Ŋwaʼaŋlɨ
Fàʼa
Kāoŋ nu pa thɔ nnu
Ŋwaʼaŋlɨ fàʼa ghaŋ Ntaoŋ Jishɔ yei pɔ pi mbra ŋwaʼaŋlɨ ŋa Luka ni nāʼaŋ nɔ ghə̄ɨ nu shhɨ ni nnu ŋa a ni njɛ̄ fɨ̄ʼɨ nu moŋ fǔoŋ ŋwaʼaŋlɨ yi. Fǔoŋ ŋwaʼaŋlɨ yi ghɔ ni mbɔ Pwa Pishaʼakhɔ ŋkwaŋ Haʼaŋ Luka Fɨ̄ʼɨ nɛ. Mmɛ thɔ nnu ŋa a nāʼaŋ ŋwaʼaŋlɨ yei nɔ nɛ pɔ nɔ mfɨ̄ʼɨ nu ŋkwaŋ haʼaŋ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ni ŋgə̄ɨ shhɨ nchīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ nɔ ligi Jishɔ moŋ Judia pugu pa Shamaria pugu pa ŋguoŋ lɨʼɨ ŋkuoŋ shhɛ nɛ. Luka chwīe pia ji ŋa pugu ni mfāʼa fàʼa yei ntɔgɔ pi moŋ ghrɨ́ Jijwɛ Minnwi. A fɨ̄ʼɨ ŋa Pita pugu Pɔɔ ni ntaoŋ mbɔ pa thishɨ chɔshi ndɨɨ ghɔ. Chɔshi ndɨɨ ghɔ ni ŋkuʼɔ nu ŋgaʼa njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ pichəɨ ni ntɔgɔ nu moŋ pa mooŋ nu llɔ mbhɔ pa thishɨ Juu pugu pa thishɨ ŋgwa Roma nɛ.
Minthɛ pi ghrà ŋwaʼaŋlɨ yei moŋ trɛi mɛmmɛ ghrà. Fǔoŋ ghrà pɔ pi ŋkwaŋ haʼaŋ nnu piŋ nu Jishɔ ni njɛ̄ Jɛrushalɛiŋ ndɨɨ ŋa Jishɔ ni ŋkwo kuʼɔ po nɛ. Mbra ghrà pɔ ŋkwaŋ haʼaŋ nnu piŋ Jishɔ nyīeŋ nii moŋ pichəɨ lɨʼɨ moŋ Palishitaiŋ nɛ. Ndugwi yi pɔ ŋkwaŋ haʼaŋ nnu piŋ Jishɔ nyīeŋ ti nchəɨŋ moŋ krao ŋgei pa laʼataoŋ Mediterenia ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ moŋ laʼataoŋ Roma.
Mmɛ nnu nɔ yəɨ nu moŋ ŋwaʼaŋlɨ yei pɔ pi fàʼa Jijwɛ Minnwi. Jijwɛ Minnwi ni nshwiʼi ni ghrɨ́ mbɨŋ pa ghaŋ piŋ llɛ́ Pentekɔ, ndɔ ŋgə̄ɨ shhɨ nthɔ nōoŋ ndaoŋ ni pugu ndɔ māʼaŋ ghrɨ́ yugu pugu pa thishɨ pi. Ŋkɨ̀nɨ ghaŋ piŋ llɛ́ shhɨ ghɔ pɔ moŋ pa chīi nu ŋkɨ̀nɨ Minnwi ŋa pugu ni nchīi nu moŋ ŋwaʼaŋlɨ yei nɛ. Ŋkɨ̀nɨ pighɔ ni nōoŋ ŋa ghrɨ́ pɔ moŋ ghɔ ntɔgɔ pi moŋ ŋkwaŋ haʼaŋ a ni ŋkāoŋ chɔmbhi ghaŋ piŋ pighɔ nɛ.
1Minnwi kāʼa nɔ taoŋ nnu Jijwɛ yi
1Moŋ fǔoŋ ŋwaʼaŋlɨ, ma Tiofilu, ŋki nāʼaŋ ŋguoŋ pa nnu ŋa Jishɔ ni nchwīe ndɔ ntɨgɨ nɛ, 2ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ ndɨɨ ŋa Minnwi ki lɔ̄gɔ vi ŋkuʼɔ nɔ po nɛ. Ŋkaoŋ pi maa ŋkuʼɔ ni ju po, moŋ njɨ Jijwɛ Minnwi, a fɛ gɨ́ ni pa ghaŋ ntaoŋ pi ŋa a ni nchuʼɔ nɛ. 3A ni ŋga ŋkwo yəɨ ŋgəʼɨ ti ŋkhu ŋkuʼɔ moŋ gu, nōoŋ noŋ yi ni pugu nɔ khwɛ wuŋ llɛmbhi ntou ndɨɨ moŋ pa shɛndaoŋ ŋa a ni nōoŋ ki khuthɔ lɔ mbɔ ŋa a yi maoŋ. Pugu ni njəɨ vi, a chrà ni pugu nthɛ Shaʼafuoŋ Minnwi.
4Pugu pugu ni ŋga mbɔ taʼa lɨʼɨ, a fɛ gɨ́ ni pugu ŋa, “Kiʼi pəɨ lɔllɔ Jerushalɛiŋ, pəɨ kɨna fɔ njwɛrɛ fɛ́ yɛ ŋa ŋki shwei vəɨ nɔ nɛ, fɛ́ ŋa Tǎa a ni ŋkāʼa nɛ.5Kwe ŋkhǐ Jouŋ ni mbɔ pi yi moŋ ŋkhǐ, ndɔ nɔ kuo ndɨɨ, pəɨ shi mfāʼo kwe ŋkhǐ moŋ Jijwɛ Minnwi.”
Minnwi lɔ̄gɔ Jishɔ ŋkuʼɔ nɔ po
6Pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ni ŋga mbɔ taʼa lɨʼɨ pugu pa Jishɔ, pugu pie vi ŋa, “Taathɔ, ɔ shi nduʼu shaʼafuoŋ ndwɛ mbhɔ Ishrae?”
7Jishɔ khwɛ̄ ni pugu ŋa, “Pəɨ lɔ mfāʼo nɔ ji nu ndɨɨ ki llɛ́ ŋa Tǎa nūʼɔŋ pi ni ji njɨ nɛ.8Ndɔ pəɨ shi mfāʼo ghrɨ́ ndɨɨ ŋa Jijwɛ Minnwi shwiʼi mbɨŋ pəɨ nɛ. Pəɨ shi mbɔ pa miŋkwentie paŋ llɔ Jerushalɛiŋ, pugu pa moŋ Judia ni Shamaria, ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ moŋ ndugwi mbhi.”
9A ni ŋga mīʼɛŋ chhu nu nnu pei, Minnwi lɔ̄gɔ vi ŋkuʼɔ ni ju po, ti a nuʼuŋ mbhɛ ligi pugu moŋ lúluŋ. 10Nɔ haʼaŋ pugu ni ŋguʼɔ mbɛʼi po nɔ haʼaŋ a ni ŋgə̄ɨ nu nɛ, ŋga njəɨ nu, paa ŋgwa thi yəɨ pugu moŋ ndhwí fhu, 11nchhu ni pugu ŋa, “Ŋgwa Galili, pəɨ thi hɛiŋ mbɛʼi pi khɔ po? Jishɔ vei ŋa pi lɔ̄gɔ vi ligi pəɨ ŋkuʼɔ nɔ po nɛ, shi ndɛ mbɨnɨ wuʼɔ nɔ haʼaŋ pəɨ nuʼuŋ njəɨ vi a ghə̄ɨ po nɛ!”
Njɨnda Judashi
12Pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pɨ̄nɨ Jerushalɛiŋ lɔ ŋkuoŋ mbra ŋa pi mɛ̄iŋ ni Olive nɛ, mbɔ nɔ taʼa ŋkaŋ kwò llɔ Jerushalɛiŋ. 13Pugu ni ŋga nii fɔ, ŋkuʼɔ moŋ njiɛŋ nda tɔthɨ lɨʼɨ haʼaŋ pugu ni ndaʼa nu nɛ. Pugu ni mbɔ:
Pita
ni Jouŋ
ni Jɛiŋ
ni Andru,
Fili
pugu Toma,
Batolomiu
pugu Matio,
Jɛiŋ muuŋ Afioshi
ni Shemu, mbɔ kwìni laʼa,
ni Judashi, mbɔ muuŋ Jɛiŋ.
14Ŋguoŋ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pei ni mbɔ ni taʼaŋggi nthɔ nduoŋ Minnwi pugu pa pichəɨ piŋgɛ ŋa pugu ni ŋgɛ̄rɛ Jishɔ nɛ, ni Meri mǔuŋ Jishɔ pugu pa lǐŋ pi pi pimbia.
15Moŋ llɛ́ pighɔ Pita lɔllɔ ntithi shɨna taʼa ŋkɨɨ ni pa wuŋ ghaŋ piŋ, nchhu ŋa,
16“Lǐŋ paŋ! A ni mbie ŋa nchò Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi chəɨŋ ŋkwaŋ haʼaŋ Jijwɛ Minnwi ni ŋkāoŋ Devi a nāʼaŋ nthɛ Judashi ŋa a ni ŋgə̄ɨ nōoŋ Jishɔ ni ŋgwa pɛ ŋa pugu ni nthɔ nu ŋgwɛ̄iŋ vi nɛ. 17Judashi ni mbɔ taʼa ŋoŋ via, nthɛ ŋa pi ni nchuʼɔ vi ŋkaa yu ŋa a fāʼa pia pugu.”
18A ni njuoŋ shhɛ ni pe ŋa pi ni mfɛ ghɔ nthɛ mbha nnu pɨphɨ yi nɛ, ndhɔ tɔthɨ ŋgū mfūŋ ni thɔ yi, nshɨna titri, maoŋ puŋ pi taoŋ. 19Ŋguoŋ ŋgwa Jerushalɛiŋ ni njaʼo nnu ghɔ, nɛnnɛ mɛ̄iŋ shhɛ ghɔ moŋ chrà laʼa yugu ŋa Hakɛldama njiŋ yi pɔ ŋa, “Shhɛ Chhǐ.”
20Pita chhu ŋa, “Nthɛ ŋa pi nāʼaŋ moŋ Ŋwaʼaŋlɨ Ŋkhǐ ŋa, ‘Nda yi kuʼɔ fùŋ. Kiʼi ŋoŋ ma ndaʼa fɔ.’ Pi pɨnɨ nāʼaŋ ŋa, ‘Ŋoŋ nduoŋ lɔ̄gɔ lɨʼɨ yi.’
21Nnɛ, a pie ŋa pia chuʼɔ taʼa ŋoŋ mbīgi mbɨŋ pia, mbɔ ŋoŋ ŋa a ni mbɔ pia pugu jɛ̄ ndɨɨ ŋa pia pa Jishɔ Taathɔ ni nyīeŋ nu kaʼa nɛ, 22mbɔ ŋoŋ ŋa pia pugu ni mbɔ jɛ̄ ndɨɨ ŋa Jouŋ ni nthɔ mfɛ ŋkhǐ ni ŋgwa nɛ, ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ ndɨɨ ŋa Minnwi ni mfuʼu Jishɔ ghɔ shɨna pia ŋkuʼɔ nɔ po nɛ. Pia pa ŋoŋ vei pɔ pa ghaŋ kwentie ŋa Jishɔ ni mbɨnɨ ŋkuʼɔ moŋ gu.”
23Nnɛ pugu tɛrɛ Joshɛ, mbɔ Bashaba ŋa pi ni mɛ̄iŋ vi ni Jushitu nɛ, mbɨnɨ ntɛrɛ Matia. 24Nduoŋ Minnwi nchhu ŋa, “Taathɔ, ɔ ji njùʼɔ shesheŋoŋ. Nōoŋ yɛ ŋoŋ ŋa ɔ chuʼɔ shɨna paa ŋgwa pei nɛ, 25ŋa a lɔ̄gɔ fàʼa Judashi nɔ ŋgaŋ ntaoŋ Jishɔ ŋa a ni ŋkhu mieŋ ŋgə̄ɨ lɨʼɨ ŋa a ni mbie ŋa a ghə̄ɨ nɛ.” 26Pugu māʼaŋ yaoŋ nɔ ji nu ŋoŋ ŋa Minnwi chuʼɔ nɛ, a gū mbɨŋ Matia, nnɛ pugu pigi vi mbɨŋ pa taʼanchrɔ *ghaŋ ntaoŋ Jishɔ.
2Jijwɛ Minnwi thɔ
1Llɛ́ jɨ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Pentekɔ nɛ ni ŋga nthɔ, ŋguoŋ pa ghaŋ piŋ kɨrɨ taʼa lɨʼɨ.2:1 Yei jɨ ni nthɔ nu tiɛŋ wuŋ llɛ́ ndɨɨ ŋa jɨ Linjiʼa ni ŋkwo tɔgɔ nɛ.2A gha ndara yichəɨ yɔ̀yɔnɔ llɔ po mbɔ nɔ ŋggì ŋkiɛŋ mmɛ fiŋ, nthɔ ndɨnaoŋ ŋguoŋ nda ŋa pa ghaŋ piŋ pighɔ ni nchhɔ fɔ nɛ. 3Pugu ni njəɨ pa yaoŋ ŋa a ni mbɔ nɔ pa lɨŋ móŋoŋ, pugu taoŋ nshɛrɛ noŋ yugu nthi mbɨŋ sheshe taʼa ŋoŋ vugu. 4Pugu ni ndɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi, njɛ̄ chrà nu moŋ pa ŋkwaŋ chrà taoŋ nduoŋ nɔ haʼaŋ Jijwɛ ghɔ ni nchuʼɔ nchò yugu nɛ.
5Moŋ pɨɨ ndɨɨ ghɔ, pa ŋgwa Juu ŋa pugu ni mfāʼo pɔgɔ Minnwi nɛ ni ndaʼa nu Jerushalɛiŋ llɔ moŋ ŋguoŋ mbhi ghao. 6Pugu ni ŋga njaʼo yɔ̀yɔnɔ ghɔ, yú ŋgwa kɨrɨ, ŋgrāo nthɛ ŋa shesheŋoŋ ni njaʼo pugu chrā pi chrà laʼa yugu.
7Pugu ni ŋgrāo ti a ghaʼa mbie ŋa, “Ŋguoŋ ŋgwa pei ŋa pugu chrà nu nɛ lɔ mbɔ pi ŋgwa Galili? 8Ti a kie pi nɛiŋ pia yaʼo nnu ŋa pugu chhu nu nɛ pi moŋ yia chrà laʼa? 9Pia llɔ pi Patia, Media ni Elaŋ, pugu pa ŋgwa llɔ Meshopotemia, Judia, ni Kapadoshia, pugu pa ŋgwa llɔ Pontu ni Eshia, 10pugu pa ŋgwa llɔ Fragia, Pamfilia, Ijipti pugu pa pichəɨ lɨʼɨ Libia yəɨ Shiriŋ. Pichəɨ pia llɔ pi Roma nthɔ ŋkra Jerushalɛiŋ, 11pichəɨ pɔ ŋgwa Juu, pichəɨ pɔ ŋgwa nduoŋ ŋa pugu piŋ nnu Minnwi pa Juu nɛ. Pichəɨ pia llɔ Krɛtɛ, pichəɨ llɔ Arabia. Ndɔ pia yaʼo pugu chhɔ mfɨ̄ʼɨ ghraoghrao nnu Minnwi moŋ pa chrà laʼa pia.” 12Ŋguoŋ yugu ghao ni ŋgrào, ndɔ mbɔ ni fiŋthɔ, nchhu nu ni noŋ pugu ŋa, “Njiŋ yei pɔ pi ŋa?” 13Pichəɨ ka māʼaŋ ghaŋ piŋ pighɔ pi ni kwə̀ɨŋ, nchhu nu ŋa, “Pugu paa pi làʼo!”
Ŋkɨ̀nɨ Minnwi llɔ mbɔ Pita
14Nɛnnɛ Pita taoŋ nthɔ shhɨ pugu pa pichəɨ taʼanchrɔ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, ŋkə̄rə ŋggì yi nchhu ŋa, “Ŋgwa Juu pugu pa ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu laʼa nu Jerushalɛiŋ nɛ, pəɨ ywɛrɛ shishiʼi, ǹshwei vəɨ ni njiŋ nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ. 15Ŋgwa pei lɔ njiʼi mbaa pi làʼo ŋkwaŋ haʼaŋ pəɨ pīʼi nɛ, nthɛ ŋa ndwɛ wuʼɔ ndipuʼu minaoŋ ni tutuʼu. 16Yei pɔ pi nnu ŋa njəɨlɨʼɨ Minnwi Joɛ ni nchhu nu nɛ:
17‘Minnwi chhu ŋa yei nnu ŋa ǹshi nchwīe moŋ pa ndugwi llɛ́ nɛ.
Ǹshi nshāʼo Jijwɛ a mbɨŋ shesheŋoŋ.
Puoŋ pəɨ pi pimbia pugu pa piŋgɛ shi nchīi ŋkɨ̀nɨ a,
pa maʼaŋ mikhwa yəɨ pa nnu,
pa lulunu ŋgwa pəɨ fāʼo pa njə̀ɨŋ.2:17 Yei ndugwi llɛ́ hɛiŋ pɔ pi jɛ̄ ndɨɨ ŋa Jishɔ ni fǔoŋ nthɔ nɛ ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ ndɨɨ ŋa a shi mbɨnɨ nthɔ lɨʼɨ shaʼa mbhi nɛ.
18Ooŋ, ǹshi nshāʼo Jijwɛ a
mbɨŋ puoŋ fàʼa paŋ pi pimbia pugu pa piŋgɛ,
moŋ llɛ́ pighɔ, pugu chīi ŋkɨ̀nɨ a.
19Ǹshi nchwīe pa nnu ghraoghrao po,
nōoŋ pa lì ŋkuoŋ shhɛ.
Chhǐ, móŋoŋ, ni gwí ndindhi shi mbɔ.
20Minaoŋ shi ŋkara ŋgū njiŋnjiŋ,
fhú kara mbie nɔ chhǐ,
ŋkaoŋ ŋkiɛŋ mmɛ llɛ́ Taathɔ maa nthɔ.
21A shi mbɔ ŋa shesheŋoŋ ŋa a gɛ̄ ligi Taathɔ nɛ
shi ndūgu.’
22“Ŋgwa Ishrae, pəɨ yaʼo chrà yei! Jishɔ llɔ Nasharɛ, ŋoŋ ŋa Minnwi ni nōoŋ ŋa a taoŋ ju ntaoŋ vi, ŋkie pi ŋkuoŋ pa nnu ghraoghrao pugu pa lì ŋa a ni mfɛ ghrɨ́ ghɔ a chwīe nɔ ghɔ shɨna pəɨ nɔ haʼaŋ pəɨ ŋkaa pəɨ ji nɛ. 23Minnwi ni ŋkwo ji ndɔ nūʼɔŋ ŋa pi shi kwīŋ vi ŋkuoŋ wáʼa, njwi vi ŋkie pi ŋkuoŋ chaʼa nu vi mfɛ mbhɔ ŋgwa pɨphɨ. 24Ndɔ Minnwi pɨʼɨ vi moŋ gu, ŋkwe vi mbhɔ ghrɨ́ gu, nthɛ ŋa a kaŋ ni mfɛ paʼa gu lɔ ŋgwɛ̄iŋ vi a kɨna nɔ ŋgaŋ chə́ɨŋ. 25Nthɛ ŋa Devi chhu nthɛ vi ŋa,
‘Ǹjəɨ Minnwi Taathɔ shhɨ mu ŋguoŋ ndɨɨ ghao.
A pɔ yəɨ mu ŋguoŋ ndɨɨ,
nnɛ mbaʼa njiʼi mbɔgɔ nnu ŋa ŋoŋmishua tāʼa nu nchwīe mbɨŋ mu nɛ.
26Nthɛ yie ghɔ, ǹdɨnaoŋ ni pwatua,
chrà a pɔ chrà pwanjuʼɔ.
Nɔ pīgi nu, ŋguoŋ noŋ ghao yɨʼə mbɨŋ Minnwi.
27Nthɛ ŋa mbaʼa ɔ yiʼi mieŋ a ŋkɨna yi khu,
mbaʼa ɔ yiʼi mieŋ Muuŋ Fàʼa yɔ yi Taoŋtaoŋ fɔ̄rɔ moŋ fúŋ.
28Ɔ nōoŋ shɛndaoŋ chɔmbhi vəɨ.
Ɔ shi nchwīe ndɨnaoŋ ni pwanjuʼɔ nthɛ ŋa pɔgɔ pɔ kaʼa.’
29“Lǐŋ paŋ, minthɛ ǹchhu ni pəɨ ni tɨnɨnjuʼɔ nthɛ fàʼo via Devi. A ni ŋkhu pi twei vi, fúŋ yi pɔ shɨna pia ti nchəɨŋ shiʼa. 30Ndɔ, a ni mbɔ njəɨlɨʼɨ Minnwi, nji ŋa Minnwi ni ŋkwo kāʼa vi ti nshwrɛ̄i ŋa a shi nchərə taʼa mbhɛ̌ yaoŋ yi ŋkuoŋ faaŋ ju Devi ghɔ. 31Minnwi ni nōoŋ nnu ŋa a shi ndɛ ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ ni Devi, nɛnnɛ a chrà ŋkuoŋ khu nu mbɨnɨ ŋkuʼɔ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ, ŋa pi shi ki lɔ mieŋ vi a kɨna yi khu moŋ fúŋ, ki mieŋ a fɔ̄rɔ.
32“Minnwi ni mbɨnɨ nuʼuŋ mbɨʼɨ Jishɔ vei moŋ gu, ŋguoŋ yigi pɔ pa miŋkwentie. 33Minnwi Tǎa vi ni ŋkə̄rə vi nchərə ŋgei mbhɔ yi yi jɨ, mfɛ Jijwɛ yi ghɔ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ a ni ŋkāʼa nɛ. Nnu ŋa pəɨ yəɨ nu ndɔ njaʼo nu ndwɛ nɛ pɔ pi fɛ́ yi ŋa a shāʼo mbɨŋ pigi 34nthɛ ŋa a shini ndɔ ŋkuʼɔ Devi po. Ju, Devi, ka chhu pi ŋa,
‘Taathɔ chhu ni Taathɔ a ŋa,
“Chhɔ ŋgei mbhɔ a yi jɨ hɛiŋ
35ti ǹshi nuʼuŋ nchwīe pa mbɨ̌na pɔ
pɔ krɨ́ tigi kwò yɔ.” ’
36“Nthɛ yie, ŋguoŋ ŋgwa Ishrae fāʼo nɔ ji nu ni tɨnɨnjuʼɔ ŋa Minnwi chwīe vi a pɔ Taathɔ, mbɨnɨ mbɔ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ, mbɔ Jishɔ vei ŋa pəɨ ni ŋkwīŋ vi nɛ.”
37Pugu ni njaʼo nnu pei a kāoŋ njùʼɔ yugu ŋkiɛŋ yie, pugu chhu ni Pita pugu pa pichəɨ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ŋa, “Pa lǐŋ pigi, pigi shi nchwīe pi nɛiŋ?”
38Pita chhu ni pugu ŋa, “Pəɨ pāʼa ŋkǔnu yəɨ ni phɨ, ŋkwe ŋkhǐ ni ligi Jishɔ Krishto, Minnwi līʼɛ phɨ yəɨ, mfɛ fɛ́ yi ni pəɨ, mbɔ Jijwɛ Minnwi. 39Minnwi kāʼa vəɨ ni kàʼa yei pəɨ pa ŋgwrɛiŋgwa pəɨ, pugu pa ŋgwa pɛ ŋa pugu pɔ fie hini nɛ, ni shesheŋoŋ ŋa Taathɔ, mbɔ Minnwi via, chuʼɔ vi nɛ.” 40Pita pɨnɨ ŋgə̄ɨ shhɨ nchrā ntou pa chrà nduoŋ mfra vugu ni njɨ, nchhu nu ŋa, “P̂əɨ kwe noŋ yəɨ nnɛ ŋa kiʼi pəɨ fāʼo ŋgəʼɨ ŋa Minnwi shi mfɛ ni ŋgwrɛiŋoŋ pɨphɨ yei nɛ.”
41Nɛnnɛ, ŋgwa haʼaŋ pugu ni mbiŋ chrà yi nɛ ni ŋkwe ŋkhǐ. Taʼa llɛ́ ghɔ, yaoŋ nɔ trɛi ŋkaŋ ŋgwa pigi mbɨŋ ghaŋ piŋ. 42Pugu ni mfɛ ndɨɨ yugu nthɔ njɛʼi yaoŋ mbhɔ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, ŋkɨrɨ nu ŋguoŋ ndɨɨ ghao ni taʼanjuʼɔ, njɨ pa maoŋ kaʼa mbɨnɨ ndɔ nduoŋ Minnwi.2:42 Pa ghaŋ piŋ ni ma ti ŋga nthɔ lɨʼɨ muʼɔŋ, njɨ maoŋ ŋga mīʼɛŋ, ŋgə̄ɨ kiʼɛ njɨ jɨ kwiŋ Taathɔ.
Chɔmbhi shɨna ghaŋ piŋ
43Minnwi ni ntɔgɔ njiŋ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ mfāʼa pa nnu ghraoghrao ndɔ nōoŋ pa lì. Nɛnnɛ, shesheŋoŋ fāʼo pɔgɔ gu. 44Ŋguoŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mbiŋ Minnwi nɛ ghə̄ɨ shhɨ mbɔ nu taʼa lɨʼɨ ni taʼanjuʼɔ, maoŋ pugu pɔ taʼa yi. 45Pugu jɛ̄ nthɔ mfīni kiɛŋ shhɛ pugu, pugu pa pichəɨ pa maoŋ, nthɔ ŋgrā mbɨŋ ghɔ ni ŋguoŋ ŋgwa wuʼɔ nɔ haʼaŋ chà yugu nuʼuŋ mbɔ nɛ. 46Pa lɛllɛ, pugu kɨrɨ nu Nda Minnwi ni taʼaŋggi, njɨ pa maoŋ kaʼa moŋ pa nda nda. Pugu ni njɨ maoŋ pugu ni pwatua pugu pa pwapuŋ, 47ŋgaʼo Minnwi, ŋguoŋ ŋgwa piŋ vugu. Pa lɛllɛ Taathɔ pigi vugu ni pa ŋgwa ŋa a ni ŋkwe vugu nɛ.
3Pita pugu Jouŋ luoŋ ŋkwíni nyīeŋ
1Llɛ́ chəɨ Pita pugu Jouŋ ni ŋgə̄ɨ nu Nda Minnwi moŋ trɛi minaoŋ ni naoŋchɨ, mbɔ ndɨɨ luoŋ Minnwi. 2Pi tiɛŋ ŋoŋ chəɨ ŋa pi ni mbhi vi, a taoŋ ŋkwíni llɔ puŋ, ŋgə̄ɨ nu nɔ choŋkaʼa ŋa a ghə̄ɨ Nda Minnwi, pi mɛ̄iŋ ni Pwapwa nɛ. Pi ghà ŋguʼɔ ŋgə̄ɨ ni ju nūʼɔŋ vi lɛllɛ choŋkaʼa ghɔ ŋa a luoŋ ghɛ̀rɛ mbhɔ ŋgwa ŋa pugu ghə̄ɨ nu Nda Minnwi nɛ. 3A gha njəɨ Pita pugu Jouŋ nii nu Nda Minnwi, a jɛ̄ nthɔ nduoŋ ghɛ̀rɛ mbhɔ pugu.
4Ndɔ Pita pugu Jouŋ tigi ligi yugu mbɨŋ yu nchhu ŋa, “Līi vigi!” 5A jɛ̄ nthɔ ndīi vugu, mbīʼi nu ŋa a shi mfāʼo yaoŋ mbhɔ pugu. 6Ndɔ Pita chhu ŋa, “Ǹdɔ njiʼi mfāʼo dere, ndɔ yaoŋ ŋa m̀fāʼo nɛ ǹshi mfɛ vɛ. Moŋ ligi Jishɔ Krishto llɔ Nasharɛ, lɔllɔ nyieŋ!”
7Ŋgwɛ̄iŋ vi nɔ ŋgei mbhɔ yi yi jɨ ŋkə̄rə vi tɔthɨ, wuʼɔ ndɨɨ ghɔ, kwò mi pugu pa mbiʼi kwò mi shwīi. 8A lli ntithi, njɛ̄ nyīeŋ nu. Nii moŋ Nda Minnwi pugu pugu, nyīeŋ nu, ndhi nu, ndɔ ŋgaʼo Minnwi.
