Mâk

1

1 Yin mò yi yimi tum yì jùŋ à Jisòs we ghɨ tì chwoka lema, Wâ Fùyèn. 2 Fòktì Ìsayà ndùku mô ma wù ti nyak tum à Fùyèn yi jîsà na, “Kike, mu bè chinhelò wùt à mù wù tum ma wù yen a wo ashyə̂, ma wù fati lum wa. 3 Wùt wu toŋa jîsà bênà yi lak yi Sùsi na, ‘Ghàn fati lum wu Bâba. Ghàn fati lumlà mù wûn ma mù hi nânà.’” 4 Jon Fo Mòlû tì fwu ben yi lak yi Sùsi hì fôktè tum à Fùyèn jîsà na, ghɨta kahi təm a ghɨna ma ghɨ fyi mòlû ma Yènfù tahi lèhèfo besu ghɨna su. 5 Ghɨta fwu yi lak yi Jùdiyà kə yì jɨ̀m nì Jèlusalèm hì yênà ha wûn jyê khɨmte wu wun kum besu ghɨna su, wù fo mòlû ha ghɨna a jwô à Jodàn. 6 À ndùku mô ya, Jon mâkà njusu ma ghɨ ba nì nyuŋsu nyàm yìlè ghɨ toŋte na kàmêl. 7 Wù hì fôktè gha Fùyènì jîsà na, “Wùt bènàlò a mu yi bàm chyâ mu, mu kpene wi hi fèt ha wûn te a kwôs ghe ghɨ ngumte a wun ashyə̂ yentè gwusu wùsu wunsu. 8 Mu fo mòlû ha ghàn kə nì mòlû mù jwò, biyani wu mô hi bè fo mòlû ha ghàn nì Yohnà Yulena.” 9 À ndùku mô a mu tuk afû, Jisòs lo yi tèk yi Nasalì a Galìlî yen yen Jon, wù fo mòlû ha wûn a jwô à Jodàn. 10 À hì mô te wù fye mòlû fwo kwoka bênà a jwô ni, yen te jwo nyə jìme Yohnà Yulena fwu chwo ben a wun a tû, kə ni te fùlàtà. 11 Jyə̀ fî fwu kəbi a nyə̂ jîsà na, “À mò kə nâ wò wâ mù wù kòŋ mu saŋlê ha wò hanɨ̂ŋ.” 12 Kə wu yu, Yohnà Yulena ni Jisòs wù lo yen yi lak yi sùsi, 13 wù chyə afû a mu tuk mkìk, Satàn mômhì wûn, wu chyə kə wu lùk afa nyamsu ghə̀nsù ndùku chyə atɨ̂n, anjèlsù Fùyènsu kine wûn. 14 À hì mô te ghɨ fa Jon a chyâk, Jisòs kaha lyi yen a Galìlî hì fôktè tum à Fùyèn yì jùŋ, 15 jîsà na, “Yu ti kpên fə̂n wù Fùyènù ti bakhâ. Ghàn kahi təm ghana a ghàn a sùbe ma ghàn bimi tum yì jùŋ yinâ.” 16 Tuk lefu Jisòs shihi chyà yi bi lwi Galìlî yen Samùn ghê wâ nè wûn Andùlù, ghɨna tuma yênà nì wəlu a jwô hi kwo yila, a mô fêt yi ghɨna. 17 Wù ki jîs ha ghɨna na, “Ghàn jumti mu ma mu yiki ghàn ma ghàn hi bɨlà kwola ghɨta.” 18 Kə wu yu ghɨna de wətu ghɨna tu fwu jûmtì yen nì Jisòs. 19 Ghɨna khɨŋti yen kə ni, Jisòs fî yen Jêms ghê Jon a mô wana Sebedì à bà ghɨna mô a ngwùk, tumte wətu ghɨna tu. 20 Te Jisòs yena be nì ghɨna ni, fî toŋa kə yi toŋâ. Ghɨna fwu de bè ghɨna nì ghɨt ghe ghɨna ndùku fêtà a ngwùk, jûmtì yen nì Jisòs. 21 Ghɨna yen tan yi tèk yi Kàbanùm, à hì mô wu tuk wu laku, wù yen a ndâ yì yùŋtì hì yike à ghɨ̂t afû. 22 Jisòs yiki ni, jwo yim ghɨna beka wù ndùku yike wijə te chichàsu saksu. Wù ndùku yike kə nâ te wut kəta a jyak. 23 Kə ni ghɨ bûŋtì yen wùt a ndâ yi yùŋtì afû wu kəta yohnà be. Ghɨ nê wu bwatlò, 24 ghɨ jis na, “Jisòs wâ wùt à Nasalì, wò khɨŋa ghə a ghàh a fùtɨ̂n, wò ben hi bobhe ghàh ma? Mu khəlò shyə ghe wò mò ghɨna. À mò kə nâ wò Wùt wù yulena wù Fùyèn.” 25 Jisòs kântì a ghâ ha yohnà be atɨ̂na jis na, “China moŋ ma wò chyà fwu a wùt wuna wu wùn!” 26 Yohnà be atɨna shik wûn nâ haŋaŋ, wù fî bwat nâ a jyə̂ yì tâ shyəma yohnà be ghe fwu a wun wù wùn. 27 Ghɨna hì mô nì kani, ki buf kə na, “À mò yìni nki yikî fe ni? Wù kàntè a gha nì jyaka ha yohnù be wu ni kə te wù jìsa.” 28 Hi yìmì kə wu yu afû, gha kum yikî wuni waŋ kə tu luk tù jɨ̀m a Galìlî. 29 Jisòs ghê Jêms nì Jon tì fwu a ndâ yì yùŋtì afa nâbi wùni yu, nan yen kə Samùn ghe Andùlù a ndâ. 30 A mô yani nè ywê Samùn kəta a gut. Te wù lye bena, ghɨ fôktì yaf yi tɨni ha wûn. 31 Wù yen khɨti a wo wuna lôhì wûn, gut atɨ̂na mî, wù lôtì chyâhì mwə̀ mù yə̂mù ghɨna yə̂. 32 À hì mò wu yu kolô, ghɨ lyi ben nì ghɨt a yablena ha wûn nâ à jɨ̀m, nì ghe ghɨ ndùku kəta yohnù be. 33 Ghɨta fî fwu yi tèk afû nâ à jɨ̀m ben yûŋtì yi jwô ndâ. 34 Wù chwuk ghɨta nâ hidù ghɨ kəta tu yaf a tu nkì a tu nkì jum fihi yohnù be a ghɨta wù wùn wu dô kə ni, jûmà fihe yâ, bime wi na yohnù be tɨnu jis gha beka wu ndùku khə wûn. 35 Te tuku ndùku baha yula bê, Jisòs lôtì yen wu lùk wu letenu kə wù nɨ̂ŋ hì jə̂mà. 36 Samùn nì sunsu wunsu hì gbê khɨŋa wûn. 37 À hì mô te ghɨna yena wûn, ghɨna jis ha wun na, “Ghɨt à jɨ̀m khɨŋa wò.” 38 Wù jis ha ghɨna na, “Ghàn ben ma ghàhnà yen a tu tèk tu letu, ma mu boŋà fòktê yen nì gha Fùyènì afû beka à mò gha ye mu che bena hi nì.” 39 Wu jis ni, gbi luk tù jɨ̀m a Galìlî, gbi lyi a ghɨna ndasu yuŋtesu fôktè tum à Fùyèn fê jûmà fihe yohnù wu be a ghɨta wu wùn. 40 Wùt ben ha Jisòs kəta a kùh, tum a lwe a wuna a chyə̂ hì chyate wun jîsà na, “Wò shìki kôŋ wo chwuk mu.” 41 Jisòs kwohi yi sen ha wun nâ haŋaŋ nâhì a wo kum wun jis na, “Mu kòŋàlò tâ.” 42 Kə wu yu kùh àtɨna mî a wun wu wùn wù tâ. 43 Jisòs jyan na wù hi yê, fî chîhì ha wun na, 44 “Kə wò nè mômhè hi fòktè gha ye yi gana ha wùt. Ndù chwùti ngɨŋ yâ ha tu ndâ Fùyènà ma wò fo fo ye sak yi Musìs tì jìsa na wùt ki tâ nì kùhà wu folò shyəma ghɨta khɨli na wù ti tâ.” 45 Biyani wù fwu hì kwote nâbi nde fôktè kə yi fôktì gha tɨni, yi waŋ kə luk tù jɨ̀m, nâ yi hì ghaka Jisòs hi lye atɨ̂n à yì lak a ndan, wù hì yênà kə bàh wù sù ngunu biyani ghɨta yu kə tu luk tù jɨ̀m fî yen yen kə wun afû.

2

1 Te tuku chyàla kə mù sek ni, Jisòs kaha yen a Kàbanùm, ghɨta yu na wù ti kolô, 2 Yen yûŋtì a nda afû dô kə ni, luku hì bu kə nâ yi jwô ndâ hi timî, wù hì fôktè gha Fùyènì ha ghɨna. 3 Kə ni ghɨt ale à kìk bêkà ben nì wùt ha wûn ma wù ti kə̂blì. 4 Te ghɨna bèna yani ghɨta du ghak ghɨna hi chyà, ghɨna kwok a tô ndâ chwok a bûk a bàh afa Jisòs ndùku mô atɨ̂n. À hì mô te ghɨna chwoka bûk ghê chwohi wùt àtɨ̂n nîŋhì a Jisòs ashyə̂ ma wù ti nîŋì a fu ghàm. 5 Jisòs yen bimî ye ghɨt atɨna ndùku kəta, jis ha wùt wu kə̀blena we na, “Wâ mù mu ti lehìfo be sasu.” 6 Chichàsu saksu lesu se su ndùku mô afû ki gha tɨni ni hì nyama kana kə ghɨna sù ngɨŋ, 7 “Njwô ghə te wùt wuna jìsà wu lum afân ni? Wù sùlè kə nâ yi sûlì nì Yènfù ni! À mò nde hi lèhèfo besu wût sù a bu kə Fùyèn?” 8 Kə wu yu, Jisòs khɨli gha ye ghɨna ndùku kwâktè ki buf ha ghɨna na, “Ghàn kwàktè nâ gha mɨ ghɨ̂n ni njwô ghə? 9 À bona hi jìs ha wùt wu kə̀blena wuna na, ‘Ghɨ ti lèhìfo be sasu,’ ma hi jìs ha wun na ‘Lòtî ma wò lyi shɨ̂ŋ fafu ma lo agha?’ 10 Mu chwùtè ha ghàn chîn na Wâ Wùt kətalò jyaka a chyə afân hi tè lèhèfo besu ghɨ̂tsù.” 11 Te wù jìsa yâ, ki jîs ha wùt wù kə̀ble we na, “Mu jìsà ha wò na wò loti ma wò lyi ghâm fafu ma wò kolo.” 12 Kə wu yu, wù lôtì kə ghɨna ashyə̂ lyi shɨ̂ŋfu wun fu hì kolê. Nâ ghɨna à jɨ̀m hì mô nì kani hì kokhe Yènfù jîsà na, “Ghàhnà ti timi yen gha ale ni agha?” 13 Jisòs kaha yen yi bi lwi Galìlî, ghɨta fî ben yûŋtì kə wuna ngwùŋ kə à jɨ̀m, wù hì yike ghɨna. 14 Ne lô shihi yèn, yen Lefì wâ Àfeyòs, wu mô a wì afa ghɨ kâtà ŋwàklànà atɨ̂n jis ha wun na, “Jumti mu.” Kə wu yu wù lôtì yen kə wun yi bàm. 15 Jisòs yen ndokò wu lùk wu yənu a Lefì a ndâ, ghɨt ghe ghɨ ndùku kâtà ŋwàklànà nì ghɨt a be ghɨ le ghɨ dô kə ni, ben ndokò ghê jùmtìbàmsu wunsu. À mô yâ ghɨta gbê a Jisòs yi bàm dô kə ni. 16 Chichàsu sak se à ndùku mô ghɨt a Falàsî ki yen te Jisòs yə nì ghɨt a gha be nì ghɨt ghe ghɨ kâtà ŋwàklànà, ki buf ha jùmtìbàmsu Jisòs sù na, “Njwô ghə te wù yə ghê ghɨt ghe ghɨ kâtà ŋwàklànà nì ghɨt a be ale agha?” 17 Jisòs yu gha ye ghɨna bufa, buf ha ghɨna na, “À jwof ndâ nde ma wu khɨŋ wùt a fù agha? À yè khɨŋa kə ghɨt a yablena. Mu tà che ben jə hi tihe ghɨt ghe ghɨna chyə chilichili, mu che ben hi tihe ghɨt a be.” 18 Tuku tî yû tuk lefu jùmtìbàmsu Jon su nì su ghɨt a Falàsî su hì bama yi jwô, ghɨta ben buf ha Jisòs na, “Jùmtìbàmsu Jon su bama yi jwô, jùmtìbàmsu ghɨt a Falàsî sù bamâ, sasu yə kə yi yə̂ njwo ghə?” 19 Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghɨta wi hi shika malâ hi tè bama yi jwô lɨm à wùt ywên baha mô kə afû. Wu mô kəbi afû ma ghɨna tê faŋ hi yə. 20 Tuku bè bê lò ma ghɨ lyê lo ni lɨm à wùt ywên a ghɨna fùtɨ̂n ma ghɨna shìki bama yi jwô.” 21 Wùt wi hi lyè bâh à sùnju ghɨ fe hi bàtà njusu mwusu atɨ̂n beka wù ki nì yâ ma bâh à fe ghe nê kahà chwoka, ma ghɨ shihi chwokâ, ma ghɨ ghakhi bûk ghe ghɨ ye bata. 22 Wùt wi hi lèmà sìŋ à mù lùk a sàlsu gwusu nyâm su mwusu. Wù ki lêm ma lùk mù tɨ̂n nê shihi tâ ma mù bati sàlsu tɨnsu ma à hi mô na lùkû ti ləhà bakhi nì sàlsù. Yi jwôfà hi lèmà lùk mù tofa mù a sàlsu fesu. 23 À ndùku mô wu tuk wule, Jisòs hì tohne chyâ yi bat yi saŋa boti ghê jùmtìbàmsu wunsu, ghɨna hì yole tu saŋu wule. 24 Ghɨt a Falàsî ki buf ha wun nâ, “Njwô ghə te jùmtìbàm sasu nè nki gha yina wu tuk wu laku saki bime wi agha?” 25 Wù buf ha ghɨna na, “Ghàn tà timi taŋ yu jə gha ye Defìt tì ne wu tuk afa wù ndùku khɨŋa shyə hi yə̂ te jìŋ ndùku yafa wun nì ghɨt a wuna agha? 26 Wù tì lye a ndâ Fùyèn ghê ghɨt a wuna. À mô Àbyatà ngàŋ à ndâ Fùyèn a mu tuk afû lyi yə mwə̀ mù yə̂mù Fùyèn saki chwûtè na à yə kə ngàŋ à ndâ Fùyèn yì ngaŋtena.” 27 Wù jis ni ki fê kaha jìs à mihì na, “Yènfù tì fati tuk wu lak mu wûn ha jùŋ à wùt, wù tà tì fati jə wùt na wù hi lêmà tuk wu laku halô. 28 À ni gha ye Wâ Wùt kəta jyaka hi nè kəbi ghə nâbi tuk wu laku.”

