Ŋwaʼaŋlɨ ŋgwa

Hibru

Kāoŋ nu pa thɔ nnu

Pi nāʼaŋ ŋwaʼaŋlɨ yei nɔ māʼaŋ nu ghrɨ́ ghaŋ piŋ haʼaŋ pugu ni ntāʼa nu ndāa piŋ yugu mbɨŋ Krishto nthɛ pa ŋgəʼɨ ŋa pugu ni ntɔgɔ nu moŋ ghɔ nɛ. Fǔoŋ nnu ŋa pi nāʼaŋ nɔ māʼaŋ nu ghrɨ́ yugu nɛ pɔ ŋa, pi nōoŋ ŋa a Jishɔ Krishto mbɔ ŋkiɛŋ shɛndaoŋ ndɔ mbɔ ndugwi yi ŋa Minnwi tɔgɔ fɔ nōoŋ noŋ yi nɛ. Pi nōoŋ ŋa Jishɔ Muuŋ Minnwi, ni njɛʼi yaʼo nchò ntɔgɔ pi ŋkuoŋ pa ŋgəʼɨ ŋa a ni njəɨ nɛ. Jishɔ chaa ŋguoŋ pa njəɨ lɨʼɨ Minnwi moŋ Ŋwaʼaŋlɨ Ndunu Kɨ̀na pugu pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi. Jishɔ pɔ ŋguoŋ ndɨɨ nɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi, nthɨŋkwo yi chaa yi pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi pugu pa Mushi. Minnwi nōoŋ ŋa Jishɔ ŋoŋ ŋa a pɔ ki ndugwi yi nɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ŋa a chaa ŋguoŋ pɛ haʼaŋ a ni mbɔ moŋ Ŋwaʼaŋlɨ Ndunu Kɨ̀na nɛ.

Ŋwaʼaŋlɨ yei nōoŋ ŋa pa ghaŋ piŋ tɔgɔ mbhɔ Jishɔ ndūgu mbhɔ phɨ, ni pɔgɔ gu pugu pa gu. A nōoŋ ŋa pa nnu wɛ̄iŋ ŋkhǐ pugu pa fɛ̄ʼi nu ŋgiɛŋ moŋ Ŋwaʼaŋlɨ Ndunu Kɨ̀na ni mbɔ pi miliʼi lūgu nu ŋa Jishɔ shi nthɔ nɔ ghɔ nɛ. Ŋwaʼaŋlɨ yei gɛ̄ pa ghaŋ piŋ ŋa pugu kɨna moŋ piŋ nthi a tɨnɨ ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ nɔ ndugwi yi.

1

Jishɔ Krishto pɔ pi Muuŋ Minnwi

1Fie llɛshhɨ, Minnwi ni nchrā ni pa tǎa pia ntɔgɔ pi mbɨŋ pa njəɨlɨʼɨ pi ntou ndɨɨ moŋ ntou shɛndaoŋ. 2Ndɔ moŋ ndugwi llɛ́ pei, a chrā ni pia ntɔgɔ pi mbɨŋ Muuŋ vi ŋa a ni nūʼɔŋ vi ŋa ŋguoŋ yaoŋ moŋ mbhi hɛiŋ ma mbɔ ji nɛ. Minnwi ni nchwīe mbhi yei ntɔgɔ pi mbhɔ yu. 3A pɔ pi chiachia thɛ nu ndighaʼo Minnwi. A ya mbɔ pi ywrì ŋkwaŋ haʼaŋ Minnwi pɔ nɛ. A ju mbɔ ŋoŋ ŋa a chwīe ŋguoŋ yaoŋ chhɔ mbɔ nu nɔ haʼaŋ pugu pɔ nu nɛ, ntɔgɔ pi ŋkuoŋ ghrɨ́ chrà yi. A ni ŋga ŋkwo shɨ̄gao phɨ ŋgwamishua, nchɔchhɔ ŋgei mbhɔ jɨ Ju ŋa a chaapifuoŋ tɔthɨ nɛ. 4Pi ni nchwīe Muuŋ vei chaa pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi wuʼɔ nɔ haʼaŋ ligi ghɔ ŋa Minnwi ni mfɛ ghɔ ni nchaa yugu nɛ.

5Nthɛ ŋa a yəɨ ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa Minnwi ni ŋkwo ma nchhu ghɔ ŋa,

“Ɔ Muuŋ a,

shiʼa ŋ̀gū Tǎa ghɔ”?

Ki ŋkamuʼɔŋ ŋa,

“Ǹshi mbɔ Tǎa vi,

a pɔ Muuŋ a”?

6Nɔ pigi nu ŋkamuʼɔŋ, ndɨɨ ŋa Minnwi ni nthɔ ni Muuŋ shhɨ ŋkuoŋ mbhi nɛ, a chhu ŋa, “Ŋguoŋ ghaŋ ntaoŋ Minnwi ghaʼo vi.” 7A gha ŋgə̄ɨ mi chrā nu nthɛ pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi, nchhu ŋa,

“Minnwi chwīe pa ghaŋ ntaoŋ pi pɔ pi nɔ fɨfrəɨ,

nchwīe pa puoŋ fàʼa pi pɔ nɔ lɨŋ móŋoŋ.”

8Ndɔ, ŋga ŋgə̄ɨ nɔ Muuŋ, a chhu ŋa,

“Faaŋ yɔ, ma Minnwi, pɔ ki ndugwi yi,

mbìe ndɨndɨ pɔ pi mbìe ŋa ɔ shaʼa fùoŋ yɔ nɔ ghɔ nɛ.

9Ɔ khwā ndɨndɨ, mbɨ̌na mbha nnu pɨphɨ.

Nthɛ yie, ma Minnwi, Minnwi yɔ chuʼɔ ghɔ

mbɔrɔ ghɔ ni wru pwanjuʼɔ ŋa a chaa yi ŋgwa pɛ ŋa pəɨ pugu pɔ nɛ.”

10A pɨnɨ nuʼuŋ nchhu ŋa,

“Gɔ̀, Taathɔ, a chwīe gɔ̀ ŋkuoŋ shhɛ nɔ njɛ̄ yi,

pa po pɔ fàʼa mbhɔ mɔ,

11pugu shi mmɛ ntɔgɔ gha, ndɔ ɔ kɨna pi ki ndugwi yi,

pugu shi ndunu ŋkhu nɔ ndhwí.

12Ɔ lɛ mbara vugu nɔ mmɛ ndhwí,

ŋkwri vugu nɔ haʼaŋ pi ghà ŋkwri ndhwí nɛ.

Ndɔ ɔ wuʼɔ ŋkɨna pi nɛnnɛ,

ndugwi yɔ lɔ njiʼi mbɔ.”

13Nɔ pīgi nu, a pɔ yəɨ ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa Minnwi ni ŋkwo ma nchhu ghɔ ŋa,

“Chɔchɔ hɛiŋ ŋgei mbhɔ a yi jɨ,

ti ǹshi nuʼuŋ nchwīe pa mimbɨna pɔ gū krɨ́ tigi kwò yɔ?”

14Pa ghaŋ ntaoŋ pighɔ lɔ ŋguʼɔ mbɔ pi pa puoŋ fàʼa jijwɛ ŋa pi taoŋ vugu ŋa pugu ghɛ̄rɛ pa ŋgwa pɛ ŋa pugu shi mfāʼo lūgu nu nɛ?

2

Thi a tɨnɨ ŋkuoŋ nnu ŋa Minnwi chhu nɛ

1Nthɛ yie ghɔ, a pie ŋa p̂ia ya mfɛ ndɨɨ yia mbīgi ni yaoŋ ŋa pia ni njaʼo nɛ, kaŋ minthɛ nɛ pia lərə ndɔllɔ ŋkuoŋ ghɔ. 2Nthɛ ŋa ŋkɨ̀nɨ Minnwi2:2 Ŋkɨ̀nɨ yei hɛiŋ pɔ pi gɨ́ Mushi. Pa ŋgwa Juu ni nji yugu ŋa Gɨ́ ghɔ ni mfɛ Minnwi ni Mushi ntɔgɔ pi mbhɔ pa ghaŋ ntaoŋ pi. ŋa ghaŋ ntaoŋ Minnwi ni māʼaŋ nɛ, ni nōoŋ ŋa ŋoŋ nthɛ a yɨʼə noŋ yi ŋkuoŋ ghɔ, ŋguoŋ ndɨɨ ŋa ŋoŋ chwīe nnu ŋa a lɔ njiʼi ŋkāʼo nɛ, ki ntɨnɨthɔ nɛ, a fāʼo njɔ́ nɔ haʼaŋ a kāʼo nɛ. 3Ti minthɛ pia tei kiʼɛ pi nɛiŋ nɔ haʼaŋ p̈ia mieŋ ki tigi thɔ yia ŋkuoŋ ŋkiɛŋ shɛndaoŋ lūgu nu yei? A ni mfǔoŋ Taathɔ nchīi lūgu nu yei, pa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni njaʼo nɛ nōoŋ ni pia ŋa a yie ghɔ shini. 4Minnwi ŋkaa yu ni mbɔ miŋkwentie pa nnu pighɔ, ntɔgɔ pi ŋkuoŋ pa lì ŋa a ni nōoŋ pugu pa nnu ghraoghrao ŋa a ni nchwīe, pugu pa ŋkwaŋ ŋkwaŋ nnu ghrɨ́ ŋa a ni nchwīe nu pugu pa fɛ́ mooŋ Jijwɛ, ŋa a ni ŋgrā ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ a khwā nɛ.

Ŋoŋ ŋa lūgu nu yia llɔ mbhɔ yu nɛ

5Minnwi shini ndɔ njiʼi nūʼɔŋ pi ghaŋ ntaoŋ pi ŋa pugu shaʼa mbhi fhi ŋa a thɔ nu nɛ, mbɔ mbhi yɛ ŋa pia chrā nu nthɛ yie nɛ. 6Nɔ haʼaŋ pi chhu yichəɨ lɨʼɨ moŋ Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi nɛ,

“Ŋoŋmishua pɔ pi khɔ ŋa ɔ chhɔ mbīʼi pi ju

ki Muuŋ Ŋoŋmishua ŋa ɔ lɨna nu ni ju?

7Ɔ chwīe vi nɔ muuŋ kuo ndɨɨ a pɔ njiŋ ghaŋ ntaoŋ pɔ.

Ɔ shhɔ̄ vi ni ŋkie ndighaʼo pugu pa pɔ nu chɨɨchɨɨ,2:7 Pi pīgi moŋ pichəɨ pa Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi llɛshhɨ ŋa Ɔ nūʼɔŋ vi ŋa a lɨna nu ni ŋguoŋ yaoŋ ŋa ɔ ni nchwīe nɛ.

8nūʼɔŋ vi ŋa a shaʼa ju ŋguoŋ yaoŋ ghao.”

Nɔ nūʼɔŋ nu vi ŋa a thɔ nshaʼa ŋguoŋ yaoŋ ghao, njiŋ yi pɔ ŋa yichəɨ yaoŋ lɔ njiʼi mbɔ fɔ ŋa a lɔ njiʼi nthɔ nshaʼa ju. Ndɔ ti ndwɛ nɛiŋ, pia lɔ njiʼi njəɨ vi a chhɔ nshaʼa ŋguoŋ yaoŋ ghao. 9Ndɔ ndwɛ, pia yəɨ pi ju ŋa pi chwīe vi nɔ muuŋ kuo ndɨɨ a pɔ njiŋ pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi nɛ, mbɔ Jishɔ. Pi shhɔ̄ vi ni ŋkie ndighaʼo pugu pa ghaʼo nu nthɛ ŋgəʼɨ gu ŋa a ni ntɔgɔ moŋ ghɔ nɛ. Yie ghɔ ni mbhɔ nɛnnɛ ŋa ntɔgɔ ŋkuoŋ pwapuŋ Minnwi minthɛ a khu gu nɔ ligi ŋguoŋ ŋgwa ghao.

10Nthɛ ŋa a ni ŋkāʼo ŋa ju ŋa ŋguoŋ yaoŋ pɔ nthɛ pi ju ndɔ ndhɔ pi mbhɔ yu nɛ chwīe Jishɔ pɔ ki ntəɨ ntɔgɔ pi moŋ yəɨ nu ŋgəʼɨ. Yei pɔ pi nɔ chwīe nu ntou ŋgwa fāʼo ndighaʼo. Jishɔ ju ŋa a chuʼɔ shɛndaoŋ kie nu ndūgu, ndɔ ŋgɛ̄rɛ ŋgwa ŋgə̄ɨ nɔ fɔ nɛ. 11Ju ŋa a shɨ̄gao ŋgwa ŋa pugu pɔ yi taoŋtaoŋ nɛ pugu ju ghɔ ŋa pi shɨ̄gao vi ŋa a pɔ yi taoŋtaoŋ nɛ llɔ pi moŋ taʼa ndaaŋoŋ. A chwīe yie ghɔ paʼa a lɔ njiʼi mfāʼo lrithɔ nɔ mɛ̄iŋ nu vugu ni pa lǐŋ pi, 12nchhu nu ŋa,

“Ǹshi nchīi ligi yɔ ni pa lǐŋ paŋ,

shi njrāo ŋkhǐ ŋgaʼo ligi yɔ moŋ kɨrɨ yugu.”

13Ŋkamuʼɔŋ a pɨnɨ nchhu ŋa, “Ǹshi njɨʼə noŋ a pi mbɨŋ yu.” A pɨnɨ nchhu ŋkamuʼɔŋ ŋa, “M̀bɔ nɛiŋ hɛiŋ pigi pa puoŋ pɛ ŋa Minnwi fɛ vəɨ nɛ.”

14Nthɛ ŋa pa puoŋ pɔ pi ŋgwamishua ni frɛinoŋ pugu pa chhǐ nɛ, Jishɔ ŋkaa yu ni mbɔ ŋoŋmishua nɔ pugu, nnɛ ŋa ntɔgɔ pi ŋkuoŋ khu nu mi, minthɛ a pɨrɨ ŋoŋ ŋa a fāʼo ghrɨ́ gu nɛ, mbɔ devɨ, 15nnɛ mfuʼu ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ŋkɨna moŋ ŋkɨ̌ɨ moŋ ŋguoŋ chɔmbhi yugu ghao nthɛ pɔgɔ nu ŋa pugu shi ŋkhu nɛ.