9Ŋguoŋ pa ŋgwa yəɨ vi nɔ haʼaŋ a nyīeŋ nu nthɔ ntōo Minnwi, 10nji vi ŋa a ŋoŋ ŋa a ni nchhɔ nduoŋ ghɛ̀rɛ choŋkaʼa yɛ Nda Minnwi ŋa pi mɛ̄iŋ ni Pwapwa nɛ. Wiwini wɛ̄iŋ vugu, pugu ghrāo nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ mbɨŋ yu nɛ. 11Nɔ haʼaŋ ŋoŋ ghɔ ni ndia mbɨŋ Pita pugu Jouŋ moŋ lɨʼɨ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Varinda Sholomu nɛ, ŋguoŋ ŋgwa ni ŋgrāo ntei nthɔ mbara vugu fɔ.
Pita chhu chrà Minnwi
12Pita gha njəɨ ŋgwa pighɔ, nchhu ni pugu ŋa, “Ŋgwa Ishrae, a chwīe khɔ pəɨ ghrāo nnu yei nɛiŋ? A chwīe khɔ pəɨ chaoŋ ligi yəɨ mbɨŋ pigi nɔ haʼaŋ pigi chwīe ŋoŋ vei nyīeŋ pi ni yigi njɨ ki ni yigi pɔgɔ Minnwi? 13Minnwi Abrahaŋ, Aiji ni Jakɔ, mbɔ Minnwi pa ŋkhu tǎa pia, ghaʼo muuŋ fàʼa yi mbɔ Jishɔ, mbɔ ju ŋa pəɨ ni nchaʼa vi mfɛ ni pa thishɨ, ndāa vi shhɨ Pailɛ ndɨɨ ŋa Pailɛ ni ntāʼa nu mieŋ vi ŋa a ghə̄ɨ nɛ. 14Ndɔ pəɨ lāa vi, mbɔ ŋoŋ taoŋtaoŋ ndɔ mbɔ ŋkiɛŋ ŋoŋ, ŋka chhu pi ŋa pi chuʼɔ njwi ŋoŋ mfɛ ni pəɨ. 15Pəɨ jwi ŋgaŋ fɛ chɔmbhi, ndɔ Minnwi pɨʼɨ vi moŋ gu, pigi pɔ pa miŋkwentie nnu pei!
16“A tɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ moŋ ligi Jishɔ ŋa ŋoŋ vei pɔ shishiʼi, ŋoŋ vei ŋa pəɨ yəɨ ndɔ nji nɛ. A piŋ moŋ ligi Jishɔ ŋa a chwīe a ya mbɔ shiʼi shhɨ pəɨ ghao.
17“Ndwɛ, lǐŋ paŋ, ǹji ŋa pəɨ ni nchwīe nnu yei moŋ ki ji, pəɨ pa thishɨ pəɨ. 18Yaoŋ haʼaŋ Minnwi ni nōoŋ ni pa njəɨlɨʼɨ pi fie ma ŋgaʼo pugu chhu nɛ, ŋa Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ shi njəɨ ŋgəʼɨ, Minnwi chwīe a lɔ̄gɔ lɨʼɨ wuʼɔ nɛnnɛ. 19Nthɛ yie ghɔ, pəɨ pāʼa ŋkǔnu yəɨ ni phɨ mbɨnɨ mbara Minnwi, nnɛ ŋa a līʼɛ phɨ yəɨ. P̈əɨ nchwīe nɛnnɛ, kaŋ māʼaŋ nu ghrɨ́ moŋ jijwɛ yəɨ shi nthɔ ni pəɨ lɔ mbɔ Taathɔ, 20a lɔ mbɨnɨ ntaoŋ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ, mbɔ Jishɔ ŋa a ni ŋkwo chuʼɔ vi nɛ ni pəɨ. 21A shi ŋkɨna po ti ndɨɨ nuʼuŋ nthɔ ŋa pi shi nchwīe ŋguoŋ pa nnu pɔ pi fhi nɔ haʼaŋ ju Minnwi ni nchhu ntɔgɔ pi mbhɔ pa njəɨlɨʼɨ pi pi taoŋtaoŋ llɛshhɨ nɛ. 22Mushi ni nchhu ŋa, ‘Minnwi Taathɔ shi nchuʼɔ njəɨlɨʼɨ yi mfɛ ni pəɨ llɔ shɨna pəɨ wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni nchuʼɔ a nɛ. Pəɨ shi nchwīe ŋguoŋ pa nnu ŋa a chhu ŋa pəɨ chwīe nɛ. 23Shesheŋoŋ ŋa mbaʼa a yiʼi njaʼo nchò njəɨlɨʼɨ ghɔ nɛ, pi shi mfuʼu vi shɨna ŋgwa Minnwi, ndɔ nshiʼi vi.’
24“Wuʼɔ nɛnnɛ, ŋguoŋ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi llɔ mbɨŋ Shamuɛ ŋgə̄ɨ nu shhɨ ni nchīi pa nnu pei ŋa a thɔ ndɔ̄gɔ lɨʼɨ moŋ llɛ́ pei nɛ ŋkaa pugu. 25Pa kàʼa Minnwi ŋa a ni mfɛ ntɔgɔ pi mbhɔ pa njəɨlɨʼɨ pi nɛ ni mbɔ pi ni pəɨ. Pəɨ fāʼo shɨna moŋ kɨ̀na ŋa Minnwi ni ŋgwrā pugu pa ŋkhu tǎa pəɨ nɛ. A ni nchhu ni Abrahaŋ ŋa, ‘Ntɔgɔ pi mbhɔ mbhɛ̌ yaoŋ yɔ, ǹshi fɛ mbɔrɔ ni ŋguoŋ ndaaŋoŋ ŋkuoŋ shhɛ ghao.’ 26Nɛnnɛ, Minnwi chuʼɔ muuŋ fàʼa vi mfǔoŋ ntaoŋ vi pi ni pəɨ, ŋa a fɛ mbɔrɔ ni pəɨ moŋ chwīe nu ŋguoŋ vəɨ ghao ntaoŋ moŋ mbha nnu pɨphɨ.”
4Pi wɛ̄iŋ Pita pugu Jouŋ
1Pita pugu Jouŋ ni ŋga ŋguʼɔ nchrā nu ni ŋgwa pighɔ nɛ, pa ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi pugu pa thishɨ ghaŋ kɛ̄ʼi Nda Minnwi pugu pa ŋgwa Shadushi thɔ mbara vugu, 2mfāʼo pɨgɨtua ntou yi nthɛ ŋa Pita pugu Jouŋ ni nthɔ njɛʼi ŋgwa ndɔ nchīi nu ŋa Jishɔ ni ŋkhu mbɨnɨ ŋkuʼɔ nōoŋ nu ŋa ŋgwa lɛ ŋkhu mbɨnɨ ŋkuʼɔ. 3Pugu wɛ̄iŋ Pita pugu Jouŋ niʼiŋ vugu chə́ɨŋ ti mbhi nuʼuŋ ndaŋ nthɛ ŋa tuʼu ni ŋkwo shini nu. 4Ndɔ ntou ŋgwa pɛ ŋa pugu ni njaʼo chrà Minnwi nɛ piŋ. Fɨʼɨ pimbia ŋa pugu ni mbiŋ Minnwi nɛ kuʼɔ nchəɨŋ tiɛŋ ŋkaŋ yi.
5Mbhi ni ŋga ndaŋ, pa thishɨ pa Juu pugu pa kúŋ, pugu pa ghaŋ yɛʼi ŋgwa ni gɨ́ Mushi kɨrɨ Jerushalɛiŋ. 6Anaŋ, mbɔ taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ, pugu Kaifa, ni Jouŋ, ni Alɛshanda, ni pa ndaaŋoŋ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ, 7fuʼu pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ nthigi shhɨ pugu njɛ̄ tou nu vugu ŋa, “Pəɨ chwīe yei nnu pi ni ghrɨ́ gɔ̌, ki ni ligi gɔ̌?”
8Pita, lɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi, nchhu ni pugu ŋa, “Thishɨ pugu pa kúŋ moŋ laʼa, 9p̈i nthɔ nshaʼa vigi shiʼa nthɛ pi nnu shiʼi ŋa pigi chwīe mbɨŋ ŋkwíni vei, ŋkwaŋ haʼaŋ a kie ŋkaoŋ maa mbɔ shiʼi nɛ, 10kaŋ a pie nɛ ŋa ŋguoŋ yəɨ ghao pugu pa ŋguoŋ ŋgwa Ishrae ji ŋa ŋoŋ vei ti shhɨ pəɨ nja mbɔ shishiʼi ntɔgɔ pi ŋkuoŋ njɨ Jishɔ Krishto llɔ Nasharɛ, ŋa pəɨ ni ŋkwīŋ vi ŋkuoŋ wáʼa, Minnwi pɨʼɨ vi llɔ moŋ gu nɛ. 11Jishɔ vei, ju ŋa Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi chhu nthɛ vi ŋa,
‘Muuŋ nchíʼa yɛ ŋa pəɨ ghaŋ krao nda ni ndāa ŋa a lɔ mfāʼo ghɛ̀rɛ nɛ,
pɨnɨ ŋkara ju mbɔ muuŋ nchíʼa kwonda.’
12Lūgu nu wuʼɔ mbɔ pi mbhɔ yu təʼɨ vi! Moŋ ŋguoŋ mbhi, yichəɨ ŋoŋ lɔ mbɔ fɔ shɨna ŋgwamishua ŋa Minnwi fɛ ŋa minthɛ a kwe via.”
13Pa thishɨ pighɔ ni ŋga njəɨ fɨʼɨ tɨnɨnjuʼɔ ŋa Pita pugu Jouŋ fāʼo nɛ, ndɔ nji ŋa pugu lɔ njiʼi nchəɨŋ nthɨŋkwo kəkərə moŋ ŋwaʼaŋlɨ, ŋa pugu wuʼɔ mbɔ pi ŋgwa gha pugu ghrāo, nji kiʼɛ ŋa pugu pa Jishɔ ni mbɔ kaʼa. 14Ndɔ pugu ni ŋga njəɨ ŋoŋ ŋa pi ni nchwīe vi a pɔ shiʼi nɛ thi yəɨ Pita pugu Jouŋ, paʼa pugu lɔ nuʼuŋ mfāʼo nnu nɔ chhu nu. 15Nɛnnɛ, pugu fɛ gɨ́ ni pugu ŋa pugu taoŋ nda pa kúŋ. Nnɛ pugu pini shɨna pugu, 16nchhu nu ŋa,
“Pia shi nchwīe pi nɛiŋ ni ŋgwa pei? Nthɛ ŋa shesheŋoŋ Jerushalɛiŋ ji ŋa mmɛ nnu ghraoghrao yei chwīe pugu. Yichəɨ shɛndaoŋ lɔ mbɔ ŋa mimfɛ pia puoŋ. 17Ndɔ nɔ chwīe nu ŋa kiʼi nnu yei nuʼuŋ nyīeŋ mbīgi ŋgə̄ɨ shhɨ, pia shūu tə́nə yugu ŋa kiʼi pugu nuʼuŋ nchhu sheshe nnu ni ŋoŋ nɔ ligi Jishɔ.” 18Nɛnnɛ, pugu mɛ̄iŋ vugu, mfɛ gɨ́ ni pugu ŋa kiʼi pugu nuʼuŋ nchhu nnu ki ntɨgɨ nɔ ligi Jishɔ.
19Ndɔ Pita pugu Jouŋ khwɛ̄ ni pugu ŋa, “Pəɨ ŋkaa pəɨ ywɛrɛ ni thɔ yəɨ ŋa a kāʼo yəɨ ligi Minnwi, yaʼo nu nchò yəɨ ki yaʼo nu nchò Minnwi, 20nthɛ ŋa mimfɛ paʼa pigi lɔ mieŋ shwei nu nnu ŋa pigi yaʼo ndɔ njəɨ ni noŋ yigi nɛ.”
21Pa thishɨ pugu pa kúŋ pighɔ gha ŋgūru vugu mbīgi ŋa pugu shi mfɛ ŋgəʼɨ ni pugu, mieŋ vugu ŋa pugu ghə̄ɨ. Pugu ni njəɨ ŋa mimfɛ paʼa pugu lɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni pugu nthɛ ŋa pa ŋgwa ni nchhɔ ŋgaʼo Minnwi nthɛ nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ, 22nthɛ ŋa ŋoŋ ŋa pi ni nchwīe nnu ghraoghrao yei mbɨŋ yu, noŋ yi mmɛ nɛ, ni ntɔgɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo.
Pa ghaŋ piŋ luoŋ ŋa Minnwi fɛ tɨnɨnjuʼɔ
23Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ ŋa pi ni nchuʼɔ vugu nɛ, pugu ghə̄ɨ njəɨ ŋgwa pugu, mfɨ̄ʼɨ nnu ŋa pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa thishɨ ni nchhu ni pugu nɛ. 24Ndɨɨ ŋa pugu ni njaʼo nnu pighɔ nɛ, ŋkə̄rə ŋggì yugu tɔthɨ moŋ taʼanjuʼɔ nduoŋ Minnwi. Pugu ni nduoŋ nu ŋa, “Taathɔ ŋa a fāʼo ŋguoŋ njɨ, nchwīe po pugu pa shhɛ ni ŋkhǐ pugu pa ŋguoŋ maoŋ ŋa a pɔ moŋ ghɔ nɛ, 25ntɔgɔ pi mbhɔ Jijwɛ Minnwi, Ɔ ni nchhu ni ŋkhu tǎa vigi Devi, mbɔ muuŋ fàʼa yɔ ŋa,
‘Pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ni ndɨnaoŋ ni pɨgɨtua ŋa,
pa ŋgwa Ishrae kāʼa pa nnu pɨphɨ ŋa a lɔ fāʼo ghɛ̀rɛ nɛ nthɛ a ŋa?
26Pa fùoŋ ŋkuoŋ mbhi hɛiŋ pugu pa pichəɨ pa thishɨ paoŋ
mbīri noŋ pugu nɔ māʼaŋ nu Minnwi Taathɔ
pugu *Meshaya yi ŋa a taoŋ nɛ.’
27“Shishini, Hɛrɔ pugu Pontiu Pailɛ paoŋ moŋ laʼataoŋ yei pugu pa ŋgwa laʼataoŋ nduoŋ ni pa ŋgwa Ishrae nɔ nyiaŋ nu ntáŋ nthɛ muuŋ fàʼa yɔ yi taoŋtaoŋ, mbɔ Jishɔ ŋa ɔ ni nchuʼɔ vi ŋa a pɔ Meshaya4:27 Meshaya pɔ pi moŋ chrà Hibru. A pɔ moŋ chrà Gri mbɔ pi Krishto, njiŋ yi pɔ ŋa ŋoŋ haʼaŋ Minnwi chuʼɔ vi mfɛ ndaoŋ fàʼa ghɔ ŋa a fàʼa. nɛ. 28Pugu paoŋ nɔ chwīe nu ŋguoŋ pa nnu haʼaŋ ɔ ni ŋkwo kāʼa nūʼɔŋ ŋa a shi ŋguʼɔ ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ. 29Nɛnnɛ ndwɛ, ma Taathɔ, ywɛrɛ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ pugu kāʼa ŋa pugu shi mfɛ ŋgəʼɨ ni pigi nɛ. Ghɛ̄rɛ vigi mbɔ pa puoŋ fàʼa nɔ chrà nu chrà yɔ ni tɨnɨnjuʼɔ. 30Nɔ haʼaŋ Ɔ chwīe yei nɛ, ghə̄ɨ mbɨʼɨ mbhɔ yɔ njɨ̄gɨ ghɨ̌nɔ nɔ ghɔ, mbɨnɨ nchwīe pa nnu ghraoghrao, ndɔ nōoŋ pa lì pɔ ntɔgɔ pi nɔ ligi muuŋ fàʼa yɔ yi taoŋtaoŋ mbɔ Jishɔ.”
31Pugu ni ŋga nduoŋ Minnwi ti mīʼɛŋ, lɨʼɨ ŋa pugu ni ŋkɨrɨ fɔ nɛ chɨ̄ʼɨ, pugu lɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi nshwei chrà Minnwi ni tɨnɨnjuʼɔ.
Pa ghaŋ piŋ ghrā maoŋ pugu shɨna pugu
32Pa ghaŋ piŋ ni mfāʼo taʼaŋggi njùʼɔ pugu, pugu pa kwāʼa nu muŋu. Paʼa shesheŋoŋ vugu lɔ nchhu ŋa yaoŋ ŋa a fāʼo nɛ pɔ pi ji təʼɨ vi, yaoŋ yugu ghao pɔ pi taʼa yi. 33Ntɔgɔ moŋ njɨ Jijwɛ Minnwi, pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ni nchīi ni pa ŋgwa ŋa Jishɔ, mbɔ Taathɔ, khu mbɨnɨ nuʼuŋ ŋkuʼɔ, Minnwi nōoŋ ntou pwapuŋ yi ni pugu ghao. 34Taʼa ŋgaŋ chà shini ndɔ mbɔ shɨna pugu, nthɛ ŋa nɔ haʼaŋ ndɨɨ ni ntɔgɔ nu nɛ, pa ŋgwa ŋa pugu ni mfāʼo pa shhɛ ki pa laʼa nɛ fīni, nthɔ ni mbɨŋ ghɔ ŋa pugu fīni nɔ ghɔ nɛ, 35nūʼɔŋ shhɨ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, pugu ghrā ni ŋgwa wuʼɔ nɔ haʼaŋ chà yugu nuʼuŋ mbɔ nɛ.
36Nnɛ, Joshɛ ŋa pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ni nthɔ mɛ̄iŋ vi ni Banaba nɛ (njiŋ yi pɔ ŋa “Ŋgaŋ Māʼaŋ Ghrɨ́”), mbɔ ŋoŋ Levi ŋa pi ni mbhi vi Shaipru, 37fīni nyìeŋ ŋa a ni mfāʼo ndɔ̄gɔ mbɨŋ ghɔ nthɔ nūʼɔŋ shhɨ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ.
5Anania pugu Shafira
1Ndɔ ŋoŋ chəɨ ni mbɔ fɔ, ligi yi pɔ Anania. Pugu ŋgwɛ vi, Shafira, ni mfīni yaoŋ yugu. 2A lə̄ɨŋ pɨgəɨ mbɨŋ ŋa pugu ni mfīni yaoŋ ghɔ nɔ nɛ, ŋgwɛ vi ji, ŋguʼɔ nthɔ pi ni ghrà yi nūʼɔŋ shhɨ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ.
3Ndɔ Pita chhu ŋa, “Anania, a chwīe khɔ ɔ mieŋ Shata nii njùʼɔ ghɔ, ɔ lɛʼiŋgiɛŋ ni Jijwɛ Minnwi, ndə̄ɨŋ pɨgəɨ mbɨŋ ŋa ɔ fīni shhɛ yɔ ghɔ nɔ nɛ? 4Ndɨɨ ŋa ɔ shini ndɔ naa mfīni nɛ, a lɔɔ mbɔ jɔ? Ndɨɨ ŋa ɔ ni ŋkwo fīni nɛ, a lɔɔ ŋguʼɔ mbɔ jɔ? Ti a chwīe khɔ ɔ pīʼi chwīe nu ŋkwaŋ nnu yei? Ɔ lɔ ndɛʼi ŋgiɛŋ pi ni ŋgwamishua, ɔ lɛʼi pi ni Minnwi.”
5Anania ni ŋga njaʼo nnu yei, ŋgū shhɛ ŋkhu, pɔgɔ gu wɛ̄iŋ ŋguoŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni njaʼo nnu yei nɛ. 6Pa maʼaŋ mikhwa lɔllɔ ndiŋ vi moŋ ndhwí, ntiɛŋ vi ntaoŋ nɔ mbhi ŋgə̄ɨ ntwei.
7A ni ŋga njo njunu, ŋgwɛ vi nii ndɔ ki lɔ nji nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ. 8Pita chhu ghɔ ŋa, “Shwei a, yei fɨʼɨ mbɨŋ ŋa pəɨ ndaoŋ ghɔ fīni shhɛ ghɔ nɔ nɛ?”
A khwɛ̄ ŋa, “Ooŋ, a yie.”
9Ndɔ Pita chhu ghɔ ŋa, “A chwīe khɔ pəɨ taaŋ nɔ mōoŋ nu Jijwɛ Taathɔ? Ŋgwa haʼaŋ pugu twei ndaoŋ ghɔ nɛ pɔ nɛ chonda, pugu shi ntiɛŋ ghɔ ntaoŋ nɔ.”
10Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ, a gū shhɛ shhɨ yu ŋkhu, pa maʼaŋ mikhwa pighɔ nii njəɨ ŋa a kwo khu. Pugu tiɛŋ vi ntaoŋ nɔ mbhi, ntwei vi yəɨ ndaoŋ vi. 11Pɔgɔ gu wɛ̄iŋ ŋguoŋ ŋgwa moŋ chɔshi ghɔ pugu pa ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu ni njaʼo nnu pei nɛ.
Pa nnu ghraoghrao pugu pa lì
12Pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ni nōoŋ pa lì ndɔ nchwīe ntou pa nnu ghraoghrao. Ŋguoŋ pa ghaŋ piŋ ni mbɔ moŋ Varinda Sholomu. 13Shesheŋoŋ ŋa a shini ndɔ njiʼi mbɔ ŋgia yugu nɛ shini ndɔ njiʼi mōoŋ nɔ tūru nu pugu pugu njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ pugu ni ndīi vugu nɔ pa ŋkiɛŋ ŋgwa. 14Ndɔ ntountou ŋgwa haʼaŋ pugu ki piŋ Taathɔ nɛ ka mīʼɛŋ mbīgi pīgi ŋgə̄ɨ shhɨ, mbia pugu pa piŋgɛ. 15Nthɛ pa nnu haʼaŋ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ni nchwīe nu nɛ, pi tiɛŋ pa ghaŋ ghɨ̌nɔ ntaoŋ nɔ ghɔ nɔ pa shɛndaoŋ, nūʼɔŋ vugu ŋkuoŋ pa kúoŋ pugu pa ŋgrào nnɛ ŋa kəʼɨchəɨ miliʼi Pita gū mbɨŋ pugu nɔ haʼaŋ a ni ntɔgɔ nu nɛ. 16Ntou yú ŋgwa pɨnɨ ŋkɨrɨ llɔ moŋ pa laʼataoŋ ŋkɨŋ Jerushalɛiŋ nthɔ nu ni pa ghaŋ ghɨ̌nɔ pugu pa ŋgwa pɛ ŋa pa jijwɛ pɨphɨ ni nthɔ ŋgana vugu nɛ, pi yɨ̄gɨ ghɨ̌nɔ yugu.
Pi fɛ ŋgəʼɨ ni pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ
17Ndɔ taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa pakwo pi, mbɔ pa ŋgwa Shadushi, lɨnaoŋ ni kighɨʼə nthɛ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ. 18Nnɛ pugu wɛ̄iŋ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ niʼiŋ moŋ chə́ɨŋ. 19Ndɔ, a gha mbɔ ni tuʼu, ŋgaŋ ntaoŋ Taathɔ chuʼɔ cho chə́ɨŋ mfuʼu vugu mbhi nchhu ŋa, 20“Pəɨ ghə̄ɨ nthi moŋ Nda Minnwi, nshwei ŋguoŋ chrà chɔmbhi fhi yei ni ŋgwa.”
21Pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ yaʼo nchò yugu, a gha mbɔ ni tutuʼu pugu nii Nda Minnwi njɛ̄ yɛʼi nu.
Taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ thɔ pugu pa pakwo pi mɛ̄iŋ ŋguoŋ pa thishɨ ŋgwa Juu ghao nnɛ ŋa a nthɛ pugu fāʼo kɨrɨ pa kúŋ. Mfɛ gɨ́ moŋ chə́ɨŋ ŋa pi thɔ ni ghaŋ ntaoŋ Jishɔ lɔ moŋ chə́ɨŋ. 22Pa shoogɛ gha ŋgə̄ɨ moŋ chə́ɨŋ paʼa ndɔ njəɨ vugu fɔ, mbɨnɨ kiʼɛ mfɨ̄ʼɨ ni pugu ŋa, 23“Pigi yəɨ cho chə́ɨŋ pi ya mfɨ̄nɨ shiʼi, pa ghaŋ kɛ̄ʼi pi thi nɔ pa cho pi, ndɔ pigi gha nchuʼɔ, paʼa ndɔ njəɨ ŋoŋ moŋ ghɔ.”
24Ndɨɨ ŋa mmɛŋoŋ pa shoogɛ ghaŋ kɛ̄ʼi Nda Minnwi pugu pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni njaʼo nnu yei nɛ, pugu ghrāo ŋa a nthɛ yei ŋkwaŋ nnu shi ndugwi pi hɨŋ. 25Yichəɨ ŋoŋ thɔ nchhu ni pugu ŋa, “Pəɨ līi njəɨ! Ŋgwa pɛ ŋa pəɨ ni niʼiŋ chə́ɨŋ nɛ thi Nda Minnwi nthɔ njɛʼi ŋgwa.”
26Nnɛ mmɛŋoŋ shoogɛ pugu pa ŋgwa pi ghə̄ɨ nthɔ ni pugu ndɔ ki lɔ nchwīe pi nnu kɨkrɨ nthɛ ŋa pugu ni mbɔgɔ nu ŋa minthɛ pa ŋgwa tuŋ vugu ni ŋgùʼɔ. 27Pugu ni ŋga nthɔ ni ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ ntigi vugu shhɨ pa kúŋ. Taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ tou vugu, 28nchhu nu ŋa, “Pigi ni ŋkwo ya mfɛ tɨtɨnɨ gɨ́ ni pəɨ ŋa kiʼi pəɨ nuʼuŋ njɛʼi ŋgwa ni ligi ŋoŋ vinɛ ndɔ pəɨ līi njəɨ, pəɨ kwo yɛʼi ŋgwa moŋ Jerushalɛiŋ ŋkwe lɨʼɨ ghao, nthɔ nchwīe nu a pɔ ŋa a jwi pigi njwi vi.”
29Ndɔ Pita pugu pa pichəɨ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ khwɛ̄ ŋa, “A yiʼi ŋa pigi yaʼo nchò Minnwi nchaa nchò ŋgwamishua. 30Minnwi pa tǎa pia ni mbɨʼɨ Jishɔ llɔ moŋ gu, mbɔ Jishɔ ŋa pəɨ ni ŋkwīŋ vi ŋkuoŋ wáʼa njwi nɛ. 31Minnwi kə̄rə vi, nchərə ŋgei mbhɔ yi yi jɨ nɔ Nthishɨ mbɨnɨ mbɔ Ŋkwe, nɔ fɛ nu shɨ̀na ni pa Ishrae nɔ pāʼa nu ŋkǔnu yugu ni phɨ, Minnwi līʼɛ phɨ yugu. 32Pigi pa miŋkwentie nnu pei, Jijwɛ Minnwi ŋa Minnwi fɛ ni ŋgwa pɛ ŋa pugu yaʼo vi nɛ pɔ yichəɨ.”
33Pugu ni ŋga njaʼo yei nnu, a pɨgɨ vugu nshāʼa laʼa muŋu nnɛ pugu tāʼa nu njwi vugu. 34Ndɔ yichəɨ taʼa ŋoŋ Farashi shɨna ŋgwa pighɔ, ligi yi pɔ Gamalia, mbɔ ŋgaŋ yɛʼi gɨ́, ŋa ŋgwa līi vi nɔ ŋoŋ chɨɨchɨɨ, lɔllɔ tɔthɨ mfɛ gɨ́ ŋa pi lɔ̄gɔ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ ntaoŋ nɔ mbhi nɔ kuo ndɨɨ. 35Pi gha ntaoŋ ni pugu, a chhu kiʼɛ ni pa kúŋ pighɔ ŋa, “Ŋgwa Ishrae, pəɨ lɨna nu ni nnu haʼaŋ pəɨ chwīe nu mbɨŋ ŋgwa pei nɛ. 36Pəɨ kwiŋ nu ŋa yichəɨ ndɨɨ ni ma mbɔ Tioda taoŋ, nchhu nu ŋa a mmɛŋoŋ ndiɛŋ. Yaoŋ nɔ khwɛ ŋkɨɨ ŋgwa younjiŋ yi. Ndɔ pi ni njwi vi, ŋgwa ŋa pugu ni njōu njiŋ yi nɛ shāaŋ, nnu ŋa a ni nthi nɔ nɛ shāna gha. 37A ni ŋga ntɔgɔ ji, ŋoŋ chəɨ, ligi yi pɔ Judashi, mbɔ ŋoŋ llɔ Galili moŋ ŋgaʼombhi shia ŋgwa, nuʼuŋ ntaoŋ ji, nshūu ntou ŋgwa pugu younjiŋ yi. Pi jwi vi ŋkaa yu, ghaŋ younjiŋ pi shāaŋ.