3

1 À hì mô kəbi wu tuk wule Jisòs yen lye a ndâ yì yùŋtì wùt lè mô afû ma kpen wu wunu ti kpû. 2 Ghɨta lem yi se a wun wù wùn hi yen na, wù nè chwuka lò wùt wu tuk wu laku shyəma ghɨna khɨli hi tè ngane wûn. 3 Wù jis ha kpû kpen we na, “Chyâ bî afân.” 4 Wù lôtì, Jisòs ki buf ha ghɨna nâ, “Saki bimelò na ghɨ ni jùŋ wu tuk wu laku ma be, Yi bimelò na ghɨ bonhi wùt ma ghɨ ywi yi ywî agha?” Biyani ghɨna china kə moŋ. 5 Jisòs ki tala ghɨna ni ma lâ ti baŋ wûn. Wù hì fê kwohe yi sen a ghɨna to tana, ki jîs ha kpû kpen we na, “Nànti kpen wa.” Wù nântì kə wu yu, kpen wu tɨnu tâ. 6 Te ghɨt a Falàsî fwu, khɨti yi yûŋtì nì ghɨt a Helòd hì fate wu wun hi ywe Jisòs. 7 Jisòs lo yen ghê jùmtìbàm su wunsu yi bi lwi Galìlî, ghɨta yen a ghɨna yi bàm, dô kə ni ma ghɨna lo a Galìlî fî lo a Jùdiyà, 8 Ghɨta lo a Jèlusalèm, lo Ìdùmiyà ghɨta daŋ ben lumu yi jin yi Jodàn, ghɨta fî lo ben a bàh a Tayà nì Sidòn kə te ghɨna ywo gha ye Jisòs ndùku nê. 9 Jisòs ki jîs ha jùmtìbàmsu wunsu na ghɨna bê bakhi nì ngwùk, ma yi lyi atɨ̂n bu ya ma ghɨta hi fahe chyâhè yi. 10 Beka a ndùku mô yâ ma wù ti chwuk ghɨta ghɨ dô kə ni, à hì mô nâbi nde te wù yafa, fahe bênà kə hi kùm à wûn. 11 Ghê ghɨna ndùku kəta yohnù be yen wûn, yohnù tɨnu nî ghɨna fən a chyə̂ wu hì bwata jê jîsà na, “Wò mò kə nâ wâ Fùyèn!” 12 Te ghɨna shihi bwati ni Jisòs chîhì ha ghɨna na kə ghɨna fokti gha kum nì yi ha wùt. 13 À hì mô te Jisòs fwo kwoka ye nì lumu a tô kùn, wù toŋa ghɨt ghe wù tite, ghɨna boŋ kwôk, 14 wù yen chwokti à ghɨ̂t a ghɨna fùtɨ̂n njwòsù bà na ghɨna hi gbê bakhe ha wûn, fî lem ghɨna ha ghɨt a wuna a tumana na ghɨna hi gbê fôktè gha Fùyènì, 15 fê kəta a jyak hi jùm à fihe wu yohnù be. 16 Ghɨt a tumana tɨna ndùku mô Samùn a we Jisòs tì kpenhe yet yi wuni na Bità, 17 nì Jêms ghê wâ nè wûn Jon, wana Sebedì. Jisòs chwu kpenhi yet yile ha ghɨna na Bòwanajìs, a mô na wana wuli bwatini. 18 À hì fê mô Andùlù nì Filîb nì Bàtòlòmiyà nì Matiyò nì Tomòs kəbi nì Jêms wâ Àfeyòs nì Tàdiyòs nì Samùn wùt wù lùmana à ghɨt a Jûs, 19 nì Judàs Ìskaliyòt a we wù tì kaha bəkle Jisòs. 20 Jisòs kaha kolô, ghɨta ben yuŋ a wun a ngwùŋ dô kə ni lumu hi fê bu shyəma wù yə ghê jùmtìbàm su wunsu. 21 Ghɨt a wuna yen te wù fètà yênà kə yi yên khɨŋ yên nì wûn hi tese wûn, ma ghɨna hì kwâktè kə na to wuna ti fwû 22 À ndùku mô ya ma chichàsu saksu ti chwo ben a Jèlusalèm, hì jîsà kə na, “Bèlsibùl mò a wun wu là. Wù mò ya jûmà fihe yohnù be nì jyaka a fo fə̀n à yòhnù be.” 23 Jisòs toŋa ghɨna ma ngàn ha ghɨna na, a Satàn làhi tè jùm à fihe satàn a ghɨta wu wùn agha? 24 Ghɨta shìki tê mò a ghɨt yi lak yì mòk, hì kəta a jyàhì, ma lak yi tɨni tê faŋ hi fə̂n. 25 Ghɨta hì mô yi sah yi nda yì mòk hì kəta a jyàhì ma sah yi nda tɨni bê ghaŋ gha ma yi jyahi. 26 Satàn hì mô ma wù ti kahi hì kəta jyàhè wùna, mô wu nòn wu nòn hì nô ngɨŋ à wun ma wù fən, ma yi hi chwûtè na gokhi wuni ti bên. 27 “Wò wi hi lye a wùt wu ta a ndâ hi lyè fwu nì mwə̀ mù wûn, a bu kə na wò kwo kwutlô wûn laŋ.” 28 “Mu jìsà ha ghàn hamok na, à hì mô nâbi be ghə a ghɨta nè Yènfù làhi lèhèfo, Fu lèhèfo nâbi yìni ndi a ghɨna sùle wûn atɨ̂n. 29 Biyani a sùli nâbi nde Yohnà Yulena ma fu bê tè lèhèfo jə̀ wûn. Wùt ki môm ma be wûn faŋa a wun a tû kə hamok.” 30 Jisòs ndùku jîsà ha ghɨna ni beka ghɨna ndùku jîsà na, “Wù kəta a yohnà be.” 31 Nè Jisòs nì wana ne wuna ben time a bɨn tum na ghɨ toŋa Jisòs. 32 A mô yâ ma nôn à ghɨ̂tà ti ndokò jiŋ kat wûn. Ghɨna jis ha wûn na, “Yên, nâ nì wana na khɨŋa wò.” 33 Wù buf ha ghɨna na, “Nôm nì wana noma mò nde agha?” 34 Te wù jìsa ni, ki tala nì ghɨna ki jîs na, “Nôm nì wana noma mò a ghɨt ghɨ̂n. 35 À ni nâbi nde gha ye Yènfù khɨŋa ma wù hi mô wâ nôm mô jàmtè mì nì nôm.”

4

1 Jisòs fî yîmì hi yike à ghɨ̂t a yi bi lwi Galìlî, nôn à ghɨt à ben dô kə ni, wù yen ni, lyi ndokò a ngwùk atɨ̂n à jwò, ghɨta timi tala a yi bi jwolì. 2 Wù yiki ghɨna nì gha ghɨ dô kə ni kə ha sù ngàn. Wù jis ha ghɨna na, 3 “Ghàn yuti! Wùt lè tî shik hi mù à ngwìk, 4 shihi mù, yìlè chemli a sùbelâ, nyɨ̀mû ben chubli kut nâ yì jɨ̀m. 5 Se ale chemlî a chyə te mô yi dèt chyəfu dô wi afû, yì nyâŋhì fwu kə ni beka chyəfu ndùku dô wi. 6 Chwì ban nâbi yini nyok shôŋfu tɨnfu yîm beka ghaŋtu tɨntu ndùku mô teka tu fwu. 7 Se ale chemlî wu lùk sòtoŋsu kwoka atɨ̂n, sòtoŋsu tɨnsu fwu tâhì saŋ atɨna ghɨ tê bwùs. 8 Se ale chemlî kə nâ a chyə fu jûŋ fù saŋ atɨna kwôk bwuslò bilò. Ghɨ hi shika sama, se saŋa hì fwo a to saŋ ale mtât, fwo a to ale mtufa, fwo atɨ̂n ale wu wə.” 9 Te Jisòs jìsa ni ki jîs ha ghɨna na, “À tofa nâbi nde wu hi tòkà yutê.” 10 Ghɨta jyâhì a Jisòs à ngwùŋ wù faŋ kə ghê ghɨt ghe ghɨ ye ndokò bakhe ha wûn nì jùmtìbàmsu wunsu njwòsù bà, ghɨna ki buf ha wun na, ngàn sîn chwùtè na ghə. 11 Wù jis ha ghɨna na, “Yènfù ti fo tofu ha ghàn na ghàn hi ywo khɨle gha letena ghe ghɨ mô kum fə̂n wù Fùyènù, biyani ghɨ kəta hi tè yike ghɨt ale nì gha tɨna kə ha sù ngàn. 12 Shyəma, Ghɨna hi ke kə nâ yi kî yena khɨle wi, yute kə nâ yi yutî gha biyani ywo khɨle wi gha ye ghɨ jîsà, beka ghɨna hì yena fê ywo khɨle, ma ghɨna kahà ben ha Yènfù, ma fu lêhèfo besu ghɨna su.” 13 Te Jisòs jìsa ni, ki buf ha ghɨna na, “Ba yi mô na ghàn tà yu khɨli jə ngàn yina agha? Ghàn shìki khə wi gha ye ghàn yike, ghàn khɨli yàni ghê ngànsu lesu yike nâ sù jɨ̀m agha? 14 Ngwìk ye wùt we tì mo à mò yi gha Fùyènì. 15 Təma ghɨt ale mò ni te tu lûm, ghɨna yen yu gha Fùyènì ye ghɨ yome a ghɨna təm, Satàn nyiŋ ben fihi kə yi fihî. 16 Təma mô te fu chyə a tô ti a wu yu afa ghɨ mo ngwìk a tû. Nki ghɨt mi ghɨ̂n ni ywo gha Fùyènì ghɨna nyâŋhì bimi kə yi bimî nì saŋlînì. 17 Ghɨna ywô yi tê khɨte tu ghaŋ a ghɨna təm, ghɨ bimi kə afu yula ni. Ngə̂k ben ha ghɨna makə ghɨ bânà ghɨna kum gha Fùyènì kə wu yu, ghɨna nyâŋhì fən kə yi fə̂n. 18 Təm a ghɨt ale fe mô kəbi te luku sù sòtoŋu. À mô ghɨt ghe ghɨ yute kə nâ gha Fùyènì, 19 biyani fuma mbye nì kôŋ ye ghɨna kòŋà ghaki nì mwə̀ mù mbyî yi bên tàhì gha Fùyènì yi tê mo jə̀ tamu a ghɨna chyənà. 20 Təm ghe ghɨ mô te chyəfu jûŋ fù à mò təm a ghɨt ghe ghɨ ywo gha Fùyènì, ghɨ khɨti kə yi khɨtî yi mu wu tam a ghɨna chyənà, ghɨ hi kpê sama se saŋa fwo yi saŋ yile mtât, fwo atɨ̂n à yile mtufa, fwo atɨ̂n à yile wu wə.” 21 Jisòs fî jis ha ghɨna na, “Ghɨ lye nì lâm a ndâ ghɨ baŋa wi a sah à kà, ghɨ wi hi lèt a chiŋkì. Ba ghɨ lyê ghɨ tom a lùk wu ngaŋtenu kum agha?” 22 Ghɨ lêtà kata nâbi nì ghə, ghɨ wi hi bè faŋ hi yên, ghɨ leti nâbi yìni gha, yi bè faŋa wi hi fwo a ndan. 23 À hì kəta nâbi nde tofu wu hi tòkà yute gha mi yîn! 24 Wù fî jis kəbi ha ghɨna na, “Ghàn tokna nì gha ghe ghàn ywo! Ghàn fo mwə̀lû ha ghɨta nâbi nì ghɨ̀ni fêkà ma Yènfù bê fo ha ghàn kəbi a fèk afû, 25 yi ni chwùtè na a kəta nâbi nde ma ghɨ fo kpenhi ha wûn, à hì gha nâbi nde ma ghɨ fyi fu teta fe wù kəta.” 26 “Fə̂n wù Fùyènù ləmne kəbi te wùt yè nê wu mu ngwìk a chyə, 27 wu kolô, ntuksu wu hi bwunê, tuku yû wu yemà lò, kə ya ngwìk atɨ̂n fwu yi ləmalò, wu fê khə wi na gha tɨni ye gan yàni agha. 28 À mò yani a nê fu chyə na ngwìk àtɨ̂n ləma. Sàtusu yitì fwo a to saŋ ashyə̂ shyəma se saŋa fwu a to saŋa afû. 29 Saŋ atɨ̂na bî, ghɨ shik yi kpî, beka yu kpenu kpena.” 30 Jisòs fî buf na, “Ghɨ mò hi fə̀knà fə̂n wù Fùyènù nâ nì ghə, ghɨ ni mò hi ma nâ ngàn à ghə hi chwùte lum we fə̂n wù Fùyènù mò atɨ̂n agha? 31 Wu mò kəbi te fu sêlà fu ngwìk à fùkàk fu lefu ghɨ toŋte na mostà, à mò wu yu afa ghɨ mu, fu hi tobte chyâ nâbi yìni se ye ghɨ ye mu a fùk. 32 Biyani ghɨ mu ngwìk àtɨ̂n, kâk fu tɨnfu fwu kwok fu yam hi ghaka chyâ nâbi fùni kâk fù, kpoŋtu tɨntu hi ghakle kpene shyəma nyɨ̀mû hi ba ndasu ghɨna su atɨ̂n.” 33 Jisòs fôktì gha Fùyènì ha ghɨna tohna a sù ngàn su dô kə ni wu lum na ghɨna ywo khɨli. 34 Wu tà tì fôktì jə gha ha ghɨna nâ yì mòk bu atɨ̂n à ngàn. Wù ndùku fôktè ya, wu ne kahi yen a yi bàm, wu fati fôktì gha ye ngànsu tɨnsu yike ha jùmtìbàmsu wunsu. 35 À hi mò kəbi wu tuk afu metì te wù ndùku yike ghɨta yâ, leŋ yu kolô kpên, wù jis ha jùmtìbàmsu wunsu na, “Ghàhnà daŋ à yen a yi jin yi lwi a fokô.” 36 Ghɨna de a nôn à ghɨta lyi daŋ nì Jisòs, wu baha mo kəbi te wù ye lyi ndokò a ngwùk. Ngwùksù lesu tì daŋ kəbi a wun yi bàm. 37 Ghɨna shihi daŋ, fuf ale yîmì hi chyà ta kə ni, hi china jwò yi bê kun à ngwùk, kwoka lye atɨ̂n, yi hì khɨŋa hi sàŋà. 38 A mô yâ ma Jisòs ti niŋì atɨ̂n à ngwùk, yikti a to wuna wu kpòk wu tu khɨ̀ hì bwunê. Ghɨna yemhì wùn buf ha wun na, “Chichà ba yi ni mò na ghàh ni kpute yê ni wo khə wi agha?” 39 Wù yemà kântì agha ha fuf atɨ̂na jis ha jwò na, “Bona timi kə yâ!” Kə wu yu fuf atɨ̂na bot luktu china kə moŋ. 40 Wù ki buf ha ghɨna na, “Ghàn fànà ghə ni? Ba yi ni mò na ghàn bime wi Yènfù ma?” 41 Gha tɨni nî ghɨna hì fânà nâ haŋaŋ, ki buf kə na “Wùna mò nâ nde a fufa ywo wûn nì jwò?”

5

1 À ndùku mô te Jisòs dàŋa lwî Galìlî ghê jùmtìbàmsu wunsu yen fwu a bàh à lak afa a ghɨ ndùku toŋte na Gèlègosà, 2 hì fwo bê a ngwùk ni, kwônà ghê wùt, wu kəta a yohnà be, ma wù lo a sù gùma. 3 A mô yâ wùt àtɨ̂n yê chyə ye kə gùma, wùt bu nâ wù mòk hi kwuta lèma wûn wu lùk kəbi nâ nì chyaksu, 4 beka ghɨ ndùku faŋa wi hi fà fwəni wuni nì chyaksu nì hi kwuta khəna wuna, wu tenti kə yi tentî, nâ wùt laha bu hi kwo lèma wûn wu lùk wù mòk. 5 Wu gbê bwate a sù gùma te tuku yula jyə, kwoka bwate a sù kùn, bwate yâ lemhê ngɨŋ à wûn nì te. 6 Wu yen yen nì Jisòs hadà nyɨŋ yen fen a wun ashyə̂ 7 Bwat nâ jyə̂ yì tâ jis na, “Wò khɨŋa ghə ha mu Jisòs Wâ Fùyèn fe fu ngaŋte kpene? Mu chyate wò yi yet yi Fùyènì na kə wò fo ngə̂k ha mu!” 8 Wù ndùku jîsà yâ te Jisòs kàna ha wûn jis na, “Fwu a wùt wunâ wu wùn yohnà be ghɨ̂n!” 9 Jisòs ki buf ha wùt àtɨ̂n na, “Yet ya mò nde?” Wù fîsì na, “Yet yi mi mò a nôn, beka ghàh mò nâ hidù.” 10 Wù jis yâ hì chyate kə yi chyatî Jisòs jîsà na kə wù jum fihi lô yohnà be wûn a bàh à lak afû. 11 À ndùku mô yâ nôn à kùnduku a dona ale mô bakhe afu yə̂ a wùnu kunu. 12 Yohnù be mu we chyati Jisòs jis na, “Tum ghàh wu lùk wu kùnduku a fokô ma ghàh lye a wunu wu wùn.” 13 Wù de ghɨna, ghɨna fwu a wùt we wu wùn yen lye a kùnduku we wu wùn. A mô yâ kùnduk we kwoka chəma yènà kam sùbà, wu shɨ̂ŋ nì nyiŋi yen tan a mbok yìlè yi bi lwi chyəmle a jwô kputilò. 14 Ghɨt ghe ghɨ ndùku kine kùnduku tɨnu nyiŋ kolô, fôktì gha ye yi gana yi tèk afû fî gbî fôktì a sù ngûn ha ghɨta. Ghɨta fwu yên, hi yena gha ye yi gana, 15 ben yen Jisòs. Wùt we wù ndùku kəta nôn à yohnù be we mô kə na afû ma wù ti mak njusu, hì mô kə nâ wun wu tof. Ghɨt atɨna yen yâ hì fânà. 16 Ghɨt ghe ghɨ tì yena te gha tɨni gana fôktì gha ye yi tì gàna nì wùt à yohnù be we nì yê yi ye gana ha kùnduk we. 17 Ghɨt atɨ̂na yu ni hì chyate Jisòs, jîsà na wù lo a ghɨna bàh à yi laka. 18 Jisòs shihi lyi a ngwùk hi lò wùt à yohnù be we hì chyate wûn na ghê wûn lo. 19 Biyani Jisòs tunhî jis ha wun na, “Kahi kolô ndù yen ghɨt gha ma wò fokti gha ghe Bâba ne ha wò, fòkti te wù ye kwohe seni ha wò.” 20 Wù boŋ lo kə yâ yen lye a Tèktu Ìwûm hì gbê fôktè yênà gha ye Jisòs ne ha wûn. Fôktè yâ ghɨt à jɨ̀m mô kə nì kani. 21 Jisòs kahi daŋ lo yen tan yi jin yile, nôn à ghɨ̂tà ben a wun a ngwùŋ dô kə ni, wù fwu timi yi bi jwôlì. 22 Kə ni wùt we wù tihe ghɨta a ndâ yùŋtì, yet yi wuni mô Jalòs bên hì yena bê nì Jisòs ni, fen a wun ashyə̂, 23 hì chyate wun nâ haŋaŋ jîsà na, “Wâ mù yafalò kə̂kà hi kpû. Bi kùm kə yi kûm wûn ma wù ta ma wù hi mô.” 24 Jisòs yen yen wûn, nôn à ghɨ̂t ale hì kwoka lye yênà kə wun yi bàm. 25 À ndùku mô yâ, wùt ywen wùlè mô afû motè kə ni wu yen wu yu wunu ma yafi tɨni ti chyə a wun wu wùn a wu lɨ̀m njwòsù bà, 26 wu fê yena ngə̂k nâ haŋaŋ dâŋtè a ghɨt a mfo wô ghɨ dô kə ni, fê lâkà nâbi ghə ghe ghɨna ndùku bufa ha wûn biyani tê bona jə̀ na hakoh yafi tɨni ta yê kə ashyə̂. 27 À ndùku mô yâ ma wùt ywen àtɨ̂n ti yu gha ghe Jisòs ndùku nê. Wù fahi ben kə wun yi bàm atɨ̂n a nòn afû kum njusu wunsu, 28 kwâktì kə wuna ngɨŋ na wu yu afa mu kùma kə nâ njusu wunsu ma mu ta. 29 Te wù kwàkte yâ, hì kumà yênà kə nì njusu tɨnsu ni, yu tɨnu mî, wù yu khɨlî kə wun a ngɨŋ na yi ti tâ. 30 Jisòs yu te jyaka fwo a wun wu wùn, shɨŋ kahi wu wun atɨ̂n à nòn afû buf na, “À kum nde nju samsu?” 31 Jùmtìbàmsu buf ha wun na, “Wò ti yen kəbi te ghɨta fahe bê kə wo ngwùŋ ni, wo fê bufa na à kum nde wò agha, kum ghə?” 32 Jisòs hì ke atɨ̂n à ghɨt na yi kum nde. 33 Wùt ywen àtɨ̂n hì chɨŋtê fânà te wù yena gha ye yi gana ha wûn ki yê fen a Jisòs ashyə̂, fôktì gha ye yi gana hamok. 34 Jisòs jis ha wun na, “Wâ mù, bimî ya ti ni wò ti tâ. Kolo nì yutìnì, wò kolô, kə wò fi yaf.” 35 Te Jisòs baha jîsà kə yi jîs, ghɨta ma ghɨ lo a to ndâ chìnti ghê nda ben jis ha wun na, “Wan wâ we ti kpû, wò fè fo ngə̂k à ghə ha chichà?” 36 Biyani Jisòs bukhî jis ha to ndâ chìnte ghe na, “Kə wò fan khɨti kə bimî yâ, ma wù ta.” 37 Wù shihi yèn a wùt àtɨ̂n a ndâ tè lyè wut a bu kə Bità ghê Jêms nì Jon wâ nè Jêms. 38 Ghɨna yen tan a Jalòs a ndâ Jisòs yen à ghɨ̂t, ghɨ luŋle fê bwate jyê. 39 Wù lye a ndâ ki jîs ha ghɨna na, “Luŋlî yîn nì jî mò kum ghə? Wan wûn tà kpu jə̂, wù bwune yi bwunî.” 40 Ghɨt atɨ̂na hì chəka wûn. Wù jum fihi ghɨna a bɨn na à jɨ̀m, lyi kə bè wan àtɨ̂n nì nè wan, nì jùmtìbàm se su tì yena wu lùk afa wan we tì nìŋe atɨ̂n. 41 Jisòs khɨti a wo wan atɨ̂n, jis ha wun na, “Tàlità, kumi,” ma wù ya jis na “Wan wù ywên, mu jìsà ha wò na wò loti!” 42 Kə ni, wan wù ywen àtɨ̂n lôtì hì gbê a baha mô kə wan lɨ̂m njwòsù bà. Te wù lòte yâ, jwo yum ghɨt ghê. 43 Jisòs chîhì ha ghɨna na kə wùt nè ywo gha yê yi gana, fî ki jîs na ghɨna fo shyə ma wan àtɨ̂n yə.