16Nthɛ ŋa shishini, a lɔ njiʼi ŋgɛ̄rɛ pi ghaŋ ntaoŋ Minnwi, a ghɛ̄rɛ pi mbhɛ̌ yaoŋ Abrahaŋ. 17Nthɛ yie ghɔ, a ni mbie ŋa pi chwīe vi a pɔ nɔ lǐŋ pi moŋ ŋguoŋ shɛndaoŋ ghao, nji ŋa minthɛ a pɔ ŋkiɛŋ Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a fāʼo kwoshɨnɨ ndɔ mfāʼo niʼiŋ njùʼɔ moŋ fāʼa nu fàʼa Minnwi. Nnɛ minthɛ a fɛ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a shi nshɨ̄gao phɨ ŋgwa nɛ. 18Nthɛ ŋa ju nduthɔ yi gha kwo yəɨ ŋgəʼɨ ndɨɨ ŋa pi mōoŋ vi nɛ, a fāʼo ghrɨ́ nɔ ghɛ̄rɛ nu ŋgwa pɛ ŋa mōoŋ nu thɔ nu ni pugu nɛ.

3

Jishɔ chaa Mushi

1Pa lǐŋ paŋ pi taoŋtaoŋ moŋ piŋ ŋa Minnwi gɛ̄ vəɨ ŋkaa pəɨ nɛ, p̂əɨ līi pi Jishɔ shiʼi mbɔ ŋgaŋ ntaoŋ ndɔ mbɨnɨ mbɔ Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ piŋ yɛ ŋa pia chhu ŋa pia fāʼo nɛ. 2A ni niʼiŋ njùʼɔ yi nɔ fāʼa nu fàʼa ŋoŋ ŋa a ni nchuʼɔ vi nɛ, wuʼɔ nɔ haʼaŋ Mushi ni mfāʼo niʼiŋ njùʼɔ moŋ fàʼa yi moŋ ŋguoŋ mbaanda Minnwi nɛ. 3Nthɛ ŋa pi yəɨ ŋa Jishɔ fāʼo ndighaʼo a yiɛŋ nchaa yi Mushi, a wuʼɔ nɔ haʼaŋ ŋgaŋ ŋoŋ ŋa a krao nda pie ŋa a fāʼo ntou ghaʼo nu nchaa nda ghɔ nduthɔ yi nɛ. 4Sheshe nda krao ŋoŋ ŋkrao nda ghɔ, ndɔ ŋoŋ ŋa a krao ŋguoŋ yaoŋ nɛ pɔ pi Minnwi.

5Mushi ni mfāʼo niʼiŋ njùʼɔ moŋ ŋguoŋ mbaanda Minnwi nɔ muuŋ fàʼa nɔ kwe nu ntie pa nnu pɛ ŋa pi shi nchhu ndɨɨ nduoŋ nɛ. 6Ndɔ Krishto fāʼo niʼiŋ njùʼɔ moŋ mbaanda Minnwi pi nɔ Muuŋ. Ndɔ pia pɔ pi mbaanda yi nɔ haʼaŋ pia nthi ŋkuoŋ tɨnɨnjuʼɔ yia pugu pa khwā njùʼɔ yia moŋ kwàʼa ŋa pia fāʼo nɛ.

Fɛrɛnoŋ ni ŋgwa Minnwi

7Nthɛ yie ghɔ, nɔ haʼaŋ Jijwɛ Minnwi chhu nɛ,

“Shiʼa, p̈əɨ njaʼo ŋggì yi,

8kiʼi pəɨ fɨ̄nɨ njùʼɔ yəɨ

nɔ haʼaŋ pa ŋkhu tǎa pəɨ ni nchwīe ndɨɨ ŋa pugu ni mbāʼa ŋkǔnu yugu ni Minnwi,

moŋ pɨɨ ndɨɨ ywɛʼi nu moŋ ŋkǔnu njó,

9lɨʼɨ ŋa pa ŋkhu tǎa pəɨ ni njwɛʼi a

ndɔ njəɨ mbhɔ fàʼa a nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo nɛ.

10Nthɛ yie ghɔ, lwillwi a ni ntɨ̄gəɨ nthɛ yei ŋgwrɛiŋgwa, ǹchhu ŋa,

‘Pugu ghà ŋguʼɔ mfāaŋ pi ndaoŋ moŋ njùʼɔ pugu,

pugu lɔ njiʼi ŋkāa nɔ ji nu nnu ŋa ǹtāʼa nu ŋa pugu chwīe nɛ.’

11Nɔ haʼaŋ mi ni ŋkwo kāʼa ti nshwrɛ̄i moŋ mmɛ pɨgɨtua a nɛ,

‘Mbaʼa pugu ma nii moŋ lɨʼɨ fɛrɛ noŋ a.’ ”

12P̂əɨ lɨna nu ma pa lǐŋ paŋ, nnɛ ŋa kiʼi yichəɨ ŋoŋ shɨna pəɨ fāʼo njùʼɔ ŋa a yi pɨphɨ ki lɔ mbiŋ Minnwi nɛ, nchwīe pəɨ gū ki lɔ nuʼuŋ nthi moŋ piŋ nu Minnwi maoŋ. 13Ndɔ pəɨ māʼaŋ ghrɨ́ noŋ pəɨ sheshe llɛ́ nɔ haʼaŋ ligi llɛmbhi ghɔ, “shiʼa” nɛ, nnɛ ŋa mbaʼa phɨ fɨ̄ɨ shesheŋoŋ vəɨ a fɨ̄nɨ njùʼɔ yi. 14Nthɛ ŋa pia thɔ mbɔ taʼa yi pia pa Krishto kaʼa nɔ haʼaŋ p̈ia nthi ŋkuoŋ tɨnɨnjuʼɔ yɛ ŋa pia ni mfāʼo nɛ ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ nɔ ndugwi yi. 15Nɔ haʼaŋ Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi chhu nɛ,

“Shiʼa, p̈əɨ njaʼo ŋggì yi,

kiʼi pəɨ fɨ̄nɨ njùʼɔ yəɨ

nɔ haʼaŋ pa ŋkhu tǎa pəɨ ni nchwīe ndɨɨ ŋa pugu ni mbāʼa ŋkǔnu yugu ni Minnwi nɛ.”

16Nthɛ ŋa a ni mbɔ pa gɔ̌ ŋa pugu ni njaʼo ŋggì Minnwi ndɔ mbāʼa ŋkǔnu yugu ghɔ? A shini ndɔ ŋguʼɔ mbɔ pi ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ntaoŋ Ijipti, Mushi pɔ nthishɨ vugu nɛ? 17Lwillwi Minnwi ni ntɨ̄gəɨ nthɛ pi pa gɔ̌ nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo? A shini ndɔ mbɔ nthɛ pi ŋgwa pɛ ŋa pugu ni nchwīe phɨ, ŋa pugu ni ŋgū ŋkhu ghao moŋ ŋkǔnu njó nɛ? 18A ni nshwrɛ̄i nthɛ pi pa gɔ̌ ŋa mbaʼa pugu yiʼi nii moŋ lɨʼɨ fɛrɛ noŋ yi? A shini ndɔ mbɔ pi ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ntɨnɨthɔ nɛ? 19Nthɛ yie ghɔ, pia yəɨ ŋa pugu ni nii kie nthɛ ki piŋ.

4

1Nthɛ yie, nɔ haʼaŋ kàʼa nɔ nii nu moŋ lɨʼɨ fɛrɛnoŋ yi wuʼɔ nthi nɛ, p̂ia fāʼo pɔ́gɔ nji ŋa kiʼi yichəɨ kaŋ taʼa ŋoŋ vəɨ mieŋ ki lɔ ndugwi pi moŋ fɛrɛnoŋ ghɔ. 2Nthɛ ŋa pwa pishaʼakhɔ ghɔ ni nthɔ ni pia wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni nthɔ ni pugu nɛ, ndɔ ŋkɨ̀nɨ ŋa pugu ni njaʼo nɛ shini ndɔ ŋgɛ̄rɛ vugu nthɛ ŋa pugu shini ndɔ mfāʼo piŋ ŋkuoŋ ŋkɨ̀nɨ ghɔ ŋa pugu ni njaʼo nɛ. 3Nthɛ ŋa pia ŋa pia piŋ nɛ nii moŋ fɛrɛnoŋ ghɔ. Nɔ haʼaŋ a ni nchhu ŋa,

“Nɔ haʼaŋ mi ni ŋkwo kāʼa ti nshwrɛ̄i moŋ mmɛ pɨgɨtua a nɛ,

mbaʼa pugu ma nii moŋ lɨʼɨ fɛrɛnoŋ a.”

A ni nchhu yei nnu njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a ni ŋkwo mīʼɛŋ fàʼa yi llɔ moŋ njɛ̄ mbhi nɛ. 4Nthɛ ŋa a chrā moŋ yichəɨ lɨʼɨ moŋ ŋwaʼaŋlɨ nthɛ khwachəɨ llɛ́ ŋa, “Minnwi ni ŋga mīʼɛŋ ŋguoŋ pa fàʼa pi mfɛrɛ moŋ khwachəɨ llɛ́.” 5Ŋkamuʼɔŋ, wuʼɔ moŋ lɨʼɨ pighɔ a chhu ŋa, “Mbaʼa pugu ma nii moŋ lɨʼɨ fɛrɛnoŋ a.”

6Nthɛ yie ghɔ, ŋa a kɨna ŋa pichəɨ ŋgwa wuʼɔ nii fɔ nɛ, ŋa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mfǔoŋ njaʼo pishaʼakhɔ fɛrɛnoŋ ghɔ shini ndɔ nii fɔ nthɛ tɨnɨthɔ nɛ, 7a pɨnɨ nuʼuŋ nūʼɔŋ yichəɨ llɛ́, pi mɛ̄iŋ llɛ́ ghɔ ni “shiʼa.” A ni ŋga ndaʼa ntou ŋgaʼo a tɔgɔ mbɨŋ Devi, moŋ lɨʼɨ ŋa pia nì ŋkwo chhu nɛ, nchhu ŋa,

“Shiʼa, p̈əɨ njaʼo ŋggì yi, kiʼi pəɨ fɨ̄nɨ njùʼɔ yəɨ.”

8Nthɛ ŋa a kaŋ ni mbɔ ŋa Joshua ni mfɛ fɛrɛnoŋ ni pugu, Minnwi shi kaŋ ndɔ mbɨnɨ nchhɔ nchhu yichəɨ llɛ́ fɛrɛnoŋ ŋkamuʼɔŋ. 9Nnɛ kiʼɛ, llɛ́ fɛrɛnoŋ wuʼɔ mbiʼi ni ŋgwa Minnwi. 10Nthɛ ŋa shesheŋoŋ ŋa a kwo nii moŋ lɨʼɨ ŋa Minnwi shi mfɛ fɛrɛnoŋ ghɔ nɛ kwo fāʼo fɛrɛnoŋ nthɛ fàʼa pi, wuʼɔ nɔ haʼaŋ Minnwi ni mīʼɛŋ fàʼa yi mfɛrɛ ŋkaa yu nɛ.

11Pia paʼo nɛ kiʼɛ nɔ nii nu moŋ fɛrɛnoŋ ghɔ, nji ŋa kiʼi shesheŋoŋ gu moŋ ŋkwaŋ tɨnɨthɔ ghɔ. 12Nthɛ ŋa chrà Minnwi yi maoŋ ndɔ mfāʼa nu, nchɨgəɨ nchaa kafa paa njiŋ. A ghà nshe ti mfɛ̄nɛ nchə̌ɨ pugu pa jijwɛ, pugu pa younoŋ pugu pa mimbaoŋ mooŋ kwéi, nji kwāʼa nu pugu nnu ŋa njùʼɔ ŋoŋ tāʼa nu nɛ. 13Yichəɨ yaoŋ lɔ mbɔ ŋa a lɛ̄rɛ ligi yu. Ŋguoŋ yi ghao pɔ pi ntii shhɨ yu, mbɔ ju ŋa pia lɛ ntaa noŋ yia ghɔ nɛ.

Jishɔ pɔ pi ŋkiɛŋ mmɛ Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi

14Ŋa pia fāʼo ŋkiɛŋ mmɛ Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a ki nii ntiri moŋ pa po nɛ, mbɔ Jishɔ Muuŋ Minnwi nɛ, p̂ia wɛ̄iŋ piŋ yia ŋa pia chhu ŋa pia piŋ nɛ a tɨnɨ. 15Nthɛ ŋa pia lɔ njiʼi mfāʼo pi Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ ŋa minthɛ paʼa a lɔ njiʼi mfāʼo kwoshɨnɨ ni pia moŋ pɛ nnu ŋa pia pou ghrɨ́ fɔ nɛ. Pia fāʼo pi yɛ ŋa a kwo tɔgɔ moŋ mōoŋ nu moŋ ŋguoŋ puoŋ shɛndaoŋ ghao nɔ haʼaŋ pia pɔ nɛ, ndɔ ki lɔ nchwīe phɨ. 16P̂ia chənə mbara yəɨ faaŋ pwapuŋ Minnwi kiʼɛ ni tɨnɨnjuʼɔ nji ŋa minthɛ pia fāʼo kwoshɨnɨ pi lɔ nōoŋ pwapuŋ ni pia moŋ ndɨɨ ŋa pia fāʼo pa chà yi nɛ.

5

1Nthɛ ŋa sheshe taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pɔ pi ŋoŋ ŋa pi chuʼɔ vi shɨna ŋgwa pi, ŋa a ghə̄ɨ shhɨ Minnwi ni pa nnu nɔ ligi ŋgwa, mfɛ pa maoŋ fɛ́ pugu pa maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nthɛ phɨ ŋgwa pighɔ ni Minnwi. 2Nthɛ ŋa ju ŋkaa yu wuʼɔ ŋoŋmishua ŋa a shiʼa mbou ntəɨ nɛ, minthɛ a tuo ŋgwa ki ji nnu ndɔ mbɔ ŋgwa ŋa pugu ghà mfāaŋ pa nnu nɛ, ni juju. 3Nthɛ yei nnu, a yiʼi ŋa a fɛ̄ʼi ŋgiɛŋ nthɛ ji phɨ ŋkaa yu wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ghà mfɛ̄ʼi nthɛ yi ŋgwa nɛ.