38“Nnɛ, moŋ yei nnu ŋa a pɔ shhɛ nɛ, kiʼi pəɨ chwīe nnu mbɨŋ ŋgwa pei, p̂əɨ mieŋ vugu təʼɨ vugu. Nnu ŋa pugu kāʼa ndɔ nchwīe nɛ, m̈bɔ ŋa a llɔ pi mbɔ ŋoŋmishua, kaŋ a shi nshāna mmɛ gha. 39Ndɔ a ndhɔ pi mbhɔ Minnwi, kaŋ minthɛ, paʼa pəɨ lɔ ŋgaʼa vugu. Pəɨ ka yəɨ noŋ pəɨ ŋgwie ŋkrɔ̀ pi pəɨ pa Minnwi.” Pa kúŋ pighɔ lɔ̄gɔ ntɨ́gɨ Gamalia.
40Pugu mɛ̄iŋ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ, pugu nii nda, pugu wie vugu, mfɛ gɨ́ ni pugu ŋa kiʼi pugu nuʼuŋ nchrā nu ni ligi Jishɔ, nnɛ mieŋ vugu pugu ghə̄ɨ. 41Nɛnnɛ, pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ taoŋ nda pa kúŋ nthɔ mfāʼo pwanjuʼɔ ŋa Minnwi shia vugu shɨna pa ŋgwa ŋa mimfɛ pugu yəɨ ŋgəʼɨ pi shhū vugu nɔ ligi Jishɔ nɛ. 42Ŋguoŋ llɛ́ ghao moŋ Nda Minnwi pugu pa laʼa pa ŋgwa, pugu ghə̄ɨ nchhɔ ntɨgɨ nu ndɔ nchīi nu ŋa, “Jishɔ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ.”
6Khwachəɨ ghaŋ ghɛ̀rɛ
1A ni ŋga ndaʼa shɨgɛi pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ pigi nu nɛ, fɛ̀ʼi gū shɨna pa ghaŋ piŋ mbɔ ŋgwa Juu pɛ ŋa pi ni mbhi vugu pugu kuʼɔ taoŋ nduoŋ nchrā pi Gri nɛ, pugu pa pɛ ŋa pi ni mbhi vugu pugu kuʼɔ laʼa nchrā pi Hibru nɛ. Pɛ ŋa pugu ni ŋkuʼɔ mbhi nɛ, ni mfɛ̄ʼi nu ŋa pi lɔ ndīi pa kugu pugu shiʼi moŋ nnu ghrā maoŋ lɛllɛ.
2Nnɛ paanchrɔ ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ mɛ̄iŋ ŋguoŋ ghaŋ younjiŋ Jishɔ lɨʼɨ muʼɔŋ nchhu ŋa, “A lɔ njiʼi ŋkāʼo ŋa pigi mieŋ chīi nu chrà Minnwi fɔ nthɔ pi lɨʼɨ ghrā maoŋ jɨ. 3Nthɛ yie ghɔ, lǐŋ paŋ, pəɨ tɛrɛ khwachəɨ ŋkiɛŋ ŋgwa, ŋa pugu lɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi pugu pa shiethɔ nɛ, pigi nūʼɔŋ vugu nɔ fàʼa yei. 4Pigi shi mfɛ noŋ yigi pi nɔ luoŋ nu Minnwi pugu pa fāʼa chīi nu chrà Minnwi.”
5Nnu ŋa pugu ni nchhu nɛ pwa ŋguoŋ kɨrɨ ghɔ. Pugu chuʼɔ Shitifiŋ ŋa a ni ntɨnɨ moŋ piŋ ndɔ ndɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi nɛ, ni Fili, ni Prokoru, ni Nikano, ni Taimoŋ, ni Pamena, ni Nikola lɔ Antiɔ ŋa a ni mbiŋ Minnwi pa Juu nɛ. 6Pugu lɔ̄gɔ vugu ŋgə̄ɨ ntigi shhɨ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, pugu nūʼɔŋ mbɔ yugu mbɨŋ pugu nduoŋ Minnwi.
7Nɛnnɛ, chrà Minnwi pɨnɨ nyīeŋ ŋgə̄ɨ shhɨ, fɨʼɨ ghaŋ younjiŋ Jishɔ Jerushalɛiŋ pɨnɨ njiɛŋ mbīgi ŋkiɛŋ yie, pa ntou ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi gū ghaŋ piŋ.
Pi wɛ̄iŋ Shitifiŋ
8Shitifiŋ, ŋa mbɔrɔ pugu pa njɨ Minnwi ni ndɨnaoŋ mbɨŋ yu nɛ, chwīe ntou pa nnu ghraoghrao ndɔ nōoŋ pa lì shɨna ŋgwa. 9Ndɔ pichəɨ ŋgwa ni ndāa vi, mbɔ ŋgwa ŋa pugu ni mbɔ ŋgia ghaŋ nda luoŋ Minnwi ŋa pi ni mɛ̄iŋ ni yi ŋgwa ŋa pugu lɔ nuʼuŋ mbiʼi pa kǔna nɛ, ŋa ŋgwa Juu ni mbɔ moŋ ghɔ llɔ Shiriŋ pugu Alɛshandria, pugu pa pichəɨ Juu nduoŋ llɔ krao ŋgei Shilishia, ni Eshia. Pugu jɛ̄ lōu nu pugu pa Shitifiŋ. 10Ndɔ Jijwɛ Minnwi fɛ shiethɔ ni Shitifiŋ, fɨʼɨ ŋkwaŋ haʼaŋ a ni nchrā nɛ, lāa nu chrà yi ghaʼa.
11Nnɛ, pugu ŋiʼaŋ niʼiŋ puŋ ŋgwa, pugu chhu ŋa, “Pigi yaʼo a chrā chrà nchɨʼəshə nthɛ ligi Mushi pugu Minnwi.” 12Nnɛ pugu chwīe pa ŋgwa pighɔ, pugu pa thishɨ pugu pa ghaŋ yɛʼi gɨ́ Mushi, pugu wɛ̄iŋ Shitifiŋ ŋgə̄ɨ nɔ shhɨ pa kúŋ, 13ndɔ nthɔ ni pa ŋgwa nchhu ŋa pugu lɛʼiŋgiɛŋ thɔ yu ŋa, “Ŋoŋ vei wuʼɔ nthɔ nchrā pi nnu pɨphɨ nthɛ Nda Minnwi yia yi taoŋtaoŋ pugu pa gɨ́ Mushi, 14nthɛ ŋa pigi yaʼo a chhu ŋa, ‘Jishɔ vei llɔ Nasharɛ shi nshāʼa Nda Minnwi yei ŋkwri pa nùʼɔŋ ŋa Mushi ni mfɛ ni pia nɛ.’ ”
15Ŋguoŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mbɔ nda pa kúŋ nɛ chaoŋ ligi yugu mbɨŋ Shitifiŋ ghɔ, njəɨ ŋa miŋi mi pɔ pi nɔ yi ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi.
7Chrà Shitifiŋ
1Taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pie Shitifiŋ ŋa, “Yei nnu shini?”
2Shitifiŋ khwɛ̄ ŋa, “Lǐŋ paŋ pugu pa tǎa paŋ, pəɨ ywɛrɛ nnu ŋa ǹchhu nu nɛ. Minnwi ndighaʼo ni nōoŋ noŋ yi ni tǎa via Abrahaŋ ndɨɨ ŋa a ni mbɔ Meshopotemia nɛ ŋkaoŋ a maa ŋgə̄ɨ ndaʼa Haraŋ, 3nchhu ghɔ ŋa, ‘Taoŋ mieŋ laʼa yəɨ pugu pa ndaaŋoŋ yɔ ŋgə̄ɨ moŋ laʼataoŋ yɛ ŋa ǹshi nōoŋ vɛ nɛ.’
4“Nnɛ, a taoŋ kiʼɛ laʼa pugu, mbɔ laʼa pa Chadiɛŋ, ŋgə̄ɨ nchhɔ Haraŋ. Tǎa vi ni ŋga ŋkhu, Minnwi fuʼu vi fɔ nthɔ ni ju laʼataoŋ yei ŋa pəɨ chhɔ fɔ nɛ. 5Minnwi shi ki lɔ njiʼi mfɛ, njiʼi nthɛ pi muuŋ pra shhɛ ghɔ nɔ ji. Ndɔ Minnwi kāʼa vi kāʼa ŋa a shi mfɛ shhɛ ghɔ a pɔ ji pugu pa ŋgwrɛiŋoŋ yi, njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ a shi ki lɔ mfāʼo muuŋ ndɨɨ ghɔ nɛ. 6Minnwi ni nchhu ŋa, ‘Ŋgwrɛiŋoŋ yɔ shi ndaʼa nɔ pa ghɨ̀nɨ laʼataoŋ ŋgwa nduoŋ, ŋgū pa kǔna fɔ, pi fɛ ŋgəʼɨ ni pugu nɔ khwɛ ŋkɨɨ ŋgaʼo.’ 7Minnwi pɨnɨ nchhu ŋa, ‘Ndɔ ǹshi nshaʼa ŋgwa pighɔ, ŋa pəɨ shi fāʼa mbhɔ pugu nɔ ŋkǔna nɛ, mfɛ njɔ́7:7 Njɔ́ yei ni mbɔ gu pugu ŋgəʼɨ. ni pugu, yei gha ntɔgɔ pugu taoŋ laʼataoŋ ghɔ nthɔ ŋgaʼo a shhɛ hɛiŋ.’ 8Minnwi pɨnɨ ŋgwrā kɨ̀na pugu Abrahaŋ ŋa a niʼiŋ pimbia ŋgunu mbrɛi nɔ nōoŋ nu ŋa pugu pɔ pi yi Minnwi ndɔ nshi nchwīe nnu ŋa a chhu ni Abrahaŋ nɛ. Nnɛ, pi ni ŋga mbhi Aiji, a laʼa taʼa taŋ, Abrahaŋ niʼiŋ vi ŋgunu mbrɛi, Aiji niʼiŋ ji muuŋ mbɔ Jakɔ ŋgunu mbrɛi, Jakɔ niʼiŋ paanchrɔ puoŋ pi ŋgunu mbrɛi, mbɔ pa tǎa pia.
9“Pa tǎa pia pighɔ fāʼo kɨghɨʼə nthɛ Joshɛ ndǐŋ vugu, mfīni vi laʼataoŋ Ijipti, ndɔ Minnwi pɔ pugu yu kaʼa, 10ŋkwe vi moŋ ŋguoŋ pa ŋgəʼɨŋgəʼɨ pi. Joshɛ ni ŋga ŋgə̄ɨ shhɨ Fɛrɔ, Minnwi chwīe a fāʼo mbha nnu shiʼi ligi Fɛrɔ mbɔ fùoŋ Ijipti, ndɔ mfɛ shiethɔ ghɔ. Fùoŋ chwīe Joshɛ pɔ mmɛŋoŋ nthɔ nshaʼa Ijipti pugu pa ntuʼɔ yi.
11“Nnɛ, njì gū moŋ ŋguoŋ Ijipti pugu pa Kanaŋ, njì ghɔ chwīe ŋgwa yəɨ ŋgəʼɨ ntou yi, ti paʼa pa tǎa pia lɔ mfāʼo yaoŋ nɔ jɨ nu. 12Jakɔ gha njaʼo ŋa maoŋ jɨ pɔ Ijipti a fǔoŋ ntaoŋ pi pa tǎa pia fɔ. 13A gha mbɔ moŋ mbra ŋgɛ, Joshɛ chwīe pa lǐŋ pi ji vi, Fɛrɔ ji ndaaŋoŋ Joshɛ kiʼɛ. 14Joshɛ māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ mɛ̄iŋ Jakɔ tǎa vi, ŋa a thɔ Ijipti pugu pa ŋguoŋ mbaanda yi ghao mbɔ khwachəɨ wuŋ ŋgwa ni yi tiɛŋ. 15Nɛnnɛ, Jakɔ shwiʼi Ijipti mbɔ lɨʼɨ haʼaŋ a ni ŋkhu pugu pa tǎa pia. 16Pi ni ntiɛŋ khu yugu mbɨnɨ nɔ ghɔ Shɛkɛŋ ntwei vugu fɔ moŋ fúŋ ŋa Abrahaŋ ni njuoŋ mbhɔ puoŋ Hamoŋ ni yichəɨ fɨʼɨ mbəʼɨ mbɨŋ nɛ.
17“Nɔ haʼaŋ ndɨɨ kàʼa ŋa Minnwi ni ŋkāʼa Abrahaŋ nɔ ghɔ ni nchənə mbara nu nɛ, pa ŋgwa pia pɨnɨ njiɛŋ mbīgi Ijipti. 18Ndugwi yi, yichəɨ fùoŋ ŋa a shini ndɔ nji Joshɛ nɛ jɛ̄ nthɔ nshaʼa Ijipti 19A kuʼɔ thɔ pa tǎa pia, nchwīe ŋgəʼɨ mbɨŋ pugu, mfra vugu ŋa pugu nūʼɔŋ puoŋ pugu mbhi, nnɛ ŋa pugu khu.
20“A ni mbɔ pi moŋ yei pɨɨ ndɨɨ ŋa pi ni mbhi Mushi. Mushi ni mbɔ ŋkiɛŋ muuŋ pwapwa. Pi ni nūʼɔŋ vi nda wuʼɔ nɔ trɛi nàoŋ. 21Pi ni ŋga mfuʼu vi nūʼɔŋ mbhi, muuŋ Fɛrɔ yi miŋgwɛ lɔ̄gɔ vi nɔ muuŋ vi ŋkuʼɔ ni ju nɔ muuŋ vi. 22Pi ni njɛʼi Mushi ni ŋguoŋ shiethɔ pa ŋgwa Ijipti. A ni ŋgū ŋkiɛŋ mmɛŋoŋ ndiɛŋ moŋ chrà yi pugu pa nchwīe nu nnu mi.
23“A ni ŋga ŋkwo pɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo, a thɔ njùʼɔ yu ŋa a kra lǐŋ pi mbɔ puoŋ Ishrae. 24A ni ŋga njəɨ ŋoŋ Ijipti thɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni muuŋ Ishrae, a ghə̄ɨ lɨʼɨ ghɛ̄rɛ vi njwi ŋoŋ Ijipti ghɔ nɔ luʼu nu ŋgəʼɨ yɛ ŋa a chwīe mbɨŋ vie ŋoŋ nɛ. 25A ni ŋkwāʼa ŋa pa lǐŋ pi shi nji ŋa Minnwi taoŋ vi nɔ kwe nu vugu, ndɔ paʼa pugu lɔ njiʼi nji.
26“Mbhi ni ŋga ndaŋ, a yəɨ paa puoŋ Ishrae pugu wie ŋkrɔ̀, a paʼo nu ŋa pugu chīni ŋggì, nchhu ŋa, ‘Lǐŋ paŋ, pəɨ pa lǐŋ, pəɨ wie pi ŋkrɔ̀ khɔ nɛiŋ?’
27“Ndɔ yɛ ŋoŋ ŋa a ni nthɔ ŋgwie ndǐŋ vi nɛ tūʼɔ Mushi mfɛ hini, mbie vi ŋa, ‘A nūʼɔŋ gɔ̌ nūʼɔŋ ghɔ ŋa ɔ shaʼa vigi? 28Ɔ tāʼa nu njwi a ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ ɔ ni njwi ŋoŋ Ijipti yua nɛ?’ 29A ni ŋga ŋkhwɛ̄ nɛiŋ, Mushi tei ŋgə̄ɨ mbɔ ŋgɨ̀nɨ laʼataoŋ Midia, ndaŋ mbhi paa puoŋ pimbia.
30“Ndwɛ Mushi ni ŋga ŋkwo laʼa Midia nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo, ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi nōoŋ noŋ yi ghɔ nɔ lɨŋ móŋoŋ ŋkɨɨ nu ŋkuoŋ muuŋ thɨ yuyuʼu moŋ ŋkǔnu njó ŋkuoŋ mbra Shinai. 31Mushi ni ŋgrāo yaoŋ ŋa a ni njəɨ nɛ, nchənə mbara yəɨ ghɔ nɔ yəɨ nu shiʼi, ŋga mbara njaʼo ŋggì Taathɔ: 32‘Mi Minnwi pa tǎa pɔ, Minnwi Abrahaŋ, Aiji ni Jakɔ.’ Mushi wrū nthɛ pɔgɔ gu ki lɔ nuʼuŋ ntāʼa nu mbɛʼi.
33“Minnwi Taathɔ chhu ghɔ ŋa, ‘Shrāo tra yɔ, nthɛ ŋa lɨʼɨ ŋa ɔ thi nɛ pɔ pi shhɛ taoŋtaoŋ. 34Ǹjəɨ fɨʼɨ ŋkwaŋ ŋgəʼɨ ŋa pi fɛ nu ni ŋgwa paŋ laʼataoŋ pa Ijipti nɛ, ǹjaʼo kə̄ɨ yugu nshwiʼi shhɛ nɔ kwe nu vugu. Thɔ ndwɛ ǹtaoŋ ghɔ laʼataoŋ Ijipti.’
35“Mushi vei ŋa ŋgwa Ishrae ni ndāa vi, nchhu nu ŋa, ‘A nūʼɔŋ gɔ̌ nūʼɔŋ ghɔ ŋa ɔ shaʼa vigi?’ A ju ŋa Minnwi chuʼɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ ŋgaŋ ntaoŋ vi ŋa a ni nōoŋ noŋ yi ghɔ ŋkuoŋ muuŋ thɨ yuyuʼu ŋa a shaʼa puoŋ Ishrae ndɔ ŋkwe vugu moŋ ŋgəʼɨ nɛ. 36A ni mfuʼu pa puoŋ Ishrae laʼataoŋ Ijipti. A ni nthɔ nchwīe pa nnu ghraoghrao ndɔ nōoŋ pa lì moŋ laʼataoŋ Ijipti pugu pa mooŋ mmɛ ŋkhǐ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Ŋkhǐ Pipie nɛ, pugu pa mooŋ ŋkǔnu njó nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo.
37“Yei Mushi yɛ ŋa a ni nchhu ni ŋgwa Ishrae ŋa, ‘Minnwi shi nchuʼɔ njəɨlɨʼɨ yi mfɛ ni pəɨ llɔ shɨna pəɨ wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni nuʼuŋ nchuʼɔ a nɛ.’ 38Mushi yei, ju yɛ ŋa a ni mbɔ pugu pa kɨrɨ ŋgwa Ishrae moŋ ŋkǔnu njó, a ni mbɔ hɛiŋ pugu pa ŋkhu tǎa pia pugu pa ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi, ŋa a ni nchrā ghɔ ŋkuoŋ mbra Shinai, a kwe chrà maoŋ ghɔ, mbɔ chrà Minnwi nɔ fɛ nu ni pia.
39“Pa tǎa pia ni ndāa nɔ yaʼo nu nchò yi, ŋka lāa vi lāa ŋkhwā njùʼɔ pugu nɔ pɨ̄nɨ nu laʼataoŋ Ijipti, 40nchhu nu ni Ɛroŋ ŋa, ‘Puoŋ yaoŋ mfɛ ni pigi nɔ Minnwi ŋa a shi mbɔ nthishɨ vigi, a mbɔ pi Mushi vei ŋa a ni mfuʼu vigi Ijipti nɛ, pigi llɔ nji nnu ŋa a chwīe vi nɛ.’ 41A ndɨɨ ghɔ ŋa pugu ni nchwīe yaoŋ puoŋ a pɔ nɔ muuŋ nàʼaŋ mimbia, pugu fɛʼiŋgiɛŋ ghɔ, mfāʼo mmɛ jɨ nɔ ghaʼo nu yaoŋ ŋa pugu chwīe ni mbhɔ yugu. 42Nthɛ yie ghɔ, Minnwi pāʼa ŋkǔnu yi ni pugu, mfɛ vugu ŋa pugu thɔ ŋgaʼo pi pa maoŋ moŋ tɔthɨ nɔ pa fɨ́nəɨ, fhú, ni minaoŋ, nɔ haʼaŋ pi nāʼaŋ moŋ ŋwaʼaŋlɨ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi ŋa,
‘Ŋgwa Ishrae, ŋguoŋ pa minyieŋ ŋa pəɨ ni ŋgwrā nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ
nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo moŋ ŋkǔnu njó nɛ shini ndɔ njiʼi mbɔ pi vəɨ.
43A ni mbɔ ntǎa nnwi Molokɛ ŋa pəɨ ni ntiɛŋ nyīeŋ nu nɔ ghɔ,
pugu chwīe yaoŋ nɔ fɨ́nəɨ nɔ ligi nnwi ŋa pəɨ ni mɛ̄iŋ ni Refaŋ.
Pie ghɔ ni mbɔ pa nnwi ŋa pəɨ ni nchwīe ŋgaʼo nu nɛ,
nthɛ yie ghɔ, ǹshi njōu vəɨ moŋ pa laʼa pəɨ,
pəɨ ghə̄ɨ ti mfərə Babiloŋ.’
44“Pa tǎa pia ni mfāʼo Ntǎa ŋa a nōoŋ ŋa Minnwi pɔ pugu pugu nɛ moŋ ŋkǔnu njó. Pi ni nchwīe Ntǎa ghɔ nɔ haʼaŋ Minnwi ni nchhu ni Mushi ŋa a chwīe ŋkwaŋ haʼaŋ a ni nōoŋ ghɔ nɛ. 45A ni ŋga ndaʼa, pa tǎa pia ŋa pa tǎa pugu ni mfɛ ntǎa ghɔ ni pugu nɛ tiɛŋ ŋgə̄ɨ nɔ ghɔ ndɨɨ ŋa pugu pa Joshua ni ŋgə̄ɨ ŋkwe shhɛ mbhɔ pa laʼataoŋ ŋa Minnwi ni mfuʼu pa laʼataoŋ pighɔ fɔ nɛ. A ni ŋkɨna fɔ ti nthɔ nchəɨŋ thɔ Devi.
46“Devi ŋa Minnwi ni nōoŋ pwapuŋ yi ghɔ nɛ, a luoŋ ni Minnwi ŋa a mieŋ a krao lɨʼɨ chhɔ ni Minnwi Jakɔ. 47Ndɔ a ni ŋkrao Sholomu ŋkrao Nda ghɔ. 48Mbapa nɛnnɛ, Minnwi ŋa a Chaapifuoŋ nɛ shiʼa nchhɔ moŋ nda ŋa a krao ŋoŋmishua ni mbhɔ mi nɛ nɔ haʼaŋ njəɨlɨʼɨ Minnwi chhu ŋa,
49‘Taathɔ chhu ŋa, “Po pɔ pi faaŋ a,
shhɛ pɔ krɨ́ tigi kwò a.
Ti a yəɨ ŋkwaŋ nda ŋa minthɛ ɔ krao vəɨ?
Mimfɛ ndaʼa pi moŋ yəɨ ŋkwaŋ lɨʼɨ?
50Ǹshini ndɔ nchwīe ŋguoŋ pa maoŋ pei ghao pi ni mbhɔ ma?” ’
51“Pa kwéi thɔ pei, ŋgwa ŋa mbaʼa pugu piŋ chrà Minnwi ki njaʼo. Pəɨ ghà nchɨ̄ʼə nchò Jijwɛ Minnwi ŋguoŋ ndɨɨ ghao wuʼɔ nɔ haʼaŋ pa tǎa pəɨ ni nchwīe nu nɛ. 52A yəɨ njəɨlɨʼɨ Minnwi ŋa pa tǎa pəɨ shini ndɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni pugu? Pugu ni njwi pa ghaŋ māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ Minnwi, ŋa pugu ni nchīi thɔ nu muuŋ fàʼa vi yi tithi nɛ. Ndwɛ pəɨ fīni vi njwi vi. 53Pəɨ ni ŋkwe gɨ́ Minnwi nɔ haʼaŋ ghaŋ ntaoŋ Minnwi ni mfɛ ni pəɨ nɛ, ndɔ ki lɔ njiʼi nūʼɔŋ gɨ́ ghɔ.”
Pi tuŋ Shitifiŋ ni ŋgùʼɔ
54Nɔ haʼaŋ pa ŋgwa nda pa kúŋ ni njaʼo nnu ŋa Shitifiŋ ni nchhu nɛ, a shāʼa laʼa muŋu pugu kru shua muŋu moŋ pɨgɨtua. 55Ndɔ Shitifiŋ lɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi, mbɨʼɨ ligi yi ndīi po njəɨ ndighaʼo Minnwi, ndɔ njəɨ Jishɔ a thi ŋgei mbhɔ Minnwi yi jɨ. 56Shitifiŋ ghɔ chhu ŋa, “Njəɨ! Ǹjəɨ po ŋaʼaŋ, ǹjəɨ Muuŋ Ŋoŋmishua a thi ŋgei mbhɔ Minnwi yi jɨ!”
57Pa ŋgwa pighɔ fɔ paʼo ŋgòu, nchri tə́nə yugu ni mbhɔ muŋu, ntei nchò vi, 58mfuʼu vi ntaoŋ nɔ moŋ laʼa, tuŋ vi ni ŋguʼɔ, pa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ntigi pa nnu thɔ yu nɛ ni mieŋ pa mmɛ ndhwí pugu ni maʼaŋ mikhwa chəɨ ligi yi pɔ Shɔɔ.
59Nɔ haʼaŋ pugu ni nthɔ ntuŋ Shitifiŋ nɛ, a luoŋ Minnwi nchhu ŋa, “Jishɔ Taathɔ, kwe jijwɛ a.” 60A kwiŋ kwɛ́rɛ yi shhɛ, ŋkə̄ɨ ni njɨ ŋa, “Taathɔ, kiʼi ŋgwɛ̄iŋ vugu nthɛ nnu pɨphɨ yei ŋa pugu chwīe nɛ.” A ni nchhu nɛnnɛ ŋkhu.
81Shɔɔ ni mbiŋ ŋa pi jwi Shitifiŋ ghɔ.
Shɔɔ fɛ ŋgəʼɨ ni chɔshi
Llɛ́ ghɔ ŋgwa yrɛi nthɔ mfɛ ŋkiɛŋ ŋgəʼɨ ni chɔshi Jerushalɛiŋ, pugu sha moŋ ŋguoŋ Judia pugu pa Shamaria, a twiʼa pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ. 2Pa ŋkiɛŋ tɨtɨnɨ ghaŋ piŋ twei Shitifiŋ ŋkə̄ɨ vi a wūru. 3Ndɔ Shɔɔ jɛ̄ nthɔ nshāaŋ chɔshi, nii nda nda nthɔ mfuʼu mbia pugu pa piŋgɛ mbɔ ghaŋ piŋ nthɔ māʼaŋ vugu chə́ɨŋ.
Pi chīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ Shamaria
4Ndwɛ, ŋguoŋ ŋgwa pɛ ŋa pi shāaŋ vugu nɛ ghə̄ɨ ŋguoŋ lɨʼɨ nthɔ nchīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ fɔ. 5Fili llɔ nshwiʼi moŋ laʼa Shamaria, nchīi ligi Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ ni pugu. 6Yú ŋgwa pighɔ fɔ nɛ ya njwɛrɛ nnu ŋa Fili ni nchhu nɛ, nɔ haʼaŋ pugu ni njəɨ pa nnu ghraoghrao ŋa a ni nchwīe nu nɛ. 7Pa jijwɛ pɨphɨ paʼo ŋgòu ntaoŋ mbɨŋ ntou ŋgwa ŋa pugu ni mbɔ mbɨŋ pugu nɛ. Ntou pa ŋgwa ŋa pəʼɨ noŋ yugu ni ŋkhu nɛ pugu pa ŋkwíni pɨnɨ mbɔ shiʼi. 8Nnɛ ntou pwanjuʼɔ pɔ moŋ laʼataoŋ ghɔ.
9Ŋoŋ chəɨ, ligi yi pɔ Shemu, ŋa a ni mbɔ ntouŋgaŋ, ni nchwīe ŋgwa Shamaria ghrāo vi ni nnu ŋgaŋ, a ni nchhu nu ŋa juju ŋkaa yu ŋoŋ ndiɛŋ. 10Ŋguoŋ ŋgwa moŋ laʼa, ŋgwa kikɛʼi pugu pa pi liɛŋ yaʼo vi, nchhu nu ŋa, “Ŋoŋ vei pɔ pi njɨ Minnwi yɛ ŋa pi mɛ̄iŋ ni yi Liɛŋ nɛ.” 11Pugu ni mfɛ ndɨɨ yugu ghɔ nɛnnɛ nthɛ ŋa nɔ ntaaŋ ndɨɨ a ni ŋgwīni vugu ni ŋgáŋ yi ŋa a ni ntou nu nɛ.