6

1 Jisòs lo afû kahi kolo yen yi tèk ye wù tì ləmne kwoka atɨ̂n, jùmtìbàmsu wunsu yen kə wun yi bàm. 2 Tuku yû a ghɨna tuku laku, wù yen yîmì hi yikî a ndâ chìnti, ghɨt a dona ghê ghɨna ndùku yute yikî tɨni hì mô nì kani jîsà na, “Wùt wunâ yu afa gha ghɨna agha? À fo nde yina nki tofi ha wûn agha? Wù gbi yàni hi tè mòmà gha kanana ghɨ̂n ni? 3 Ba mò kə nâ wâ wùt wuna wù gbè kwoma mwə̀lû ni, kə nâ wâ Mèli. Ba wana ne wuna mò Jêms, Josìs nì Judàs, nì Samùn agha? Ba jâmtù su wunsu chyə kə nâ a ghàhnà fùtɨ̂n agha? Te ghɨna jìsa yâ, yîmì kə hi tè bàn à wûn.” 4 Jisòs ki jîs ha ghɨna na, “Ghɨ ngumle lò fòktè Fùyèn nâbi afa, a bu kə wu lùk a afa wù fwo atɨ̂n. Ghɨt a wuna yi laka nì sah yi nda wuni yè ngumle wi wûn.” 5 Jisòs tê fè yena wu lûm hi nè gha kanani afû, a bu kə te wù tì lèma wo a ghɨt a yablena wu wùn ghɨ tâ. 6 Jisòs yen ya te ghɨna tunhi hi bimî hì mô nì kani. Jisòs lô hì gbê yike yênà nì ghɨta a tu tèktu letu te ndùku bakhe bênà afû. 7 Wù toŋa jùmtìbàmsu wunsu njwòsù bà tum ghɨna kə à bà à bà fî fo ghɨna nì jyaka a tô yohnù be. 8 - 9 Wù jis ha ghɨna na, ghàn shihi yèn, kə wùt nè lyê shyə ale a bu kə mbàŋ nì gwusu wùsu, kə wùt lyi shyə yəna, kə wùt lyi bàlì, kə wùt lem ka a wuna bàlì, kə wùt lyi nju sùbà. 10 Wù jis kəbi ha ghɨna na, “Ghàn lye yi tèk ghàn ben nâbi a yìni ndâ, ghɨ fyi ghàn, ghàn hi chyə kə ndâ afû shyəma ghàn bê lo yi tèk afû.” 11 Ghàn yen yi tèk ghɨ tunhi hi fye ghàn yi tèk afû, tunhi hi yute gha yani ye ghàn jìsà, ghàn lo afû. Ghàn shihi lò “Ghàn bukti jɨm su wùlu sanisu ha ghɨna shyəma ghɨna hi khə na ghɨna ti ni bobhî.” 12 Ghɨna fwu hì yikê na ghɨta kahi təm a ghɨna sùbe. 13 Ghɨna tî jum fihi yohnù be a ghɨta wù wùn wu dô kə ni fî yuhi à ghɨ̂t a yablena ghɨ dô kə ni, chwuk ghɨna. 14 Ghɨta tî yû gha ghe Jisòs ndùku nê luk tù jɨ̀m, nâbi fə̀n Helòd boŋ yû. À ndùku mô yâ ghɨta gbê jîsà na, à mò Jon Fo Mòlû te wù kaha lote a yi kpû, a ni gha ye wù kəta jyaka hi tè nè a gha ghɨ̂n ni. 15 Te ghɨt atɨna jìsa ni, ghɨta jis na, à mò fòktì Ìlajà te wù kaha bena. Ghɨ le hì jîsà na, à mò fòktì wù chìk wùlè te we wù ndùku mô wu tuk wu shyə. 16 Helòd yu yâ jis na, “À mò Jon Fo Mòlû hamok. Mu tî nì ghɨ kat a to wuna biyani wù ti kahi lôtì a yi kpû!” 17 À mô yâ, ma à tì jis nâ wûn a wun a ngɨŋ na ghɨ kwo Jon Fo Mòlû ma kwut wûn ma lem a chyâk, ne yâ nâ te wun Helòd khɨte fye Hèlodiyàs a malâ, nâbi te à ndùku mô ywê wâ nè wûn Filîb. 18 Yi bàm yi tɨ̂n Jon Fo Mòlû faŋ hì kumtè kə yi kûmtì ha wun na, “Wò ti ni gha ye saki bime wi na wò mala ywê wâ nâ!” 19 Hèlodiyàs hì bâŋhè wu lâ ha Jon, khɨŋa wu lum hi ywe wûn biyani yena wi, 20 beka Helòd ndùku fânà Jon fê khə na Jon mò wùt à chilichili mô kə nâ wùt à Fùyèn. Helòd ndùku bime wi na ghɨ ni gha be ha Jon, kôŋà hi tè yute gha ghe wù jìsà nâbi te ghɨ ndùku fumhe wûn nâ haŋaŋ. 21 To Hèlodiyàs jwof tuk lefu Helòd hì yə tuk we ghɨ tì bwə wûn atɨ̂n ghê ghɨt ghe ghê ghɨna ndùku saka laki nì tu sù sojà nì ghɨt a ta ale yi lak yi Galìlî. 22 Wâ Hèlodiyàs wù ywên lyi ben hì binâ, gha tɨni hì foma ha Helòd nì ghɨt a wuna benana, Helòd jis ha wan wù ywên àtɨ̂n na, “Buf nâbi ghə wò kòŋà ma mu fo ha wò.” 23 Fî jis ha wun na, “Wò buf nâbi ghə ha mu ma mu fo ha wò, wò shìki kôŋ ma mu jyati lak yi mi fùtɨ̂n, fùtɨ̂n ma mu fo ha wò.” 24 Wan àtɨ̂n fwu yen buf ha nè wûn na yi mò hi buf nâ ghə agha? Nè wun jis na, “Ndù jis na wù kat a fo to Jon Fo Mòlû ha wò.” 25 Wù kahi nyâŋhì lyi jis kə ha fə̀n na, “Mu bufa kə shyə à mòk, kàt lèm to Jon Fo Mòlû a khət à khɨ̀ŋa ma wò fo ha mu kə chîn.” 26 Gha tɨni ni fə̀n hì jyê wu wun nâ haŋaŋ biyani kôŋà wi hi bobhe chwunu wunu ha wan we beka wù mò ma wù tì jis nì kântìnì a ghɨt a benana ashyə̂. 27 Wù tum sojà wùlè atɨ̂n à se su ndùku chînà tôk jis na wù yê ben nì to Jon Fo Mòlû. Wù yên wu lùk afa Jon ndùku mô atɨ̂n a chyâk kat a to wuna, 28 ben nì ghɨna a khət à khɨ̀ŋa fo ha wan wù ywên atɨ̂n wù yen fo ha nè wûn. 29 À hì mô te jùmtìbàmsu Jon su ywo, ghɨna yen lyi gun yi Jon gûmàlò. 30 Ghɨt a Jisòs ghɨ tumana tî kahi yen ha wûn fôktì gha ghe ghɨna gbe ne fî yikilò, 31 Jisòs ki jîs ha ghɨna na, “Ghàn tet à ben ma ghàhnà yen wu lùk wu letenu ma ghɨ yuti.” Wù ndùku jîsà ni beka ghɨta hidù ndùku motè kə ni ghɨ benlò ghɨ le motì kə ni ghɨ lolò, ghɨna kəta wi nâ yu ghɨna wu ngɨŋu hi yə̂. 32 Ghɨna lyi a ngwùk kə ghɨna nòn lô hì yênà wu lùk wùt bu afû. 33 Ghɨta fî yen dô kə ni te ghɨna yena khɨli na mò ghɨna, fwu kə tèk tù jɨ̀m nyɨŋ yen a ghɨna ashyə̂. 34 Wù lo hì fwo yênà kə ni fî yen kə ghɨt ghe ghɨ dô kə ni, seni kwo wûn ha ghɨna beka ghɨna ndùku mô kə ni te sù njyə̀ kəta wi chìn. Wù hì yike ghɨna nì gha ghɨ dô kə ni. 35 Yu hì chyâlà jùmtìbàmsu wunsu ben jis ha wûn na, “Luk wuna mò yi bàm ma tuku hi jə bênàlò. 36 Jis ha ghɨt ghɨ̂n ma ghɨna kahè lye yen a sù ngûn se su bakhe, ma fê lye a tu tèk ma yun mwə̀ mù yə̂mù afû ma yə.” 37 Jisòs jis ha ghɨna na, “Nâ ghàn fo shyə ale ma ghɨna yə.” Ghɨna buf ha wûn na, “Ba yi mô na ghàh yê yun mwə̀ mù yə̂mù a wu ka yi ghə yì bà ma fo ma ghɨna yə ma?” 38 Wù fî buf kə na, ghàn kəta tuku ban wu wù sek? Ghàn kina. Ghɨna kinâ jis na, “Wu mô kə wù tân nì yila à bà.” 39 Jisòs jis na ghɨna ndoko a chyə̂ a to wù wə̀lâ kə wu nòn wu nòn. 40 Ghɨna ndoktì, nôn ale hì kəta à ghɨ̂t wu wə ghɨ le mtân. 41 Wù fihi tuku bân we wù tân nì yila ghê à bà ki kokhi a nyə̂, fo àyòŋnà ha Yènfù, ki bəkte ban wu tɨnu fo na jùmtìbàmsu wunsu tomte a ghɨt ashyə̂. Wù fî lyi yila ghê à bà jyâtì ha ghɨna à jɨ̀m. 42 Ghɨna yə̂ kwut kə à jɨ̀m. 43 Jùmtìbàmsu Jisòs sù kumti beku ban we nì beku yìlu, wu lûn sùkà njwòsù bà. 44 À mô yâ ma ghɨta ti yə̂ mwə̀ mù yə̂mù tɨ̂n dô kə ni, lɨmànà mô a ghɨna fùtɨ̂n kamsu tân. 45 Ghɨt ghe yə mihì nâbi a wùni yu, Jisòs jis ha jùmtìbàmsu wunsu na, su lyi a ngwùk ma daŋ à yen yi jin yi Bèsadà ashyə̂, ghàn ndokò ghàn jis na nôn à ghɨ̂t ghê kolo. 46 Te wù jìsa yani ghê ghɨna toŋtî, wù lo kwok a tô kùn hì jə̂mà. 47 Tuku hì jyə bênà jùmtìbàmsu wunsu baha daŋà yênà kə ngwùk afâ wu baha mô yi jin yile ye kə wù nɨ̂ŋ. 48 Wù yen ghɨna fuma nì ngwùk te fufa ndùku bênà a ghɨna ashyə̂. À hì mô te tuku yula bênà wù lô hì gbê yênà a tô mòlû hi yè yena jùmtìbàmsu wunsu, yen tan a ghɨna ngwùŋ hì khɨŋa hi chyà. 49 Ghɨna yen te wù gbè bênà a tô mòlû, kpu sanlò beka ghɨna ndùku kwâktè na à mò wut à chyə̂, ghɨna bwat. 50 Kə à jɨ̀m kə wu yu wù jis jyan ha ghɨna na, “Kə ghàn fan. À mò mu. Ghàn kwut təmi.” 51 Te wù jìsa yâ lyi chîntì ghê ghɨna a ngwùk, kə wu yu fufa tɨna tənâ kə yi tənâ, jwo yum ghɨna, 52 a mô kə beka ghɨna tà tì kwâktì jə gha kani ye yi tì gàna nì ban we ya, yi ye hì chwûtè na ghə agha, bukhi kə yi bukhî. 53 À hì mô te ghɨna dàŋa mihe jwò, tan yi tèk yi Gènesalèt, ghɨna tom ngwùk su ghɨna su yi bì jwôlì, 54 hì fwo bê kə ngwùk ni, kə wu yu, ghɨta yen khɨli Jisòs, 55 nyɨŋ lyi kə tù lùk tù jɨ̀m a bàh a yi lak afû hì buŋa ghɨt a yablena a fù shɨ̂ŋ yênà nì ghɨna nâbi afa ghɨna ywo na Jisòs mò afû. 56 Jisòs hì yênà nâbi afa, kə à hi mô nâbi yi tèk yi tetani makə à mò nâbi atɨ̂n à tèk yi chiki, kəbi a ngunsu fùksù ghɨ fwo lêmà kə ghɨt a yablena wu fàf, ghɨ chyate wûn na wù de ma ghɨna kum nâ kə ghaŋi wuni sùnju, ghê ghɨ kuma tâ kə nâ à jɨ̀m.

