa ete mi. Ntɛ mikɛna lɔmɔ ni, fɔ́afɔ̃ mina hũhũ kamɛ kɔbɛ̃ mitomɛna boe Ɔlate sɛkɛ̃, ayekĩ yaado Yesu a kĩ ye nyɛ Kristo a nɛ mi sɛkɛ̃. 21Kɛnɛ kĩ Yesu ɛna nɛ ode kɛnawo lɔkɔ a kĩ Baguma lɔla lɛtsa nyɛ lɛtsa nɛ de osi akũ ndɛ ayekĩ ye onukpɛ̃ banyɛnɛ kpalɛwa a kĩ bidzi nkpã kɔkɔɛ a lɛ biyi a. 22Kitonɛkĩ Mose lɛ kĩ, ‘Mi Ɔlate Baguma aanyɛ onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ odi ndɛ yĩ aye etomɛna mi kamɛ. Foesũ mitse lɛtsa nyɛ lɛtsa a kĩ yaabi mi. 23Odi nyɛ odi kĩ ɛláatse ye kalɛ ni, baanyɛ ye nɛ Baguma bati a kamɛ lɔkɔa bɛwɔla ye mɔ odu mɔ odu.’

24“Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ flee a, kito Samuel akũ kɛyawo bikĩ bitomɔ ye a, lɛ biyi bɛnyamɛna lɔtɔ nɛ fɔtsa a kĩ fɔlamɛna kaya nɛ nviã fuwi kĩĩ kamɛ a akũ. 25Baguma apam a kĩ ɛkɛna mɔ mi bawanyɔ ɛtsãmɛna ye onukpɛ̃ banyɛnɛ akũ a nyɛ mi fude, ade mi aanya tsɛfã nɛ apam kĩĩ fɔtsa akũ a. Ebi Abraham kĩ fɔ́atsã ye ɔwa akũ yaakɔa nhila ɛkpa katinya kamɛ bati flee. 26Foesũ kĩ Baguma pau ye Ɔsumunɛ a ni, mi sɛkɛ̃ ɛnya lɔtɔ edo ye kĩ ɛkɔa nhila ɛkpa mi, lɔkɔa ɛfɔ̃ mi kamɛ odi nyɛ odi ɛfɔ̃ tɔkpa kakɛna.”

4

Bipi Petro Mɔ Yohanes.

1Nɛ lɔkɔ a kĩ Petro mɔ Yohanes dza bɛkabi bati a fɔlɛtsa a, Yudafɔ basɔfɔ badi, Asɔli kɔla a akũ ɔdãmɛnanɛ ɔnɔkɔɛ̃ mɔ Zadukifɔ badi ya nɛ awã. 2Kĩ binu kĩ Petro mɔ Yohanes katsa fɔtsa nɛ Yesu kayidza fɔlɛtsa akũ, katsa kĩ banɔkpa aayidza bidzi nkpã a, bɛna kalɔkpa paa! 3Foesũ bipi be, lɛmɛ kĩ kade dɔ sũ ni, bɛkɔa be bido nɛ kɔla kamɛ kɛnawo kĩ kade nyina. 4Lɛmɛ bati pii kĩ binu be fɔlɛtsa a badi tɛ kalɛ wĩ a bido. Banyole batɛ badonɛ a kĩ bɛtɛ bido a pɔ biwo ndɛ mpim elo.

5Ade kĩ kade nyina a, Yudafɔ banɔkɔɛ̃ mɔ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ mɔ mbla batsanɛ a yakpɔta nɛ Yerusalem. 6Bɛyatsa fɔlɔ mɔ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee Hana mɔ Kayafa, Yohanes mɔ Aleksandro mɔ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee a akũ bati badi. 7Ade bɛnyɛ fɔtɔ banyanɛ a bɛyadzɛla nɛ be anɛ kamɛ a. Bivia be kĩ, “Osi ɔwɔdabe akũ mikɛna fukĩĩ? Owei dĩ akũ ĩye ɔwa kɔbɛ̃ akũ mikɛna fɔtsa kĩĩ?”

8Ade Petro kĩ Hũhũ Kpalɛwa tɛ ye kamɛ a yidza ɛlɛ kĩ, “Boe lɔtɔ banyanɛ mɔ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃, 9ntɛ miwɛ fɔlɛtsa kamɛ kanyɛ nɛ lɛtsa wĩ a kĩ bɔkɛna bɔkpa oti kĩ eveliveli mɔ ayekĩ bɛtsa ye a akũ ni, 10mitse mbi mi, lɔkɔa Israelfɔ flee binyi kĩ, Yesu Kristo Nazaretni a kĩ mibɔa nɛ asendua akũ, lɛmɛ Baguma dzɛla ye etomɛna banɔkpa kamɛ a, ye dĩ akũ fɔtsã sũ mɔ oti kĩĩ na akũ ɔsĩ. 11Ade Yesu kĩĩ akũ Katsɛlɛ Kpalɛwa lɛ kĩ,

‘De a kĩ fɔla bakenɛ sĩ a,

ade de lɛdani kɔla akũ de titiliwu a.’

12Ye odi nyɛ bati Ɔtɛnɛ, ade otidziwa odima lɛláa tite akũ kĩ ye akũ bɔ́atsã bɔna nkpã a.”

13Kĩ lɔtɔ banyanɛ mɔ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ a mɔ́ ayekĩ Petro mɔ Yohanes lɛ kɔdzɛla mɔ kɔbɛ̃, titɔ kĩ bɛtánaa sukuu malo ni, fɔkɛna be saa. Ade bɛmɔ́ biyi ɔsũ kĩ bɛtsã bitomɔ Yesu a. 14Lɛmɛ kĩ bɛmɔ́ oti a kĩ bɛtsa a kĩ ɛdzɛ̃ nɛ be ɔwɛ̃ sũ ni, bɛtápuli bɛlɛ kadima. 15Bibi be kĩ bɛnɛ nɛ katsɛnakɔ̃ a, kite be odi bɛkapi adzuni. 16Badi via kĩ, “Litsa bɔakɛna bati kĩĩ? Bɔláapuli busĩ kĩ lɛtsa a kĩ bɛkɛna a lɛnyɛ́ awãwã fɔtsa, kitonɛkĩ odi nyɛ odi nɛ Yerusalem nyina, enu kalɛ kĩĩ lɛmɛ. 17Nɛ kĩ fɔlɛtsa kĩ fɔtagba sũ ni, mifɔ̃ budo be libe kĩ bɛtabi odima kalɛ nɛ Yesu dĩ akũ.” 18Ade bibuki bɛvɛ be bɛnamɛna katsɛnakɔ̃ a bisĩ be mbla kĩ bɛtabuki bibi odima kalɛ ĩye bɛtsa fɔtsa nɛ Yesu dĩ akũ a.

19Lɛmɛ Petro mɔ Yohanes kpa mbuayɛ kĩ, “Mi awɛ mibu fukĩ fɔfɛta nɛ Baguma anɛ kĩ bɔkɛna, mi ɔlɛdo butse, mbɔɛɛ kĩ Baguma ode? 20Lɛtsa a kĩ de bɔmɔ́, bunu lɛmɛ a, bɔláapuli busua onukpɛ̃ nɛ de akũ budzi kulokulo.”

21Ade awã mɔ́ banɔkɔɛ̃ a kã be anɛ mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ, bɛfɔnɛ be awɛ a. Nɛ kĩ bati a flee kamu Baguma nɛ lɛtsa a kĩ lɛya a akũ sũ ni, bɛtápuli bɛna osi a kĩ ye akũ baatsã bɛvɛlɛ be sɔtɔ. 22Oti a kĩ ye bɛtsa a, tɛ fɔba futeli tɛna.

Batɛ Badonɛ a Bɔa Mpaɛ Bɛkpa Ɔwɔlɛ Kado.

23Kĩ bɛfɔnɛ Petro mɔ Yohanes awɛ bɛnaa be bati sɛkɛ̃ a, bɛbɔa be amandiɛ nɛ lɛtsa a kĩ basɔfɔnɔkɔɛ̃ mɔ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ a bi be a akũ. 24Ade batɛ badonɛ a flee kpɔta bɛbɔa mpaɛ bɛvɛ Baguma bɛlɛ kĩ, “O boe Ɔlate, nɔ kĩ ɔkɛna tite mɔ ode, mpo mɔ fɔtsa a kĩ fudeĩ nɛ ye kamɛ, 25nɔ lɛtsã Hũhũ Kpalɛwa akũ ɔfɔ̃ boe ɔwanyɔ Dawid, nɔ ɔsumunɛ lɛ eyi kĩ,

‘Nde sũ katinya kamɛ bati de adɔ̃

mɔ bati tsa fɔlɔ nɛ tɔkpa akũ pupulidza?

26Katinya kamɛ fɔgã flee kɛna ɔmɔa

ade biyidza bɛdzɛ̃ nɛ boe Ɔlate mɔ ye Kristo akũ a.’

27Fɔnyɛ ɔnɔkɔali kĩ Herodes mɔ Pontio Pilato mɔ Israelfɔ, mɔ bikĩ bɛnyɛ́ Israelfɔ a tsɛna nɛ ɔmatɔ kĩĩ kamɛ, ade biyidza bɛdza nɛ Yesu nɔ Ɔsumunɛ kpalɛwa a kĩ ɔbɔa tɔdɔ̃ a akũ a. 28Lɛmɛ nɛ nɔ kɔbɛ̃, mɔ nɔ kawɛ, ɔkpa osi bɛkpɔta bɛkɛna lɛtsa kĩ ohihiɛ oyi a fɔya nɛ foe kamɛ. 29Finyaakĩĩ, O boe Ɔlate, dã ɔhau a kĩ ye kamɛ bido boe, lɔkɔa kado boe nɔ adzuma bakɛnanɛ a ɔwɔlɛ, ayekĩ bɔ́apuli bɔlɛ nɔ kalɛ wĩ a nɛ katavila kamɛ. 30Te awɛ nɛ nɔ bati akũ bɛna kasaɛ, kafɔ̃ awãwã fɔtsa mɔ nsɛntsɛlɛni pii fɔya nɛ nɔ Ɔsumunɛ Kpalɛwa Yesu dĩ akũ.”

31Kĩ bɛbɔa mpaɛ biyua a, kɔla kĩ koe kamɛ bɛna a kuna. Hũhũ Kpalɛwa wo nɛ be flee kamɛ ade bido Baguma fɔlɛtsa kalɛ awɛ mɔ kɔbɛ̃ a.

Batɛ Badonɛ a Sɛ̃ Be Akũ Fɔtsa.

32Nɛ fuwi kĩĩ kamɛ a, batɛ badonɛ a flee kɛna ɔmɔa nɛ be fɔkɛnatsa mɔ adzuni kamɛ. Be kamɛ odima tákɔna kĩ ye odi la ye fɔtsa kĩ ɛna a, mbom fɔtsa kumɛkumɛ a nya be flee fude. 33Fɔtɔ banyanɛ kĩĩ de lɛtsã mɔ kɔbɛ̃ kĩ boe Ɔlate Yesu kayidza kato banɔkpa kamɛ a nyɛ ɔnɔkɔali, ade Baguma lukudɔ mɔ nhila na nɛ be flee akũ a. 34Odima tánya ohiãni kitonɛkĩ bikĩ bɛna fɔla mɔ tite a nɔ foe. 35Bɛkɔa sika a bɛma fɔtɔ banyanɛ a ade bɛsɛ̃ se bɛkpa odi nyɛ odi nɛ ye kasĩ onukpɛ̃ a.

36Onyole odi kĩ bavɛ Yosef na nɛ awã. Ɛnyɛ Levini kĩ bɛma nɛ Kipro tite akũ. Fɔtɔ banyanɛ a te ye dĩ kĩ Barnaba, dĩ a kayɔ nyɛ Ekĩ yado Bati Ɔwɔlɛ. 37Barnaba malo nɔ ye tite ɛkɔa sika a ɛma fɔtɔ banyanɛ a.

5

Anania Mɔ Safira Ma Fɔvã

1Lɛmɛ onyole odi kĩ bavɛ Anania mɔ ɔtsɔ̃ Safira na nɛ be kamɛ, be malo bɛnɔ be tite tidi. 2Anania kɔa sika a sidi ɛkɔla ade ɛkɔa se nkaɛ ɛma fɔtɔ banyanɛ a. Ɔtsɔ̃ Safira nyina foe akũ litsedi ade etunɔ kĩ bakɛna lɔmɔ a.

3Ade Petro via ye kĩ, “Anania, nde sũ ɔfɔ̃ Abonsam nya nɔ akũ, ɔma fɔvã ɔkpa Hũhũ Kpalɛwa, fɔfɔ̃ ɔkɔla tite a kĩ ɔnɔ a sika a sidi? 4Nɔ tide nyɛ tite a fɔmɔ ɔnɔ te, sika a kĩ ɔtɛ a lɛmɛ nɔ side sanɛ. Litsa lɛfɔ̃ ɔbɔɛ adzuni kpa kĩĩ odu? Nnɛ́ boe batidziwa ɔkɛ, mbom Baguma ɔkɛ!”

5Kĩ Anania sila enu fɔlɛtsa kĩĩ pɛ, esinya ɛtɔ nɛ tite eku. Libe wo bati flee a kĩ binu fɔlɛtsa a paa. 6Bapopo a kĩ bɛna nɛ be kamɛ a kɔa lima bisuli ye bɛbɔɛ bɛnabila.

7Ɔtsɔ̃ yanɛ ɛta nɛ awã ndɛ ndɔũhuilɛ ɛlalɛ liti, kĩ enyína lɛtsa kĩ lɛya lɛtɛ̃ a. 8Ade Petro via ye kĩ, “Bi yĩ. Kĩ mimɔ nɔ ɔnyɔ minɔ tite a sika a kĩ bise mi a ni, se a flee nɛ awĩ a?”

Otsole a kpa mbuayɛ kĩ, “Oo, ade se a flee nɛ awã a.”

9Foesũ Petro bi ye kĩ, “Nde sũ mimɔ nɔ ɔnyɔ mikɛna onukpɛ̃ mɔa miasɔ boe Ɔlate Hũhũ midã? Dã, bapopo a kĩ bɛbɔɛ nɔ ɔnyɔ bɛnabila a dzɛ̃ nɛ onyukpɛ̃ finyaakĩĩ. Baabɔɛ nɔ malo bɛnaabila.”

10Deedimɔapɛ otsole a ka ɛtɔ nɛ tite, eku. Ade kĩ bapopo a yamɔ kĩ eku ɛwaa a, bɛbɔɛ ye malo bɛnabila nɛ ɔnyɔ ɔwɛ̃. 11Foesũ libe paa wo batɛ badonɛ a flee mɔ be flee a kĩ binu lɛtsa kĩ lɛya nɛ awã a.

Fɔtɔ Banyanɛ a Kɛna Awãwã Mɔ Nsɛntsɛlɛni Fɔtsa Pii.

12Nɛ lɔkɔ kĩĩ kamɛ a fɔtɔ banyanɛ a kakɛna awãwã mɔ nsɛntsɛlɛni fɔtsa pii nɛ bati a kamɛ. Batɛ badonɛ a flee katsɛna nɛ Yudafɔ Asɔli kɔla kakɔa kĩ bavɛ Salomo Mblada a kamɛ. 13Bikĩ bɛtána nɛ batɛ badonɛ a kamɛ a tádo ɔwɔlɛ kĩ bafuã be, titɔ kĩ bakɔa obu kakpa be malo. 14Bati pii, batsole mɔ banyole, dani ɔwɔlɛ kamɛ bɛtɛ boe Ɔlate bido. 15Ade bati pii bɔɛ be basɔnɛ mɔ tɛpa mɔ tɛkɛna bɛnayi nɛ kɔya nɛ awã kĩ ntɛ Petro atɛ̃ mɔ ye kuyo ako nɛ be akũ ni, lɔkɔa bɛsaɛ. 16Ade bɛkɔa basɔnɛ mɔ bikĩ hũhũ kpa deĩ nɛ be kamɛ a bitomɛna tɛmatɔ a kĩ tisinya Yerusalem a bɛyamɛna bɛtsa be flee a.

Yudafɔ Ɔmaĩ Banɔkɔɛ̃ Yidza Bɛdza Nɛ Yesu Fɔtɔ Banyanɛ a Akũ.

17Ade Yudafɔ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee mɔ bikĩ bideĩ nɛ ye akũ kĩ bito Zadukifɔ katsu kamɛ a yɔɔla anɛ nɛ fɔtɔ banyanɛ a akũ a. Foesũ bike otse kĩ baakɛna litsedi. 18Nɛ foesũ bipi be bɛnado nɛ kɔla kamɛ. 19Lɛmɛ ke lɛnyɛ a, boe Ɔlate ode fɔtɔ ɔnyanɛ odi yabinya opunu a, ɛnyɛ be, ade ebi be kĩ, 20“Minaa Yudafɔ Asɔli kɔla a kamɛ lɔkɔa mibi bati fɔlɛtsa a flee nɛ nkpã vɔɛ̃ kĩĩ akũ!”

21Foesũ kĩ kade nyina a bɛnawo nɛ Asɔli kɔla a kamɛ ade biyi fɔtsa katsa kayɔ nɛ awã a.

Lɔkɔa na kamɛ, Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee a mɔ bikĩ bitomɔ ye a, mɔ Yudafɔ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ a tsɛna, ade bido bikĩ badã asɔli kɔla akũ kĩ bɛnaanyɛ fɔtɔ banyanɛ a nɛ kɔla a kamɛ bɛyamɛna. 22Lɛmɛ kĩ bati a naa awã a, bɛtámɔ be, foesũ bimuniki bɛyabi be kĩ, 23“Kĩ bɔnaa a, bɛbalɛ kɔla a kpakplakpa ade bikĩ badã kɔla a akũ lɛmɛ dzɛ̃ nɛ onyukpɛ̃ a pɛpɛɛpɛ a. Lɛmɛ kĩ bubinya kɔla a bati a kamɛ odima lɛláa koe kamɛ.” 24Kĩ asɔli kɔla akũ ɔdãmɛnanɛ ɔnɔkɔɛ̃ mɔ basɔfɔnɔkɔɛ̃ a nu kalɛ kĩĩ a, akũ dzuli be ade bɛkakɔna lɛtsa kĩ lɛya nɛ fɔtɔ banyanɛ a akũ a.

25Ade odi yabi be kĩ, “Bati a kĩ mipi mido nɛ kɔla kamɛ a, deĩ nɛ asɔli kɔla kamɛ ade bɛlamɛna bati fɔtsa katsa nɛ awã a.” 26Nɛ awã a Asɔli Kɔla ɔdãmɛnanɛ ɔnɔkɔɛ̃ mɔ ye bati yidza bɛnakpã be bɛyamɛna. Nɛ kĩ bivila kĩ bati aanɔ be boe sũ ni, bɛtákpã be nɛ ɔhɛ kamɛ.

27Kĩ bɛkpã fɔtɔ banyanɛ a bɛyamɛna a, bɛfɔ̃ bɛdza nɛ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ a anɛ kamɛ.

Ade Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee a via be kĩ, 28“Bɔtábi mi kĩ mitabuki milɛ kadima nɛ Yesu dĩ akũ a? Lɛmɛ migbamɛna fɔlɛtsa kĩĩ flee nɛ Yerusalem, ade miawɛ kĩ miakɔa ye wuda sɔtɔ kavɛlɛ a mite nɛ boe akũ a.”

29Awã na Petro mɔ fɔtɔ banyanɛ bɛbã a kpa mbuayɛ kĩ, “Kɛnɛ kĩ bɔabu Baguma, nnɛ́ batidziwa. 30Yesu a kĩ mifɔ̃ bɛbɔa nɛ asendua akũ mikɔ ye a, boe bawanyɔ Baguma dzɛla ye etomɛna kanɔkpa, edzi nkpã. 31Baguma kpa ye kadzikɔ̃nɔkɔɛ̃ nɛ ye sɔmɔna, ade ɛkɛna ye Ɔkpãnɛ mɔ Ɔtɛnɛ, ayekĩ Israelfɔ aana osi bɛdani be tɔwɔlɛ kamɛ lɔkɔa bɛna be titikpa kakɔakate. 32Ade boe mɔ Hũhũ Kpalɛwa a, kĩ ɛnyɛ Baguma futetsa kĩ ɛkpa bikĩ babu ye a, bɔnyɛ foe akũ adansifɔ a.”

33Kĩ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ a nu fɔlɛtsa kĩĩ a, fɔfɔ̃ bɛna kalɔkpa paa ade bɛwɛ kĩ bakɔ fɔtɔ banyanɛ a. 34Lɛmɛ Farisifɔ banɔkɔɛ̃ a kamɛ ɔmɔa kĩ bavɛ Gamaliel sua be osi. Ɛnyɛ fɔtsa ɔtsanɛ nɛ Mose mbla akũ, ade bati a flee akɔa obu baũ kakpa ye a. Eyidza ɛdza ade ɛlɛ kĩ bɛfɔ̃ fɔtɔ banyanɛ a bɛkpa be osi sukuloo bɛkɔna fɔlɛtsa a akũ. 35Ade ke liti ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ Israelfɔ, midã kadã wĩ nɛ lɛtsa kĩ miawɛ kĩ miakɛna nɛ bati kĩĩ akũ a! 36Míate anɛ kĩ lɔkɔ lidi kĩ lɛyatɛ̃ a, onyole odi kĩ bavɛ Teuda yakɛna ye akũ kĩ oti titiliwu odi odu yanɛ. Bati ndɛ ɔha ɛna tomɔ ye nɛ liti. Ade kĩ bɛkɔ ye a bikĩ bitomɔ ye a flee pansam, ade ye fɔlɛtsa a lɛmɛ wɔ a. 37Ke liti, nɛ bati kakã lɔkɔ a, Yuda, Galileani a yayidza, ɛvɛlɛ bati kɔdabu ebumɔ ye akũ. Kĩ ye malo ɛyaku a bikĩ bitomɔ ye a flee yalɛ, ade ye fɔlɛtsa a lɛmɛ wɔ a. 38Foesũ lɛtsa kĩ mabi mi nyɛ kĩ mifɔnɛ bati kĩĩ awɛ bɛnaa. Ntɛ be fɔtsa katsa a mɔ bati fude fɔanɛ ni, owi lɛláabuna mɔ fɔ́awɔ. 39Lɛmɛ ntɛ Baguma sɛkɛ̃ futo kɔ̃ ni, bɔláapuli busua foe osi. Ntɛ mitádã kadã wĩ ni, luwi lidi míamɔ kĩ Baguma awɛ akũ buyidza bɔdza.”

Katsɛnakɔ̃ bati a tɛ Gamaliel kalɛ a. 40Foesũ bɛvɛ fɔtɔ banyanɛ a bimuniki bɛya ade bibo be a. Bisĩ be mbla kĩ bɛtabuki bɛlɛ kadima nɛ Yesu dĩ akũ dadaada, ade bɛfɔnɛ be awɛ a.

41Kĩ bɛdzakũ banaa a, bɛmɔ́ kawɔlɛ pii kitonɛkĩ Baguma bu be ndɛ bati kĩ bɛfɛta bɛkpa lubo kamɔ mɔ kɔnyɔãkado nɛ Yesu dĩ sũ. 42Nɛ fukĩĩ liti a, luwi daa bɛkatsa fɔtsa nɛ Asɔli kɔla kamɛ, mɔ bati tɔtɔ kamɛ, kade lɛtsã nɛ Kalɛ Wĩ akũ kĩ Yesu nyɛ Kristo a.

6

Batɛ Badonɛ a Pau Babumɛnanɛ Evũkɔnɔ.

1Ke liti a, kĩ fɔtsa bakɔlɛnɛ a lidede lamɛna kapɔ kabu a, ɔdzɛ yawo nɛ Yudafɔ a kĩ balɛ Tigriki mɔ Yudafɔ mɔawɛ a kayite. Grikifɔ a tsa kĩ ntɛ bɛsɛ̃ funitsã ni, baákpa be bakunawa. 2Nɛ foesũ fɔtɔ banyanɛ ewua-nviã a vɛ batɛ badonɛ a flee bɛkpɔta ade bibi be kĩ, “Fɔtáfɛta kĩ bɔakɔa lɔkɔ a kĩ bɔalɛ Baguma fɔlɛtsa bɔkɛna funitsã kasɛ̃ lɔkɔ. 3-4Foesũ nwaɛ̃ amɛ, midã mi kamɛ minyɛ banyole evũkɔnɔ kĩ binyina kadi, kĩ Hũhũ Kpalɛwa lɛmɛ yi be kamɛ, lɔkɔa bɔkɔa adzuma kĩĩ budo nɛ be awɛ, ayekĩ boe mɔawɛ a bɔ́ana aya bɔkpa mpaɛ kabɔa mɔ Baguma fɔlɛtsa a kalɛ.”

5Fɔlɛtsa a de bati a flee kawɔlɛ ade bɛnyɛ Stefano, oti kĩ edeĩ katɛkado, kĩ Hũhũ Kpalɛwa lɛmɛ tɛ ye kamɛ, Filipo, Prokoro, Nikanora, Timona, Parmena mɔ Nikolao, kĩ ɛdani ɛkɛna Yudani. Eto Antiokia. 6Bɛnyɛ bati evũkɔnɔ a kĩ bɛpau a bɛtsa fɔtɔ banyanɛ a ade bɛbɔa mpaɛ nɛ be lɔlɔ, bite awɛ nɛ be akũ a.

7Bati pii tɛ Baguma kalɛ wĩ a. Fɔtsa bakɔlɛnɛ nɛ Yerusalem danɛ kapɔ ade Yudafɔ basɔfɔ a pii lɛmɛ dani bɛtɛ Yesu bido a.

Yudafɔ Ɔmaĩ Banɔkɔɛ̃ a Pi Stefano.

8Stefano kĩ Baguma kɔbɛ̃ mɔ sɛmɛ kalɛ yi ye kamɛ a, kɛna awãwã mɔ nsɛntsɛlɛni fɔtsa pii nɛ bati a kamɛ. 9Yudafɔ a kĩ bɛnyɛ be nɛ awɔba kamɛ a kĩ bito Kirene mɔ Aleksandria bibumɔ bikĩ bito Kilikia mɔ Asia yidza nɛ Stefano akũ, bɛkavɛlɛ fɔlɛtsa mɔ ye. 10Lɛmɛ Baguma Hũhũ kpa Stefano nyansã mɔ kadikanyi paa foesũ ntɛ ɛlɛ kɔdzɛla ni, be kamɛ odima lápuli katɛ ye atsindze.

11Foesũ bɛkɛna ɔmɔa mɔ badi kĩ bɛma fɔvã kĩ, “Bunu kĩ Stefano lɛ fubusuotsa nɛ Mose mɔ Baguma akũ.”

12Ye onukpɛ̃ katsua kĩĩ fɔ̃ bati a, banɔkɔɛ̃ a, mɔ mbla batsanɛ a na kalɔkpa paa, ade Yudafɔ mbla batsanɛ a yapi Stefano bɛnamɛna Ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ katsɛnakɔ̃ a. 13Bati a kĩ bitsua Stefano onukpɛ̃ a yama fɔvã bɛlɛ kĩ, “Oti kĩĩ alɛ kɔdzɛla katia Asɔli Kɔla Kpalɛwa mɔ Mose mbla a luwi nyɛ luwi. 14Bunu lɛmɛ kĩ ɛlɛ kĩ Yesu Nazaretni a aaveli Asɔli kɔla kĩĩ lɔkɔa ɛdani tɛmaniɛ flee a kĩ Mose yi ɛkpa boe a.”

15Lɔkɔ a na kamɛ bati a flee kĩ bɛna nɛ katsɛnakɔ̃ a ke anɛ nɛ Stefano akũ ade bɛmɔ́ kĩ ye anɛ kamɛ dani ndɛ ode fɔtɔ ɔnyanɛ ade aye a.

7

Stefano De Lɛtsã Nɛ Baguma Kalɛ Wĩ a Akũ.

1Ade Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee a via Stefano kĩ, “Lɛtsa a kĩ bɛlamɛna kalɛ nɛ nɔ akũ a ni, nuwĩ fɔanɛ?”

2Stefano kpa mbuayɛ kĩ, “Nda amɛ mɔ nwãɛ amɛ, mitse katse wĩ! Fɔmɔ boe ɔwanyɔ Abraham aatu ɛnaadzi nɛ Haram tite akũ a, Baguma Kpalɛwa a nyɛ ye akũ ɛtsa ye nɛ Mesopotamia tite akũ. 3Ade awã ebi ye kĩ, ‘Yidza kafɔnɛ nɔ katete bati mɔ tite a na kanaa tite a kĩ maatsa nɔ a akũ.’

4“Foesũ ɛdzakũ nɛ Kaldea tite akũ ɛnadzi nɛ Haram kɛnawo lɔkɔ a kĩ ɔlɛga ku. Ade ke Baguma kpã ye ɛyamɛna nɛ awã kĩ midzi nviã kĩĩ a. 5Baguma tákpa Abraham tite kanyakɔ̃ sɛnɛta mɔa malo kĩ tɛnya ye tide. Lɛmɛ ɛlɛ eyi kĩ yaakɔa tite a na ɛkpa ye tɛnya ye mɔ ye babi mɔ bawa tide, titɔ kĩ nɛ lɔkɔ a na kamɛ malo ɛtáma obi odima! 6Lɛtsa a kĩ Baguma bi ye nyɛ kĩ, ‘Nɔ bawa aanya banɔvɔɛ̃ nɛ tite bɛbã akũ, bɛnya abawa bɛkɛna be tɛnya futeli ɔha ɛna kpɔũ.’ 7Ebuki ɛlɛ kĩ, ‘Maadzɛ mɔ bati a kĩ be baasum a. Ke liti baadzakũ nɛ tite a akũ bɛyaasum yĩ nɛ awĩ kĩĩ.’ 8Ade ke Baguma kɛna lɛkpati katsua ndɛ apam aye nɛ Abraham mɔ Ye Baguma kayite a. Nɛ foesũ kĩ Abraham ma Isak a etsua ye lɛkpati kĩ ɛtɛ fuwi ɛlɛ̃ a. Isak lɛmɛ ma Yakob, Yakob lɛmɛ ma babi ewua-nviã kĩ bɛnyɛ Yudafɔ bawanyɔ ewua-nviã a.

9“Yakob babi kĩĩ yɔɔlɛ anɛ nɛ be ɔwaɛ̃ Yosef akũ ade bipi ye bɛnɔ bɛkpa bati badi bɛkpã ye bɛnamɛna Egipte tite akũ a. Lɛmɛ Baguma dã ye akũ, 10ade ɛnyɛ ye etomɛna ye lubo kamɔ mɔ ayɔlɔhɔ kamɛ a. Baguma kpa ye nyansã mɔ kɔnyakamɔ baũ foesũ Egiptefɔ Lɛgã Farao wɛ ye kalɛ ade ɛkɔa ye ɛkɛna ye tite mɔ lɛgã tɔtɔ a akũ ɔdãmɛnanɛ a.

11“Lɔkɔ lidi kamɛ ni, kɔlɛ kpale ya nɛ Egipte mɔ Kanan tite flee akũ kĩ fɔyamɛna lubo kamɔ beblebee kĩ boe bawanyɔ tána funitsã. 12Ade kĩ Yakob nu kĩ fugbanɔ na nɛ Egipte a, edo ye babi lɔtɔnyade a bɛnaaya funitsã bɛyamɛna. 13Kĩ Yakob babi buki bɛnaa awã lɛyade kĩ banaaya funitsã a, Yosef nyɛ ye akũ ɛtsa bawaɛ̃, ade ɛnyɛ be lɛmɛ ɛtsa Lɛgã Farao a. 14Yosef bi be kĩ ntɛ bɛnaa ni, bɛkpã ɔlɛga Yakob mɔ ye akũ bati flee a kĩ baana ndɛ bati aduesɔũ-elo bɛyamɛna nɛ Egipte. 15Foesũ Yakob mɔ ye babi dzakũ bɛnaa Egipte bɛnadzi nɛ awã kɛnawo kĩ biku. 16Ke liti a, bɛkɔa be banɔkpa bɛyamɛna nɛ Sekem bɛyabila nɛ linikɛ a kĩ Abraham ya mɔ sika etomɛna Hamor babi sɛkɛ̃ a kamɛ.

17“Kĩ lɔkɔ a kĩ Baguma sui mɔ Abraham wo ɔtɔ kiyua a, Israelfɔ nɛ Egipte a ma bɛsa beblebee. 18Fɔyaya lɛmɛ kĩ lɛgã vɔɛ̃ Farao a kĩ ɛnya Egipte akũ a tányi Yosef kɔlaa. 19Farao kĩĩ tsã tɛdake kamɛ ɛkɛna boe bawanyɔ tɛnya, ɛfɔ̃ bɛnyɛ be babi bakɔkɔa nɛ tɔtɔ kamɛ ayekĩ baaku.