12Ndɔ pugu ni ŋga mbiŋ ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ Shaʼafuoŋ Minnwi pugu pa Jishɔ Krishto ŋa Fili ni nchīi ni pugu nɛ, ŋkwe ŋkhǐ mbia pugu pa piŋgɛ. 13Shemu piŋ ŋkaa yu, ŋga ŋkwe ŋkhǐ, nyīeŋ nu pugu Fili. A ni ŋga njəɨ pa lì pugu pa mɛmmɛ nnu ghraoghrao ŋa Fili ni nchwīe nu nɛ, ŋgrào.
14Ndwɛ, pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ Jerushalɛiŋ ni ŋga njaʼo ŋa ŋgwa Shamaria piŋ chrà Minnwi, ntaoŋ Pita pugu Jouŋ, 15pugu shwiʼi nduoŋ Minnwi mfɛ ni pugu nnɛ ŋa mimfɛ pugu kwe Jijwɛ Minnwi. 16Nthɛ ŋa a shini ndɔ naa nshwiʼi mbɨŋ shesheŋoŋ vugu, pugu ni ŋguʼɔ ŋkwe ŋkhǐ pi nɔ ligi Jishɔ Taathɔ. 17Pita pugu Jouŋ nūʼɔŋ mbhɔ yugu mbɨŋ pugu, pugu kwe Jijwɛ Minnwi.
18Ndwɛ, Shemu ni ŋga njəɨ ŋa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ nūʼɔŋ mbhɔ mbɨŋ ŋgwa pugu fāʼo Jijwɛ Minnwi, a fɛ mbɨŋ ni Pita pugu Jouŋ, 19nchhu nu ni pugu ŋa, “Fɛ ghrɨ́ yei vəɨ ŋkaa mu, nnɛ ŋa shesheŋoŋ ŋa ǹūʼɔŋ mbhɔ a mbɨŋ yu nɛ shi mfāʼo Jijwɛ Minnwi.”
20Ndɔ Pita khwɛ̄ ghɔ ŋa, “Pəɨ pa mbɨŋ yɔ ghɔ shiʼi, nthɛ ŋa ɔ pīʼi ŋa minthɛ ɔ yuoŋ fɛ́ Minnwi ni mbɨŋ. 21Ɔ lɔ njiʼi fāʼo shɨ̀na moŋ fàʼa yigi nthɛ ŋa njùʼɔ yɔ lɔ njiʼi mbɔ yi tithi ligi Minnwi. 22Nthɛ yie ghɔ, pāʼa ŋkǔnu yɔ ni mbha nnu pɨphɨ yei nduoŋ ni Taathɔ ŋa minthɛ a līʼɛ phɨ yɔ ni pīʼi nu yei ŋkwaŋ nnu. 23Nthɛ ŋa ǹjəɨ ŋa ɔ lɨnaoŋ ni kɨghɨʼə pɨphɨ mbɨnɨ mbɔ ŋgaŋ chə́ɨŋ mbhɔ phɨ.”
24Shemu khwɛ̄ ŋa, “Pəɨ luoŋ ni Taathɔ mfɛ vəɨ nnɛ ŋa kiʼi sheshe nnu yei ŋa pəɨ chhu nthɛ a nɛ fɨʼɨ a!”
25Pita pugu Jouŋ chhu pa nnu ŋa nduthɔ yugu ji nthɛ Jishɔ nɛ, ndɔ nchīi chrà Taathɔ, njɛ̄ pɨ̄nɨ nu kiʼɛ Jerushalɛiŋ. Pugu ni ŋga mbɔ shɛndaoŋ mbɨnɨ nu, nthɔ nchīi chrà Minnwi moŋ ŋguoŋ puoŋ mi laʼataoŋ moŋ Shamaria.
Fili paoŋ pugu mmɛŋoŋ llɔ Itiopia
26Ndɔ ŋgaŋ ntaoŋ Taathɔ chhu ni Fili ŋa, “Lɔllɔ nshwiʼi mbiɛŋ shɛndaoŋ ŋa a llɔ Jerushalɛiŋ ŋgə̄ɨ Gasha nɛ.” (Yei ndaoŋ ŋa pi lɔ nuʼuŋ ntɔgɔ nu fɔ shiʼa.) 27Fili lɔllɔ ŋgə̄ɨ, ŋga njəɨ nu, yichəɨ ŋoŋ llɔ Itiopia,8:27 Ŋoŋ vei ni mbɔ ŋoŋ fuʼu. ni mbɔ ŋoŋ ndiɛŋ ndɨna nu ni mbɨŋ ŋgwafuoŋ Itiopia, thɔ Jerushalɛiŋ lɨʼɨ ghaʼo Minnwi. 28A ni ŋga ŋkwəɨ nu, nchhɔ moŋ yaoŋ ŋa pi mɛ̄iŋ ni kalɨ8:28 Yei ni mbɔ yichəɨ ŋkwaŋ mitu ŋa a ghà nshūu pa minyieŋ. nɛ nthɔ mɛ̄iŋ ŋwaʼaŋlɨ njəɨlɨʼɨ Minnwi mbɔ Ishaya.
29Jijwɛ Minnwi chhu ni Fili ŋa, “Kuʼɔ mbara vi yəɨ kalɨ.”
30Nnɛ, Fili tei ŋgə̄ɨ mbara vi, njaʼo a thɔ mɛ̄iŋ ŋwaʼaŋlɨ njəɨlɨʼɨ Minnwi mbɔ Ishaya. A pie vi ŋa, “Ɔ lɔ njaʼo nnu ŋa ɔ mɛ̄iŋ nu nɛ?”
31A khwɛ̄ ŋa, “Mimfɛ ŋ̀kie pi nɛiŋ nji ki ŋoŋ lɔ mfɨ̄ʼɨ vəɨ?” Ŋgɛ̄ Fili ŋa a kuʼɔ nchhɔ pugu yu moŋ kalɨ. 32Yɛ lɨʼɨ Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi ŋa a ni mɛ̄iŋ nu nɛ ni mbɔ yei lɨʼɨ ŋa,
“A ni mbɔ nɔ minjɨɨ ŋa pi lɔ̄gɔ vi ŋgə̄ɨ nɔ ghɔ ŋgwrā,
wuʼɔ ŋkwaŋ haʼaŋ muuŋ minjɨɨ shiʼa ŋkə̄ɨ ndɨɨ ŋa pi kiri ŋgì yi nɛ,
a shini ndɔ nchhu nnu.
33Pi ni nshhū vi ndɔ ndāa ki lɔ nshaʼa vi ni ndɨndɨ.
Mimfɛ paʼa ŋoŋ lɔ nchhu nnu nthɛ ŋgwrɛiŋoŋ yi
Nthɛ ŋa chɔmbhi yi ŋkuoŋ shhɛ hɛiŋ kwo lūgwi.”
34Mmɛŋoŋ ghɔ pie Fili ŋa, “Shwei a, njəɨlɨʼɨ Minnwi yei thɔ nchrā yei nnu pi nɔ ligi gɔ̌? A chrā pi nɔ ji ligi ki ŋoŋ nduoŋ?” 35Nnɛ Fili jɛ̄ chrā nu kəʼɨ ghɔ, llɔ ŋkuoŋ lɨʼɨ ŋwaʼaŋlɨ yei, nshwei vi kəʼɨ ghɔ ni pwa pishaʼakhɔ nthɛ Jishɔ.
36Pugu ni ŋga nyīeŋ nshwiʼi nu shɛndaoŋ ghɔ ntaoŋ yichəɨ lɨʼɨ ŋkhǐ pɔ fɔ, mmɛŋoŋ ghɔ chhu ŋa, “Līi njəɨ, ŋkhǐ pɔ nɛiŋ, a shi mbɨnɨ ntāra khɔ ntāra a ŋa kiʼi ŋ̀kwe ŋkhǐ?” 37[Fili khwɛ̄ ŋa, “Minthɛ ɔ kwe, nɔ haʼaŋ ɔ̈ mbiŋ ni ŋguoŋ njùʼɔ yɔ.” Ŋoŋ ghɔ khwɛ̄ ŋa, “Mbiŋ Jishɔ Krishto Muuŋ Minnwi.”] 38Mfɛ gɨ́ ni Kalɨ ghɔ ŋa a tithi, pugu Fili shwiʼi kiʼɛ moŋ ŋkhǐ, Fili fɛ ŋkhǐ ghɔ.
39Pugu ni ŋga ntaoŋ moŋ ŋkhǐ, Jijwɛ Taathɔ lɔ̄gɔ Fili ŋgə̄ɨ nɔ ghɔ. Mmɛŋoŋ ghɔ shi ki lɔ nuʼuŋ njəɨ Fili jɛ̄ ndɨɨ ghɔ, mbɔrɔ ŋgə̄ɨ nu ni vhi ndɨnaoŋ ni pwanjuʼɔ. 40Fili yəɨ noŋ yi laʼataoŋ Ashotu. A ni nyīeŋ ŋgə̄ɨ Kaisharia, nɔ haʼaŋ a ni ŋgə̄ɨ nu nɛ, nthɔ nchīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ moŋ ŋguoŋ lɨʼɨ ghao ti nuʼuŋ ŋgə̄ɨ nchəɨŋ Kaisharia.
9Shɔɔ piŋ Minnwi
1Ndɔ ndɨɨ yei Shɔɔ wuʼɔ nthɔ ŋgə̄ɨ nu shhɨ nchhu nu ŋa a shi njwi ghaŋ younjiŋ taathɔ. Ŋgə̄ɨ mbara taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ 2nchhu ghɔ ŋa a nāʼaŋ pa ŋwaʼaŋlɨ mfɛ ghɔ, nɔ shwei nu ŋoŋ ŋa ju, Shɔɔ, yie ghɔ nɛ ni ŋgwa moŋ pa nda luoŋ Minnwi Damashiku, nnɛ ŋa ä njəɨ ŋgwa ŋa pugu pɔ pi ŋgwa Shɛndaoŋ9:2 Pa ghaŋ piŋ llɛshhɨ ni nthɔ mɛ̄iŋ noŋ yugu ŋa Ghaŋ Shɛndaoŋ. ŋa Jishɔ ni nōoŋ nɛ, mbia ki piŋgɛ, kaŋ a shi ŋgwɛ̄iŋ vugu mbɨnɨ ni pugu Jerushalɛiŋ.
3Nɔ haʼaŋ Shɔɔ ni nyīeŋ mbara nu Damashiku nɛ, líʼɛ wīʼi shɛiŋ mbɨŋ yu llɔ po.4A gū shhɛ njaʼo yichəɨ ŋggì chhu nu ghɔ ŋa, “Shɔɔ! Shɔɔ! Ɔ fɛ ŋgəʼɨ vəɨ ŋa?”
5Shɔɔ pie ŋa, “Ɔ pɔ pi gɔ̌, Taathɔ?”
Ŋggì ghɔ khwɛ̄ ŋa, “Mi Jishɔ ŋa ɔ thɔ fɛ ŋgəʼɨ ghɔ nɛ.6Ndɔ lɔllɔ nii moŋ laʼa, kaŋ pi shi nshwei ghɔ ni nnu ŋa ɔ shi nchwīe nɛ.”
7Ndɔ ŋgwa pɛ ŋa pugu pugu ni mbɔ nɛ tithi, nchò yugu llwī, njaʼo ŋggì, ndɔ paʼa ndɔ njəɨ ŋgaŋ vi. 8Shɔɔ lɔllɔ shhɛ, mfēi ligi yi, ndɔ paʼa ndɔ njəɨ lɨʼɨ. Nthɛ yie ghɔ, pi wɛ̄iŋ pi mbhɔ yi nii nɔ ghɔ Damashiku. 9Ndɔ a shini ndɔ njəɨ lɨʼɨ nɔ trɛi llɛ́ ndɔ paʼa ndɔ njɨ yaoŋ ki nnu sheshe yaoŋ.
10Ŋgaŋ younjiŋ Jishɔ chəɨ ni mbɔ fɔ Damashiku, ligi yi pɔ Anania, Taathɔ chwīe a yəɨ nnu, nchhu ghɔ moŋ nnu ghɔ ŋa, “Anania!”
A khwɛ̄ ŋa, “Līi njəɨ! Mbɔ nɛiŋ, ma Taathɔ.”
11Taathɔ chhu ghɔ ŋa, “Pīri noŋ yɔ ŋgə̄ɨ shɛndaoŋ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Ndɨndɨ nɛ, nda Judashi, ndīi ŋoŋ chəɨ llɔ Tashɔ, ligi yi pɔ Shɔɔ. A chhɔ nɛ nduoŋ Minnwi.12Minnwi kwo chwīe a yəɨ nnu, ŋoŋ chəɨ, ligi yi pɔ Anania, thɔ nūʼɔŋ mbhɔ yi mbɨŋ yu nnɛ ŋa a pɨnɨ njəɨ lɨʼɨ.”
13Ndɔ Anania khwɛ̄ ŋa, “Taathɔ, ntou ŋgwa kwo fɨ̄ʼɨ ntou pa nnu vəɨ nthɛ ŋoŋ vei, fɨʼɨ pa nnu wuwuru ŋa a chwīe mbɨŋ ŋgwa pɔ pi taoŋtaoŋ Jerushalɛiŋ nɛ. 14Ndɔ a ni ŋkwe ghrɨ́ mbhɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɔ thɔ nu Damashiku hɛiŋ ŋgwɛ̄iŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu ghà njɨʼə noŋ yugu mbɨŋ ghɔ.”
15Ndɔ Taathɔ chhu ghɔ ŋa, “Ghə̄ɨ, nthɛ ŋa a yaoŋ fàʼa ŋa ǹchuʼɔ ŋa a chwīe pa ŋgwa taoŋ nduoŋ pugu pa fùoŋ ni pa ŋgwa Ishrae ji a nɛ.16Nthɛ ŋa mmu nduthɔ a, shi nōoŋ ghɔ fɨʼɨ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ a pie ŋa a yəɨ ŋgəʼɨ nthɛ a nɛ.”
17Nnɛ, Anania lɔllɔ ŋgə̄ɨ nii nda ghɔ, ŋga nūʼɔŋ mbhɔ yi mbɨŋ yu, nchhu ŋa, “Ndǐŋ a Shɔɔ, Jishɔ Taathɔ ŋa a nōoŋ noŋ yi vɛ shɛndaoŋ ŋa ɔ nì ntɔgɔ fɔ nthɔ nɛ, taoŋ a nnɛ ŋa minthɛ ɔ pɨnɨ nuʼuŋ njəɨ lɨʼɨ ndɔ ndɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi.” 18Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ, pichəɨ yaoŋ nɔ ghrǎo shadi paʼa ntaoŋ nɔ ligi yi a pɨnɨ nuʼuŋ njəɨ lɨʼɨ. Ndɔllɔ kiʼɛ pi kwe vi ni ŋkhǐ. 19A jɨ maoŋ mfāʼo ghrɨ́ kiʼɛ.
Shɔɔ jɛ̄ chīi nu chrà Minnwi Damashiku
Shɔɔ ni mbɔ pugu pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ Damashiku nɔ ntou llɛ. 20Shɔɔ yrɛi taʼa ŋgɛ́ ŋgə̄ɨ moŋ pa nda luoŋ Minnwi njɛ̄ chīi nu chrà Minnwi fɔ, ŋa Jishɔ muuŋ Minnwi.
21Ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu ni njaʼo a thɔ nchīi nu nɛ ni ŋgrào, mbie ŋa, “Yei shi lɔ mbɔ ŋoŋ ŋa a ni nthɔ mfɛ wuwuru ŋgəʼɨ ni ŋgwa pɛ Jerushalɛiŋ, ŋa pugu ghà njɨʼə noŋ yugu mbɨŋ ŋoŋ ghɔ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Jishɔ nɛ? A shini ndɔ ŋguʼɔ nthɔ hɛiŋ pi nɔ wɛ̄iŋ nu ŋgwa pighɔ ŋgə̄ɨ mfɛ vugu ni pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ?”
22Ndɔ chīi nu chrà Minnwi Shɔɔ pɨnɨ ntɨnɨ ŋgaʼa, a llwī nchò pa Juu Damashiku nɔ nōoŋ nu ki khuthɔ ŋa Jishɔ pɔ pi Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ shini. 23Ntou llɛ́ ni ŋga ntɔgɔ, pa Juu paoŋ ntaŋ nɔ jwi nu vi. 24Ndɔ pi tūgu ntáŋ yugu ghɔ ni Shɔɔ. Pugu ni nthɔ mbɛʼi pa choŋkaʼa ŋa pi ghà ntɔgɔ fɔ nii moŋ laʼa nɛ ni naoŋchɨ pugu pa tuʼu nɔ jwi nu vi. 25Ndɔ ni tuʼu chəɨ, pa ghaŋ younjiŋ Shɔɔ lɔ̄gɔ vi niʼiŋ vi moŋ mikuo nshwiʼi vi moŋ mbo mbɨŋ nda, a taoŋ.
Shɔɔ Jerushalɛiŋ
26Shɔɔ ni ŋga ŋgə̄ɨ Jerushalɛiŋ, ŋkaa nu nɔ tūru nu pugu pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ. Ndɔ paʼa pugu lɔ njiʼi mbiŋ ŋa a taʼa ŋgaŋ younjiŋ Jishɔ, ŋka pɔgɔ vi pɔgɔ. 27Ndɔ Banaba thɔ nɔ ghɛ̄rɛ nu vi, ŋgwɛ̄iŋ mbhɔ yi ŋgə̄ɨ ni ju njəɨ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, nshwei vugu ŋkwaŋ haʼaŋ a ni njəɨ Taathɔ shɛndaoŋ, Taathɔ ghɔ chhu pa nnu ghɔ. Mbɨnɨ mfɨ̄ʼɨ ni pugu ŋkwaŋ haʼaŋ Shɔɔ ni nshwei chrà Minnwi nɔ ligi Jishɔ ni tɨnɨnjuʼɔ Damashiku nɛ. 28Nnɛ Shɔɔ ni nyīeŋ nu pugu pugu kaʼa Jerushalɛiŋ, nthɔ nchīi chrà Minnwi ni tɨnɨnjuʼɔ moŋ ligi Taathɔ. 29A ni nchrā nu ndɔ ndōu nu pugu pa ŋgwa Juu pɛ ŋa pugu ni nchrā pi chrà Gri nɛ, ndɔ ŋgwa Juu pighɔ tāʼa nu njwi vi jwi. 30Pa pichəɨ ghaŋ piŋ ni ŋga nji ŋa pi tāʼa nu njwi vi, ndɔ̄gɔ vi nshwiʼi nɔ Kaisharia ntaoŋ vi Tashɔ.
31Nnɛ, chɔshi moŋ ŋguoŋ Judia, ni Galili, ni Shamaria fāʼo ghɨghrɨ. Jijwɛ Minnwi ghɛ̄rɛ chɔshi pɨnɨ ntɨnɨ mbīgi ndɔ mbɨnɨ njiɛŋ mbīgi nɔ haʼaŋ pugu chhɔ chɔmbhi yugu ni pɔ́gɔ Taathɔ nɛ.
Pita ghə̄ɨ moŋ pa laʼataoŋ Lida pugu Jopa
32Pita ni nyīeŋ ŋguoŋ lɨʼɨ ghao, nɔ yichəɨ ŋgɛ́ a ghə̄ɨ lɨʼɨ kra ŋgwa Minnwi pi taoŋtaoŋ Lida, 33ŋga nchəɨŋ fɔ njəɨ yichəɨ ŋoŋ, ligi yi pɔ Aenia, ŋa pəʼɨ noŋ yi ni ŋkwo khu, a kwo nūaŋ kúoŋ nɔ fúoŋ ŋgaʼo. 34Pita chhu ghɔ ŋa, “Aenia, Jishɔ Krishto yɨ̄gɨ ghɨ̌nɔ yɔ, lɔllɔ nchwīe kúoŋ yɔ.” Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ a lɔllɔ. 35Ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu ni ndaʼa nu Lida pugu Sharoŋ nɛ, yəɨ vi ŋkara mbiŋ Taathɔ ghao.
36Ndɨɨ ghɔ moŋ laʼataoŋ Jopa, ŋgaŋ younjiŋ Jishɔ chəɨ ni mbɔ fɔ, ligi yi pɔ Tabita, mbɔ moŋ chrà Gri ŋa Dɔka.9:36 Njiŋ Dɔka pugu Tabita pɔ ŋa miŋgra. A ni ndɔ̄gɔ ŋguoŋ ndɨɨ yi ghao nthɔ nchwīe shiʼi ndɔ ŋgɛ̄rɛ ghaŋ pou. 37Moŋ llɛ́ pighɔ a gū ghɨ̌nɔ ndɔ ŋkhu. Pi ni ŋga nshɨ̄gao vi, ndɔ̄gɔ vi ŋkuʼɔ nūʼɔŋ moŋ njiɛŋ nda tɔthɨ. 38Nthɛ ŋa Lida ni mbara Jopa nɛ, pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ gha njaʼo ŋa Pita ni mbɔ Jopa, ntaoŋ paa ŋgwa ghɔ, māʼaŋ ghrɨ́ yi nchhu nu ŋa, “Pigi paʼo mbhɔ, kɔnɔ nthɔ njəɨ vigi ki lɔ nuʼuŋ njīri.”
39Pita yrɛi ŋgə̄ɨ pugu pugu, ŋga nchəɨŋ fɔ pi lɔ̄gɔ vi ŋkuʼɔ ni ju moŋ nda tɔthɨ. Ŋguoŋ pa ŋkugu ni ŋkɨrɨ yəɨ Pita ŋkə̄ɨ ndɔ nthɔ nōoŋ pa puoŋ mi ndhwí pugu pa pichəɨ mɛmmɛ ndhwí fɨgəɨ yugu ŋa Dɔka ni nchwīe ndɨɨ ŋa pugu pugu ni mbɔ nɛ. 40Pita chhu ŋguoŋ yugu taoŋ moŋ njiɛŋ nda ghɔ, â ŋkwi kwɛ́rɛ yi nduoŋ Minnwi, ŋkara mbɛʼi khu ŋoŋ ghɔ nchhu ŋa, “Tabita, lɔllɔ!” A fēi ligi yi ŋga njəɨ Pita, ndɔllɔ nchɔchhɔ. 41Pita fɛ mbhɔ yi ŋgɛ̄rɛ vi a lɔllɔ tɔthɨ. Nnɛ, a mɛ̄iŋ ŋguoŋ ŋgwa Minnwi pi taoŋtaoŋ, pugu pa ŋkugu, mfɛ vi yi maoŋ ni pugu.
42Nnu pei ni nyīeŋ ŋkwe ŋguoŋ Jopa, ntou ŋgwa kara mbiŋ Taathɔ. 43Pita laʼa Jopa nɔ ntou llɛ́ pugu yichəɨ ŋoŋ, ligi yi pɔ Shemu, mbɔ ŋgaŋ chwīe ŋgrào.
10Pita pugu Kɔniliu
1Ŋoŋ chəɨ ni mbɔ Kaisharia ligi yi pɔ Kɔniliu. A ni mbɔ nthishɨ taʼa ŋkɨɨ pa shoogɛ moŋ kwíe ntɨgao ŋkɨɨ pa shoogɛ llɔ Itali. 2A ni mbɔ ŋkiɛŋ ŋoŋ Minnwi. Nduthɔ yi pugu pa ŋguoŋ ndaaŋoŋ yi ni nthɔ ŋgaʼo Minnwi. A ni nthɔ ŋgɛ̄rɛ ntou pa ghaŋ pou, ndɔ nduoŋ Minnwi ki jwɛ. 3A ni mbɔ moŋ trɛi minaoŋ ni naoŋchɨ, Minnwi nōoŋ nnu ghɔ, a yəɨ ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi, a chhu ghɔ ŋa, “Kɔniliu!”
4A līi ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ghɔ ni pɔgɔ gu, mbie ŋa, “A khɔ, Taathɔ?”
Ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi khwɛ̄ ŋa, “Minnwi kwiŋ luoŋ yɔ pugu pwapuŋ yɔ ni pwatua. 5Ndwɛ, taoŋ ŋgwa Jopa, pugu ghə̄ɨ mɛ̄iŋ ŋoŋ chəɨ ligi yi pɔ Shemu Pita. 6A laʼa nu pugu Shemu mbɔ ŋgaŋ chwīe ŋgrào, ŋa nda yi pɔ ŋkɨŋ mmɛ ŋkhǐ nɛ.”
7Ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ghɔ ŋa a ni nchrā ghɔ nɛ gha ŋkwo ghə̄ɨ nɛ, Kɔniliu gɛ̄ paa ŋgwa haʼaŋ pugu ni mfāʼa nu mbhɔ yu nɛ, ni taʼa shoogɛ mbɔ ŋoŋ Minnwi shɨna pa shoogɛ ŋa a ni nthɔ nshaʼa vugu nɛ. 8Ŋga mfɨ̄ʼɨ ŋguoŋ nnu pighɔ ni pugu, ntaoŋ vugu Jopa.
9Mbhi ni ŋga ndaŋ, pugu pɔ shɛndaoŋ ŋgə̄ɨ nu ti ŋkwo para moŋ laʼa. Pita kuʼɔ thɔnda10:9 Thɔnda yei ni mbɔ pi yi shɛiŋshɛiŋ pi chwīe ni ŋguʼɔ ŋkwaŋ haʼaŋ pi nthɛ ŋoŋ chhɔ fɔ nɛ. lɨʼɨ luoŋ Minnwi moŋ ntuŋ minaoŋ. 10Njì yia vi, a tāʼa yaoŋ njɨ, pi gha nthɔ nyiaŋ maoŋ, a yəɨ nnu. 11Njəɨ po ŋaʼaŋ, a yəɨ yaoŋ shwiʼi nu shhɛ nɔ mmɛ pra mbhɔ ndhwí, pi wɛ̄iŋ vi ŋkuoŋ khwɛ ghaa pi, a shwiʼi nu. 12Ŋguoŋ ŋkwaŋ pa minyieŋ pugu pa mimaoŋ shatei pugu pa mishi moŋ ŋgunu ni mbɔ fɔ. 13Yichəɨ ŋggì taoŋ po nchhu ghɔ ŋa, “Pita, lɔllɔ, jwi ŋkru.”
14Pita khwɛ̄ ŋa, “Ŋga, ma Taathɔ! Ǹdɔ naa ma mfuo noŋ a ni maoŋ fuo ki maoŋ nchhí.”
15Ŋggì ghɔ pɨnɨ nchhu ghɔ mbra ŋgɛ́ ŋa, “Kiʼi mɛ̄iŋ yaoŋ ŋa Minnwi chwīe a pɔ yi taoŋtaoŋ nɛ ŋa a yaoŋ nchhí.” 16Yei nnu ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɔ trɛi ŋgɛ, nnɛ pi lɔ̄gɔ maoŋ pighɔ mbɨnɨ nɔ po.
17Pita ni ŋga nthɔ ŋgrāo njiŋ nnu ŋa a yəɨ nɛ, ŋgwa pɛ ŋa Kɔniliu ni ntaoŋ nɛ kwo pie ti njəɨ nda Shemu, nthɔ nthi choŋkaʼa, 18mɛ̄iŋ nu ndɔ mbie nu ŋa Shemu ŋa ligi yi Pita nɛ laʼa pi fɔ? 19Nɔ haʼaŋ Pita ni ŋguʼɔ nthɔ mbīʼi njiŋ nnu ŋa a yəɨ nɛ, Jijwɛ Minnwi chhu ghɔ ŋa, “Līi njəɨ, trɛi ŋgwa thɔ nɛ ndīi ghɔ. 20Ndwɛ, lɔllɔ, nshwiʼi shhɛ, ŋgə̄ɨ pəɨ pugu ki lɔ ndōu nthɛ ŋa a taoŋ mmu ntaoŋ vugu.”
21Pita shwiʼi ŋgə̄ɨ mbara ŋgwa pighɔ, nchhu ŋa, “Mi ŋoŋ ŋa pəɨ līi nu nɛ, pəɨ thɔ pi khɔ?”
22Pugu chhu ŋa, “Ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi yi taoŋtaoŋ chhu ni Kɔniliu, mbɔ nthishɨ taʼa ŋkɨɨ pa shoogɛ, mbɔ ŋoŋ ndɨndɨ, mbɔgɔ Minnwi, ŋguoŋ ŋgwa Juu nchrā shiʼi nɔ ligi yi, ŋa a gɛ̄ ghɔ nda yu, nji ŋa a shi nji nnu ŋa ɔ fāʼo nɔ chhu nu nɛ.” 23Pita chhu ni ŋgwa pighɔ ŋa pugu nii nda pugu pugu laʼa. Mbhi ni ŋga ndaŋ a pīri noŋ yi, pugu pugu ghə̄ɨ. Pichəɨ pa ghaŋ piŋ llɔ Jopa yōu njiŋ yi pugu pugu ghə̄ɨ kaʼa.