7

1 Ghɨt a Falàsî ale nì chichàsu sak sulesu tî lô a Jèlusalèm ben yûŋtì kat a Jisòs à ngwùŋ, 2 shihi kî, yen te jùmtìbàmsu Jisòs su yə teka ghɨ su wo, wu lum afa chyənà ghɨna yi lak chwùtè na ghɨna hi sô atɨ̂n 3 - 4 Ghɨt a Falàsî, nâ nì ghɨt a Jûs à jɨ̀m tî chyə chyənà ghɨna yì lak kə te be ghɨna ndùku chyə. Ghɨna ndùku kolo wù lùk wu bəklenu, ghɨna tà shyə yə teka su wunu kə te chyəna yi laka ghɨna chwùtè, yə wi nâ shyə ale teka su wo wu lum afân, fê lêmà tu sak te tu jîsà na ghɨ hi sô bomsu, sô a khɨŋ, sô wu kâŋ kə te chyəna yi lak chwùtè. 5 Ghɨt ghe ghɨ tì yena te ghɨt a Jisòs yə teka ghɨ su wo ki buf ha wun na, “Njwô ghə te jùmtìbàm sasu chyə wi chyənà be ghàhnà, yə nì wo tu fiŋu agha?” 6 Jisòs njâŋ jis ha ghɨna na, “Ghɨt ghɨna ghɨ kam kama nê ni. Fôktì Ìsayà tì fôktì kə nâ tum à Fùyèn kum ghàn hamok na, ‘Ghɨt ghɨ̂n kokhe kə mu nì jwo, biyani lyê wi mu ha shyə̀ ale. 7 Ghɨna yena ngə̂k halô jyâna ghɨ kokhe mu, beka ghɨna yike agha ma à fate à ghɨ̂t lemlò na à mò tu sak tamtu.’ 8 Ghàn ti mâkà chyəna Fùyènà bɨlì khɨti lô chyənà su ghɨ̂t sù.” 9 Wù fî jis na, “Ghàn teta sak yi Fùyènì wu lum wu tofu shyəma ghàn khɨli hi khɨte chyənà yanì yì lak.” 10 Beka Musìs tì nyàka sak yi Fùyènì jîsà na, ‘Ngumli ba wâ nì nìni wâ,’ fî jis na, ‘À sùli kəbi nde bè wûn makə nè wûn ma ghɨ hi kəta hi ywe wûn.’ 11 Biyani yi ni yike na wùt shìki kəta a shyə hi fo ha bè wûn makə ha nè wûn fî ki kaha jìs na a shyə tɨna kəta Kobàn, ma wù ya ni jìs na ‘Yi chehì mô ma yi ti chwûnà hi fo shyə tɨna ha Yènfù, 12 ma wù hi kəta wi hi fo a shyə tɨna ha bè wûn makə ha nè wûn.’ 13 A ni lum we ghàn kùnà gha Fùyènì atɨ̂n wu lum afa ghàn yike gha ghana ghɨ chyəna yi laka ha ghɨta. Ghàn nê nki gha mɨ ghɨ̂n ghɨ dô kə ni. 14 Jisòs jis yâ, fî toŋa a nôn à ghɨ̂t ghe ghɨ tì bèna, jis ha ghɨna na, Ghàn yuti kə nâ ghàn à jɨ̀m ma ghàn hi khə. 15 Shyə wijə wùt mò hi yə̂ na ghɨ ni wûn ma wù hi bu nì yulînì. 16 À hì kəta nâbi nde tofu wu tok yuti gha mi yîn. 17 À hì mô te Jisòs de a nôn à ghɨ̂t mi ghê lye a ndâ, jùmtìbàmsu wunsu jis ha wun na wù fokti gha ye jis yi wuni yê chwûtè. 18 Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghàn baha mô kə wù ngwò te ghɨt ale agha? Ba yi mô na ghàn yena wi kəbi nâ ghə ghe wùt yə wi hi nì na wùt hi bu nì yulînì agha?” 19 “Yi mô ni beka wùt yə a shyə ghɨ tà yen a wun yi təm, wù yə ghɨ yen a wun wu là, yen ya, ghɨ chya fwu kə yi fwô a wun wu wùn.” Wù ndùku jîsà hi chwùtì na kəbi ghɨ̀ni shyə yəna yule kpenelò hi yə̂. 20 Wù jis yani ki jîs na, “À mò kə yi gha ye yi fwo a wùt wù wùn a yi nê na wùt hi bu nì yulînì. 21 Kwâktì yi be fwo kə wùt wù wùn, kə nâ a wun yi təm nê na wù hi momà gha be, nê na wù hi jûmtè ywena, chwoŋâ, ywe à ghɨ̂t, 22 chyə nì ywena ghɨ̂tà, nâ kəbi nì lɨma ghɨ̂tà, kəta se fwona, kəta təm a be, lehe à ghɨ̂t, wume wi, ghə̂kà à ghɨ̂t, lêmà kowòŋ, ghaŋhe wu wun, fê jîŋtè. 23 Nâ gha mɨ ghɨ̂n à jɨ̀m fwo kə wùt wu wùn, nê na wù hi bu nì yulînì.” 24 Te Jisòs lòte lo afû yen a bàh a lak afa tèk yi Tayà nì Sidòn ndùku mô atɨ̂n, yen be a ndâ yìlè kôŋà wi na wùt khɨli, ghɨta fî khɨli kə yi khɨlî. 25 - 26 Wùt ywên wùlè afû kəta wan wu kəta a yohnà be. Te wùt ywên we ywo na Jisòs mò a ndâ afû, ben fen kə wun ashyə̂ hì chyate wun na wù jum à fihi yohnà be ghê. À mô ya wùt ywên àtɨ̂n bu wùt à Jûs, à mô wùt à Fònisìyà a Siliyà. 27 Te wù jìsa ni, Jisòs jis ha wun na “De ma ghɨ yəhi mwəlà laŋ beka yi jwôfà wi na ghɨ lyi mwə̀ mù yə̂mù mwəlà ma maka ha busu.” 28 Wùt ywên àtɨ̂n bimî jis ha wun na, “Mu khəlò ni a bâ, biyani khə kəbi na busu ndòkò bakhe lò wu lùk wu yənu su hi boŋte yə chyàksù mwə̀ mù yə̂mù mwəlà su!” 29 Kum nì jîs yi wuni, Jisòs jis na wù hi kolê, yohnà be tɨna ti de wâ wûn. 30 Wu kolo yen yen wan wu mô wu khɨ̀ ma yohnà tɨna ti fwu a wun wu wùn. 31 Jisòs lô a bàh a Tayà tohna a Sidòn, yen chya lumu a bàh à Tèksù Ìwûm, yen fwu yi bi lwi Galìlî. 32 Ghɨ ben nì wùt ha wûn afû ma to ti kpû, wu khə wi hi tòkà jìs ghɨ hì chyate wûn na wu kum wùt àtɨ̂n ma wù ta. 33 Jisòs lyi fwu nì wûn atɨ̂n à nòn, wù lihî a wana wo wuna a wùt àtɨ̂n wu tûŋlu, fî chwu chwâmù kum chwûlù wùt àtɨnu atɨ̂n, 34 ki kokhe a nyə̂ dumlìlò, ki jîs ha wûn na, “Efatà,” ma wù jis na, “Yàhî!” 35 Tûŋlu wunu yâhì, chwûlù wunu boŋ yâhì wù hì jîsà kə nâ a jûŋ. 36 Jisòs hì jîsà ha ghɨta na kə ghɨna nè fôktè ha wùt, ghɨna bɨlì fôktì yen kə yi yên. 37 A ywo nâbi nde yâhè kə yi jwô, ghɨ hì jîsà yê kə na wù ne gha à jɨ̀m kə jûŋ, nê ghɨt ghe to kpo ghɨ ywo a ghâ, kwùkù jîsà.

8

1 À hì mô tuk lefu a mu tuk afû ghɨta fî ben yûŋtì a Jisòs a ngwùŋ, shyə hì bu shyəma ghɨna yə, wù toŋti jùmtìbàmsu wunsu jis ha ghɨna na, 2 “Seni kwolalò mu ha ghɨt ghɨ̂n. Ghɨna ti chyə̂ ghàh à ghɨna a mu tuk mù tât chîn, hi fê kəta wi shyə hi yə̂. 3 Mu ki jîs na ghɨna lô hi kole yê kə ha jiŋ, ma ghɨna nê fwo bot ma fen wu lûm, beka ghɨna lo a tu lùk tu dâ tù.” 4 Jùmtìbàmsu wunsu buf ha wun nâ, “Wùt ni mò hi lyè afa mwə̀ mù yə̂mù wu lùk wu ghə̀nù te wûn hi yəhe à ghɨ̂t atɨ̂n ghɨ dô ni agha?” 5 Jisòs buf ha ghɨna na, Ghàn kəta tuku ban wù sek afâ? Ghɨna kaha fîsì na, “Ghàh kəta tuku banu sàmba.” 6 Wù jis ha ghɨt ghe na ghɨ ndoko a chyə̂; ki fye tuku ban we sàmba ki fo àyòŋnà ha Yènfù hì bəkte tuku ban we fo yênà ha jùmtìbàmsu wunsu na su hi tomte yênà a ghɨt atɨna ashyə̂. 7 Ghɨna ndùku kəta kə yìlâ mu sek ni. À hì mô te Jisòs fo yòŋnà ha Yènfù wù jis jùmtìbàmsu wunsu jyâtì ha ghɨt atɨ̂na. 8 - 9 Ghɨt mɨ ghɨ̂n ndùku kwoka yênà kamsù kìk, nâbi nde yə kwût, jùmtìbàmsu kumti bəklà me mù faŋa mù lun sùkà sàmba. 10 Jisòs jis na ghɨna lô hi kolê. Ghɨna shihi kolô, wù lye a ngwùk ghê jùmtìbàmsu wunsu daŋ yen a Dàlàmànutà. 11 Ghɨt a Falàsî bên hì gufnà a ghâ ghê Jisòs, lanti hi kwo wûn, jis na wù ni gha kanana ale hi chwùtè chwena na jyaka wuna bènà kə nâ ha Yènfù. 12 Jisòs dûmlì chamlò jis na, “njwô ghə te mbye chîn yîn khɨŋa hi yen a chwena Fùyènà? Mu jìsà ha ghàn hamok na yì nè yena wijə chwena ale.” 13 Te wù jìsa ni, de ghɨna kahi lye a ngwùk ghe jùmtìbàmsù wunsu daŋ yi jin yi lwi yile. 14 À ndùku mô ni, ma jùmtìbàmsù ti yità hi lyè a bân ghɨ kpene ha ghɨna à jɨ̀m, a mô kə a tuk a bana à mòk ghe ghɨna ndùku kəta a ngwùk. 15 Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghàn hi tôknè kum nì shìk fe ghɨt a Falàsî nì Helòd kəta a ghɨna fùtɨ̂n.” 16 Ghɨna hì bitè gha tɨni a ghɨna sù ngɨŋ jîsà na, “Wù jìsà ni beka ghàhnà kəta wijə bana.” 17 Jisòs khɨli gha ye ghɨna jìsà buf ha ghɨna na, “njwô ghə te ghàn jìsà na ghàn kəta wijə bana agha? Nâbi ya, mò na ghàn tà yê baha khɨli jə gha agha? Təm ghana ta ghə ni? 18 Njwô ghə te ghàn kəta se yena wi, kəta wu tûŋlu ywo wi agha? Ghàn baha kwâktè wijə gha nâ hakoh! 19 À ndùku mô te mu tì bəkte tuk wu ban we wù tân yəhi à ghɨ̂t kam sù tân, ghàn ti kumti bəklà me mù lun kà sù sek?” Ghɨna jis na, “À ndùku mô sùkà njwòsù bà.” 20 Jisòs fî buf na, “À hì fê mô kəbi te mu bəkte tuk we sàmba jyâtì ha ghɨta kamsù kìk, ghàn tì kumti bəklà mù lun kàsù sek?” Ghɨna jis na, “À ndùku mô sùkà sàmba.” 21 Jisòs buf ha ghɨna na, “Ghàn tà baha yu khɨle?” 22 Jisòs ghê jùmtìbàmsu wunsu ben a Bèsadà, ghɨt ale bên nì wùt ha wûn ma wù ti fêf hi chyati na wù kum wûn. 23 Jisòs khɨti wun a wu kpên ghe wûn fwu yi tèk afû, à hì mô ni te wù chwute chwâmù a wun a sê lem a wô a wun a tû, buf ha wun na, “Wò ti yen nâ shyə ale?” 24 Wù ki kokhî a nyə̂ jis na, “Mu ti yen ghɨta te ghɨna gbê kə ni te mkâk.” 25 Jisòs fî lem kpenhi a wô a wùt wù fèfa we sê, kə wu yu se wuna yâhì. Wù fati kî hì yena tu luk kə yi ghəl. 26 Jisòs jis na wù kahà hi kolê, biyani kə wù nè lye yi tèk. 27 Jisòs ghê jùmtìbàmsu wunsu lo hì yênà a tu tèk yi lak yi Sìsaliyà Fìlibây. À hì mò te ghɨna gbè yênà wu lum wù buf ha ghɨna na, “Ghɨta jìsà na mu mò nde?” 28 Ghɨna jis ha wun na, “Ghɨta jìsà na wò mò Jon Fo Mòlû, ale jîsà na wò mò fòktì Ìlajà, ghɨ le jîsà na wò mò fòktì wù chìk wùlè.” 29 Jisòs buf ha ghɨna na, “Nâ ghàn jìsà na mu mò nde?” Bità jis ha wun na, “À mò wò Klistù we Yènfù chwoka lema.” 30 Jisòs ki kân na kə ghɨna nè fôktè gha mi yina ha wùt. 31 Jisòs jis yâ ki yîmì hi yike jùmtìbàmsu wunsu na, “Wâ wùt kəta kə nâ hi yena ngə̂k yì chìk na chəhsu nì ngàŋsù ndâ Fùyènsu chiksu nì chichà su saksu mana wûn ma ywi wûn, ma à nê hi mô a mu tuk mù tât ma wù kahà lote a yi kpû.” 32 Jisòs jis banhi ha ghɨna ni, kə wu yu Bità gûftì wûn a yi bàm hì njaŋa ha wûn jîsà na kə wù hi jîsà wu lum afân. 33 Wù bɨ̂nhì ki jùmtìbàmsu wunsu, njaŋ ha Bità jis na, “Kahi a mu yi bàm a Satàn! Wò kəta wi kwâktì Fùyènì, wò kwàktè kə te wùt.” 34 Jisòs toŋa à ghɨ̂t ghê nì jùmtìbàmsù wunsu jis ha ghɨna na, À hì kôŋà nâbi nde hi jùmtè mu, wu mâkà ngɨŋ à wûn wu bêkà kâkfùtàfù wun fu wu jûmtì mu. 35 Beka à mòmhi nâbi nde hi bònhè ngɨŋ à wûn ma wù kpu, ma kpu nâbi nde kum mu nì tum à mì yì jùŋ ma wù chyə̂ faŋ. 36 Wùt mò hi kwote mbè ghə wu yu afa wù khɨte mbyî yì jɨ̀m biyani lesì a yohnà wuna? 37 Wùt ni mò hi yun a to wuna nâ nì ghə? 38 Nâbi nde hì wumê kum mu nì yiki mi a ghɨt a mbye ashyə̂ gha be afân ye yì fânà wi Yènfù ni, ma Wâ Wùt bê wumi kum wûn te wù bè kaha bênà atɨ̂n ban yi bè wuni yi chiki nì anjèlsu wunsu yulesu.

9

1 Jisòs fî jis ha ghɨt ghe na, “Mu jìsà ha ghàn hamok na, ghɨt ale mò kə nâ afân chîn, bu hi bè kpû teka ghɨ yen te Yènfù saka Fə̂n wu wunu nì jyaka.” 2 À hì mô yi bàm yi mu tuk tufa Jisòs lyi Bità nì Jêms nì Jon ghê ghɨna kwok yen a tô kùn yì chìk yìlè yi dâfà kə ni, wùt bu afû, wù yen tan afû kə̂k yi wuni bûŋhì kwuna kə ni a ghɨna ashyə̂. 3 Njusu wunsu kahi hì fufa kə ni, fê njêntè ma wùt wi hi sù njusu a mbye afân na su yulè hi fufâ yâ. 4 Kə ni Ìlajà ghê Musìs fwo a wun ashyə̂ hì jîsà ha wûn. 5 Bità ki jîs ha Jisòs na, “Yi jwôfàlò a chichà te ghàhnà mò afân. Ghàh ti balò wì mù tât, ma wò nê hì kəta a mòk, Musìs kəta a mòk, Ìlajà kəta ale.” 6 Wù ndùku jîsà ni ma à bu kə nâ yi gha hi jìs beka yi ndùku mô ma yi ti bəm ghak ghɨna. 7 Kə ni mbàksù chwo baŋ ghɨna, jyə̀ fwu atɨ̂n jîsà na, “Wùna mò wâ mù wù kòŋ. Ghàn hi ywo ha wûn.” 8 Ghɨna bûŋhì shihi kî te fê yena jə̀ wut, a mô kə Jisòs. 9 Ghɨna shihi kaha chwo a kun Jisòs chîhì na kə ghɨna nè fôktè gha ye ghɨna yena ha wùt hì bè tàn wu tuk afa Wâ Wùt bè lôtè a yi kpû. 10 Ghɨna yu gha ye Jisòs jìsa biyani hì kante kə ghɨna sù ngɨŋ na, “Wùt ni mò hi lòtì yàni a yi kpû?” 11 Ghɨna buf ha Jisòs na, “Njwô ghə te chichà su saksu jìsà na, à kə te hi bèn Ìlajà ashyə̂ agha?” 12 Wù fîsì ha ghɨna na, “Yi mô kə nâ hamok na Ìlajà nè bênàlò ashyə̂, ma wù bakti nâ gha à jɨ̀m. Biyani njwô ghə te ghɨ nyaka a ŋwàklù Fùyèn na Wâ Wùt nè yenalò ngə̂k nâ haŋaŋ, ma ghɨ fê tunhi na wù wi a shyə ale agha? 13 Mu jìsà ha ghàn hamok na Ìlajà ti bên, ghɨta ti nî nâbi ghə ghɨna kòŋà ha wûn ni ha wûn kə yi ghəl te ghɨ tì nyàka a ŋwàklù Fùyèn kum wûn.” 14 À hì mô te ghɨna kaha bena chinte nì jùmtìbàmsù Jisòs su lesu, yen nôn à ghɨta nì chichà su saksu nâ hidù te ghɨna bèna jiŋ kat ghɨna hì gufnà a ghâ ghê ghɨna. 15 Nôn à ghɨt mɨ ghɨ̂n yen Jisòs kə wu yu hì mô nì kani, nyiŋ yen toŋti ha wûn. 16 Jisòs buf ha jùmtìbàmsu wûn mu se na, “Ghàn gùfnà ghə nì ghɨt ghɨ̂n?” 17 Wùt lè atɨ̂n à nòn afû jis na, “Chichà, mu ben nì wâ mù wù lɨmà wunâ ha wò, wu kəta yohnà be ghɨ nê na wù hi jîsà wi. 18 Ghɨ kwola nâbi yini wûn ghɨ tum wun a chyə̂, wu nântì hi ta kə ni fwufwutu hi fwo a wun yi jwô, wu hi kuta a soŋ. Mu ye ben chyati jùmtìbàm sasu na su jûmà fihi yohnà be atɨna ghɨ ti ghak ghɨna.” 19 Jisòs jis ha ghɨna na, “À mò yini ngwàk ni yì ta hi bimî ni? Mu nè chyə tânà yàni nì ghàn shyəma ghàn bimi? Bî nì wan àtɨ̂n ha mu.” 20 Ghɨna lyi ben nì wan àtɨ̂n ha Jisòs. Te yohnà be ghe yena be nì Jisòs mak wan àtɨ̂n a chyə̂, wù hì bɨŋlê fwufwutu fwo a wun yi jwô. 21 Jisòs buf ha bè wan àtɨ̂n na, “Yaf yîn ti chyə a wun wu wùn yàni agha?” Wù jis na, “Kə ha wan wù bot. 22 Ghɨ faŋa wi hi màkà wûn wu wùs makə atɨ̂n à mòlû kə hi ywe wûn. Biyani, à hì mô na wò làhi nè yi ghâ wo kwohi seni ha ghàh wo gâmtì ghàh.” 23 Jisòs buf ha ghɨna na, “Njwô ghə te wò jìsa na mu mò hi nè yi ghâ agha? À bimi nâbi nde ghɨ làhi nì nâbi ghə ha wûn.” 24 Kə te wù jìsa mihe ni, bè wan àtɨ̂n bwat jis na, “Mu ti bimî biyani gàmti mu ma mu tòkà bimi.” 25 À hì mô te Jisòs yena ghɨta ghɨ yûŋtè bênà nâ hidù, wù kântì yohnà be ghê jis na, “Chyà fwu a jìsà bênà mu ha wò yohnà be ghɨ̂n, wò nè na kə wan wûn hi jîsà fê ywo a ghâ. Wò fwu ni kə wò bè fê kaha lye.” 26 Yohnà be atɨna khək jyə̂, shik wan àtɨ̂n nâ haŋaŋ fwu lò, wan àtɨ̂n hì kə̂kà kə te kpo wûtà ghɨta dona hì jîsà na, “Wù ti kpû.” 27 Biyani Jisòs khɨti a wo wuna tôktì wûn wù lôtì timî. 28 À hì mô te Jisòs lye a ndâ, jùmtìbàmsu wunsu nyamti buf ha wun na, “Njwô ghə te yi ye hì ta ghaka ghàh hi jùm à fihe yohnà be atɨna agha?” 29 Wù jis ha ghɨna na, “Ghɨ̂n meti ghɨ mô hi jùm à fihi kə nì jə̂mì.” 30 Ghɨna lo afû gbi tohna a bàh à lak a Galìlî, Jisòs hì kôŋà wi na wùt khɨli na yi mò afû, 31 beka à ndùku mô ya wu yike jùmtìbàmsu wunsu jîsà ha ghɨna na, “Ghɨ nè folò Wâ Wùt ha ghɨta ma ghɨ ywi wûn, ma à nê hi mô a mu tuk mù tât ma wù kahà loti a yi kpû.” 32 Biyani ghɨna tà yu khɨli jə gha mi yîn hì fânà ghaka hi buf. 33 Ghɨna yen tan a Kàbanùm hì mô a ndâ, Jisòs buf ha ghɨna na, “Ghàn yê hì gufnà bênà nì yìni gha wu lum yâ?” 34 Biyani, ghɨna china kə moŋ beka a ndùku mô wu lum gufnànì mô na, à mò nde wù ngaŋte chyâ a ghɨna fùtɨ̂n agha? 35 Jisòs ndokò a chyə̂ jis ha jùmtìbàmsu wun se njwòsù bà na, ghɨna khɨŋtè bakhe ben ha wûn. Jis ha ghɨna na, nâbi nde we wù kòŋà hi tè mo ashyə̂ wu lem ngɨŋ à wûn a ghɨta yi bàm à jɨ̀m ma wù hi fê mô wut yi fèt ha ghɨt à jɨ̀m. 36 Te wù jìsa ni gûftì wan wù tetana tom a ghɨna ashyə̂, fî tuti wan àtɨ̂n ki jîs ha ghɨna na, 37 “a tòknà nâbi nde nì walà te wùna, kum mu ma à hi mô na wù ti tôknà nì mu, we wù tòknà nì mu, wù hi khə na wù ti tôknà nì we wù tuma mu.” 38 Jon jis ha Jisòs na, “Chichà, ghàh che yen wùt wu jûmà fihe yohnù be a wo yi yet, ghàh jis na kə wù fî mom beka wù wijə wùt lè a ghàhnà fùtɨ̂n.” 39 Biyani, Jisòs jis ha ghɨna na, “Kə ghàn nè fê tâmtè wûn, beka nâbi nde wù ne gha kanani a mu yi yet wù wi hi kaha bɨ̀nlì hi tè jìsà gha be kum mu. 40 Nâbi nde wù nò wi ghàhnà, wu mò a ghàhnà bàh. 41 Mu jìsà ha ghàn hamok na, nâbi nde we wu fo bòm à mòlû na ghàn nyu beka ghàn jùmtè mu ma wù bê tè faŋa jə̀ hi kwote maktu wunu.” 42 À ki nê nâbi nde na wan wù mòk atɨ̂n à mwəlà afân a ghɨ bime ha mu ni, na wù ni be, ma yi hi jwôfà na ghɨ chuŋ ti a wun wu mɨ̀ ma tum a jwô yì chìk. 43 - 44 Wo gha ki nî na wò ni be, wo kat fihilò. Yi jwôfà na wò khɨti chyəna ghe ghɨ bè mê wi wo mòk bu, chyâ na wò hi kəta wo wù jɨ̀m ma ghɨ bê mak wò wu wùs wu bamê lɨmne wi. 45 - 46 Wu gha ki nî na wò ni be wo kat fihilò. Yi jwôfà na wo khɨti chyəna ghe ghɨ bè mê wi wula mòk bu, chyâ shyəma wò hi kəta wulu wa wù jɨ̀m ma ghɨ bê mak wò wu wùs. 47 Se ya ki nî na wò ni be wo boklì fihilò. Yi jwôfà na wò lyi wù lùk wu Fə̀n wù Fùyènù nì se yì mòk chyâ shyəma mak wò wù lùk wu wusu nì se bà. 48 Ma mak yâ a mô wù lùk we gutsu kuta gbê a wùt wù wùn kpo wi, wusu bame afû ghɨ bu hi lɨmhî. 49 “Beka mbaŋ fe ghɨ bè fate nâbi nde atɨ̂n bè hì mô kə wu wùs.” 50 Mbaŋfu jwôfàlò, biyani fu hì fê tofa wi ma ghɨ nê ni yàni nì funfu na fu fê tof agha? Ghàn hi kəta mbaŋfu a ghàn a wu wùn. Nâbi nde hi chyə nì yutìnì ghê wâ nè wûn.