20“Ade lɔkɔ a na kamɛ bɛma Mose a. Obisɛ̃ kĩĩ kalɛ kadã paa. Nɛ foesũ ye bamanɛ kɔla ye nɛ kɔla kamɛ tidetɔ ɛlalɛ. 21Kĩ bɛnyɛ ye nɛ be akũ a, Farao obitsole namɔ ye ɛbɔɛ, ade ɛdɔɔla ye ndɛ ye mɔawɛ sɛmɛ kamɛ obi a. 22Bɛtsa ye Egiptefɔ kadikanyi mɔ be kadzi kamɛ fɔkɛnatsa a flee, ade ɛyabo anɛ ɛkɛna oti a. Ɛna ovio nɛ kɔdzɛla kalɛ mɔ fɔkɛnatsa pii kamɛ.

23“Kĩ Mose tɛ futeli tɛna a, kakɔna wo nɛ ye kamɛ kĩ ɛnaasɛla ye bawaɛ̃ Israelfɔ ɛdã. 24Kĩ ewo awã a, ɛmɔ́ kĩ Egipteni odi lamɛna Israelni odi awɔda kakɛna foesũ ɛnabumɔ Israelni a, ade ebo Egipteni a ɛkɔ a. 25Mose kɔna kĩ bawaɛ̃ a aanu foe kayɔ kĩ Baguma lɛwɛ kĩ yatsã ye akũ ɛtɛ be lɛmɛ bɛtánu foe kayɔ lɔmɔ. 26Kĩ kade nyina a, ebuki ɛmɔ́ kĩ Israelfɔ bati nviã lamɛna kavũ. Ɛnaakpɔla lɛma a ade ebi be kĩ, ‘Midã, bawaɛ̃ mɔ bawaɛ̃ mianɛ, nde sũ miakɛna akũ awɔda lɔmɔ?’

27“Lɛmɛ ekĩ ɛwɛ sɔwã a du Mose ɛdzɛla nɛ ɔɔwɛ̃ ade evia ye kĩ, ‘Fɔɔdabe tsɛla nɔ? Owei lɛkɛna nɔ boe akũ ɔnyanɛ mɔ fɔlɛtsa ɔdzɛnɛ? 28Mbɔɛ awɛ kĩ akɔ yĩ ndɛ ayekĩ ɔkɔ Egipteni a kadzɔ a?’ 29Kĩ Mose nu fɔlɛtsa kĩĩ a, libe wo ye paa, foesũ elo ɛnaa Midianfɔ tite akũ, awã kĩ ɛnadzi ndɛ ɔnɔvɔɛ̃ aye, ɛma babinyole nviã.

30“Futeli tɛna liti a, ode fɔtɔ ɔnyanɛ odi nyɛ ye akũ ɛtsa Mose nɛ tuwĩ mɔ fu kĩ tɛkatɛ̃ nɛ kɔsa a kĩ kufuã Sinai ɔtɔ a kamɛ. 31Kĩ Mose mɔ́ fukĩĩ a, fɔkɛna ye saa foesũ efuã kĩ yanaadã lɛtsa a kadã wĩ. Ade Baguma vɛ ye ebi ye kĩ, 32‘Yĩ nyɛ nɔ bawanyɔ a Baguma, Abraham mɔ Isak mɔ Yakob Baguma.’ Mose katila bliblibli mɔ libe foesũ ɛtápuli ebuki ɛdã awã kadã wĩ.

33“Ade Baguma bi ye kĩ, ‘Nyɛ nɔ mpabua nɛ abɔa, kitonɛkĩ awã kĩ ɔdzɛ̃ a ni, tite kpalɛwa tanɛ. 34Ɔnɔkɔali mmɔ́ yĩ bati a lubo kamɔ mɔ tɛnya a kĩ bakɛna be nɛ Egipte tite akũ a. Nnu be kɔnyakabe foesũ ĩya kĩ mayaanyɛ be. Finyaakĩĩ ya, lɔkɔa ndo nɔ fɔtɔ nɛ Egipte.’

35“Ade Mose a kĩ bisĩ kĩĩ bivia kĩ, ‘Owei lɛkɔa nɔ ɛdzɛla ndɛ boe akũ ɔnyanɛ mɔ fɔlɛtsa ɔdzɛnɛ?’ Ade ye Mose kĩĩ a Baguma do kĩ ɛnaanya be akũ, lɔkɔa ɛnyɛ be nɛ ɔhau kamɛ fɔtsãmɛna ode fɔtɔ ɔnyanɛ a kĩ ɛnyɛ ye akũ ɛtsa ye nɛ tuwĩ a kĩ tɛkatɛ̃ a kamɛ a. 36Mose kpã bati a bɛdzakũ nɛ Egipte. Ɛkɛna awãwã fɔtsa pii nɛ Egipte mɔ Mpo Ngbã a abuĩ mɔ kɔsa kamɛ nɛ be osi katsã futeli tɛna a flee kamɛ.

37“Ade Mose kĩĩ mɔapɛ a libi Israelfɔ kĩ, ‘Baguma aanyɛ onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ odi ndɛ ayekĩ ɛnyɛ yĩ a etomɛna mimɔa a kamɛ.’ 38Mose nyɛ oti kĩ ɛna nɛ boe bawanyɔ a sɛkɛ̃ nɛ lɔkɔ a kĩ Israelfɔ na nɛ kɔsa kamɛ a. Ade ye mɔ Baguma fɔtɔ ɔnyanɛ lɛmɔ kɔdzɛla nɛ Sinai ɔtɔ akũ, ɛtɛ Baguma nkpã kalɛ a ɛma boe a.

39“Lɛmɛ boe bawanyɔ táwɛ kĩ batse Mose, mbom bisĩ ye, ade bɛwɛ kĩ bamuniki bɛnaa Egipte tite akũ a. 40Foesũ bibi ɔwaɛ̃ Aron kĩ, ‘Kɛna baviɔ̃ kĩ baakpã boe, kakpa boe, kitonɛkĩ bunyína lɛtsa a kĩ lɛya nɛ Mose a kĩ ɛkpã boe etomɛna Egipte a akũ.’ 41Ade ke bɛmɛ baviɔ̃ ndɛ ɔnantsue obi aye, bɛkabɔa afɔliɛ kakpa ye a. Bɛmɔ́ kawɔlɛ bɛnya luwi bɛkpa lɛtsa a kĩ be mɔa bɛkɔa awɛ bɛkɛna a. 42Nɛ fukĩĩ sũ Baguma muniki nɛ be liti, ɛfɔ̃ bɛkasum suwa mɔ odetɔ mɔ fusibii, ndɛ ayekĩ bɛtsɛlɛ nɛ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ Ovoli a kamɛ kĩ,

‘Israelfɔ, nnɛ́ yĩ mikɔa bayaɛ mibɔa afɔliɛ mikpa

nɛ futeli tɛna a kĩ mina nɛ kɔsa kamɛ a.

43Mbom Molok pata mɔ Romfa fusibii

baviɔ̃ a kĩ mikɛna a mikabɔa afɔliɛ kakpa.

Foesũ maafɔ̃ bipili mi ndom bɛkpã mi bɛnamɛna mɔ lugo nɛ Babilonia liti flee.’

44“Boe bawanyɔ na patampa kĩ ye kamɛ Baguma kanyɛ akũ katsa be nɛ kɔsa a kamɛ. Bike patampa kĩĩ ndɛ ayekĩ Baguma nyɛ ɛtsa Mose kĩ ɛkɛna pɛpɛɛpɛ a. 45Patampa kĩĩ, kĩ boe bawanyɔ tɛ bitomɛna be balɛga sɛkɛ̃ a na nɛ be awɛ, nɛ lɔkɔ a kĩ Yosua kpã be a, ade bɛtɛ bati a kĩ Baguma blɔmɛna nɛ be lɔtɔ a tite a. Patampa kĩĩ na nɛ be kamɛ kɛyawo Lɛgã Dawid lɔkɔ. 46Dawid fɔkɛnatsa wo Baguma anɛ, ade evia Baguma kĩ ɛkpa ye osi eke kadzikɔ̃ wĩ ɛkpa Yakob Baguma a. 47Lɛmɛ Salomo lɛyake kɔla a ɛkpa Baguma.

48“Lɛmɛ Baguma Kpale ládzi nɛ fɔla kĩ batidziwa ke a kamɛ. Baguma onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ lɛ kĩ,

49‘Ode nyɛ yĩ lɛgãkpo,

ade tite lɛmɛ nyɛ yĩ abɔa katekɔ̃ a.

Kɔla kɔɔdabe odu míapuli mike mikpa yĩ,

mbɔɛɛ kadzikɔ̃ mɔ nlá?

50Nnɛ́ yĩ mɔawɛ lɛkɛna fukĩĩ bamɛ flee a?’ ”

51Ade Stefano buki ebi be kĩ, “Bati kĩ mideĩ atɔ ɔsĩ mianɛ! Misĩ kĩ míatse Baguma kalɛ ndɛ ayekĩ mi balɛga kɛna a. Daa miayidza kadza nɛ Hũhũ Kpalɛwa akũ. 52Baguma onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ ɔɔdabe mɔ mi bawanyɔ tátomɔ ye liti? Bɛkɔ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ a kĩ bɛlɛ biyi kĩ Oti a Kĩ Bɛpau kĩ ye akũ kpalɛ a aaya. Oti Kĩ Bɛpau kĩĩ malo, minyɛ ye mikpa bɛkɔ ye. 53Ɔnɔkɔali fɔanɛ kĩ mi a kĩ mitɛ Baguma mbla mitomɛna ye ode fɔtɔ banyanɛ sɛkɛ̃ a, misĩ ye akũ kakɛna.”

Bɛtalɛ Stefano Boe.

54Kĩ binu Stefano fɔlɛtsa a kĩ ɛlɛ nɛ be akũ a, be tɔwɔlɛ hulu, ade bɛkaba adɔ̃ dzadzadza mɔ kalɔkpa a. 55Lɛmɛ Stefano kĩ Hũhũ Kpalɛwa yi ye kamɛ, dzɛla anɛ ɛdã ode koee ade ɛmɔ Baguma kukũkpalɛ a mɔ Yesu kĩ ɛdzɛ̃ nɛ Baguma sɔmɔna a. 56Ade ebi be kĩ, “Midã! Mamɔ kĩ odetɔ́ kamɛ binya ade Otidziwa Obi a dzɛ̃ nɛ Baguma sɔmɔna a!”

57Bati a bɔa fɔwɔla kɔɔba, bisua atɔ ade biwula atsɛ bɛnapi ye a. 58Bɛvɛlɛ ye bɛnɛmɛna nɛ ɔmatɔ a kamɛ ade bɛtalɛ ye boe a. Bati a kĩ bɛvɛlɛ ye bɛnɛmɛna a nyɛ be tɛtadiɛ wulaa biyi nɛ opopo odi kĩ bavɛ Saulo sɛkɛ̃. 59Kĩ bɛkatalɛ Stefano boe a, ɛbɔa mpaɛ ɛlɛ kĩ, “Boe Ɔlate Yesu, tɛ yĩ hũhũ.” 60Ade ke eke aduli ɛbɔa fɔwɔla kɔɔba ɛlɛ kĩ, “Boe Ɔlate, tase be tɔkpa kĩĩ akũ kɔtɔ!” Kĩ ɛlɛ fukĩĩ eyua a, ade eku a.

8

1Lɔkɔ a kĩ bɛkɔ Stefano a, Saulo mɔ́ kawɔlɛ nɛ ye wuda akũ.

Saulo Tómɔ Batɛ Badonɛ a Liti.

Kito luwi a na, ade bido batɛ badonɛ a liti katomɛna awɛ nɛ Yerusalem a. Batɛ badonɛ a flee pansam bilo bɛnaa Yudea mɔ Samaria tite akũ. Lɛmɛ fɔtɔ banyanɛ a kɔ̃ kahɔ nɛ awã. 2Bikĩ bavila Baguma a kamɛ badi bɔɛ Stefano ɔnɔkpa a bɛnabila, ade bibe ye paa a.

3Ade Saulo kɔa ete nɛ ye akũ mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ kĩ yakɔ batɛ badonɛ a. Foesũ ɛkawo nɛ tɔtɔ tidi nyɛ tidi kamɛ kapili batsole mɔ banyole flee kavɛlɛ be kanaado nɛ kɔla kamɛ.

Filipo De Lɛtsa Nɛ Kalɛ Wĩ a Akũ Nɛ Samaria.

4Lɛmɛ batɛ badonɛ a kĩ bilo nɛ Yerusalem a tsã bimini bɛkalɛ kalɛ wĩ a nɛ Yesu akũ. 5Ade Filipo naa Samaria ɔmatɔ odi kamɛ ɛnabi bati a Kalɛ Wĩ nɛ Kristo akũ a. 6Bati pii tse ye fɔlɛtsa a kĩ ɛlɛ a nɛ awãwã fɔtsa a kĩ ɛkɛna bɛmɔ́ a sũ. 7Ɛblɔmɛna hũhũ kpa etomɛna bati pii kamɛ. Hũhũ kpa a kabɔa fɔwɔla kɔɔba ntɛ banɛ nɛ bati a kamɛ. Ɛtsa bati kĩ biveliveli mɔ bikĩ bɛnɛ lɛkpɛ̃ lɛmɛ. 8Nɛ fukĩĩ sũ Samaria ɔmatɔ a kamɛ bati mɔ kawɔlɛ paa!

9Kanɔkɔnɛ ɔdãnɛ odi kĩ bavɛ Simon na nɛ Samaria ɔmatɔ a kamɛ Ye kanɔkɔnɛ kadã a kakɛna bati wãwã kĩ fɔfɔ̃ yabu ye akũ kĩ oti mɔ kɔbɛ̃ odi odu yanɛ. 10Samariafɔ batsole mɔ banyole flee abu ye nɛ fukĩĩ sũ, ade balɛ nɛ ye akũ kĩ, “Ye nyɛ Baguma kɔbɛ̃ a kĩ bavɛ Kɔbɛ̃ Kpalede a.” 11Nɛ ayekĩ ye kanɔkɔnɛ kadã awo be anɛ sũ ni, bati atse ye ɔlɛdo. 12Lɛmɛ finyaakĩĩ kɔ̃, bɛtɛ Filipo fɔtsa katsa nɛ Baguma lɛgãkanya akũ a nɛ Yesu Kristo dĩ akũ bido. Nɛ foesũ batsole mɔ banyole pii tɛ mui kawɔla amaniɛ. 13Simon kĩĩ lɛmɛ tɛ edo ade ɛtɛ mui kawɔla amaniɛ a. Ɛtsã etomɔ Filipo bɛkamini ade Filipo awãwã fɔtsa kpale a kĩ ɛkakɛna a fɔ̃ akũ dzuli ye a!

14Kĩ fɔtɔ banyanɛ nɛ Yerusalem nu kĩ Samariafɔ tɛ Baguma kalɛ a bido a, bido Petro mɔ Yohanes kĩ bɛnaasɛla be. 15Kĩ biwo awã a, bɛbɔa mpaɛ nɛ batɛ badonɛ vɔɛ̃ a lɔlɔ kĩ bɛtɛ Hũhũ Kpalɛwa a. 16Titɔ kĩ bɛkɛna be mui kawɔla amaniɛ a nɛ Yesu dĩ akũ malo ni, bɛtátɛ tɔ̃ Hũhũ Kpalɛwa a. 17Foesũ Petro mɔ Yohanes te awɛ nɛ be akũ ade bɛtɛ Hũhũ Kpalɛwa a.

18Kĩ Simon mɔ́ kĩ awɛ fɔtɔ banyanɛ a ate nɛ bati akũ fɔmɔ batɛ Hũhũ Kpalɛwa a sũ ni, ɛbɔɛ sika ɛkpa, 19ade ebi be kĩ, “Mikpa yĩ kɔbɛ̃ kĩĩ odu ayekĩ ntɛ nte awɛ nɛ bati akũ ni, baana Hũhũ Kpalɛwa a.” 20Ade Petro bi ye kĩ, “Mimɔ nɔ sika a flee míawɔ, kitonɛkĩ ɔkɔna kĩ aapuli ɔya Baguma futetsa mɔ sika. 21Ɔláapuli ɔkɛna adzuma kĩĩ, kitonɛkĩ nɔ ɔwɔlɛ kamɛ lɛ́waa yededeede nɛ Baguma anɛ. 22Fɔnɛ adzuni kpa a kĩ ewo nɛ nɔ kamɛ a awɛ kabɔa mpaɛ kakpa boe Ɔlate, ɔsa yaakɔa nɔ ɔwɔlɛ kamɛ kakɔna kpa kĩ ete nɔ, 23kitonɛkĩ mmɔ́ kĩ anɛngbã mɔ titikpa kakɛna nya nɔ kamɛ kamɛ!”

24Ade Simon bi Petro mɔ Yohanes kĩ, “Mike boe Ɔlate aduli mikpa yĩ ayekĩ kadumu fɔlɛtsa kĩ milɛ kĩĩ fudima lɛlaaya nɛ yĩ akũ.”

25Kĩ Petro mɔ Yohanes lɛ boe Ɔlate kalɛ wĩ a, bidi adansiɛ lɛmɛ nɛ ke akũ nɛ Samaria biyua a, bimuniki bɛnaa Yerusalem. Bɛnatsã Samaria tukula pii kamɛ bɛkade lɛtsã nɛ Kalɛ Wĩ a akũ.

Filipo Lɔmɛna Mɔ Etiopia Ɔnɔkɔɛ̃ Odi.

26Ade boe Ɔlate ode fɔtɔ ɔnyanɛ odi yabi Filipo kĩ, “Yidza, kaka nɛ kayɔ, katsã kɔsa kamɛ osi a kĩ eto Yerusalem ɛnaa Gaza akũ a.” 27Ade ke eyidza epi osi a. Kĩ yanaa a, ɛnatsɛlamɛna onyole odi kĩ yaya. Onyole kĩĩ nyɛ Etiopia lɛgãtsole kĩ bavɛ Kandake, sika akũ fɔtsa ɔdãmɛnanɛ ɔnɔkɔɛ̃. Ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ nabɔa mpaɛ nɛ Yerusalem. 28Emuniki yatsã, ade edzi nɛ ohilili kĩ bapɔnkɔ avɛlɛ kamɛ, ɛkakã Baguma Onukpɛ̃ Ɔnyɛnɛ Yesaya ovoli a. 29Ade Hũhũ Kpalɛwa a bi Filipo kĩ, “Tsã kanaapi ohilili a.”

30Foesũ Filipo wula atsɛ ɛnaa ye sɛkɛ̃ ade enu kĩ ɔnɔkɔɛ̃ a kakã Baguma Onukpɛ̃ Ɔnyɛnɛ Yesaya ovoli a kĩ ɛtsɛlɛ a. Ade evia ye kĩ, “Anu fɔlɛtsa a kĩ ɔlamɛna kakã a kayɔ?” 31Ɔnɔkɔɛ̃ a kpa mbuayɛ kĩ, “Oowo, nde maakɛna nnu foe kayɔ ntɛ odima tányɛ foe kamɛ ɛtsa yĩ?” Eke Filipo aduli kĩ ede ewo nɛ ohilili a kamɛ edzi nɛ ye ɔwɛ̃. 32Fɔlɛtsa a kĩ foe ɛkakã nɛ Katsɛlɛ Kpalɛwa a kamɛ nyɛ kĩ,

“Bɛkpã ye ndɛ kuveli aye banamɛna kakɔkɔ̃.

Edzɛ̃ dĩĩ ndɛ kavelibi nɛ ke tɛtsã bakpelinɛ anɛ

ade ayea lɛmɛ ɛtábinya onukpɛ̃ a.

33Nɛ ye akũ kadɔla sũ, bɛtádzɛ bɛkpa ye ɔtɛbɛ

Owei aalɛ kadi etomɛna ye babi mɔ bawa akũ,

Kitonɛkĩ bɛtɛ ye nkpã nɛ ye awɛ nɛ katinya kamɛ.”

34Ɔnɔkɔɛ̃ a via Filipo kĩ, “Bi yĩ. Owei akũ fɔlɛtsa onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ a lamɛna kɔdzɛla kalɛ, ye mɔa akũ mbɔɛɛ kĩ oti bɛbã?” 35Filipo yi kayɔ etomɛna fɔlɛtsa kĩĩ akũ, ade ɛkɔa fɔbɛbã pii ebu, ebi ye Kalɛ Wĩ a nɛ Yesu akũ a.

36-37Kĩ banaa nɛ osi a bɛnawo kakɔ kadi kĩ mui dzɛ̃ nɛ osi ɔwɛ̃. Fɔtsa akũ ɔdãmɛnanɛ ɔnɔkɔɛ̃ a bi Filipo kĩ, “Aádã mui badi nɛ awĩ! Litsa sũ nláapuli ntɛ Baguma mui kawɔla amaniɛ a?”

Ade Filipo bi ye kĩ, “Ntɛ ɔtɛ odo mɔ nɔ ɔwɔlɛ flee kɔ̃ ni, aapuli ɔtɛ” 38Ɔnɔkɔɛ̃ a bi ye kĩ, “Ntɛ ndo kĩ Yesu Kristo nyɛ́ Baguma Obi a.” Ade awã ɛfɔ̃ ohilili a dza a. Biduma bɛnawo nɛ mui a kamɛ ade Filipo wɔla ye mui nɛ Yesu dĩ akũ a.

39Kĩ bɛnɛ nɛ mui a kamɛ a, Boe Ɔlate Hũhũ a bɔɛ Filipo ɛdzakũmɛna, ade ɔnɔkɔɛ̃ a tabuki ɛmɔ ye a. Ɛtɔasu ye osi ɛnaa mɔ kawɔlɛ.

40Ke liti a, Filipo mɔ eyi ɔsũ kĩ ɛyanɛ ɛta nɛ Asoto ɔmatɔ kamɛ. Ɛtsã emini eto awã ɛkalɛ Kalɛ Wĩ a nɛ tɛmatɔ a kĩ tideĩ nɛ osi akũ a flee kɛnawo Kaisarea ɔmatɔ a kamɛ.

9

Saulo Dani Ɔwɔlɛ Kamɛ.

1Nɛ lɔkɔ a na kamɛ, Saulo kɔa kɔnɛyɔɔlɛ etomɔ batɛ badonɛ a liti kĩ yawɔla be.

Ɛnaa Yudafɔ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee a sɛkɛ̃. 2ɛnavia kĩ bɛkpa ye otumi tuvoli, lɔkɔa ɛnaa Yudafɔ fɔtsɛnakɔ̃ nɛ Damasko, ɛnaapili bikĩ bɛtsɛ̃ nɛ boe Ɔlate osi vɔɛ̃ a akũ, batsole mɔ banyole flee, esuli be ɛyamɛna nɛ Yerusalem.

3Lɔkɔ a kĩ Saulo fuã Damasko ɔmatɔ a eyua mɔ kakɔna kĩĩ a ni, deedimɔapɛ ɔhaĩ odi mɔanɛ eto ode etsua esinya ye. 4Ɛka ɛtɔ ade enu ɔlɛdo odi kĩ, “Saulo, Saulo litsa sũ otomɔ yĩ liti?”

5Ade Saulo via kĩ, “Boe Ɔlate, nɔ owei anɛ?”

Ɔlɛdo kĩĩ kpa mbuayɛ kĩ, “Yĩ nyɛ Yesu a kĩ ye liti otomɛna a. 6Yidza finyaakĩĩ kanaa ɔmatɔ a kamɛ, lɔkɔa baabi nɔ lɛtsa a kĩ kɛnɛ kĩ akɛna.”

7Banyole a kĩ bɛmɔ Saulo bɛtsɛ̃ a fɔ̃ bɛdza lɛmɛ baámɔ lɛtsa a kĩ de balɛ. Binu ɔlɛdo a lɛmɛ bɛtámɔ oti odima. 8Ade kĩ Saulo yidza nɛ tite ebinya banebi a, ebuki yaámɔ fɔkɔ. Foesũ bipi ye nɛ kɔkpɔ bɛkpã ye bɛnamɛna Damasko ɔmatɔ a kamɛ. 9Edzi fuwi ɛlalɛ kĩ yaámɔ fɔkɔ, yaánya, yaámɔa lɛmɛ.

10Nɛ lɔkɔ a na kamɛ ɔtɛ odonɛ odi kĩ bavɛ Anania na nɛ Damasko. Boe Ɔlate nyɛ ye akũ ɛtsa ye ɛvɛ ye kĩ, “Anania!”

Anania tunɔ ɛlɛ kĩ, “Boe Ɔlate, amɔ yĩ nɛ awĩ!”

11Ade boe Ɔlate bi ye kĩ, “Yidza katsã ɔblɔnu a kĩ bavɛ Ɔblɔnu Kpĩĩ a akũ, lɔkɔa ntɛ owo Yuda tɔtɔ kamɛ ni, via Saulo kĩ eto Tarso a akũ. 12Edeĩ nɛ awã ɛlamɛna mpaɛ kabɔa, kitonɛkĩ ĩnyɛ ntsa ye ɛmɔ nɛ hũhũ kamɛ kĩ onyole odi kĩ bavɛ Anania aayate awɛ nɛ ye akũ ebuki ɛmɔ fɔkɔ.”

13Ade ke Anania kpa mbuayɛ kĩ, “Boe Ɔlate, nnu fɔlɛtsa pii ntomɛna oti kĩĩ akũ nɛ ayekĩ ɛkɛna nɔ bati awɔda nɛ Yerusalem a! 14Ade bunu kĩ ɛtɛ otumi tuvoli etomɛna Basɔfɔnɔkɔɛ̃ sɛkɛ̃ kĩ epili nɔ batɛ badonɛ flee nɛ Damasko a.”

15Lɛmɛ boe Ɔlate bi ye kĩ, “Naa nɔ kɔ̃ kanaakɛna ayekĩ mbi nɔ a, kitonɛkĩ mpau ye kĩ ɛyaanya yĩ ɔsumunɛ ɛlɛ kalɛ wĩ a ɛtsa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ, fɔgã, mɔ Israelfɔ flee. 16Ade yĩ mɔawɛ a maanyɛ lubo a kĩ yaamɔ nɛ yĩ sũ a ntsa ye a.”

17Foesũ Anania pi osi ɛnawo nɛ tɔtɔ a kĩ te kamɛ Saulo na, ade ete awɛ nɛ ye akũ ebi ye kĩ, “Nwaɛ̃ Saulo, Boe Ɔlate Yesu kĩ ɛnyɛ ye akũ ɛtsa nɔ nɛ osi a lido yĩ nɛ nɔ sɛkɛ̃ kĩ buki kamɔ fɔkɔ, lɔkɔa Hũhũ Kpalɛwa ɛtɛ nɔ kamɛ.” 18Deedimɔapɛ fɔkɛna Saulo ndɛ tupo lɛtsɛ nɛ ye anɛ tɛnɛ tɛtɔ, ade edo fɔkɔ kamɔ awɛ a. Eyidza ɛkpa osi bɛkɛna ye mui kawɔla amaniɛ. 19Ade kĩ ɛnya eyua a, akũ de ye ɔsĩ.

Saulo De Lɛtsã Nɛ Kalɛ Wĩ Akũ Nɛ Damasko.

Saulo dzi nɛ batɛ badonɛ a sɛkɛ̃ nɛ Damasko fuwi fudi. 20Nɛ fuwi a kamɛ a, ɛnaa Yudafɔ fɔtsɛnakɔ̃ a, ade ɛnalɛ kɔdzɛla ɛtsa kĩ Yesu nyɛ Baguma Obi a.

21Fɔkɛna bati flee a kĩ binu ye fɔtsa katsa a saa, ade bivia be akũ kĩ, “Nnɛ́ oti kĩĩ tsɛ̃ yakɔ bikĩ bɛtɛ Yesu bido a nɛ Yerusalem a mbɔɛɛ? Nnɛ́ ye lɛmɛ lɛya nɛ awĩ mɔ botaɛ kĩ yayaapili batɛ badonɛ a ɛma basɔfɔnɔkɔɛ̃ a mbɔɛɛ?” 22Lɛmɛ Saulo fɔtsa katsa na kɔbɛ̃ ade ye fɔlɛtsa kamɛ kanyɛ kĩ Yesu nyɛ Kristo a táfɔ̃ Yudafɔ a kĩ bɛna nɛ Damasko a lɛtɛmɔ ye atsindze a. 23Fuwi fudi liti ni, Yudafɔ a natsɛna ade bipi adzuni kĩ bakɔ ye a. 24Lɛmɛ bati bɔɛ bɛyabi Saulo. Lɛnyɛ mɔ suwa flee bɛkadzɔlɛ ɔmatɔ a seebi a kĩ bike bisinya a tunyukpɛ̃ ayekĩ baana ye bɛkɔ. 25Lɛmɛ lɛnyɛ mɔa kayite a, bikĩ bitomɔ Saulo a bɔɛ ye bido nɛ ɔtsɛtsɛ kamɛ bɛtsãmɛna seebi ɔkɛ kamɛ bɛkamɛna ye bɛdzɛla nɛ tite!

Saulo Naa Yerusalem.

26Kĩ Saulo naa Yerusalem a, ɛwɛ kĩ yanaawo nɛ batɛ badonɛ a kamɛ nɛ awã. Lɛmɛ be flee bivila ye kitonɛkĩ bɛtátɛ bido kĩ ɔtɛ odonɛ yanɛ. 27Ade Barnaba bumɔ ye ɛkpã ye ɛnamɛna fɔtɔ banyanɛ a sɛkɛ̃ a. Ebi be ayekĩ Saulo mɔ́ boe Ɔlate a nɛ lɔkɔ a kĩ yanaa Damasko, mɔ ayekĩ boe Ɔlate lɛmɔ ye kɔdzɛla lɛmɛ a. Ebi be lɛmɛ ayekĩ Saulo lɛ kɔdzɛla mɔ kɔbɛ̃ nɛ Yesu dĩ akũ nɛ Damasko. 28Ade bɛtɛ ye ɛna nɛ be kamɛ a. Kito ke a, ɛna nɛ be kamɛ, emini nɛ Yerusalem flee ɛkalɛ Baguma fɔlɛtsa a nɛ boe Ɔlate dĩ akũ mɔ kɔbɛ̃. 29Ade Yudafɔ badi kĩ balɛ Griki, kavɛlɛ fɔlɛtsa mɔ Saulo a, lɛmɛ bɛwɛ kĩ bakɔ ye. 30Kĩ batɛ badonɛ a badi nu fukĩĩ a bɛkpã Saulo bɛnamɛna Kaisarea ade bɛnyɛ ye osi ɛnaa ye ɔtɔ Tarso a.

31Fɔyaya kĩ nɛ lɔkɔ a na kamɛ, batɛ badonɛ a kĩ bɛna nɛ Yudea, Galilea mɔ Samaria na nɛ lukudɔ kamɛ. Nɛ Hũhũ Kpalɛwa kɔbɛ̃ akũ sũ ni, bɛna ɔwɔlɛ kado. Bɛpɔ bibu ade bɛkɔa obu bɛkpa boe Ɔlate a.

Petro Naa Lida Mɔ Yopa.

32Petro mini ɛnaa fɔkɔ pii. Nɛ foe kamɛ a, ɛnasɛla batɛ badonɛ a kĩ bideĩ nɛ ɔmatɔ odi kĩ bavɛ Lida kamɛ. 33Awã na ɛmɔ onyole odi kĩ bavɛ Ainea. Ade futeli ɛlɛ̃ flee kĩ eveliveli kĩ yaápuli eyidza nɛ ɔkɛna akũ a. 34Kĩ Petro mɔ ye a, ebi ye kĩ, “Ainea! Yesu Kristo tsa nɔ fɔsɔ! Yidza kadza kabuta nɔ ɔkɛna.” Deedimɔapɛ Ainea yidza ɛdza, nɛ akũ ɔsĩ kamɛ. 35Bati a flee kĩ bidzi nɛ Lida mɔ Saron a, mɔ́ Ainea foesũ bɛkɔa be akũ bɛkpa boe Ɔlate.