24Mbhi ni ŋga ndaŋ a chəɨŋ Kaisharia, lɨʼɨ ŋa Kɔniliu ni nthɔ njwɛrɛ vi pugu pa lǐŋ pi, pugu pa taannu pi ŋa a ni ŋgɛ̄ vugu nɛ. 25Ndɨɨ ŋa Pita ni ntāʼa nu nii nda nɛ, Kɔniliu paoŋ pugu yu ŋgū shhɨ yu, ŋgaʼo vi. 26Ndɔ Pita pɨʼɨ vi tɔthɨ, nchhu nu ŋa, “Lɔllɔ tɔthɨ mummu wuʼɔ ŋoŋmishua ŋkaa mu.” 27Pita gha nchrā pugu yu nɛ, nii nda njəɨ ntou ŋgwa kɨrɨ fɔ.
28Pita chhu ni pugu ŋa, “Pəɨ ji ni noŋ yəɨ ŋa a lɔ mbie ŋa ŋoŋ Juu kra, ki nchīri pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ.10:28 Gɨ́ pa ŋgwa Juu lɔ mbiŋ ŋa pugu para ki nchwīe nnu taannu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ. Ndɔ Minnwi nōoŋ vəɨ ŋa kiʼi ǹdīi yichəɨ ŋoŋ ŋa a lɔ njiʼi mbɔ yi taoŋtaoŋ. 29Nthɛ yie ghɔ, ndɨɨ ŋa ɔ ni māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ mɛ̄iŋ a nɛ, ǹthɔ ki lɔ njiʼi ŋkɔ̄rɔ, nɛnnɛ, m̀bie vəɨ nɛ ndwɛ ŋa ti pəɨ ni mɛ̄iŋ a pi ŋa?”
30Kɔniliu khwɛ̄ ŋa, “A khwɛ llɛmbhi shiʼa wuʼɔ moŋ ndɨɨ yei ŋa mi ni nthɔ nduoŋ Minnwi nda mu moŋ trɛi minaoŋ ni naoŋchɨ. Ŋga njəɨ yichəɨ ŋoŋ thi shhɨ mu ndhwí yi thɔ nchiachia, 31nchhu ŋa, ‘Kɔniliu, Minnwi yaʼo luoŋ yɔ ndɔ ŋkwiŋ pwapuŋ yɔ. 32Fɛ ntaoŋ Jopa ŋgɛ̄ Shemu ŋa pi mɛ̄iŋ vi ŋa Pita, ŋa a thɔ ndaʼa nu nda ŋoŋ chəɨ, ligi yi pɔ Shemu, ŋkɨŋ mmɛ ŋkhǐ, mbɔ ŋgaŋ chwīe ŋgrào nɛ.’ 33Nɛnnɛ, ǹtaoŋ ŋoŋ vɛ wuʼɔ ndɨɨ ghɔ, ɔ ya ndɔ nchwīe a pwa nɔ haʼaŋ ɔ thɔ nɛ. Nɛnnɛ, pigi kɨrɨ hɛiŋ ndwɛ shhɨ Minnwi nɔ yaʼo nu ŋguoŋ pa nnu ŋa Taathɔ chhu vɛ ŋa ɔ chhu nɛ.”
Chrà Pita
34Pita jɛ̄ chrà nu nchhu ŋa, “Shishini, ǹja njəɨ ndwɛ ŋa Minnwi shiʼa nōoŋ shieligi 35A ghà mbiŋ shesheŋoŋ ŋa a pɔgɔ vi ndɔ nchwīe nnu ŋa a kāʼo nɛ, ki lɔ ndīi ŋa a llɔ pi moŋ yəɨ laʼataoŋ. 36Pəɨ ji ŋkɨ̀nɨ ŋa a ni ntaoŋ ni ŋgwa Ishrae nɛ, nthɔ nchīi pwa pishaʼakhɔ taʼaŋggi, ntɔgɔ pi mbhɔ Jishɔ Krishto ŋa a Taathɔ ŋguoŋ ŋgwa nɛ. 37Pəɨ ji mmɛ nnu ŋa a ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ moŋ ŋguoŋ Judia, jɛ̄ Galili, ndɨɨ ŋa Jouŋ ni ŋkwo jɛ̄ chīi nu chrà Minnwi ŋa ŋgwa pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ a kwe vugu ni ŋkhǐ nɛ. 38Pəɨ ji Jishɔ llɔ Nasharɛ, ŋkwaŋ haʼaŋ Minnwi ni nshwiʼi Jijwɛ yi pugu pa ghrɨ́ mbɨŋ yu nɛ. A ghə̄ɨ ŋguoŋ lɨʼɨ nchhɔ nchwīe pa nnu shiʼi nchhɔ njɨ̄gɨ ghɨ̌nɔ ŋgwa pɛ ŋa Shata ni nthɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni pugu nɛ, nthɛ ŋa Minnwi ni mbɔ pugu yu.
39“Pigi pɔ pi pa miŋkwentie ŋguoŋ nnu pei ghao ŋa a ni nchwīe moŋ laʼataoŋ pa ŋgwa Juu pugu Jerushalɛiŋ nɛ. Pi jwi vi ntɔgɔ pi nɔ kwīŋ nu vi ŋkuoŋ wáʼa. 40Ndɔ a gha ndaʼa trɛi llɛ́, Minnwi pɨnɨ mbɨʼɨ vi moŋ gu, nchwīe a nōoŋ noŋ yi, 41ndɔ ki lɔ nōoŋ pi ni ŋguoŋ ŋgwa, ŋkiɛŋ pigi mbɔ pa miŋkwentie ŋa Minnwi ni nchuʼɔ vigi, mbɔ pigi yɛ ŋa pigi pugu ni njɨ maoŋ ndɔ nnu nu kaʼa ndɨɨ ŋa a ni ŋkwo kuʼɔ nɛ. 42A fɛ gɨ́ ni pigi ŋa pigi chīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ ni ŋgwa, ndɔ nchhu ni pugu ŋa a ju mbɔ ŋoŋ ŋa Minnwi chuʼɔ vi nɔ ŋoŋ ŋa a lɛ nshaʼa ŋgwa maoŋ pugu pa ŋgwa khu nɛ. 43Ŋguoŋ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi ghao ni nchrā nthɛ vi, nchhu nu ŋa, ‘Ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu piŋ vi nɛ, Minnwi shi ndīʼɛ phɨ yugu ntɔgɔ pi ŋkuoŋ ghrɨ́ Jishɔ.’ ”
Jijwɛ Minnwi shwiʼi mbɨŋ ndaaŋoŋ Kɔniliu
44Pita ni ŋga ŋguʼɔ nchrā nu, Jijwɛ Minnwi shwiʼi mbɨŋ ŋguoŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni nthɔ njaʼo ŋkɨ̀nɨ yei nɛ. 45Pa ŋgwa Juu llɔ Jopa ŋa pugu ni mbiŋ Minnwi ŋa pugu ni nthɔ pugu pa Pita nɛ ghrāo ŋa Minnwi shwiʼi fɛ́ yi, mbɔ Jijwɛ yi, mbɨŋ ŋgwa taoŋ nduoŋ. 46Nthɛ ŋa pugu yaʼo pugu chrā nu moŋ pa chrà taoŋ nduoŋ nthɔ ŋgaʼo Minnwi.
Nnɛ Pita chhu kiʼɛ ŋa, 47“Yichəɨ ŋoŋ nuʼuŋ mbɔ ŋa mimfɛ a lāa ŋa kiʼi ŋgwa pei kwe ŋkhǐ, haʼaŋ Jijwɛ Minnwi shwiʼi mbɨŋ pugu wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni nshwiʼi mbɨŋ pia nɛ?” 48A fɛ gɨ́ ŋa pi kwe vugu ni ŋkhǐ moŋ ligi Jishɔ Krishto. Nnɛ, pugu chhu ghɔ ŋa pugu laʼa nɔ shɨgɛi llɛ́.
11Pita fɨ̄ʼɨ nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ ni chɔshi Jerushalɛiŋ
1Ndwɛ, pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pugu pa pichəɨ ghaŋ piŋ moŋ Judia yaʼo ŋa pa ŋgwa taoŋ nduoŋ piŋ chrà Minnwi. 2Pita ni ŋga ŋgə̄ɨ Jerushalɛiŋ, pichəɨ ŋgwa Juu11:2 Pichəɨ ŋgwa Juu ni mbīʼi ŋa ŋoŋ taoŋ nduoŋ mbiŋ Jishɔ, pi wuʼɔ niʼiŋ vi ŋgunu mbrɛi. ŋa pugu ni mbiŋ Jishɔ nɛ chhu ŋa Pita chwīe paʼa a lɔ ŋkāʼo 3mbie nu ŋa, “A ni nchwīe khɔ ɔ ghə̄ɨ nda ŋgwa haʼaŋ pi lɔ niʼiŋ vugu ŋgunu mbrɛi nɛ, ti njɨ pi maoŋ pəɨ pugu?”
4Ndɔ Pita jɛ̄ fɨ̄ʼɨ nu ni pugu ŋguoŋ nnu ŋa a ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ moŋ lɛiŋ. 5“Mi ni mbɔ Jopa nthɔ nduoŋ Minnwi, Minnwi nduthɔ yi nōoŋ nnu vəɨ, njəɨ yaoŋ, a shwiʼi nu shhɛ nɔ mbhɔ ndhwí nshwiʼi nu ni khwɛ ghaa llɔ po, nthɔ ntithi yəɨ mu. 6Ŋ̀ga ndīi moŋ ghɔ shiʼi, njəɨ pa mimaoŋ mooŋ laʼa pugu pa mimaoŋ mooŋ trǔ, pa mimaoŋ shatei pugu pa mishi mooŋ ŋgunu. 7Ǹjaʼo yichəɨ ŋggì chhu ŋa, ‘P̂ita, lɔllɔ njwi ŋkru.’
8“Ndɔ ŋ̀khwɛ̄ ŋa, ‘Ŋga, ma Taathɔ! Pa maoŋ fuo ki maoŋ nchhí lɔ naa ma nii nchò mu yaʼa.’
9“Ŋggì ghɔ pɨnɨ nchrā mbara ŋgɛ́ nchhu ŋa, ‘Kiʼi mɛ̄iŋ yaoŋ ŋa Minnwi chwīe a pɔ yi taoŋtaoŋ nɛ ŋa a yaoŋ nchhí.’ 10Yei nnu ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɔ trɛi ŋgɛ, pi pɨnɨ nshūu ŋguoŋ maoŋ pighɔ ŋkuʼɔ nɔ ghɔ po.
11“Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ trɛi ŋgwa chəɨŋ nda ŋa pigi ni mbɔ nɛ, pi taoŋ vugu vəɨ llɔ Kaisharia. 12Jijwɛ Minnwi chhu vəɨ ŋa pigi pugu ghə̄ɨ kaʼa, kiʼi ǹjiʼi ndōu. Pigi pa ntɨgao ghaŋ piŋ pei ghə̄ɨ nda ŋoŋ ghɔ kaʼa. 13A chhu ni pigi ŋkwaŋ haʼaŋ a ni njəɨ ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi, a thi nda yu, nchhu nu ghɔ ŋa, ‘Taoŋ ŋgwa Jopa mɛ̄iŋ Shemu ŋa pi mɛ̄iŋ vi ni Pita nɛ. 14A shi māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ vɛ ŋa ɔ shi ŋkie fɔ ndūgu, pəɨ pa mbaanda yɔ.’
15“Nɔ haʼaŋ mi ni njɛ̄ chrà nu nɛ, Jijwɛ Minnwi shwiʼi mbɨŋ pugu wuʼɔ ŋkwaŋ haʼaŋ a ni nshwiʼi mbɨŋ pia nɔ njɛ̄ yi nɛ. 16Nnɛ ŋ̀kwiŋ chrà Taathɔ, ŋkwaŋ haʼaŋ a ni nchhu ŋa, ‘Kwe ŋkhǐ Jouŋ ni mbɔ pi moŋ ŋkhǐ, ndɔ pəɨ shi mfāʼo kwe ŋkhǐ moŋ Jijwɛ Minnwi.’ 17Ti ä mbɔ ŋa Minnwi wuʼɔ mfɛ pi taʼa fɛ́ ghɔ ni pugu nɔ haʼaŋ a ni mfɛ ni pia ndɨɨ ŋa pia ni mbiŋ Jishɔ Krishto mbɔ Taathɔ nɛ, m̀bɔ nyaŋ pi gɔ̌ ŋa ŋ̀kaŋ ni nthɛ m̀bɔ kɨʼɨŋgɨnɨ ni Minnwi?”
18Pugu ni ŋga njaʼo yei nnu, nchò yugu chri pugu ghaʼo Minnwi, nchhu nu ŋa, “Minnwi fɛ shɨ̀na ni ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋkaa pugu ŋa pugu pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ mfāʼo chɔmbhi.”
Chɔshi Antiɔ
19Ndwɛ pa ghaŋ piŋ pɛ ŋa pugu ni nsha nthɛ ŋgəʼɨ ŋa pi ni mfɛ nu ni ghaŋ piŋ ndɨɨ ŋa pi ni njwi Shitifiŋ nɛ, ghə̄ɨ ti nchəɨŋ Fonishia, Shaipru ni Antiɔ, nthɔ nshwei chrà Minnwi wuʼɔ ni pa Juu. 20Ndɔ pichəɨ ghaŋ piŋ llɔ Shaipru pugu Shiriŋ ghə̄ɨ Antiɔ nshwei chrà pwa pishaʼakhɔ nthɛ Jishɔ Taathɔ ni pa ŋgwa taoŋ nduoŋ. 21Mbhɔ Taathɔ ni mbɔ mbɨŋ pugu, ŋkiɛŋ ntou ŋgwa piŋ ŋkara mfɛ noŋ yugu ni Taathɔ.
22Pishaʼakhɔ pei nyīeŋ nchəɨŋ moŋ chɔshi Jerushalɛiŋ, nnɛ pugu taoŋ Banaba Antiɔ. 23A ni ŋga nthɔ njəɨ fɨʼɨ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ Minnwi nōoŋ pwapuŋ yi ni pugu nɛ, mfāʼo pwatua māʼaŋ ghrɨ́ yugu ŋa pugu ghə̄ɨ shhɨ ŋkɨna ni taʼanjuʼɔ moŋ mieŋ nu noŋ yugu ni Taathɔ, 24nthɛ ŋa Banaba ghɔ ni mbɔ pi ŋkiɛŋ ŋoŋ ndɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi ndɔ ntɨnɨ moŋ piŋ. Nnɛ, ntou ŋgwa piŋ Taathɔ.
25Nnɛ, Banaba ghə̄ɨ Tashɔ nɔ līi nu Shɔɔ, 26ŋga njəɨ vi, ndɔ̄gɔ vi ŋgə̄ɨ nɔ Antiɔ, nɔ ŋguoŋ taʼa ŋgaʼo ghɔ, pugu pi paa paoŋ pugu pa ghaŋ chɔshi ghɔ, njɛʼi ŋkiɛŋ mmɛ kɨrɨ ŋgwa fɔ. A ni mbɔ pi Antiɔ ŋa pi fǔoŋ mɛ̄iŋ ghaŋ piŋ ni Krishitɛŋ.11:26 Njiŋ Krishitɛŋ pɔ ŋa ŋgwa pɛ ŋa pugu piŋ Jishɔ nthɔ njōu njiŋ yi nɛ.
27Moŋ pɨɨ ndɨɨ ghɔ, pichəɨ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi llɔ Jerushalɛiŋ ŋgə̄ɨ Antiɔ. 28Taʼa ŋoŋ shɨna pugu, ligi yi pɔ Agabu, lɔllɔ, Jijwɛ Minnwi nōoŋ ghɔ a chhu ŋa, ŋkiɛŋ mmɛ njì shi ŋgū moŋ ŋguoŋ mbhi. Njì ghɔ ni ŋgū ndɨɨ ŋa Klaudiu ni nthɔ nshaʼa ŋguoŋ mbhi Roma nɛ. 29Pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ lɔ̄gɔ nthi muŋu ŋa pugu shi ntaoŋ ghɛ̀rɛ fɨʼɨ ŋkwaŋ haʼaŋ shesheŋoŋ vugu fāʼo nɛ, nɔ ghɛ̄rɛ nu pichəɨ ghaŋ piŋ nɔ moŋ Judia. 30Nɛnnɛ, nchuʼɔ ghɛ̀rɛ ghɔ ntaoŋ ni Banaba pugu Shɔɔ ŋa pugu fɛ ni pa thishɨ chɔshi ghɔ Judia nɛ.
12Ŋgəʼɨ pigi ni pa ghaŋ piŋ
1Moŋ pɨɨ ndɨɨ ghɔ, fùoŋ Hɛrɔ jɛ̄ nthɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni pichəɨ ghaŋ chɔshi. 2A ni njwi Jɛiŋ, mbɔ ndǐŋ Jouŋ, ni kafa. 3Ni ŋga njəɨ ŋa nnu ghɔ pwa ŋgwa Juu, a ghə̄ɨ ŋgwɛ̄iŋ Pita ŋkaa yu. Yei ni mbɔ moŋ ndɨɨ jɨ Jɨ Brɛi ki Kuʼɔ. 4A ni ŋga ŋgwɛ̄iŋ vi, niʼiŋ chə́ɨŋ, mfɛ vi fɔ ni khwɛ kwíe pa khwɛ shoogɛ ŋa pugu thɔ ŋkɛ̄ʼi vi. Hɛrɔ ni ŋkāʼa nu nɔ shaʼa nu vi shhɛnte ndɨɨ ŋa Jɨ Lli Njiʼa tɔgɔ nɛ. 5Nnɛ, pi ni niʼiŋ Pita chə́ɨŋ, chɔshi luoŋ Minnwi ki jwɛ mfɛ nu ghɔ.
Pi fuʼu Pita chə́ɨŋ
6A gha mbɔ ni tuʼu yɛ ŋa Hɛrɔ ni mbɔ nɔ fuʼu nu vi nɛ, Pita ni nūaŋ shɨna paa shoogɛ, pi krao vi ni paa chɛiŋ, pa ghaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ thi choŋkaʼa chə́ɨŋ nthɔ ŋkɛ̄ʼi nu. 7Ŋga njəɨ nu, ŋgaŋ ntaoŋ Taathɔ nōoŋ noŋ yi moŋ chə́ɨŋ ghɔ, líʼɛ thɛ moŋ njiɛŋ chə́ɨŋ ghɔ. Ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi kwaʼa Pita nɔ mbru yi, mbɨʼɨ vi tɔthɨ nchhu ghɔ ŋa, “Kɔnɔ ndɔllɔ!” Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ pa chɛiŋ pighɔ taoŋ nɔ mbhɔ Pita. 8Nnɛ ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ghɔ chhu ghɔ ŋa, “Krao ŋkandaŋ yɔ, ŋgwɛ tra yɔ.” Pita chwīe nnɛ. Ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi pɨnɨ nchhu ŋa, “Māʼaŋ mmɛ ndhwí yɔ nthɔ pɔgɔ ghə̄ɨ.”
9Pita lɔllɔ ntaoŋ njōu njiŋ yi, a shini ndɔ nji ŋa nnu ŋa ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ghɔ ni nchwīe nu nɛ ni mbɔ pi ŋkiɛŋ nnu, a ni ŋgɛ̄ ŋa a thɔ njəɨ pi nnu. 10Pugu ni ŋga ntaoŋ ti mfərə fǔoŋ ŋgaŋ kɛ̄ʼi lɨʼɨ pugu mbra yi, ŋgə̄ɨ nchə́ɨŋ choŋkaʼa tɨ́nɨ ŋa a ni nii moŋ laʼa nɛ, choŋkaʼa ghɔ chuʼɔ ni nōoŋ yi. Pugu taoŋ nyīeŋ shwiʼi nu shɛndaoŋ chəɨ, ndɨɨ ghɔ ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ghɔ mieŋ vi.
11Lɨna Pita kwəɨ kiʼɛ a chhu ni noŋ yi ŋa, “Ndwɛ, ǹji shini ŋa Taathɔ taoŋ ŋgaŋ ntaoŋ yi ŋa a thɔ ŋkwe a mbhɔ Hɛrɔ pugu pa ŋguoŋ nnu pɛ ŋa ŋguoŋ ŋgwa Juu ni mbīʼi nu ŋa a shi ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ.”
12Thɔ yi ni ŋga nja nshie ni nnu yɛ ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ mbɨŋ yu nɛ, a ghə̄ɨ laʼa Meri mǔuŋ Jouŋ Maaku, lɨʼɨ ŋa ntou ŋgwa ni ŋkɨrɨ nchhɔ nduoŋ Minnwi nɛ. 13A ni ŋkwēi chonda ŋkaʼa mbhi, muuŋ fàʼa nda ghɔ mbɔ Rɔda thɔ lɨʼɨ chuʼɔ. 14Ŋga njaʼo a pɔ ŋggì Pita, a fāʼo ntou pwatua ki lɔ nuʼuŋ nchuʼɔ choŋkaʼa, ntei mbɨnɨ nda, nshwei ŋgwa ŋa Pita thi nɛ mbhi.
15Pugu chhu ghɔ ŋa, “Ɔ ya mbɔ pi lɨ̀lɨŋ.” A tīi ŋa nnu ŋa a chhu nu nɛ yie ghɔ, pugu chhu kiʼɛ ŋa, “Kaŋ a pɔ pi ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa a ghà ŋkɛ̄ʼi vi nɛ.”
16Ndɔ Pita wuʼɔ nchhɔ ŋkwēi kwēi, pugu gha nchuʼɔ njəɨ a pɔ ju nɛ, pugu ghrāo pɨphɨ. 17A nōoŋ ni mbhɔ yi ŋa p̂ugu lɛrɛ laŋ, mfɨ̄ʼɨ ni pugu ŋkwaŋ haʼaŋ Taathɔ mfuʼu vi moŋ chə́ɨŋ nɛ, ndɔ nchhu ni pugu ŋa, “Pəɨ shwei Jɛiŋ pugu pa pichəɨ ghaŋ piŋ ni nnu pei.” A lɔllɔ kiʼɛ ŋga ntaoŋ mbhi ŋgə̄ɨ lɨʼɨ nduoŋ.
18Mbhi ni ŋga ndaŋ, thɔ ŋguoŋ ghaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ vuʼu ni nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ mbɨŋ Pita nɛ. 19Hɛrɔ fɛ gɨ́ ŋa pi taʼa vi, ndɔ pi tāʼa vi kie. Nthɛ yie ghɔ, a tou pa ghaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ pighɔ, mfɛ gɨ́ ŋa pi jwi vugu. Nnɛ Hɛrɔ ghɔ lɔllɔ Judia ŋgə̄ɨ ndaʼa Kaisharia nɔ yichəɨ fɨʼɨ ndɨɨ.
Gu Hɛrɔ
20Hɛrɔ ni mfāʼo pɨgɨtua mbɨŋ pa ghaŋ Tairɛ pugu Shidoŋ. Ŋgwa pei chrà ntaoŋ ni taʼaŋggi ŋa pugu ghə̄ɨ njəɨ Hɛrɔ, mfǔoŋ ŋgə̄ɨ ndɨ̄gəɨ Blashitu mbɔ taʼa mmɛŋoŋ shɨna pa ŋgwa ŋa pugu ni nthɔ ndɨna nu ni ntuʼɔ nɛ ŋa a ghɛ̄rɛ vugu. Nɛnnɛ pugu ghə̄ɨ mbara Hɛrɔ ndɨ̄gəɨ vi ŋa pugu pugu lūgwi nthɛ ŋa laʼa yugu ghà mfāʼo maoŋ pi llɔ laʼataoŋ fùoŋ Hɛrɔ. 21A ni ŋga mbɔ llɛ́ ŋa pi ni ntigi ŋa pugu pugu paoŋ nɛ, Hɛrɔ māʼaŋ pɨ̀rɨ yi, nchhɔ ŋkuoŋ faaŋ yi, mfɛ chrà ni ŋgwa. 22Ŋgwa paʼo ŋgòu ŋa, “A lɔ njiʼi mbɔ pi ŋggì ŋoŋmishua, a pɔ pi ŋggì nnwi!”
23Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ ŋgaŋ ntaoŋ Taathɔ wie vi a gū shhɛ nthɛ ŋa a shini ndɔ mfɛ ndighaʼo ni Minnwi. Pa ŋgɨŋgɨɨ ni ŋkru vi, a khu.
24Ndɔ chrà Minnwi nyīeŋ mbīgi ŋgə̄ɨ nu shhɨ ŋgwa piŋ mbīgi nu.
25Banaba pugu Shɔɔ ni ŋga mīʼɛŋ fàʼa yugu, ndɔ̄gɔ Jouŋ Maaku pugu pugu pɨ̄nɨ llɔ Jerushalɛiŋ.
13Pi chuʼɔ Banaba pugu Shɔɔ ntaoŋ vugu
1Moŋ chɔshi Antiɔ, pa pichəɨ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi pugu pa masha ni mbɔ fɔ. Ɔ ni mfāʼo Banaba, Shimioŋ, ŋa pi ni mɛ̄iŋ vi ni Yishhi nɛ, Lushiɔ llɔ Shiriŋ, Maneŋ, ŋa a ni ŋkuʼɔ pugu Hɛrɔ ŋa a shaʼa krao Roma nɛ, ni Shɔɔ. 2Ndɨɨ ŋa pugu ni nthɔ ŋgaʼo Taathɔ ndɔ njī ŋkhǐ nɛ, Jijwɛ Minnwi chhu ni pugu ŋa, “Chuʼɔ Banaba pugu Shɔɔ nūʼɔŋ vugu nɔ chwīe nu fàʼa ŋa ŋ̀gɛ̄ vugu ŋa pugu chwīe nɛ.” 3Pugu jī ŋkhǐ ndɔ nduoŋ Minnwi, nūʼɔŋ mbhɔ yugu mbɨŋ pugu, ntaoŋ vugu kiʼɛ.
Banaba pugu Shɔɔ ghə̄ɨ Shaipru
4Jijwɛ Minnwi gha ŋkwo taoŋ vugu, pugu ghə̄ɨ Shɛlushia, nshāʼa ŋkhǐ ntaoŋ Shaipru. 5Pugu ni ŋga nchəɨŋ Shalami, nchīi chrà Minnwi moŋ pa nda luoŋ Minnwi pa Juu. Pugu ni ndɔ̄gɔ Jouŋ Maaku ŋa a ghɛ̄rɛ vugu ni fàʼa ghɔ.
6Pugu ni ŋga nyīeŋ ŋguoŋ lɨʼɨ moŋ muuŋ ŋkǔnu ghɔ tri ŋkhǐ nɛ, ti nchəɨŋ Pafɔ, mbāoŋ pugu pa ŋgaŋ fhɔ̌ chəɨ, ligi yi pɔ Baa-Jishɔ, mbɔ ŋoŋ Juu ŋa a ni mbɔ njəɨlɨʼɨ mifɨɨ. 7A ni mbɔ nuʼɔŋthɔ Shɛgiu Pɔɔ, ŋa a ni nthɔ shaʼa Shaipru nɛ, ndɔ mbɔ ŋgaŋ lɨna nɛ. Ŋoŋ vei ni ŋgɛ̄ Shɔɔ pugu Banaba nthɛ ŋa a ni ntāʼa nu njaʼo chrà Minnwi. 8Ndɔ Elima, mbɔ ntouŋgaŋ (nthɛ ŋa a njiŋ ligi yi), tāra vugu mbaʼo nu ŋa kiʼi ŋgaŋ shaʼa ŋgwa ghɔ piŋ.
9Ndɔ Shɔɔ, ŋa pi ni mɛ̄iŋ vi ni Pɔɔ nɛ, ni ŋga ŋkwo lɨnaoŋ ni Jijwɛ Minnwi, nchaoŋ ligi yi mbɨŋ yu, 10nchhu ghɔ ŋa, “Ɔ muuŋ Shata, mbɔ mbɨ̌na ŋguoŋ nnu ŋa a yi ndɨndɨ nɛ. Ɔ lɨnaoŋ ni ŋguoŋ ŋkwaŋ mifɨɨ pugu pa nnu pɨphɨ. Ɔ ghà ŋguʼɔ ŋkɨna nchhɔ ŋkāa nu nɔ kara nu nnu shini Taathɔ a pɔ nɔ lɛʼiŋgiɛŋ! 11Ndɔ līi njəɨ, mbhɔ Taathɔ gū nɛ mbɨŋ ghɔ, ɔ shi ŋgū nchriligi, ki lɔ nuʼuŋ njəɨ liʼɛ nɔ yichəɨ fɨʼɨ ndɨɨ.”