4Nthɛ ŋa ŋoŋ shiʼa njiʼi ndɔ̄gɔ yie ndighaʼo nɔ pɔ nu taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pi ni noŋ yi, a wuʼɔ mbɔ pi ndɨɨ ŋa Minnwi mɛ̄iŋ vi, wuʼɔ nɔ haʼaŋ Ɛroŋ ni mbɔ nɛ. 5Wuʼɔ nɛnnɛ, Krishto shini ndɔ ŋkə̄rə noŋ yi nɔ pɔ nu taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ. A ni ŋka chhu Minnwi ghɔ ŋa,

“Ɔ Muuŋ a,

shiʼa, ŋ̀gū Tǎa ghɔ.”

6Nɔ haʼaŋ a pɨnɨ nuʼuŋ nchhu moŋ yichəɨ lɨʼɨ Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi ŋa,

“Ɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ki ndugwi yi,

moŋ nthɨŋkwo Mekishede.”

7Moŋ llɛ́ pɛ ŋa Jishɔ ni mbɔ moŋ frɛinoŋ nɛ, Jishɔ ni nduoŋ Minnwi ndɔ njūa chà pi ni kə̄ɨ nu ni njɨ ni ŋkhǐ ligi shhɨ Minnwi, mbɔ ju ŋa minthɛ a kwe vi moŋ gu nɛ. Minnwi ni njaʼo luoŋ yi nthɛ ŋa a ni mfāʼo pɔ́gɔ ghɔ. 8Njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ a ni mbɔ Muuŋ Minnwi nɛ, a ni njɛʼi yaʼo nu nchò ntɔgɔ pi ŋkuoŋ ŋgəʼɨ ŋa a ni njəɨ nɛ. 9Pi ni ŋga nchwīe vi a pɔ yi kaʼokaʼo, a gū ŋoŋ ŋa a shi ŋkwe ŋguoŋ ŋgwa haʼaŋ pugu yaʼo nchò yi nɛ. A kwe vugu nɔ ŋguoŋ ndɨɨ. 10Minnwi ni nūʼɔŋ vi ŋa a Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ moŋ nthɨŋkwo Mekishede.

Shūu nu tə́nə nthɛ lāa nu piŋ

11Ntou nnu pɔ ŋa pigi fāʼo nɔ chhu nu nthɛ pa nnu pei, ndɔ a ghaʼa nɔ kɨ̄gɛi nu ni pəɨ nthɛ ŋa thɔ yəɨ fɨ̄nɨ nɔ yaʼo nu nnu. 12Nthɛ ŋa njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a pie ŋa pəɨ pɔ pi pa ghaŋ yɛʼi ŋgwa ndwɛ nɛ, a pie ŋa ŋoŋ wuʼɔ mbɨnɨ njɛʼi vəɨ ni pa njɛ̄ yaoŋ yɛʼi moŋ ŋkɨ̀nɨ Minnwi ŋkamuʼɔŋ. A wuʼɔ mbɨnɨ mbie nu ŋa pəɨ nuaŋ pi pɨnɨ, ki lɔ njɨ pi maoŋ chiɛŋchiɛŋ. 13Shesheŋoŋ ŋa a yru pi ŋkuoŋ pɨnɨ nɛ nōoŋ ŋa a lɔ njiʼi nji thɔ yi ni ntɨ́gɨ ŋkuoŋ nnu ndɨndɨ, nthɛ ŋa a wuʼɔ mbiʼi pi muuŋ mbrɔ. 14Ndɔ pa maoŋ chiɛŋchiɛŋ pɔ pi ni ŋgwa pɛ ŋa pugu pa ntɨnɨmmɛ nɛ, ŋa pugu tɔgɔ moŋ yɛʼi nu noŋ yugu shiʼi nɔ ji nu nnu, nji kwrí ŋa a pɔ shɨna pwà pugu pa phɨ nɛ.

6

1Nthɛ yie ghɔ, p̂ia mieŋ yɛʼi nu pa fǔoŋ yaoŋ yɛʼi nthɛ Krishto, ŋkuʼɔ mbɔ pa ntɨnɨmmɛ ki lɔ ŋguʼɔ mbɨnɨ nchhɔ nchrā nthɛ pi pa fǔoŋ yaoŋ yɛʼi, mbɔ pa pāʼa nu ŋkǔnu yia ni pa fàʼa ghagha pugu pa piŋ nu Minnwi, 2pugu pa ntɨ́gɨ nthɛ pa nnu wɛ̄iŋ nu ŋkhǐ6:2 Njiŋ yei pɨnɨ mbɔ ŋa pa nnu kwe ŋkhǐ., pa nnu nūʼɔŋ nu mbhɔ thɔ ŋgwa, pa nnu pɨnɨ nu ŋkuʼɔ moŋ gu pugu pa sháʼa ki ndugwi yi. 3Ndɔ pigi shi nchwīe ŋguoŋ pa nnu pei ghao nɔ haʼaŋ M̈innwi mbiŋ.

4Nthɛ ŋa yichəɨ shɛndaoŋ lɔ njiʼi mbɔ ni ŋgwa pɛ ŋa ligi yugu ni ŋkwo ŋaʼaŋ nɛ, ŋa pugu ni ŋkwo ywɛʼi pa fɛ́ llɔ po nɛ, mfāʼo yugu ghrà moŋ Jijwɛ Minnwi, 5ŋkwo ywɛʼi njaʼo haʼaŋ chrà Minnwi pwa nɛ, pugu pa njɨ mbhi yɛ ŋa a thɔ nu nɛ, 6ndɔ mbɨnɨ ntei nɛ, shɛndaoŋ lɔ nuʼuŋ mbɔ nɔ pɨnɨ nu ŋkwəɨ ni pugu, pugu pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ, ŋa pugu pɨnɨ nuʼuŋ nchhɔ ŋkwiŋ Muuŋ Minnwi ŋkuoŋ wáʼa nɛ, nnɛ nchhɔ ŋgwɛ̄iŋ pi yugu noŋ mbɨnɨ nchhɔ māʼaŋ lrithɔ thɔ yu shhɛnte.

7Nthɛ ŋa shhɛ ŋa a shwei ŋkhǐ mbɨ̀ yɛ ŋa a ghà ndhɔ ŋkuoŋ ghɔ nɛ, maoŋ kuʼɔ nu fɔ ŋa a ghà ŋgɛ̄rɛ ŋgwa pɛ ŋa pi ni mfāʼa maoŋ pighɔ nthɛ vugu nɛ, ghà mfāʼo mbɔrɔ llɔ mbhɔ Minnwi. 8Ndɔ ä ŋkuʼɔ pa trǔ pugu pa michwɛʼichwɛʼi ŋkuoŋ ghɔ, kaŋ a lɔ njiʼi mfāʼo ghɛ̀rɛ, mbara nɔ fāʼo nu nchɔ̀nɔ llɔ mbhɔ Minnwi, ndugwi yi pɔ ŋa pi tūoŋ vi.

9Ndɔ njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ pigi chrā pi nɛiŋ nɛ, ndɔ ni pəɨ, ma lǐŋ paŋ, pigi fāʼo tɨnɨnjuʼɔ nthɛ pa ŋkiɛŋ nnu nthɛ vəɨ mbɔ pa nnu ŋa a yi lūgu nu nɛ. 10Nthɛ ŋa Minnwi lɔ njiʼi mbɔ pi Minnwi ŋgaŋ mbe nɛnnɛ nɔ līʼɛ nu fàʼa yəɨ pugu pa khwǎ ŋa pəɨ nōoŋ nthɛ ligi yi moŋ fāʼa nu mbhɔ ŋgwa Minnwi pi taoŋtaoŋ nɔ haʼaŋ pəɨ wuʼɔ nchwīe nu nɛ. 11Pigi khwā ŋa shesheŋoŋ vəɨ nōoŋ wuʼɔ fɨʼɨ ŋkwaŋ niʼiŋ njùʼɔ ghɔ ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ nɔ ndugwi yi, nɛnnɛ ŋa shishini, Minnwi shi mfɛ yaoŋ ŋa pəɨ fāʼo kwàʼa ŋkuoŋ ghɔ nɛ ni pəɨ, 12nnɛ ŋa kiʼi pəɨ shūu noŋ yəɨ, ndɔ p̂əɨ pīni ŋgwa pɛ ŋa pugu tɔgɔ moŋ piŋ pugu pa wɛ̄iŋ njùʼɔ mfāʼo yaoŋ ŋa Minnwi kāʼa nɛ.

Minnwi shi nchwīe nnu haʼaŋ a kāʼa nɛ

13Ndɨɨ ŋa Minnwi ni mfɛ kàʼa ni Abrahaŋ, nthɛ ŋa a shini ndɔ mfāʼo ŋoŋ ŋa a chaa vi nɛ, a ni nshwrɛ̄i pi ni noŋ yi, 14nchhu nu ŋa, “Shishini, ǹshi mfɛ mbɔrɔ vɛ ndɔ nchwīe ŋgwrɛiŋoŋ yɔ yiɛŋ.” 15Nɛnnɛ, Abrahaŋ wɛ̄iŋ njùʼɔ yi mfāʼo yaoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɛ.

16Ŋgwa ghà nshwrɛ̄i pi yaoŋ ŋa a chaa vugu nɛ, shwrɛ̄i nu ghɔ lūgwi pa ŋguoŋ mindoundou ghao. 17Nnɛ ndɨɨ ŋa Minnwi ni ŋkhwā nɔ nōoŋ nu ki khuthɔ lɔ mbɔ ni pa ŋgwa haʼaŋ pugu shi mfāʼo yaoŋ ŋa a kāʼa nɛ, ŋa a shiʼa ma ŋkwri moŋ nnu ŋa a nūʼɔŋ nɔ chwīe nu nɛ, a ni nōoŋ pi ni shwrɛ̄i nu, 18nnɛ ŋa ntɔgɔ pi ŋkuoŋ paa yaoŋ, mbɔ kàʼa pugu pa shwrɛ̄i nu ŋa mbaʼa a yiʼi ŋkwri nɛ, mbɔ pa yaoŋ ŋa mbaʼa Minnwi yiʼi ndɛʼi ŋgiɛŋ nɔ nɛ, pia ŋa pia tei ŋgə̄ɨ njəɨ vi nɔ lɛ̄rɛ nu thɔ yia nɛ fāʼo ntou māʼaŋ njùʼɔ nɔ wɛ̄iŋ nu kwàʼa ŋa a pɔ shhɨ pia nɛ a tɨnɨ. 19Pia fāʼo kwàʼa yei nɔ yaoŋ ŋa a tuo chɔmbhi yia, mbɔ kwàʼa ŋa mbaʼa yaoŋ kāoŋ ndɔ ti ŋoŋ nthɛ a yɨʼə noŋ yi ŋkuoŋ ghɔ, ŋa a nii moŋ lɨʼɨ taoŋtaoŋ njiŋ ndhwí kɨʼɨ lɨʼɨ Nda Minnwi, 20mbɔ lɨʼɨ ŋa Jishɔ kwo nii fɔ nthɛ via nɔ haʼaŋ a gū Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ nɔ ŋguoŋ ndɨɨ moŋ nthɨŋkwo Mekishede.

7

Taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ mbɔ Mekishede

1Nɔ Mekishede yei, a ni mbɔ fùoŋ Shalɛiŋ, mbɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ŋa a chaapifuoŋ nɛ. Nɔ haʼaŋ Abrahaŋ ni nthɔ ŋkwəɨ nchhɔ̀ lɨʼɨ ŋa a ni ŋgaʼa khwɛ pa fùoŋ pichəɨ nɛ, a ni mfɛ mbɔrɔ ni Abrahaŋ. 2Abrahaŋ ni ŋgrā maoŋ ŋa a ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nchhɔ̀ nɛ wuŋ lɨʼɨ mfɛ taʼa lɨʼɨ ni Mekishede. Nɔ kara nu njiŋ ligi yi, fǔoŋ yi pɔ ŋa, “Fùoŋ Ndɨndɨ” ndɔ mbɨnɨ nthɛ ŋa a ni mbɔ fùoŋ Shalɛiŋ, njiŋ yi pɔ ŋa, “Fùoŋ Pa Taʼaŋggi”. 3Pi lɔ njiʼi nji tǎa vi ki mǔuŋ vi ki ndaaŋoŋ yi, paʼa ndɔ mfāʼo llɛ́ ŋa pi ni mbhi vi ki llɛ́ ŋa a ni ŋkhu nɛ. A pɔ nɔ Muuŋ Minnwi, ŋkɨna mbɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ki ndugwi yi.

4Yəɨ fɨʼɨ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ ŋoŋ vei ni mbɔ ŋoŋ ndiɛŋ njəɨ, mbɔ ŋoŋ ŋa Abrahaŋ ŋkhu tǎa via ni ŋgrā maoŋ haʼaŋ a ni ŋkwəɨ nɔ lɨʼɨ nchhɔ̀ wuŋ lɨʼɨ, mfɛ taʼa lɨʼɨ ghɔ. 5Pa ŋgwrɛiŋoŋ Levi pɛ ŋa pugu ni mfāʼa nu Nda Minnwi nɔ pa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi nɛ, gɨ́ ni mfɛ njɨ ni pugu nɔ kwe nu shwéi mbhɔ pa ŋgwa, mbɔ pa lǐŋ pugu, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ pa lǐŋ pugu ŋkaa pugu ni mbɔ ŋgwrɛiŋoŋ Abrahaŋ nɛ. 6Ndɔ Mekishede vei ŋa a lɔ njiʼi ndhɔ pi moŋ ŋgwrɛiŋoŋ Levi nɛ ni ŋkwe shwéi mbhɔ Abrahaŋ ndɔ mfɛ mbɔrɔ ni ju ŋa a ni mfāʼo kàʼa Minnwi nɛ. 7A lɔ nuʼuŋ mbɔ pi nnu khuthɔ ŋa mmɛŋoŋ ndiɛŋ ghà mfɛ mbɔrɔ ni ŋoŋ kikɛʼi.