36Ke liti a, otsole odi kĩ bavɛ Tabita na nɛ Yopa. Nɛ Griki tide kamɛ ni, bavɛ ye Dorkas kĩ de kayɔ nyɛ kayisie. Ɛnyɛ ɔtɛ odonɛ kĩ yakɛna tuwĩ daa, kabumɛna ahiãfɔ lɛmɛ. 37Fɔsɔ yabɔa ye ade eku a. Foesũ ye bati wɔla ye mui bihihiɛ ye bɛwɔla nɛ kɔla kamɛ nɛ abansulu ode. 38Yopa mɔ Lida kayite távɛlɛ, foesũ kĩ batɛ badonɛ a nu kĩ Petro na nɛ Lida a, bido bati nviã mɔ ɔlɛdo nɛ ye sɛkɛ̃ kĩ, “Wɛ sɔwa kaya nɛ boe sɛkɛ̃.” 39Ade ke Petro yidza ɛmanɛ akũ etomɔ be a. Kĩ ewo awã a bɛkpã ye bɛnamɛna kɔla kĩ koe kamɛ bɛwɔla Dorkas a. Bakunawa batsole dza bisinya Petro nɛ awã bɛkabe ade bɛtsa ye tɛtadie flee a kĩ Dorkas kapamu nɛ lɔkɔ a kĩ edzi nkpã a. 40Ade Petro nyɛ be flee nɛ kɔla a kamɛ, eke aduli ɛbɔa mpaɛ a. Ɛdani ɛtsɛlamɔ ɔnɔkpa a ade ɛlɛ kĩ, “Tabita! Yidza!” Awã na ebinya anɛ ade kĩ ɛmɔ Petro a, eyidza edzi. 41Ade Petro pi ye nɛ kɔkpɔ ɛdzɛla ye a. Foesũ Petro vɛ batɛ badonɛ mɔ bakunawa a, ade ɛkɔa ye nkpã ode edo nɛ be awɛ a. 42Fɔlɛtsa kĩĩ gba nɛ Yopa flee ade bati pii tɛ boe Ɔlate bido a. 43Ke liti a, Petro dzi nɛ Yopa fuwi pii ade ɛna nɛ Simon adi kĩ yakɔa bayaɛ tuvoli kapamu fɔtsa a sɛkɛ̃ a.

10

Petro Naa Kornelio Sɛkɛ̃.

1Lɔkɔ a na kamɛ, onyole odi kĩ bavɛ Kornelio na nɛ Kaisarea ɔmatɔ a kamɛ. Ɛnyɛ Romafɔ kawũ ɔnɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃. 2Ɛnyɛ oti wĩ, ade ye mɔ ye kɔla flee basum Baguma a. Oti kĩĩ abumɔ Yudafɔ ahiãfɔ kĩ futo ye ɔwɔlɛ kamɛ, ade yabɔa mpaɛ luwi daa lɛmɛ a. 3Luwi a, kĩ kanaa olobe tɔdɔũ ɛlalɛ kamɛ a, ɛna hũhũ kamɛ kanyɛkatsa, ɛmɔ́ yededeede kĩ ode fɔtɔ ɔnyanɛ odi yabi ye kĩ, “Kornelio!”

4Kornelio dã ye koee mɔ libe ade evia ye kĩ, “Boe Ɔlate, litsa fɔanɛ?”

Ode fɔtɔ ɔnyanɛ a bi ye kĩ, “Nɔ sɛmɛ kalɛ kakɛna mɔ mpaɛbɔ a wo Baguma sɛkɛ̃. 5Do bati bɛnaa Yopa bɛnaakpã onyole odi kĩ bavɛ Simon Petro bɛyamɛna. 6Edeĩ nɛ Simon kĩ yakɛna bayaɛ tuvoli akũ adzuma nɛ mpo abuĩ a sɛkɛ̃.” 7Kĩ Baguma ode fɔtɔ ɔnyanɛ a dzakũ a, Kornelio vɛ ye kɔla basumunɛ nviã mɔ kawũ ɔnɔnɛ mɔa kĩ ɛnyɛ oti kpĩĩ kĩ yadzɔlɛ ye akũ lɛmɛ. 8Ebi be lɛtsa a kĩ lɛya a, ade edo be kĩ bɛnaa Yopa a.

9Kĩ kade nyina a kĩ bɛkɔa bafuã Yopa a, Petro de ɛnaa lɛtsã ode nɛ awã kĩ ese a, ɛnaabɔa mpaɛ mɔ suwa tɔdɔũ ewua-nviã lɔkɔ a.10Kɔlɛ kakɔ ye ade ɛwɛ litsedi kĩ yanya a. Lɛmɛ kĩ bɛkatɔ funitsã a, ɛna kanyɛkatsa. 11Awã na ɛmɔ́ kĩ odetɔ́ binya, ade ɛmɔ́ kĩ bɛkayɔna litsedi ndɛ lima kpale kĩ bipini de nɛ atɔ ɛna a.12Bayaɛ ahɔlɔ ahɔlɔ, bɔɛ mɔ kɔvɔlabi lɛmɛ na nɛ lima a kamɛ. 13Ade ɔlɛdo odi bi ye kĩ “Petro Yidza, kɔ, kaba!”

14Lɛmɛ Petro kpa mbuayɛ kĩ, “Oowo! Kusɛ! Boe Ɔlate yĩ onukpɛ̃ táta ɔyaɛ sɛkɛna kĩ boe Yudafɔ bɔakesĩ a da!”

15Ɔlɛdo a buki ɛlɛ kĩ, “Lɛtsa a kĩ Baguma kpalɛ de akũ ni, tabu kĩ efĩĩ deĩ nɛ de akũ!” 16Ɛna kanyɛkatsa kĩĩ titi ɛlalɛ, ade bɛvɛlɛ fɔtsa a bɛnamɛna ode a.

17Lɔkɔ a na kamɛ fɔlɛtsa kĩĩ kakɛna Petro basa basa, ade evia ye akũ kĩ, “Litsa fukĩĩ atsa?”

Ade ke kamɛ a mɔ bati a kĩ Kornelio do fɔtɔ a yawo ɔmatɔ a kamɛ a. Kĩ bɛmɔ́ tɔtɔ a kĩ bawɛ a, bɛnadza nɛ te onyukpɛ̃, 18ade bɛkavia katse awã kĩ Simon Petro dzi a.

19Petro buki edzimɔ lɔlɔ kamɛ kakɔna nɛ kanyɛkatsa a kayɔ kanu akũ, ade Baguma Hũhũ a bi ye kĩ, “Bati ɛlalɛ ya bɛlamɛna nɔ kawɛ. 20Yidza katsɛlamɔ be. Tavila be katomɛna kanaa kitonɛkĩ yĩ lido be.”

21Ade Petro duma ɛka ɛnabi be kĩ, “Yĩ nyɛ oti a kĩ milamɛna kawɛ a. Litsa sũ mitsɛ̃?”

22Bɛkpa ye mbuayɛ kĩ, “Kornelio kĩ ɛnyɛ Romafɔ kawũ ɔnɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃ lido boe fɔtɔ. Ɛnyɛ oti kĩ edzi kpĩĩ, yasum Baguma, ade Yudafɔ flee akpa ye obu a. Baguma ode fɔtɔ ɔnyanɛ odi bi ye kĩ edo batɔ nɛ nɔ sɛkɛ̃, lɔkɔa etse nɔ onukpɛ̃ kamɛ fɔlɛtsa.” 23Foesũ Petro kpa be kasɛkɔ̃ nɛ ye sɛkɛ̃ ade ɛtɛ be ndɛ ye banɔvɔɛ̃ aye a.

Kĩ kade nyina a, ye mɔ batɛ badonɛ badi kĩ bito Yopa mɔ batɔ a bipi osi. 24Luwi lɛyade a, bɛnawo Kaisarea, awã kĩ Kornelio kpɔta ye tɔtɔ kamɛ bati mɔ bakɔba badi bidzi bɛkadzɔlɛ Petro kaya a. 25Kĩ Petro aawo nɛ tɔtɔ a kamɛ a, Kornelio natsɛlamɔ ye, eke aduli nɛ ye abɔa kayɔ ade ɛkɛna lɔlɔ a. 26Lɛmɛ Petro dzɛla ye ebi ye kĩ, “Yidza kadza! Yĩ malo otidziwa manɛ.” 27Kĩ bɛkalɔmɛna a, Kornelio kpã ye ewomɛna nɛ awã kĩ bati nkaɛ a kpɔta bidzi badzɔlɛ be a. 28Ade Petro bi be kĩ, “Minyina yededeede kĩ boe Yudafɔ mbla tákpa yĩ osi kĩ nnaa odi bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a sɛkɛ̃ ĩye nkɔa akũ mbɔamɔ be. Lɛmɛ Baguma nyɛ ɛtsa yĩ kĩ ntabu odima kĩ ye akũ tákpalɛ. 29Nɛ foesũ kĩ batɔ a yavɛ yĩ a, ntásĩ. Litsa sũ odo bati kĩ bɛyaavɛ yĩ?”

30Ade Kornelio bi ye kĩ, “Nviã fuwi ɛlalɛ, fɔ́ana ndɛ tɔdɔũ ɛlalɛ kamɛ, nkabɔa mpaɛ nɛ yĩ awã. Deedimɔapɛ onyole odi kĩ edeĩ nɛ tɛtadiɛ ovoe kĩ tata muamua kamɛ nɛ ɛta nɛ yĩ anɛ kamɛ, 31-32ade ebi yĩ kĩ, ‘Kornelio, Baguma nu nɔ mpaɛbɔ, eyi nɔ sɛmɛ kalɛ kakɛna lɛmɛ ɔsũ. Do bati bɛnaa Yopa bɛnaakpã odi kĩ bavɛ Simon Petro. Ɛyase nɛ Simon kĩ yakɔa bayaɛ tuvoli kapamu fɔtsa nɛ mpo abuĩ a sɛkɛ̃.’ 33Ade foesũ ndo batɔ nɛ nɔ sɛkɛ̃ lɛtalɛta a, ade odi foe akũ ɔya mɔatsɛ lɛmɛ a. Foesũ boe flee budzi nɛ awĩ nɛ Baguma anɛ kamɛ kĩ yaaabi boe lɛtsa a kĩ ebi nɔ kĩ bi boe a.”

Petro Kpalɛ Baguma Kalɛ Wĩ a Kamɛ.

34Ade Petro bi ye kĩ, “Finyaakĩĩ mmɔ́ ĩyi ɔsũ kĩ Baguma ládã bati anɛ. 35Mbom oti kĩ ɛdɔla ye akũ ɛkpa Baguma, yakɛna nɛ ye kawɛ akũ lɛmɛ ni, ade ye Baguma awɛ a. 36Matɛ kado kĩ minu kalɛ a kĩ ɛma Israelfɔ kĩ fɔnyɛ lukudɔ Kalɛ Wĩ a kĩ fɔtsɛ̃ Yesu Kristo akũ a. Ade ye lɛmɛ nyɛ katinya kamɛ bati flee Ɔlate a. 37Ade minyina kalɛ kpale a kĩ fɔya nɛ Israelfɔ tite akũ, kĩ kiyi kayɔ nɛ Galilea, kito lɔkɔ a kĩ Yohanes de lɛtsã nɛ mui kawɔla amaniɛ akũ a. 38Minu lɛmɛ ayekĩ Baguma kɔa ye Hũhũ mɔ kɔbɛ̃ eko nɛ Yesu kĩ eto Nazaret a akũ. Ɛtsã emini nɛ kakɔ nyɛ kakɔ ɛkakɛna tuwĩ, ade ɛtsa bikĩ hũhũ kpa kaha be a, kitonɛkĩ Baguma tomɔ ye.

39“Boe bɔnyɛ adansifɔ bɔkpa fɔtsa a kĩ ɛkɛna nɛ Israelfɔ tite akũ mɔ Yerusalem a. Ade ke bɛkɔ ye nɛ ye kabɔa kamɛna nɛ asendua akũ a. 40Lɛmɛ Baguma dzɛla ye eto kanɔkpa nɛ luwi lɛlalɛde akũ, ade ɛfɔ̃ ɛnyɛ ye akũ ɛtsa bati a. 41Lɛmɛ nnɛ́ bati flee lɔmɔ ye, mbom boe a kĩ Baguma pau ndɛ adansifɔ a lɛmɔ́ ye. Budo awɛ bɔnya, bɔmɔa mɔ ye kĩ eyidza eto kanɔkpa liti a. 42Ade boe edo kĩ bɔnaalɛ Kalɛ Wĩ a nɛ kakɔ nyɛ kakɔ, budi adansiɛ lɛmɛ kĩ Baguma kɛna Yesu batidziwa mɔ banɔkpa flee fɔlɛtsa ɔdzɛnɛ. 43Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ flee lɛ nɛ ye akũ kĩ odi nyɛ odi kĩ yaatɛ ye edo ni, Baguma aakɔa ye tɔkpa ete ye nɛ Yesu dĩ akũ.”

Hũhũ Kpalɛwa a Ka Eko Nɛ Bikĩ Bɛnyɛ́ Yudafɔ a Lɛmɛ Akũ.

44Ade kĩ Petro kalɛ kɔdzɛla a, Hũhũ Kpalɛwa a ka eko nɛ bati a flee kĩ bidzi batsɛ ye fɔlɛtsa a akũ. 45Fɔkɛna Yudafɔ batɛ badonɛ a kĩ bitomɛna Petro nɛ Yopa bɛyaa a saa, nɛ ayekĩ Baguma Hũhũ Kpalɛwa a ka eko nɛ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ lɛmɛ a akũ. 46Kitonɛkĩ binu kĩ bɛkalɛ kɔdzɛla nɛ tide ahɔlɔ ahɔlɔ kamɛ ade bɛkamu Baguma Kpale a. Ade ke Petro lɛ kĩ, 47“Ayekĩ bati kĩĩ tɛ Hũhũ Kpalɛwa a ndɛ ayekĩ boe malo bɔtɛ a sũ ni, bɔ́apuli busĩ kĩ bɔákɛna be mui kawɔla amaniɛ?” 48Foesũ ɛkpa osi kĩ bɛkɛna be mui kawɔla amaniɛ nɛ Yesu Kristo dĩ akũ. Ke liti a, bɛwã ye kĩ edzi nɛ be sɛkɛ̃ fɔtɛ fuwi fudi.

11

Petro Nyɛ Fɔlɛtsa Kamɛ Ɛtsa Batɛ Badonɛ a Nɛ Yerusalem.

1Owi tábuna mɔ fɔtɔ banyanɛ a mɔ batɛ badonɛ bɛbã nɛ Yudea nu kĩ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a lɛmɛ tɛ Baguma Kalɛ Wĩ a. 2Lɛmɛ kĩ Petro muniki ɛya nɛ Yerusalem a, Yudafɔ a kĩ bɛna nɛ awã a tátunɔ mɔ ye, ade bibi ye kĩ, 3“Ɔnakɔa nɔ akũ ɔtsɛkamɔ banɔvɔɛ̃ kĩ bitómɛna Yudafɔ fɔtsa katsa a, ade odo awɛ ɔnyamɔ be malo a!”

4Ade ke Petro nyɛ fɔlɛtsa kamɛ ɛtsa be kĩ, 5“Lɔkɔ a kĩ nna nɛ Yopa nkabɔa mpaɛ a, nna kanyɛkatsa. Nɛ foe kamɛ a, mmɔ́ kĩ bɛkakɛna lima dzɛlɛwa baũ lidi kĩ bipini de nɛ atɔ ɛna, ade lɛka lɛyakpula nɛ yĩ ɔwɛ̃ a. 6Bayaɛ kumɛkumɛ na nɛ lima kpale kĩĩ kamɛ, bayaɛ kĩ bideĩ abɔa ɛna, bikĩ bɛtsɛ̃ nɛ sɛmɛ akũ, mɔ kɔvɔlabi kĩ bɔába malo. 7Ade nnu ɔlɛdo odi ebi yĩ kĩ, ‘Petro! Yidza kakɔ kaba!’

8“Lɛmɛ nkpa mbuayɛ kĩ, ‘Oowo! Kusɛ! Boe Ɔlate, yĩ onukpɛ̃ táta ɔyaɛ kĩ boe Yudafɔ bɔakesĩ a da.’

9“Ɔlɛdo a buki ɛlɛ kĩ, ‘Ntɛ lɛtsa a kĩ Baguma kpalɛ de akũ ni, tabu kĩ efĩĩ deĩ nɛ de akũ.’ 10Fɔtsa kĩĩ kɛna lɔmɔ titi ɛlalɛ flee. Ke liti a, bɛvɛlɛ lima kpale kĩĩ mɔ bayaɛ a flee bɛnamɛna ode.

11“Ade lɔkɔ a na kamɛ pɛpɛɛpɛ mɔ́ batɔ ɛlalɛ a kĩ bito Kaisarea bɛyaakpã yĩ a wo tɔtɔ a kĩ te kamɛ nse a. 12Baguma Hũhũ a bi yĩ kĩ ntasĩ, mbom ntomɔ be bɔnaa. Batɛ badonɛ evũ a kĩ bito Yopa a, tomɔ yĩ bɔnawo oti a kĩ ye lido batɔ a tɔtɔ kamɛ. 13Ye malo ebi boe ayekĩ Baguma fɔtɔ ɔnyanɛ nyɛ ye akũ ɛtsa ye, ebi ye kĩ, ‘Naawɛ odi kado ye nɛ Yopa ɛnaavɛ onyole odi kĩ bavɛ Simon Petro. 14Yaabi nɔ ayekĩ mimɔ nɔ tɔtɔ kamɛ bati flee míana katɛ.’

15“Ke liti a, ĩyi kayɔ mɔ be Baguma fɔlɛtsa a kabi. Hũhũ Kpalɛwa a ka eko nɛ be akũ ndɛ ayekĩ eko nɛ boe flee akũ nɛ kayɔkayi a. 16Ade ke nte anɛ nɛ lɛtsa a kĩ boe Ɔlate lɛ eyi kĩ, ‘Nuwĩnuwĩ, Yohanes kɔa mui ɛwɔla bati mui, lɛmɛ Baguma aakɔa Hũhũ Kpalɛwa ɛwɔla mi mui.’ 17Ade kĩ Baguma lɛkpa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a futetsa kĩĩ ndɛ ayekĩ ɛkpa boe kĩ bɔtɛ boe Ɔlate Yesu Kristo budo sũ ni, yĩ nyɛ owei kĩ masua Baguma osi!”

18Kĩ binu fɔlɛtsa kĩĩ a bɛfɔ̃ atsindze katɛ ade bimu Baguma bɛlɛ kĩ, “Ɔnɔkɔali, Baguma binya osi ɛkpa bati bɛbã lɛmɛ kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ lɔkɔa bɛna nkpã kĩ ɛla kawũna a!”

Batɛ Badonɛ Nɛ Antiokia Pɔ Bibu.

19Nɛ lɔkɔ a na kamɛ kĩ fukĩĩ bamɛ lamɛna kaya a, batɛ badonɛ a kĩ bilo tɛnya kakɛna nɛ Stefano wuda sũ a, lo bɛnaa Foenike, Kipro mɔ Antiokia tɛmatɔ a kamɛ. Bimini bɛlɛ Baguma kalɛ a bɛkpa Yudafɔ odi. 20Lɛmɛ batɛ badonɛ bɛbã a kĩ bito Kipro mɔ Kirene naa Antiokia bɛnabi Grikifɔ Baguma kalɛ a nɛ boe Ɔlate Yesu akũ. 21Nɛ kĩ boe Ɔlate kɔbɛ̃ na nɛ be kamɛ sũ bati pii tɛ bido. 22Kĩ batɛ badonɛ nɛ Yerusalem nu lɛtsa a kĩ lɛya nɛ Antiokia a, bido Barnaba kĩ ɛnaa awã. 23Kĩ ewo awã a, ɛmɔ́ ayekĩ Baguma bumɔ be a, kawɔlɛ de ye paa, ade ɛkpa be kɔdɛ kĩ bɛkɔa be tɔwɔlɛ flee bite nɛ boe Ɔlate akũ a. 24Barnaba nyɛ oti wĩ, edeĩ katɛkado ade Hũhũ Kpalɛwa a lɛmɛ tɛ ye kamɛ. Futo ye akũ sũ ni, bati pii tɛ boe Ɔlate bido. 25Ke liti a, Barnaba naa Tarso kĩ yanaawɛ Saulo nɛ awã a.

26Kĩ ɛmɔ ye a, ɛkpã ye bɛnaa Antiokia. Bɛna nɛ awã kateli mɔa flee, bɛkatsɛna bati pii katsa be fɔtsa. Ade Antiokia mɔ bɛnya lɔtɔ bɛvɛ batɛ badonɛ a kĩ Kristofɔ a.

27Nɛ lɔkɔ a na kamɛ ni, Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ badi to Yerusalem bɛya nɛ Antiokia a. 28Ade Agabo kĩ ɛnyɛ be kamɛ ɔmɔa yidza ɛdza nɛ be katsɛnakɔ̃, ade nɛ Baguma Hũhũ kɔbɛ̃ onukpɛ̃ ni, ɛlɛ eyi kĩ kɔlɛ kpale aanɛ nɛ katinya flee kamɛ. Fukĩĩ yaya nɛ lɔkɔ a kĩ Klaudio nya Romafɔ Lɛgãnɔkɔɛ̃ a. 29Nɛ foesũ batɛ badonɛ a yake otse kĩ baate fɔtsa fudi bɛkɔa bɛmɛna be bawaɛ̃ nɛ Yudea. Be kamɛ odi nyɛ odi te ayekĩ yaapuli. 30Kĩ bɛkpɔta fɔtsa kĩĩ a, bɛkɔa foe bɛkpa Barnaba mɔ Saulo kĩ bɛkɔa bɛma batɛ badonɛ banɔkɔɛ̃ a nɛ Yudea.

12

Herodes Kɛna Fɔtɔ Banyanɛ a Tɛnya.

1Nɛ lɔkɔ a na kamɛ, Lɛgã Herodes pi batɛ badonɛ a badi kĩ bɛkɔ be. 2Ɛfɔ̃ bɛkɔ Yakobo kĩ ɛnyɛ Yohanes ɔwaɛ̃ a mɔ lɛpamɛ. 3Kĩ ɛmɔ kĩ kawɔlɛ de Yudafɔ a sũ ni, ɛfɔ̃ bipi Petro lɛmɛ. Ɛkɛna foe nɛ Abodoo Kĩ Ɛtáyila Fuwi Kanya a kamɛ. 4Bɛkɔa ye bido nɛ kɔla kamɛ, awã kĩ sodzafɔ ɛna ɛna na nɛ kutsu ɛna kamɛ kavɛmɛna akũ kadzɔlɛ ye akũ. Herodes nhihiɛ nyɛ kĩ yaakɔa ye ɛkpa kanade a bɛdzɛmɔ ye ntɛ bɛnya Wuda Katɛ̃ Luwi a biyua. 5Foesũ sodzafɔ a kadzɔlɛ ye akũ kadzɔlɛ wĩ nɛ kɔla a kamɛ. Lɛmɛ batɛ badonɛ a kabɔa mpaɛ nɛ ye lɔlɔ kakpa Baguma mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ.

Baguma Nyɛ Petro Nɛ Abãã Kɔla Kamɛ.

6Lɛnyɛ a kĩ ke kade kanyina kamɛ Herodes aakɔa Petro ɛkpa bati a, Petro waa tida nɛ sodzafɔ nviã kayite. Bido ye nkɔsɔnkɔsɔ nviã ade sodzafɔ bɛbã dzɛ̃ nɛ opunu liti badzɔlɛ kɔla akũ a. 7Deedimɔapɛ ɔhaĩ odi mɔanɛ nɛ kɔla a kamɛ. Ade ke ode Baguma fɔtɔ ɔnyanɛ odi nɛ ɛdza nɛ Petro ɔwɛ̃ a. Ɛbɔa Petro nɛ lɔbɔtɛɛ enyina ye, ade ebi ye kĩ, “Yidza mɔatsɛ!” Lɛtalɛta nkɔsɔnkɔsɔ a nɛ́ nɛ ye akpɔ ɛtɔ nɛ tite. 8Ade ode fɔtɔ ɔnyanɛ a bi ye kĩ, “Bɔɛ nɔ tɛtadiɛ, kado nɔ mpabua lɛmɛ.” Petro kɛna foe lɔmɔ, ade ode fɔtɔ ɔnyanɛ a buki ɛlɛ kĩ, “Bɔɛ nɔ atadiɛ kpale katsa akũ katomɔ yĩ.” 9Foesũ Petro tomɔ ye bɛnɛ nɛ kɔla a kamɛ. Ɛtányi ntɛ lɛtsa a kĩ ode fɔtɔ ɔnyanɛ a kakɛna a nyɛ ɔnɔkɔali, mbom ɛkɔna kĩ kɔda kamɛ fɔanɛ. 10Bɛtɛ̃ kawũ banɔnɛ katsu katɔnyade mɔ kayade a kĩ badzɔlɛ tunyukpɛ̃ akũ a. Kĩ biwo fɔbɔtsaɛ onyukpɛ̃ a kĩ babinya kawo nɛ ɔmatɔ kamɛ a, onyukpɛ̃ a mɔawɛ binya nɛ ye akũ akũ ade bɛtɛ̃ a. Kĩ bɛnaa lɔtɔ sukuloo a, Baguma ode fɔtɔ ɔnyanɛ a dzakũ ɛfɔnɛ ye.

11Kĩ anɛ kamɛ kpalɛ Petro a, ɛyanyi lɛtsa a kĩ lɛya nɛ ye akũ, ade ebi ye akũ kĩ, “Finyaakĩĩ, mmɔ́ kĩ ɔnɔkɔali fɔanɛ. Boe Ɔlate do ye ode fɔtɔ ɔnyanɛ kĩ ɛyaanyɛ yĩ etomɛna Herodes awɛ kamɛ mɔ lɛtsa a kĩ Yudafɔ hihiɛ kĩ baakɛna yĩ a kamɛ!”

12Kĩ ɛmɔ lɛtsa a kĩ lɛya nɛ ye akũ a, ɛdzakũ ɛnaa Maria kĩ ɛnyɛ Yohanes Marko ɔma awã. Bati pii tsɛna nɛ awã bɛkabɔa mpaɛ. 13Ade kĩ Petro dza ɛkabɔa kanya opunu a, katsolebi abawa kĩ bavɛ Roda yabinya kɔla a. 14Kĩ eyi Petro odo ɔsũ a, kawɔlɛ de ye paa, foesũ ɛtábinya opunu a, mbom ewula atsɛ ɛnakpa bati a kanyi kĩ Petro dzɛ̃ nɛ opunu liti. 15Bati a tátɛ bido foesũ bibi ye kĩ, “Kamɔ aamɔ mbɔɛɛ?” Lɛmɛ kĩ ɛdzɛmɛna kalɛ kĩ nuwĩ fɔanɛ sũ ni, bibi be akũ kĩ, “Ɔsa fɔ́anya ye Baguma ode fɔtɔ ɔnyanɛ.”

16Lɔkɔa na flee Petro dzɛmɔ opunu a kabɔa. Kĩ bibinya opunu bɛmɔ́ ye a, akũ dzuli be. 17Ete be awɛ kĩ bɛkɛna dĩĩ, ade ebi be ayekĩ boe Ɔlate nyɛ ye etomɛna kɔla a kamɛ a. Ebi be kĩ, “Mibi Yakobo mɔ batɛ badonɛ nkaɛ a lɛtsa a kĩ lɛya a.” Ke liti a, ɛdzakũ nɛ awã ɛnaa kakɔ bɛbã.

18Kĩ kade nyina, kukũtila mɔ ɔtutũ kpale wo nɛ sodzafɔ a kamɛ nɛ kawakɔ̃ a, ade bɛkavia be akũ kĩ, “Ndia koũ Petro tsã?” 19Kĩ Herodes wɛ Petro kayɛla evia a, ɛfɔ̃ bipi sodzafɔ a bivia be onukpɛ̃ kamɛ tuwuli. Ɛkɔ be kɔtɔ ɛfɔ̃ bɛkɔ be.

Ke liti a, Herodes dzakũ nɛ Yudea ɛnaa Kaisarea, ɛnadzi nɛ awã fuwi fudi.

Lɛgã Herodes Ku.

20Lɔkɔ a na kamɛ Herodes na kalɔkpa nɛ Tirofɔ mɔ Sidomfɔ akũ. Foesũ bɛkɛna ɔmɔa bɛya nɛ ye sɛkɛ̃. Bɛnya lɔtɔ bɛnamɔ Blasto, kĩ ɛnyɛ Herodes tɔtɔ akũ ɔdãmɛnanɛ, kĩ eke Herodes aduli ɛkpa be. Bɛwɛ kĩ tɛmatɔ nviã a tɛkɛna ɔmɔa mɔ Herodes, kitonɛkĩ ye tite akũ bana funitsã katomɛna.

21Nɛ luwi a kĩ Herodes yi ɛkpa be akũ a, edo ye fɔgãtsa edzi nɛ ye lɛgãkpo akũ, ade ɛkabi ɔmaĩ a fɔlɛtsa a. 22Nɛ ye kɔdzɛla kawũna kamɛ a, bati a mu ye mɔ fɔwɔla bɛlɛ kĩ, “Fukĩĩ kɔ̃ nnɛ́ otidziwa lamɛna kɔdzɛla kalɛ. Baguma Kpale lamɔ kɔdzɛla kalɛ!” 23Deedimɔapɛ ode fɔtɔ ɔnyanɛ yabɔa Herodes emuni, kitonɛkĩ ɛtákpa Baguma obu. Ewo batsɛ bɛba ye kamɛ kamɛ, ade ke eku a.

24Nɛ lɔkɔ a na kamɛ Baguma kalɛ a gba nɛ fɔkɔ pii, ade batɛ badonɛ a lɛmɛ pɔ bibu a. 25Kĩ Barnaba mɔ Saulo yua be adzuma a kĩ bido be a, bɛdzakũ nɛ Yerusalem ade bɛkpã Yohanes Marko bibumɔ be akũ a.

13

Bɛpau Barnaba Mɔ Saulo Bido Be Fɔtɔ.

1Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ mɔ fɔtsa batsanɛ badi na nɛ batɛ badonɛ a kamɛ nɛ Antiokia. Ade be nyɛ Barnaba mɔ Simeon kĩ bavɛ Oti Ɔɔwa, Lukio kĩ eto Kirene tite akũ, Manahen kĩ bɛmɔ Lɛgã Herodes bɛdɔɔla nɛ be tibisɛ̃ kamɛ, mɔ Saulo. 2Kĩ bɛna nɛ awã bɛkamu boe Ɔlate, bɛkasui onukpɛ̃ lɛmɛ a, Hũhũ Kpalɛwa bi be kĩ, “Minyɛ Barnaba mɔ Saulo miyi lite lɔkɔa bɛnaakɛna adzuma a kĩ foesũ nvɛ be a.”

3Nɛ foesũ bisui onukpɛ̃ bɛbɔa mpaɛ, bite awɛ nɛ be akũ ade bɛnyɛ be osi a.

Barnaba Mɔ Saulo Naa Kipro.

4Kĩ Hũhũ Kpalɛwa lido be sũ ni, bɛnaa ɔmatɔ a kĩ bavɛ Seleukia kamɛ. Awã na bidzi ɔkɔlɔ binyina bɛnaa Kipro tite kĩ mui tsua bisinya te a akũ. 5Kĩ biwo Salami ɔmatɔ kamɛ a, bɛnalɛ Baguma Kalɛ Wĩ nɛ Yudafɔ fɔtsɛnakɔ̃. Yohanes Marko lɛmɛ tomɔ be ndɛ be obumɛnanɛ aye.

6Kĩ bɛtsã mpo akũ bɛnawo Pafo ɔmatɔ a kamɛ a, bɛtsɛlamɔ Yudani odi kĩ yaveli tɔɔta. Bavɛ ye kĩ Yesuobi, ade ɛbɔɛ ye akũ kĩ ɛnyɛ onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ a. 7Ɔwanɛ kĩĩ mɔ tite a akũ ɔdãnɛ kĩ bavɛ Sergio Paulo nyɛ bakɔba. Abãã ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ tsua linebi. Ɛvɛ Barnaba mɔ Saulo bɛnaa ye awã kitonɛkĩ ɛwɛ kĩ yatse Baguma fɔlɛtsa a. 8Lɛmɛ kĩ bɛnaa awã a, ɔwanɛ a kĩ babuki kavɛ Elima nɛ Griki tide kamɛ a, tɛ atsindze mɔ be. Ɛwɛ kĩ yadani ɔnɔkɔɛ̃ a adzuni nɛ lɛtsa a kĩ Saulo mɔ Barnaba lɛ a akũ. 9-10Lɛmɛ Hũhũ Kpalɛwa a kɔbɛ̃ tɛ Saulo kĩ babuki kavɛ Paulo kamɛ ade eke anɛ nɛ ɔwanɛ a akũ fɛɛ ɛlɛ kĩ, “Nɔ Abonsam obi! Ɔnyɛ okesĩnɛ ɔkpa tuwĩ tidi nyɛ tidi kakɛna. Tɛdake mɔ tɔkpa yi nɔ kamɛ flee. Luwi daa abɔa mbɔdi kĩ adani boe Ɔlate ɔnɔkɔali kalɛ a liti mɔ lɔtɔ! 11Dã, boe Ɔlate aavɛlɛ nɔ sɔtɔ finyaakĩĩ. Yaafɔ̃ oku anɛ, ade ɔláabuki ɔmɔ́ suwa kɛnaawo lɔkɔ lidi a.”