Wuʼɔ ndɨɨ mbaʼa pugu pa njiŋnjiŋ gū mbɨŋ Elima, a nyīeŋ nthɔ ntāʼa ŋoŋ ŋa a wɛ̄iŋ mbhɔ yi nōoŋ ndaoŋ ghɔ. 12Nɛnnɛ, ŋgaŋ shaʼa ŋgwa ghɔ piŋ Minnwi ndɨɨ ŋa a ni njəɨ nnu ŋa a lɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ, nthɛ ŋa a ni ŋgrāo pa nnu ŋa pi yɛʼi nɔ ligi Taathɔ nɛ.
Pɔɔ chīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ Antiɔ moŋ Pishidia
13Pɔɔ pugu pa pakwo pi shāʼa llɔ Pafɔ ntaoŋ Pega, mbɔ yichəɨ mmɛ lɨʼɨ Pamfilia. Jouŋ Maaku mieŋ vugu hɛnɛiŋ kəʼɨ ghɔ, mbɨ̄nɨ Jerushalɛiŋ. 14Ndɔ pugu tɔgɔ llɔ Pega ŋgə̄ɨ Antiɔ moŋ Pishidia.
A gha mbɔ llɛ́ ji pa Juu, pugu ghə̄ɨ moŋ nda luoŋ Minnwi nchɔchhɔ fɔ. 15Ndɨɨ ŋa pi ni ŋkwo mɛ̄iŋ Ŋwaʼaŋlɨ Gɨ́ ŋa Mushi ni nāʼaŋ nɛ, pugu pa yɛ ŋa pa Njəɨlɨʼɨ Minnwi ni nāʼaŋ nɛ, pa thishɨ moŋ nda luoŋ Minnwi māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ ni pugu, nchhu nu ŋa, “Lǐŋ paŋ, p̈əɨ mfāʼo sheshe chrà nɔ māʼaŋ nu ghrɨ́ ŋgwa nɔ ghɔ, pəɨ chrā.”
16Nɛnnɛ, Pɔɔ lɔllɔ tɔthɨ, nōoŋ ni mbhɔ yi nchhu ŋa, “Ŋgwa Ishrae pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu pɔgɔ Minnwi nɛ, pəɨ yaʼo nnu ŋa ǹchhu nu nɛ!
17“Minnwi ŋgwa Ishrae ni nchuʼɔ pa tǎa pia nchwīe pugu yiɛŋ ndɔ ntɨnɨ ndɨɨ ŋa pugu ni ndaʼa nu Ijipti nɔ pa ghɨ̀nɨ nɛ, ndɔ Minnwi fuʼu vugu fɔ ni mbhɔ tɨtɨnɨ. 18A ni ŋgwɛ̄iŋ njùʼɔ yi, ndɨna ni pugu nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo moŋ ŋkǔnu njó. 19A ni nchwīe pi pɨgɛi khwachəɨ taoŋ moŋ laʼataoŋ Kanaŋ, mfɛ shhɛ ghɔ ni ŋgwa pi nɔ yugu. 20Ŋguoŋ nnu pei ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɔ khwɛ ŋkɨɨ ni tiɛŋ wuŋ ŋgaʼo.
“Ndɨɨ yei ni ŋga ntɔgɔ, Minnwi chuʼɔ pa thishɨ mfɛ ni pugu ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ ndɨɨ njəɨlɨʼɨ Minnwi, mbɔ Shamuɛ. 21Nɛnnɛ, pugu pie Minnwi ŋa a fɛ fùoŋ ni pugu, a fɛ Shɔɔ, muuŋ Kishi, ŋoŋ llɔ moŋ ŋgwrɛiŋoŋ Bɛnjamɛiŋ, a shaʼa nɔ fùoŋ vugu nɔ khwɛ wuŋ ŋgaʼo. 22Minnwi ni ŋga mbɨʼɨ vi, nūʼɔŋ Devi nɔ fùoŋ vugu. Yei pɔ nnu haʼaŋ Minnwi ni nchhu nthɛ Devi nɛ, ‘Ǹjəɨ ŋa Devi, muuŋ Jeshe ŋoŋ ŋa a ghà nchwīe njùʼɔ a pwa nɛ, mbɔ ŋoŋ ŋa a shi nchwīe ŋguoŋ nnu haʼaŋ ǹtāʼa nu ŋa a chwīe nɛ.’
23“Wuʼɔ llɔ moŋ ŋgwrɛiŋoŋ Devi yei, Minnwi fɛ ŋkwe ni Ishrae mbɔ Jishɔ wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni ŋkāʼa nɛ. 24Ŋkaoŋ Jishɔ maa njɛ̄ fàʼa yi, Jouŋ ni nchīi chrà Minnwi ni ŋguoŋ ŋgwa Ishrae ŋa pugu pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ, a fɛ ŋkhǐ ni pugu. 25Nɔ haʼaŋ Jouŋ ni nthɔ mīʼɛŋ fàʼa yi nɛ, a pie ŋa, ‘Pəɨ pīʼi ŋa mi pɔ pi gɔ̌? Ǹdɔ njiʼi mbɔ ŋoŋ ŋa pəɨ ywɛrɛ nu nɛ. Vie ŋoŋ wuʼɔ mbɔ njiŋ nthɔ nu, paʼa ǹdɔ njiʼi ŋkāʼo nɔ kɨ̄gɛi nu ŋkɨɨ tra yi, mfuʼu nɔ kwò yi.’
26“Lǐŋ paŋ, mbɔ ndaaŋoŋ Abrahaŋ, pugu pa ŋguoŋ ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu pɔgɔ Minnwi nɛ, pi taoŋ ŋkɨ̀nɨ yei ni pia ŋa a fɨʼɨ ŋkwaŋ haʼaŋ Minnwi kwe ŋgwa pi nɛ. 27Nthɛ ŋa pa ŋgwa pɛ ŋa pugu laʼa nu Jerushalɛiŋ, pugu pa thishɨ pugu, shini ndɔ nji ŋa a Jishɔ vei mbɔ ŋkwe, ndɔ ki lɔ mfāʼo shiethɔ ŋkuoŋ chrà pa njəɨlɨʼɨ Minnwi ŋa pi ni mɛ̄iŋ nu ŋguoŋ llɛ́ ji nɛ, moŋ fɛ nu njɔ́ gu ghɔ, pugu ka chwiechwie chrà pa njəɨlɨʼɨ Minnwi pighɔ chəɨŋ. 28Ti mfɛ pi nɔ haʼaŋ pugu shini ndɔ njəɨ sheshe fàŋ mbɨŋ yu ŋa a pie ŋa pi jwi vi nɛ, pugu wuʼɔ nchuchu ni Pailɛ ŋa a chwīe pi jwi vi.
29“Pugu ni ŋga ŋkwo chwīe ŋguoŋ pa nnu haʼaŋ chrà Minnwi ni nchhu nthɛ vi nɛ ti mīʼɛŋ, nshwiʼi vi ŋkuoŋ wáʼa, niʼiŋ vi moŋ fúŋ. 30Ndɔ Minnwi kuʼɔ ni ju moŋ gu, 31nɔ pa ntou llɛ́, a nōoŋ noŋ yi ni pa ŋgwa pɛ ŋa pugu pugu ni ndhɔ Galili nthɔ Jerushalɛiŋ nɛ, mbɔ pa ŋgwa pɛ ŋa pugu pa miŋkwentie pi ndwɛ ni ŋgwa Ishrae nɛ.
32“Pigi thɔ ndwɛ ni ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ ni pəɨ, ŋa nnu ŋa Minnwi ni ŋkāʼa ni pa ŋkhu tǎa pigi ŋa a shi nchwīe nɛ, 33a chwīe nɛ ni pigi, mbɔ pa puoŋ pugu, ŋkie pi ŋkuoŋ kuʼɔ nu ni Jishɔ moŋ gu. Wuʼɔ nɔ haʼaŋ pi nāʼaŋ moŋ mbra njiɛŋ Ŋwaʼaŋlɨ Ŋkhǐ13:33 Ŋwaʼaŋlɨ Ŋkhǐ 2:7. ŋa,
‘Ɔ Muuŋ a,
shiʼa ŋ̀gū Tǎa ghɔ.’
34Yei pɔ pi nnu ŋa Minnwi chhu nthɛ kuʼɔ nu ni ju moŋ gu ki a lɔ njiʼi mfɔ̄rɔ moŋ fúŋ nɛ: ‘Ǹshi mfɛ mbɔrɔ taoŋtaoŋ, mbɔ yi kàʼa ki fɨ̄ɨ, ŋa ŋki ŋkāʼa Devi nɔ nɛ vɛ.’13:34 Ishaya 55:3.35Wuʼɔ nɛnnɛ, a chhu moŋ yichəɨ lɨʼɨ Ŋwaʼaŋlɨ Ŋkhǐ ŋa, ‘Mbaʼa ɔ yiʼi mieŋ Muuŋ Fàʼa yɔ yi Taoŋtaoŋ fɔ̄rɔ moŋ fúŋ.’13:35 Ŋwaʼaŋlɨ Ŋkhǐ 16:10.36Nthɛ ŋa Devi ni ŋga mfāʼa fàʼa ŋa Minnwi ni nūʼɔŋ ŋa a fāʼa nɛ, moŋ ndɨɨ ŋa a ni mbɔ ŋkuoŋ mbhi nɛ ti mīʼɛŋ nɛ, ŋkhu, pi twei vi lɨʼɨ haʼaŋ pi ni ntwei pa tǎa pi nɛ, a fɔ̄rɔ moŋ fúŋ. 37Ndɔ ju ŋa Minnwi ni ŋkuʼɔ nɔ moŋ gu nɛ shini ndɔ mfɔ̄rɔ.
38“Nthɛ yie ghɔ, ma lǐŋ paŋ, a pie ŋa pəɨ ji ŋa ntɔgɔ njiŋ Jishɔ vei, pi chīi ŋkɨ̀nɨ līʼɛ phɨ ni pəɨ. 39Ndɔ ntɔgɔ pi mbhɔ yu, shesheŋoŋ ŋa a piŋ nɛ shi ndūgu moŋ ŋguoŋ phɨ ŋa a kaŋ ni nthɛ paʼa gɨ́ Mushi lɔ ndūgu ni ju moŋ ghɔ nɛ. 40Pəɨ lɨna nu nɛ ŋa kiʼi pa nnu haʼaŋ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi ni nchhu nɛ lɔ̄gɔ lɨʼɨ mbɨŋ pəɨ:
41‘Līi njəɨ, pa ghaŋ nchɨʼəshə,
p̂əɨ ghrāo ndɔ ŋkhu,
nthɛ ŋa nnu haʼaŋ ǹchwīe nu shiʼa,
a kaŋ ni fɛ paʼa pəɨ lɔ mbiŋ
nɔ haʼaŋ pi kaŋ ni ndɔ nchuchu ni pəɨ ŋa a shi mbɔ.’ ”13:41 Habaku 1:5.
42Nɔ haʼaŋ Pɔɔ pugu Banaba ni ntaoŋ nu moŋ nda luoŋ Minnwi nɛ, pa ŋgwa pighɔ lɨ̄gəɨ vugu ŋa pugu pɨnɨ mbɨnɨ llɛ́ ji kaʼashiʼa, mfɨ̄ʼɨ mooŋ nnu pei ni pugu ŋgə̄ɨ shhɨ. 43Ndɨɨ ŋa pi ni nshāaŋ moŋ nda luoŋ Minnwi nɛ, ntou pa ŋgwa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ, ŋa pugu ni ŋkara mbiŋ nnu Minnwi pa Juu nɛ, yōu njiŋ Pɔɔ pugu Banaba. Pɔɔ pugu Banaba chrā ni pugu nthɔ ŋkwɛ̄nɛ vugu ŋa pugu ghə̄ɨ shhɨ nthɔ njɨʼə noŋ yugu ŋkuoŋ pwapuŋ Minnwi.
Pɔɔ kara ŋgə̄ɨ ni ŋgwa taoŋ nduoŋ
44Mbra llɛ́ ji nduoŋ ni ŋga nthɔ, a piʼi shɨgɛi yi ŋguoŋ ŋgwa moŋ laʼataoŋ ghɔ thɔ lɨʼɨ yaʼo chrà Taathɔ. 45Pa ŋgwa Juu ni ŋga njəɨ yú ŋgwa pighɔ, ndɨnaoŋ ni kighɨʼə, ndāa nnu ŋa Pɔɔ ni nchhu nu nɛ ndɔ ŋgwɛʼi vi.
46Ndɔ Pɔɔ pugu Banaba chrā ni tɨnɨnjuʼɔ, nchhu nu ŋa, “A ni mbie ŋa pi fǔoŋ nchhu chrà Minnwi pi ni pəɨ. Ndɔ ndwɛ ŋa pəɨ lāa, ki lɔ ndīi noŋ pəɨ ŋa pəɨ kāʼo nɔ fāʼo nu chɔmbhi ki mmɛ nɛ, pigi shi mieŋ vəɨ ŋkara nchhu ni ŋgwa taoŋ nduoŋ. 47Nthɛ ŋa a haʼaŋ Taathɔ fɛ gɨ́ ni pigi nɛ, nchhu nu ŋa,
‘Ǹūʼɔŋ vəɨ ŋa pəɨ pɔ líʼɛ ni pa ŋgwa taoŋ nduoŋ,
nɛnnɛ ŋa a nthɛ pəɨ ghə̄ɨ ni lūgu nu ti nchəɨŋ ŋguoŋ lɨʼɨ ghao ŋkuoŋ mbhi.’ ”
48Pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ni ŋga njaʼo yei, mfāʼo pwanjuʼɔ, ŋgaʼo chrà Taathɔ. Nnɛ, pa ŋgwa pɛ ŋa Minnwi ni ŋkwo chuʼɔ vugu ŋa pugu fāʼo chɔmbhi ki mmɛ nɛ, gu pa ghaŋ piŋ. 49Chrà Taathɔ nyīeŋ moŋ ŋguoŋ yie ŋgei lɨʼɨ.
50Ndɔ pa Juu niʼiŋ puŋ pa mɛmmɛ piŋgɛ pugu pa thishɨ pimbia moŋ laʼataoŋ ghɔ, pugu jɛ̄ nthɔ mfɛ ŋgəʼɨ ni Pɔɔ pugu Banaba, njōu vugu moŋ yugu lɨʼɨ ghɔ. 51Ndɔ pugu krū pru nɔ kwò muŋu nɔ fɛ nu nduoŋ yugu thɔ pugu, ŋgə̄ɨ kiʼɛ Ikoniuŋ. 52Pa ghaŋ piŋ moŋ Antiɔ ni ndɨnaoŋ ni pwanjuʼɔ pugu pa Jijwɛ Minnwi.
14Pɔɔ pugu Banaba moŋ laʼataoŋ Ikoniuŋ
1Pa nnu ni ndɔ̄gɔ lɨʼɨ Ikoniuŋ wuʼɔ nɔ haʼaŋ a ni mbɔ Antiɔ nɛ, Pɔɔ pugu Banaba nii moŋ nda luoŋ Minnwi nja nchrā ni pugu shishiʼi, nnɛ, ŋkiɛŋ ntou ŋgwa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ gū ghaŋ piŋ. 2Ndɔ pa ŋgwa Juu ŋa pugu ki lāa ki lɔ mbiŋ nɛ niʼiŋ puŋ pa ŋgwa taoŋ nduoŋ, nnɛ pugu fāʼo kipɨna mbɨŋ pa ghaŋ piŋ. 3Nɛnnɛ, pugu kɨna fɔ nɔ ntaaŋ ndɨɨ nthɔ nshwei chrà Taathɔ ni tɨnɨnjuʼɔ. Taathɔ nōoŋ ŋa ŋkɨ̀nɨ yugu nthɛ pwapuŋ yi nnu shini, ntɔgɔ pi ŋkuoŋ pa lì, pugu pa nnu ghraoghrao ŋa a ni mfɛ njɨ ni pugu pugu chwīe nɛ. 4Ndɔ pa ŋgwa laʼataoŋ ghɔ thi pi nduoŋnduoŋ, pichəɨ thi yugu njiŋ pa ŋgwa Juu ŋa pugu shini ndɔ mbiŋ nɛ, pichəɨ thi yugu njiŋ paa pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pighɔ.
5Nɛnnɛ, pichəɨ pa ŋgwa taoŋ nduoŋ pugu pa pichəɨ ŋgwa Juu chīri pugu pa thishɨ yugu ntaaŋ ŋa pi fɛ ŋgəʼɨ ni ghaŋ ntaoŋ Jishɔ ndɔ ntuŋ vugu ni ŋgùʼɔ. 6Pugu ni ŋga njaʼo, ntáŋ yugu ntei ŋgə̄ɨ Lishtra pugu Debi moŋ laʼataoŋ Likaonia pugu pa pichəɨ laʼataoŋ ŋkɨŋ lɨʼɨ ghɔ, 7nchīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ fɔ.
Pɔɔ pugu Banaba Lishtra pugu Debi
8Yichəɨ ŋkwíni ni mbɔ laʼataoŋ Lishtra ŋa pi ni mbhi vi kwò yi fāʼo ŋgəʼɨ paʼa a lɔ naa ma nyīeŋ. 9A ni nthɔ njwɛrɛ nnu ŋa Pɔɔ ni nchhu nu nɛ. Pɔɔ līi vi, njəɨ ŋa a fāʼo piŋ ŋa a nthɛ a chwīe a pɔ shiʼi nɛ, 10a chhu ghɔ ni njɨ ŋa, “Lɔllɔ ntithi tɔthɨ.” A lli ntithi, njɛ̄ nyīeŋ nu.
11Yú ŋgwa pighɔ ni ŋga njəɨ nnu ŋa Pɔɔ chwīe nɛ, ŋkə̄rə ŋggì yugu nchhu moŋ chrà Likaonia ŋa, “Pa nnwi gū nɛ shɨna pia, mbɔ nɔ ŋgwamishua!” 12Pugu mɛ̄iŋ Banaba ni Yeu, mɛ̄iŋ Pɔɔ ŋa Hemeshi, nthɛ ŋa a ni nthi ju shhɨ nchrā nu. 13Ŋgaŋ fɛ̄ʼi shhɨ nnwi Yeu ŋa nda nnwi ghɔ ni mbɔ mbara mbɨŋ moŋ laʼa nɛ, thɔ ni pa nàʼaŋ pimbia pugu pa frawa choŋkaʼa nthɛ ŋa pugu pa yú ŋgwa pighɔ ni ntāʼa nu fɛʼiŋgiɛŋ ni pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ.
14Ndɔ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, mbɔ Banaba pugu Pɔɔ, ni ŋga njaʼo nnu ŋa pugu tāʼa nu nchwīe nɛ, nshāa ndhwí muŋu, ntei nii tri yú ŋgwa pighɔ mbaʼo ŋgòu, nchhu nu ŋa, 15“Lǐŋ paŋ, pəɨ chwīe nɛiŋ nthɛ khɔ? Pigi ŋkaa pigi wuʼɔ pa ŋgwamishua nɔ pəɨ! Pigi pɔ hɛiŋ nɔ chīi nu pwa pishaʼakhɔ ni pəɨ, nɔ fuʼu nu vəɨ moŋ ŋguoŋ maoŋ mbɔmbɔnɔ pei, nnɛ ŋa pəɨ kara njəɨ Minnwi maoŋ, ŋa a chwīe po pugu shhɛ, ni ŋkhǐ pugu pa ŋguoŋ maoŋ ŋa a pɔ moŋ ghɔ nɛ. 16Llɛshhɨ, a ni mieŋ ŋa pa taoŋ taoŋ chhɔ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ pugu ywɛrɛ nɛ. 17Ndɔ a ghà ŋguʼɔ nōoŋ ŋa a pɔ fɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ pa nnu shiʼi ŋa a ghà nchwīe nɛ, a ghà mfɛ mbɨ̀ llɔ po pugu pa maoŋ kwōo moŋ ndɨɨ haʼaŋ a kāʼo, mfɛ pa maoŋ jɨ ni pəɨ, ndɨnaoŋ njùʼɔ yəɨ ni pwatua.” 18Ni ŋguoŋ chrà pei, pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ wuʼɔ ntɔgɔ pi moŋ ghaghaʼa nɔ lɨʼɨ nu vugu ŋa kiʼi pugu fɛʼiŋgiɛŋ ni pugu.
19Ndɔ pichəɨ ŋgwa Juu llɔ Antiɔ moŋ Pishidia pugu pɔ Ikoniuŋ thɔ fɨ̄ɨ ŋgwa pighɔ pugu piŋ vugu, pugu pugu chīri ntuŋ Pɔɔ ni ŋgùʼɔ, nshūu vi ntaoŋ nɔ moŋ laʼataoŋ ghɔ ŋkwāʼa ŋa a khu. 20Ndɔ pa ghaŋ piŋ ni ŋga nthɔ ŋkɨrɨ yəɨ yu, a lɔllɔ tɔthɨ mbɨnɨ nii moŋ laʼataoŋ ghɔ. Mbhi gha ndaŋ, pugu Banaba ghə̄ɨ Debi.
Pɔɔ pugu Banaba pɨ̄nɨ Antiɔ moŋ Shiria
21Pɔɔ pugu Banaba chīi pwa pishaʼakhɔ moŋ laʼataoŋ Debi ntou pa ŋgwa piŋ Jishɔ. Nnɛ pugu pɨ̄nɨ Lishtra, ndhɔ fɔ mbɨnɨ Ikoniuŋ ŋkaoŋ maa mbɨnɨ Antiɔ kiʼɛ. 22Pugu māʼaŋ ghrɨ́ pa ghaŋ piŋ nchwīe nu ŋa pugu wɛ̄iŋ yaoŋ ŋa pugu piŋ nɛ tɨtɨnɨ, nchhu nu ŋa, “A yiʼi ŋa pia shi ŋguʼɔ ntɔgɔ moŋ ntou pa ŋgəʼɨ nɔ nii nu moŋ Shaʼafuoŋ Minnwi.” 23Pugu ni ŋga ŋkwo chuʼɔ pa thishɨ moŋ sheshe chɔshi, moŋ luoŋ pugu pa jī ŋkhǐ, mieŋ vugu liɛŋ mbhɔ Taathɔ ŋa pugu ni mbiŋ nɛ. 24Ntɔgɔ kəʼɨ ghɔ moŋ Pishidia ŋgə̄ɨ Pamfilia. 25Ŋga nshwei chrà Minnwi Pega, ntɔgɔ shwiʼi Atalia.
26Llɔ fɔ kəʼɨ ghɔ, pugu shāʼa ŋkhǐ ntaoŋ Antiɔ. Yei lɨʼɨ ŋa pa ghaŋ piŋ ni nduoŋ ni Minnwi ŋa a nōoŋ pwapuŋ yi ni pugu nthɛ fàʼa ŋa pugu mīʼɛŋ nɛ. 27Pugu ni ŋga nchəɨŋ Antiɔ, ŋkɨrɨ ŋguoŋ ŋgwa chɔshi taʼa lɨʼɨ, nshwei vugu ni ŋguoŋ nnu ŋa Minnwi fāʼa mbɨŋ pugu nɛ, pugu pa ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ a chuʼɔ shɛndaoŋ ni pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu piŋ nɛ. 28Pugu kɨna fɔ nɔ ntaaŋ ndɨɨ pugu pa ghaŋ piŋ.
15Píe nthɛ gɨ́ Mushi
1Pichəɨ ŋgwa ni ndhɔ Judia nthɔ Antiɔ, njɛʼi pa ghaŋ piŋ ŋa, “P̈əɨ mieŋ ki lɔ nii ŋgunu mbrɛi ŋkwaŋ haʼaŋ gɨ́ Mushi chhu nɛ, paʼa pəɨ lɔ ndūgu.” 2Pɔɔ pugu Banaba nii moŋ ŋkiɛŋ tɨtɨnɨ mindoundou pugu pugu nthɛ yei nnu, nɛnnɛ, pugu taoŋ ni taʼancho ŋa Pɔɔ pugu Banaba pugu pa pichəɨ ŋgwa llɔ Antiɔ ghə̄ɨ Jerushalɛiŋ njəɨ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pugu pa thishɨ nthɛ nnu yei. 3Chɔshi taoŋ vugu, pugu tɔgɔ Fonishia pugu Shamaria nthɔ nshwei fɨʼɨ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ ŋgwa taoŋ nduoŋ piŋ Minnwi nɛ. Pishaʼakhɔ yei thɔ ni pwanjuʼɔ ni ŋguoŋ pa ghaŋ piŋ.
4Pugu ni ŋga nchəɨŋ Jerushalɛiŋ, chɔshi pugu pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ, ni pa thishɨ chhu ni pugu ŋa pugu thɔ a pwa, pugu fɨ̄ʼɨ ŋguoŋ pa nnu ŋa Minnwi fāʼa ntɔgɔ mbhɔ pugu nɛ ni pugu. 5Ndɔ pichəɨ pa ghaŋ piŋ ŋa pugu ni ndhɔ moŋ shɨna pa ŋgwa Farashi lɔllɔ tɔthɨ nchhu ŋa, “A pie ŋa pi niʼiŋ vugu ŋgunu mbrɛi, mfɛ gɨ́ pugu nūʼɔŋ gɨ́ Mushi.”
6Pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pugu pa thishɨ paoŋ nɔ līi nu nnu yei. 7Pugu ni ŋga ŋkwo lōu nɔ ntaaŋ ndɨɨ, Pita lɔllɔ tɔthɨ nchhu ni pugu ŋa, “Lǐŋ paŋ, pəɨ ji ŋa fie moŋ pɨɨ ndɨɨ chəɨ, Minnwi ni nchuʼɔ a shɨna pəɨ nɔ māʼaŋ nu ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ ni ŋgwa taoŋ nduoŋ, nnɛ ŋa a nthɛ pugu yaʼo ndɔ mbiŋ. 8Ndɔ Minnwi ŋa a ji njùʼɔ shesheŋoŋ nɛ, ni nōoŋ ŋa a piŋ vugu ntɔgɔ pi ŋkuoŋ fɛ nu Jijwɛ yi ni pugu, pi wuʼɔ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ a ni mfɛ ni pia nɛ. 9A shini ndɔ nōoŋ ŋa kwrí pɔ shɨna pia pugu. A ni ŋka shɨ̄gao njùʼɔ yugu shɨ̄gao nthɛ ŋa pugu ni mbiŋ vi. 10Ti ndwɛ yei, pəɨ pɨnɨ nuʼuŋ ntāʼa nu njwɛʼi Minnwi nɔ khɔ, ni nūʼɔŋ nu lrì thɔ pa ghaŋ piŋ ŋa pa ŋkhu tǎa pia ki nduthɔ yia shini ndɔ ŋkāʼo nɔ tiɛŋ nu nɛ? 11Ndɔ pia piŋ ŋa pia lūgu ntɔgɔ pi moŋ pwapuŋ Taathɔ, mbɔ Jishɔ, wuʼɔ nɔ haʼaŋ pugu ŋkaa pugu lūgu nɛ.”
12Ŋguoŋ kɨrɨ ghɔ ni ndɛrɛ laŋ njwɛrɛ nu ŋkwaŋ haʼaŋ Banaba pugu Pɔɔ thɔ mfɨ̄ʼɨ pa lì pugu pa nnu ghraoghrao haʼaŋ Minnwi ni nchwīe ntɔgɔ pi mbhɔ pugu shɨna pa ŋgwa taoŋ nduoŋ nɛ.
13Pugu ni ŋga mfɨ̄ʼɨ ti mīʼɛŋ, Jɛiŋ khwɛ̄ ŋa, “Lǐŋ paŋ, p̂əɨ yaʼo vəɨ! 14Shemu wuʼɔ ŋka fɨ̄ʼɨ fɨ̄ʼɨ ni pia ŋkwaŋ haʼaŋ Minnwi ni fǔoŋ ŋkra ŋgwa taoŋ nduoŋ nɔ fuʼu nu ŋgwa haʼaŋ pugu shi mbɔ ji nɛ. 15Ndɔ chrà pa njəɨlɨʼɨ Minnwi piŋ nnu ŋa Shemu chhu nɛ, wuʼɔ nɔ haʼaŋ pi nāʼaŋ moŋ chrà Minnwi ŋa,
16‘A shi ŋga ndaʼa,
m̀bɨnɨ mbɨnɨ ŋkrao lɨʼɨ chhɔ Devi ŋa a kuʼɔ fùŋ nɛ.
Ǹshi mbɨnɨ ŋkrao nda shaʼoshaʼo ghɔ,
mbɨnɨ nchwīe vi, a thi tɔthɨ ŋkamuʼɔŋ,
17nnɛ ŋa pɨgəɨ ŋgwamishua shigi Taathɔ,
ŋguoŋ pa ŋgwa taoŋ nduoŋ haʼaŋ pi gɛ̄ vugu ŋa pugu pɔ ŋgwa paŋ nɛ.