10

1 Jisòs lo wu lùk afû daŋ yen a bàh à Jùdiyà yi jin yi Jodàn. Nôn à ghɨ̂tà fî ben kə yi bên ha wûn, wù hì yike ghɨna kə te wù yè yike. 2 Ghɨt a Falàsî ghɨ le hi yute jwo wuni, ki buf na, “Saki bimelò na wùt jum ywê wuna?” 3 Wù fîsì buf ha ghɨna na, “Musìs tì jis na ghə ha ghàn?” 4 Ghɨna jis na, “Musìs tì bimî na wùt làhi jùm à ywê wûn ma wù nyak ŋwàklù ma wù fo ha wûn, yi chwûtè na yi ti jum wûn.” 5 Jisòs jis ha ghɨna na, “Musìs tì nyak yi sak mi yîn ha ghàn beka ghɨ yiki gha təm ghana ta hi yû.” 6 Biyani, ma ndùku mô a yìmi mbyî, Yènfù fati wùt lɨmà nì wùt ywên, ki jîs na, 7 kum ni, wùt lɨmà bê lô a bè wûn a ngwùŋ nì nè wûn, wu yen chîntì nì ywê wûn, 8 ghɨna à bà hi mô kə ha shyə̀ à mòk, wùt bu hi fè khɨte gha wuni yi ngɨŋi. 9 Yi chwûtè na Yènfù kwut nâbi ghə kə wùt nè yêntè. 10 À hì mô te ghɨna kaha kolo a ndâ, jùmtìbàmsu wunsu fî jis ha wun na wù jis a banhi tu ghɨna kum gha malâ mi yîn. 11 Wù jis ha ghɨna na, “À ki jûm nâbi nde ywê wûn, ki lyê wùlè ma à hi mô na wù ti ni be ha wùt ywen wù shyə̂, 12 ma wùt ywên ki fwo lɨm, yen lyi wùlè ma à hi mô na wù ti khɨm sak yi malâ.” 13 Ghɨta hì lye bênà nì mwəlà ha Jisòs tuk lefu na wù kum ghɨna ma wù bonhi ghɨna, biyani jùmtìbàmsu wunsu yen yâ hì njaŋa ha ghɨt atɨ̂na. 14 À hì mô te Jisòs yena ghɨna nê ni, wù bâŋhì wu lâ jis ha ghɨna na, “Ghàn de ma mwəlà ben ha mu. Kə ghàn fi tamti ghɨna beka Fə̂n wù Fùyènù kəta à ghɨ̂t ghe ghɨ mô te ghɨna. 15 Mu jìsà ha ghàn hamok na, à faŋ nâbi nde hi bime Fə̂n wù Fùyènù te walà ma wù bê tê lye jə̀ wù lùk wu Fə̀n wù Fùyènù.” 16 Wù jis ni, hì tuti ghɨna lem a wo a ghɨna tû bonhi ghɨna. 17 Te Jisòs lo hì yênà wu lûm, wùt lè nyiŋ ben tum sù ngwuk a wun ashyə̂ buf ha wun na, “Chichà wù jùŋ, mu mò hi nì nâ ghə hi bè kwote chyəna ghe ghɨ bè mê wi?” 18 Jisòs buf ha wun na, “Njwô ghə te wò toŋte mu na wùt wù jùŋ agha? Nâ wùt wù jùŋ wi a bu kə Fùyèn.” 19 Wò hì khə tu sak tɨ̂n tu jîsà na, ‘Kə wùt ywi, kə wùt chyə nì ywê wùt makə lɨm à wùt, kə wùt chwoŋ, kə wùt timi bɨ̀n à sak yì fə̂m, kə wùt yə wùt wu tof, ngumli bâ nì nâ!’ 20 Wùt àtɨ̂n fîsì ha wun na, “Chichà mu tì lem sak tɨna nâ tù jɨ̀m kə hi yìmi ha wan wù bot.” 21 Jisòs ki wun ni hì kôŋà, ki jîs ha wun na, “Gha làwû yì mòk teka wò ni. Ndù bəkli mwə̀ mâ nâ mù jɨ̀m me wò kəta ma wò fo ka tɨnu ha ghɨt a fufana, ma wò khɨti ghaki a nyə̂. Wò ni ni, wò ben jûmtì mu.” 22 Te wù ywo jîs yi Jisòs yina ni, kə̂kì bef a wun a tû, wù lo saŋle wi beka wù ndùku kəta mwə̀lû mu dô kə ni. 23 Jisòs ki tala nì ghɨta a wun a ngwùŋ ni, ki jîs ha jùmtìbàmsù wunsu na, “Yi bè hì talò nâ haŋaŋ shyəma ghɨt a chika bê lye a lak yi Fə̀n wù Fùyènù.” 24 Jwo yim jùmtìbàmsù wunsu. Jisòs ki fê jìs na, “ Mwəlà mâmù yi ta nâ ni hi lye lak yi Fə̀n wù Fùyènù. 25 Yi bonelò ha nyàm à kwaŋ hi tohna a bùk à saka chyâ shyəma wùt wù chìk lye lak yi Fə̀n wù Fùyènù.” 26 Gha tɨni bəm ha jùmtìbàmsù wunsu, su hì bufa ha ngɨŋsu ghɨna su na, “Yi hì mô ni ma à bê bon nâ nde agha?” 27 Jisòs ki ghɨna ni ki jîs na, “Gha yina ta ghaka kə à ghɨ̂t, biyani ta ghaka wi Yènfù beka gha jɨ̀m bone kə ni ha Yènfù.” 28 Bità jis ha Jisòs na, “Ba wò ti yen na ghàh ti de nâbi ghə ghaha hì jûmtè kə wò?” 29 Jisòs jis ha ghɨna na, “Mu jìsà ha ghàn hamok na, wùt wijə we wù de bɨn a wuna, makə wù de wana ne wuna makə jâmtìsù makə nì, nì bì, makə wana makə fùkmù kum mu nì tum yì jùŋ, 30 ma wù nê tê faŋ hi khɨti a ghan wu wə, binû, wana ne, jâmtìsù, nì ne, nì mwəlà nì fùkmù kəbi yâ. Wù nè khɨtelò mwə̀ munâ a mbyî afân chîn, ma ghɨta hi fê nyâblè nì wûn, ma tuku bê ben ma wù kwoti chyəna ghe ghɨ bè mê wi. 31 Ghɨt a dona mò chîn mò ashyə̂ biyani, mô hi bè tè mò a yi bàm, ma ghɨt a dona ghe ghɨ mô yi bàm ma ghɨ bê hi mô ashyə̂.” 32 Jisòs lo ghê ghɨta hì kwoka yênà a Jèlusalèm, Jisòs yênà ashyə̂, jùmtìbàmsù wun se njwòsù bà kante yê nì gha, ma fânì ti boŋ kwo ghɨt ghe ghɨ ndùku jûmtè ghɨna. Jisòs fî gûftì jùmtìbàmsù wunsu njwòsù bà yi bàm fôktì gha ye yi nè gânà ha wûn. 33 Wù jis na, “Ghàn hi khə na ghàhnà kwoka yênà a Jèlusalèm chin ni, ghɨ kəta hi yè fo Wâ Wùt ha ngàŋsù ndâ Fùyènsu chiksu nì chichàsu saksu na ghɨna chyahi saki na wù kəta hi kpû, ma fê lyê fo wun ha tumu, 34 ma ghɨna nyikhi wûn ma chwuli chwâmù a wun wu wùn ma sam wûn nì wànsù ma fê kwô ywi wûn, ma à hi mô yi bàm yi mu tuk mù tât ma wù kahà lòti a yi kpû.” (Mat 20.20-28) 35 Jêms ghê Jon, a wana Sebedì fwuti ben ashyə̂ jis ha Jisòs na, “Chichà, ghàh khɨŋa na wò ni nâbi ghə ghê ghàh bufa ha wò.” 36 Jisòs buf ha ghɨna na, “Ghàn khɨŋa na mu ni ghə ha ghàn?” 37 Ghɨna fîsì na, “Bimi na a bè hì mô a tuk afa wò hì saka fə̂n wa wu yulenu ma ghàhnà hi mô hamok, wùlè mô a wo kpen wu wo ta, wùlè mô a wo kpen wu wo nkôwì.” 38 Biyani, Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghàn khə wi gha ye ghàn bufa”. Fî ki buf ha ghɨna na, “Ghàn làhi yen a ngə̂k ye mu kəta hi yen hi fè kpo?” 39 Ghɨna bimî. Jisòs jis ha ghɨna na, “Hamok ghàn nè yenalò ngə̂k ye mu mò hi yên hi fè kpû. 40 Biyani, à wijə luk wu mu hi jìs na wùt ndoko a mu kpen wu wo ta makə kpen wu wô nkôwì. Luktu tɨntu mò, a kəta à ghɨ̂t ghe ghɨ tì fate lema ha ghɨna.” 41 Te jùmtìbàmsù wunsu lesu ìwûm ywo gha tɨni hì bâŋhè wu lâ ha Jêms ghê Jon. 42 Jisòs yûŋtì ghɨna jis ha ghɨna na, “Ghàn hi khə na fə̂ntù mbyi tu kətalò jyaka saka yikte yi yiktî, ghɨta ghɨna. 43 Biyani, yi kəta wi hi tè mò ya ha ghàn. Nâbi nde we wù khɨŋa hi tè mò te wùt wù ngaŋtena a ghàn a fùtɨ̂n kəta hi tè mò wut wù fètana ha ghàn, 44 nâbi nde mò hi te mò te wut wù tihena a ghàn a fùtɨ̂n kəta hi tè bɨlà mò te a kwôs ha ghɨt à jɨ̀m. 45 Beka Wâ Wùt tà tì ben na ghɨ hi fêtà ha wûn. Wù tì ben hi tè fèt ha ghɨta, hi fè fo ngɨŋ à wûn hi kpû hi yun a tu ghɨt a dona.” 46 Te ghɨna bè tana à Jèlikù, à hì mô te Jisòs ghê jùmtìbàmsù wunsu bakhi nì nôn à ghɨt a dona ale hì lô, wùt wu fèfana wùlè ghɨ toŋte na Bàtìmayòs a mô wâ Tìmayùs wu mô yi bi lumi lonâ. 47 Te wù ywo na à mò Jisòs wù Nasalì te wù chyàlà bwat jis na, “Jisòs, Wâ fə̀n Defìt, kwohi seni ha mu!” 48 Ghɨt a dona hì kântè wûn jyâna wù china moŋ, wù fî bɨlì bwat yen kə ashyə̂ jîsà kə na, “Jisòs Wâ fə̀n Defìt, kwohi seni ha mu!” 49 Jisòs timî ki jîs na, “Ghàn toŋà ben nì wûn ha mu.” Ghɨna toŋa wùt wù fèfana àtɨ̂n jis ha wun a yu mefû na, “Kə wò fan. Lòti bî. Jisòs toŋa wò.” 50 Wù yât mâkà njusu wun se wù tì wafte nyiŋ yen ha Jisòs. 51 Jisòs buf ha wun na, “Wò khɨŋa na mu ni ghə ha wò?” Wu fîsì na, “Chichà, nì ma mu hi yena luktu.” 52 Jisòs jis ha wun na, “Kaha kolo. Bimi ya ti ni wò ti tâ.” Kə wu yu, wù yen tu luk lo hì jûmtè yênà nì Jisòs wu lûm.