Lɛtalɛta Elima anɛ kamɛ ke ɔtũ, ade ke ebuki yaámɔ fɔkɔ a. Ɛkatalɛ fɔkɔ kĩ yawɛ odi kĩ epi ye nɛ kɔkpɔ. 12Kĩ abãã ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ mɔ́ lɛtsa a kĩ lɛya a, ɛtɛ edo kitonɛkĩ fɔtsa katsa nɛ boe Ɔlate kalɛ wĩ a akũ kɛna ye wãwã paa.

Barnaba Mɔ Paulo Naa Antiokia Nɛ Pisidia.

13Ke liti a, Paulo mɔ bikĩ bitomɔ ye a wo nɛ ɔkɔlɔ kamɛ bito Pafo bɛnaa Perge ɔmatɔ a kĩ edeĩ nɛ Pamfilia tite kamɛ. Ade awã mɔ Yohanes Marko dzakũ ɛfɔnɛ be emuniki ɛnaa Yerusalem a. 14Kĩ bito Perge a, bɛyawo Antiokia kĩ edeĩ nɛ Pisidia. Nɛ Kawɛya Luwi akũ a ni, bɛnaa Yudafɔ katsɛnakɔ̃ a bɛnadzi nɛ bati a kamɛ. 15Ade kĩ bɛkã fɔlɛtsa nɛ Mose mbla, mɔ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ tuvoli kamɛ biyua a, katsɛnakɔ̃ banɔkɔɛ̃ a bi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, ntɛ mideĩ kadi kĩ míalɛ mido boe kɔbɛ̃ ni, osi waa, milɛ faa.”

16Ade Paulo yidza ɛdza ete be awɛ ɛlɛ kĩ, “Nwaɛ̃ Israelfɔ mɔ mi a kĩ minyɛ́ Israelfɔ lɛmɛ miasum Baguma a, mitse katse wĩ! 17Israelfɔ Baguma lɛpau boe bawanyɔ, ade ɛkɛna be ɔmaĩ kpale nɛ lɔkɔ a kĩ bɛnya banɔvɔɛ̃ nɛ Egipte a. Ye mɔawɛ lɛnyɛ be etomɛna Egipte tɛsate kamɛ mɔ ye kɔbɛ̃. 18Ade ɛdãmɛna be akũ futeli tɛna flee nɛ lɔkɔ a kĩ bɛna nɛ kɔsa kamɛ a. 19Ɛwɔla fude evũkɔnɔ bati nɛ Kanan tite akũ, ade ɛkɔa te ɛkpa Israelfɔ kĩ tɛnya be adzapadiɛ a. 20Fukĩĩ flee ya nɛ ndɛ futeli ɔha ɛna mɔ aduenum kamɛ.

“Ke liti a, Baguma kpa be fɔlɛtsa badzɛnɛ bɛnya be akũ flee kɛyawo Baguma Onukpɛ̃ Ɔnyɛnɛ Samuel akũ. 21Bivia ye kĩ edzina lɛgã ɛkpa be, ade Baguma pau Saulo, kĩ ɛnyɛ Kis obi ɛkpa be a. Eto Benyamin kasinu a kamɛ, ade ɛnya lɛgã futeli tɛna flee a. 22Lɛmɛ Baguma dzɛla ye nɛ lukpo a akũ, ade ɛkɔa Dawid ɛkɛna lɛgã a. Ade lɛtsa a kĩ Baguma lɛ nɛ ye akũ nyɛ kĩ, ‘Yese obi Dawid nyɛ oti kĩ yĩ ɔwɔlɛ awɛ, kitonɛkĩ yaakɛna nɛ yĩ kawɛ akũ.’

23“Ade Dawid kasinu a kamɛ Baguma nyɛ Ɔtɛnɛ a kĩ ɛnyɛ Yesu ɛkpa Israelfɔ ndɛ ayekĩ ɛlɛ eyi a. 24Fɔmɔ Yesu aayi ye adzuma kayɔ a, Yohanes mui ɔwɔlanɛ a de lɛtsã ebi bati Israelfɔ flee kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ lɔkɔa bɛtɛ mui kawɔla amaniɛ. 25Kĩ Yohanes aawũna ye adzuma kakɛna a, evia bati a kĩ, ‘Mikɔna kĩ yĩ nyɛ Oti a Kĩ Bɛbɔa Tɔdɔ̃ a mbɔɛɛ? Oowo! Lɛmɛ etomɛna yĩ nɛ liti yaya, ade ntáfɛta kĩ mawũnya mpabua nɛ ye abɔa malo a.’

26“Nwaɛ̃ amɛ Israelfɔ, Abraham babi mɔ bawa, mɔ mi a kĩ minyɛ́ Yudafɔ lɛmɛ miasum Baguma, bɛkɔa katɛ fɔlɛtsa kĩĩ bɛma boe flee. 27Nɛ ayekĩ bikĩ bideĩ nɛ Yerusalem mɔ be banɔkɔɛ̃ a tányi kĩ ye nyɛ Ɔtɛnɛ, ĩye binu Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ fɔlɛtsa a kĩ bakã nɛ Kawɛya Luwi lidi nyɛ lidi akũ kayɔ sũ ni, fɔlɛtsa a ya nɛ foe kamɛ lɔmɔ, ade bɛkɔ ye kɔtɔ a. 28Titɔ kĩ bɛtámɔ tɔkpa tidima nɛ ye akũ malo ni, bɛkɔ ye kɔtɔ ade bɛfɔ̃ Pilato kpa osi bɛkɔ ye a. 29Ade kĩ bɛkɛna lɛtsa nyɛ lɛtsa biyua ndɛ ayekĩ Katsɛlɛ Kpalɛwa a lɛ eyi nɛ ye akũ a, bɛnyɛ ye nɛ asendua akũ bɛnabila nɛ linikɛ kamɛ. 30Lɛmɛ Baguma dzɛla ye etomɛna kanɔkpa ebuki edzi nkpã. 31Nɛ fuwi pii na kamɛ ni, ɛnyɛ ye akũ ɛtsa bikĩ bɛmɔ ye bɛtsã bito Galilea bɛnaa Yerusalem. Ade be nyɛ ye adansifɔ bɛkpa Israelfɔ finyaakĩĩ a.

32-33“Finyaakĩĩ bɔkɔa Kalɛ Wĩ a bɔama mi, kĩ Baguma fɔlɛtsa a kĩ ɛlɛ eyi nɛ boe bawanyɔ lɔkɔ a ya nɛ foe kamɛ nɛ boe lɔkɔ. Baguma fɔ̃ Yesu yidza edzi nkpã ndɛ ayekĩ Dawid tsɛlɛ nɛ ɔnɔ ɔyade a kamɛ kĩ,

‘Nɔ nyɛ yĩ obi.

Nviã kĩĩ nkɛna nɔ Ɔlɛga.’

34Ade lɛtsa a kĩ Baguma lɛ eyi nɛ ye kadzɛla katomɛna kanɔkpa nyɛ kĩ ye sukɛna lɛláavɔ̃ nɛ linikɛ kamɛ da. Baguma lɛ kĩ,

‘Maakɔa nhila kpalɛwa a kĩ nlɛ ĩyi nkpa Dawid a nkpa nɔ.’

35Ebuki ɛlɛ nɛ Dawid ɔnɔ bɛbã kamɛ kĩ,

‘Ɔláafɔ̃ nɔ oti kpalɛwa a lɛvɔ̃ nɛ linikɛ kamɛ.’

36“Kĩ Dawid kɛna nɛ Baguma fɔwɛtsa akũ lɔkɔ a kĩ edzi nkpã eyua a, eku bɛbɔɛ ye bibila nɛ ye bawanyɔ ɔwɛ̃, ade ɛvɔ̃ nɛ linikɛ kamɛ lɛmɛ a. 37Lɛmɛ oti a kĩ Baguma dzɛla etomɛna kanɔkpa a sukɛna távɔ̃ nɛ linikɛ kamɛ.

38“Nwaɛ̃ amɛ, bɔwɛ kĩ minyi kĩ fɔtsɛ̃ Yesu akũ mɔ bide lɛtsã nɛ Baguma tɔkpa kakɔakate a bɛkpa mi. 39Odi nyɛ odi kĩ yaatɛ Yesu edo ni, Baguma aabɔɛ ye kĩ ɛnya ɔtɔbɛ. Ade fukĩĩ Mose mbla a tápuli ɛkɛna a. 40Foesũ midã kadã wĩ ayekĩ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ fɔlɛtsa a kĩ bɛlɛ biyi a lɛlaaya nɛ mi akũ. 41Kitonɛkĩ Baguma lɛ kĩ,

‘Midã mi a kĩ miadi kalɛ a nsekuo!

Fɔkɛna mi saa lɔkɔa miwɔ.

Kitonɛkĩ lɛtsa a kĩ makɛna nviã kĩĩ a

ntɛ odi nyɛ foe kayɔ ɛtsa mi malo,

miláatɛ foe mido!’ ”

42Kĩ Paulo mɔ Barnaba adzakũ nɛ katsɛnakɔ̃ a, bati a bi be kĩ bibuki bɛya nɛ Kawɛya Luwi a kĩ laayaa akũ, lɔkɔa bɛyaaabi be fɔlɛtsa a bibu. 43Kĩ bɛpansam nɛ katsɛnakɔ̃ a, Yudafɔ pii mɔ bikĩ bɛdani bɛkɛna Yudafɔ bavila Baguma lɛmɛ a, tomɔ Paulo mɔ Barnaba. Fɔtɔ banyanɛ a dɛ be kĩ bɛdza pintii nɛ Baguma kɔnyakamɔ a kĩ edeĩ ɛkpa be a sũ.

44Nɛ Kawɛya Luwi lɛyade akũ a, kite sukuloo ɔmatɔ a flee yabɔa obũ nɛ katsɛnakɔ̃ a kĩ batse boe Ɔlate kalɛ a. 45Kĩ Yudafɔ banɔkɔɛ̃ a mɔ́ bati lidede kĩĩ odu nɛ katsɛnakɔ̃ a, anɛ bɛɛlɛ be. Bɛvɛlɛ fɔlɛtsa mɔ Paulo nɛ lɛtsa a kĩ de ɛlɛ a akũ ade bivũna ye a.

46Lɛmɛ Paulo mɔ Barnaba lɛ kɔdzɛla mɔ kɔbɛ̃ kĩ, “Kɛnɛ kĩ bɔnya lɔtɔ bubi mi Yudafɔ Baguma kalɛ kĩĩ. Lɛmɛ kĩ misĩ ke kĩ mitákpɔla mikpa nkpã kĩ ɛla kawũna a sũ ni, bɔkɔa ke bɔama bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a. 47Kitonɛkĩ ade ɔlɛdo kĩ Baguma kpa boe kĩ,

‘Nkɛna nɔ ndɛ ɔsɛdza nkpa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a

ayekĩ katinya kamɛ bati flee aana katɛ.’ ”

48Kĩ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a nu fɔlɛtsa kĩĩ a, kawɔlɛ de be, ade bimu boe Ɔlate kalɛ a. Ade bikĩ Baguma pau kĩ bɛna nkpã kĩ ɛlá kawũna a, dani bɛkɛna batɛ badonɛ a.

49Baguma Kalɛ a gba nɛ tite a na flee akũ. 50Lɛmɛ Yudafɔ a fɔ̃ batsole badi kĩ obu deĩ nɛ be akũ kĩ basum Baguma lɛmɛ, mɔ ɔmatɔ banɔkɔɛ̃ a biyidza bɛdza nɛ Paulo mɔ Barnaba akũ, ade bɛblɔmɛna be nɛ be kayite a. 51Ade kĩ Paulo mɔ Barnaba anɛ nɛ ɔmatɔ a kamɛ a, bɛkpa be abɔa kudu biko ɔmatɔ a bɛkɔa batsa kĩ bisĩ be. Ke liti a, bɛdzakũ bɛnaa Ikonio. 52Kawɔlɛ de batɛ badonɛ nɛ Antiokia ade Hũhũ Kpalɛwa a lɛmɛ yi be kamɛ paa a.

14

Paulo Mɔ Barnaba Naa Ikonio.

1Kĩ biwo Ikonio a, Paulo mɔ Barnaba naa Yudafɔ katsɛnakɔ̃. Ayekĩ bɛlɛ kalɛ wĩ a fɔ̃ Yudafɔ mɔ Grikifɔ pii tɛ bido. 2Ade Yudafɔ a kĩ bɛtátɛ boe Ɔlate kalɛ wĩ kĩĩ bido a kɔa ɔdzɛ bido nɛ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a mɔ Paulo mɔ Barnaba kayite. 3Lɛmɛ fɔtɔ banyanɛ kĩĩ kahɔ nɛ ɔmatɔ a kamɛ lɔkɔ gɛlɛɛlɛ, bɛlɛ kalɛ boe Ɔlate akũ mɔ kɔbɛ̃. Ade ɛnyɛ ye kawɛ ɛtsa ɛfɔ̃ bɛkɛna awãwã mɔ nsɛntsɛlɛni fɔtsa pii a. 4Fɔyaya kĩ bati nɛ ɔmatɔ a kamɛ sɛ̃ nɛ kutsu nviã kamɛ, badi tomɔ Yudafɔ a ade badi lɛmɛ tomɔ fɔtɔ banyanɛ a.

5-6Nɛ lɔkɔ a kamɛ a, bamatɔnɛ a badi, Yudafɔ mɔ be banɔkɔɛ̃ a flee yidza kĩ bayaaha be, bɛnɔ be boe. Kĩ fɔtɔ banyanɛ a nu foe a bilo bɛnaa Likaonia tɛmatɔ a kĩ tɛnyɛ Listra mɔ Derbe mɔ tikĩ tideĩ nɛ kayite a kamɛ. 7Ade bɛnalɛ Kalɛ Wĩ a nɛ awã a.

Paulo Mɔ Barnaba Kɛna Adzuma Nɛ Listra Mɔ Derbe.

8Kĩ biwo Listra a bɛmɔ́ onyole odi kĩ eveliveli. Kito nɛ ye lɛmawi ɛtápuli eyidza ɛtsã da. 9Edzi nɛ awã ɛkatse fɔlɛtsa a kĩ Paulo kalɛ a. Kĩ Paulo mɔ eyi ɔsũ kĩ oti kĩĩ tɛ edo kĩ baapuli bɛtsa ye sũ ni, 10ɛdã ɔsɔnɛ a koee ade ɛlɛ kɔɔba kĩ, “Yidza kadza ɔkpalɛ!” Onyole kĩĩ ta eyidza ade edo kato katɛ̃ awɛ a.

11Kĩ bati a kĩ bɛdzɛ̃ nɛ awã batse kalɛ a mɔ́ lɛtsa a kĩ Paulo kɛna a, bɛbɔa fɔwɔla nɛ Likaonia tide kamɛ kĩ, “Baviɔ̃ banɛ, bɛka bɛya ndɛ batidziwa aye nɛ boe kayite!” 12Foesũ bite Barnaba dĩ kĩ Zeus. Bite Paulo lɛmɛ kĩ Herme, kitonɛkĩ ade ye lɛdza ɛkalɛ kɔdzɛla a. 13Adeke Zeus oviɔ̃late a kĩ ye kuviɔ̃la kpale dza nɛ ɔmatɔ ɔbaɛ̃ a, nakpã banantsue ɛbɔɛ flawasi lɛka lɛmɛ ɛyamɛna nɛ ɔmatɔ a kɔbã onyukpɛ̃ kĩ bayaabɔa afɔliɛ bɛkpa fɔtɔ banyanɛ a.

14Kĩ Paulo mɔ Barnaba nu lɛtsa kĩ bati a wɛ kĩ bakɛna a, bɛyɛlɛ be akũ tɛtadiɛ. Foesũ biwula atsɛ biwo nɛ bati a kamɛ, bɛbɔa fɔwɔla kĩ, 15“Nda amɛ, nde sũ miakɛna fukĩĩ odu? Boe malo batidziwa bɔanɛ ndɛ mi aye. Bɔya nɛ awĩ kĩ bɔkɔa kalɛ wĩ a bɔma mi. Mifɔ̃ fɔtsa a kĩ fɔlá kayɔ kakɛna lɔkɔa midani mimu Baguma kĩ edzi nkpã a. Ade ye lɛkɛna tite mɔ ode, mpo mɔ fɔtsa a kĩ fudeĩ nɛ foe kamɛ a flee a! 16Kɔkɔɛ a ɛnyɛ anɛ nɛ batidziwa flee akũ ɛfɔ̃ bɛkakɛna lɛtsa a kĩ bawɛ a. 17Lɛmɛ ebuki yanyɛ ye fɔkɛlatsa katsa boe kĩ fɔatsa kĩ nuwĩ edzi nkpã. Lɔkɔ nyɛ lɔkɔ fɔtsa deĩ kĩ fɔakai boe ye tudzuma wĩ a. Yakpa boe oni lɔkɔ nyɛ lɔkɔ, fudutsa nɛ lɔkɔ wĩ akũ, funitsã mɔ kawɔlɛ lɛmɛ.” 18Titɔ kĩ bɛlɛ fɔlɛtsa kĩĩ lɔmɔ malo ni, fɔna ɔsĩ fɔmɔ bati a fɔ̃ afɔliɛ kabɔa kakpa be.

19Ade Yudafɔ badi to Antiokia nɛ Pisidia, mɔ Ikonio bɛyadani bati a adzuni a. Bɛfɔ̃ bɛtalɛ Paulo boe bɛvɛlɛ ye bɛnɛmɛna nɛ ɔmatɔ a kamɛ nɛ kĩ bɛkɔna kĩ eku sũ. 20Lɛmɛ kĩ batɛ badonɛ a yatsɛna nɛ ye akũ a, eyidza ɛdza ade emuniki ɛnaa ɔmatɔ a kamɛ a. Kĩ kade nyina a, bɛmɔ Barnaba bɛdzakũ bɛnaa Derbe.

Paulo Mɔ Barnaba Muniki Bɛnaa Antiokia Nɛ Siria Tite Akũ.

21Paulo mɔ Barnaba de lɛtsã nɛ Kalɛ Wĩ a akũ nɛ Derbe, ade bɛna batɛ badonɛ pii nɛ awã a. Bimuniki bito awã bɛnaa Listra, Ikonio mɔ Antiokia nɛ Pisidia. 22Awã na bɛdɛ batɛ badonɛ a, bido be kɔbɛ̃ lɛmɛ kĩ bidi ɔnɔkɔali nɛ be katɛkado kamɛ. Ade bibi be lɛmɛ kĩ, “Kɛnɛ kĩ bɔtsã lubo kamɔ pii kamɛ fɔmɔ bɔawo nɛ Baguma lɛgãkanyakɔ̃ a kamɛ.” 23Ade ke Paulo mɔ Barnaba pau lɔtɔ banyanɛ bɛkpa asɔli adi nyɛ adi a. Bɛtsã mpaɛbɔ mɔ onukpɛ̃ kasui kamɛ bɛkɔa be bido nɛ boe Ɔlate a kĩ bɛtɛ bido a awɛ.

24Ade kĩ bimini nɛ Pisidia tɛmatɔ kamɛ biyua a, bɛdani bɛnaa Pamfilia tite kamɛ. 25Bɛlɛ kalɛ wĩ a nɛ Perge fɔmɔ bɛtɛ̃ bɛnaa Atalia. 26Ade awã binyina mpo bɛnaa Antiokia, awã kĩ bɛnya lɔtɔ bɛkɔa be bido nɛ Baguma awɛ kamɛ nɛ adzuma a kĩ bɛkɛna biyua finyaa a.

27Kĩ biwo Antiokia a, bɛkpɔta batɛ badonɛ a flee nɛ awã, bɛbɔa be osi akũ amandiɛ. Ade bibi be fɔtsa flee a kĩ Baguma kɛna ɛtsãmɛna be akũ mɔ ayekĩ ebinya katɛkado osi ɛkpa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a. 28Bidzi nɛ batɛ badonɛ nɛ Antiokia sɛkɛ̃ owi buna kɔlaa.

15

Fɔtɔ Banyanɛ a Mɔ Banɔkɔɛ̃ a Tsɛna Nɛ Yerusalem.

1Kĩ Paulo mɔ Barnaba na nɛ Antiokia a, bati badi to Yudea bɛyatsa batɛ badonɛ nɛ awã fɔtsa kĩ, “Miláana katɛ mbɔɛntɛ bitsua mi lɛkpati nɛ Mose mbla a onukpɛ̃.” 2Lɛmɛ Paulo mɔ Barnaba vɛlɛ foe mɔ be mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ. Nɛ foesũ bɛnyɛ batɛ badonɛ a badi kĩ bito Antiokia kĩ bitomɔ be bɛnaa Yerusalem lɔkɔa bɛmɔ fɔtɔ banyanɛ mɔ banɔkɔɛ̃ a kĩ bideĩ nɛ Yerusalem a bɛwɛ fɔlɛtsa kĩĩ kamɛ.

3Foesũ batɛ badonɛ a yi be osi. Bɛnatsã Foenike mɔ Samaria bɛsɛla batɛ badonɛ a kĩ bideĩ nɛ awã, ade bibi be ayekĩ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kɔa be akũ bɛkpa Baguma a. Fɔlɛtsa kĩĩ de be kawɔlɛ paa. 4Kĩ biwo Yerusalem a, batɛ badonɛ a, fɔtɔ banyanɛ a mɔ banɔkɔɛ̃ a flee tɛ be mɔ kawɔlɛ. Paulo mɔ Barnaba bɔa be amandiɛ nɛ fɔtsa a kĩ Baguma kɛna ɛtsãmɛna be akũ a flee.

5Lɛmɛ Farisifɔ batɛ badonɛ badi yidza bɛdza ade bɛlɛ kĩ, “Kɛnɛ kĩ batɛ badonɛ a kĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a bitsua fɔkpati lɔkɔa bɛkɛna nɛ Mose mbla a akũ.”

6Nɛ fukĩĩ sũ banɔkɔɛ̃ a mɔ fɔtɔ banyanɛ a tsɛna bɛkɔna fɔlɛtsa a akũ. 7Kĩ bɛsa foe kamɛ fɛɛ a, Petro yidza ɛdza ade ɛlɛ kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, miawɛ minyina kĩ lɔkɔ lidi Baguma pau yĩ etomɛna mi kamɛ kĩ nnaabi bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a Kalɛ Wĩ a, ayekĩ be malo baanu ke bɛtɛ bido lɛmɛ. 8Ade Baguma kĩ enyina otidziwa kakɔna a nyɛ ye kawɛ ɛtsa nɛ kĩ ɛkpa be Hũhũ Kpalɛwa ndɛ ayekĩ ɛkpa boe malo a. 9Ɛtátsa ntsitsemu adima nɛ bɔmɔ́ be kayite, kitonɛkĩ ɛtɛ be nɛ ayekĩ bɛtɛ bido sũ, ade ɛkɔa be tɔkpa ete be ndɛ boe aye a. 10Finyaakĩĩ, nde sũ bɔasɔ Baguma bɔdã? Nde sũ bɔkɔa fɔlɔtsa a kĩ bɔmɔ́ boe bawanyɔ bɔtápuli bɔlɔ a bɔate nɛ batɛ badonɛ kĩĩ akũ? 11Oowo! Ndɛ ayekĩ bɔtɛ budo kĩ boe a flee bɔna katɛ fɔtsã boe Ɔlate Yesu kɔnyakamɔ kamɛ a, ade ayea be malo bɛna katɛ a.”

12Ade ke be flee bɛkɛna dĩĩ, bitse Paulo mɔ Barnaba amandiɛ kabɔa nɛ ayekĩ Baguma tsã be akũ ɛkɛna awãwã fɔtsa ɛkpa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a. 13Kĩ bɛbɔa amandiɛ biyua a, Yakobo lɛmɛ yidza ɛdza ade ɛlɛ kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, mitse! 14Simon Petro bi boe ayekĩ Baguma nya lɔtɔ ɛnyɛ ye kawɛ ɛtsa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a, ade ɛpau be badi kĩ bɛnya ye bade a. 15Ade Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ fɔlɛtsa a kĩ bɛlɛ biyi a ketimɔ fukĩĩ pɛpɛɛpɛ ndɛ ayekĩ katsɛlɛ kpalɛwa fɔlɛtsa a lɛ kĩ,

16‘Nɛ fukĩĩ liti ni, maamuniki ĩya.

Maayalɔla Dawid lɛgãkanyakɔ̃ a kadzɛla,

ade maalɔla fɔtsa a kĩ fubu kade nɛ awã kake a,

lɔkɔa awã libuki kɛdza pintii.

17Ade bati nkaɛ a aaya nɛ yĩ sɛkɛ̃,

mɔ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kĩ nvɛ

kĩ bɛnya yĩ bade a aatomɔ yĩ liti.

18Ade aye boe Ɔlate lɛ eyi anɛ kɔkɔɛ kĩ yaakɛna a.’

19“Foesũ nɛ yĩ, Yakobo, kakɔna onukpɛ̃ ni, kɛtánɛ kĩ bɔaha bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kĩ bɛkɔa be akũ bakpa Baguma a. 20Mbom mifɔ̃ bɔtsɛlɛ ovoli bɔma be kĩ bɛfɔ̃ fukĩĩ bamɛ ndɛ bayaɛ kĩ bɛkɔa bɛbɔa afɔliɛ bɛkpa baviɔ̃ kaba, bɛfɔ̃ litsolewɛ mɔ linyolewɛ, bɛfɔ̃ ɔyaɛ kĩ bɛtátsua ye sɔmɔ kaba mɔ babɔanɛ kanya. 21Kitonɛkĩ kito anɛ kɔkɔɛ a bakã Mose mbla a kĩ ɛtsɛlɛ eyi a nɛ Kawɛya Luwi lidi nyɛ lidi akũ nɛ Yudafɔ katsɛnakɔ̃ ade bade lɛtsã nɛ ye fɔlɛtsa akũ nɛ ɔmatɔ nyɛ ɔmatɔ kamɛ a.”

Bɛtsɛlɛ Ovoli Bɛma Bikĩ Bɛnyɛ́ Yudafɔ Batɛ Badonɛ a.

22Ade ke fɔtɔ banyanɛ, banɔkɔɛ̃ mɔ batɛ badonɛ a flee kɛna onukpɛ̃ mɔa kĩ bɛnyɛ be kamɛ badi bibumɔ Paulo mɔ Barnaba bɛnaa Antiokia a. Bɛpau bati nviã kĩ batɛ badonɛ a akpa be obu paa. Ade be nyɛ Yuda kĩ bibuki bavɛ Barnaba mɔ Sila a.

23Ovoli a kĩ bɛnɛɛ banamɛna a kamɛ fɔlɛtsa nyɛ kĩ,

Ovoli kĩĩ to boe fɔtɔ banyanɛ, banɔkɔɛ̃, mɔ batɛ badonɛ a kĩ bideĩ nɛ Yerusalem sɛkɛ̃. Bɔawɔ̃na mi, boe bawaɛ̃ kĩ minyɛ́ Yudafɔ a kĩ mito Antiokia, Siria mɔ Kilikia.

24Bunu kĩ batɛ badonɛ badi to boe kamɛ nɛ awĩ bɛyabi mi fɔlɛtsa fudi kĩ fɔha mi fudo ɔtutũ lɛmɛ nɛ mi kamɛ. Lɛmɛ nnɛ́ boe lido be. 25-26Nɛ foesũ bɔtsa fɔlɔ buke otse kĩ bɔado batɔ nviã nɛ mi sɛkɛ̃. Baatomɔ boe bawaɛ̃ nviã Barnaba mɔ Paulo, kĩ bɛkɔa be nkpã bɛkpa boe Ɔlate Yesu Kristo ɔsum a. 27Budo Yuda mɔ Sila kĩ be mɔa awɛ bibi mi fɔlɛtsa a kĩ foe bɔtsɛlɛ a. 28Kitonɛkĩ Hũhũ Kpalɛwa a mɔ boe mɔawɛ a bɔmɔ́ buyi ɔsũ kĩ kɛtánɛ kĩ bɔakɔa fɔlɔtsa kpale bɔlɔla mi kɛba tɛbla sĩwa kĩĩ. 29Ade te nyɛ kĩ mitanya funitsã kĩ bɛkɔa bɛbɔa afɔliɛ bɛkpa baviɔ̃, mitanya babɔanɛ, mitaba ɔyaɛ kĩ bɛtátsua ye sɔmɔ, mipi mi akũ nɛ linyolewɛ mɔ litsolewɛ kamɛ. Ntɛ mipi mi akũ limii ni, katinya kamɛ aalɛ kɛkpa mi.

Midzi nɛ lukudɔ kamɛ.

30Foesũ bɛnyɛ batɔ kĩĩ osi bɛnaa Antiokia. Bɛnakpɔta batɛ badonɛ a flee nɛ be katsɛnakɔ̃ a, ade bɛkɔa ovoli a bɛkpa be a. 31Kawɔlɛ de bati a nɛ fɔlɛtsa a kĩ bɛkã nɛ ovoli a kamɛ a sũ. 32Yuda mɔ Sila kĩ bɛnyɛ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ nyɛ fɔlɛtsa pii kayɔ bɛtsa be nɛ lɔkɔ gɛlɛɛlɛ kamɛ, bido be kɔbɛ̃ lɛmɛ. 33Bidzi nɛ be sɛkɛ̃ bɛtɛ fuwi fudi, ade batɛ badonɛ a nyɛ be osi nɛ lukudɔ kamɛ kĩ bimuniki bɛnaa Yerusalem a. 34Lɛmɛ Sila kɔ̃ wɛ kĩ yakahɔ nɛ awã. 35Paulo mɔ Barnaba dzi nɛ Antiokia sukuloo. Bɛmɔ bati bɛbã pii bɛtsa fɔtsa ade bɛkade lɛtsã nɛ boe Ɔlate kalɛ a akũ a.

Paulo Mɔ Barnaba Sɛ̃ Tisi.

36Nɛ fuwi fudi liti ni, Paulo bi Barnaba kĩ, “Fɔ̃ bumuniki bɔnaasɛla boe bawaɛ̃ nɛ tɛmatɔ a kĩ bɔtsã te kamɛ bude lɛtsã nɛ boe Ɔlate kalɛ a akũ a, lɔkɔa bɔdã ni nde bidzi.” 37Barnaba tunɔ ade ɛwɛ kĩ bakpã Yohanes Marko bibumɔ be akũ a. 38Lɛmɛ Paulo tátunɔ kɔlaa kitonɛkĩ, kĩ bɛnaa Pamfilia a, Yohanes Marko dzakũ ɛfɔnɛ be nɛ awã ade ɛtábumɔ be biyua adzuma a. 39Bati nviã kĩĩ vɛlɛ fɔlɛtsa a mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ ade fɔfɔ̃ bɛyalɛ a. Barnaba kpã Marko ade binyina mpo bɛnaa Kipro a. 40Paulo lɛmɛ kpã Sila ade batɛ badonɛ a kɔa be bido nɛ boe Ɔlate awɛ kĩ ɛmɔ be kɔnya fɔmɔ bɛdzakũ a. 41Ɛtsã Siria mɔ Kilikia tite kamɛ ɛkado tɛsɔli nɛ awã a kɔbɛ̃.

16

Timoteo Tomɔ Paulo Mɔ Sila.

1Ade Paulo dzakũ ɛnaa ɔmatɔ odi kĩ bavɛ Derbe, ade ɛtɛ̃ ɛnaa Listra lɛmɛ a. Ade awã ɛnamɔ ɔtɛ odonɛ odi kĩ bavɛ Timoteo a. Ɔma nyɛ Yudani kĩ ɛtɛ Kristo edo. Lɛmɛ ɔlɛga kɔ̃ nyɛ Grikini. 2Batɛ badonɛ flee a kĩ bideĩ nɛ Listra mɔ Ikonio bɔa Timoteo dĩ wĩ. 3Ade ye Paulo wɛ kĩ yakpã ɛnamɛna a, foesũ etsua ye lɛkpati, kitonɛkĩ Yudafɔ a kĩ bideĩ nɛ kayite a na nyina kĩ ɔlɛga nyɛ Grikini. 4Ade kĩ bɛdzakũ a, bɛtsã bimini nɛ tɛmatɔ a kamɛ, bibi be tɛbla a kĩ fɔtɔ banyanɛ mɔ banɔkɔɛ̃ nɛ Yerusalem ke otse nɛ te akũ a. Bɛdɛ be kĩ bɛkɛna nɛ te akũ. 5Foesũ luwi daa bati a kapɔ ade be katɛkado lɛmɛ na ɔsĩ kibu a.

Paulo Na Kanyɛkatsa Nɛ Troa.