8Nɔ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi, a ghà ŋkwe ŋgwamishua ŋa pugu ghà ŋkhu nɛ, ndɔ nɔ yi Mekishede, shwéi ghɔ ni ŋkwe ŋoŋ ŋa a shiʼa ma ŋkhu nɔ haʼaŋ Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi chhu nɛ. 9Ŋoŋ nthɛ a chhu ŋa Levi nduthɔ yi ŋa a kwe pa shwéi nɛ ni mfɛ pa shwéi ntɔgɔ mbɨŋ Abrahaŋ, 10nthɛ ŋa a ni ŋguʼɔ mbɔ pi moŋ noŋ ŋkhu tǎa vi, mbɔ Abrahaŋ, ndɨɨ ŋa pugu Mekishede ni mbāoŋ nɛ.

Pi pīni Jishɔ pugu Mekishede

11Ndwɛ, pi ni mfɛ gɨ́ ntɔgɔ pi mbhɔ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi llɔ moŋ ndaaŋoŋ Levi ni ŋgwa Ishrae. A kaŋ ni mbɔ ŋa fàʼa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi llɔ moŋ ndaaŋoŋ Levi nthɛ a chwīe ŋgwa pɔ ki ntəɨ, a shi kaŋ ni nuʼuŋ mbie ŋa yichəɨ ŋkwaŋ ghrà ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi pɔ, mbɔ yɛ ŋa a pɔ moŋ nthɨŋkwo Mekishede ki lɔ mbɔ pi yi Ɛroŋ nɛ.

12Nthɛ ŋa ndɨɨ ŋa ŋkwaŋ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ kwri nɛ, a pie ŋa gɨ́ kwri ŋkaa yu. 13Nthɛ ŋa ŋoŋ ŋa pi chrā pa nnu pei nthɛ vi pɔ pi ŋoŋ llɔ moŋ ndaaŋoŋ nduoŋ, ndɔ yichəɨ kaŋ taʼa ŋoŋ llɔ moŋ yugu ndaaŋoŋ lɔ naa ma mfāʼa lɨʼɨ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi. 14Nthɛ ŋa pi ya nji ŋa Taathɔ via ni ndhɔ pi moŋ ndaaŋoŋ Juda, ndɔ Mushi shini ndɔ nchhu sheshe nnu nthɛ yie ndaaŋoŋ nɔ pa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi. 15Nnu ghɔ ya mbɨnɨ nōoŋ ndwɛ shiʼi ndɨɨ ŋa yichəɨ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi pɨnɨ nuʼuŋ ŋkuʼɔ nɔ Mekishede nɛ, 16a pɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ki lɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ gɨ́ Mushi ŋa a wuʼɔ mbɔ pi nnu llɔ nu moŋ ndaaŋoŋ, a pɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ ghrɨ́ chɔmbhi ŋa minthɛ paʼa pi lɔ mbɨrɨ nɛ. 17Nthɛ ŋa pi chhu nthɛ vi ŋa,

“Ɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ki ndugwi yi moŋ nthɨŋkwo Mekishede.”

18Pi chi ndunu kɨ̀na nūʼɔŋ njiŋ nthɛ ŋa a ni mbou ghrɨ́ ndɔ paʼa ndɔ mfāʼo ghɛ̀rɛ nɛ, 19nthɛ ŋa gɨ́ Mushi shini ndɔ nchwīe sheshe yaoŋ pɔ yi kaʼokaʼo ndɔ ndwɛ pi kwo thɔ ni kwàʼa ŋa a pɨnɨ mbwa mbīgi, mbɔ shɛndaoŋ ŋa pia shi ntɔgɔ fɔ nchənə mbara yəɨ Minnwi.

20Minnwi fɛ shɛndaoŋ fhi yei ni shwrɛ̄i nu kɨ̀na. Ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mfǔoŋ ŋgū pa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɛ, Minnwi shini ndɔ nshwrɛ̄i nthɛ vugu. 21Ndɔ Jishɔ ŋkaa yu ni ŋgū ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ntɔgɔ pi ŋkuoŋ kɨ̀na ŋa a ni nshwrɛ̄i ndɨɨ ŋa a ni nchhu ŋa,

“Taathɔ kwo shwrɛ̄i, ti mbaʼa a yiʼi ŋkwri njùʼɔ yi,

‘Ɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ki ndugwi yi.’ ”

22A chwīe yie Jishɔ pɔ ŋkiɛŋ ŋgaŋ fɛ tɨnɨnjuʼɔ ŋa yei kɨ̀na pɨnɨ mbwa ŋgaʼa.

23Pa fǔoŋ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni njiɛŋ, nthɛ ŋa gu ni njaʼa vugu nɔ ghə̄ɨ nu shhɨ ni fàʼa yugu nɔ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi. 24Ndɔ Jishɔ kɨna mbɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ki ndugwi yi nthɛ ŋa ju nduthɔ yi lɔ mfāʼo ndugwi yi. 25Nthɛ yie ghɔ, ndwɛ pugu pa ŋguoŋ ndɨɨ ghao, a fāʼo ghrɨ́ nɔ kwe nu ŋgwa pɛ ŋa pugu tɔgɔ mbɨŋ yu nchənə mbara yəɨ Minnwi nɛ, nthɛ ŋa a ghà ŋguʼɔ mbɔ yi maoŋ nɔ lɨ̄gəɨ nu Minnwi nthɛ vugu.

26Nthɛ ŋa shishini, a ni ŋkāʼo ŋa pia fāʼo Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ŋa a pɔ nɔ ju, ŋa a yi taoŋtaoŋ, ki lɔ mfāʼo sheshe ntəɨ ki nchhí, mfuʼu noŋ yi shɨna ghaŋ phɨ, pi kə̄rə vi a fərə ndugwi pa yɛrɛ po. 27A lɔ njiʼi mbie ŋa a chhɔ mfɛ̄ʼi ŋgiɛŋ lɛllɛ nɔ pa pie taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi, mfǔoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nthɛ ji phɨ maa mbɨnɨ mfɛ̄ʼi nthɛ yi ŋgwa, nthɛ ŋa a ni nchwīe yie wuʼɔ taʼa ŋgɛ́ ndɔ mbɔ ndugwi yi ndɨɨ ŋa a ni mfɛ noŋ yi nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɛ. 28Gɨ́ Mushi ghà nchuʼɔ ŋgwamishua ŋa pugu pɔ nɔ sheshe ŋoŋmishua nɛ ŋa pugu pɔ pa taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ, ndɔ Minnwi ni nchrā ndɔ nshwrɛ̄i ndɨɨ ŋa gɨ́ ni ŋkwo fǔoŋ mbɔ nɛ, ni nchuʼɔ Muuŋ ŋa pi ni nchwīe vi a pɔ ki ntəɨ ki ndugwi yi nɛ.

8

Jishɔ pɔ pi Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ kɨ̀na ŋa a pwa ŋgaʼa nɛ

1Ndwɛ, ŋguoŋ nnu ŋa pigi chhu nu nɛ pɔ pi yei: pia fāʼo yɛ ŋkwaŋ Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a chhɔ pi ŋgei mbhɔ jɨ Minnwi Chaapifuoŋ po, 2muuŋ fàʼa moŋ pa lɨʼɨ taoŋtaoŋ, moŋ ya ŋkiɛŋ ntǎa ŋa a lɔ ŋkrao ŋoŋmishua, a krao Taathɔ nɛ.

3Nthɛ ŋa pi ghà nchuʼɔ sheshe taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a fɛ pa yaoŋ fɛ́ pugu pɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ, nnɛ a pie ŋa yei Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ fāʼo yaoŋ nɔ fɛ̄ʼi nu ŋgiɛŋ nɔ ghɔ. 4Ndwɛ, a kaŋ nì mbɔ pi ŋkuoŋ shhɛ, a shi kaŋ njiʼi mbɔ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi kaŋ shɨgɛi nthɛ ŋa pa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi pɔ fɔ ŋa pugu ghà mfɛ pa yaoŋ fɛ́ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ gɨ́ chhu nɛ. 5Fàʼa ŋa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pighɔ ghà mfāʼa nɛ pɔ pi fhi pugu pa miliʼi pa nnu ŋa a pɔ po nɛ, nthɛ ŋa ndɨɨ ŋa Mushi ni ntāʼa nu ŋkrao ntǎa ghɔ nɛ, Minnwi fɛ ntɨ́gɨ ghɔ, nchhu nu ŋa, “Paʼo nɔ yəɨ nu ŋa ɔ chwīe ŋguoŋ yaoŋ moŋ ŋkwaŋ haʼaŋ pi ni nōoŋ vɛ ŋkuoŋ mbra nɛ.” 6Ndɔ ti nɔ haʼaŋ a pɔ nɛ, Krishto fāʼo fàʼa ŋa a ya mbwa nchaa yugu, wuʼɔ nɔ haʼaŋ kɨ̀na ŋa a ju mbɔ ŋgaŋ chīni ŋggì fɔ pwa ŋgaʼa, nthɛ ŋa a yɨʼə pi ŋkuoŋ pa ŋkiɛŋ kàʼa.

7Nthɛ ŋa fǔoŋ k̈ɨ̀na kaŋ ni mbɔ pi ki ntəɨ, a shi kaŋ ndɔ mbɔ ŋa pi chhɔ ntāʼa mbra yi. 8Nthɛ ŋa a ni njəɨ ntəɨ mbɨŋ pugu ndɨɨ ŋa a ni nchhu ŋa,

“A chhu ju Taathɔ ŋa, līi njəɨ, pa llɛ́ chhɔ nthɔ nu,

ŋa ǹshi ŋgwrā kɨ̀na fhi

pigi pa ŋgwa Ishrae pugu pa ŋgwa Juda.

9Mbaʼa yei kɨ̀na yiʼi mbɔ pi nɔ yɛ ŋa ŋki wrā

pigi pa tǎa pugu llɛ́ yɛ ŋa

ŋki wɛ̄iŋ mbhɔ yugu

ntaoŋ ni pugu moŋ laʼataoŋ Ijipti nɛ.

Nthɛ ŋa pugu shini ndɔ ŋgə̄ɨ shhɨ nthɔ nūʼɔŋ kɨ̀na a,

nthɛ yie ghɔ, paʼa ǹdɔ mfāʼo ndɨɨ yugu, a chhu ju Taathɔ.

10Nthɛ ŋa yei kɨ̀na ŋa ǹshi ŋgwrā pigi pa mbaanda Ishrae nɛ,

pa llɛ́ pighɔ shi ŋga ntɔgɔ, a chhu Taathɔ,

Ǹshi niʼiŋ gɨ́ paŋ thɔ pugu,

ndɔ mbɨnɨ nāʼaŋ njùʼɔ pugu,

Ndɔ ǹshi mbɔ Minnwi yugu,

pugu pɔ pa ŋgwa paŋ.

11Mbaʼa shesheŋoŋ yiʼi njɛʼi taakuo vi ki shesheŋoŋ yɛʼi ndǐŋ vi,

nchhu nu ghɔ ŋa, ‘Ji Taathɔ.’

Nthɛ ŋa ŋguoŋ yugu ghao shi nji a,

llɔ ŋkuoŋ pa miŋkwasha ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ ŋkuoŋ pa ŋgwa liɛŋliɛŋ.

12Nthɛ ŋa ǹshi mfāʼo kwoshɨnɨ ni pa fāaŋ pugu,

paʼa ndɔ nuʼuŋ ŋkwiŋ pa phɨ pugu kaŋ shɨgɛi yi.”

13Minnwi gha nchrā nu nthɛ kɨ̀na fhi, a chwīe fǔoŋ yi lūnu, ndɔ sheshe yaoŋ ŋa a lūnu ndɔ mbɨrɨ nu nɛ tɔthɔ mbhɛ.

9

Ghaʼo nu Minnwi ŋkuoŋ shhɛ pugu pa ghaʼo nu Minnwi po

1Fǔoŋ kɨ̀na ni mfāʼo pa gɨ́ nɔ nnu ghaʼo Minnwi pugu pa lɨʼɨ ghaʼo Minnwi ŋkuoŋ shhɛ. 2Pi ni njīgi ntǎa a fāʼo paa njiɛŋ. Moŋ fǔoŋ njiɛŋ, yaoŋ tigi laŋ ni mbɔ fɔ, ni taprɛi ni brɛi ŋa pi fɛ ni Minnwi nɛ. Pi ni mɛ̄iŋ fǔoŋ njiɛŋ yei ni Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ. 3Njiɛŋ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Ndugwi Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ nɛ ni mbɔ njiŋ mbra ndhwí kɨʼɨ lɨʼɨ, 4mfāʼo lɨʼɨ fɛʼiŋgiɛŋ ŋa pi chwīe ni laoŋgo nɔ tūoŋ nu lěi pugu pa ŋkùŋ nūʼɔŋ kɨ̀na, pi pūoŋ ni laoŋgo, kɨ̌ŋ ŋa pi chwīe ni laoŋgo ni mana moŋ ghɔ ni mbɔ moŋ ŋkùŋ ghɔ, ni mbìe Ɛroŋ ŋa a ni ŋkhɛ̄ nɛ, ni ŋgùʼɔ ŋa Minnwi ni nāʼaŋ kɨ̀na yi ŋkuoŋ ghɔ nɛ. 5Thɔ ŋkùŋ ghɔ ni mbɔ pa mimaoŋ ŋa pugu ni mfāʼo pra yugu nchhɔ nōoŋ ndighaʼo Minnwi, pra yugu kuru faaŋ kwoshɨnɨ. Ndɔ ndwɛ, minthɛ paʼa pigi lɔ mfɨ̄ʼɨ ŋguoŋ nnu pei ŋgə̄ɨ shhɨ.

6Yei ŋkwaŋ haʼaŋ pi ni mbīri pa maoŋ pighɔ nɛ. Pa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi nii moŋ fǔoŋ njiɛŋ sheshe llɛ́ nɔ chwīe nu pa fàʼa pugu. 7Ndɔ a wuʼɔ nii taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ təʼɨ vi moŋ mbra njiɛŋ ndɔ ŋguʼɔ nchwīe nnɛ pi taʼa ŋgɛ́ moŋ taʼa ŋgaʼo. A ghà nii ni chhǐ nɔ fɛ nu ni Minnwi nthɛ noŋ yi pugu pa phɨ ŋgwa nduoŋ haʼaŋ pugu chwīe moŋ ki ji nɛ. 8Moŋ nnu yei, Jijwɛ Minnwi ni nōoŋ ŋa shɛndaoŋ tɔgɔ nu nii moŋ Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ lɔ naa mbɔ yi wo yaʼa nɔ haʼaŋ fǔoŋ njiɛŋ ntǎa ghɔ wuʼɔ nthi fɔ nɛ.