11

1 Te Jisòs tì gbe ghê jùmtìbàmsù wunsu, yen hì bakhe yênà a Jèlusalèm, a ngwùŋ à tèktu letu ghɨ toŋte na Betfàs nì Betanì a mô a ngwùŋ à kun à sù Olìfs. Jisòs tum jùmtìbàmsù wunsu sù bà 2 jis ha ghɨna na, “Ghàn lye yen atɨn à yi tèk afân a ghàn ashyə̂. Te ghàn nè lye yênà kə ni ma ghàn nê yen wâ njàkâs te ghɨ chwuŋa teka wùt yè timè kwok a tû. Ghàn yen ghàn yêntì ben nì yinì.” 3 Ghàn shihi yèntì, à buf nâ nâbi nde ha ghàn na a jyan nde na ghàn yenti, ghàn jis na, “Bâba kətalò gha hi nì nì yinì mô hi kaha chinhe bèn kə afu yulâ!” 4 Ghɨna yen yen wâ njàkâs wu mô wu lûm, ma ghɨ ti chwuŋ yi jwô mbàn, ghɨna yêntì. 5 Te ghɨna shihi yèntì ni, ghɨt ghe ghɨ ndùku mô afû, buf nâ, “Ghàn yèntè hi nè ghə nì njàkâs àtɨ̂n agha?” 6 Ghɨna fîsì kəta Jisòs tì jìsa ha ghɨna. Ghɨt atɨna de ghɨna lo nì yinì. 7 Jùmtìbàmsù wun se sùbà ben nì wâ njàkâs àtɨ̂n ha Jisòs, yîmhì njumù ghɨna mù wafamù a tô àtɨ̂n, Jisòs kwok ndokò a tû. 8 Ghɨt a dona hì chwokte njumù ghɨna mù wafamù sâŋtè wu lûm, wu gbê a tû àtɨ̂n, ghɨta khɨmte kpoŋtu mù mkàk tù a mu fùk lêmà wu lûm. 9 Ghɨt ghe ghɨ ndùku yênà ashyə̂, nì ghê ghɨ ndùku bênà yi bàm hì yênà bwata jîsà na, “Hòsanà! Yutìnì mò ha we wù bènà a Bâba yi yet! 10 Yutìnì mô ha fə̂n wu bè ghàhnà Defìt, a we wù bènà. Hòsanà mô ha Yèn fe fu mô a lùk wu ngaŋtenu!” 11 Jisòs lye Jèlusalèm yen a ndâ Fùyèn yì chìk, ki tala nâbi ghə biyani fwu kə yi fwû ghê jùmtìbàmsù wunsu njwòsù bà yen a Betanì, beka yu ndùku mô ma wu ti chyâ. 12 Te tuku yula, ghɨna kahi ben a Betanì, jìŋ hì yafa Jisòs. 13 Wu ki yen yen kâk fù fikfù, fu mô nâ ha ghaf sa kə ni. Wù yen a sah àtɨ̂n hi yen na yi ti yenalò tamu atɨ̂n agha, biyani yen kə tufu, beka à ndùku wijə yu we tamu yè mo atɨ̂n. 14 Wù sûlì kâk fù tɨn fu jis na, “Wùt bè fê kuta wi tamu ma ghɨ kon a wo tû!” Jùmtìbàmsù wunsu yu gha ye wù jìsa. 15 Te ghɨna ye tana a Jèlusalèm lye bɨn a ndâ Fùyèn yì chìk hì jûmà fihe ghɨt ghe ghɨ ndùku bəkle afû. Wù bâklì baŋ we ghɨ ndùku kwune ka a tô àtɨ̂n, fi bâklì mâkà mu kpok me ghɨta ndùku ndokò atɨ̂n hì bəkle wù làt. 16 Wù ndùku nê yani fê bime wi na wùt beka shyə ma wù tohna a bɨn a ndâ Fùyèn yì chìk, 17 te wù yike ghɨna ki buf na, “Ba ghɨ ti nyak a ŋwàklù Fùyèn na, ‘Ghɨta bè hì toŋte ndâ mì na ndâ jə̀mana a mbyî yì jɨ̀m,’ biyani ghàn ti kahi chîn a wu lùk wu ghɨt a chwoŋana?” 18 Ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu nì chichàsu saksu yu ni, hì khɨŋa wu lum hi ywe Jisòs. Ghɨna hì fânà wun beka nôn à jɨ̀m ndùku mô nì kani kum gha ghe wù ndùku yike. 19 À hì mô a yu kolô, ghɨna fwu yi tèk afû. 20 Te tuku yula ghɨna shihi kahe yèn, yen kâk fù fik fê Jisòs tì sùle yâ, ma fu ti yîm nâ nì ghaŋtu yîm. 21 Bità kaha kwâktì gha ye yi tì gàna jis ha Jisòs na, “Chichà yên, kâk fe wò te sule yâ fu ti yîm.” 22 Jisòs fîsì jis ha ghɨna na, “Ghàn samhi kə ha Yènfù.” 23 Mu jìsà ha ghàn hamok na, a jis nâbi nde ha kùn yì chìk yina na, ‘Chwokâ, ma yè fen a jwô yì chìk, jîsà ni kante wi yi kantî, bime na gha ye wù jìsa na yi nè gànàlò, ma ni ma yi gan kə te wù jìsa.’ 24 Mu wu hì jîsà bênà ha ghàn na, ghàn shìki jə̂m, buf nâbi ghə ha Yènfù, bime na ghàn nè kwotelò, ma ghàn nê kwoti. 25 Nâbi yini te wò time hi jə̀m, hì kəta gha ghàn à wùt, wò lehìfo wûn shyəma Ba wâ we wù mò a nyə̂ nê boŋà lehêfo be sasu. 26 Wò ki fâŋ hi lèhèfo wùt, Ba wâ we wù mò a nyə̂ ma wù nê tè boŋa lèhèfo jə̀ be sasu. 27 Jisòs ghê jùmtìbàmsù wunsu fî kahi yen a Jèlusalèm. À hì mô te wù gbe ghane bɨn a ndâ Fùyènà, ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu nì chichà su saksu nì chəhsu ben buf ha wun na, 28 “Wò nè gha ghɨ̂n ma jyaka lo afa? À fo nde jyaka na wò hi nê gha mɨ ghɨ̂n atɨ̂n agha?” 29 Jisòs fîsì ha ghɨna na, “Mu te bufalò gha ha ghàn, ma ghàn ki fîsì ma mu fôktì wùt we wù fo jyaka ha mu na mu hi nê gha ghɨna atɨ̂n. 30 Ghàn fokti ha mu na, à tì fo Fùyèn jyaka ha Jon na wu hi fo mòlû ha ghɨta ma, à tì fo à ghɨ̂t agha?” 31 Ghɨna yìmì hi tè gùfnà a ghɨna fùtɨ̂n jîsà na, ghàhnà ki jîs na, ‘À tì fo Yènfù jyaka ha wûn,’ ma wù buf na, ‘Ghàn tê bimi gha ye wù tì jìsà njwô ghə?’ 32 Biyani, ghàhnà ki jîs na, ‘Ghɨ tì lo ha ghɨta?’ Ghɨna hì fânà ghɨta beka ghɨt à jɨ̀m ndùku khəlò na Jon mò fòktì wù chìk. 33 Ghɨna kwâktì ni, jis ha Jisòs na, “Ghàh khə wi” Jisòs ki jîs ha ghɨna na, “Nâbi mu ti boŋa fôktè wi luk afa mu lye jyaka hi tè nè gha ghɨ̂n atɨ̂n.”

12

1 Jisòs yîmì hi tè ma sù ngàn jîsà na, “Wùt lè tî jîmì fuk à wuna mu tama gɨlèb, chɨm kat mbàn, chɨm yi be shyəma ghɨ nê hi nûkà tamu atɨ̂n fate mu lûk, fî chɨm a baŋ a chìnà atɨ̂n à fùk, ki fo fuk àtɨna na ghɨta hi fêtà, jyatè fo wûn nì mwə̀ me mu fwo a fùk à afû. Te wù tì fo ni, lo yen yi gbî yi lak yile. 2 Yu kpenu kpên, wù tum wùt wù fètana wù wûn wùlè na wu yê jis ha ghɨt a fetana ghe wù tì fo fûk ghe ha ghɨna na ghɨna fo tam wule ha wûn. 3 Ghɨt a fetana ghe yen khɨti wùt we wù tì tuma yâ, sam wûn jûmlò, wù kahi kolo kə nì wo yumu. 4 Bè fùk wuna fî tum kpenhi wùt wù fètana wùlè, ghɨna fî sam buk a to wuna fî nyâblì nì wûn nâ lum wu be. 5 Wù fî tum wùlè, à hì mô a ghɨt a tât, ghɨna kwo ywî. Wù tum à ghɨ̂t hidù, ghɨ sam ywiti ghɨ lè. 6 Wùt wù mòk we wù tì faŋa teka bè fùk wuna tum ndùku mô kə nâ wâ wûn wù kòŋ. Wù shihi tuma mihè wâ wûn wuna kwâktì a wun a ngɨŋ na, ‘Ghɨna nè fànàlò wâ mù.’ 7 Ghɨt a fetana ghe yen wun ni, jis ha ghɨna sù ngɨŋ na, ‘Wunâ mò kə na yə̂ ndâ bè fùk wuna. Ghàhnà kwô ywi wûn ma kwoti mwə̀ me wù ye hì mô hi bè khɨtî.’ 8 Ghɨna jis ni kwo wûn ywilò, tum fihi gun yi wuni a fùk.” 9 Jisòs ki buf ha ghɨna na, “Yi ki gân ni, ma bè fùk wunâ nê ni ghə agha? Yi hì mô ni ma wù nê bê ywiti ghɨt a fetana atɨna ma wù kahà fi fûk àtɨna ma wù fo ha ghɨta lô.” 10 A yi mô na ghàn tà timi taŋ jə̂ gha yin a ŋwàklù Fùyèn na, Ti ye ghɨt a bana tì màka ti kahi ha ti bûlà ndâ. 11 A mô fêt yi Bè tɨni; Gha lo afa yi jwôfà ni? 12 Ghɨt ghe Jisòs tì jìsa ha ghɨna ni mômhì hi khɨte wûn beka ghɨna tì ywo khɨle na wù ti ma ngàn yina kum ghɨna, biyani hì fânà nôn à ghɨt ghe ghɨ ndùku mô afû, ghɨna ki de wûn ki lô. 13 Ghɨna yen tum ghɨt a Falàsî ghɨ le nì ghɨt a Helòd ghɨ le na ghɨ yê ni ma Jisòs jis à njah ma khɨti wûn. 14 Ghɨna ben jis ha Jisòs na, “Chichà, ghàh khəlò na wò yè jîsà kə hamok, bisà wi na ghɨta kwàktè na ghə agha beka à mò ha wò ghɨt à jɨ̀m mò kə yi ghəl, wo yike yi gha ye yi mô hamok kum Fùyèn. Fòkti ha ghàh na à mò a wo yi kwàktì saki bimelò na ghɨ hi mâkà ŋwàklànà ha fə̀n wù chìk a Lûm ma yi bime wi agha? Ghàh hi mâkà ma ghàh hi mâkà wi agha?” 15 Jisòs yen khɨlî na ghɨna ye hì kama bufalò, buf ha ghɨna nâ, “Ghàn khɨŋa gha a mu yi jwô njwo ghə? Ghàn lyê ben nì ka kahu ma ghàn chwuti ha mu ma mu yen.” 16 Ghɨna ben chwûtìlò, wù buf na, “À mò a lîŋhà kə̀kà nde atɨ̂n ni, nì yeti?” Ghɨna jis ha wun na, “À mò kə̂k yi fə̀n wù chìk a Lûm nì yet yi wuni.” 17 Jisòs ki jîs na, “Yi shìki mô ni, ghàn hi fo mwə̀ mù fə̀n kə ha fə̀n, fo mwə̀ mù Fùyèn kə ha Yènfù.” Te wù jìsa ni jwo yum ghɨna. 18 Ghɨt a Sadùsî ben ha Jisòs a mô ghɨt ghe ghɨ bime wi na wùt bè lôtè lò a yi kpû, buf ha wun na, 19 “Chichà, ba Musìs tî nyak ha ghàhnà na, wâ nè wùt ki kpû kəta ywi, biyani kəta wijə wan ma wâ nè wùt wù kpona lyi ywê nkwô àtɨ̂n, ma ghê wûn bwɨ mwəlà ha wâ nè wûn wù kpona we agha?” 20 Wana ne ale ndùku lâwû sàmba wù shyə̂ lyi ywi kpulò teka ghê wun bwɨ mwəlà. 21 Jùm à wûn lyi wùt ywên àtɨ̂n fî kpu kəbi yâ, kùmti fî lyî kpu kəbi yâ, teka wù bwɨ mwəlà. 22 Ghɨna à jɨ̀m sàmba yâ lyi wùt ywên àtɨ̂n, kputî teka ghɨ bwɨ mwəlà shyəma wùt ywen àtɨ̂n boŋà kpu. 23 À bè hì mô wu tuk afa ghɨ kahe lôtè a yi kpû ma wùt ywên àtɨ̂n bê hi mô ywê nde, beka wana ne ghɨ̂n tî lyi wûn à jɨ̀m ha ywi agha? 24 Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghàn jyàblè jîsà ni beka ghàn khə wi gha ye ŋwàklù Fùyèn jìsà, fê khə wi gha ye Yènfù mò hi nì. 25 À bè hì mô te ghɨta lòtè a yi kpû, ma wùt bê hi lyê wi ywi, wùt ywên bime wi lɨm. Ghɨta bê hì mô kə te anjèlsù Fùyènsu mò a nyə̂. 26 Kum lôtì kpu, ba yi mô na ghàn tà taŋ jə luk wu ŋwàklù we Musìs tì nyàka kum kâk fe wusu tì bame atɨ̂n yâ? Yènfù tî jis ha Musìs afû na, ‘Mu mò Yèn fu Ablàhâm fù, mô Yèn fu Isìk fù, mô Yènfù Jakòb fù,’ 27 fê mô Yènfù ghɨta ta fu, bu Yènfù ghɨt a kputena fu. Ghàn ti njah nâ haŋaŋ.” 28 Chichà wù sak wùlè ben bakhâ yu te ghɨna sakte gha a ghɨna sù ngɨŋ, khɨli na Jisòs tê fô jîs yi jûŋì ha ghɨna ki buf ha Jisòs na, “À mò yìni saki atɨ̂n à saktu Musìs tù a yi ta chyà sak tù jɨ̀m agha?” 29 Jisòs fîsì na, “Sak yi ta mò yìna na, ‘Ghàn yu ghɨt a Isalì, Bâba mò Yènfù ghàhnà fu. À kpene kə funfu fù mòk. 30 Wò kəta hi tè kòŋà Bâba Yèn fafu nì təm gha à jɨ̀m, nì yohnà gha à jɨ̀m, nì kwâktì ya yì jɨ̀m, nì jyak gha à jɨ̀m.’ 31 Kùmti sak yi ta mô na, ‘Wò hi kôŋà wâ nâ kə yi ghəl te wò kòŋà ngɨŋ yâ.’ Saktu letu fî wijə a tu chyâ tɨna tù bà.” 32 Chichà wu sak we jis ha Jisòs na, “Wò fisi kə nâ yi ghəl a chichà. Yi mô kə nâ hamok te wò jìsa na Yènfù mò fù mòk, fu lefu fê bu. 33 Ma wò shìki tê kòŋà funfu nì təm gha à jɨ̀m, nì kwâktì yâ yì jɨ̀m, nì jyak gha à jɨ̀m, fê kôŋà wâ nâ kə yi ghəl te wò kòŋà ngɨŋ yâ, ma yinâ nê hi jwôfà chyâ fotu nyoka tu nì fo te ghɨ se ha Yènfù.” 34 À hì mô te Jisòs yena na chichà sak wuna ti fîsì kə nâ jûŋ, wù jis ha wun na, “Wò hì bakhe yênà kə fə̂n wù Fùyènù.” Yi bàm yi tɨ̂n, wùt wù mòk te fè mômhì hi bufa yi gha ha Jisòs. 35 Te Jisòs ndùku yike a ndâ Fùyèn yì chìk, wù buf na, “Njwô ghə te chichàsu saksu ndùku jîsà na we ghɨ chwoka lema mò wâ Defìt agha? 36 Yohnà Yulena tî nî Defìt jis na, ‘Bâba Yènfù tî jis ha Bâba mù na, Ndòko a mu kpen wu wo ta hi tàn shyəma mu bê lem bànà sasu a wo sah à wô.’ 37 À shìki mô ma Defìt tì toŋti wûn na Bâba, ma wù nê hi fê mô yàni wâ Defìt agha?” Nôn à chik mu ghe yu gha ye wù ndùku jîsà hì saŋlê. 38 Jisòs hì yike yênà ni jîsà na, “Ghàn hi tôknè nì chichà su sak sîn. Ghɨna kòŋà hi tè gbè chyà nì dàlasu chiksu, fê fwo yênà a fwəh tu lumtu ghɨta nyiŋa bè toŋte ha ghɨna, 39 yênà a ndâ su chintesu ghɨ kwok ndokò kə ashyə̂, yênà wu lùk wu yənu ghɨ hi kôŋà kə hi kwok a ndòkò wù lùk wu ngaŋtenu. 40 Ghɨna kôŋà hi fye mwə̀ mù ywena nkwô kə mù jɨ̀m kama chwùtè na ghɨna mò ghɨt a jûŋà, ghɨna hi làtè jə̂mà. Yènfù bè folò ngə̂k ha ghɨna yi bəma kə ni.” 41 Jisòs ndokò hì ke daŋhè yênà nì luk we ghɨ ndùku fo fotu a ndâ Fùyèn yì chìk hì ke te ghɨta lèmà fotu ghɨna tu. Ghɨt a chika dona hì kwoka lêmà mkâ hidù. 42 Biyani ywê nkwû wù fufana wùlè ben lem fukatà fu wun fu, fu bu yi gha yile. 43 Jisòs toŋti jùmtìbàmsu wunsu jis ha ghɨna na, “Mu jìsà ha ghàn hamok na, ywê nkwû wù fufana wuna ti fo fo yi chyâ nâ yi ghɨt à jɨ̀m. 44 Beka ghɨna ye fabte kə ka we wu dô ghaka ghɨna ben folò, biyani wùt ywên wuna nâbi te wù fufa ni, ti fo mihì katà fu wun fu kəta wi bi hi yə̂.”