6Ke liti a, bɛtsã Frigia mɔ Galatia tite a kamɛ, kitonɛkĩ Hũhũ Kpalɛwa a tákpa be osi kĩ bɛnaade lɛtsã kalɛ wĩ a akũ nɛ Asia tite akũ. 7Kĩ biwo Misia tite ɔbaɛ̃ a, bɛwɛ kĩ bawo nɛ Bitinia tite kamɛ, lɛmɛ Yesu Hũhũ a tákpa be osi. 8Foesũ bimuniki bɛtsã Misia bɛnawo Troa ɔmatɔ a kĩ ɛwaa nɛ mpo abuĩ a kamɛ. 9Ke lɛnyɛ a, Paulo na kanyɛkatsa nɛ kɔda kamɛ. Nɛ kɔda a kamɛ a, ɛmɔ onyole odi kĩ eto Makedonia, ɛdza ɛlamɛna ye aduli kake kĩ, “Nyina mpo kaya nɛ Makedonia kayaabumɔ boe!” 10Kĩ Paulo na kanyɛkatsa kĩĩ sũ ni, bɔmanɛ akũ bupi Makedonia osi, kitonɛkĩ fɔatsa kĩ Baguma lɛvɛ boe kĩ bɔnaade lɛtsã nɛ Kalɛ Wĩ a akũ nɛ awã.

Lidia Dani Ɔwɔlɛ Kamɛ Nɛ Filipi.

11Ade ke budzi nɛ ɔkɔlɔ kamɛ nɛ Troa bunyina kpĩĩ bɔnaa Samotrake a. Kĩ kade nyina a, buwo Neapoli. 12Kĩ buto awã a, bɔnawo Filipi kĩ ɛnyɛ Makedonia ɔmatɔ kpale flee a kamɛ. Awã lɛmɛ nyɛ tite kĩ Romafɔ adãmɛna te akũ. Budzi nɛ awã fuwi fudi.

13Nɛ Kawɛya Luwi akũ a, bɔnɛ nɛ ɔmatɔ a kamɛ bɔnaa ɔwɔ abuĩ, awã kĩ bɔkɔna kĩ Yudafɔ atsɛna kabɔa mpaɛ. Ade budzi nɛ awã bɔkatsa batsole a kĩ bɛkpɔta nɛ awã Baguma kalɛ a. 14Bavɛ be kamɛ ɔmɔa kĩ eto Tiatira kĩ Lidia. Yanɔ tilima ngbã, ade ɛnyɛ oti kĩ yasum Baguma yededeede a. Ade lɔkɔ a kĩ ɛna nɛ awã ɛkatse boe a, Baguma binya ye ɔwɔlɛ kĩ ɛtɛ fɔlɛtsa a kĩ Paulo kalɛ a edo. 15Ade kĩ ye mɔ ye tɔtɔ kamɛ bati flee bɛtɛ mui kawɔla amaniɛ a, eke boe aduli kĩ, “Ntɛ mitunɔ kĩ ntɛ boe Ɔlate ndo paa kɔ̃ ni, miyaadzi nɛ yĩ tɔtɔ kamɛ” Ɛdza nɛ boe akũ flee kɛnawo kĩ butunɔ bɔnaa ye sɛkɛ̃.

Bido Paulo Mɔ Sila Nɛ Kɔla.

16Luwi mɔa lidi kĩ bɔanaa mpaɛ kabɔakɔ̃ a, bɔtsɛlamɔ oyitsɔ̃ abawa adi kĩ hũhũ kpa deĩ nɛ ye kamɛ, fɔafɔ̃ yapuli kadã kanɔkɔnɛ. Nɛ foesũ yakɛna sika baũ kakpa ye balate. 17Oyitsɔ̃ kĩĩ tomɔ boe mɔ Paulo mɔ fɔwɔla kabɔa kĩ, “Baguma Kpale basumunɛ bati kĩĩ anɛ, ade bɛya nɛ awĩ kĩ bayaatsa mi nkpã kana osi a!” 18Fukĩĩ na nkɔsu fuwi pii. Ade kĩ fuwo Paulo odo a, ɛdani ebi hũhũ a kĩ etomɔ oyitsɔ̃ a kĩ, “Nɛ Yesu Kristo dĩ akũ, mabi nɔ kĩ nɛ́ nɛ oti a kamɛ!” Lɛtalɛta hũhũ kpa a nɛ́ nɛ ye kamɛ.

19Kĩ ye balate a mɔ́ kĩ osi a kĩ ye akũ batsã kana sika yɛla be a, bipi Paulo mɔ Sila bɛma fɔlɛtsa badzɛnɛ banɔkɔɛ̃ a nɛ kɔya. 20Bɛlɛ nɛ kɔya kĩ, “Bati kĩĩ nyɛ Yudafɔ kĩ bɛyaabula boe ɔmatɔ a kade. 21Batsa bati fɔtsa kĩ boe ndɛ Romafɔ bɔláapuli bɔtɛ foe.”

22Ade bati kɔdabu a yidza bɛdza bisinya Paulo mɔ Sila, bido be katsootsoo awɛ a.

Fɔlɛtsa badzɛnɛ a fɔ̃ bɛyɛlɛ tɛtadiɛ nɛ be akũ, ade bɛkpa kɔbɛ̃ kĩ bibo be mɔ kutse a. 23Kĩ bibo be kabo kpa biyua a, bɛnado be nɛ kɔla, ade bibi ekĩ yadãmɛna bikĩ bɛwaa kɔla akũ a kĩ ɛbalɛ Paulo mɔ Sila kabalɛ wĩ. 24Kĩ bibi ye lɔmɔ sũ ni, ɛnado be nɛ kamɛ flee a, ade ɛbɔa be agba a.

25Lɛnyɛ kayite a, kĩ Paulo mɔ Sila kabɔa mpaɛ mɔ tɔnɔ kasã kakpa Baguma a, kɔlabawanɛ nkaɛ a katse be. 26Ade deedimɔapɛ tite kuna mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ ade kɔla a flee kuna kɔnake a. Lɛtalɛta kɔla tupunu a flee binya ade nkɔsɔnkɔsɔ a wɔlɔ nɛ kɔlabawanɛ a flee akũ tɛtɔ a. 27Kĩ kɔlabawanɛ akũ ɔdãmɛnanɛ a nyinya a, ɛmɔ kĩ kɔla a tunyukpɛ̃ flee waa luto. Ɛkɔna kĩ kɔlabawanɛ a nɛ bilo sũ ni, ɛbɔlɛ lɛpamɛ ɛnyɛ kĩ yatsɔɛ ye akũ ekɔ. 28Lɛmɛ Paulo bɔa fɔwɔla kɔɔba kĩ, “Takɛna nɔ akũ lɛtsama. Boe a flee budeĩ nɛ awĩ!”

29Kɔla bawanɛ akũ ɔdãmɛnanɛ a fɔ̃ bɛma ye ɔsɛdza ade nɛ kukũtila kamɛ ewula atsɛ ɛnatɔ nɛ Paulo mɔ Sila abɔa kamɛ. 30Ade ke ɛnyɛ be nɛ kɔla a kamɛ, evia be kĩ, “Nda amɛ, litsa kɛnɛ kĩ nkɛna nna katɛ?”

31Bibi ye kĩ, “Tɛ boe Ɔlate Yesu kado lɔkɔa mimɔ nɔ tɔtɔ kamɛ bati flee míana katɛ.” 32Ade ke bɛnaa bɛnade lɛtsã nɛ boe Ɔlate kalɛ akũ bɛkpa ye tɔtɔ kamɛ bati a flee a. 33Lɛnyɛ a na, ɛkpã be ɛnasu be fɔkpa, ade ye mɔ ye tɔtɔ kamɛ bati bɛtɛ mui kawɔla amaniɛ a. 34Ɛkpã Paulo mɔ Sila ɛnamɛna ye awã, ade ɛkpa be funitsã bɛnya a. Ye mɔ ye tɔtɔ kamɛ bati a flee bɛmɔ́ kawɔlɛ paa kitonɛkĩ bɛtɛ Baguma bido.

35Kĩ kade nyina a, ɔmatɔ a kamɛ fɔlɛtsa badzɛnɛ do fɔtɔ banyanɛ bɛnabi kɔlabawanɛ akũ ɔdãmɛnanɛ a kĩ, “Fɔnɛ bati a awɛ bɛnaa.”

36Kɔla bawanɛ akũ ɔdãmɛnanɛ a bi Paulo mɔ Sila kĩ, “Fɔlɛtsa badzɛnɛ a bo nfɔnɛ mi awɛ midzakũ. Foesũ minaa faa nɛ lukudɔ kamɛ.”

37Lɛmɛ Paulo bi batɔ a kĩ, “Bibo boe nɛ kanade nɛ lɔkɔ kĩ bɛtádzɛmɔ boe bɛkɔ boe kɔtɔ, ade bido boe nɛ kɔla kamɛ a, titɔ kĩ Romafɔ bɔanɛ. Ade finyaa kɔ̃ bawɛ kĩ bɔdzakũ nɛ kabɛla kamɛ? Oowo! Ke kɔ̃ nviã nɛ awĩ! Fɔ̃ be mɔawɛ a bɛyaanyɛ boe!”

38Ade ke fɔtɔ banyanɛ a muniki bɛnabi fɔlɛtsa badzɛnɛ a ɔlɛdo a. Kĩ binu kĩ Paulo mɔ Sila nyɛ Romafɔ a, libe wo be paa. 39Foesũ bɛnaa be sɛkɛ̃ bɛnakpa be sɛmɛ bɔɛɛ, ade bɛnyɛ be nɛ kɔla a kamɛ a. Bike be aduli kĩ bɛdzakũ nɛ ɔmatɔ a kamɛ bɛnaa kakɔ bɛbã. 40Paulo mɔ Sila dzakũ bɛnaa Lidia awã. Ade awã bɛnamɔ batɛ badonɛ bɛbã a. Bido be kɔbɛ̃ bibu ade bɛdzakũ a.

17

Paulo Mɔ Sila Naa Tesalonika.

1Paulo mɔ Sila tsã bito Amfipoli mɔ Apolonia bɛyawo Tesalonika, awã kĩ Yudafɔ katsɛnakɔ̃ kadi na. 2Ndɛ ayekĩ Paulo awɛ kakɛna a, ɛnaa Yudafɔ katsɛnakɔ̃ a Kawɛya Fuwi ɛlalɛ etomɔ akũ, ɛnyɛ fɔlɛtsa kayɔ ɛtsa bati a. 3Ɛnyɛ lubo a kĩ bɛlɛ biyi kĩ Kristo aayamɔ, mɔ ayekĩ yaabuki eyidza edzi nkpã ɛtsa. Ebi be kĩ, “Oti a kĩ ye akũ fɔlɛtsa nlamɔ mi kabi a nyɛ Yesu Kristo a.” 4Fɔlɛtsa a kĩ foe kayɔ ɛnyɛ ɛtsa nɛ awĩ fɔ̃ bati a badi dani be adzuni, ade bɛtɛ bido bitomɔ Paulo mɔ Sila a. Ade aye a nɛ ɔmatɔ a kamɛ, Grikifɔ pii kĩ bipi be akũ nɛ Baguma kavila kamɛ, mɔ batsole pii kĩ obu deĩ nɛ be akũ lɛmɛ dani tɔwɔlɛ kamɛ bitomɔ Baguma.

5Lɛmɛ anɛ bɛɛlɛ Yudafɔ banɔkɔɛ̃ a, ade ke bɛnawɛ patapaafɔ nɛ ɔmatɔ a kamɛ bibumɔ be akũ bido ɔtutũ nɛ ɔmatɔ a kamɛ a. Bɛbɔa obũ bɛkɛna dede bɛnawo nɛ Yason tɔtɔ kamɛ kĩ bapi Paulo mɔ Sila bɛnamɛna ɔmatɔ a katsɛnakɔ̃. 6Kĩ bɛtamɔ be sũ ni, bɛvɛlɛ Yason mɔ batɛ badonɛ badi bɛnamɛna katsɛnakɔ̃ a. Awã na bɛkabɔa fɔwɔla kĩ, “Bati badi tsɛ̃mɔ ɔtutũ kado nɛ kakɔ nyɛ kakɔ, ade bɛkɔa foe bɛyamɛna nɛ awĩ kĩĩ lɛmɛ a. 7Ade Yason lɛmɛ tɛ be edo nɛ ye tɔtɔ kamɛ a. Bati kĩĩ yidza bɛdza nɛ Lɛgãnɔkɔɛ̃ Kaisare tɛbla akũ. Ade batsa kĩ onyole odi kĩ bavɛ Yesu nyɛ Lɛgã a.” 8Kĩ kɔdabu a mɔ ɔmatɔ a kamɛ banɔkɔɛ̃ nu fɔlɛtsa kĩĩ a fɔha be paa. 9Banɔkɔɛ̃ a fɔ̃ Yason mɔ ye bade a se be akũ liti kadza kɔtɔ ade bɛfɔnɛ be awɛ a.

Paulo Mɔ Sila Dzakũ Bɛnaa Beroia.

10Kĩ kade sila kɛdɔ pɛ, batɛ badonɛ a kpã Paulo mɔ Sila bilo bɛnaa Beroia. Kĩ biwo awã a, bɛnaa Yudafɔ katsɛnakɔ̃ a. 11Beroia bati a tsua linebi bɛba bikĩ nɛ Tesalonika a. Biyi atɔ bitse kalɛ a. Luwi nyɛ luwi bɛkasa Katsɛlɛ Kpalɛwa a kamɛ fɔlɛtsa kadã ntɛ lɛtsa a kĩ Paulo kabi be a nyɛ ɔnɔkɔali. 12Foesũ be kamɛ bati pii tɛ bido. Grikifɔ batsole pii kĩ obu deĩ nɛ be akũ mɔ banyole pii lɛmɛ tɛ bido.

13Lɛmɛ kĩ Yudafɔ a kĩ bideĩ nɛ Tesalonika nu kĩ Paulo ya ɛlamɛna Baguma kalɛ a katsa nɛ Beroia, bɛnaa awã bɛnado ɔtutũ nɛ bati a kamɛ. 14Batɛ badonɛ a kĩ bideĩ nɛ awã a kpã Paulo mɔatsɛ mɔatsɛ bɛnamɛna mpo abuĩ. Lɛmɛ Sila mɔ Timoteo kɔ̃ kahɔ nɛ Beroia. 15Bikĩ biyi Paulo osi a naa flee bɛnawo Atene. Ade awã bimuniki a, ade Paulo kpa ɔlɛdo kĩ bibi Sila mɔ Timoteo kĩ bɛya nɛ ye sɛkɛ̃ mɔatsɛ.

Paulo Na Nɛ Atene.

16Kĩ Paulo na nɛ Atene ɛkadzɔlɛ Sila mɔ Timoteo a, ɛtɛ kalɔɛ nɛ ayekĩ ɛmɔ kĩ ɔmatɔ a kamɛ flee yi mɔ baviɔ̃ kasum. 17Foesũ ɛnanyɛ fɔlɛtsa kamɛ ɛtsa Yudafɔ a mɔ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kĩ basum Baguma a, mɔ bikĩ batɛ̃ nɛ kɔya luwi daa a. 18Bati kutsu kudi kĩ bɛnyɛ Epikurofɔ mɔ Stoafɔ kĩ bideĩ katinya kamɛ kadikanyi kavɛlɛ fɔlɛtsa mɔ Paulo. Badi via kĩ, “Litsa fɔlɛtsa koũ oti kĩĩ wɛ kĩ yalɛ?”

Bati bɛbã lɛmɛ kpa mbuayɛ kĩ, “Fɔadã ndɛ kade bɛbã baviɔ̃ akũ fɔlɛtsa ɛlamɛna kalɛ.” Bɛlɛ foe lɔmɔ kitonɛkĩ binu kĩ Paulo de lɛtsã nɛ Yesu mɔ bati kayidza kato kanɔkpa akũ. 19Nɛ foesũ bɛkpã ye bɛnɛmɛna be ɔmatɔ a banɔkɔɛ̃ katsɛnakɔ̃ nɛ Areopago, ade bibi ye kĩ, “Bɔawɛ kĩ bɔanu fɔlɛtsa vɔɛ̃ a kĩ ɔlamɛna katsa a kayɔ. 20Nɛ kĩ fɔlɛtsa a kĩ ɔlamɛna kalɛ a kamɛ tákpalɛ boe sũ ni, bɔawɛ butse foe kamɛ.” 21Atenefɔ mɔ banɔvɔɛ̃ a kĩ bideĩ nɛ awã awɛ be lɔkɔ flee kakpa fɔlɛtsa vɔɛ̃ katse mɔ foe akũ kɔlɔmɛna.

22Ade Paulo yidza ɛdza nɛ bati a anɛ kamɛ ɛlɛ kĩ, “Atenefɔ! Mmɔ́ kĩ nɛ lɛtsa nyɛ lɛtsa kamɛ ni, miapi mi ɔsum kadunamɔ akũ paa. 23Kitonɛkĩ kĩ ntsɛ̃ nɛ ɔmatɔ kamɛ ndã mi fɔtsa kumɛkumɛ a kĩ miasum a ni, mmɔ́ kĩ bɛtsɛlɛ nɛ afɔliɛ kabɔa de lidi akũ kĩ, ‘Bɔkɔa bɔakpa Baguma a kĩ bunyína a.’ Baguma a kĩ minyina, lɛmɛ miabɔa afɔliɛ kakpa ye a, ade ye akũ fɔlɛtsa nlamɛna mi kabi finyaakĩĩ a.

24“Baguma kĩĩ nyɛ lɛtsa nyɛ lɛtsa Ɔlate, kĩ ɛbɔa tite mɔ ode mɔ fɔtsa flee a kĩ fudeĩ nɛ foe kamɛ. Yaádzi nɛ kɔla a kĩ batidziwa ke mɔ awɛ a kamɛ. 25Ɛtási boe lɛtsama kĩ bɔkɔa awɛ bɔkɛna a, kitonɛkĩ ye mɔawɛ akpa oti nkpã mɔ kawɛya, mɔ lɛtsa nyɛ lɛtsa kĩ lisĩ oti. 26Ɛnyɛ fude fude bati a a flee etomɛna otidziwa mɔapɛ kamɛ kĩ bidzi nɛ tite akũ. Ye mɔawɛ liyi lɔkɔ mɔ fudzikɔ̃ tɛbɛ̃ ɛkpa bati flee. 27Baguma kɛna fukĩĩ ayekĩ boe batidziwa baawɛ ye liti osi bɔmɔ́ ye, titɔ kĩ ɛláa mɔ lugo nɛ boe sɛkɛ̃ malo. 28Kitonɛkĩ ndɛ ayekĩ mi tɔnɔ bamɛnɛ badi alɛ kĩ, ‘Ade ye dzi fɔ̃ budzi, bɔtsɛ̃ budeĩ nkpã a.’ Ade bɛlɛ lɛmɛ kĩ, ‘Boe malo bɔnyɛ ye kasinu a kamɛ babi.’

29“Nɛ kĩ bɔnyɛ Baguma babi sũ ni, kɛtáfɛta kĩ bɔakɔna kĩ Baguma kutitse la ndɛ litsedi kĩ batidziwa kɔa awɛ bɛmɛ mɔ sika ngbã, suwovoe ĩye futse. 30Kito anɛ katinya kayɔkayi kɛyawo nviã kĩĩ a, Baguma távɛlɛ bati sɔtɔ kitonɛkĩ bɛtányi ye sũ. Lɛmɛ finyaakɔ̃ ɛkpa ɔlɛdo kĩ bati flee nɛ kakɔ nyɛ kakɔ bɛdani be tɔwɔlɛ kamɛ. 31Kitonɛkĩ ehihiɛ luwi eyi kĩ de akũ oti a kĩ ɛpau a, aadzɛmɔ katinya kamɛ flee nɛ ɔnɔkɔali kamɛ. Kĩ yaakɛna fukĩĩ sũ ni, ɛdzɛla Oti a Kĩ Baguma bɔa Tɔdɔ̃ a etomɛna kanɔkpa ade ke ɛnyɛ ye ɛtsa bati flee a!”

32Kĩ binu kĩ Paulo lɛ kɔdzɛla nɛ kayidza kato kanɔkpa akũ a, bati a badi di ye nsekuo, ade babɛbã lɛmɛ lɛ kĩ, “Bɔawɛ kĩ bɔabuki butse fɔlɛtsa fudi nɛ oti kabu kayidza a akũ.” 33Kĩ fɔya lɔmɔ a, Paulo dzakũ ɛfɔnɛ be. 34Lɛmɛ bati a badi tomɔ ye bɛdani bɛkɛna batɛ badonɛ. Be kamɛ badi nyɛ Dionisio, kĩ ɛnyɛ Areopago ɔnɔkɔɛ̃, mɔ otsole odi kĩ bavɛ Damari, mɔ bati bɛbã.

18

Paulo Naa Korinto.

1Fukĩĩ liti a, Paulo dzakũ nɛ Atene ɛnaa Korinto. 2Nɛ awã a ɛmɔ Yudani odi kĩ bavɛ Akwila kĩ eto Ponto. Bɛmɔ ɔtsɔ̃ Priskila bito Italia bɛya nɛ awã owi tábuna, kitonɛkĩ lɛgã a kĩ bavɛ Klaudio si mbla kĩ Yudafɔ flee bɛnɛ nɛ Roma. Paulo naa ɛnamɔ be, 3ade ɛna nɛ be sɛkɛ̃ ɛkabumɔ be adzuma, nɛ kĩ bɛmɔ be bakɛna adzuma mɔa sũ. Bɛkɔa bayaɛ tuvoli bɛkapam tilima fɔla fɔtsa ndɛ ayekĩ Paulo lɛmɛ akɛna a. 4Nɛ Kawɛya Luwi lidi nyɛ lidi akũ ni, Paulo kanaa Yudafɔ katsɛnakɔ̃, kanaanyɛ fɔlɛtsa kamɛ katsa Yudafɔ mɔ Grikifɔ, kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ.

5Kĩ Sila mɔ Timoteo to Makedonia bɛya a, Paulo na aya koũ ede lɛtsã nɛ kalɛ wĩ a akũ, ade edi adansiɛ ɛtsa Yudafɔ a kĩ Yesu nyɛ Kristo a. 6Lɛmɛ kĩ Yudafɔ a yidza bɛdza nɛ ye akũ bɛlɛ fuvũnatsa nɛ ye akũ sũ ni, ɛkpa ye akũ eko be ɛlɛ kĩ, “Ntɛ miyɛla ni, mi mɔawɛ aatɛ foe sɔtɔ kavɛlɛ. Yĩ akũ kpalɛ, ntáku kɔtɔ. Kito finyaakĩĩ kanaa ni, maanaa bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a sɛkɛ̃ nnaabi be kalɛ wĩ kĩĩ.” 7Kĩ ɛdzakũ nɛ be sɛkɛ̃ a, ɛnadzi nɛ onyole odi kĩ ɛnyɛ Yudani kĩ bavɛ Tito Yusto tɔtɔ kamɛ. Ɛnyɛ oti kĩ yasum Baguma ade ye awã lɛmɛ fuãmɔ Yudafɔ katsɛnakɔ̃ a. 8Katsɛnakɔ̃ ɔnɔkɔɛ̃ a kĩ bavɛ Krispo mɔ ye akũ bati flee tɛ boe Ɔlate bido ade bɛtɛ mui kawɔla amaniɛ a. Ade ayea bɛkɛna Korintofɔ pii a kĩ bɛtɛ bido a mui kawɔla amaniɛ lɛmɛ a.

9Luwi a lɛnyɛ ni, Paulo na kanyɛkatsa, ade boe Ɔlate bi ye kĩ, “Tavila. Tafɔ̃ kalɛ wĩ a kalɛ. 10Ntomɔ nɔ, odima lɛláapuli ɛkɛna nɔ lɛtsakpa lidima, kitonɛkĩ bati pii kĩ bɛnyɛ yĩ bade lɛmɛ deĩ nɛ ɔmatɔ kĩĩ kamɛ.” 11Foesũ Paulo dzi nɛ awã kateli mɔa mɔ sɛkɛ ɛkatsa bati Baguma kalɛ a.

12Lɛmɛ lɔkɔ a kĩ bɛyadzina Galio ndɛ Roma abãã ɔnɔkɔɛ̃ nɛ Akaia tite akũ a, Yudafɔ badi tsa fɔlɔ biyidza bɛdza nɛ Paulo akũ, bipi ye bɛnamɛna fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃. 13Ade ke bibi ɔnɔkɔɛ̃ a kĩ, “Obi kĩĩ lamɛna bati adzuni kadani kĩ bisum Baguma nɛ osi kĩ etia boe mbla akũ.”

14Lɛmɛ kĩ Paulo wɛ kĩ yanyɛ ye akũ onukpɛ̃ pɛ, Galio bi Yudafɔ a kĩ, “Yudafɔ mitse! Ntɛ mi kalɛ kĩ miyamɛna kĩĩ mɔ mfumsu baũ adi yanɛ kɔ̃ ni, kufɛ maana ɔwɔlɛ ntse mi. 15Lɛmɛ kĩ fɔnyɛ fɔlɛtsa kamɛ kanyɛ nɛ buĩ mɔ mi tɛmaniɛ akũ sũ ni, mi mɔawɛ minaasa foe kamɛ mimanɛ foe. Fɔnyɛ́ fɔlɛtsa kĩ madzi ndzɛ.” 16Foesũ ɛblɔmɛna be ɛnɛmɛna nɛ ye fɔlɛtsakadzɛkɔ̃ a. 17Ade bati kɔdabu a napi Sostene kĩ ɛnyɛ Yudafɔ katsɛnakɔ̃ ɔnɔkɔɛ̃ a bibo nɛ fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ kɔla kamɛ a. Lɛmɛ Galio tákpeti be kɔlaa.

Paulo Muniki Ɛnaa Antiokia.

18Paulo dzi nɛ Korinto fuwi beblebee. Ke liti a, ɛkla batɛ badonɛ a ade bɛmɔ Akwila mɔ Priskila binyina mpo bɛnaa Siria a. Fɔmɔ Paulo aadzakũ nɛ Kenkrea a, ɛfɔ̃ bɛkpa ye lɔlɔ tsɔlitsɔli nɛ fubo a kĩ ɛlɔ nɛ Yudafɔ amaniɛ osi sũ. 19Kĩ biwo Efeso a, ɛdzakũ ɛfɔnɛ Priskila mɔ Akwila nɛ awã. Ɛdzakũ ɛnaa Yudafɔ katsɛnakɔ̃ a ɛnanyɛ fɔlɛtsa kamɛ mɔ Yudafɔ a kĩ bɛna nɛ awã a. 20Bati a ke ye aduli kĩ edzi nɛ be sɛkɛ̃ sukuloo a, lɛmɛ ɛtátunɔ. 21Nɛ foesũ kĩ yadzakũ a, ebi be kĩ, “Ntɛ fɔnyɛ Baguma kawɛ ni, owi lɛláabuna mɔ maabuki ĩya nɛ mi sɛkɛ̃.” Ade ke ewo nɛ ɔkɔlɔ kamɛ ɛdzakũ nɛ Efeso a.

22Kĩ ewo Kaisarea a, ɛnaa Yerusalem ɛnawɔ̃na batɛ badonɛ a, ade ebuki ɛtɛ̃ ɛnaa Antiokia a. 23Edzi nɛ awã sukuloo ɛtsã emini nɛ Galatia mɔ Frigia tite a kamɛ, ɛkado batɛ badonɛ a kɛbɛ̃.

Apolo Naa Efeso.

24Nɛ lɔkɔa na kamɛ ni, Yudani odi ya nɛ Efeso. Bavɛ ye Apolo ade bɛma ye nɛ Aleksandria a. Ɛnyɛ oti kĩ enyina kɔdzɛla kalɛ ade enyina Katsɛlɛ Kpalɛwa a kamɛ fɔlɛtsa lɛmɛ a. 25Titɔ kĩ bɛtsa ye fɔtsa nɛ boe Ɔlate kalɛ wĩ a akũ, yalɛ kɔdzɛla mɔ kɔbɛ̃ nɛ Yesu akũ malo ni, Yohanes mui kawɔla amaniɛ akũ fɔlɛtsa odi enyina. 26Ɛkalɛ kalɛ mɔ kɔbɛ̃ nɛ katsɛnakɔ̃ a. Kĩ Priskila mɔ Akwila tse ye fɔlɛtsa a, bɛkpã ye bɛnamɛna be awã ade bɛnanyɛ Baguma osi a bɛtsa ye yededeede a.

27Kĩ Apolo yake otse kĩ yaanaa Akaia, batɛ badonɛ nɛ Efeso a yado ye kɔbɛ̃. Bɛtsɛlɛ ovoli bɛkpa bikĩ nɛ Akaia kĩ bɛtɛ ye atuu. Kĩ ewo awã a ebumɔ bati pii a kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ nɛ Baguma kɔnyakamɔ sũ. 28Ade ke ɛnya Yudafɔ a akũ nɛ fɔlɛtsa kavɛlɛ kamɛ a, kitonɛkĩ ɛnyɛ Katsɛlɛ Kpalɛwa a kamɛ fɔlɛtsa ɛtsa yededeede kĩ Yesu nyɛ Oti a kĩ Bɛbɔa tɔdɔ̃ a.

19

Paulo Naa Efeso.

1Kĩ Apolo na nɛ Korinto a, Paulo tsã abɔa, ɛtsã fuyite fuyite a ɛnanɛ nɛ Efeso. Awã naa, ɛmɔ batɛ badonɛ badi. 2Ade evia be kĩ, “Kĩ mitɛ mido a ni, mitɛ Hũhũ Kpalɛwa a?”

Ade ke bɛkpa mbuayɛ kĩ “Oowo! Litsa nyɛ Hũhũ Kpalɛwa a? Bɔtánu tɔ̃ foe akũ lɛtsama.”

3Ebuki evia be kĩ, “Litsa mui kawɔla amaniɛ mitɛ?”

Ade bibi ye kĩ, “Yohanes mui kawɔla amaniɛ a kĩ ke akũ ede lɛtsã a.”

4Paulo nyɛ foe kayɔ ɛtsa be kĩ, “Yohanes kɛna bati mui kawɔla amaniɛ kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ. Ade ebi be kĩ bɛtɛ oti a kĩ yaaya nɛ ye Yohanes liti a bido. Ade oti a nyɛ Yesu a.”

5Kĩ binu fɔlɛtsa kĩĩ a, bɛfɔ̃ Paulo kɛna be mui kawɔla amaniɛ nɛ boe Ɔlate Yesu dĩ akũ. 6Ade kĩ Paulo te awɛ nɛ be akũ a, Hũhũ Kpalɛwa a ka ɛyatɛ be flee kamɛ ade bɛlɛ kɔdzɛla nɛ tide ahɔlɔ ahɔlɔ kamɛ a, bɛlɛ Baguma kalɛ a lɛmɛ a. 7Be lidede aawo ndɛ banyole ewua-nviã.

8Paulo kanaa katsɛnakɔ̃ a nɛ tidetɔ ɛlalɛ kamɛ, ɛkabi bati kalɛ wĩ a mɔ ɔwɔlɛ kado. Ɛnyɛ fɔlɛtsa kamɛ ɛtsa be, ɛbɔa mbɔdi kĩ yavɛlɛ be adzuni ɛyamɛna nɛ Baguma lɛgãkanya a akũ a. 9Lɛmɛ bati a badi na atɔ ɔsĩ, bɛtátse kalɛ wĩ a, ade bɛlɛ tuwuli kpa nɛ boe Ɔlate Osi Wĩ a akũ nɛ bati a flee anɛ kamɛ a. Foesũ Paulo dzakũ nɛ be sɛkɛ̃, ade ɛkpã bikĩ bɛtɛ bido a ɛnamɛna Tirano kadzikɔ̃. Ade awã ɛkatsa be fɔtsa luwi nyɛ luwi a. 10Ɛkɔa futeli nviã ɛtsa be fɔtsa lɔmɔ, ade Yudafɔ mɔ Helafɔ a kĩ bideĩ nɛ Asia kamɛ kamɛ a lɛmɛ nu boe Ɔlate kalɛ a.

Skeva Babinyole Evũkɔnɔ Wɛ Kɔbɛ̃.

11Baguma kpa Paulo kɔbɛ̃ ɛkɛna awãwã fɔtsa pii. 12Ntɛ bɛkɔa ye tuduku mɔ tɛtadiɛ malo bɛtamɔ basɔnɛ ni, bana akũ ɔsi, ade fɔablɔmɛna hũhũ kpa katomɛna bikĩ edeĩ nɛ be kamɛ a kamɛ a.

13Ade Yudafɔ bawanɛ badi tsɛ̃ nɛ fɔkɔ kĩ be malo bablɔmɛna hũhũ kpa. Bɛkɔna kĩ baapuli bɛkɔa Yesu dĩ bɛblɔmɛna hũhũ a. Bibi hũhũ kpa a kĩ, “Mablɔmɛna mi nɛ Yesu a kĩ ye fɔlɛtsa Paulo tsɛ̃ yalɛ a dĩ akũ!” 14Bikĩ bɛkɛna fukĩĩ nyɛ bawaɛ̃nyole evũkɔnɔ kĩ bɛnyɛ Skeva, Yudafɔ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee babi.

15Lɛmɛ kĩ bɛnabi hũhũ kpa adi tuwuli kĩĩ a, ebi be kĩ, “Ĩnyina Yesu, ĩnyina Paulo malo. Lɛmɛ mi kɔ̃, ĩnyína mi! Bawei mianɛ?”