18Yei nnu ŋa Taathɔ, ŋa a ni nchwīe ŋgwa ji yei nnu fie llɛshhɨ, chhu nɛ.’
19“Nthɛ yie ghɔ, m̀bīʼi nyaŋ ŋa kiʼi pia fɛ ŋgəʼɨ ni ŋgwa taoŋ nduoŋ yɛ ŋa pugu kara mbiŋ Minnwi nɛ. 20Pia ka nāʼaŋ pi ŋwaʼaŋlɨ ni pugu, nshwei vugu ŋa kiʼi pugu jɨ sheshe maoŋ jɨ ŋa pi fɛ̄ʼi pa nnwi nɔ nɛ, ŋa pugu ləʼɨ shúoŋ, ki lɔ ŋkru minyieŋ ŋa pi nɨ̄naoŋ mmi yi a khu ki chhǐ lɔ ntaoŋ mbɨŋ yu nɛ, ndɔ ndəʼɨ jɨ nnu chhǐ. 21Nthɛ ŋa llɔ llɛshhɨ Mushi fāʼo ŋgwa ŋa pugu gha mɛ̄iŋ gɨ́ yi moŋ ŋguoŋ laʼataoŋ ghao, pi ghà mɛ̄iŋ chrà yi ŋguoŋ llɛ́ ji ghao moŋ pa nda luoŋ Minnwi.”
Ŋwaʼaŋlɨ ni pa ghaŋ piŋ llɔ laʼataoŋ nduoŋ
22Nnɛ, pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pugu pa thishɨ ni ŋguoŋ chɔshi ni njəɨ ŋa a pwa ŋa pugu chuʼɔ ŋgwa shɨna pugu ntaoŋ vugu pa Pɔɔ ni Banaba pugu ghə̄ɨ Antiɔ. Pugu ni nchuʼɔ Judashi, ŋa pi mɛ̄iŋ vi ŋa Bashaba, pugu Shaila, mbɔ pa ŋgwa chɨɨchɨɨ shɨna pugu. 23Ntaoŋ vugu ni yei ŋwaʼaŋlɨ, ŋwaʼaŋlɨ ghɔ chhu ŋa,
“Pigi, mbɔ pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pugu pa thishɨ, mbɔ pa lǐŋ pəɨ, nchrā ni pəɨ, mbɔ pa ghaŋ piŋ llɔ laʼataoŋ nduoŋ nchhɔ nu moŋ Antiɔ, pugu pa Shiria ni Shilishia nɛ. 24Pigi yaʼo ŋa pichəɨ ŋgwa llɔ shɨna pigi ghana vəɨ ni pichəɨ pa chrà, mvūʼu thɔ yəɨ. Ndɔ nɛ, chrà ghɔ shini ndɔ nɛ ndhɔ pi mbhɔ pigi. 25Pigi paoŋ nɛ, njwɛrɛ ntaoŋ ni taʼaŋggi ŋa a pwa ŋa pigi chuʼɔ pa ŋgwa, ntaoŋ vugu ŋa pugu thɔ njəɨ vəɨ. Pugu shi nthɔ pugu pa ŋkiɛŋ pa lǐŋ pia, mbɔ Banaba pugu Pɔɔ, 26mbɔ ŋgwa ŋa pugu mīʼaŋ chɔmbhi yugu nthɛ ligi Taathɔ via, mbɔ Jishɔ Krishto. 27Nɛnnɛ, pigi taoŋ Judashi pugu Shaila ŋa pugu thɔ nshwei vəɨ ni nchò yugu ni nnu haʼaŋ pigi nāʼaŋ moŋ ŋwaʼaŋlɨ nɛ. 28Pigi pa Jijwɛ Minnwi pɔ ni taʼa nchò ŋa a pwa ŋa kiʼi pigi nuʼuŋ nūʼɔŋ yichəɨ sheshe lrì mbɨŋ pəɨ, ŋkiɛŋ ŋa pəɨ nūʼɔŋ pa mɛmmɛ nnu pei: 29Kiʼi pəɨ jɨ maoŋ ŋa pi fɛ̄ʼi pa nnwi nɔ ghɔ nɛ, kiʼi pəɨ jɨ chhǐ, kiʼi pəɨ kru minyieŋ ŋa pi nɨ̄naoŋ mmi yi a khu ki chhǐ lɔ ntaoŋ mbɨŋ yu nɛ, kiʼi pəɨ kwoshuoŋ. P̈əɨ ndɨna pa nnu pei, kaŋ pəɨ shi mbɔ shiʼi. P̂əɨ chhɔ shiʼi.”
30Pi ni ŋga ntaoŋ vugu, pugu shwiʼi Antiɔ ŋkɨrɨ pa ghaŋ piŋ taʼa lɨʼɨ mfɛ ŋwaʼaŋlɨ ghɔ ni pugu. 31Pugu ni ŋga mɛ̄iŋ, mbɔ ni ntou pwatua nthɛ chrà māʼaŋ ghrɨ́ ghɔ moŋ ghɔ nɛ.
32Ndɔ Judashi pugu Shaila, ŋa pugu ni mbɔ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi, fɛ ntou chrà ntɨ́gɨ ni pugu nthɔ māʼaŋ ghrɨ́ yugu ndɔ ntɨʼɨ vugu. 33Pugu ni ŋga ndaʼa fɔ nɔ yichəɨ fɨʼɨ ndɨɨ, pa ghaŋ piŋ pighɔ chaʼa vugu ŋa pugu nyīeŋ shiʼi, pugu pɨ̄nɨ kəʼɨ ghɔ mbhɔ ŋgwa haʼaŋ pugu ni ntaoŋ vugu nɛ. 34[Ndɔ Shaila khwā nɔ kɨna nu fɔ.] 35Ndɔ Pɔɔ pugu Banaba kɨna Antiɔ, nthɔ njɛʼi nu ndɔ nchīi chrà Taathɔ pugu pa pichəɨ ntou ŋgwa nduoŋ ŋkaa pugu.
Pɔɔ fɛ̄nɛ noŋ pugu Banaba
36A ni ŋga ndaʼa, Pɔɔ chhu ni Banaba ŋa, “Pɔgɔ pɨnɨ mbɨ̄nɨ ŋkra pa ghaŋ piŋ moŋ ŋguoŋ pa laʼataoŋ ŋa pɔgɔ ni nchīi chrà Taathɔ fɔ nɛ, njəɨ ŋa pugu thɔ mbɔ pi ŋkwaŋ nɛiŋ.” 37Banaba ni ntāʼa nu ndɔ̄gɔ Jouŋ Maaku pugu pugu ghə̄ɨ kaʼa. 38Pɔɔ ni njwɛrɛ ŋa a lɔ njiʼi ŋkāʼo nɔ lɔ̄gɔ nu vi nthɛ ŋa a ki tei njiŋ yugu Pamfilia ki pugu pugu lɔ mīʼɛŋ fàʼa kaʼa. 39Mindoundou ni nja ntɨnɨ shɨna pugu ti ndugwi yi pugu fɛ̄nɛ noŋ, Banaba lɔ̄gɔ Jouŋ Maaku, pugu shāʼa ŋkhǐ ŋgə̄ɨ Shaipru. 40Pɔɔ lɔ̄gɔ Shaila, pugu yu ghə̄ɨ, pa ghaŋ piŋ luoŋ ŋa Taathɔ nōoŋ pwapuŋ yi ni pugu. 41Nnɛ, a ghə̄ɨ moŋ Shiria pugu Shilishia, nthɔ māʼaŋ ghrɨ́ pa chɔshi fɔ.
16Timoti ghə̄ɨ pugu pa Pɔɔ ni Shaila
1Pɔɔ ghə̄ɨ Debi pugu Lishtra, njəɨ yichəɨ ŋgaŋ younjiŋ Jishɔ fɔ, ligi yi pɔ Timoti. Mǔuŋ Timoti ni mbɔ ŋoŋ Juu, mbɔ ŋgaŋ piŋ ŋkaa yu, ndɔ tǎa vi pɔ pi ŋoŋ Gri. 2Pa ghaŋ piŋ ŋa pugu ni mbɔ Lishtra pugu Ikoniuŋ nɛ, ni nchrā pa nnu shiʼi nthɛ vi. 3Pɔɔ ni ntāʼa nu ŋa pugu Timoti ghə̄ɨ kaʼa, nthɛ yie ghɔ, a niʼiŋ vi ŋgunu mbrɛi. A ni nchwīe nnɛ nthɛ ŋa ŋguoŋ pa ŋgwa Juu ŋa pugu ni mbɔ moŋ lɨʼɨ pighɔ nɛ ni nji ŋa tǎa Timoti pɔ pi ŋoŋ Gri. 4Nɔ haʼaŋ pugu ni nyīeŋ nu moŋ pa laʼataoŋ pighɔ nɛ, pugu shwei pa ghaŋ piŋ ni pa nthi ŋa pa ghaŋ ntaoŋ Jishɔ pugu pa thishɨ Jerushalɛiŋ ni ndɔ̄gɔ nɛ, nchhu ni pugu ŋa pugu wɛ̄iŋ nthi pighɔ a pwa. 5Nnɛ, pa chɔshi pighɔ ni ntɨnɨ nu moŋ piŋ, fɨʼɨ ghaŋ piŋ pigi nu sheshe llɛ́.
Gɛ̀ llɔ Mashedonia
6Pugu nyīeŋ ntɔgɔ krao ŋgei Fragia pugu Galashia nthɛ ŋa Jijwɛ Minnwi ni ŋkwo lāa ni pugu ŋa kiʼi pugu chīi chrà Minnwi Eshia. 7Pugu ni ŋga nchəɨŋ Mishia, ntāʼa nu ŋgə̄ɨ Bitinia, ndɔ paʼa Jijwɛ Jishɔ lɔ mbiŋ ni pugu. 8Nnɛ, pugu tiri moŋ Mishia ŋgə̄ɨ Troa.
9Pɔɔ ni njəɨ nnu ni tuʼu ghɔ, a ni njəɨ ŋoŋ Mashedonia tithi nthɔ ndɨ̄gəɨ vi ŋa, “Shāʼa Mashedonia ŋgɛ̄rɛ vigi!” 10Wuʼɔ nɔ haʼaŋ Pɔɔ ni nuʼuŋ njəɨ nnu yei nɛ, pigi pīri noŋ yigi nɔ llɔ nu ŋgə̄ɨ Mashedonia nthɛ ŋa pigi ni njəɨ ŋa Minnwi gɛ̄ vigi ŋa pigi chīi ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ ni pa ŋgwa lɨʼɨ ghɔ.
Moŋ Filipai, Lidia kwri njùʼɔ yi
11Pigi shāʼa moŋ pie llɔ Troa ntuŋ ntaoŋ Shomatrashe, mbhi gha ndaŋ pigi ghə̄ɨ Neapoli. 12Llɔ fɔ, pigi ghə̄ɨ Filipai mbɔ mmɛ laʼataoŋ ŋaʼaŋŋaʼaŋ moŋ krao ŋgei Mashedonia mbɔ lɨʼɨ ŋa ntou ŋgwa Roma ni nchhɔ nu nɛ. Pigi ni ndaʼa fɔ nɔ ntou llɛmbhi.
13A gha mbɔ llɛ́ ji, pigi taoŋ moŋ tri laʼa ŋgə̄ɨ ŋkɨŋ nɨnəɨ, mbɔ lɨʼɨ ŋa pigi ni mbīʼi ŋa ŋgwa Juu ghà ŋkɨrɨ fɔ nɔ luoŋ nu Minnwi nɛ. Pigi ni nchɔchhɔ shhɛ nchrā ni pa piŋgɛ ŋa pugu ni ŋkɨrɨ fɔ nɛ. 14Taʼa ŋoŋ ŋa a ni njaʼo vigi nɛ ni mbɔ Lidia llɔ Tiatira, mbɔ ŋgaŋ fīni pa ndhwí tɨnɨnchuoŋ mbɔ miŋgwɛ ŋa a ni nthɔ ŋgaʼo Minnwi. Taathɔ ŋaʼaŋ njùʼɔ yi ŋa a tigi thɔ yi ni nnu ŋa Pɔɔ ni nthɔ nchhu nu nɛ. 15A ni ŋga ŋkwe ŋkhǐ, pugu pa mbaanda yi, ŋgɛ̄ vigi, nchhu nu ŋa, “Pəɨ thɔ ndaʼa nda mu nɔ haʼaŋ pəɨ nja njəɨ ŋa ǹja mbiŋ Taathɔ shini.” Nthɔ ndɨ̄gəɨ vigi ti pigi piŋ ŋa pigi pugu ghə̄ɨ.
Pɔɔ pugu Shaila moŋ chə́ɨŋ
16A ni mbɔ llɛ́ chəɨ pigi gha ŋgə̄ɨ nu nɔ lɨʼɨ luoŋ Minnwi, mbāoŋ pigi pa muuŋ miŋgwɛ chəɨ mbɔ ŋkǔna ŋa a ni mfāʼo jijwɛ pɨphɨ, jijwɛ pɨphɨ ghɔ ni nthɔ nchwīe a yəɨ pa nnu ŋa a shi ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ. Ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mfāʼo vi nɛ ni nthɔ mfāʼo ntou mbɨŋ nthɛ ŋa a ni nthɔ njəɨ pa nnu nchhu nu. 17A yōu njiŋ yigi pa Pɔɔ mbaʼo ŋgòu, nchhu nu ŋa, “Ŋgwa pei ya mbɔ pi puoŋ fàʼa Minnwi ŋa a Chaapifuoŋ nɛ! Pugu thɔ nchīi nu ni pəɨ ŋkwaŋ haʼaŋ mimfɛ pəɨ kie ndūgu nɛ.”
18A ni nchwīe nɛnnɛ nɔ ntou llɛ́ ti Pɔɔ pɨgɨtua, ŋkara nchhu ni jijwɛ pɨphɨ ghɔ ŋa, “M̀fɛ gɨ́ vɛ moŋ ligi Jishɔ Krishto ŋa ɔ taoŋ mbɨŋ yu!” A wuʼɔ ntaoŋ pi chomilaoŋ ghɔ.
19Ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mfāʼo ŋkǔna ghɔ nɛ, ni ŋga njəɨ ŋa mbaʼa pugu nuʼuŋ mfāʼo shéi llɔ mbhɔ ŋkǔna ghɔ nɛ, pugu wɛ̄iŋ Pɔɔ pugu Shaila, ŋgə̄ɨ ni pugu moŋ taŋ shhɨ pa kúŋ, 20ŋga nthɔ ni pugu shhɨ pa mɛmmɛ ŋgwa ghaŋ shaʼa sháʼa, nchhu ŋa, “Ŋgwa pei pɔ pi ŋgwa Juu, nchhɔ nthɔ nu ni mintantara moŋ laʼa pia. 21Pugu thɔ ntɨgɨ pa nùʼɔŋ ŋa a lɔ ŋkāʼo ŋa pia piŋ ki nchwīe nthɛ ŋa pia pɔ pi ŋgwa Roma.”
22Yú ŋgwa pighɔ fɔ nɛ chīri pugu pugu nii nu ligi Pɔɔ pugu Shaila. Pa ghaŋ shaʼa sháʼa pighɔ shāa ndhwí Pɔɔ pugu Shaila mfɛ gɨ́ ŋa pi wie vugu. 23Pi ni ŋgwie vugu ŋkiɛŋ yie ghɔ, māʼaŋ vugu chə́ɨŋ, mfɛ gɨ́ ni ŋgaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ ŋa a kɛ̄ʼi vugu shishiʼi. 24Ŋgaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ gha njaʼo gɨ́ yei, niʼiŋ vugu moŋ ŋkiɛŋ chə́ɨŋ tɨtɨnɨ, mfɨ̄nɨ kwò muŋu ni kipaʼo.
25A ni ŋga mbɔ moŋ ntuŋ mbhi, Pɔɔ pugu Shaila luoŋ Minnwi njrāo ŋkhǐ pa ghaŋ chə́ɨŋ ywɛrɛ nu. 26Shhɛ wīʼi nchɨʼɨ, ti kwonda chə́ɨŋ ghɔ chɨ̄ʼɨ wuʼɔ ndɨɨ ghɔ, ŋguoŋ chonda chuʼɔ, ŋguoŋ chɛiŋ kɨ̄gɛi mbɨŋ ŋguoŋ ghaŋ chə́ɨŋ. 27Ŋgaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ ghɔ gha ndɔllɔ njəɨ ŋa cho chə́ɨŋ yi wo, nshūa kafa yi ntāʼa nu njwi nōoŋ yi, ŋgɛ̄ nu ŋa ghaŋ chə́ɨŋ kwo taoŋ ntei. 28Pɔɔ paʼo ŋgòu ni ŋguoŋ ŋggì yi ŋa, “Kiʼi njwi noŋ yɔ, pigi pɔ hɛiŋ ghao.”
29Ŋgaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ ghɔ mɛ̄iŋ ŋa pi thɔ ni laŋ, ntei nii moŋ chə́ɨŋ ghɔ, ŋgrū nu, ŋgū nɔ kwò Pɔɔ pugu Shaila, 30mfuʼu vugu ntaoŋ nɔ mbhi nchhu ŋa, “Pa masha mi shi nchwīe pi nɛiŋ ndūgu?”
31Pugu khwɛ̄ ŋa, “Piŋ Jishɔ Taathɔ, kaŋ ɔ shi ndūgu, pəɨ pa mbaanda yɔ.” 32Pugu shwei chrà Taathɔ ghɔ pugu pa ŋgwa ŋa pugu ni mbɔ nda yu nɛ. 33Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ ni tuʼu ghɔ, a lɔ̄gɔ vugu ŋgə̄ɨ nshɨ̄gao fɨ́ yugu. Ŋgaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ ghɔ pugu pa ndaaŋoŋ yi kwe ŋkhǐ wuʼɔ ndɨɨ ghɔ. 34Ŋkɛ̄ʼi chə́ɨŋ ghɔ lɔ̄gɔ Pɔɔ pugu Shaila ŋkuʼɔ nɔ nda yu mfɛ maoŋ pugu jɨ. Ŋoŋ ghɔ fāʼo pwatua pugu pa ndaaŋoŋ yi nthɛ ŋa pugu piŋ Minnwi.
35Mbhi ni ŋga ndaŋ, pa ghaŋ shaʼa sháʼa taoŋ pa brushi, nchhu nu ŋa, “P̂əɨ chuʼɔ ŋgwa pɛ pugu ghə̄ɨ!” 36Ŋgaŋ kɛ̄ʼi chə́ɨŋ pɨnɨ, nchhu ni Pɔɔ ŋa, “Pa ghaŋ shaʼa sháʼa māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ ŋa pi chuʼɔ vəɨ, pəɨ ghə̄ɨ nɛ ni vəɨ shiʼi.”
37Ndɔ Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Pugu wie vigi shɨna ŋgwa, ndɔ niʼiŋ vigi chə́ɨŋ ki lɔ naa nshaʼa vigi yaʼa pigi lɔ mbɔ pi ŋgwa Roma. Ti ndwɛ pugu tāʼa nu mfuʼu vigi pi njiŋnjiŋ? Ŋga! Pugu thɔ ni noŋ yugu mfuʼu vigi.”
38Pa brushi pɨnɨ māʼaŋ ŋkɨ̀nɨ ghɔ ni ghaŋ shaʼa sháʼa pighɔ. Pugu gha njaʼo ŋa Pɔɔ pugu Shaila ni mbɔ pi ŋgwa Roma, mbɔgɔ a ghaʼa. 39Nɛnnɛ pugu thɔ mbiŋ fàŋ ni pugu. Mfuʼu vugu moŋ chə́ɨŋ, nchhu ŋa pugu taoŋ ni vugu moŋ laʼa. 40Nnɛ pugu taoŋ moŋ chə́ɨŋ, ŋgə̄ɨ nda Lidia. Ŋga ŋgə̄ɨ fɔ, mbāoŋ pugu pa ghaŋ piŋ, māʼaŋ ghrɨ́ yugu ŋgə̄ɨ kiʼɛ ni vugu.
17Pɔɔ pugu Shaila Teshalonika
1Pɔɔ pugu Shaila ni nyīeŋ ntɔgɔ Amfipoli pugu Apolonia nthɔ nchəɨŋ Teshalonika lɨʼɨ haʼaŋ nda luoŋ Minnwi pa Juu ni mbɔ nɛ. 2Pɔɔ nii moŋ nda luoŋ Minnwi ghɔ ndɔ haʼaŋ a ghà mbīgi nchwīe nɛ, nnɛ nɔ trɛi taŋ moŋ pa Llɛ́ ji, nthɔ mbīʼi chrà Minnwi pugu pugu. 3A fɨ̄ʼɨ nu ni pugu ndɔ nōoŋ nu llɔ moŋ ghɔ ŋa a ni ŋguʼɔ mbie ŋa Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ yəɨ ŋgəʼɨ ndɔ ŋkhu mbɨnɨ ŋkuʼɔ, nchhu nu ŋa, “Jishɔ yei, ŋa ǹthɔ nchrā nu nthɛ vi nɛ pɔ pi ju ghɔ ŋa Minnwi chuʼɔ vi ntaoŋ nɛ.” 4Pichəɨ pa ŋgwa ni mbiŋ njōu njiŋ Pɔɔ pugu Shaila, ntou pa ŋgwa Gri ŋa pugu pɔgɔ Minnwi nɛ, pugu pa ntou mɛmmɛ piŋgɛ piŋ ŋkaa pugu.
5Ndɔ pichəɨ ŋgwa Juu fāʼo kighɨʼə, nnɛ, ŋkɨrɨ pa mbɨgɨ puŋ, mbɔ pa ŋgwa ghagha pugu taoŋ ni mmɛ yú, nchwīe yɔ̀yɔnɔ kuʼɔ moŋ laʼa, pugu ghə̄ɨ nii laʼa Jashoŋ nɔ wɛ̄iŋ nu Pɔɔ pugu Shaila mfɛ ni ŋgwa pugu. 6Pugu ni ŋga mieŋ ki lɔ njəɨ vugu fɔ, ŋgwɛ̄iŋ Jashoŋ pugu pa pichəɨ pa ghaŋ piŋ ŋgə̄ɨ ni pugu shhɨ pa thishɨ moŋ laʼa, nchhu nu ŋa, “Ŋgwa pei haʼaŋ pugu thɔ fɛ ŋgəʼɨ ŋguoŋ lɨʼɨ nɛ chəɨŋ nɛ hɛiŋ, 7Jashoŋ lɔ̄gɔ vugu niʼiŋ nda yu. Pugu thɔ nchɨ̄ʼə ŋguoŋ gɨ́ ŋa Kaisha fɛ nɛ, nchhu nu ŋa yichəɨ fùoŋ pɔ fɔ, ligi yi pɔ Jishɔ.” 8Pa ŋgwa pugu pa thishɨ moŋ laʼa ni ŋga njaʼo yei nnu, a ghana vugu. 9Pugu chwīe Jashoŋ pugu pa pakwo pi nūʼɔŋ mbɨŋ,17:9 Pugu ni nūʼɔŋ mbɨŋ ŋa pi mieŋ pa Pɔɔ ŋa pugu ghə̄ɨ, ti p̈ugu nuʼuŋ mbɨnɨ nthɔ ni minduoŋnduoŋ, pugu shiɛŋ mbɨŋ ghɔ. nnɛ pi mieŋ vugu pugu ghə̄ɨ.
Pɔɔ pugu Shaila Bɛria
10Tuʼu ni ŋga nshini, pa ghaŋ piŋ kiʼi mfɛ Pɔɔ pugu Shaila fɛ Bɛria. Pugu gha ŋgə̄ɨ ti nchəɨŋ, ŋgə̄ɨ moŋ nda luoŋ Minnwi pa Juu. 11Pa ŋgwa Juu fɔ ni mbɔ ŋkiɛŋ ŋgwa nchaa pi Teshalonika, nthɛ ŋa pugu ni mbiŋ chrà Minnwi ni ntou niʼiŋ njùʼɔ, ntou mooŋ yi ŋguoŋ llɛ́ nɔ yəɨ nu ŋa a nnu shini. 12Nthɛ yie ghɔ, ntou yugu ni mbiŋ Minnwi, ntou pa mɛmmɛ piŋgɛ ni mɛmmɛ nthɨŋkwo llɔ Gri, pugu pa ntou mbia, piŋ Minnwi.
13Pa ŋgwa Juu ŋa pugu ni mbɔ Teshalonika gha njaʼo ŋa Pɔɔ shwei chrà Minnwi Bɛria ŋkaa yu nɛ, pugu ghə̄ɨ fɔ, niʼiŋ puŋ ŋgwa, ndɔ ŋkāoŋ vugu ŋa pugu tāra. 14Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ pa ghaŋ piŋ Bɛria fɛ Pɔɔ ŋkɨŋ ŋkhǐ ndɔ Shaila pugu Timoti kɨna Bɛria. 15Pa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ndɔ̄gɔ Pɔɔ nɔ ghə̄ɨ nu ntiʼi vi nɛ, ghə̄ɨ ti nchəɨŋ Atɛŋ maa mbɨnɨ mbɨ̄nɨ Bɛria ni ŋkɨ̀nɨ ŋa pugu chhu ni Shaila pugu Timoti ŋa pugu para vi wuʼɔ chomilaoŋ ghɔ.
Pɔɔ Atɛŋ
16Pɔɔ ni ŋga nchhɔ njwɛrɛ Shaila pugu Timoti Atɛŋ, njùʼɔ yi ghana vi moŋ ghɔ ŋkiɛŋ yie, nthɛ ŋa laʼataoŋ ghɔ ni ndɨnaoŋ ni pa nnwi. 17Nnɛ a shwei chrà Minnwi moŋ nda luoŋ Minnwi ni pa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu ni nthɔ ŋgaʼo Minnwi nɛ. Mbɨnɨ nchhu moŋ taŋ ŋguoŋ llɛ́ ni pa ŋgwa ŋa pugu ni mbɔ fɔ nɛ. 18Pichəɨ ŋgwa ŋa pugu ni nthɔ njōu njiŋ Ɛpikuru17:18 Yei ni mbɔ ŋgwa ŋa pugu khwā nchhɔ shiʼi ŋkuoŋ shhɛ hɛiŋ ŋgaʼa nɛ. nɛ, pugu pa ŋgwa ŋa pugu ni ntɨgɨ ŋgwa ni yaoŋ ŋa Shitoi17:18 Yei ni mbɔ ŋgwa ŋa nnu nchhɔ shiʼi ki nnu yəɨ ŋgəʼɨ lɔ mfhi nnu ni pugu. ni ntɨgɨ nu nɛ, lōu nu pugu pa Pɔɔ. Pichəɨ chhu ŋa, “Yei ŋgaŋ wie nchò chhu pi ŋa?” Pichəɨ khwɛ̄ ŋa, “A fhi nɔ haʼaŋ a chrā nu nɔ ligi nnwi taoŋ nduoŋ.” Pugu ni nchhu yei nthɛ ŋa Pɔɔ ni nthɔ nchīi chrà pi nɔ ligi Jishɔ pugu pa nnu khu nu mbɨnɨ ŋkuʼɔ.
19Nɛnnɛ, pugu lɔ̄gɔ Pɔɔ ŋgə̄ɨ ni ju shhɨ pa kúŋ Areopagushi17:19 A lɨʼɨ haʼaŋ yichəɨ nnwi ni mbɔ, pi mɛ̄iŋ ni Areshi, mbɔ nnwi nchhɔ́. Nda nchaʼo ni mbɔ mbara nɔ lɨʼɨ yei. nchhu ghɔ ŋa, “Pigi tāʼa nu nji yaoŋ ŋa nnu fhi yei ŋa a yɛʼi nu yie ghɔ nɛ. 20Pichəɨ pa nnu ŋa pigi yaʼo ɔ yɛʼi nu nɛ ghrāo vigi, nthɛ yie ghɔ, pigi tāʼa nu ŋa ɔ ya mbɨnɨ mfɨ̄ʼɨ nnu pei pigi ji.” 21Pugu ni nchhu nɛiŋ nthɛ ŋa ŋguoŋ pa ŋgwa Atɛŋ pugu pa ghɨ̀nɨ ŋa pugu laʼa nu fɔ nɛ ghà ndɔ̄gɔ ŋguoŋ ndɨɨ yugu nɔ chhu nu ki nɔ yaʼo nu pa pishaʼakhɔ fhi.