9Yei pɔ pi lì nɔ ndɨɨ yei. Yei nōoŋ ŋa pa maoŋ fɛ́ pugu pa minyieŋ fɛʼiŋgiɛŋ haʼaŋ pi fɛ ni Minnwi nɛ nthɛ paʼa a lɔ nchwīe ŋgaŋthɔ pa ghaŋ ghaʼo Minnwi pɔ ki ntəɨ, 10nthɛ ŋa pugu wuʼɔ ndīi pi pa nnu maoŋ jɨ pugu pa maoŋ nnu, pugu pa ŋkwaŋ ŋkwaŋ nnu wɛ̄iŋ ŋkhǐ, mbɔ pa gɨ́ nthɛ frɛinoŋ ŋa a fāʼa ti nthɔ nchəɨŋ moŋ ndɨɨ nnu fhi nɛ.

11Ndɔ ndwɛ, Krishto thɔ nɔ Taathɔ pa Thishɨ Ghaŋ Fɛʼiŋgiɛŋ mfɛ pa maoŋ shiʼi ŋa a kwo thɔ nɛ. A nii kiʼɛ moŋ ntǎa liɛŋ ŋa a pɔ ki ntəɨ. Pi shi lɔ njiʼi nchwīe ntǎa yei ni mbhɔ ŋoŋmishua, paʼa ndɔ njiʼi mbɔ pi yi ŋkuoŋ mbhi yei haʼaŋ pi chwiechwie nɛ. 12A nii taʼa ŋgɛ́ a lɔ mbɔ ŋguoŋ yi moŋ pa Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ, ndɔ paʼa ndɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ chhǐ pa mimbhi pugu pa puoŋ nàʼaŋ, ndɔ a ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ chhǐ yi, nnɛ njuoŋ lūgu nu yia nɔ ŋguoŋ ndɨɨ.

13A kaŋ ni mbɔ ŋa chhǐ mimbhi pugu nàʼaŋ mimbia pugu pa phu muuŋ nàʼaŋ tūoŋ haʼaŋ pi lɔ̄gɔ njrā mbɨŋ ŋgwa nɛ nthɛ a chwīe ŋgwa haʼaŋ pugu fāʼo nchhí nɛ pɔ pi taoŋtaoŋ, 14a nōoŋ ŋa chhǐ Krishto, ŋa a tɔgɔ mbhɔ Jijwɛ ŋa a lɔ mfāʼo ndugwi yi nɛ, mfɛ noŋ yi ki nchhí lɔ mbɔ mbɨŋ yu ni Minnwi nɛ, shi nshɨ̄gao ŋgaŋthɔ yia a pɔ ki ntəɨ pi fɨʼɨ yi nɛiŋ llɔ ŋkuoŋ pa fàʼa khu nɔ ghaʼo nu Minnwi maoŋ. 15Nthɛ yie ghɔ, a ju mbɔ ŋgaŋ chīni ŋggì moŋ kɨ̀na fhi, nnɛ ŋa ŋgwa pɛ ŋa a gɛ̄ vugu nɛ nthɛ pugu fāʼo mbɔrɔ ki ndugwi yi ŋa Minnwi kāʼa nɔ fɛ nu ni pugu nɛ, nthɛ ŋa ju Krishto kwo khu nɔ yuoŋ nu ŋgwa mfuʼu moŋ phɨ ŋa pi ni nchwīe ndɨɨ fǔoŋ kɨ̀na nɛ.

16Ndɨɨ ŋa ŋoŋ nūʼɔŋ gɨ́ nɔ haʼaŋ pa nnu shi mbɔ ndɨɨ ŋa a khu nɛ, a pie ŋa pi nōoŋ ŋa ŋoŋ ŋa a nūʼɔŋ gɨ́ ghɔ nɛ kwo khu, 17nthɛ ŋa ŋkwaŋ gɨ́ ghɔ ghà ŋguʼɔ mfāʼa pi ndɨɨ ŋa ŋoŋ ghɔ kwo khu nɛ, nthɛ ŋa mbaʼa gɨ́ ghɔ fāʼa ndɨɨ ŋa ŋoŋ ghɔ wuʼɔ mbiʼi yi maoŋ nɛ.

18A ni nchwīe yie ghɔ pi ni nchwīe fǔoŋ kɨ̀na jɛ̄ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ chhǐ. 19Nthɛ ŋa Mushi ni ŋga nchhu ŋguoŋ kɨ̀na ŋa a taoŋ moŋ ŋwaʼaŋlɨ gɨ́ nɛ ni ŋguoŋ ŋgwa ghao, ndɔ̄gɔ chhǐ puoŋ nàʼaŋ pugu pa mimbhi nyāaŋ ni ŋkhǐ njrā ŋkuoŋ ŋwaʼaŋlɨ gɨ́ pugu pa ŋgwa, ni yichəɨ ŋkwaŋ muuŋ thɨ pi mɛ̄iŋ ni haisho, pugu pa ŋgì ŋa a taoŋ mbɨŋ minjɨɨ, pi niʼiŋ yaoŋ fɔ a fāʼo ŋgwrà pipie. 20A ni ŋga njrā, nchhu nu ŋa, “Yei chhǐ wrā kɨ̀na yɛ ŋa Minnwi ni mfɛ gɨ́ ni pəɨ nthɛ yie nɛ.” 21Wuʼɔ nɛnnɛ, a pɨnɨ nuʼuŋ njrā chhǐ ghɔ ŋkuoŋ ntǎa pugu pa ŋguoŋ pa maoŋ pɛ ŋa pi ghà ŋgaʼo Minnwi nɔ ghɔ nɛ. 22Shishini, moŋ gɨ́ Mushi, pi ghà nchwīe yaoŋ pɔ yi taoŋtaoŋ ntɔgɔ pi kúoŋ chhǐ, ti chhǐ mieŋ ki kwri, paʼa līʼɛ nu phɨ lɔ mbɔ.

23Nthɛ yie ghɔ, a ni mbie ŋa pi chwīe pa fhi maoŋ haʼaŋ a pɔ po nɛ pɔ yi taoŋtaoŋ moŋ shɛndaoŋ yei, ndɔ pa maoŋ po pie ŋa pi chwīe a pɔ yi taoŋtaoŋ ni pa ŋkiɛŋ maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ a chaa pei.

24Nthɛ ŋa Krishto shini ndɔ nii moŋ lɨʼɨ taoŋtaoŋ haʼaŋ pi chwīe pi ni mbhɔ nɛ, ŋa a ni mbɔ fhi ŋkiɛŋ yi nɛ, ndɔ a ni nja nii pi ŋkiɛŋ moŋ po nduthɔ yi, ndwɛ nɔ thi nu shhɨ Minnwi nɔ lɨʼɨ yia. 25A shini ndɔ njiʼi mfāʼo nɔ fɛ nu noŋ yi nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ŋgɛŋgɛ, nɔ haʼaŋ taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a nii moŋ pa Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ sheshe ŋgaʼo ni chhǐ ŋa a lɔ njiʼi mbɔ ji nɛ. 26A kaŋ ni mbɔ nɛnnɛ, a kaŋ ni mfāʼo nɔ yəɨ nu ŋgəʼɨ ŋgɛŋgɛ llɔ ndɨɨ ŋa pi ni mbāʼo mbhi nɛ. Ndɔ nɔ haʼaŋ a pɔ nɛ, a nōoŋ noŋ yi taʼa ŋgɛ, a lɔ mbɔ ŋguoŋ yi moŋ ndugwi ŋguoŋ pa ndɨɨ ghao nɔ fuʼu nu phɨ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ fɛ nu noŋ yi nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ.

27Wuʼɔ nɔ haʼaŋ pi nūʼɔŋ ŋa ŋoŋmishua shi ŋkhu taʼa ŋgɛ, mbra nnu a thi sháʼa nɛ, 28wuʼɔ nɛnnɛ, pi fɛ Krishto taʼa ŋgɛ́ nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɔ kwe nu phɨ ntou ŋgwa, a shi mbɨnɨ nōoŋ noŋ yi mbra ŋgɛ́ ki lɔ nuʼuŋ nthɛ pi shɨ̄gao nu phɨ, ndɔ nthɛ pi kwe nu ŋgwa pɛ ŋa pugu chhɔ njwɛrɛ vi ŋkiɛŋ yie nɛ.

10

Pi fɛ Krishto wuʼɔ taʼa ŋgɛ́ nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ

1Nthɛ ŋa gɨ́ ni ŋguʼɔ mbɔ pi miliʼi pa maoŋ shiʼi haʼaŋ a fāʼo nɔ thɔ nu ki lɔ nja mbɔ pi ŋkiɛŋ maoŋ pighɔ nɛ, a kaŋ ni mfɛ paʼa pa yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ haʼaŋ pugu ni mfɛ nu sheshe ŋgaʼo nɛ lɔ nchwīe pa ŋgwa ŋa pugu ni nthɔ yəɨ Minnwi nɛ pɔ ki ntəɨ. 2A kaŋ ni mbɔ ŋa pi kwo ya nshɨ̄gao phɨ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni nchhɔ ŋgaʼo Minnwi nɛ shishini, pugu shi kaŋ ni nuʼuŋ mbīʼi ŋa pugu pa ghaŋ phɨ ŋkamuʼɔŋ, nnɛ fɛʼiŋgiɛŋ kaŋ ni ntithi. 3Nɔ haʼaŋ a pɔ nɛ, pa maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ pighɔ ni mfāʼa nɔ kwiŋ nu ŋgwa ni phɨ yugu sheshe ŋgaʼo. 4Nthɛ ŋa minthɛ paʼa chhǐ pa nàʼaŋ mimbia pugu pa mimbhi lɔ nshɨ̄gao phɨ.

5Nthɛ yie ghɔ, ndɨɨ ŋa Krishto ni nthɔ ŋkuoŋ mbhi nɛ, a ni nchhu ŋa,

“Ɔ lɔ njiʼi ntāʼa pa maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa maoŋ fɛ́,

ndɔ ɔ fɛ frɛinoŋ vəɨ.

6Ɔ lɔ njiʼi mfāʼo pwanjuʼɔ

ni pa mimaoŋ haʼaŋ pi tūoŋ pugu pa pichəɨ pa maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nduoŋ nɔ shɨ̄gao nu phɨ.

7Nɛnnɛ nchhu ŋa, ‘Līi njəɨ, ǹthɔ nɔ chwīe nu nnu yɛ ŋa ɔ tāʼa nu nɛ ma Minnwi,

wuʼɔ nɔ haʼaŋ pi nāʼaŋ nthɛ a moŋ ŋwaʼaŋlɨ gɨ́ nɛ.’ ”

8Fǔoŋ yi Krishto chhu ŋa, “Ɔ lɔ njiʼi ŋkhwā ki mfāʼo pwanjuʼɔ ni fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa maoŋ fɛ́ pugu pa minyieŋ haʼaŋ pi tūoŋ nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɛ pugu pa maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɔ shɨ̄gao nu phɨ” (pi fɛ maoŋ pei pi ŋkwaŋ haʼaŋ gɨ́ chhu nɛ), 9nɛnnɛ, a pɨnɨ mbīgi ŋa, “Līi njəɨ, ǹthɔ nɔ chwīe nu nnu haʼaŋ ɔ tāʼa nu nɛ.” A ni mīʼaŋ fǔoŋ yi nnɛ nɔ thɔ nu ni mbra yi. 10Nthɛ ŋa Jishɔ Krishto chwīe nnu ŋa Minnwi tāʼa nu ŋa a chwīe nɛ, pi chwīe pia pɔ yi taoŋtaoŋ llɔ moŋ phɨ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ fɛ̄ʼi nu ŋgiɛŋ ŋa a ni mfɛ̄ʼi pi ni ji frɛinoŋ taʼa ŋgɛ́ a lɔ mbɔ ŋguoŋ yi nɛ.

11Sheshe ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ghà mfāʼa fàʼa yi sheshe llɛ́ nthɔ fɛ̄ʼi ndɔ nthɔ mbiʼi taʼa ŋkwaŋ fɛ̄ʼi nu ŋgiɛŋ ŋa minthɛ paʼa a lɔ ma nshɨ̄gao phɨ nɛ. 12Ndɔ ndɨɨ ŋa Krishto ni ŋkwo fɛ taʼa yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɔ ŋguoŋ ndɨɨ ghao nthɛ phɨ nɛ, a ni nchɔchhɔ ŋgei mbhɔ jɨ Minnwi, 13nchhɔ njwɛrɛ nu llɔ ndɨɨ ghɔ ti pi shi nuʼuŋ nchwīe pa mimbɨna pi pɔ krɨ́ tigi kwò yi. 14Nthɛ ŋa ntɔgɔ pi ŋkuoŋ taʼa yaoŋ fɛ́, a chwīe ŋgwa pɛ ŋa pugu thɔ mbɔ yi taoŋtaoŋ nɛ pɔ ki ntəɨ nɔ ŋguoŋ ndɨɨ.

15Ndɔ Jijwɛ Minnwi ŋkaa yu pɔ miŋkwentie ni pigi ndɨɨ ŋa a ni ŋkwo chhu ŋa,

16“Yei kɨ̀na ŋa ǹshi ŋgwrā pigi pugu

pa llɛ́ pighɔ shi ŋga ntɔgɔ, a chhu Taathɔ:

‘Ǹshi niʼiŋ gɨ́ paŋ moŋ njùʼɔ pugu

ndɔ mbɨnɨ nāʼaŋ moŋ thɔ pugu.’ ”

17Nɛnnɛ kiʼɛ a pīgi ŋa,

“M̀baʼa shi nuʼuŋ ŋkwiŋ pa phɨ yugu pugu pa sheshe nnu pɨphɨ haʼaŋ pugu chwīe nɛ ŋkamuʼɔŋ.”

18Ndɨɨ ŋa pi kwo līʼɛ pa phɨ pei nɛ, chà yaoŋ fɛ́ nɔ līʼɛ nu phɨ lɔ nuʼuŋ mbɔ.