16Ade oti a kĩ ye kamɛ hũhũ a deĩ a wo nɛ be akũ ebo be a! Bilomɔ mɔ ɔdzɔ mɔ akũ fɔkpa bɛnɛ nɛ tɔtɔ a kamɛ.

17Fɔlɛtsa a kĩ fɔya a gba nɛ Efeso, ade Yudafɔ mɔ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ flee nu foe a. Nɛ foesũ libe wo bati paa, ade boe Ɔlate Yesu dĩ buki lide nɛ ode libu a. 18Bati pii kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ a, nɛ bɛya nɛ kanade bɛyanyɛ be tɔkpa bɛtsa. 19Bikĩ bɛnyɛ bawanɛ ĩye madzikifɔ a lɛmɛ lɔ be fuwa, fɔ́bɛ mɔ foe akũ tuvoli bɛyamɛna bipila nɛ kanade. Tuvoli a kɔya aawo ndɛ sika ovoe mpim aduenum. 20Fɔtsã osi kĩĩ akũ boe Ɔlate kalɛ a gba mɔ kɔbɛ̃, kɛtɛ awã lɛmɛ flee.

Ɔtutũ Ya Nɛ Efeso.

21Nɛ fukĩĩ liti a Hũhũ Kpalɛwa a fɔ̃ Paulo kɛna adzuni kĩ yanatsã Makedonia mɔ Akaia ɛnaa Yerusalem. Paulo lɛ kĩ, “Ntɛ nto awã ni, kɛnɛ kĩ ntɛ̃ nnaadã Roma lama.” 22Edo ye babumɛnanɛ nviã Timoteo mɔ Erasto kĩ bɛnya lɔtɔ bɛna Makedonia, ade ye mɔa edzi nɛ Asia kamɛ kamɛ fɛɛ a.

23Nɛ lɔkɔ a na kamɛ ni, ɔdzɛ kpale odi ya nɛ Efeso kĩ fɔtsɛ̃ Kristo katɛ kado osi a akũ sũ. 24Fukĩĩ yi kayɔ futo odi kĩ bavɛ Demetrio kĩ yakɔa sika ovoe katu Artemis asɔli kɔla akũ fɔtsa a. Bɛmɔ ye adzuma bakɛnanɛ a banɔ foe kakpa bikĩ bayaabɔa afɔliɛ kakpa baviɔ̃ a. Adzuma kĩĩ akpa be nfasɔ baũ paa. 25Luwi a, Demetrio ve sika fɔtsa batunɛ a flee ɛkpɔta ade ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, minyina kĩ boe akũ kana to adzuma kĩĩ kamɛ. 26Ade mi mɔawɛ minu, mimɔ́ yededeede ayekĩ Paulo do boe adzuma kĩĩ kɔnyɔã a. Epuli ebula bati a adzuni kade kĩ baviɔ̃ fɔtsa kĩ bɔatu a lɛnɛ́nɛ, nnɛ́ nɛ Efeso odi fukĩĩ lamɛna kaya, mbom nɛ Asia tite a flee akũ. 27Lɛmɛ nnɛ́ boe adzuma odi aabu kade! Boe baviɔ̃ kpale Artemis dĩ mɔ obu flee lɛmɛ aawɔ nɛ Asia mɔ katinya kamɛ flee!”

28Kĩ binu Demetrio fɔlɛtsa kĩĩ a kalɔkpa wo be mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ ade bido fɔwɔla kabɔa awɛ kɔɔba kĩ, “Boe Ɔma Artemis nyɛ Efesofɔ baviɔ̃ kpale!” 29Fɔwɔla kĩĩ tɛ ɔmatɔ a kamɛ flee. Nɛ foesũ ɔmatɔ a bɔa obũ ade bipi Paulo batomɛnanɛ nviã a kĩ be nyɛ Gaio mɔ Aristarko kĩ bito Makedonia, bɛnamɛna ɔmatɔ a katsɛnakɔ̃ a. 30Paulo lɛmɛ wɛ kufɛ kĩ yanaa awã, lɛmɛ batɛ badonɛ bɛbã sua ye osi. 31Kayite a na banɔkɔɛ̃ kĩ bɛnyɛ Paulo bakɔba lɛmɛ do lɔtɔ nɛ ye sɛkɛ̃, bike ye aduli kĩ ɛtasuma katsɛnakɔ̃ a.

32Lɔkɔ a na ni, katsɛnakɔ̃ a flee kɛna yoo. Bati a badi lamɛna lɛtsa mɔa kalɛ, babɛbã lamɛna lɛtsa bɛbã kalɛ, ade be pii lɛmɛ ti binyína lɛtsa a kĩ de sũ bɛyatsɛna nɛ awã a. 33Ade Yudafɔ a vɛlɛ Aleksandro bɛyadzɛla nɛ lɔtɔ kĩ ɛyaanyɛ lɛtsa kĩ de lɛya a onukpɛ̃. Ade Aleksandro dzɛla akpɔ nɛ ode ete be awɛ kĩ bɛfɔ̃ ebi be kadi. 34Kĩ bati a mɔ biyi ɔsũ kĩ Yudani yanɛ sũ ni, bibuki bɛbɔa fɔwɔla, fɔtɛ ndɛ ndɔũhuilɛ nviã. Bɛkalɛ kĩ, “Boe Ɔma Artemis nyɛ Efesofɔ baviɔ̃ kpale!”

35Owi tábuna fɔmɔ abãã ɔnɔkɔɛ̃ odi puli ɛyadina bati a ade ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ Efesofɔ, mi kamɛ odi nyɛ odi nyina kĩ Efeso nyɛ Artemis, baviɔ̃ kpale a kadzikɔ̃, ade ke de kpalɛwa a kĩ lito ode lɛka a lɛmɛ deĩ nɛ boe sɛkɛ̃ a. 36Odima lɛláapuli ɛlɛ kĩ fɔlɛtsa kĩĩ lɛnyɛ́ ɔnɔkɔali, foesũ mina ɔwɔlɛ lɔkɔa mitakɛna lɛtsama mɔ kalɔkpa. 37Kitonɛkĩ bati a kĩ mipi miyamɛna nɛ awĩ a táye Artemis kuviɔ̃la fɔtsa fudima ĩye bɛlɛ fɔlɛtsa kpa fudima bitia boe baviɔ̃ a. 38Lɛmɛ ntɛ Demetrio mɔ ye adzuma bakɛnanɛ a deĩ kalɛ mɔ odi kɔ̃ ni, fɔlɛtsa badzɛnɛ deĩ. Ade budeĩ fuwi kĩ foe akũ badzɛ fɔlɛtsa, kĩ baapuli bɛkɔa bɛtsa lɛtsa kĩ litia be a bɛnamɛna awã. 39Lɛmɛ ntɛ fɔlɛtsa bɛbã minɛɛ kɔ̃ ni, mifɔ̃ bɔkɔa foe bɔnaayi nɛ fɔlɛtsa badzɛnɛ a anɛ bɛdzɛ nɛ mbla onukpɛ̃. 40Kitonɛkĩ nviã ɔtutũ kĩĩ kɔ̃ kɛna ndɛ kayidza kadza nɛ abãã akũ kĩ baapuli bɛbɔɛ fɔlɛtsa nɛ boe akũ. Ade ntɛ banɔkɔɛ̃ a via boe kadi ni, bɔláapuli bɔnyɛ foe onukpɛ̃. Baavɛlɛ boe sɔtɔ.” 41Kĩ ɛlɛ fukĩĩ eyua, ɛnyɛ be flee a osi, ade bɛpansam a.

20

Paulo Naa Makedonia Mɔ Akaia.

1Kĩ ɔtutũ a onukpɛ̃ dɔ a, Paulo vɛ batɛ badonɛ a ɛkpɔta. Kĩ ɛna kadi ebi be, edo be kɔbɛ̃ lɛmɛ eyua a, evia osi ɛdzakũ ɛnaa Makedonia. 2Paulo tsã kamɛ kamɛ na flee ebi bati boe Ɔlate fɔlɛtsa pii ɛkado be kɔbɛ̃, ɛkɔa ɛyawo Akaia. 3Edzi nɛ awã tidetɔ ɛlalɛ. Lɔkɔ a kĩ ɛkamanɛ akũ kĩ yadzakũ ɛnaa Siria tite akũ, ɛyamɔ kĩ Yudafɔ a sui nɛ ye akũ. Nɛ foesũ eke otse kĩ yabuki ɛdani ɛtsã Makedonia kamɛ a. 4Bɛmɔ bati pii lɛtsã bɛnaa. Ade be nyɛ Sopater, Piro obi kĩ eto Beroia, Aristarko mɔ Sekundo kĩ bito Tesalonika. Babɛbã nyɛ Gaio kĩ eto Derbe, Tihiko mɔ Trofimo kĩ bito Asia, mɔ Timoteo. 5Bɛnya boe lɔtɔ bɛnadzɔlɛ boe nɛ Troa ɔmatɔ a kamɛ. 6Kĩ bɔnya Yudafɔ Abodoo kĩ Ɛtáyila Fuwi a buyua a, budzi ɔkɔlɔ nɛ Filipi ade bunyina bɔnaa be sɛkɛ̃ nɛ Troa a. Buwo awã nɛ fuwi elo liti, ade budzi nɛ awã fuwi evũkɔnɔ a.

Paulo Naa Troa Nkaɛ.

7Nɛ ɛkwansieda luwi lɛtɔnyade akũ a, bɔtsɛna kĩ bɔa nya boe Ɔlate funitsã a. Nɛ kĩ Paulo aadzakũ ntɛ kade nyina sũ ni, ɛlɛ kɔdzɛla flee kɛnawo lɛnyɛ kayite. 8Bɛtɛna tɛsɛdza nɛ abansulu kɔla a kamɛ. 9Kĩ Paulo lɛ kɔdzɛla gɛlɛɛlɛ sũ tida bɔɛ Eutiko, opopo kĩ ede edzi nɛ nfansili. Eto abansulu kɔla kɔlalɛde a ɛyatɔ nɛ tite. Bikĩ bɛnabɔɛ ye a mɔ́ kĩ eku. 10Lɛmɛ kĩ Paulo ka ɛnaa a, ɛkɛna akũ eboomu ye, ade ebi be kĩ, “Mitavila! Edeĩ nkpã!” 11Ade be flee bibuki bide bɛnaa abansulu ode a bɛnanya boe Ɔlate funitsã a. Paulo buki ɛlɛmɔ be kɔdzɛla flee kɛnawo odenyinawi ade ɛdzakũ a. 12Nɛ kĩ lɛtsama tákɛna opopo a sũ ni, bɛkpã ye bɛnamɛna kɔla, ade ɔwɔlɛ ka edzi be a.

Paulo To Troa Ɛnaa Mileto.

13Paulo tsã abɔa ɛnaa Aso a. Lɛmɛ boe a kĩ butomɔ ye a budzi ɔkɔlɔ bɔnya ye lɔtɔ kĩ bɔ́anatsɛlamɔ akũ nɛ awã, lɔkɔa bɔbɔɛ ye ndɛ ayekĩ ɛtsa a. 14Kĩ ɛyamɔ boe nɛ Aso a, boe flee bɔdzakũ bɔnaa Mitilene. 15Odenyinawi a buwo Kio ntintisɔ. Luwi lɛyade akũ ni bɔnawo Samo, ade nɛ luwi lɛlade a buwo Mileto a. 16Paulo fɔ̃ bɔtɛ̃ Efeso, kitonɛkĩ ɛtáwɛ kĩ yabula lɔkɔ pii kade nɛ Asia tite akũ. Eke otse lɛmɛ kĩ ntɛ fɔ́ana ye sɔwa ni, yaana nɛ Yerusalem nɛ Pentekoste luwi a akũ.

Paulo Kla Efeso Batɛ Badonɛ Banɔkɔɛ̃ a.

17Lɛmɛ kĩ buwo Mileto a Paulo do batɔ nɛ Efeso batɛ badonɛ banɔkɔɛ̃ a sɛkɛ̃ kĩ bɛyaatsɛlamɔ ye nɛ awã. 18Ade kĩ bɛyaa a, ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, mi a flee minyina ayekĩ ndzi nɛ mi sɛkɛ̃, kito lɔkɔ a kĩ ĩya nɛ Asia tite akũ a kɛyawo nviã kĩĩ a. 19Mimɔ́ ayekĩ ndɔla yĩ akũ nsum Boe Ɔlate, titɔ kĩ nna nɛ lubo kamɔ mɔ kabe kamɛ, nɛ ayekĩ Yudafɔ wɛ kĩ bakɔ yĩ sũ. 20Lɛmɛ minyina kĩ ntákɔla mi ɔnɔkɔali a. Fɔtsa a flee kĩ ĩnyina nɛ boe Ɔlate akũ a, ade foe ntsa mi a. Ntsa foe nɛ kanade flee anɛ mɔ mi tɔtɔ kamɛ. 21Ade kakɔ nyɛ kakɔ kĩ ntsã mmini ni, ndɛ Yudafɔ mɔ Helafɔ flee mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ kĩ bɛdani be tɔwɔlɛ kamɛ bɛya nɛ Baguma sɛkɛ̃, lɔkɔa bɛtɛ boe Ɔlate Yesu bido.

22“Finyaakĩĩ manaa Yerusalem nɛ Hũhũ Kpalɛwa kawɛ onukpɛ̃, nɛ kĩ ĩnyína lɛtsa kĩ laaya nɛ yĩ akũ nɛ awã a. 23Lɛmɛ nɛ ɔmatɔ odi nyɛ odi kamɛ kĩ ntsã ni, Hũhũ Kpalɛwa a fɔ̃ ĩnyi kĩ maawa kɔla nɛ lubo kamɔ kamɛ. 24Yĩ nkpã lɛla nfasɔ adima, ntɛ ntápuli nkɛna lɛtsa a kĩ boe Ɔlate Yesu do yĩ kĩ nkɛna a. Lɛtsa kĩ edo yĩ kĩ nkɛna nyɛ kĩ nkaabi bati Baguma Kalɛ Wĩ a, mɔ ayekĩ edeĩ sɛmɛ kalɛ ɛkpa boe.

25“Finyaakĩĩ ĩnyina kĩ mi a flee kĩ minu kĩ ntsa mi fɔtsa nɛ Baguma lɛgãkanyakɔ̃ akũ, bɔmɔ́ mi bɔlaabuki bɔmɔ́ akũ dadaada. 26Nɛ foesũ mabi mi paa nviã kĩĩ, kĩ ntɛ odi yɛla ye nkpã ni, nnɛ́ yĩ nfumusu fɔanɛ. 27Kitonɛkĩ nɛ ɔnɔkɔali kamɛ ni, ntákɔla mi lɛtsama nɛ Baguma lɛgãkanyakɔ̃ a akũ. 28Nɛ foesũ mina nɛ kukũmanɛ kamɛ. Hũhũ Kpalɛwa a lɛpau mi ndɛ lɔtɔ banyanɛ kĩ mipi ye babi a kĩ edo mi nɛ awɛ a kapi wĩ. Mipi be kapi wĩ, kitonɛkĩ Baguma kɔa ye Obi babɔanɛ eko nɛ tite ɛnyɛ be. 29Ade ĩnyina yededeede kĩ ntɛ ndzakũ ni, bati kpa aayawo nɛ mi kamɛ lɔkɔa bɛyalɛ mi ndɛ ayekĩ kulikii awo nɛ baveli kamɛ a. 30Nɛ mi mɔa awɛ kamɛ malo ni, bavãlɛvã aanɛ, lɔkɔa bɛkpã batɛ badonɛ pii bɛtsãmɛna fɔvã fɔtsa katsa a osi akũ. 31Foesũ midã kadã wĩ, lɔkɔa mite anɛ ayekĩ nkɔa anɛ mɔ babe ntsa mi fɔtsa lɛnyɛ mɔ suwa flee nɛ futeli ɛlalɛ a kĩ nna nɛ mi kamɛ a.

32“Finyaakĩĩ, nkɔa mi mado nɛ Baguma awɛ kĩ ɛdãmɛna mi akũ mɔ ye fɔlɛtsa a kĩ fɔabumɛna bati a, fudo mi katɛkado kɔbɛ̃ ayekĩ fɔ́akɛna mi ode fɔtsa banyanɛ ndɛ bikĩ ɛpau ɛkpa ye akũ a aye. 33Anɛ tábɛɛlɛ yĩ nɛ odima sika ngbã ĩye suwovoe ĩye tilima akũ. 34Mi awɛ minyina kĩ yĩ awɛ kĩĩ nkɔa nkɛna adzuma ndãmɛna yĩ mɔ bikĩ bitomɔ yĩ a lɛmɛ akũ a. 35Nkɛna fukĩĩ bamɛ flee nnɛɛ matsa mi ayekĩ mikɛna adzuma kɔɔba mibumɛna ahiãfɔ, ade mite anɛ nɛ lɛtsa kĩ boe Ɔlate Yesu lɛ a kĩ, ‘Kakpa deĩ nhila kɛbɛ̃ katɛ.’ ”

36Ade ke kĩ Paulo lɛ kɔdzɛla eyua a, eke aduli ade bɛmɔ be flee bɔbɔa mpaɛ a. 37Lɔkɔ a kĩ ɛkakla be a, bɛkɔa anɛ mɔ babe bɛkatu kaboomu ye. 38Lɛtsa a kĩ de lɛfɔ̃ biwo ɔblɔ koũ a nyɛ ayekĩ ɛlɛ kĩ bɛmɔ be bɛláabuki bɛmɔ akũ dadaada a. Biyi ye osi bɛnawo ɔkɔlɔ a ɔwɛ̃ nɛ ɔwɔ abuĩ.

21

Paulo Naa Yerusalem.

1Kĩ bɔkla akũ buyua a, budzi ɔkɔlɔ bɔtsã kpĩĩ bunyina bɔnaa Kos. Kĩ kade nyina a buwo Rodo ade bɔtɛ̃ bɔnaa Patara a. 2Awã naa budzi ɔkɔlɔ odi kĩ yanaa Foenike. 3Bɔmɔ́ Kipro tite a nɛ lɔtɔ, ade bɔtsã te kayɔ kayɔ a bɔnaduma nɛ Tiro, nɛ Siria tite akũ, awã kĩ baanyɛ fɔtsa flee a kĩ ɔkɔlɔ a nɔnɛ a. 4Bɔmɔ́ batɛ badonɛ badi nɛ awã, ade bɔna nɛ be sɛkɛ̃ ɛkwansieda mɔa a, kitonɛkĩ Hũhũ Kpalɛwa a tsã be akũ bibi Paulo kĩ ɛtanaa Yerusalem. 5Kĩ boe kadzakũ wo ɔtɔ a, batɛ badonɛ a mɔ batsɔ̃ mɔ babi flee yi boe osi bɛnawo mpo abuĩ. Awã na boe flee buke aduli bɔbɔa mpaɛ. 6Kĩ bɔkla akũ buyua a, buwo nɛ ɔkɔlɔ kamɛ ade be malo bimuniki bɛnaa fɔla a.

7Bɔbɔɛ buto Tiro ade bɔnadza nɛ Ptolemia a. Bɔnawɔ̃na batɛ badonɛ a kĩ bideĩ nɛ awã ade budzi nɛ be sɛkɛ̃ luwi mɔa a. 8Kĩ kade nyina a, bɔdzakũ nɛ awã bɔnaa Kaisarea. Bɔnase nɛ Filipo, Kalɛ Wĩ a Lɛtsã odenɛ a awã. Ɛnyɛ babumɛnanɛ evũkɔnɔ a kĩ bɛpau nɛ Yerusalem a kamɛ ɔmɔa. 9Edeĩ bayitsɔ̃ ɛna kĩ bidzí fɔnyɔ, ade bɛnyɛ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ lɛmɛ a.

10Bɔna nɛ awã fuwi fudi ade foe kamɛ a Baguma onukpɛ̃ ɔnyɛnɛ a kĩ bavɛ Agabo to Yudea ɛya a. 11Ade kĩ ɛya nɛ boe sɛkɛ̃ a ɛbɔɛ Paulo ɔwɛ̃ a kĩ yakɔa kaboomu kate a esuli ye mɔa awɛ akpɔ mɔ abɔa, ade ɛlɛ kĩ, “Hũhũ Kpalɛwa a bo ni, ade aye Yudafɔ nɛ Yerusalem aasuli ɔwɛ̃ kĩĩ ɔlate bɛkɔa ye bido nɛ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ banɔkɔɛ̃ a awɛ a.”

12Kĩ boe flee bunu fɔlɛtsa kĩĩ a, bɔmɔ́ bati a kĩ bideĩ nɛ awã flee a buke Paulo aduli kĩ ɛtanaa Yerusalem. 13Lɛmɛ Paulo bi boe kĩ, “Litsa nyɛ kabe a kĩ mikɔa miaveli yĩ akpɔ? Mmanɛ akũ nkpa nnɛ́ kĩ bisuli yĩ nɛ Yerusalem odi lɛmɛ kĩ maaku nɛ awã nɛ boe Ɔlate Yesu sũ.” 14Kĩ bɔmɔ́ kĩ bɔláapuli bɔdani ye adzuni sũ ni, bɔfɔnɛ ye awɛ ade bɔlɛ kĩ, “Boe Ɔlate kawɛ kɛya nɛ foe kamɛ.”

15Fuwi fudi liti ni, bɔmanɛ akũ ade bɔdzakũ bɔnaa Yerusalem. 16Batɛ badonɛ badi to Kaisarea bitomɔ boe bɔnaa. Kĩ buwo awã a, bɛkpã boe bɔnase nɛ ɔnɔkɔɛ̃ odi kĩ bavɛ Mnason awã. Eto Kipro ade ɛnyɛ batɛ badonɛ batɔnyade a kamɛ ɔmɔa a. 17Kĩ buwo Yerusalem a batɛ badonɛ a tɛ boe mɔ kawɔlɛ.

Paulo Namɔ Yakobo.

18Kĩ kade nyina a, Paulo kpã boe bɔnamɔ Yakobo mɔ batɛ badonɛ banɔkɔɛ̃ flee a nɛ Yerusalem. 19Ade kĩ bɔnawɔ̃nɔ akũ buyua a, Paulo bɔa be amandiɛ nɛ lɛtsa nyɛ lɛtsa a kĩ Baguma kɛna nɛ ye kamini nɛ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ kamɛ a akũ.

20Kĩ bitse fɔlɛtsa a biyua a, be flee bimu Baguma ade bibi ye kĩ, “Boe ɔwaɛ̃, dã ayekĩ Yudafɔ mpim mpim tɛ bido, ade bipini Mose mbla a mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ a. 21Bati badi bi be kĩ ɔtsa Yudafɔ a kĩ bideĩ nɛ fude fude a kĩ bɛtakɛna nɛ Mose mbla mɔ boe tɛmaniɛ a akũ, ade obuki ɔtsa kĩ bɛtatsua be babi fɔkpati lɛmɛ a. 22Baanu kokooko kĩ ɔya nɛ boe sɛkɛ̃. Nɛ fukĩĩ sũ litsa kɛnɛ kĩ bɔkɛna finyaa?”

23Ade ke bɛkpa ye adzuni kĩ “Budeĩ bati ɛna kĩ bido lidetɔ. 24Kpã be kanamɛna Yudafɔ Asɔli Kɔla kamɛ kabumɔ be minyɛ lɔlɔ kakpa lidetɔ a kase foe kɔtɔ. Fukĩĩ aafɔ̃ odi nyɛ odi lɔmɔ kĩ fɔvã bɛma bite nɛ nɔ akũ, lɔkɔa fɔtsa lɛmɛ kĩ opini Mose mbla a kapini wĩ. 25Batɛ badonɛ a kĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kɔ̃ ni, bɔtsɛlɛ be ovoli bubi be kĩ bɛtabuki bɛnya fɔtsa kĩ bɛkɔa bɛbɔa afɔliɛ bɛkpa baviɔ̃, bɛfɔ̃ babɔanɛ kanya, bɛtaba bayaɛ kĩ bɛtátsua be fɔmɔ, lɔkɔa bɛfɔ̃ linyolewɛ mɔ litsolewɛ.”

26Foesũ kĩ kade nyina a, Paulo kpã banyole a, ade bɔnakɛna lɔlɔ kakpa tsɔli tsɔli amaniɛ a. Ke liti a, ɛnaa Yudafɔ afɔliɛ kabɔakɔ̃ a ɛnakpa basɔfɔ kanyi nɛ fuwi a kĩ tɔlɔ kakpa amaniɛ a aawũna, mɔ futetsa a lɛmɛ kĩ yaama be bɛkɔa bɛbɔa afɔliɛ a nɛ be lɔlɔ.

Bipi Paulo Nɛ Yudafɔ Asɔli Kɔla a Kamɛ.

27Ade kĩ kite sukuloo lɔkɔa fuwi evũkɔnɔ a aawo ɔtɔ a, Yudafɔ badi kĩ bito Asia kamɛ a yamɔ Paulo nɛ Asɔli Kɔla a kamɛ. Bido ɔtutũ nɛ bati a badi kamɛ ade bipi Paulo a. 28Bɛkabɔa fɔwɔla kalɛ kĩ, “Israelfɔ miyaatɛ mɔ boe tsoo! Ade oti kĩĩ tsɛ̃ yamini nɛ kakɔ nyɛ kakɔ, yabi bati kĩ bɛtakɛna nɛ boe Yudafɔ mbla aku a. Ye lɛmɛ ɛkpã Grikifɔ ɛyawomɛna nɛ Asɔli Kɔla a kamɛ, kĩ fɔatsa kĩ ebula boe kakɔ kpalɛwa kĩĩ.” 29Bɛlɛ foe lɔmɔ kitonɛkĩ luwi a bɛnya lɔtɔ bɛmɔ́ Paulo mɔ Trofimo kĩ eto Efeso a, kĩ bɛtsɛ̃ bamini nɛ Yerusalem. Nɛ foe sũ bɛkɔna kĩ ɛkpã ye ewomɛna nɛ Asɔli Kɔla a kamɛ.

30Nɛ fɔwɔla kabɔa a sũ, akũ nyɛnɛ bati a flee ade biwula atsɛ yoo bɛnatsɛna nɛ Asɔli Kɔla a kamɛ. Badi vɛlɛ Paulo bɛnɛmɛna ade bɛbalɛ tunyukpɛ̃ flee a. 31Lɔkɔ a kĩ bɛwɛ kĩ bakɔ ye a, Romafɔ sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ odi nu kĩ Yerusalem ɔmatɔ a flee deĩ nɛ ɔtutũ kamɛ mɔ fɔwɔla kabɔa. 32Deedimɔapɛ ɛkpã sodzafɔ badi bɛnaa awã kĩ bɛkakɛna hũnyɛhũnyɛ a. Kĩ bati kĩĩ mɔ sodzafɔ mɔ be ɔnɔkɔɛ̃ a pɛ bɛfɔ̃ Paulo katuli.

33Awã naa, sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ a fɔ̃ bipi Paulo ade bido ye nkɔsɔnkɔsɔ nviã a. Ade evia etse oti a odu kĩ yanɛ mɔ lɛtsa a kĩ de ɛkɛna a. 34Bati a flee kanyɛ tunukpɛ̃ futefute. Kĩ sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ a lanu lɛtsama kayɔ pɔtii etomɛna be sɛkɛ̃ nɛ fɔwɔla mɔ ɔsĩ a sũ ni, ɛfɔ̃ bɛkɔa Paulo bɛnado nɛ kɔla a kamɛ. 35-36Kĩ bɛkɔa bade kɔla onyukpɛ̃ kadekɔ̃ a, fɔya nɛ sodzafɔ a kamɛ kĩ bɛbɔɛ Paulo bɛdɛla nɛ ode nɛ bati kɔdabu a kalɔkpa a kĩ bɛna nɛ Paulo akũ sũ. Ade bitomɔ be mɔ fɔwɔla kpaa kabɔa kĩ, “Mikɔ ye! Mikɔ ye!”

Paulo Pili Ye Lɔlɔ.

37Lɔkɔ a kĩ bɛkɔa ye bado nɛ kɔla kamɛ a, Paulo bi sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ a kĩ. “Nwɛ kĩ malɔmɛna mɔ nɔ sukuloo.”

Ade ke sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ a via ye kĩ, “Yie! Alɛ Griki tide?” 38Ade ebuki evia ye kĩ, “Nɛ nɔ nyɛ Egipteni a kĩ lɔkɔ lidi ɛkpã awudifɔ mpim ɛna biyidza bɛdza nɛ abãã akũ, kĩ bilo bɛnaa kɔsa kamɛ a?”

39Ade Paulo kpa mbuayɛ kĩ, “Yudani manɛ. Bɛma yĩ nɛ Tarso nɛ Kilikia tite akũ. Ade ɔmatɔ a na ni, nnɛ́ ɔmatɔ kabii yanɛ. Foesũ make nɔ aduli fɔ̃ nlɛmɔ bati kĩĩ kɔdzɛla.”

40Adeke ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ tunɔ kĩ Paulo ɛlɛmɔ be kɔdzɛla a. Paulo nɛ ɛyadza nɛ onyukpɛ̃ kadekɔ̃ a, ade ete awɛ nɛ bati kɔdabu akũ kĩ bɛkɛna dĩĩ a. Kĩ bɛfɔ̃ fɔwɔla kabɔa a, ɛlɛmɔ be kɔdzɛla nɛ Yudafɔ tide kamɛ kĩ,

22

1“Nda amɛ mɔ nwaɛ̃ amɛ, agoo! Mifɔ̃ ĩnyɛ yĩ onukpɛ̃ kamɛ fɔlɛtsa mitse.” 2Kĩ binu kĩ Yudafɔ tide kamɛ ɛlɛ kɔdzɛla a, bɛkɛna fɔwɔla kabɔa nɛ kayɔ bibu. Ade ke Paulo bi be kĩ,

3“Yudani manɛ ade bɛma yĩ nɛ Tarso, nɛ Kilikia tite akũ a. Lɛmɛ Yerusalem nɛ awĩ bɛdɔɔla yĩ, nkɔlɛ fɔtsa nɛ Gamaliel kayɔ. Bɛtsa yĩ boe bawanyɔ mbla a mɔ foe akũ amaniɛ a flee yededeede. Ade nkɔa yĩ ɔwɔlɛ flee nkpa Baguma ndɛ ayekĩ mi malo miakɛna nviã kĩĩ a. 4Kito lɔkɔ a na, ntomɔ batɛ badonɛ a kĩ bɛtsɛ̃ osi vɔɛ̃ a liti, nwɛ kĩ bɛkɔ be. Ade nkapi batsole mɔ banyole kado nɛ kɔla a. 5Boe Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee mɔ ɔmaĩ banɔkɔɛ̃ aapuli bidi adansiɛ nɛ fukĩ malɛ kĩĩ akũ, kitonɛkĩ bɛkatsɛlɛ tuvoli kakpa yĩ kĩ nkɔa nkɛna fɔtsa kĩĩ bamɛ. Ade lɔkɔ a kĩ manaa Damasko a ni, bɛkpa yĩ tuvoli kĩ nkɔa mma Yudafɔ nɛ awã ndza nɛ foe akũ mpili batɛ badonɛ a nsuli be nkɔa ĩyamɛna nɛ Yerusalem bɛvɛlɛ be sɔtɔ.

6“Lɔkɔ a kĩ ntsɛ̃ manaa, kĩ kite sukuloo mawo Damasko, ndɛ suwa tɔdɔũ ewua-nviã kamɛ a ni, deedimɔapɛ ɔhaĩ mɔ ɔsĩ odi to ode ɛka eko nɛ yĩ akũ! 7Adeke nka ntɔ nɛ tite, ade nnu ɔlɛdo odi kĩ ɛkavia yĩ kĩ, ‘Saulo, Saulo, nde sũ oyidza ɔdza nɛ yĩ akũ lɔmɔ?’

8“Ade nvia kĩ, ‘Boe Ɔlate, nɔ owei anɛ?’

“Ebuki ebi yĩ kĩ, ‘Yĩ nyɛ Yesu Nazaretni a kĩ ye akũ oyidza ɔdza a.’ 9Bati a kĩ bɔmɔ be tsɛ̃ a mɔ́ ɔhaĩ a lɛmɛ bɛtánu oti a kĩ bɔmɔ ye lɛkalɛ kɔdzɛla a odo.

10“Ade nvia ye kĩ, ‘Boe Ɔlate, litsa kɛnɛ kĩ nkɛna?’

“Ebi yĩ kĩ, ‘Yidza kanaa Damasko ɔmatɔ a kamɛ. Awã na maatsa nɔ lɛtsa a kĩ nwɛ kĩ kɛna a.’ 11Ɔhaĩ kĩĩ kɔ yĩ anɛ foesũ bati a kĩ bɔmɔ be tsɛ̃ a lipi yĩ nɛ kɔkpɔ bɛkpã yĩ bɔdzakũ bɔnawo Damasko ɔmatɔ a kamɛ.