13

1 À ndùku mô te Jisòs shihi lô a ndâ Fùyèn a Jèlusalèm jùmtìbàm yì wûn yìlè ben jis ha wun na, “Chichà, yen te jûŋà, nâ ni ba jûŋì te ghɨ fate ba nì ghɨna!” 2 Jisòs fîsì jis ha wun na, “Te wò yena ba jûŋ yin ni, yu kpene bênàlò shyəma ghɨ bwuti nâ à jɨ̀m ma ti nê hi fê bu a tô yile ghɨ bè bwutè bɨn atɨna nâ à jɨ̀m.” 3 À hì mô te Jisòs kwoka ndoko a kùn à Olìfs yi jin yi ndâ Fùyèn yì chìk, Bità ghê Jêms nì Jon nì Andùlù nyamti jis ha wun na, 4 “Fòkti ha ghàh na gha mɨ ghɨ̂n bè gânà a wùni tuku agha? À bè hì mô ghɨ̀ni chwena hi chwùtì na gha ghɨ̂n kəta hi gàn agha?” 5 Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghàn hi tôknè kə ghɨ bê lehi ghàn.” 6 Ghɨta bè hì bênà dô kə ni na ghɨ bênà a mu yi yet, a bênà nâbi nde jîsà na, ‘À mò kə nâ mu mu we ni!’ Ma bê lehi ghɨt a dona wu lum afân. 7 Ghàn bê ki yû na ghɨ tuma a tu woŋ hadà fî yu na tu letu bakhe bênàlò kə ghàn fan beka gha ghɨ̂n kətalò hi gàn, biyani gokhini baha mô hi bèn. 8 Lak tu bè hì nô tu letu, fə̂ntù nô tu letu, kunsu senâ, ma jìŋ fê kwo a tu lùk a tu lùk, gha mɨ ghɨ̂n bè hì gânà ni a baha mô kə mu lɨ̂m mù ngə̂k yì chìk. 9 “Ghàn hi tôknè, ghɨ bè kwolò ghàn ma fo na ghɨ sak ghàn, ma sam ghàn a ndasu yuŋtesu, ma ghàn fê timi a ghɨt a saka ashyə̂ nì fə̂ntù kum mu, ghàn fokti tum yì jùŋ kum mu ha ghɨna. 10 Ghɨ kəta hi fòktì tum yì jùŋ a tu lak tu mbyi tu tù jɨ̀m shyəma gokhini ben. 11 Ghɨ kwo ghàn hì yênà nì ghàn wù lùk wu sù saku, kə ghàn hi kana nâ ghàn nè yê jîsà na ghə agha. Ghàn yên, ghàn jis kə gha ye yi fwo na ghàn jis kə yu mefû beka à bè hì jîsà wijə ghàn, à bè hì jîsà a Yohnà Yulena. 12 Tuk muna bè bê ni, ma wùt bê hi lyê wâ nè wûn fo na ghɨ ywi, bì lyê wan fo na ghɨ ywi, ma mwəlà bê lote a bê ghɨna nì ghɨna wù wùn hi fê nì na ghɨ ywiti ghɨna. 13 Nâ ghɨt à jɨ̀m bè bânàlò ghàn kə kum mu biyani ma à wunhi nâbi nde hi tàn a gokhi, ma wù bê bon.” 14 (Wùt wu taŋana tòkà yuti yinâ). “Ghàn bê ki yen a ngòŋngòŋ yì bəmana yìlè yi bobhe tu luk, yi mô wu lùk ma yì yê hì kəta wi hi tè mò afû, nâbi nde a Jùdiyà let à kwok a sùkùn. 15 Wùt hì mô nâbi a tô ndâ kə wù fî kaha chwo, kə wùt fî lyi nâbi a ndâ hi lyè a shyə. 16 Wùt hì mô nâbi a fùk kə wù fi kahi kolo hi lyè waf a wuna a ndâ. 17 Tuk mù tɨ̂n bè hì bəmalò hanɨ̂ŋ ha ywen ghe ghɨ mô mu lâ nì ha ywen ghe ghɨ lê mwəlà. 18 Ghàn hi jə̂mà na kə gha ghɨ̂n bê gan ma bɨ̀ŋ ti chwû tə̂mnà. 19 Beka à bè hì mô a mu tuk afû ma ghɨta yen ngə̂k yìlè teka ghɨ timè yen nâ te Yènfù tì fate mbyî, bu hi bè fè yên. 20 Yi ni mò na Bâba ti fâbtì tuk mu ngə̂k muna, bu ni ma wùt bê tè bòn. Wù fàbti tuk muna kə kum ghɨt a wuna ghe wù chwoka hi bònhì.” 21 À bè hì mô a mu tuk afû, wùt jis ha ghàn na, ‘Ghàn yen Klistù wuna afân makə wù jis na, wù wokô a fokô kə ghàn bimi gha ye wù jìsa.’ 22 Klistù su fəmsu nì fòktì su fəmsu bè fwolò a mu tuk afû chwûtè chwènu, mômà gha kanana kə hi mômhì hi yen na ghɨna làhi lehi nâbi ghɨt ghe Yènfù mò ma fu ti chwok lem hi bònhì. 23 Ghàn hi tôknè! Mu ti fôktì lem gha mɨ ghɨ̂n ha ghàn kə à jɨ̀m ghɨ baha yê mô hi bè gàn. 24 “À bè hì mô a mu tuk afû, a yu afa ngə̂k yì chìk mi yê me, ma yu chwi kahà fin, ma njoŋ hi fê bana wi, 25 ma njèn me mù mò a nyə̂ ma mù hi chemlê, ma mwə̀ me mù mò a nyə̂ nâ mù jɨ̀m ma mù hi nêkà. 26 Yi bàm yi tɨ̂n, ma ghɨ yen Wâ Wùt wu chwo bênà atɨ̂n à sù mbàk kəta a jyak a kanana nì ban yi chiki. 27 Wù bê tum anjèlsù Fùyènsu a bûlà tu nyə tu nì tu chyə tu tù jɨ̀m na su gbê yuŋti ghɨt ghe Yènfù chwoka hi bònhì.” 28 Ghàn yiki gha ha kâk fù fikfù. Ghàn yen nâbi yini te fu kaha sa bênà, ghàn hi khə na bɨ̀ŋ chwô bênàlò. 29 Yi mô kəbi yi ghəl te ghàn bè yena gha ghɨ̂n te ghɨ gânà, ghàn yên, ghàn hi khə na bên yì Wâ Wùtì hì bakhe bênàlò. 30 Mu jìsà ha ghàn hamok na, ghɨt a mbye ghɨ̂n chîn bè kpute mihè wi bu na gha ghɨ̂n à jɨ̀m be ganlô. 31 Nyə bè chyâlàlò ma chyə bê chya, biyani ma gha yile bê tè kwunâ atɨ̂n à gha afâ mu jìsa. 32 “Nâ wùt wù mòk khə wi tuk we makə yu we gha ghɨ̂n bè gânà atɨ̂n. Nâbi anjèlsù Fùyènsu a nyə̂ khə wi, nâbi Wâ Wùt khə wi, a bu kə Bì. 33 Ghàn hi tôknè fê gbûtè beka ghàn khə wi yu we gha ghɨ̂n bè gânà atɨ̂n. 34 Yi mô kəbi yi ghəl te wùt shihi yèn à yi gbî wu lem ghɨt a fetana wuna na ghɨna faŋ à hi nê fêt yì wuni, wu jis ha we wu mô yi jwô mbàn na wù hi fate kê. 35 Ghàn hi mô gbûtè beka ghàn khə wi nâ bè ndâ nè bênà wu yu kolô ma, a ntên ntuksu ma, ma wù nè bênà a yu afa lɨm à ngwû toŋa ma, ma wù nè bênà mbisìmbisi agha? 36 Wù ki bûŋtè bèn yi bên kə wù yen ghàn bwunê. 37 Gha ye mu jìsà ha ghàn yi yênà kə ha ghɨt à jɨ̀m. Ghàn hi gbûtè!”

14

1 À ndùku mô ma à faŋ kə tuk mù bà a wu tuk wu Daŋa chyalanu nì tuk mù chìk me ghɨ ndùku yə bana chɨmlana bu atɨ̂n, ngàŋsù ndâ Fùyèn su chiksu nì chichà su saksu hì khɨŋa wu lum hi nyama kwo Jisòs atɨ̂n hi ywî, 2 ki kaha jìs na, “Kə ghàhnà nè kwo wûn a tuk mù yə̂mù kə ghɨta nê yimi nô.” 3 Te Jisòs yèna a Betanì hì mô a wùt lè ndâ ghɨ toŋte na Simùn ma wù tî yaf nì kùhà. À hì mô te wù ndòko hì yə̂ wùt ywen lyi bên nì shàŋfù yûhìfù ma ghɨ fati nì ti yile ghɨ toŋte na àlàbastà, yûhì yì lɨ̀mtena yì jùŋ yìlè mô atɨ̂n, ma ghɨ fati kə nâ nì nât yi ta wu kâ nâ jûŋ bêkà khɨŋi tɨni, buk yûhè àtɨ̂n suh a Jisòs a tû. 4 Ghɨt ale afû yen ni, hì bufa nì lâ baŋanu na, “Njwô ghə te wù bobhe yûhì yinâ ni? 5 Ghɨ làhi bəkle yûhì yinâ wu kâ wu dô kə ni ma fo ka tɨnu ha ghɨt a fufana.” Ghɨna njaŋ ha wùt ywên atɨ̂n nâ haŋaŋ. 6 Biyani Jisòs jis ha ghɨna na, “Kə ghàn fî fo ngə̂k ha wûn, ghàn de wûn! Wù ti nî gha ha mu yi jwôfà kə ni. 7 Ghɨt a fufana mò kə yu mù jɨ̀m ghàn à ghɨna, ma ghàn koŋ nâbi yini, ma ghàn gamti ghɨna. Biyani, mu bu hi faŋ nì ghàn amok. 8 Wùt ywên wuna ni kə yi gha ye wù yê mô hi nì. Wù nyàŋhi yuhi wunu mu shyəma wu kpen hi gùmà. 9 Mu jìsà ha ghàn hamok na ghɨ nè hì fôktè nâbi afa tum yì jùŋ a mbyî, ghɨ boŋ fôktì gha ye wùt ywên wuna ne shyəma ghɨta hi kwâktè wûn.” 10 Judàs Ìskaliyòt a mô kəbi wùt wù mòk atɨ̂n à jùmtìbàmsù Jisòs su njwòsù bà, lo yen yen ngàŋsù ndâ Fùyèn su chiksu hi bəkle Jisòs ha ghɨna. 11 À hì mô te ghɨna ywo gha ye Judàs jìsa hì saŋlê nâ jûŋ, chwûnà hi fo wu kâ ha wûn. Judàs hi khɨŋa wu lum hi bəkle Jisòs. 12 À hì baha mô wu tuk wu shyə a mu tuk afa ghɨ nè yə bana chɨmlana bu atɨ̂n, a mô wu tuk afa ghɨ yè sela njyə̀là Dàŋa chyala atɨ̂n, jùmtìbàmsù Jisòs su buf ha wûn na “Wò khɨŋa na ghàh yê fati afa mwə̀ mù yə̂mù Dàŋa chyàla muna ha wò agha?” 13 Jisòs tum jùmtìbàmsù wunsu sùbà jis ha ghɨna na, “Ghàn lyê yen atɨ̂n à yì tèk, te ghàn nè hì lye yênà kə ni, ma ghàn nê kwona nì wùt ma wù ti bêkà khɨŋi mòli. Ghàn yen wûn ghàn yen kə wun yi bàm.” 14 Wù lyi nâbi yìni ndâ ghàn lyi kə atɨ̂n ghàn jis ha bè ndâ tɨ̂n na, ‘Chichà buf na lûm à ndâ ghɨt a benana lâ ma mu bê yə mwə̀ mù yə̂mù Dàŋa chyalamù atɨ̂n ghàh à jùmtìbàm samsu?’ 15 Ghàn buf ni ma wù nê chwuti lûm à ndâ yì chìk ha ghàn a nyə̂, nâbi ghə mô atɨ̂n ma ghɨ ti bakti lem ma ghàn fati mwə̀ mù yə̂mù afû ha ghàhnà. 16 Ghɨna yen atɨ̂n yì tèk yen nâbi ghə kə yi ghəl te Jisòs tì jìsa, fati mwə̀ mù yə̂mù dàŋa chyalamù afû. 17 À hì mô wu yu kolô, Jisòs bên ghê jùmtìbàmsù wunsu njwòsù bà. 18 Ghɨna ndokò hì yə̂ Jisòs jis ha ghɨna na, “Mu jìsà ha ghàn hamok na wùt wù mòk làwû a ghàn a fùtɨ̂n, mô hi bəkle mu, ghàh à wûn yə kə nâ amok.” 19 Te wù jìsa yani, gha tɨni hì fo ngə̂k ha ghɨna, ghɨna hì bufa ha wûn kə wù mòk, wù mòk na, “À mò mu ma?” 20 Wù jis ha ghɨna na, “À mò wùt wù mòk a mu fùtɨ̂n à jùmtìbàmsu njwòsù bà, ghàh à wûn yə kə nâ a kaŋ a mòk. 21 Wâ Wùt yênà kə yi ghəl te ghɨ mô ma ghɨ ti nyak a ŋwàklù Fùyèn, biyani ngə̂k yì chìk mò ha wùt we wù bəkle wûn! Yi ndùku bɨlà jwôfàlò a wu yu afa ghɨ tì faŋa hi bwɨ wun hakoh.” 22 Te ghɨna ndùku yə, Jisòs lyi a bân fo àyòŋnà ha Yènfù bəktilò fo ha ghɨna jis na, “Ghàn ko wunâ mò wun wu mu.” 23 Wù fî lyi bom à mù lùk fo àyòŋnà ha Yènfù, fo ha ghɨna, ghɨna hì nyo tumnê. 24 Wù jis ha ghɨna na, “Mùna mò mu luŋ mâmù me mu sùha ha ghɨt a dona hi baŋa mu kân mù Fùyèn. 25 Mu jìsà ha ghàn hamok na mu bè fê nyo wijə lùkû hi bè tàn wu tuk afa mu bè kaha nyo wu fê wù lùk wu fə̀n wù Fùyènù.” 26 Ghɨna yə mihì yem njàŋ fwu kwok a kùn à sù Olìfs. 27 Jisòs jis ha ghɨna na, “Nâ ghàn à jɨ̀m nè tet a dêlò mu, kə yi ghəl te ghɨ mô ma ghɨ ti nyak a ŋwàklù Fùyèn na, ‘Mu nè ywelò chìn à sù bwû ma su waŋli.’ 28 Biyani, ma à nê hi mô te ghɨ lohe mu a yi kpû ma mu nê lo yen a Galìlî a ghàn ashyə̂.” 29 Bità jis ha Jisòs na, “Ghɨ hì mô nâbi hi tet a wò kə à jɨ̀m ma mu nê tê tet à dè jə̀ wò.” 30 Jisòs jis ha wun na, “Mu jìsà ha wò hamok na lɨm à ngwû nè shihi toŋ a ghan à bà lân ntuksu ma wò ti tunhi mu a ghan à tât.” 31 Bità fî jîs kə nâ a jyak na, “Mu mò hi kpu nâbi yi kpû ghàh à wò, mu wi hi bè tunhe wò.” Jùmtìbàmsù wunsu nâ sù jɨ̀m boŋ jis kə yâ. 32 Jisòs ghê jùmtìbàmsù wunsu lo yen tan wu lùk ghɨ toŋte na Gètsemanì, Jisòs jis ha ghɨna na, “Ghàn ndòko afân ma mu yê jəm.” 33 Wu jis ni lyi Bità ghê Jêms nì Jon ghê ghɨna hì yênà amok, gha yîmì hi tè fo ngə̂k a wun yi kwàktì nâ haŋaŋ. 34 Wù jis ha ghɨna na, “Gha ale fo ngə̂k a mu yi kwàktì nâ haŋaŋ ma ghɨ làhi ywe mu. Ghàn ndòko kə afân ma ghàn hi gbûtè.” 35 Wù khɨŋti yen ashyə̂ kə fùjiti ni, niŋì yen a chyə̂ hì jə̂mà na, yi hì bonê, Yènfù gâmtì ni na kə yi tohna atɨ̂n à ngə̂k mi yinâ. 36 Fî jis na, “Bâba, gha wi hi ghak a wò. Fyi bom à ngə̂k yinâ a mu wô, nâ biyani nì kə gha ye yi kpene ha wò, kə wò ni yami.” 37 Wù jəm mihì shihi yèn ma jùmtìbàmsu wun se sù tât bwunê. Wù buf ha Bità na, “Samùn, ghàn bwune yi bwunê? Ba yi ni mò na ghàn wi hi boŋa ndòkò a nyə̂ hi tè gbùtì kə fu yula ni agha? 38 Ghàn hi gbûtè jə̂mà kə mômhìnì nê ben ha ghàn. Mu khə na a mò a ghàn yi təm, ghàn kòŋàlò hi nì te ghɨ jîsà, biyani a bu a jyak a ghàn wu wùn.” 39 Te Jisòs jìsa yani, kaha yen hì jə̂mà, jîsà kə gha ghe wù yê hì jîsà ashyə̂, 40 wù shihi kaha bèn, fî yen, ghɨna bwune kə yi bwunî beka bwunisu ndùku laha mô a ghɨna sê. Ghɨna hì khə wi na ghɨ jîsà na ghə ha Jisòs. 41 À hì mô te wù kaha bena, na hi mô a ghan à tât, wù jis ha ghɨna na, “Ba yi mò na ghàn tòkà bwune kə yi bwunî yùtè agha? Kə ghàn fi bwuni, yu ti kpenû. Ghɨ mô hi fô Wâ Wùt ha ghɨt a be wô. 42 Ghàn loti ma ghɨ lo. Ghàn yen lê wûn bênà wùt we wù bəkle mu.” 43 À hì mô te Jisòs baha jîsà kə yi jîs, Judàs we wù ndùku mô kəbi wùt wù mòk atɨ̂n à jùmtìbàmsu wunsu njwòsù bà kwok ben nì nôn à ghɨ̂tà ghɨ kəta fâtù nì mbàŋsù. A mô ni ma à tum ngàŋsù ndâ Fùyèn su chiksu nì chichàsu saksu nì chəhsu. 44 À ndùku mô ni ma wùt we wù bəkle wûn mô ma wù ti fo chwena ha nôn atɨna jis na, “Mu ne baŋli nâbi nde ghàn khɨli na à mò wùt we ghàn khɨŋa, ghàn khɨti kə yi khɨtî wûn, wu gbi kə wu wo wu wô.” 45 Judàs ben ni, nan yen kə ha Jisòs “Jis na Chichà!” Kə wu yu, ghɨ baŋli kə yi baŋlî wûn. 46 Ghɨt atɨna ben khɨti Jisòs. 47 Biyani, wùt we wù ndùku mô afû chwok yi fâ wuni baŋ fihi a tûŋla wùt fètana wù ngàŋ à ndâ Fùyèn wù ngaŋtena. 48 Jisòs buf ha ghɨna na, “Ba yi ni mô na ghàn fwu nì fâtù nì mbàŋsù ni te ghàn nyiŋa wùt wù chwoŋa yi bàm kə nâ hi khɨte mu ni agha? 49 Ba mu chehì yusa kə ghàhnà ghɨ̂n a ndâ Fùyèn yì chìk, yike à ghɨ̂t afû ghàn khɨte wi mu njwô ghə? Nâ biyani, gha ye yi mô a ŋwàklù Fùyèn kətalò hi kpên.” 50 Jùmtìbàmsù wunsu tet de wûn nâ sù jɨ̀m. 51 Ghɨ hì yênà nì wûn, wan wù kpuŋ wùlè hì yênà a wun yi bàm ma wù ti tâm kə kpen wu sùnju. Ghɨ kwo wûn a sùnju. 52 Wù sot tet nì sah yi yumi. 53 Ghɨ lyi yen nì Jisòs a ngàŋ à ndâ Fùyèn yì ngaŋtena ashyə̂, nâ ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu sù jɨ̀m nì chəhsu lak su nì chichàsu saksu chîntì ben yûŋtì afû. 54 A mô ni, te ghɨna ndùku yênà Bità hì jûmtè yênà nì wûn nâ ha ghaf, yen lye a bɨn a ngàŋ à ndâ Fùyèn yì ngaŋtena yen ndokò hì yote wu wus ghê ghɨt a fetana ale a bɨn a afû. 55 Ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu nâ nì nôn à ghɨt a sakana à jɨ̀m, hì khɨŋa ghɨta na bê jis gha kum Jisòs shyəma ghɨ ywi wûn, biyani tê yena jə̀ gha yì mòk. 56 Ghɨt a dona hì wama tu fə̂m a Jisòs a tû, biyani gha ghe ghɨna ndùku jîsà ghɨ kwônà wi. 57 Ghɨta fî wam yi fəm yile kum wun jis na, 58 “Ghàh che yu wu jîsà na, ‘Mu nè shyâktèlò ndâ Fùyèn yì chìk yina ghɨ ba nì wo ni, ma mu kahà ba yìlè kə mu tuk mù tât, a fê bu nì wo.’” 59 Biyani a gha afa ghɨna ndùku jîsà, jîs yi ghɨna kwônà wi. 60 Ngàŋ à ndâ Fùyèn yi ngaŋtena lôtì timi a ghɨna fùtɨ̂n buf ha Jisòs na, “Wò jìsà wijə agha? Wò kəta wi gha hi jìs kum nì gha ghɨna ghɨ ngane wò atɨ̂n ni agha?” 61 Jisòs china kə moŋ, ngàŋ à ndâ Fùyèn yi ngaŋtena fî buf ha wun na, “Ba wò mò kə nâ Klistù agha? Kə nâ Wâ Fùyèn fe ghàh kokhe agha?” 62 Jisòs fîsì na, “À mò kə nâ mu. Ghàn bè yenalò Wâ Wùt, ma wu ti ndokò a Bè jyak à jɨ̀m a kpen wu wo ta chwo a bênà a nyə atɨ̂n à sù mbàk.” 63 Ngàŋ à ndâ Fùyèn yi ngaŋtena yê kaha khɨti bàh njusu wunsu kə wun a ngɨŋ buf na, “Ghàhnà fè khɨŋa hi nè ghə ni bɨ̂n à sak agha? 64 Ghàn ti yu te wù jìsa gha be kum Yènfù. Ghàn khɨŋa na ghɨ ni yàni nì wûn?” Ghɨna jis kə à jɨ̀m na, wù kəta hi kpû. 65 Ghɨ le yîmì hì chwule chwâmù a Jisòs wu wùn, kwut baŋ kə̂k yi wuni nì bâh à sùnjwo, sam wûn, jis na, “Fòkti lê na wò sam nde agha?” Chìnsù ngàŋsù ndâ Fùyènsu boŋ fyi wûn samlò. 66 Te Bità ti baha mô a ngàŋ à ndâ Fùyèn yi ngaŋtena wu wən, walà ywên wùlè we wù ndùku fêtà a bɨn a afû, 67 yen Bità te wù yoha wusu, duŋ ki kə wun ni, jis na, “Nâbi wò ndùku gbêlò nì Jisòs wùt Nasalì wunâ.” 68 Biyani Bità tunhî jis na, “Mu khə wi gha mi yîn, ywo khɨle nâbi wi na wò jìsà na ghə agha?” Wù jis ni lo fwu yen lumu a jwô bɨn. Kə ni lɨm à ngwû toŋ. 69 Wan wù ywên àtɨ̂n fî yen ben nì Bità afû ni, fî jis ha ghɨt ghe ghɨ ndùku mô afû na, “Wùna mò wùt wùlè a Jisòs à nòn.” 70 Bità fî tunhî. Ghɨ motì kə afu yulâ ni, ghɨt ghe ghɨ ndùku mô afû fî jis ha Bità na, “Yi mô kə nâ hamok na wò mò wùt wù mòk a Jisòs à nòn beka wò mò kə nâ wùt wù Galìlî.” 71 Bità jis na, “Mu hì wamâ ma Yènfù fo ngə̂k ha mu. Mu khə wi wùt wuna ghàn jìsà kum wun ni!” 72 Kə wu yu, lɨm à nkwû fî tôŋ à hì yênà a ghan à bà. Bità kaha yɨ̂ŋtì te Jisòs tî jìsa ha wun na, “Lɨm à ngwû nè shihi tôŋ a ghan à bà lân ma wò ti mana mu a ghana tât,” ki bɨn nì jî.