P̂ia chənə nthɔ yəɨ Minnwi

19Nɛnnɛ kiʼɛ, ma lǐŋ paŋ, pia fāʼo tɨnɨnjuʼɔ nɔ nii nu moŋ pa Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ chhǐ Jishɔ. 20A chuʼɔ shɛndaoŋ fhi, ndɔ mbɔ shɛndaoŋ maoŋ ni pia ntɔgɔ pi ŋkuoŋ ndhwí kɨʼɨ lɨʼɨ, njiŋ yei pɔ pi ŋa a tɔgɔ pi ŋkuoŋ frɛinoŋ yi. 21Ndɔ pia fāʼo mmɛ ŋgaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi ŋa a lɨna nu ni mbaanda Minnwi. 22Nthɛ pa nnu pei, p̂ia chənə nthɔ yəɨ Minnwi ni njùʼɔ nnu shini pugu pa tɨnɨnjuʼɔ moŋ piŋ, ni ŋgaŋthɔ ŋa pi kwo yrā a pɔ yi taoŋtaoŋ llɔ moŋ phɨ, ni pa noŋ ŋa pi kwo shɨ̄gao ni ŋkhǐ taoŋtaoŋ nɛ.

23P̂ia wɛ̄iŋ kwàʼa haʼaŋ pia chhu ŋa pia fāʼo nɛ a tɨnɨ, nthɛ ŋa minthɛ pia yɨʼə noŋ yia mbɨŋ Minnwi nɔ nūʼɔŋ nu kàʼa yi. 24P̂ia pīʼi ŋkwaŋ haʼaŋ a nthɛ pia kwɛ̄nɛ noŋ pia nɔ fāʼo nu khwǎ pugu pa fàʼa shiʼi, 25ki lɔ nchhɔ funu paoŋ nu taʼa lɨʼɨ kaʼa nɔ haʼaŋ pichəɨ pa ŋgwa chhɔ nchwīe nu nɛ. A ka pie pi ŋa pia māʼaŋ ghrɨ́ lǐŋ pia ŋgə̄ɨ shhɨ mbīgi nɔ haʼaŋ ɔ yəɨ Llɛmbhi Taathɔ chənə mbara nu nɛ.

26Nthɛ ŋa nɔ haʼaŋ pia kwo ji nnu shini nɛ, p̈ia mbɨnɨ ŋgə̄ɨ shhɨ nchhɔ nchwīe phɨ ndɔ nji nu, paʼa yichəɨ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nthɛ phɨ lɔ nuʼuŋ mbiʼi ni pia, 27ŋkiɛŋ wuwuru ywɛrɛ nu sháʼa ŋa a thɔ nu nɛ pugu pa tɨtɨnɨ móŋoŋ ŋa a shi mīʼɛŋ pa mimbɨna nɛ. 28Shesheŋoŋ ŋa a ni ndāa gɨ́ Mushi nɛ, pi ni jwi vi ki lɔ mfāʼo kwoshɨnɨ ndɨɨ ŋa paa ŋgwa ki pi trɛi nuʼuŋ mbɔ nɔ pa miŋkwentie nɛ. 29Ɔ pīʼi ŋa njɔ́ ŋgwa pɛ ŋa pugu nɨ̄ɨ Muuŋ Minnwi laʼo kwò pugu nɛ, shi mbɔ pi fɨʼɨ yi nɛiŋ? Mbɔ pa ŋgwa haʼaŋ pugu lɔ̄gɔ chhǐ kɨ̀na haʼaŋ pugu kie ŋkuoŋ ghɔ mbɔ yi taoŋtaoŋ nɛ nɔ yaoŋ ghagha, ndɔ ŋgwɛʼi Jijwɛ ŋa a nōoŋ pwapuŋ nɛ? 30Nthɛ ŋa pia ji vi ŋa a chhu ŋa, “M̀fāʼo njɨ nɔ fɛ nu njɔ́, ǹshi nthu,” mbɨnɨ nchhu ŋa, “Taathɔ shi nshaʼa ŋgwa pi.” 31A ŋkiɛŋ nnu wuwuru nɔ gū nu mbhɔ Minnwi maoŋ.

32P̂əɨ kwiŋ ŋkwaŋ haʼaŋ a ni mfǔoŋ mbɔ ni pəɨ nɛ, ndɨɨ ŋa ligi yəɨ ni ŋkwo ŋaʼaŋ nɛ, pəɨ ni ntīi shii moŋ pa tɨtɨnɨ ŋgəʼɨ. 33Pichəɨ ndɨɨ ni mbɔ pi wɛʼi vəɨ lɨʼɨ wo ndɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni pəɨ, pichəɨ ndɨɨ pəɨ ghɛ̄rɛ ŋgwa pɛ ŋa pugu yəɨ ŋkwaŋ ŋgəʼɨ ŋa pəɨ ghà njəɨ nɛ. 34Nthɛ ŋa pəɨ ni nōoŋ kwoshɨnɨ ni pa ghaŋ chə́ɨŋ, ndɨɨ ŋa pi ni nshiri maoŋ pəɨ ŋkwe nɛ, pəɨ piŋ ni pwanjuʼɔ, nji nu ŋa pəɨ fāʼo pa maoŋ haʼaŋ a pwa nchaa pie ghɔ nɛ, mbɔ pɛ haʼaŋ a ma ŋguʼɔ mbɔ nɔ ŋguoŋ ndɨɨ nɛ.

35Nthɛ yie ghɔ, kiʼi pəɨ mīʼaŋ tɨnɨnjuʼɔ yəɨ, nthɛ ŋa a shi nthɔ ni mmɛ kɨ̀nɛiŋ. 36P̂əɨ fāʼo nɔ tīi nu shii, nnɛ ŋa ndɨɨ ŋa pəɨ kwo chwīe nnu ŋa Minnwi tāʼa nu nɛ, minthɛ pəɨ fāʼo yaoŋ ŋa a kāʼa vəɨ nɔ ghɔ nɛ. 37Nthɛ ŋa,

“Moŋ muuŋ mi kuo ndɨɨ,

Ju ŋa a thɔ nu nɛ shi nthɔ ki lɔ njīri.

38Ndɔ ŋgwa paŋ pi ndɨndɨ shi nchhɔ chɔmbhi yugu pi moŋ piŋ.

Ndɔ ti s̈hesheŋoŋ vugu nshūʼu mbɨnɨ njiŋ,

paʼa ndɔ mfāʼo pwanjuʼɔ mbɨŋ pugu.”

39Ndɔ pia lɔ mbɔ ŋgia ŋgwa pɛ haʼaŋ pugu shūʼu mbɨnɨ njiŋ nshiʼi nɛ, pia pɔ pi ŋgia ŋgwa pɛ ŋa pugu fāʼo piŋ ndūgu nɛ.

11

Pa mɛmmɛ lì piŋ

1Ndwɛ, piŋ pɔ pi fāʼo nu tɨnɨnjuʼɔ ni pa yaoŋ haʼaŋ ɔ fāʼo kwàʼa ŋkuoŋ ghɔ nɛ, nji nu ni tɨnɨnjuʼɔ ŋa ɔ shi mfāʼo yaoŋ ŋa ɔ lɔ naa njəɨ nɛ. 2Nthɛ ŋa a ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Minnwi piŋ pa ŋgwa llɛshhɨ.

3A pɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa pia ji ŋa Minnwi ni nchwīe mbhi pi ni chrà ŋa a ni ntaoŋ nchò yu nɛ, nnɛ ŋa yaoŋ ŋa pi yəɨ nɛ, pi shini ndɔ nchwīe pi ni pa yaoŋ ŋa pi yəɨ nɛ.

4A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa Abe ni mfɛ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni Minnwi a pwa nchaa yi Keiŋ, ŋa Minnwi ni mbiŋ vi ŋa a ŋoŋ ndɨndɨ, mbiŋ vi ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ nu ji yaoŋ fɛ́. Njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ a kukhu nɛ, ndɔ ntɔgɔ ŋkuoŋ piŋ yi ghɔ, a wuʼɔ nchrā nu.

5A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ pi lɔ̄gɔ Enoke ŋkuʼɔ nɔ tɔthɨ nnɛ ŋa kiʼi a khu, kaŋ taʼa ŋoŋ shini ndɔ njəɨ vi nthɛ ŋa Minnwi ni ndɔ̄gɔ vi. Ndwɛ, ŋkaoŋ pi maa ndɔ̄gɔ vi, pi ni ŋkwo piŋ vi ŋa a ni ŋkwo chwīe túa Minnwi pwa. 6Mbaʼa shesheŋoŋ chwīe túa Minnwi pwa ki lɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, nthɛ ŋa shesheŋoŋ ŋa a thɔ njəɨ Minnwi nɛ, pie ŋa a piŋ ŋa Minnwi pɔ fɔ ndɔ nchhɔ ŋkɨ̄nɛiŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu tāʼa vi nɛ.

7Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Minnwi ni ŋga shūu tə́nə Noa ni pa nnu ŋa a thɔ nu ndɔ̄gɔ lɨʼɨ, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a shini ndɔ naa njəɨ nɛ, moŋ pɔgɔ Minnwi, a ni nchwīe mmɛ pie ŋa a pɔ nɔ nda nɛ nɔ kwe nu mbaanda yi nɔ ghɔ. Nthɛ yei, ŋguoŋ mbhi ni mfāʼo njɔ́ gu, Minnwi ni nchhu ŋa Noa ŋoŋ ndɨndɨ nthɛ pi piŋ yi.

8Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, ndɨɨ ŋa Minnwi ni ŋgɛ̄ Abrahaŋ ŋa a ghə̄ɨ nɔ lɨʼɨ haʼaŋ a shi mfɛ ghɔ nɔ ji nɛ, Abrahaŋ yaʼo nchò yi, ntaoŋ ki lɔ nji lɨʼɨ haʼaŋ a ni ŋgə̄ɨ nu nɛ. 9Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ a ni ŋgə̄ɨ nɔ chhɔ nu moŋ laʼataoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɔ fɛ nu ghɔ nɛ, moŋ ŋgɨ̀nɨ laʼataoŋ ghɔ a laʼa fɔ moŋ pa ntǎa, wuʼɔ nɔ ŋa Aiji pugu Jakɔ, ŋa pi ni ŋkāʼa vugu ni shhɛ ghɔ ni ndaʼa moŋ ntǎa ŋkaa pugu nɛ. 10Nthɛ ŋa a ni nchhɔ nchēi pi mmɛ laʼataoŋ yɛ ŋa Minnwi ni mbīʼi ŋkwaŋ haʼaŋ a fāʼo nɔ pɔ nu ndɔ ŋkrao nɛ, kwò mmɛ laʼataoŋ ghɔ pɔ ki ndugwi yi.

11A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa njiʼi nthɛ pi Shera ni mfāʼo njɨ nɔ shūu nu, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ ŋgaʼombhi yi ni ŋkwo chaa yi ŋoŋ ŋa minthɛ a shūu nɛ, nthɛ ŋa a ni mbīʼi ŋa ŋoŋ ŋa a kāʼa vi nɛ ŋoŋ ndɨndɨ nɔ chwīe nu nnu haʼaŋ a kāʼa nɛ.11:11 Yichəɨ shɛndaoŋ nɔ chhu nu nnu yei pɔ ŋa A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ Abrahaŋ fāʼo njɨ nɔ pɔ nu tǎa njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a ni ŋkwo ya ndunu ndɔ minthɛ paʼa Shera ŋkaa yu lɔ nuʼuŋ mfāʼo puoŋ nɛ. Abrahaŋ ni mbīʼi ŋa ŋoŋ ŋa a kāʼa vi nɛ ŋoŋ ndɨndɨ nɔ chwīe nu nnu haʼaŋ a kāʼa nɛ.12Nthɛ yie ghɔ, llɔ mbɨŋ taʼa ŋoŋ ŋa a ni ŋkwo pɔ nɔ ŋoŋ khu, pi ni mbhi ŋgwrɛiŋgwa ŋa pugu ni njiɛŋ ti mbɔ nɔ fɨ́nəɨ po, mbɨnɨ njiɛŋ ti mbɔ nɔ shíshhɛ ŋkɨŋ ŋkhǐ ŋa minthɛ paʼa pi lɔ nshia nɛ.

13Ŋguoŋ pa ŋgwa pei ni ŋkhu moŋ piŋ ki lɔ naa mfāʼo yaoŋ ŋa pi ni ŋkāʼa nɛ, ndɔ pugu ni njəɨ pi fie shhɨ pugu ndɔ mbiŋ maoŋ pighɔ, ndɔ mbɨnɨ nchhu ŋa pugu pɔ pi pa ghɨ̀nɨ ndɔ paʼa ŋkuoŋ shhɛ yei lɔ mbɔ laʼa yugu. 14Nthɛ ŋa pa ŋgwa haʼaŋ pugu ghà nchrā ŋkwaŋ nnu pei nɛ chwīe paʼa khuthɔ lɔ nuʼuŋ mbɔ ŋa pugu chhɔ ntāʼa laʼataoŋ haʼaŋ a shi mbɔ yugu nɛ, yɛ ŋa pugu ni ndhɔ fɔ nɛ. 15Pugu kaŋ ni nchhɔ mbīʼi laʼataoŋ yɛ ŋa pugu ni ndhɔ fɔ nɛ, pugu kaŋ ni mfāʼo shɨ̀na nɔ pɨ̄nɨ nu fɔ. 16Ndɔ nɔ haʼaŋ a pɔ nɛ, pugu chhɔ nshigi pi laʼataoŋ haʼaŋ a pwa nchaa yei nɛ, mbɔ yi po. Nɛnnɛ Minnwi lɔ njiʼi mfāʼo lrithɔ ŋa pi mɛ̄iŋ vi ni Minnwi yugu, nthɛ ŋa a kwo pīri mmɛ laʼataoŋ ni pugu.

17Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ndɨɨ ŋa Minnwi ni njwɛʼi Abrahaŋ nɛ, a ni mfɛ Aiji nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ. Abrahaŋ ju ŋa Minnwi ni mfɛ kàʼa ghɔ nɛ, ndɔ a ni nthɔ mbīri nu nɔ fɛ nu fiɛŋ muuŋ vi nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni Minnwi. 18Minnwi ni nchhu ghɔ ŋa, “A shi ntɔgɔ pi mbɨŋ Aiji ŋa ɔ shi mfāʼo ŋgwrɛiŋgwa ŋa mi ni ŋkāʼa nɛ.” 19Abrahaŋ ni njwɛrɛ ŋa minthɛ Minnwi pɨʼɨ Aiji moŋ gu, ndɔ nɔ chrā nu, Abrahaŋ ni mbɨnɨ mfāʼo vi llɔ moŋ gu.

20Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ Aiji ni mfɛ mbɔrɔ ni Jakɔ pugu Ɛshɔ nɔ pa nnu ŋa a lɛ ma nthɔ nɛ.

21Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, ndɨɨ ŋa Jakɔ ni ŋkhu nu nɛ, a fɛ mbɔrɔ ni sheshe muuŋ Joshɛ ndɔ ŋgaʼo Minnwi nɔ haʼaŋ a ni njɨʼə noŋ yi thɔ mbìe yi nɛ.

22A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Joshɛ gha ntāʼa ŋkhu, nchrā ŋkuoŋ ŋkwaŋ haʼaŋ puoŋ Ishrae shi ntaoŋ laʼataoŋ Ijipti nɛ, ndɔ mfɛ pa gɨ́ nɔ nnu haʼaŋ pi shi nchwīe ni pa kwéi pi nɛ.

23A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, pi gha mbhi Mushi, pa tǎa pi lə̄ɨŋ vi nɔ trɛi nàoŋ, nthɛ ŋa pugu ni njəɨ ŋa a mbwa muuŋ, ndɔ paʼa pugu lɔ mfāʼo pɔgɔ gu nɔ pəʼɨ nu gɨ́ fùoŋ.

24Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Mushi ni ŋga ŋgū mmɛŋoŋ ndāa ŋa kiʼi pi mɛ̄iŋ vi ŋa a muuŋ muuŋ fùoŋ Fɛrɔ yi miŋgwɛ. 25A ni ŋka chuʼɔ pi nɔ yəɨ nu ŋgəʼɨ pugu pa ŋgwa Minnwi nchaa ŋa a fāʼo pwanjuʼɔ pwatua moŋ phɨ nɔ kuo ndɨɨ. 26A ni mbīʼi ŋa fāʼo nu wɛ́ʼi nthɛ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ ŋkiɛŋ mmɛ fāʼo nchaa pa fāʼo moŋ laʼataoŋ Ijipti, nthɛ ŋa a ni nthɔ ndīi pi kɨ̀nɛiŋ ŋa a pɔ shhɨ nɛ. 27Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, a lɔllɔ Ijipti pi ki lɔ njiʼi mfāʼo pɔgɔ gu nthɛ pɨgɨtua fùoŋ. Pi nɔ haʼaŋ a ni nthɔ njəɨ Minnwi haʼaŋ pi shiʼa njəɨ vi nɛ, a ni ndāa nɔ shrī nu ŋkǔnu yi mbɨnɨ. 28Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, a ni nūʼɔŋ Jɨ Lli Njiʼa ndɔ mbɨnɨ nchhu ŋa pi mīŋi chhǐ ŋkuoŋ pa chonda, nnɛ ŋa kiʼi ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa pi ni ntaoŋ vi ŋa a jwi pa fǔoŋ phi nɛ kāoŋ vugu.

29Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, pugu ni nshāʼa mmɛ ŋkhǐ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Ŋkhǐ Pipie pi nɔ haʼaŋ pugu ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ shhɛ yo, ndɔ pa ŋgwa Ijipti gha mōoŋ yugu ŋkhu moŋ ŋkhǐ ghɔ.

30Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, pa ŋkaʼa ŋguʼɔ Jeriko ni mbūo nshāʼo shhɛ ndɨɨ ŋa pugu ni ŋgɨ̄ŋ mbāoŋ nɔ khwachəɨ llɛ́ nɛ.

31Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Raha miŋgwɛ shakhɨ shini ndɔ ŋkhu pugu pa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ntɨnɨthɔ nɛ, nthɛ ŋa a ni ntuo pa miyra llɔ laʼataoŋ Ishrae shiʼi.

32Ŋ̀guʼɔ ŋgə̄ɨ nu shhɨ? Nthɛ ŋa ndɨɨ shi mbou vəɨ nɔ chrā nu nthɛ pa Gidioŋ, Bara, Shaoŋshi, Jefta, nthɛ Devi pugu Shamuɛ pugu pa njəɨlɨʼɨ Minnwi, 33haʼaŋ pugu ni ntɔgɔ ŋkuoŋ piŋ ŋgaʼa pa laʼataoŋ. Pugu ni nchwīe nnu ŋa a kāʼo nɛ ndɔ mfāʼo yaoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɛ. Pugu ni nchri nchò pa paʼo, 34mbɨgɛi njɨ móŋoŋ, ndəʼɨ ki pi lɔ njwi vugu ni kafa, mfāʼo ghrɨ́ moŋ pou ghrɨ́, mfāʼo tɨtɨnɨ ghrɨ́ moŋ nchhɔ̀, māʼaŋ ŋgaʼa ghaŋ māʼaŋ nchhɔ̀ pa taoŋ nduoŋ pugu tei. 35Piŋgɛ ni mbɨnɨ mfāʼo lǐŋ pugu haʼaŋ pugu ni ŋkwo khu nɛ ntɔgɔ pi moŋ kuʼɔ nu moŋ gu.

Pi ni mfɛ wuwuru ŋgəʼɨ ni pichəɨ, pugu lāa ŋa mbaʼa pugu taoŋ chə́ɨŋ, nnɛ ŋa minthɛ pugu fāʼo ŋkiɛŋ chɔmbhi ndɨɨ ŋa pugu pɨnɨ ŋkuʼɔ moŋ gu nɛ. 36Pi ni māʼaŋ pichəɨ ni kwə̀ɨŋ, ndɔ ŋgwie pichəɨ ti ŋkrao ni pa chɛiŋ māʼaŋ moŋ chə́ɨŋ. 37Pi ni ntuŋ vugu ni ŋgùʼɔ, nsho vugu pugu taoŋ paa krao11:37 Pichəɨ pa Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi moŋ chrà Gri pɨnɨ mbīgi ŋa mooŋ vugu., njwi vugu ni kafa. Pugu māʼaŋ pa ŋgrào minjɨɨ pugu pa mimbhi mbɨŋ pugu nyīeŋ nu, mbou, pi fɛ ŋgəʼɨ ni pugu, paʼa ndɔ ntuo vugu shiʼi. 38Mbha nnu ŋgwa pei ni nja mbwa ŋgaʼa nɔ pɔ nu ŋkuoŋ mbhi yei, pugu ni nthɔ nyīeŋ nu lɨʼɨlɨʼɨ moŋ ŋkǔnu njó pugu pa ŋkuoŋ mbra nchhɔ nu moŋ pa llù pugu pa pùo.

39Njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ pi ni mbiŋ ŋguoŋ ŋgwa pei nthɛ piŋ yugu nɛ, pugu shini ndɔ mfāʼo yaoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɛ, 40nthɛ ŋa Minnwi ni nūʼɔŋ yaoŋ ŋa a pwa nchaa yie nɛ ni pia, nnɛ ŋa pia ŋkiɛŋ, paʼa pi lɔ nchwīe pugu pɔ ki ntəɨ.

12

Jishɔ ŋoŋ ŋa piŋ yia llɔ pi mbhɔ yu a pɨnɨ nchwīe piŋ yia pɔ ki ntəɨ nɛ

1Nthɛ yie ghɔ, ŋa pia fāʼo ntou pa miŋkwentie yəɨ pia nɛ, p̂ia mīʼaŋ ŋguoŋ pa lrì pugu pa phɨ ŋa a krɛ̄i mbɨŋ pia nɛ, p̂ia tei ni tiishii, tei ŋa a pɔ shhɨ pia nɛ, 2nchhɔ ndīi pi Jishɔ, mbɔ ŋoŋ ŋa piŋ yia llɔ mbhɔ yu, a lɔ mbɨnɨ mbɔ ŋoŋ ŋa a chwīe piŋ yia pɔ ki ntəɨ nɛ. Nthɛ pwanjuʼɔ ŋa a ni mbɔ shhɨ yu nɛ, a ni ŋgwɛ̄iŋ njùʼɔ yi ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ nthɨŋkwo ŋa a ni ŋkhu ŋkuoŋ wáʼa, mbīʼi lrithɔ khu nu ŋkuoŋ wáʼa ghɔ a pɔ nnu gha, pi chərə vi ŋgei mbhɔ jɨ shhɨ faaŋ Minnwi.

Kiʼi mfāʼo lɨʼənoŋ

3Pīʼi mbɨŋ ju ŋa a ni ntīi shii moŋ ŋkwaŋ kipɨna yɛ ŋa a ni nthɔ nu ghɔ llɔ mbhɔ ghaŋ phɨ nɛ, nnɛ ŋa kiʼi ɔ fāʼo lɨʼənoŋ nshūu mbɨ̄nɨ njiŋ. 4Moŋ ŋkrɔ̀ yəɨ pəɨ pa phɨ, pəɨ lɔ naa ndɨʼɨ ti nchəɨŋ moŋ nthɨŋkwo ŋa pi jwi vəɨ 5ki pəɨ līʼɛ māʼaŋ njùʼɔ yɛ ŋa a chrā ni pəɨ nɔ pa puoŋ pi nɛ.

“Muuŋ a, kiʼi ndɔ̄gɔ pi ni thɔ mbhɔ ndɨɨ ŋa taathɔ yuʼu ghɔ nɛ,

ki mfāʼo lɨʼənoŋ ndɨɨ ŋa a fɛ̄ʼi ghɔ nɛ.

6Nthɛ ŋa Taathɔ ghà njuʼu ŋoŋ ŋa a khwā nɛ,

mfɛ njɔ́ ni sheshe muuŋ ŋa a lɔ̄gɔ vi nɔ muuŋ vi nɛ.”

7A pɔ nthɛ pi yuʼu nu ŋa pəɨ fāʼo nɔ wɛ̄iŋ nu njùʼɔ yəɨ. Minnwi fāʼa nu mbɨŋ pəɨ pi nɔ puoŋ pi. Nthɛ ŋa a yəɨ muuŋ ŋa tǎa vi ghà mieŋ ki lɔ njuʼu vi? 8P̈i mieŋ ki lɔ njuʼu vəɨ nɔ haʼaŋ pi ghà njuʼu ŋguoŋ puoŋ nɛ, a nōoŋ ŋa pəɨ pɔ pi nɔ pa puoŋ phi mbhi, ki lɔ mbɔ ŋkiɛŋ pa puoŋ. 9Nɔ pīgi nu, pia fāʼo pa tǎa ŋkuoŋ shhɛ hɛiŋ ŋa pugu ghà njuʼu via, ndɔ pia wuʼɔ nja njaʼo vugu. Yie lɔ mbie ŋa pia ka pɨ̄nɨ njaʼo nchò Tǎa pa jijwɛ pugu pa chɔmbhi yaʼo mbīgi ŋgə̄ɨ shhɨ?

10Pa tǎa ŋkuoŋ mbhi hɛiŋ ghà njuʼu via nɔ muuŋ kuo ndɨɨ nɔ haʼaŋ pugu līi a kāʼo mbhɔ pugu nɛ, ndɔ A ghà njuʼu via nnɛ ŋa pia pɔ shiʼi, nnɛ ŋa pia fāʼo ŋkwaŋ taoŋtaoŋ yi. 11Ŋguoŋ yuʼu nu ghà mfhi nɔ haʼaŋ a thɔ pi ni yúʼɔ ndɨɨ ghɔ ki lɔ mbɔ pi nnu shiʼi, ndɔ a gha ndara, ni ŋgwa pɛ ŋa pugu yɛʼi yaoŋ ŋkuoŋ ghɔ nɛ, a yuŋ ntíɛŋ mbɔ taʼaŋggi pugu chɔmbhi ndɨndɨ.

12Nthɛ yie ghɔ, kə̄rə mbhɔ mɔ ŋa a kɨna nɛ tɔthɨ, ndɔ nshwīi kwɛ́rɛ mɔ ŋa a nāna nɛ. 13P̂əɨ chwīe shɛndaoŋ haʼaŋ kwò yəɨ tɔgɔ nu fɔ nɛ pɔ yi tithi, nnɛ ŋa kiʼi kwò yəɨ haʼaŋ a lɔ nja ntɨnɨ nɛ tēe nɔ yòu yi, a ka tɨtɨnɨ mbɔ shiʼi.

14Kāa nɔ pɔ nu ni taʼaŋggi pəɨ pa shesheŋoŋ ndɔ mbɨnɨ nchhɔ chɔmbhi taoŋtaoŋ ŋa a ŋkiɛŋ paʼa kaŋ taʼa ŋoŋ lɔ shi njəɨ Taathɔ nɛ. 15P̂əɨ lɨna nɔ yəɨ nu ŋa shesheŋoŋ lɔ nshūu mbɨnɨ njiŋ ntaoŋ moŋ pwapuŋ Minnwi. P̂əɨ lɨna nɔ yəɨ nu ŋa kiʼi shesheŋoŋ pɔ nɔ ŋǐeŋ thɨ lwillwi ŋa a ghà ŋkuʼɔ nthɔ ni ghaghaʼa ntou ŋgwa kie ŋkuoŋ ghɔ mfuo noŋ yugu nɛ. 16P̂əɨ yəɨ ŋa kiʼi shesheŋoŋ pɔ miŋkwoshuoŋ, ki ŋoŋ ki pɔgɔ Minnwi nɔ Ɛshɔ ŋa a ni mfīni lɨʼɨ yi nɔ muuŋ shhɨ nthɛ taʼa ŋgɛ́ maoŋ jɨ nɛ. 17Nthɛ ŋa pəɨ ji ŋa a ni ŋga nuʼuŋ ndaʼa, a tāʼa nu nɔ fāʼo nu mbɔrɔ, pi lāa vi nthɛ ŋa a shini ndɔ nuʼuŋ mfāʼo shɨ̀na nɔ pɨnɨ nu ŋkwri njùʼɔ yi, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a ni ntāʼa shɨ̀na ni ŋkhǐ ligi nɛ.