12“Onyole odi kĩ bavɛ Anania na nɛ awã. Ɛnyɛ oti kĩ yavila Baguma ade yakɛna nɛ boe mbla lɛmɛ akũ yededeede a. Yudafɔ a kĩ bideĩ nɛ awã flee a akpa ye obu. 13Oti kĩĩ yadza nɛ yĩ ɔwɛ̃ ade ebi yĩ kĩ, ‘Nwaɛ̃ Saulo bu kamɔ fɔkɔ!’ Lɔkɔ a na kamɛ pɛpɛɛpɛ yĩ anɛ kamɛ kpalɛ yededeede ade mmɔ́ ye a.

14“Ade ebi yĩ kĩ, ‘Boe bawanyɔ Baguma lɛpau nɔ eyi kĩ nyi ye fɔwɛtsa, kamɔ ye Obi Kpalɛwa a kĩ Bɛpau a lɔkɔa kanu ye kɔdzɛla lɛmɛ. 15Kɛnɛ kĩ akɔa ɔlɛdo kĩĩ ɔnamɛna kakɔ nyɛ kakɔ, obi bati flee lɛtsa a kĩ ɔmɔ́ mɔ lɛtsa kĩ onu a. 16Finyaakĩĩ litsa adzɔlɛ? Yidza lɔkɔa katɛ mui kawɔla amaniɛ. Bɔa mpaɛ nɛ ye dĩ akũ lɔkɔa ɛkɔa nɔ titikpa ete nɔ.’

Baguma Do Paulo Ɛnaa Bikĩ Bɛnyɛ́ Yudafɔ a Sɛkɛ̃.

17“Fukĩĩ liti a, mmuniki nnaa Yerusalem. Ade kĩ nna nɛ Asɔli Kɔla kamɛ nkabɔa mpaɛ a, fɔkɔna ndɛ tida abɔɛ yĩ, ade nna kanyɛkatsa kadi a. 18Ade awã na boe Ɔlate bi yĩ kĩ, ‘Wɛ sɔwa kadzakũ nɛ Yerusalem kitonɛkĩ awĩ bati lɛláatse nɔ fɔlɛtsa a kĩ aalɛ nɛ yĩ akũ a.’

19“Lɛmɛ nkpa mbuayɛ kĩ, ‘Boe Ɔlate, be flee binyina kĩ yĩ lɛkapili bikĩ bɛtɛ nɔ bido a nɛ Yudafɔ fɔtsɛnakɔ̃ a kabo be. 20Ade lɔkɔ a kĩ bɛkakɔ nɔ ɔdansini Stefano a, yĩ malo ntunɔ. Foesũ bɛnyɛ be tɛtadiɛ bɛkpa yĩ nlɛ ade bɛkatalɛ ye boe a.’

21“Lɛmɛ boe Ɔlate bi yĩ kĩ, ‘Yidza kanaa, maado nɔ mɔ lugo nɛ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kamɛ!’ ”

22Lɔkɔ kĩĩ flee a, bati a dza dĩĩ bɛkatse ye kalɛ a. Lɛmɛ mɔ ye kalɛ nkaɛ kawũna pɛ, be flee bɔbɔa fɔwɔla kɔɔba kĩ, “Aa! Kɛtáfɛta kĩ yadzi nkpã! Mikpã ye minamɛna minaakɔ ye!”

23Nɛ kĩ bɛna kalɔkpa paa sũ ni, bɛbɔa fɔwɔla kɔɔba ade bido be tɛtadiɛ kayɛlɛ, mɔ kudu kata nɛ ɔwɛ kamɛ awɛ a. 24Ade ke kawũ banɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃ a fɔ̃ bɛkpã ye biwomɛna nɛ kɔla kamɛ kĩ bɛnaabo ye lɔkɔa binyi lɛtsa a sũ kĩ Yudafɔ a kpa biko nɛ ye akũ lɔmɔ. 25Lɔkɔ a kĩ bɛkasuli ye a, Paulo via kawũ banɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃ odi kĩ ɛdzɛ̃ nɛ awã kĩ, “Osi waa kĩ babo Romani ntɛ bɛtádzɛ ye fɔlɛtsa tɔ̃?”

26Ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ naa be lɔtɔ ɔnyanɛ a sɛkɛ̃ ade evia ye kĩ, “Litsa akɛna nɛ awĩ a? Onyole kĩĩ boni Romani yanɛ!”

27Foesũ kawũ banɔnɛ lɔtɔ ɔnyanɛ a ya nɛ Paulo sɛkɛ̃ ade evia ye kĩ, “Abo nde? Romani anɛ?”

Ade ke Paulo kpa mbuayɛ kĩ, “Romani manɛ!”

28Kawũ banɔnɛ lɔtɔ ɔnyanɛ a bi ye kĩ, “Yĩ malo Romani manɛ. Yĩ kɔ̃ nse kɔtɔ baũ fɔmɔ ndani nkɛna Romani!”

Ade Paulo bi ye kĩ, “Yĩ kɔ̃ yĩ bamanɛ flee nyɛ Romafɔ.”

29Ade ke kĩ bati a kĩ bɛdza kĩ babo ye bivia ye onukpɛ̃ kamɛ fɔlɛtsa nu kĩ Romani yanɛ a, bɛvɛlɛ akũ bɛnaa liti. Kĩ be lɔtɔ ɔnyanɛ a nyi kĩ Romani yanɛ a, libe wo ye paa, kitonɛkĩ ye lɛkpa osi kĩ bisuli Paulo bibo ye.

Bɛkpã Paulo Bɛyadzɛla Nɛ Fɔlɛtsa Badzɛnɛ Anɛ.

30Kĩ kade nyina, kawũ banɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃ a wɛ kĩ yanyi lɛtsa a kĩ de sũ bɛbɔɛ fɔlɛtsa nɛ Paulo akũ. Ɛvɛ Yudafɔ basɔfɔnɔkɔɛ̃ mɔ be fɔlɛtsa badzɛnɛ ɛkpɔta. Ɛfɔ̃ biwũnya tɔwɛ̃ nɛ Paulo akũ ade bɛkpã ye bɛyadzɛla nɛ be anɛ kamɛ kĩ bawɛ ye fɔlɛtsa a kamɛ a.

23

1Ade kĩ Paulo ko anɛ ɛdã Yudafɔ fɔlɛtsa badzɛnɛ a kĩ bikoni dĩĩ nɛ fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ a, ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ Israelfɔ, yĩ ɔwɔlɛ kamɛ kpalɛ nɛ ayekĩ ndzi nkpã nɛ Baguma anɛ kɛyawo nviã kĩĩ a.” 2Kĩ Anania, Yudafɔ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee a kĩ ɛna nɛ awã nu ayekĩ Paulo kpa mbuayɛ a, ebi bikĩ bɛdza bifuãmɔ Paulo kĩ bɛbɔa ye nɛ onukpɛ̃. 3Ade awã mɔ Paulo bi ye kĩ, “Baguma lɛmɛ aabalɛ nɔ awɛ! Nɔ seebi kĩ bikputa se fɔtsa ovoe bɛdzɛla anɛ! Litsa fɔlɛtsa ɔdzɛnɛ anɛ? Mbla akũ ɔtsɛ̃ adzɛmɔ yĩ, lɛmɛ ade ye mɔapɛ a ɔlamɛna kafum a, nɛ kĩ ɔkpa kɔbɛ̃ bɛbalɛ yĩ ɔlɔtɔ sũ!”

4Ade ke bikĩ bɛdzɛ nɛ Paulo ɔwɛ̃ a via ye kĩ, “Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee ovũna lɔmɔ?”

5Paulo kpa mbuayɛ kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, ntɛ ĩnyi kĩ Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee yanɛ ni, kufɛ ntádo ye onukpɛ̃ lɔmɔ. Kitonɛkĩ Katsɛlɛ Kpalɛwa a lɛ kĩ, ‘Talɛ tuwuli kpa nɛ bikĩ banya mi akũ a akũ.’ ”

6Ade kĩ Paulo mɔ eyi ɔsũ kĩ bati a kĩ bɛkpɔta nɛ awã a be kamɛ badi nyɛ Zadukifɔ ade badi lɛmɛ nyɛ Farisifɔ a sũ ni, ɛbɔa fɔwɔla kɔɔba kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, Farisini manɛ! Farisifɔ lɛmɛ lɛma yĩ! Nviã kĩĩ badzɛmɔ yĩ kitonɛkĩ ntɛ banɔkpa kabuki kayidza kadzi nkpã a ndo sũ!” 7Kĩ Paulo sila ɛlɛ fɔlɛtsa kĩĩ eyua pɛ, kavɛlɛ ya nɛ Farisifɔ mɔ Zadukifɔ a kayite, ade bɛsɛ̃ be akũ a. 8Kitonɛkĩ Zadukifɔ alɛ kĩ banɔkpa lábuki kayidza, ode fɔtɔ banyanɛ lɛláa, ade hũhũ lɛmɛ lɛláa a. Lɛmɛ Farisifɔ kɔ̃ tɛ fukĩĩ bamɛ flee bido.

9Ɔtutũ kpale wo nɛ be kamɛ. Farisifɔ mbla batsanɛ a dza nɛ Paulo liti kĩ ye fɔlɛtsa a nyɛ ɔnɔkɔali. Ade ke bɛbɔa fɔwɔla kɔɔba kĩ, “Bɔtámɔ lɛtsa kpa lidima nɛ ye akũ! Ɔsa hũhũ adi ĩye ode fɔtɔ ɔnyanɛ odi alɛmɔ ye kɔdzɛla!” 10Fɔwɔla kabɔa a buki fude nɛ ode fubu. Ade bati a flee pini Paulo bɛkavɛlɛ kadu kanamɛna kayamɛna a. Kĩ sodza ɔnɔkɔɛ̃ a vila kĩ baavɛlɛ ye bɛpããpãã sũ ni, ebi ye sodzafɔ a kĩ bɛka bɛnaatɛ ye bɛnaado nɛ kɔla.

11Luwi a lɛnyɛ a, boe Ɔlate yadza nɛ Paulo ɔwɛ̃ ebi ye kĩ, “Paulo do ɔwɔlɛ. Ayekĩ odi adansiɛ nɛ yĩ akũ nɛ Yerusalem nɛ awĩ a, ade ayea kɛnɛ kĩ akɛna nɛ Roma lɛmɛ a.”

Yudafɔ Tsa Fɔlɔ Kĩ Bakɔ Paulo.

12Kĩ kade nyina a, Yudafɔ badi lɔ fubo bɛkpa be akũ kĩ ntɛ bɛtákɔ Paulo ni, bɛláanya ĩye bɛmɔa! 13Bati kĩĩ lidede aana ndɛ be tɛna mɔ liti. 14Ade ke bibuki bɛnaa basɔfɔnɔkɔɛ̃ mɔ be lɔtɔ banyanɛ sɛkɛ̃ bibi be kĩ, “Bɔlɔ fubo kĩ bɔlaanya ĩye bɔmɔa kɛnaawo kĩ bɔkɔ Paulo. 15Foesũ mimɔ fɔlɛtsa badzɛnɛ a mibi sodzafɔ lɔtɔ ɔnyanɛ a kĩ, ebuki ɛkɔa Paulo ɛyamɛna nɛ katsɛnakɔ̃ nɛ awĩ. Mikɛna ndɛ miawɛ kĩ miavia ye fɔlɛtsa fudi mibu. Ntɛ bɛkɔa ye bayamɛna ni, bɔ́akɔ ye nɛ osi.”

16Lɛmɛ Paulo ɔfanyole odi nu fɔlɛtsa a flee kĩ bɛlɛ a, ade ewula atsɛ ɛnaa kɔla kamɛ, ɛnabi Paulo lɛtsa a kĩ de bɛlɛ a.

17Ade ke Paulo vɛ sodzafɔ a kĩ bɛdza nɛ awã kamɛ ɔmɔa ebi ye kĩ, “Kpã obisɛ̃ kĩĩ minaa ɔnɔkɔɛ̃ sɛkɛ̃. Ɛnɛɛ kalɛ mɔ ɔsĩ kĩ yaabi ye.”

18Foesũ sodzani a kpã kabisɛ̃ɛ̃ a bɛnaa be lɔtɔ ɔnyanɛ a sɛkɛ̃, ade ebi ye kĩ, “Paulo a kĩ bido nɛ kɔla kamɛ nɛ awĩ a lɛvɛ yĩ ebi yĩ kĩ nkpã kabisɛ̃ɛ̃ kĩĩ mma nɔ, lɔkɔa kibi nɔ kalɛ kadi.”

19Ade sodzafɔ lɔtɔ ɔnyanɛ a pi kabisɛ̃ɛ̃ a nɛ kɔkpɔ bɛnaa ɔɔwɛ̃ ade evia ye kĩ, “Litsa awɛ kĩ abi yĩ?”

20Ade ke mɔ ebi ye kĩ, “Yudafɔ badi kɛna onukpɛ̃ mɔa mɔ be banɔkɔɛ̃ a kĩ bayaake nɔ aduli lɔkɔa kunya ɔkpã Paulo ɔyamɛna nɛ katsɛnakɔ̃, mɔ kakɔna kĩ bavia ye fɔlɛtsa fudi. 21Lɛmɛ tatse be kitonɛkĩ bati ndɛ be tɛna bɛla nɛ osi badzɔlɛ ye. Bati kĩĩ lɔ fubo kĩ mbɔɛntɛ bɛkɔ Paulo fɔmɔ baata funitsã onukpɛ̃. Nɛ foesũ bɛmanɛ akũ bɛnabɛla badzɔlɛ nɔ osi kakpa. Bɛnabɛla nɛ osi ɔɔwɛ̃ kitonɛkĩ bɛtɛ bido kĩ aatunɔ ɔkpa be.”

22Sodzafɔ lɔtɔ ɔnyanɛ a si ye mbla kĩ, “Tafɔ̃ odima libuki enu lɛtsa a kĩ ɔyabi yĩ nɛ awĩ a dadaada.” Ade ke ɛnyɛ ye osi ɛdzakũ a.

Bɛkpã Paulo Bɛma Abãã Ɔnɔkɔɛ̃ Felike.

23Ade ke sodzafɔ lɔtɔ ɔnyanɛ a vɛ ye banɔkɔɛ̃ nviã ade ebi be kĩ, “Miwɛ sodzafɔ ɔha nviã kĩ baanaa Kaisarea nviã lɛnyɛ. Miwɛ bikĩ balɛ fɔtsɔɛ ɔha nviã, mɔ bikĩ badzi bapɔnkɔ lɛmɛ be bati aduesɔũ. 24Miwɛ ɔpɔnkɔ mikpa Paulo edzi nɛ ye akũ lɔkɔa mikpã ye bɔɛɛ, mima abãã ɔnɔkɔɛ̃ Felike.”

25Ade ke ɛtsɛlɛ ovoli odi ɛkpa abãã ɔnɔkɔɛ̃ a kĩ,

26Ovoli kĩĩ to yĩ Klaudio Lisia sɛkɛ̃. Mawɔ̃na nɔ, boe Abãã Ɔnɔkɔɛ̃ Felike.

27Yudafɔ badi pi oti kĩĩ, ade bɛwɛ kĩ bakɔ ye a. Lɛmɛ kĩ bɔmɔ sodzafɔ buwo awã a, nnu kĩ Romani yanɛ sũ ni, nfɔ̃ sodzafɔ a tɛ ye nɛ be awɛ. 28Foesũ nkpã ye ĩyamɛna nɛ be fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ kĩ manyi lɛtsa a kĩ ɛkɛna a. 29Ĩyamɔ kĩ lɛtsa kĩ bɛbɔɛ nɛ ye akũ a nyɛ Yudafɔ ɔsum mbla akũ fɔlɛtsa kĩ fɔnyɛ́ fukĩ bado ye nɛ kɔla kamɛ ĩye bɛkɔ ye. 30Adeke kĩ bibi yĩ kĩ bɛlamɔ nhihiɛ kakɛna kĩ baakɔ ye sũ ni, nkɔna kĩ makɔa ye mma nɔ. Mbi bikĩ bɛbɔɛ kalɛ nɛ ye akũ a ku kĩ bɛkɔa ke bɛma nɔ.

31Foesũ luwi a lɛnyɛ a sodzafɔ a kpã Paulo bɛnawo Antipatre. 32Kĩ kade nyina, sodzafɔ a kĩ bɛtsã abɔa a muniki bɛnaa kɔla kamɛ, ade bɛfɔ̃ bapɔnkɔ badzinɛ a kpã Paulo bɛnamɛna Kaisarea a. 33Kĩ biwo awã a, bɛkɔa Paulo mɔ ovoli a kĩ bɛnɛɛ a bɛkpa abãã ɔnɔkɔɛ̃ a. 34Kĩ ɛkã ovoli a eyua a, evia Paulo amantam a kĩ eto. Ade kĩ enyi kĩ Paulo to Kilikia a, ebi ye kĩ, 35“Maanaa nɔ fɔlɛtsa kĩĩ kamɛ yededeede ntɛ bikĩ mimɔ be mina kalɛ a ya nɛ awĩ.” Ade ke ɛkpa sodzafɔ a kĩ bɛdza nɛ awã a kɔbɛ̃ kĩ bɛkɔa Paulo bido nɛ kɔla a kĩ Lɛgã Herodes ke a kamɛ lɔkɔa bɛkaadã ye akũ.

24

Yudafɔ Bɔɛ Fɔlɛtsa Nɛ Paulo Akũ.

1Fuwi elo liti a, Ɔsɔfɔnɔkɔɛ̃ Flee Anania, Yudafɔ lɔtɔ banyanɛ mɔ fɔlɛtsa ɔdzɛnɛ kĩ bavɛ Tertulo naa Kaisarea. Bɛya nɛ Felike sɛkɛ̃ kĩ bayaanyɛ Paulo nfumusu bɛtsa ye.

2Kĩ bɛvɛ Paulo bɛyamɛna a, Tertulo yi Paulo onukpɛ̃ katsua kĩ, “Boe Ɔlate, nɛ nɔ nyansã mɔ adzuni kĩ ɔnɛɛ akpã boe sũ ni, bɔna lukudɔ nɛ lɔkɔ pii kamɛ. Ade kavɛmɛna pii lɛmɛ ya nɛ boe tite akũ a. 3Fukĩĩ nyɛ fɔtsa kĩ fuwo boe Yudafɔ flee anɛ. 4Bɔake nɔ aduli kĩ tse fɔlɛtsa a kĩ maabi nɔ nɛ onyole kĩĩ akũ a. 5Kitonɛkĩ bɔmɔ́ ye buyi ɔsũ kĩ ɔdzɛ odonɛ yanɛ, ade ɛtsɛ̃ nɛ kakɔ nyɛ kakɔ yadani Yudafɔ kakɔna nɛ katinya kamɛ kĩ bɛkɛna fɔtsa basa bitia abãã a. Ɛnyɛ lɔtɔ ɔnyanɛ ɛkpa Nazaretfɔ katsu a. 6Foe liti a bɔmɔ́ lɛmɛ kĩ ɛtsɛ̃ yakɛna fɔtsa kĩ fɔado boe Yudafɔ Asɔli Kɔla a efĩĩ, ade bupi ye a. Foesũ bɔwɛ kĩ bɔadzɛmɔ ye nɛ boe mbla onukpɛ̃. 7Lɛmɛ kawũ banɔnɛ lɔtɔ ɔnyanɛ Lisia kɔa kɔbɛ̃ ɛyate ye nɛ boe awɛ. 8Ntɛ ovia oti kĩĩ onukpɛ̃ kamɛ fɔlɛtsa ni, aapuli onyi fɔlɛtsa a kĩ bɔbɔɛ nɛ ye akũ a otomɛna ye sɛkɛ̃.”

9Ade ke Yudafɔ a flee tunɔ mɔ onukpɛ̃ mɔa bɛlɛ kĩ fɔlɛtsa a kĩ Tertulo lɛ a nyɛ ɔnɔkɔali.

Paulo Nyɛ Onukpɛ̃ Nɛ Felike Anɛ.

10Kĩ abãã ɔnɔkɔɛ̃ a vɛ Paulo kĩ ɛlɛ kɔdzɛla a, eyi kayɔ kĩ, “Boe Ɔlɛga, ĩnyina kĩ nɛ futeli pii kĩ fɔtɛ̃ kĩĩ kamɛ ni, nɔ adzɛ Yudafɔ fɔlɛtsa. Nɛ foesũ kawɔlɛ de yĩ kĩ maanyɛ yĩ onukpɛ̃ nɛ nɔ anɛ. 11Aanu kĩ fɔ́ana ndɛ fuwi ewua-nviã kĩ ĩya nɛ Yerusalem ĩyaabɔa afɔliɛ nɛ Yudafɔ Asɔli Kɔla a kamɛ. 12Ade odima támɔ kĩ bɔmɔ odi bɔkɛna ɔdzɛ ĩye ndo ɔtutũ nɛ Yudafɔ Asɔli Kɔla kamɛ, be fɔtsɛnakɔ̃, ĩye kakɔ kadi nɛ ɔmatɔ a kamɛ a. 13Ade bati kĩĩ kamɛ odima lɛláapuli eke otse nɛ lɛtsama akũ pɔtii kĩ fɔlɛtsa a kĩ bɛlɛ nɛ awĩ a ni, ɔnɔkɔali fɔanɛ. 14Lɛmɛ lɛtsa a kĩ de akũ ntunɔ nyɛ kĩ masum boe bawanyɔ Baguma, ade ntomɛna Osi a kĩ balɛ kĩ ɛnyɛ́ osi wĩ a. Ntɛ fɔlɛtsa a kĩ bɛtsɛlɛ nɛ Mose mbla a mɔ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ tuvoli a kamɛ a ndo. 15Ndeĩ kɔnɛte nɛ Baguma akũ ndɛ ayekĩ be malo bideĩ, kĩ Baguma aadzɛla bati wĩ mɔ bati kpa flee etomɛna kanɔkpa. 16Nɛ kɔnɛte kĩĩ sũ ni, mabɔa mbɔdi paa kĩ yĩ ɔwɔlɛ kamɛ ɛkpalɛ yededeede nɛ Baguma mɔ batidziwa anɛ.

17“Ade futeli pii kĩ ndzakũ nɛ Yerusalem a. Finyaakĩĩ ĩyaate ahiãfɔ fɔtsa lɔkɔa mbɔa afɔliɛ nkpa Baguma. 18Kĩ mayua lɔlɔ kakpa amaniɛ a, Yudafɔ badi yamɔ yĩ nɛ Asɔli Kɔla a kamɛ. Nnɛ́ bɔmɔ́ bati kĩ banyɛ lɛma tsɛ̃. Ade ke ntádo ɔdzɛ odima lɛmɛ a. 19Yudafɔ a kĩ bito Asia tite akũ a na nɛ awã, ade be kɛnɛ kĩ bɛyaadza nɛ nɔ anɛ kamɛ a, lɔkɔa ntɛ bideĩ kalɛ kadi nɛ yĩ akũ ni, baalɛ. 20Ĩye afɔ̃ bati a kĩ bidzi nɛ awĩ a bɛlɛ kɔtɔ a kĩ bɛkɔ yĩ nɛ lɔkɔ a kĩ Yudafɔ ɔmaĩ fɔlɛtsa badzɛnɛ a dzɛmɔ yĩ a. 21Mbɔɛ ntɛ kalɛ mɔa a kĩ ndzɛla ɔlɛdo nlɛ kĩ, ‘Miadzɛmɔ yĩ nviã kĩĩ kitonɛkĩ ntɛ banɔkpa kayidza kadzi nkpã a ndo.’ ”

22Ade Felike, oti kĩ enyina katɛkado osi vɔɛ̃ kĩĩ paa a bi Yudafɔ a kĩ, “Midzɔlɛ yĩ kɛnaawo lɔkɔ a kĩ Lisia aaya fɔmɔ maatsua fɔlɛtsa kĩĩ kamɛ.” 23Adeke ɛfɔ̃ bɛkɔa Paulo bɛnado nɛ kɔla a. Lɛmɛ ebi bikĩ badãmɛna ye akũ a kĩ bɛtakɛna ye tɛnya. Ntɛ ye bakɔba badi ya nɛ ye sɛkɛ̃ ni, bɛkpa be osi lɔkɔa bɛkɛna lɛtsa a kĩ yawɛ a bɛkpa ye.

Paulo Nyɛ Fɔlɛtsa Kamɛ Ɛtsa Felike Mɔ Drusila.

24Nɛ fuwi fudi liti ni, Felike mɔ ɔtsɔ̃ Drusila kĩ ɛnyɛ Yudani ya. Ɛfɔ̃ bɛnyɛ Paulo bɛyamɛna ade ebi be kalɛ nɛ Yesu Kristo katɛkado fɔlɛtsa akũ a. 25Kĩ ɛkanyɛ fɔlɛtsa kamɛ nɛ kadzi wĩ, akũ kapi, mɔ Baguma kadzɛ a kĩ kaaya nɛ kunya kamɛ a akũ ni, libe wo Felike paa. Adeke Felike bi ye kĩ, “Yidza kanaa tɔ̃. Ntɛ nna lɔkɔ wĩ ni, maafɔ̃ bɛvɛ nɔ.” 26Nɛ kĩ ɛkɔna kĩ Paulo aakpa ye litsedi sũ ni, yado bavɛ ye mɔatsɛ mɔatsɛ bɛmɔ ye balɔmɛna.

27Nɛ futeli nviã liti a, bɛnyɛ Felike ade bɛkɔa Porkio Festo bɛyamɛna nɛ ye kadzakɔ̃ a. Lɛmɛ kĩ Felike wɛ kĩ Yudafɔ a bɛwɛ ye kalɛ sũ ni, ɛfɔ̃ Paulo buki ɛna nɛ kɔla nɛ awã.

25

Paulo Kɔa Ye Fɔlɛtsa Ɛma Lɛgã Kaisare Anɛ.

1Kĩ Festo yawo kayite a kĩ yanya lɔnɔkɔɛ̃ a, ke fuwi ɛlalɛ liti a, eto Kaisarea ɛnaa Yerusalem. 2Nɛ awã naa, basɔfɔnɔkɔɛ̃ a mɔ Yudafɔ banɔkɔɛ̃ a yabi ye fɔlɛtsa a kĩ bɛbɔɛ nɛ Paulo akũ. Ade ke bike ye aduli kĩ, 3ɛmɔ be kɔnya ɛfɔ̃ bɛkɔa ye bɛyamɛna nɛ Yerusalem. Be kasui nyɛ kĩ baadzi ye osi lɔkɔa ntɛ yatɛ̃ a bɛkɔ ye. 4Lɛmɛ Festo bi be kĩ, “Paulo waa kɔla nɛ Kaisare. Yĩ malo maamuniki naa awã nɛ fuwi lukũ kamɛ. 5Foesũ mifɔ̃ mi banɔkɔɛ̃ a bɛya nɛ awã bɛyaanyɛ ye nfumusu a bɛtsa.”

6Nɛ fuwi ɛlɛ̃ ĩye foe ewua liti ni, Festo muniki ɛnaa Kaisare, ade ke luwi lɛyade a ɛvɛ Paulo fɔlɛtsa a. 7Ade ke kĩ Paulo yawo fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ a, Yudafɔ a kĩ bito Yerusalem a yadza bisinya ye. Bitsua fɔlɛtsa pii bite nɛ ye akũ lɛmɛ fudima tápi ye.

8Paulo nyɛ onukpɛ̃ ɛlɛ kĩ, “Ntáfum Yudafɔ mbla ĩye Yudafɔ Asɔli Kɔla a ĩye Lɛgãnɔkɔɛ̃ Kaisare.”

9Nɛ kĩ Festo awɛ kĩ Yudafɔ a bɛwɛ ye kalɛ sũ ni, evia Paulo kĩ, “Ɔwɛ kĩ anaa Yerusalem lɔkɔa ndzɛ nɔ fɔlɛtsa a nɛ awã mbɔɛɛ?”

10Ade ke Paulo bi ye kĩ, “Oowo. Romafɔ Lɛgãnɔkɔɛ̃ fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ ndzɛ̃. Ade awĩ kɛfɛta kĩ bɛdzɛmɔ yĩ a. Onyina yededeede kĩ ntákɛna tɔkpa tidima nɛ Yudafɔ akũ. 11Ntɛ nkɛna lɛtsa a kĩ kɛnɛ kĩ bɛkɔ yĩ ni, maatunɔ kĩ bɛkɔ yĩ. Lɛmɛ ntɛ ntákɛna tɔkpa ni, kɛtáfɛta kĩ nɔ ĩye oti bɛbã akɔa yĩ edo nɛ bati kĩĩ awɛ kamɛ kĩ bɛkɔ yĩ. Nɛ foesũ nkɔa yĩ fɔlɛtsa makpa Lɛgãnɔkɔɛ̃ Kaisare!”

12Fukĩĩ liti a, Festo mɔ ye fɔlɛtsa badzɛnɛ a tsa fɔlɔ ade bibi ye kĩ, “Kĩ ɔkɔa nɔ fɔlɛtsa akpa Kaisare sũ ni, Kaisare sɛkɛ̃ mɔ aanaa.”

Lɛgã Agripa Mɔ Bernike Tse Paulo Fɔlɛtsa.

13Fuwi fudi liti a, Lɛgã Agripa mɔ Bernike ya nɛ Festo sɛkɛ̃ nɛ Kaisare kĩ bɛyaawɔ̃na ye. 14Bidzi nɛ awã fuwi pii, ade Festo kɔa Paulo fɔlɛtsa a ebi lɛgã a kĩ, “Onyole odi waa kɔla nɛ awĩ kĩ Felike kɔa ye fɔlɛtsa ɛkpa yĩ kĩ ndzɛ. 15Kĩ nnaa Yerusalem a, basɔfɔnɔkɔɛ̃ mɔ be banɔkɔɛ̃ a tsua ye onukpɛ̃ bɛkpa yĩ ade bɛwɛ kĩ nkɔ ye kɔtɔ a.

16“Nfɔ̃ binyi kĩ Romafɔ mbla tákpa osi kĩ bɛkɔ oti fɔmɔ baadzɛmɔ ye. Kɛnɛ kĩ bɛkpa ye osi bɛmɔ bikĩ bideĩ fɔlɛtsa a bɛkpɔta anɛ mɔ anɛ fɔmɔ bɛlɛ foe. 17Foesũ kĩ bɛya nɛ awĩ a, ntátɛ̃ ndzi nɛ kalɛ kĩĩ akũ. Kĩ kade sila kinyina a, nfɔ̃ bɛkpã oti kĩĩ bɛyamɛna. 18Lɛmɛ fɔlɛtsa a kĩ bɛlɛ bitomɛna ye akũ a vɛmɛna nɛ fukĩ nkɔna kĩ baalɛ a akũ. 19Fɔlɛtsa a kĩ bɛlɛ nɛ awĩ a to be kasum mɔ onyole odi kĩ bavɛ Yesu kĩ eku, lɛmɛ Paulo kɔ̃ tsɛ̃ yalɛ kĩ ebuki edzi nkpã akũ! 20Fɔkɛna yĩ basaa ade ĩnyína ayekĩ matsua fɔlɛtsa a kamɛ a. Foesũ nvia Paulo ntɛ ɛwɛ kĩ nkɔa ye nnamɛna Yerusalem lɔkɔa ɛnaanyɛ ye akũ onukpɛ̃ nɛ awã. 21Lɛmɛ Paulo lɛ kĩ ɛwɛ kĩ bɛkɔa ye fɔlɛtsa bɛkpa Lɛgãnɔkɔɛ̃ Kaisare. Ade nfɔ̃ bimunikimɔ ye bɛnado nɛ kɔla kɛnawo kĩ maakɔa ye mma Kaisare a.”

22Ade ke Lɛgã Agripa bi Festo kĩ “Yĩ mɔawɛ mawɛ kĩ matse ye onukpɛ̃ kamɛ fɔlɛtsa a.”

Ade Festo bi ye kĩ, “Aatse ye kunya!”

Paulo Dza Nɛ Agripa Anɛ Kamɛ.