15

1 Kə te tuku yula bana kə ni ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu nì chəhsu ghê chichàsu saksu nâ nì ghɨt a sakana à jɨ̀m khɨti yi yûŋtì kum Jisòs, kwut wûn yen fo wun ha Balèt. 2 Balèt buf ha wun na, “Wò mò fə̀n ha ghɨt a Jûs agha?” Jisòs fîsì jis na, “Yi mô kə yâ te wò jìsa.” 3 Ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu hì ngane Jisòs a ghâ ghɨ dô kə ni. 4 Balèt fî buf kpenhi ha Jisòs na, “Ba wò ti yû gha ghe ghɨ ngane wò atɨ̂n ni?” 5 Biyani, Jisòs tê fè fîsì. Balèt hì mô nì kani. 6 À ndùku bê tânà wu yu afa ghɨ yə, Yə Daŋa chyalani, Balèt jis ghɨ fihi wùt à ndâ chyâk we ghɨta kòŋà na wù fihi a ndâ chyâk. 7 À hì mô kəbi a mu tuk afû wùt lè mô a ndâ chyâk ghɨ toŋte na Bàlabâs. Wù mô afû ghê ghɨt ale te ghɨna tì yime nô yi tèk fî ywi wùt. 8 À hì mô te nôn à ghɨta yùŋte hì jîsà ha Balèt na, wù ni kə te wù yè nê. 9 Balèt kaha buf ha ghɨna na, “Ghàn kòŋà na mu fihi fə̀n à ghɨt a Jûs ma?” 10 Wù buf ya beka wù tì khə na à mò kə ghə̀k, à ngàŋsù ndâ Fùyènsu chiksu na su khɨtè fo wûn ha yi. 11 Ngàŋsù ndâ Fùyènsu chiksu nì nôn à ghɨ̂t ghɨ̂n, jis ha Balèt na, wù bɨlà fihi Bàlabàs. 12 Balèt fî buf ha ghɨna na, “Ghàn kòŋà na mu fihi wûn ma mu ni ghə nì wùt wunâ ghɨ toŋte na fə̀n à Jûs ni?” 13 Ghɨna kaha bwat jis na, “Ghɨ banti wûn a kàkfùtàfù!” 14 Wù buf na, “Njwô ghə, wù bobhi nâ ghə?” Ghɨna fî bwat yên kə ashyə̂ na, “Ghɨ banti wûn a kàkfùtàfù!” 15 Balèt fihi Bàlabàs a ndâ chyâk hi nì na nôn à ghɨta tɨna hi saŋlê fo Jisòs na ghɨ sam nì wànsù shyəma ghɨ de wûn ma lyê yê banti a kàkfùtàfù. 16 Sojàsù lyi Jisòs lyi nì wûn atɨ̂n à tôk a fə̀n wu wən ghɨ fî toŋa sojàsu lesu nâ sù jɨ̀m. 17 Ghɨna mâk njusu a Jisòs wu wùn a mô njumù tùfə̀n su baŋasu, ba a fot nì tûŋtù so a wun a tû, 18 yîmì hi tè bɨ̀ŋtè wûn, jîsà na, “Yu chwî satani ghɨt a Jûs.” 19 Te ghɨ bɨŋa ni yîmì hì sama to wuna nì mbàŋ, chwule chwâmù a wun wù wùn, kama jyâna ghɨ ngumle wûn. 20 Ghɨ nyikhì mihì wûn, chwok njusu baŋa sê ghɨ tì màka a wun wù wùn yâ, kaha mak su wunsu shyəma lyê fwu nì wûn hi yè banti a kàkfùtàfù. 21 À hì mô te ghɨna yènà, yen wùt wùlè wu lûm ghɨ toŋte na Simùn a mô bè Àlèksandà nì Lufùs, a mô wùt à Sìlên, ma wù lo a Sù ngun hì kaha kolê. Ghɨna kân na wù beka kâkfùtàfù Jisòs, 22 lyi yên nì Jisòs wu lùk ghɨ toŋte na Golgotà, a mô na wu luk wu wok yi tu. 23 Te ghɨna yèna ni, fo mu lûk ha wun afû ma ghɨ ti lem wəlâ le atɨ̂n ghɨ toŋte na moy. Biyani, wù tunhi hi nyû. 24 Ghɨna banti wun lem njusu wunsu hì tuma byè atɨ̂n hi yen na ghɨ nè shihi jyàtè njusu wunsu ma à khɨti nde ghɨ̀ni bâhà agha? 25 Ghɨ banti wun ma yuchwî kə te sata kə ni, 26 Ghɨ nyak kəbi gha ye ghɨ tì jìsa na wù ti bobhî a tô bàŋ à shyə̀ ale, banti a wun a tô kàkfùtàfù na, “Fə̀n à ghɨt a Jûs.” 27 Ghɨ tî bantî kəbi ghɨt a chwoŋa ale à bà a Jisòs a ngwùŋ, banti wù mòk a kàkfùtàfù a wun wu kpen wu wo ta, banti wùlè a tô ghɨ le a wun wu kpen wu wo kôwì. 28 Kə wu yu gha ye ghɨ tì nyàka atɨ̂n à ŋwàklù Fùyèn na, ghɨ tî taŋ wûn te wut wù mòk atɨ̂n à ghɨt afa ghɨ khɨma saki. 29 Ghɨta hì chyâlà wu lum shikà wu tû sûlè wûn, jîsà na, “Ba wò chehì jîsà na wò làwû hi shyàktè ndâ Fùyèn yì chìk hi kaha ba a mu tuk mù tât agha? 30 Bònhî lê ngɨŋ yâ chîn, ma chwo a kàkfùtàfù ma ghàh yen!” 31 Ngàŋsu ndâ Fùyènsu chiksu nì chichàsu saksu hì boŋa nyikhè kəbi Jisòs, jîsà kə ghɨna fùtɨ̂n jyâna, “Wù chehì bônhè à ghɨ̂t chin wu mô bu hi bònhè ngɨŋ à wûn. 32 Ghàhnà yen te we ghɨ chwoka lema te fə̀n à Isalì, chwo a kàkfùtàfù chîn ma ghàh ki bimi ha wûn.” Ghɨt ghe ghɨ ndùku mô ghê Jisòs yâ hì boŋa sûlè kəbi wûn. 33 Te chwì bana ta kə ni luktu kaha fin kə tù jɨ̀m, ne fî kaha ban kə a leŋ a mbɨŋlu sù tât a bɨn a bonana. 34 Jisòs bwat jis kə nâ a jyə̂ yì tâ wu yu afû na, “Èli, Èli, lamasàbàtanì?” Ma wù ya jis na, “Yèn famfu, Yèn famfu, njwô ghə te wò yìta mu?” 35 Ghɨt ale ghe ghɨ ndùku mô afû, yu ni jis na, “Ghàn yu te wù hì toŋte Ìlajà.” 36 Wùt lè nyiŋ yen lyi kùncha chwu a mu lùk ma mù ti tâ, fahe a jwô fùkàk hì fo kokhe yê na wù nyu, jîsà na, “Ghàhnà yen na Ìlajà nè bê chwohelò wun agha?” 37 Jisòs khək jyə̂ tum a yohnà gokhena. 38 Bâh à sù nju ghe a ghɨ tì ghaŋhe na ghɨ jyahi ndâ Fùyèn yì chìk wu bàh wù bwà, bâhà kə fùtɨ̂n, fùtɨ̂n hi yìmì a tô, hi chwo fwu a yi sah. 39 To sù sojà ghe ghɨ ndùku mô afû yen lum we Jisòs kpo atɨ̂n ni, ki jîs na, “Hamok wùt wunâ ndùku mô kə nâ Wâ Fùyèn.” 40 À ndùku mô yâ ywen ale ke bênà ha ghaf, a mô Mèli wù Màtalà nì Mèli nè Jêms wù tetana wâ nè Jisòs kəbi nì Sàlmonè. 41 A ghɨna ndùku gâmtè Jisòs te wù ndùku mô a Galìlî, jûmtì bên nì wûn a Jèlusalèm. Ywen ale ndùku mô nâbi afû ma ghɨ lo Jèlusalèm kwok a Jisòs yi bàm dô kə ni. 42 - 43 À ndùku mô yê te wu yu kolô wu tuk afû, a ghɨ ndùku bakte na tuku yu ma ghɨ yə tuk wu laku atɨ̂n, Josèf a wut wù Àlìmàtiyà ben kwut a təm yen jis ha Balèt na, yi khɨŋa hi lyè gun yi Jisòs hi gùmà. Josèf wuna tì tâ atɨ̂n à ghɨt a tihena, chyə gbûtè yu we Yènfù bè yîmè hi saka mbyî atɨ̂n. 44 Balèt hì mô ni kani nâ Jisòs mò ma wù shyə kpû agha, wù tum toŋa to sù sojà buf ha wun na, Jisòs ti kpû hamok agha. 45 Wù bimî. Balèt fo a jyak na Josèf lyi gun yi Jisòs. 46 Josèf yun a mbalaŋ, yen chwohi gun yi Jisòs a kàkfùtàfù, lɨm nì ghɨna, gumàlò a yi sì yile ma ghɨ chuf yi wo, gumà yâ bɨŋhi yi ti yile baŋ yi jwo yi sì tɨni. 47 Mèli wù Màtalà ghê Mèli nè Josìs hì ke yênà luk we ghɨ guma Jisòs atɨ̂n.

16

1 À hì mò te tuk wu laku chyàla, Mèli wù Màtalà nì Sàlmonè nì Mèli nè Jêms yun yûhìsu lɨmtesu hì yênà hi yuhe gun yi Jisòs atɨ̂n. 2 Tuku yû wu tuk wu shyə a ngâm, ghɨna bis fwu tan yi jwô yì sì, kə te yuchwî sata bênà. 3 À hì mô ni te ghɨna ye tana wu lûm, hì kante na, à nè yê bɨŋhe chyâkhè nde ti ye yi jwô yì sì ha ghɨna. 4 Biyani, yen tan afû shihi ke yèn, yen ma ghɨ ti bɨŋhi chyâkhì ti yi tɨni, a mô yâ ti tɨni laha ghaka. 5 Ghɨna shihi lye yèn yi sì yen walà wù kpuŋ wùlè wu mô a ghɨna kpen wu wo ta ma wù ti mak njusu fufasu, jwo yum ghɨna. 6 Wù jis ha ghɨna na, “Kə jwo yim ghàn. Jisòs we ghàn khɨŋa a mô Wâ Wùt à Nasalì we ghɨ te bante ti lôtì a yi kpû. Wù wijə afân. Ghàn tà yen jə̂ luk we ghɨ tì nìŋhe wun atɨ̂n agha? 7 Ghàn yê fokti ha Bità nì ha jùmtìbàmsù wunsu lesu na wu chwo yênà a ghɨna ashyə̂ a Galìlî, ma ghɨna yê yen wûn afû te wù tì fòkte ha ghàn.” 8 Ghɨna fwu yi sì afû hì nyiŋa kə yi nyîŋ fê jîsà wi ha wùt beka ghɨna ndùku fânà nâ haŋaŋ chiŋtê. 9 Jisòs tì bɨs loti a yi kpû wu tuk wu shyə a ngâm, yitì fwu kə Mèli wù Màtalà yi kə̀k a mô Mèli we Jisòs tì jùma fihe yohnù be we a wun wu wùn sàmba yâ. 10 Mèli yen yen ghɨt ghe ghê Jisòs ghɨ̂n ndùku mô amok, ghɨna kwohe yi sen jyê. Wù fôktì gha ye yi gana ha ghɨna. 11 Ghɨna yu nâbi ya na Jisòs ti lôtì a yi kpû, Mèli ti fî yen wûn, biyani tê bime jə̀. 12 Yi bàm atɨ̂n Jisòs fî fwu a jùmtìbàmsu wunsu yi kə̀k sùbà wu lum wule hanɨ̂ŋ wu lûm a ngunsu mu fùksù. 13 Ghɨna kaha yen fôktì ha jùmtìbàmsu lesu biyani nâbi ghɨna tê bime jə̀. 14 À hì mô yi bàm atɨ̂n Jisòs fî chwûtì ngɨŋ à wûn ha jùmtìbàmsu wunsu njwò yì mòk, ghɨna yə̂. Wù njâŋ ha ghɨna beka ghɨna ndùku mô ma ghɨna ti tahi təm a ghɨna hì bime wi gha ye ghɨt ghe ye yena wûn ndùku jîsà. 15 Jisòs ki jîs ha ghɨna na, “Ghàn yen luk tù jɨ̀m a mbyî ma ghàn fokti tum yì jùŋ ha ghɨt à jɨ̀m. 16 À ki bime nâbi nde fyi mòlû ma wù bê bon. À ki faŋa nâbi nde hi bimî, ma Yènfù bê bobhi wûn. 17 Ghɨt ghe ghɨ bime, ma Yènfù bê fo jyaka ha ghɨna ma ghɨna hi chwûtè chwènu, nê gha kanana ghɨna ni; ghɨna bè hì jûmà fihelò yohnù be a mu yi yet fê jîsà jis tu letu teka ghɨna timè hi jîsà; 18 ghɨna kwo nâbi sù ywô nì wo, makə ghɨna yə lef nâ gha yile bê tè gàn ha ghɨna. Ghɨna bè hì lêmà wu wô a ghɨt a yablena tû ghɨna tâ.” 19 À hì mô te Bâba Jisòs jìsa mihe ha jùmtìbàmsu wunsu, Yènfù fî ni, wù kwok a nyə̂ ndokò a Yènfù kpen wu wo ta. 20 [Jùmtìbàmsu lyi tum yì jùŋ yina hì fôktè yênà nì yinì, Bâba ni gha a ghɨna fùtɨ̂n kə sù chwe hi chwûtì na tum yì jùŋ yina mò kə nâ hamok. Àmèn.]