Shaʼafuoŋ ŋa minthɛ paʼa pi lɔ njiʼi nchɨ̄ʼɨ

18Pəɨ lɔ njiʼi nthɔ pi ŋkɨŋ mbra ŋa minthɛ pəɨ kāoŋ, pugu móŋoŋ ŋa a kɨɨ nu, ni tɨtɨnɨ njiŋnjiŋ pugu pa mmɛ fiŋ, 19ni ntàŋ ŋa pi tua pugu pa ŋggì ŋa chrà yi chwīe ŋgwa haʼaŋ pugu yaʼo nɛ lɨ̄gəɨ ŋa kiʼi pi nuʼuŋ mbɨnɨ nchrā ni pugu. 20Nthɛ ŋa gɨ́ yɛ ŋa pi ni mfɛ ni pugu nɛ ni ŋgaʼa vugu. Gɨ́ ghɔ ni mbɔ ŋa, “Ä njiʼi mbɔ ŋa a kāoŋ minyieŋ ŋkāoŋ mbra ghɔ, pi tuŋ vi ni ŋgùʼɔ a khu.” 21Shishini, lɨʼɨ ghɔ ni ŋgūru ti Mushi chhu ŋa, “Ǹdɨnaoŋ ni pɔgɔ gu pugu pa wrū nu.”

22Ndɔ pəɨ thɔ pi yəɨ mbra ŋa pi mɛ̄iŋ ni Shayaoŋ nɛ, pugu pa mmɛ laʼataoŋ Minnwi maoŋ, mbɔ Jerushalɛiŋ ŋa a llɔ po, shhɨ pa ŋkaŋŋkaŋ pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa pugu kɨrɨ moŋ mmɛ pwatua nɛ, 23pəɨ thɔ pi moŋ chɔshi pa fǔoŋ phi haʼaŋ pi nāʼaŋ ligi yugu po nɛ. Pəɨ thɔ pi shhɨ Minnwi ŋgaŋ shaʼa ŋguoŋ ŋgwa, shhɨ pa jijwɛ pa ŋgwa ndɨndɨ ŋa pi chwīe pugu pɔ ki ntəɨ nɛ. 24Pəɨ thɔ pi shhɨ Jishɔ mbɔ ŋgaŋ chīni ŋgwa pugu pa Minnwi moŋ kɨ̀na fhi, shhɨ chhǐ ŋa pi yrā, ŋa a chrā pa nnu shiʼi nchaa chhǐ Abe nɛ.

25P̂əɨ lɨna nu ŋa pəɨ lɔ njiʼi ndāa vi ŋa a chrā nu nɛ. Nthɛ ŋa ä mbɔ ŋa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ndāa nɔ yaʼo nu chrà Minnwi mbhɔ ŋoŋ ŋa Minnwi ni mfɛ ŋkɨ̀nɨ yi ghɔ ŋkuoŋ shhɛ hɛiŋ nɛ shini ndɔ ntei, pəɨ pīʼi kiʼɛ ŋa minthɛ pia kie pi nɛiŋ ntei, nɔ haʼaŋ p̈ia ndāa ju ŋa a chrā nu pi llɔ po nɛ! 26A ni ŋga mbɔ ndɨɨ ghɔ, ŋggì yi chɨ̄ʼɨ shhɛ, ndɔ ndwɛ a kāʼa ŋa, “Ndɔ mbaʼa ǹshi ŋguʼɔ mbɨ̄nɨ nchɨ̄ʼɨ pi shhɛ təʼɨ vi ŋkamuʼɔŋ, ndɔ ǹshi nchɨ̄ʼɨ po ŋkaa yu.” 27Chrà yei ŋa “ǹshi ŋguʼɔ mbɨ̄nɨ” thɔ, nōoŋ pi fuʼu nu pa maoŋ ŋa minthɛ pi chɨ̄ʼɨ nɛ, mbɔ pa yaoŋ ŋa pi chwīe nɛ, nnɛ ŋa pa maoŋ ŋa minthɛ paʼa pi lɔ nchɨ̄ʼɨ nɛ nthɛ pugu kɨna.

28Nthɛ yie ghɔ, p̂ia fāʼo tōo nu nthɛ ŋa pia fāʼo Shaʼafuoŋ Minnwi ŋa minthɛ paʼa pi lɔ nchɨ̄ʼɨ nɛ. Nthɛ yie ghɔ, pia ghaʼo Minnwi moŋ shɛndaoŋ ŋa a shi mbwa vi nɛ moŋ yaʼo nchò pugu pa pɔ́gɔ, 29nthɛ ŋa Minnwi yia pɔ pi móŋoŋ ŋa a ghà ŋkɨɨ yaoŋ nshiʼi nɛ.

13

Pa yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ŋa a ghà mfɛ pwatua ni Minnwi nɛ

1P̂əɨ ghə̄ɨ shhɨ nchhɔ ŋkhwā noŋ pəɨ nɔ pa ghaŋ piŋ. 2Kiʼi pəɨ līʼɛ lɨna nu ni pa ghɨ̀nɨ, nthɛ ŋa moŋ chwīe nu nɛnnɛ, pichəɨ pa ŋgwa lɨna ni pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi ki lɔ nji. 3P̂əɨ kwiŋ pa ŋgwa haʼaŋ pugu pɔ moŋ chə́ɨŋ nɛ pi nɔ haʼaŋ pəɨ pugu pɔ moŋ chə́ɨŋ kaʼa, ŋkwiŋ ŋgwa haʼaŋ pi lɔ ntuo vugu shiʼi nɔ haʼaŋ pəɨ pugu thɔ njəɨ ŋgəʼɨ pi kaʼa.

4Ŋguoŋ ŋ̂gwa ghao ghaʼo láŋ, kiʼi ŋoŋ nūaŋ pugu ŋoŋ nduoŋ ŋa a lɔ mbɔ ŋgwɛ vi ki ndaoŋ vi nɛ, nthɛ ŋa Minnwi shi nshaʼa pa ghaŋ kwoshuoŋ, pugu pa ghaŋ láŋ ŋa pugu kwoshuoŋ nɛ.

5Lɨna nu ŋa kiʼi khwā mbɨŋ pɔ moŋ chɔmbhi yɔ, fāʼo njru ni yaoŋ ŋa ɔ fāʼo nɛ. Nthɛ ŋa Minnwi ni nchhu ŋa,

“Mbaʼa njiʼi ma mieŋ ghɔ,

ki ma njɨrɨ ghɔ.”

6Nɛnnɛ minthɛ pia chhu ni tɨnɨnjuʼɔ ŋa,

“Taathɔ ŋgaŋ ghɛ̀rɛ a, m̀baʼa njiʼi mbɔgɔ gu.

Minthɛ ŋoŋmishua chwīe pi khɔ mbɨŋ mu?”

7P̂əɨ kwiŋ pa thishɨ pəɨ, mbɔ pɛ ŋa pugu chhu chrà Minnwi ni pəɨ nɛ. Pəɨ pīʼi ŋkwaŋ haʼaŋ pugu ni nchhɔ chɔmbhi yugu ti nuʼuŋ ŋkhu nɛ mbīni piŋ yugu.

8Jishɔ Krishto pɔ wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni mbɔ yua nɛ, ŋguʼɔ mbɔ pi nɛnnɛ shiʼa, ndɔ ma ŋguʼɔ mbɔ pi nɛnnɛ nɔ ŋguoŋ ndɨɨ. 9Kiʼi pəɨ mieŋ pa ŋkwaŋ ŋkwaŋ ntɨ́gɨ pugu pa ŋgɨ̀nɨ ntɨ́gɨ tiɛŋ vəɨ niʼiŋ moŋ trǔ, a pwa ŋa piŋ ŋoŋ tɨnɨ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ pwapuŋ Minnwi, ki lɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ nūʼɔŋ nu pa nùʼɔŋ nthɛ nnu maoŋ jɨ, pa nùʼɔŋ pei lɔ njiʼi ŋgɛ̄rɛ ŋgwa pɛ ŋa pugu nūʼɔŋ nɛ.

10Pia fāʼo lɨʼɨ fɛʼiŋgiɛŋ13:10 Njiŋ lɨʼɨ fɛʼiŋgiɛŋ yei pɔ pi gu Jishɔ ŋkuoŋ wáʼa. ŋa pa ŋgwa pɛ ŋa pugu fāʼa nu moŋ lɨʼɨ ŋa pa ŋgwa Juu ghà ŋgaʼo Minnwi nɛ lɔ mfāʼo njɨ nɔ jɨ nu maoŋ haʼaŋ a llɔ ŋkuoŋ lɨʼɨ fɛʼiŋgiɛŋ ghɔ nɛ. 11Nthɛ ŋa frɛinoŋ pa minyieŋ pɛ ŋa taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ nii ni chhǐ yugu moŋ pa Lɨʼɨ Taoŋtaoŋ Nda Minnwi nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nthɛ phɨ nɛ, pi tūoŋ pi mbhi nɔ lɨʼɨ haʼaŋ ŋgwa lɔ ŋkrao ntǎa nɛ. 12Nthɛ yei, Jishɔ ŋkaa yu ni ntaoŋ moŋ laʼa ŋkaoŋ maa njəɨ ŋgəʼɨ ŋkhu, nnɛ ŋa minthɛ a chwīe ŋgwa pɔ pi taoŋtaoŋ ni ji chhǐ. 13Nɛnnɛ kiʼɛ, a pie ŋa pia taoŋ moŋ laʼa ŋgə̄ɨ mbhi lɨʼɨ ŋa ŋoŋ lɔ ŋkrao ntǎa nɛ mbara vi, nnɛ ŋa minthɛ pia fāʼo yia ghrà moŋ shhunoŋ ŋa a ni ntɔgɔ moŋ ghɔ nɛ. 14Nthɛ ŋa pia lɔ njiʼi mfāʼo laʼataoŋ ŋa a shi ma ŋkɨna nɛ hɛiŋ, ndɔ pia thɔ nshigi pi mmɛ laʼataoŋ ŋa a shi nthɔ nɛ.

15Ntɔgɔ pi mbhɔ yu kiʼɛ, p̂ia ghə̄ɨ shhɨ nthɔ mfɛ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ mbɔ tōo nu ni Minnwi, mbɔ yaoŋ fɛ́ ŋa a ghà mfɛ pa nchò pɛ ŋa pugu chhu páa ŋa a Taathɔ nɛ. 16Kiʼi pəɨ wɛ̄iŋ chwīe nu shiʼi ni thɔ mbhɔ pugu pa ghrā nu maoŋ haʼaŋ pəɨ fāʼo nɛ pəɨ pa ŋgwa nduoŋ, nthɛ ŋa pa ŋkwaŋ maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ pei ghà mfɛ pwanjuʼɔ ni Minnwi.

17P̂əɨ yaʼo nchò pa thishɨ pəɨ mfɛ noŋ yəɨ ni pugu, nthɛ ŋa pugu chhɔ ndɨna nu ni nchə̌ɨ yəɨ nɔ pa ŋgwa haʼaŋ pugu lɛ mfɨ̄ʼɨ ni Minnwi ŋkwaŋ haʼaŋ pugu fāʼa nɛ. P̂əɨ chwīe nɛnnɛ nthɛ ŋa a pie ŋa pugu chwīe fàʼa yei moŋ pwanjuʼɔ, ki lɔ mbɔ pi ni shɔnɔ nu, nthɛ ŋa mbaʼa yinɛ ghɛ̄rɛ vəɨ.

18P̂əɨ luoŋ Minnwi ni pigi, nthɛ ŋa pigi fāʼo tɨnɨnjuʼɔ ŋa ŋgaŋthɔ yigi yi shieshie, pigi khwā nɔ chwīe nu nnu haʼaŋ a kāʼo nɛ moŋ ŋguoŋ ndɨɨ ghao. 19Ǹdɨ̄gəɨ vəɨ ŋkiɛŋ ntou yi ŋa pəɨ luoŋ ni Minnwi ŋa kiʼi a shɨgashɨga ŋkaoŋ a maa mbɨ̄nɨ ntaoŋ a ŋa mbɨ̄nɨ njəɨ vəɨ.

Ndugwi njiŋ luoŋ Minnwi

20Ndwɛ, ǹduoŋ ŋa Minnwi ŋa taʼaŋggi ghà ndhɔ mbhɔ yu nɛ, ŋa a kuʼɔ ni Jishɔ Taathɔ via moŋ gu nɛ, mbɔ ju Jishɔ ŋa a mmɛ ŋkɛ̄ʼi pa minjɨɨ nɛ, ntɔgɔ pi ŋkuoŋ chhǐ kɨ̀na ŋa a lɔ njiʼi mfāʼo ndugwi yi nɛ, 21pīri vəɨ ni ŋguoŋ pa maoŋ shiʼi ghao, nnɛ ŋa minthɛ pəɨ chwīe nnu ŋa a tāʼa nu nɛ, a fāʼa yaoŋ ŋa a khwǎ nɛ moŋ chɔmbhi yia ntɔgɔ pi mbɨŋ Jishɔ Krishto, ŋa ndighaʼo pɔ pi ji ki ndugwi yi nɛ. Â pɔ nɛnnɛ.

Ndugwi māʼaŋ nu chrà

22Ǹdɨ̄gəɨ vəɨ ma pa lǐŋ paŋ, ŋa p̂əɨ ywɛrɛ chrà māʼaŋ ghrɨ́ yei ni wɛ̄iŋ njùʼɔ, nthɛ ŋa ŋwaʼaŋlɨ yei ŋa ǹāʼaŋ ni pəɨ nɛ lɔ njiʼi nshɨgashɨga.

23Ǹtāʼa nu pəɨ ji ŋa pi fuʼu Timoti ndǐŋ via moŋ chə́ɨŋ. Ä shi njiʼɛ nthɔ, kaŋ pigi yu shi nthɔ kaʼa njəɨ vəɨ ndɨɨ ŋa nthɔ nu nɛ.

24P̂əɨ chrā ni ŋguoŋ pa thishɨ pəɨ, mbɨnɨ nchrā ni ŋguoŋ pa ŋgwa Minnwi pi taoŋtaoŋ. Pa ŋgwa llɔ moŋ laʼataoŋ Itali chhu ŋa pi chrā ni pəɨ.

25Ǹduoŋ ŋa pwapuŋ Minnwi pɔ ni pəɨ ghao.