23Kĩ kade nyina a, Lɛgã Agripa mɔ Bernike hɛhɛ akũ mɔ fɔgãtsa, bɛnɛ bɛya nɛ fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ a. Ade kawũ banɔnɛ banɔkɔɛ̃ mɔ ɔmatɔ a kamɛ banɔkɔɛ̃ a tomɔ be bɛya a. Festo nyɛ onukpɛ̃ kĩ bɛkpã Paulo bɛyamɛna. 24Ade Festo lɛ kĩ, “Lɛgã Agripa mɔ mi a flee kĩ mikpɔta nɛ awĩ a, onyole kĩĩ nyɛ oti kĩ Yudafɔ nɛ Yerusalem mɔ Kaisare wɛ kĩ bɛkɔ! 25Lɛmɛ nɛ yĩ kamɔ kamɛ ni, ɛtákɛna lɛtsa a kĩ kɛnɛ kĩ bɛkɔ ye. Kĩ ye a lɛmɛ ɛlɛ kĩ ɛkɔa ye fɔlɛtsa yakpa boe Lɛgãnɔkɔɛ̃ sũ ni, yĩ malo ntásĩ. 26Lɛmɛ litsa koũ maatsɛlɛ nkɔa mmɛna yĩ ɔnɔkɔɛ̃ a? Kitonɛkĩ nɛ ɔnɔkɔali kamɛ ni, ɛtákɛna nfumusu adima. Ade foesũ nkɔa ye ĩyamɛna nɛ mi anɛ kamɛ titiliwu nɔ Lɛgã Agripa kĩ ntɛ bɔdzɛ ye fɔlɛtsa ni lɔkɔa maana kadi ntsɛlɛ nɛ ye akũ mma ye. 27Kitonɛkĩ fɔnɛ́nɛ kĩ bakɔa odi kĩ ɛwaa kɔla bɛma Lɛgãnɔkɔɛ̃ kĩ bɛtámɔ tɔkpa a kĩ ɛkɛna a bɛtsa.”

26

Paulo Nyɛ Ye Akũ Onukpɛ̃ Nɛ Agripa Anɛ.

1Ade ke Agripa bi Paulo kĩ, “Osi waa kĩ apuli ɔlɛ kɔdzɛla.”

Foesũ Paulo dɛla awɛ ade ɛlɛ kĩ, 2“Boe Ɔlate Agripa, nna lɔlɔ wĩ kĩ maanyɛ yĩ akũ onukpɛ̃ nɛ fɔlɛtsa a kĩ foesũ Yudafɔ bɔɛ kalɛ nɛ yĩ akũ a akũ, nɛ nɔ anɛ. 3Kitonɛkĩ onyina Yudafɔ tɛdzɛ mɔ be tɛmaniɛ a flee kanyina wĩ. Foesũ na ɔwɔlɛ katse yĩ fɔlɛtsa.

4“Yudafɔ flee nyina ayekĩ ndzi nkpã kito yĩ tibisɛ̃ kamɛ nɛ boe ɔtɔ mɔ Yerusalem lɛmɛ. 5Ade ntɛ baalɛ ɔnɔkɔali nɛ yĩ akũ ni, baanyi kĩ ĩnyɛ Farisini kĩ mabu Yudafɔ mbla mɔ tɛmaniɛ a flee kaba mbla adi nyɛ adi. 6Finyaakĩĩ ndzɛ̃ badzɛmɔ yĩ nɛ ayekĩ yĩ anɛ teĩ nɛ Baguma kalɛ a kĩ ɛlɛ eyi ɛkpa boe bawanyɔ a sũ. 7Ade foesũ Yudafɔ futete ewua-nviã bɔa mbɔdi kĩ basum Baguma lɛnyɛ mɔ suwa flee lɔkɔa bɛna kɔnɛte kĩĩ odu a. Boe Ɔlate, ade fukĩĩ sũ Yudafɔ a bɔɛ fɔlɛtsa nɛ yĩ akũ a. 8Nde sũ fudeĩ mi ɔsĩ kĩ miatɛ mido kĩ Baguma adzɛla banɔkpa?

9“Lɔkɔ lidi kamɛ ni, nkɔa nte nɛ yĩ akũ kĩ mayidza ndza nɛ bikĩ bitomɔ Yesu kĩ ɛnyɛ Nazaretni a akũ. 10Yudafɔ basɔfɔnɔkɔɛ̃ a kpa yĩ kɔbɛ̃ kĩ mpili bati kpalɛwa pii ndo nɛ kɔla kamɛ nɛ Yerusalem. Ade ke ntɛ bakɔ be lɛmɛ matunɔ nɛ foe akũ a. 11Ntomɔ be nkakɛna be tɛnya flee kɛnawo tɛmatɔ bɛbã kĩ tideĩ mɔ lugo a malo kamɛ. Nfɔ̃ bɛvɛlɛ be sɔtɔ nɛ Yudafɔ fɔlɛtsa kadzɛkɔ̃ flee, ndza nɛ be akũ kĩ bɛlɛ fubusuotsa nɛ Yesu akũ.

Paulo Lɛ Ayekĩ Ɛdani Etomɔ Yesu.

12“Ade kakɔna kĩĩ odu nnɛɛ manaa Damasko, mɔ kɔbɛ̃ a kĩ basɔfɔnɔkɔɛ̃ a kpa yĩ a. 13Boe Ɔlate, kĩ ntsɛ̃ nɛ osi manaa mɔ suwa ketee a, mmɔ́ ɔhaĩ odi kĩ ɛkpalɛ ɛba suwa, kĩ ɛmɔanɛ eto ode ɛyako nɛ bɔmɔ́ bikĩ bɔtsɛ̃ bɔanaa akũ. 14Kĩ boe flee bɔka bɔtɔ a, nnu ɔlɛdo odi nɛ Yudafɔ tide kamɛ evia kĩ, ‘Saulo, Saulo nde sũ otomɔ yĩ liti? Ntɛ ɔta fu sɛnɛta ni, nɔ mɔawɛ akũ opila.’

15“Ade ke nvia ye kĩ, ‘Boe Ɔlate, nɔ owei anɛ?’

“Ɔlɛdo a kpa mbuayɛ kĩ, ‘Yĩ nyɛ Yesu a kĩ ɔlamɛna ye kanɔ mɔ ɔsĩ mɔ ɔsĩ a. 16Finyaakĩĩ yidza kadza! Ĩnyɛ yĩ akũ ntsa nɔ kitonɛkĩ mawɛ kĩ nkɔa nɔ nkɛna yĩ tudzuma ɔkɛnanɛ. Aabi katinya kamɛ bati flee lɛtsa kĩ ɔmɔ́ nɛ awĩ, mɔ fɔtsa a kĩ maanyɛ ntsa nɔ a. 17Ade kakɔ nyɛ kakɔ kĩ maado nɔ ni, maadza nɛ nɔ liti nɛ nɔ awɛ bati mɔ kade bɛbã bati lɛmɛ kamɛ. 18Ade aabinya be anɛ bɛnɛ nɛ Abonsam ɔtũ kɔbɛ̃ kamɛ bɛya nɛ ɔhaĩ mɔ Baguma kɔbɛ̃ kamɛ a. Baguma aakɔa be titikpa ete be lɔkɔa ɛkɛna be ndɛ bati kĩ ɛnyɛ ɛkpa ye akũ, nɛ kĩ bɛtɛ ye bido sũ.’

Paulo Lɛ Ye Tudzuma Kakɛna Fɔlɛtsa.

19“Foesũ, boe Ɔlate Agripa, ntátu kanyɛ katsa a kĩ mmɔ́ ntomɛna ode a atsɛlɛ. 20Ĩyi kayɔ mɔ kalɛ wĩ a kabi Damaskofɔ, Yerusalemfɔ, Yudafɔ mɔ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ bɛya nɛ Baguma sɛkɛ̃, lɔkɔa bɛkaakɛna fɔtsa a kĩ foe aatsa kĩ bɛdani tɔwɔlɛ kamɛ yededeede a. 21Ade fukĩĩ sũ Yudafɔ a yapi yĩ nɛ be Asɔli Kɔla a kamɛ kĩ ndza nkalɛ fɔlɛtsa kĩĩ, ade ke bɛwɛ kĩ bakɔ yĩ a. 22Lɛmɛ Baguma nyɛ yĩ nɛ be awɛ kamɛ. Foesũ mbuki ndzi nkpã ade nlamɛna fɔlɛtsa kĩĩ kamɛ kanyɛ katsa mi banɔkɔɛ̃ mɔ bati flee a. Lɛtsa a kĩ de nlamɛna kalɛ nɛ awĩ a nyɛ fukĩ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ mɔ Mose lɛ biyi kĩ fɔ́aya nɛ foe kamɛ a. 23Ade foe nyɛ kĩ Kristo aayamɔ lubo. Ade ye aanya oti ɔtɔnyade kĩ yaayidza eto banɔkpa kamɛ, lɔkɔa ɛkɔa ɔsɛdza ɛma Yudafɔ mɔ bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a flee a.”

24Deedimɔapɛ Festo bɔa fɔwɔla ɛlɛ kĩ, “Paulo, nɔ lɔlɔ kamɛ bu kade! Nɔ fɔtsa beblebee kakɔlɛ fɔ̃ nɔ lɔlɔ kamɛ bu kade!”

25Ade Paulo kpa mbuayɛ kĩ, “Boe Ɔlate Festo, yĩ lɔlɔ kamɛ tábu kade. Takɔa fɔlɛtsa kĩĩ ɔkɛna kagulo. Kalɛ wĩ paa nlamɛna kalɛ. 26Ɔnɔkɔali ni, Lɛgã Agripa nyina fɔlɛtsa kĩ malɛ a. Foesũ maapuli nlɛ kɔdzɛla mɔ ye faa. Matɛ kado paa kĩ bɛtákɛna fɔtsa kĩĩ nɛ kabɛla kamɛ. 27Nda Agripa, ɔtɛ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ a odo? Ĩnyina kĩ ɔtɛ be odo.”

28Ade Agripa bi Paulo kĩ, “Ɔkɔna kĩ aapuli ɔdani yĩ nkɛna okristoni nɛ lɔkɔ lukũ kĩĩ kamɛ?”

29Ade ke Paulo kpaa mbuayɛ kĩ, “Ntɛ lɔkɔ lukũ ĩye lɔkɔ gɛlɛɛlɛ malo ni, mabɔa mpaɛ nkpa Baguma kĩ, nviã kĩĩ mi a flee kĩ mideĩ nɛ awĩ a, midani mikɛna ndɛ ayekĩ nla. Lɛmɛ bɛtádo mi nkɔsɔnkɔsɔ ndɛ yĩ aye!”

30Ade lɛgã, abãã ɔnɔkɔɛ̃ mɔ Bernike mɔ bati a flee yidza a. 31Kĩ biyidza a, bɛnaa adzina ade bibi be akũ kĩ, “Oti kĩĩ tákɛna lɛtsa kpa lidima kĩ bakɔ ye ĩye bido ye nɛ kɔla.”

32Ade Agripa bi Festo kĩ, “Ntɛ obi kĩĩ ɛtalɛ kĩ ɛkɔa ye fɔlɛtsa yama Lɛgãnɔkɔɛ̃ ni, kufɛ bɔ́apuli bɔfɔnɛ ye awɛ.”

27

Bɛkpã Paulo Bɛnamɛna Roma.

1Kĩ bike otse kĩ bɔanaa Italia a, bɛkɔa Paulo mɔ kɔla bawanɛ bɛbã bido nɛ Romafɔ sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ kĩ bavɛ Yulio awɛ kamɛ. Ade ye adãmɛna sodzafɔ katsu a kĩ bavɛ Lɛgãnɔkɔɛ̃ Sodzafɔ Katsu akũ a. 2Ade ke budzi ɔkɔlɔ kĩ eto Adramitio yanaa tɔkɔlɔ fɔdzakɔ̃ nɛ Asia kamɛ a. Bɔmɔ Makedoniani kĩ bavɛ Aristarko lidzi nɛ ɔkɔlɔ a kamɛ. Eto Tesalonika.

3Kĩ kade nyina a, bɔnadza nɛ Sidon mpo abuĩ. Ade Yulio kpa Paulo osi kĩ ɛnaa ɔmatɔ kamɛ ɛnaamɔ ye bakɔba, lɔkɔa bɛkpa ye fɔtsa a kĩ yaakɔa ɛtsã osi a. 4Kĩ bɔbɔɛ nɛ awã a nɛ kĩ ɔwɛ kabɔa katsɛlamɔ boe a onukpɛ̃ deĩ ɔsi sũ ni, bɔtsã Kipro kayɔ sɛmakɛ bɔbɛla ɔwɛ a. 5Kĩ bɔtɛ̃ awã a, bɔtsã Kilikia mɔ Pamfilia mpo abuĩ, ade bɔnadza nɛ Mira nɛ Likia a. 6Awĩ a sodzafɔ ɔnɔkɔɛ̃ a kĩ yakpã boe a mɔ́ ɔkɔlɔ odi kĩ eto Aleksandria yanaa Italia tite akũ, ade ke ɛkɔa boe flee edo nɛ ye kamɛ a.

7Osi a katsã kamɛ na boe ɔsĩ nɛ fuwi pii kamɛ fɔmɔ bupuli buwo Knido ɔmatɔ a kamɛ. Kĩ ɔwɛ mɔ ɔsĩ kabɔa sũ ni, bɔtápuli bɔtɛ̃ bɔnaa kpĩĩ. Foesũ kĩ buwo Salmone a, bɔblɛ bɔtsã Kreta ɔmatɔ a ɔlɔtɔ, awã kĩ tite a sua ɔwɛ a kɔbɛ̃ onukpɛ̃. 8Ɔsĩ kamɛ bɔkɔa bɔtsã mpo abuĩ a bɔnawo kakɔ a kĩ bavɛ Tɔkɔlɔ Kadzakɔ̃ Wĩ a. Awã mɔ Lasea kayite lɛlá lugo. 9Bubula fuwi kade, ade kĩ mui akũ katsã lɛmɛ na ɔsĩ sũ ni, Onukpɛ̃ Kasui Lɔkɔ a tɛ̃. Nɛ fukĩĩ sũ Paulo kpa be kakɔna ɛlɛ kĩ, 10“Nda amɛ, mmɔ́ ĩyi ɔsũ kĩ boe mui anɛ osi katsã aawo nɛ mbɛtahu kamɛ, kĩ fɔtsa pii mɔ bati malo aawɔ.” 11Lɛmɛ kawũ banɔnɛ ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ tɛ ɔkɔlɔ ɔtanɛ mɔ ye ɔlate a kakɔna ɛba lɛtsa kĩ Paulo lɛ a. 12Nɛ kĩ tɔkɔlɔ kadzakɔ̃ a lɛnɛ́nɛ kadzi gɛlɛɛlɛ nɛ osili lɔkɔ sũ ni, osi batsãnɛ a wɛ kĩ bɛdzakũ ɔsa baawo Foenike. Baapuli bidzi nɛ awã nɛ osili lɔkɔ, kitonɛkĩ Foenike nyɛ ɔmatɔ nɛ Kreta tite akũ. Edeĩ tɔkɔlɔ fɔdzakɔ̃ kĩ futsua ɔwɛ onukpɛ̃ nɛ suwa katomukɔ̃ a.

Ɔwɛ Mɔ Ɔsĩ Vũ Nɛ Mpo Akũ.

13Kĩ ɔwɛ bɔɛɛ do kabɔa kademɛna awɛ a, fɔkɛna ndɛ fɔ́alɛ fɔkpa osi a akũ kanaa. Foesũ bɛmanɛ akũ ade bɛtsã Kreta mpo abuĩ a. 14Lɛmɛ owi tábuna mɔ ɔwɛ mɔ ɔsĩ odi vũ eto Kreta sɛba sɛmakɛ. 15Ɛvũ ɛtsɛlamɔ ɔkɔlɔ a lɔtɔ foesũ bɛtápuli bɛdani ɔkɔlɔ a anɛ bɛtsɛlamɔ mpo abuĩ. Nɛ foesũ bɛfɔnɛ ɔkɔlɔ a awɛ ade ɔwɛ a bɔa ye ɛkanamɛna a. 16Ke liti kɔlaa, bɔyana kablakɔ̃ kadi nɛ Kauda tite kĩ mui tsua bisinya te liti. Kɔbɛ̃ kamɛ fɔmɔ bupuli busuli boe ɔkɔlɔ kabii a budo nɛ ɔkpale a kĩ ye kamɛ bɔna a kamɛ. 17Kĩ bɛmanɛ ye biyua a, bɔkɔa tɔwɛ̃ bisuli bɔtɛ̃mɛna bupimɔ ɔkɔlɔ kpale a kitonɛkĩ bivila kĩ ɔwɛ aabɔa ye ɛnaabãã nɛ dã kamɛ nɛ Libia mpo abuĩ. Foesũ bɛkɛna tilima nɛ ɔkɔlɔ titse a akũ. Nɛ fukĩĩ sũ ɔwɛ a kabɔa ye kanamɛna bɔɛɛ. 18Kade nyina, lɛmɛ kĩ ɔwɛ a táfɔ̃ kavũ sũ ni, bido fɔtsa a kĩ ɔkɔlɔ a nɔnɛ a kanyɛ kawula nɛ mui kamɛ awɛ. 19Ade nɛ luwi lɛlalɛde a, bɛyatalɛ ɔkɔlɔ a akũ fɔtsa pii lɛmɛ biwula. 20Ɔwɛ mɔ ɔsĩ kĩĩ vũ fuwi beblebee kĩ bɛtámɔ suwa ĩye fusibii malo. Ade bɔtátɛ budo kĩ bɔ́ana nkpã a.

21Kĩ bidzi fuwi beblebee kĩ bɛtánya sũ ni, Paulo yidza ɛdza nɛ be anɛ kamɛ, ade ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, ntɛ mitse yĩ kalɛ ni, kufɛ bɔtábɔɛ nɛ Kreta, kufɛ fɔtsa kĩĩ bamɛ flee taya nɛ boe akũ, bɔyɛla boe akũ fɔtsa. 22Finyaakĩĩ, make mi aduli kĩ mina ɔwɔlɛ. Ade mabi mi yededeede kĩ ɔkɔlɔ kĩĩ aayɛla lɛmɛ mi kamɛ odima lɛláaku. 23Kitonɛkĩ kadzɔ lɛnyɛ ni, Baguma a kĩ ye ode manɛ, mɔ ekĩ masum a, ye ode fɔtɔ ɔnyanɛ yadza nɛ yĩ ɔwɛ̃. 24Ade ke ebi yĩ kĩ, ‘Paulo, tavila. Kɛnɛ kĩ akɔa nɔ kalɛ oyi nɛ Kaisare anɛ kamɛ! Nɛ Baguma kɔnyakamɔ sũ ni, nɔ mɔ bikĩ bɛtsɛ̃ osi a flee kamɛ odima lɛláaku.’ 25Foesũ, nwaɛ̃ amɛ, mina ɔwɔlɛ! Ntɛ Baguma ndo kĩ lɛtsa nyɛ lɛtsa aaya nɛ foe kamɛ ndɛ ayekĩ ɛlɛ eyi a. 26Lɛmɛ ɔwɛ aabɔa boe ɛnamɛna tite tidi kĩ mui tsua bisinya te a akũ.”

27Ade ke ɔwɛ mɔ ɔsĩ kĩĩ kabɔa boe kanamɛna lɔtɔ mɔ liti fuwi ewuana flee nɛ Adria mpo akũ a. Luwi luwuanade lɛnyɛ a, boe ɔkɔlɔ kamɛ adzuma bakɛnanɛ a kɔna kĩ bifuã tite tidi. 28Awã na bɛkɔna mui a kadzũ bɛdã, ade bɛmɔ́ kĩ foe kadzũ aana ndɛ fɔnɛta ɔha mɔ foe tɛya. Ade kĩ bɛnaa lɔtɔ sukuloo a, bibuki bɛkɔna ade bɛmɔ́ kĩ mui a a kadzũ nyɛ fɔnɛta aduekrɔũ a. 29Nɛ kĩ bivila kĩ ɔwɛ a aabɔa ɔkɔlɔ a ɛnaasãmɔ boe kpale kpale sũ ni, bɛkɔa fɔbɔtsaɛ mɔ ɔlɔmɛ ɛna kĩ bido ɔwɛ̃ bipimɔ ɔkɔlɔ a nɛ liti bido nɛ mui a kamɛ. Fɔbɔtsaɛ a nabãã nɛ mui ɔda fɔfɔ̃ ɔkɔlɔ a dza. Ade ke bɛkadã anɛ kĩ kade wĩ kinyina a. 30Kĩ ɔkɔlɔ a kamɛ adzuma bakɛnanɛ wɛ kĩ balo sũ ni, bɛkɛna ɔkɔlɔ kabii a, nɛ tɛdake kamɛ kĩ banaakɛna fɔbɔtsaɛ mɔ ɔlɔmɛ a nɛ ɔkɔlɔ kpale a lɔtɔ. 31Lɛmɛ Paulo bi sodzafɔ a mɔ be lɔtɔ ɔnyanɛ a kĩ, “Ntɛ bati kĩĩ flee tána nɛ ɔkɔlɔ kĩĩ kamɛ kɔ̃ ni, míaku.” 32Foesũ sodzafɔ a tsua ɔwɛ̃ a kĩ epini ɔkɔlɔ kabii a, ade ɛka ewo nɛ mui a kamɛ a.

33Odenyinawi a, Paulo ke be flee aduli kĩ bɛnya. Ebi be kĩ, “Ade nviã nyɛ fuwi ewuana kĩ mi kamɛ odima táta lɛtsama onukpɛ̃ a. 34Nɛ foesũ, make mi aduli, minya litsedi lɔkɔa mina kɔbɛ̃ ayekĩ miláaku. Kitonɛkĩ odima sɔlɔ mɔapɛ malo lɛláakamu.” 35Ade ke Paulo bɔɛ abodoo adi, ade kĩ ɛbɔa mpaɛ ɛkpa Baguma nɛ be flee anɛ a, ebuli adi ɛba. 36Ade ke ɔwɔlɛ ka edzi odi nyɛ odi bido kanya awɛ a. 37Bati a kĩ bɛna nɛ ɔkɔlɔ a kamɛ lidede nyɛ ɔha nviã mɔ be aduesɔũ-evũ (276). 38Kĩ bati a nya biwĩ a, bɛnyɛ funitsã mɔ fuvũ a flee nɛ ɔkɔlɔ a kamɛ biko nɛ mui kamɛ ade ɔkɔlɔ a nɛ́ ɔlɔmɛ a.

Ɔkɔlɔ a Yɛlɛ.

39Kĩ fɔkɔ kpalɛ a, ɔkɔlɔ batanɛ a támɔ awã mpo abuĩ a biyi ɔsũ. Lɛmɛ bɛmɔ́ kadzakɔ̃ kadi kĩ bɛkɔna kĩ awã aalɛ bɛdza. Foesũ bɛwɛ kĩ ntɛ fɔ́alɛ ni bata ɔkɔlɔ a bɛnamɛna awã. 40Foesũ bikpeli fɔbɔtsaɛ mɔ ɔlɔmɛ kĩ fupini ɔkɔlɔ a tɔwɛ̃ bido nɛ mui kamɛ, ade biwũnya otse a kĩ ye atsa ɔkɔlɔ a osi a. Ke liti bɛdzɛla ɔkɔlɔ a tilima ayekĩ ɔwɛ aabɔa ye ɛnamɛna. 41Kĩ bɛyɛlɛ banaa a, ɔkɔlɔ a nabãã nɛ dã kamɛ ade ye anɛ sɛmakɛ tábuki epuli ekuna akũ a. Ɔwɛ mɔ ɔsĩ a lɛmɛ yabo ye nɛ liti sɛmakɛ a ɛyɛlɛ ye fɔkɛ fɔkɛ.

42Sodzafɔ a ke otse kĩ bakɔ kɔla bawanɛ a flee ayekĩ bɛláato mui bilo. 43Lɛmɛ be lɔtɔ ɔnyanɛ wɛ kĩ yatɛ Paulo nkpã, foesũ ɛtátunɔ bɛkɛna nɛ be kawɛ akũ. Ade ɛkpa kɔbɛ̃ kĩ ntɛ bikĩ baapuli bito mui ni, bɛnya lɔtɔ bɛvɛnya biwo bito mui bɛnaa mpo abuĩ. 44Bati a kĩ bite a lɛmɛ bɛbɔɛ titse fɔkɛ mɔ fɔtsa bɛbã kĩ fɔ́apuli fɔtsãmɔ be nɛ mui anɛ lɔkɔa biwo ɔwɔ abuĩ. Ade aye bɔkɛna buwo ɔwɔ abuĩ sɔũ a.

28

Paulo Kɛna Awãwã Fɔtsa Nɛ Malta.

1Ade kĩ bɔnɛ nɛ mbɛtahu kamɛ a, bɔyamɔ kĩ tite a kĩ mui tsua bisinya te a bavɛ Malta. 2Bati nɛ tite kĩĩ akũ a tɛ boe mɔ kawɔlɛ paa a. Nɛ kĩ oni kako osili lɛmɛ na sũ ni, bɛkpɔta fi kpale nɛ mpo abuĩ a bɛkpa boe. 3Kĩ Paulo fila tuvotsei kĩ yako nɛ fi kamɛ a, nɛ fi a ɔwɛ ɔbɔ̃ sũ kɔɛ kudi nɛ nɛ avo a kamɛ kɔyadɔ̃ ye kɔvanɛ nɛ ye kɔkpɔ. 4Kĩ awã bati a mɔ kɔɛ a kĩ kɔvanɛ nɛ ye kɔkpɔ a, bibi akũ kĩ, “Owudini oti kĩĩ anɛ. Ade foesũ boe baviɔ̃ lɛláafɔ̃ edzi nkpã a, titɔ kĩ elo nɛ wuda awɛ kamɛ nɛ mpo kamɛ malo.” 5Ade Paulo wunya kɔɛ a edo nɛ fi a kamɛ a, lɛmɛ lɛtsama tákɛna ye. 6Ade bati a dza bɛkadã anɛ kĩ yaawumi ĩye yaaka ɛtɔ deedimɔapɛ eku. Owi buna kĩ bɛdza bɛkadã, ade kĩ lɛtsama tákɛna ye a, bɛdani be adzuni nɛ ye akũ, ade bɛlɛ kĩ, baguma adi yanɛ.

7Awã kĩ bɔnadza a, fuãmɔ Publio kĩ ɛnyɛ tite a lɛgã. Ɔnɔkɔɛ̃ kĩĩ lɛmɛ tɛ boe mɔ kawɔlɛ ade ɛdã boe akũ fuwi ɛlalɛ flee a. 8Nɛ fuwi kĩĩ kamɛ ni, Publio ɔlɛga kasɔ atilili, ade ɛkayo kɔbɔa mɔatsɛ mɔatsɛ a. Paulo naa ye sɛkɛ̃, ɛnabɔa mpaɛ ete awɛ nɛ ye akũ, ade ɛsaɛ a. 9Kĩ binu fɔsɔ katsa kĩĩ a, basɔnɛ nɛ tite akũ flee nɛ bɛya, ade Paulo tsa be a. 10Nɛ lɛkɛnana kĩĩ sũ bɛkpa boe fɔtsa pii. Ade kĩ boe kadzakũ wo ɔtɔ a, bɛma boe fɔtsa a kĩ bɔ́akɔa bɔtsã osi.

Bɛtɛ̃ Malta Bɛnaa Roma.

11Bɔtɛ tidetɔ ɛlalɛ nɛ awã fɔmɔ bɔdzakũ. Kĩ bɔadzakũ a budzi ɔkɔlɔ kĩ bavɛ Nta Baviɔ̃ kĩ eto Aleksandria ɛyadza nɛ kasekɔ̃ a nɛ osili lɔkɔ. 12Kĩ bɔbɔɛ buto awã a, bɔnaa Sirakuse ɔmatɔ a, ade bɔna nɛ awã fuwi ɛlalɛ a. 13Ade ke luwi lɛyade buto awã bunyina bɔnaa Regio a. Ɔwɛ wĩ odi bɔa boe nɛ liti, ade bɔyawo Puteoli a. 14Awã naa, bɔmɔ́ batɛ badonɛ badi, ade bike boe aduli kĩ budzi nɛ be sɛkɛ̃ ɛkwansieda mɔa. Nɛ ke liti a, buto awã bɔnaa Roma. 15Kĩ boe bawaɛ̃ a kĩ bideĩ nɛ Roma nu kĩ bɔaya a, bɛyatsɛlamɔ boe nɛ awã kĩ bavɛ Apia Kɔyaatɔ a. Badi lɛmɛ yatsɛlamɔ boe nɛ Fusekɔ̃ Ɛlalɛ a. Kĩ Paulo mɔ́ be a, ɛnyɛ Baguma kɔlɛ ade ke ebuki ɛna ɔwɔlɛ kado a.

Paulo Wo Roma.

16Kĩ buwo Roma a, bɛkpa Paulo osi kĩ edzi ye akũ akũ nɛ awã kĩ ɛwɛ a, lɛmɛ bɛfɔ̃ sodzafɔ a kamɛ ɔmɔa kadãmɛna ye akũ.

17Fuwi ɛlalɛ liti a, Paulo vɛ Yudafɔ banɔkɔɛ̃ a kĩ bideĩ nɛ awã a ɛkpɔta. Kĩ bɛtsɛna a, ebi be kĩ, “Nwaɛ̃ amɛ, bipi yĩ nɛ Yerusalem bɛkɔa bɛma Roma abãã kĩ ɛdzɛmɔ yĩ, titɔ kĩ ntáfum odima, ĩye nfum boe bawanyɔ amaniɛ adima malo. 18Romafɔ a dzɛmɔ yĩ, ade ke bɛwɛ kĩ bafɔnɛ yĩ awɛ kufɛ a, kitonɛkĩ bɛtámɔ lɛtsa a kĩ de akũ baadza bɛkɔ yĩ wuda kɔtɔ. 19Kĩ Yudafɔ a tátunɔ nɛ foe akũ sũ ni, fɔyasĩ kĩ nkɔa yĩ kalɛ mma Lɛgãnɔkɔɛ̃ Kaisare, titɔ kĩ ntábɔɛ fɔlɛtsa nɛ yĩ kade bati akũ malo. 20Ade fukĩĩ sũ nvɛ mi a, kitonɛkĩ Oti a kĩ Bɛbɔa Tɔdɔ̃ a, kĩ ye akũ Yudafɔ ate anɛ a, ade ye ntɛ ndo sũ nkɔsɔnkɔsɔ kĩĩ pini yĩ a.”

21Ade bibi ye kĩ, “Boe kɔ̃ bɔtánu kadima butomɛna nɔ akũ. Ade bɔtátɛ ovoli ĩye ɔlɛdo kpa odima nɛ nɔ akũ butomɛna bikĩ bito Yudea bɛya nɛ awĩ a sɛkɛ̃ a. 22Lɛmɛ bɔawɛ kĩ bɔatse litsedi butomɛna lɛtsa a kĩ de ɔtɛ odo a akũ. Kitonɛkĩ baálɛ kalɛ wĩ kadima nɛ katɛkado katsu a kĩ ke kamɛ odeĩ a akũ nɛ kakɔ nyɛ kakɔ.”

23Biyi luwi ade ke bati pii yatsɛna nɛ Paulo awã a. Awã naa, ebi be fɔlɛtsa nɛ Baguma lɛgãkanyakɔ̃ a akũ. Ade ɛtsa be fɔtsa nɛ Yesu akũ etomɛna Mose mɔ Baguma onukpɛ̃ banyɛnɛ a tuvoli kamɛ a. Ɛlɛ kɔdzɛla kito ɔnɔnɛ kɛnawo olobe. 24Be kamɛ badi tɛ fɔlɛtsa a bido, badi lɛmɛ tátɛ bido. 25Fɔlɛtsa kĩĩ dani kavɛlɛ nɛ be kamɛ, ade bɛsɛ̃ be akũ a. Paulo bi be kĩ, “Hũhũ Kpalɛwa lɛ ɔnɔkɔali ɛtsã Yesaya akũ ebi boe bawanyɔ kĩ,

26‘Naa kanaabi Yudafɔ a kĩ,

“Míanu yĩ fɔlɛtsa lɛmɛ miláanu foe kayɔ,

míako anɛ midã lɛmɛ miláamɔ foe miyi ɔsũ.”

27Kitonɛkĩ bati kĩĩ tɔwɔlɛ deĩ ɔsĩ,

ade be atɔ sĩ a,

ade bisua anɛ lɛmɛ a.

Ntɛ nnɛ́ aye ni, kufɛ be anɛ aamɔ

ade be atɔ aanu, be adzuni kamɛ lɛmɛ aakpalɛ,

ade baadani bɛya nɛ yĩ sɛkɛ̃ lɔkɔa ntsa be fɔsɔ.’ ”

28-29Paulo wũna kɔdzɛla kalɛ mɔ be kĩ, “Kɛnɛ kĩ minyi kĩ, bɛkɔa Baguma bati nkpã katɛ fɔlɛtsa kĩĩ a bɛma bikĩ bɛnyɛ́ Yudafɔ a lɛmɛ. Be ni, baatɛ foe!”

30Paulo dzi nɛ awã futeli nviã nɛ kɔla kĩ ɛwã a kamɛ. Ade awã ɛkatɛ bati a flee kĩ bɛkaya nɛ ye sɛkɛ̃ a. 31Ɛkalɛ Baguma lɛgãkanyakɔ̃ akũ fɔlɛtsa mɔ ɔwɔlɛ kamɛ kɔbɛ̃ flee kakpa be, ɛtsa be fɔtsa etomɛna boe Ɔlate Yesu Kristo akũ, ade odima tásua ye osi a.