22Nɛnnɛ, Pɔɔ tithi shhɨ pa kúŋ Areopagushi nchhu ŋa, “Ŋgwa Atɛŋ, ǹjəɨ ŋa moŋ ŋguoŋ puoŋ shɛndaoŋ ghao pəɨ ghà ŋgaʼo pa nnwi. 23Nthɛ ŋa nɔ haʼaŋ ǹtɔgɔ moŋ laʼa pəɨ nɛ, nthɔ mbɛʼi pa shhɨ nnwi pəɨ haʼaŋ pəɨ ghaʼo nu nɛ, ǹjəɨ yichəɨ lɨʼɨ fɛʼiŋgiɛŋ pi nāʼaŋ fɔ ŋa, ‘Ni nnwi ŋa pigi lɔ nji vi nɛ.’ Yaoŋ yɛ ŋa pəɨ ghaʼo pi ki lɔ nji nɛ, a yie ghɔ ŋa ǹchrā nu ni pəɨ nthɛ vi nɛ.
24“Minnwi ŋa a chwīe mbhi pugu pa ŋguoŋ yaoŋ moŋ ghɔ nɛ, a ju mbɔ Taathɔ po pugu pa shhɛ. A shiʼa njiʼi nchhɔ pi moŋ pa Nda Minnwi haʼaŋ a krao ŋoŋmishua ni mbhɔ mi nɛ, 25ki mbɔ ni chà yichəɨ yaoŋ haʼaŋ a nthɛ a fàʼa ŋoŋmishua mfɛ ghɔ nɛ, ŋa a ju nduthɔ yi ŋa a fɛ chɔmbhi pugu pa jijwɛ pugu pa ŋguoŋ pa maoŋ nduoŋ ni shesheŋoŋ nɛ. 26Ntɔgɔ pi mbɨŋ taʼa ŋoŋmishua, a chwīe ŋguoŋ pa ŋgwa taoŋ taoŋ ŋkuoŋ mbhi, nchwīe ŋa pugu nchhɔ moŋ ŋguoŋ ŋkuoŋ mbhi ghao. Ni ŋkwo nūʼɔŋ pa fiɛŋ yugu pugu pa fɨʼɨ ndɨɨ yɛ ŋa pugu shi nchhɔ ŋkuoŋ mbhi hɛiŋ, ŋkaoŋ pugu maa mbɔ.
27“A ni nchwīe yei nnɛ ŋa a nthɛ pugu tāʼa vi ndɔ njəɨ vi nɔ haʼaŋ pugu mɔnɔ ntāʼa vi nɛ. Ndɔ nɛ, a lɔ njiʼi mbɔ pi fie hiŋ ni shesheŋoŋ via. 28Nthɛ ŋa pia chhɔ chɔmbhi, nyīeŋ nu ndɔ mbɔ nu pi mbhɔ yu, wuʼɔ nɔ haʼaŋ pichəɨ ghaŋ shiethɔ shɨna pəɨ chhu nɛ ŋa, ‘Shishini ŋguoŋ via pa puoŋ pi.’ 29Nthɛ ŋa pia púoŋ Minnwi nɛ, kiʼi pia pīʼi ŋa Minnwi pɔ pi nɔ yaoŋ ŋa ŋoŋ chwīe ni laoŋgo, ki ni yaoŋ tɨ́nɨ ki ni ŋgùʼɔ, mbɔ pi yaoŋ ŋa a chhɔ ŋoŋmishua mbīʼi nchwīe nɛ. 30Minnwi funu ndɨɨ ŋa ŋgwa ni nchwīe phɨ ki ji nɛ, ndɔ ndwɛ, a fɛ gɨ́ ŋa ŋguoŋ ŋgwa moŋ ŋguoŋ lɨʼɨ pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ. 31Nthɛ ŋa a chwīe taʼa llɛ́ nūʼɔŋ ŋa a shi ndɛ nshaʼa ŋguoŋ mbhi ghao moŋ ndɨndɨ ntɔgɔ pi mbɨŋ taʼa ŋoŋ ŋa a chuʼɔ vi nɛ. A nōoŋ lì yei ni shesheŋoŋ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ kuʼɔ nu ni ŋoŋ vei llɔ moŋ gu.”
32Ndɨɨ ŋa pugu ni njaʼo Pɔɔ kāoŋ nnu khu nu mbɨnɨ ŋkuʼɔ nɛ, pichəɨ māʼaŋ vi ni kwə̀ɨŋ, ndɔ pichəɨ chhu ŋa, “Pigi tāʼa nu mbɨnɨ njaʼo ɔ chrà nnu yei ŋgɛ́ nduoŋ.” 33Nɛnnɛ, Pɔɔ lɔllɔ mieŋ vugu ŋgə̄ɨ. 34Ndɔ pichəɨ yōu njiŋ yi mbiŋ Minnwi. Dionishio mbɔ taʼa ŋkúŋ, ni yichəɨ miŋgwɛ, ligi yi pɔ Damarishi, ni mbɔ shɨna ŋgwa pei, pugu pa pichəɨ ŋgwa nduoŋ.
18Pɔɔ moŋ laʼataoŋ Koriŋ
1Pɔɔ ni ŋga mīʼɛŋ shhɨ pa kúŋ, ndhɔ Atɛŋ ŋgə̄ɨ Koriŋ. 2A ni njəɨ yichəɨ ŋoŋ Juu fɔ, ligi yi pɔ Akwila, ŋa pi ni mbhi vi Pontu, a wuʼɔ ŋka llɔ pi llɔ Itali pugu ŋgwɛ vi, ligi yi pɔ Prishila, nthɛ ŋa Fùoŋ Klaudiu ni mfɛ gɨ́ ŋa ŋguoŋ ŋgwa Juu ntaoŋ moŋ Roma. Pɔɔ ghə̄ɨ nɔ yəɨ nu vugu. 3Ndaʼa pugu pugu ndɔ mfāʼa pugu pugu kaʼa nthɛ ŋa ŋguoŋ vugu ni mbɔ pa ghaŋ chwīe ntǎa18:3 Pi ni nchwīe yei ntǎa pi ni ŋgrào mimbhi, a fāʼo pa kwìni pi. Ŋoŋ gha ntaoŋ lɨʼɨ tuʼu shini vi a ghɨʼɨ, ndɨʼɨ ni pa ŋkɨɨ ndaʼa fɔ ki mfɛrɛ noŋ yi fɔ. mfīni nu.
4A ni nshwei chrà Minnwi moŋ nda luoŋ Minnwi ŋguoŋ llɛ́ ji ghao, ŋkaa nu ŋa ŋgwa Juu pugu pa ŋgwa Gri piŋ. 5Shaila pugu Timoti ni ŋga ndhɔ Mashedonia nthɔ, Pɔɔ fɛ ŋguoŋ ndɨɨ yi ghao nɔ chīi nu chrà Minnwi, nthɔ nshwei ŋgwa Juu ŋa Jishɔ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ. 6Pugu ni ŋga ndāa vi nchhu pa nnu pɨphɨ nthɛ vi, a krū pru ŋkuoŋ ndhwí pi nchhu ŋa, “Noŋ yəɨ pɔ nɛ mbhɔ pəɨ! Mbhɔ ma yi wo nɛ, llɔ ndwɛ ŋgə̄ɨ nu shhɨ, ǹshi ŋgə̄ɨ nshwei chrà Minnwi ni pa taoŋ nduoŋ.”
7A mieŋ vugu ŋgə̄ɨ nda ŋoŋ chəɨ, ligi yi pɔ Titiu Jushitu, mbɔ ŋoŋ ŋa a ni nthɔ ŋgaʼo Minnwi. Nda yi ni mbɔ mbɨŋ nda luoŋ Minnwi. 8Krishpu, mbɔ nthishɨ nda luoŋ Minnwi piŋ Taathɔ pugu pa mbaanda yi. Pichəɨ pa ntou ŋgwa laʼataoŋ Koriŋ yaʼo chrà Minnwi mbiŋ ndɔ ŋkwe ŋkhǐ.
9A ni ŋga mbɔ ni tuʼu chəɨ, Pɔɔ yəɨ nnu Taathɔ chhu ghɔ ŋa, “Kiʼi mbɔgɔ gu, chrā ni tɨnɨnjuʼɔ, ki lɔ ŋkɨna chrā nu, 10nthɛ ŋa pɔgɔ pɔ kaʼa. Mbaʼa yichəɨ ŋoŋ yiʼi mfɛ ŋgəʼɨ vɛ nthɛ ŋa ntou ŋgwa moŋ lɨʼɨ yei ŋgwa paŋ.”11Nɛnnɛ, Pɔɔ laʼa fɔ nɔ taʼa ŋgaʼo ni ghrà yi nthɔ njɛʼi ŋgwa pighɔ ni chrà Minnwi.
12Ndɔ ndɨɨ ŋa pi ni nūʼɔŋ Galio ŋa a shaʼa krao Roma ŋa pi mɛ̄iŋ ni Akaya nɛ, pa ŋgwa Juu pɔ ni taʼaŋggi ŋgə̄ɨ ŋgwɛ̄iŋ Pɔɔ ŋgə̄ɨ ni ju shhɨ ghaŋ shaʼa sháʼa. 13Pugu chhu ŋa, “Ŋoŋ vei thɔ nɨŋɨ nu ŋkara njùʼɔ ŋgwa, pugu ghaʼo Minnwi moŋ shɛndaoŋ ŋa gɨ́ lɔ mbiŋ nɛ!”
14Ndɔ Pɔɔ ni ŋga ntāʼa ŋaʼaŋ nchò yi lɨʼɨ chrà, Galio chhu ni ŋgwa Juu ŋa, “Yei kaŋ ni mbɔ pi yichəɨ nnu pɨphɨ, ki fàŋ haʼaŋ ŋoŋ vei chwīe, ŋ̀ka ni mfāʼo thɔ nnu nɔ wɛ̄iŋ nu njùʼɔ njaʼo vəɨ. 15Ndɔ, nthɛ ŋa a pɔ pi mindoundou ŋkuoŋ pa chrà, pugu pa ligi, pugu pa yəɨ gɨ́ nɛ, a nthɛ a wuʼɔ ndugwi pəɨ. Mimfɛ paʼa ǹdɔ nshaʼa ŋkwaŋ nnu yinɛ.” 16Nnɛ, a yōu vugu nda sháʼa.
17Ŋguoŋ vugu wɛ̄iŋ Shoshtene, mbɔ nthishɨ moŋ nda luoŋ Minnwi, ŋgwie vi moŋ ndashaʼa sháʼa ghɔ. Ndɔ paʼa a lɔ mfhi nnu ni Galio.
Pɔɔ pɨ̄nɨ Antiɔ
18Pɔɔ chhɔ pugu pa ghaŋ piŋ Koriŋ nɔ ntou llɛ́ mieŋ vugu kiʼɛ nshāʼa ŋkhǐ pugu Prishila ni Akwila ŋgə̄ɨ Shiria. A ni ŋga mbɔ Keŋkria, ŋkuoŋ thɔ yi nthɛ kɨ̀na ŋa a ni ŋgwrā.
19Pugu gha nchəɨŋ Ɛfɛshɔ, Pɔɔ mieŋ Prishila pugu Akwila fɔ. Ŋkaoŋ a maa mieŋ vugu, a ni ŋgə̄ɨ nda luoŋ Minnwi mbīʼi pa nnu pugu pa ŋgwa Juu fɔ. 20Pugu ni nchhu ghɔ ŋa pugu pugu laʼa nɔ ntaaŋ ndɨɨ, a lāa. 21Ndɔ a gha ŋgə̄ɨ nu, nchhu ni pugu ŋa, “M̈innwi mbiŋ, kaŋ ǹshi mbɨnɨ mbɨ̄nɨ.” Ndhɔ kiʼɛ Ɛfɛshɔ, nii moŋ pie ŋgə̄ɨ. 22A ni ŋga ŋkaoŋ Kaisharia, ŋgə̄ɨ Jerushalɛiŋ nchrā ni chɔshi, nshwiʼi kiʼɛ Antiɔ.
23A ni ŋga mbɔ fɔ nɔ yichəɨ fɨʼɨ ndɨɨ, ndɔllɔ nyīeŋ pa lɨʼɨlɨʼɨ moŋ Galashia, pugu pa Fragia, nthɔ māʼaŋ ghrɨ́ ghaŋ piŋ.
Apolo ghə̄ɨ Ɛfɛshɔ pugu Koriŋ
24Ndɨɨ ghɔ, ŋoŋ Juu chəɨ, ligi yi pɔ Apolo, llɔ Alɛshandria thɔ Ɛfɛshɔ. A ni mbɔ ŋoŋ ŋa a ni nja nji chrà, ndɔ nja nji Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi. 25A ni mfāʼo ntɨ́gɨ moŋ Shɛndaoŋ Taathɔ. A ni ǹchrā ndɔ njɛʼi pa nnu ki ntəɨ nthɛ Jishɔ ni ŋguoŋ niʼiŋ njùʼɔ ghao, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a ni ŋguʼɔ nji pi kwe ŋkhǐ Jouŋ nɛ. 26A jɛ̄ nthɔ nchrā nu ni tɨnɨnjuʼɔ moŋ nda luoŋ Minnwi. Prishila pugu Akwila ni ŋga njaʼo vi, ndɔ̄gɔ vi ŋgə̄ɨ nɔ nda pugu mfɨ̄ʼɨ Shɛndaoŋ Minnwi ghɔ shishiʼi.
27A ni ŋga ntāʼa nu nshāʼa Akaya, pa ghaŋ piŋ fɔ ghɛ̄rɛ nāʼaŋ ŋwaʼaŋlɨ mfɛ ni ghaŋ piŋ Akaya, nchhu nu ŋa pi tuo vi a pwa. A ni ŋga nchəɨŋ Akaya, ŋgɛ̄rɛ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ntɔgɔ moŋ pwapuŋ Minnwi mbɔ ghaŋ piŋ nɛ. 28A ni ndōu pi tɨtɨnɨ ti ŋgaʼa pa Juu shhɛnte nɔ nōoŋ nu ni pugu moŋ Ŋwaʼaŋlɨ Minnwi ŋa Jishɔ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ shini.
19Pɔɔ moŋ laʼataoŋ Ɛfɛshɔ
1Apolo ni ŋga ŋguʼɔ mbɔ Koriŋ, Pɔɔ tɔgɔ krao khwi ŋgei ghɔ, nchəɨŋ Ɛfɛshɔ, njəɨ pichəɨ ghaŋ younjiŋ Jishɔ fɔ, 2mbie vugu ŋa, “Pi ni mfɛ Jijwɛ Minnwi ni pəɨ ndɨɨ ŋa pəɨ ni mbiŋ nɛ?”
Pugu khwɛ̄ ŋa, “Ŋga! Pigi lɔ naa ndɔ njaʼo sheshe yaoŋ ŋa Jijwɛ Minnwi.”
3A chhu ŋa, “Ti pəɨ ni ntɔgɔ pi moŋ yəɨ kwe ŋkhǐ?”
Pugu ŋa, “Moŋ kwe ŋkhǐ Jouŋ.”
4Pɔɔ chhu ŋa, “Kwe ŋkhǐ Jouŋ ni mbɔ pi ni ŋgwa pɛ ŋa pugu pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ nɛ, Jouŋ ghɔ ni nthɔ nchhu nu ni ŋgwa ŋa pugu piŋ ŋoŋ ŋa a thɔ nu njiŋ yu nɛ, mbɔ Jishɔ.”
5Pugu ni ŋga njaʼo yei, ŋkwe ŋkhǐ moŋ ligi Jishɔ Taathɔ. 6Pɔɔ gha nūʼɔŋ mbhɔ mi mbɨŋ pugu, Jijwɛ Minnwi shwiʼi mbɨŋ pugu, pugu chrà moŋ pa chrà taoŋ nduoŋ, ndɔ njəɨ pa nnu llɔ mbhɔ Minnwi nchhu. 7Ŋguoŋ pa pimbia ni mbɔ nɔ paanchrɔ.
8Pɔɔ ghə̄ɨ moŋ nda luoŋ Minnwi nchrā pugu pa ŋgwa fɔ ni tɨnɨnjuʼɔ nɔ trɛi nàoŋ nchrā nu ndɔ nthɔ ndɨ̄gəɨ vugu ŋa pugu piŋ Shaʼafuoŋ Minnwi. 9Ndɔ pichəɨ tɨnɨthɔ ki lɔ mbiŋ, nchrā pa nnu pɨphɨ nthɛ Shɛndaoŋ Taathɔ shhɨ ŋguoŋ ŋgwa. Nthɛ yie ghɔ, Pɔɔ mieŋ vugu ndɔ̄gɔ pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ pugu pugu ghə̄ɨ, sheshe llɛ́ a thɔ fāʼo chrà moŋ nda yɛʼi yaoŋ Tiranu. 10Yei ni ŋgə̄ɨ shhɨ nɔ paa ŋgaʼo, nnɛ ti ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu ni nchhɔ pi Eshia nɛ ni njaʼo chrà Taathɔ, pa ŋgwa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ.
Puoŋ Shikeva
11Minnwi ni ntɔgɔ mbɨŋ Pɔɔ nthɔ nchwīe mɛmmɛ nnu ghraoghrao. 12Nɛnnɛ pi lɔ̄gɔ pra ndhwí pugu pa ndhwí fàʼa ŋa a ni ŋkwo fāʼa nɔ nɛ, ŋgə̄ɨ nɔ ŋkāoŋ pa ghaŋ ghɨ̌nɔ, pa ghɨ̌nɔ pugu mmɛ, pa jijwɛ pɨphɨ taoŋ mbɨŋ pugu.
13Pichəɨ ŋgwa Juu, ŋa pugu ni nthɔ nyīeŋ njōu pa jijwɛ pɨphɨ nɛ, mōoŋ nɔ yōu nu pa jijwɛ pɨphɨ ni ligi Jishɔ Taathɔ, nchhu nu ŋa, “M̀fɛ gɨ́ vɛ nɔ ligi Jishɔ ŋa Pɔɔ ghà nchīi nɛ, ŋa ɔ taoŋ.” 14Khwachəɨ puoŋ pimbia, mbɔ puoŋ yichəɨ taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pa ŋgwa Juu, ligi yi pɔ Shikeva, ni nthɔ nyīeŋ nchwīe nnu yei. 15Ndɔ jijwɛ pɨphɨ ghɔ khwɛ̄ ni pugu ŋa, “Ǹji Jishɔ, nji pa nnu nthɛ Pɔɔ, ndɔ pəɨ pɔ yəɨ pi pa gɔ̌?” 16Ŋgaŋ jijwɛ pɨphɨ ghɔ lli nchəɨŋ mbɨŋ pugu ni pri, ŋgaʼa vugu ghao. Pugu tei ntaoŋ nda yu ntii ni pa lə̄ɨŋ mbɨŋ pugu.
17Ŋguoŋ pa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu ni ndaʼa nu Ɛfɛshɔ nɛ ni njaʼo yei nnu, pɔgɔ gu wɛ̄iŋ vugu, pi ghaʼo ligi Jishɔ Taathɔ mbīgi ŋgə̄ɨ shhɨ. 18Ntou pa ghaŋ piŋ thɔ shhɛnte mbiŋ fàŋ yugu ndɔ ntūgu pa nnu lə̄ɨŋ ŋa pugu ni nchwīe nu nɛ. 19Ntou pa ŋgwa ŋa pugu ni mbɔ pa ghaŋ shhɛ̌ nɛ thɔ ni pa ŋwaʼaŋlɨ shhɛ̌ pugu pi tūoŋ shhɛnte. Pi pīʼi nchuoŋ ŋwaʼaŋlɨ pighɔ a taoŋ tiɛŋ wuŋ ŋkaŋ yichəɨ ŋkwaŋ mbɨŋ.19:19 Yei yichəɨ ŋkwaŋ mbɨŋ ŋa taʼa ndigi yi fɨʼɨ mbɨŋ ŋa ŋoŋ mfāʼa nɔ taʼa llɛ́ pi pe vi nɔ nɛ.20Nɛnnɛ chrà Taathɔ nyīeŋ ŋgə̄ɨ shhɨ ŋkiɛŋ tɨtɨnɨ.
Mmɛ minduoŋnduoŋ gū Ɛfɛshɔ
21Pa nnu pei ni ŋga ntɔgɔ, Pɔɔ lɔ̄gɔ nthi mi moŋ Jijwɛ nɔ tɔgɔ nu Mashedonia pugu Akaya ŋgə̄ɨ Jerushalɛiŋ. A ni nchhu nu ŋa, “Ǹshi ŋga ŋgə̄ɨ fɔ, ŋ̀guʼɔ ŋgə̄ɨ ti nchəɨŋ njəɨ laʼataoŋ Roma ŋkaa yu.” 22Pɔɔ ni ŋga ŋkwo taoŋ Timoti pugu Erashitu, mbɔ paa ghaŋ ghɛ̀rɛ pi Mashedonia, nduthɔ yi kɨna Eshia nɔ yichəɨ fɨʼɨ ndɨɨ.
23A ni mbɔ pi moŋ yei pɨɨ ndɨɨ ŋa ŋkiɛŋ tɨtɨnɨ lwilwiʼi ni ŋgū Ɛfɛshɔ nthɛ Shɛndaoŋ Taathɔ. 24Ŋgaŋ shūgu lìɛŋ chəɨ, ligi yi pɔ Demetriu, līɛŋ pa yaoŋ pugu fhi nda nnwi Atɛmi, pa ghaŋ fàʼa pi fāʼo ŋkiɛŋ ntou shéi ŋkuoŋ fàʼa yugu ghɔ. 25Demetriu kɨrɨ pichəɨ ghaŋ fàʼa pighɔ pugu pa pichəɨ ghaŋ ŋkwaŋ fàʼa pighɔ, nchhu ni pugu ŋa,
“Ŋgwa paŋ, pəɨ ji ŋa ŋguoŋ fàʼo pia llɔ pi ŋkuoŋ yei chofaʼa. 26Pəɨ yəɨ ndɔ njaʼo ni noŋ pəɨ, nnu ŋa ŋoŋ vei ŋa pi mɛ̄iŋ ni Pɔɔ, chwīe nu nɛ. A chhu ŋa pa nnwi ŋa pi chwīe ni mbhɔ nɛ lɔ njiʼi mbɔ pa nnwi kaŋ tɨgəɨ yi, ŋkwo ya mbaʼo ti ŋkara ntou ŋgwa hɛiŋ Ɛfɛshɔ pugu ŋguoŋ krao Eshia. 27Nnu wuwuru moŋ ghɔ lɔ ŋguʼɔ mbɔ pi ŋa yia fàʼa yei shi ŋgū shhɛ. A pɨnɨ mbīgi ŋa nda nnwi Atɛmi shi ŋgū nnu gha, nduthɔ Atɛmi ghɔ, ŋa ŋguoŋ Eshia pugu pa ŋguoŋ mbhi ghà ŋgaʼo nɛ, shiɛŋ ndighaʼo yi.”
28Pugu ni ŋga njaʼo yei nnu, ndɨnaoŋ ni pɨgɨtua, njɛ̄ paʼo nu ŋgòu, nchhu nu ŋa, “Atɛmi pa ŋgwa Ɛfɛshɔ, yi ndiɛŋ!” 29Mooŋ laʼa lɨnaoŋ ni fiŋthɔ ghao. Pugu tei ŋgə̄ɨ nii moŋ mmɛ lɨʼɨ ŋa ŋgwa ghà ŋkɨrɨ fɔ nɛ, nshūu Gayu pugu Arishtaku, mbɔ ŋgwa Mashedonia ŋa pugu pa Pɔɔ ni nyīeŋ nu kaʼa nɛ, nii nɔ moŋ lɨʼɨ ghɔ. 30Pɔɔ ni ntāʼa nu nii shɨna kɨrɨ ghɔ, ndɔ paʼa ghaŋ younjiŋ Jishɔ lɔ mieŋ vi ŋa a nii. 31Pichəɨ pa thishɨ Eshia ŋkaa pugu ŋa pugu ni mbɔ pa taannu Pɔɔ nɛ, lɨ̄gəɨ vi ŋa kiʼi a lɨ̄ɨ moŋ kɨrɨ ghɔ.
32Kɨrɨ ghɔ thɔ mbaʼo ŋgòu, pichəɨ chhu yei nnu, pichəɨ chhu yini nnu nthɛ ŋa fiŋthɔ ni mbɔ shɨna pugu. Paʼa ntou yi lɔ nji nnu ŋa pugu ni ŋkɨrɨ nɔ ghɔ nɛ. 33Pichəɨ pa ŋgwa moŋ Kɨrɨ ghɔ fɛ ntɨgɨ ni Alɛshanda, ŋa pa Juu ni ntuʼɔ pi ju ntigi shhɨ, nnɛ, Alɛshanda nōoŋ ni mbhɔ yi ŋa ŋgwa lɛrɛ laŋ, ŋkaa nɔ fɨ̄ʼɨ nu mooŋ nnu pighɔ. 34Pugu gha njəɨ ŋa a pɔ pi ŋoŋ Juu, pugu mūʼuŋ yɔ̄nɔ nu nɔ paa awa, nchhu nu ŋa, “Atɛmi pa ŋgwa Ɛfɛshɔ, yi ndiɛŋ.”
35Ndugwi yi, ŋgaŋ nāʼaŋ ŋwaʼaŋlɨ laʼataoŋ ghɔ paʼo ndɛrɛ vugu, nchhu ni pugu ŋa, “Ŋgwa Ɛfɛshɔ! Shesheŋoŋ ji ŋa a tuo Ɛfɛshɔ ntuo nda nnwi ndiɛŋ Atɛmi pugu pa ŋgùʼɔ yi yei, ŋa a llɔ po ŋgū nɛ. 36Ŋa yei lɔ mbɔ nnu ŋa mimfɛ shesheŋoŋ lāa nɛ, a pie ŋa pəɨ lɛrɛ laŋ, ki lɔ nchwīe sheshe nnu tɨtɨnɨ. 37Nthɛ ŋa pəɨ thɔ ni ŋgwa pei hɛiŋ, mbɔ ŋgwa pɛ ŋa pugu lɔ njiʼi njōo yaoŋ nda nnwi ki nchrā chrà pɨphɨ nthɛ vi. 38Ä mbɔ ŋa Demetriu pugu pa ghaŋ fàʼa pi fāʼo pɨgɨ njùʼɔ nthɛ shesheŋoŋ, pia fāʼo pa thishɨ pia, pa ndashaʼa pia pɔ fɔ, a nthɛ pugu ghə̄ɨ mburu fɔ. 39Ndɔ ti ɔ mbɨnɨ mfāʼo nnu nduoŋ pi shaʼa nda nchaʼo. 40Nthɛ ŋa p̈ia shi nchwīe, pi shi ŋgwɛ̄iŋ via ŋa pia thɔ ni yɔ̀yɔnɔ shiʼa moŋ laʼa ki ŋkiɛŋ laʼo yi lɔ mbɔ.” 41A ni mīʼɛŋ chhu nu nnu yei, nchhu ŋgwa ghə̄ɨ.
20Pɔɔ ghə̄ɨ Mashedonia pugu Gri
1Yɔ̀yɔnɔ ni ŋga mmɛ, Pɔɔ gɛ̄ pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ taʼa lɨʼɨ, ŋga māʼaŋ ghrɨ́ yugu, mieŋ vugu ndɔllɔ ŋgə̄ɨ Mashedonia. 2A ni ŋga ntɔgɔ moŋ ŋguoŋ pa lɨʼɨ pighɔ ghao, ŋkwo māʼaŋ ghrɨ́ ghaŋ piŋ fɔ, ŋgə̄ɨ laʼataoŋ Gri. 3A ni ndaʼa fɔ nɔ trɛi nàoŋ, nɔ haʼaŋ a ni mbīri noŋ yi nɔ shāʼa nu ntaoŋ Shiria nɛ, njaʼo ŋa pa Juu thɔ nyiaŋ ntáŋ nthɛ vi nɛ, a lɔ̄gɔ nthí mi nɔ tɔgɔ nu Mashedonia mbɨ̄nɨ.
4Shopata mbɔ muuŋ Pairu llɔ Bɛria ghə̄ɨ pugu pugu kaʼa, pugu pa Arishtaku ni Shɛkɔndɔ llɔ Teshalonika, ni Gayu llɔ Debi, ni Timoti ŋkaa yu pugu Taikiku ni Trɔfimu llɔ krao ŋgei Eshia. 5Pugu ni ŋgə̄ɨ shhɨ nchēi vigi Troa. 6Llɛ́ Jɨ Brɛi ki kuʼɔ ni ŋga ntɔgɔ, pigi shāʼa llɔ Filipai, ŋga ndaʼa tiɛŋ llɛ́ pigi para vugu Troa, ndaʼa fɔ nɔ khwachəɨ llɛ́.
Ndugwi njiŋ kra Pɔɔ Troa
7A ni ŋga mbɔ fǔoŋ llɛ́ moŋ shwiʼi taŋ, pigi kɨrɨ nɔ kru nu brɛi,20:7 Brɛi yei ni mbɔ yɛ ŋa pugu ni mbəʼɨ ŋkru nɔ kwiŋ nu gu Taathɔ. Pɔɔ chrà ni pugu, mbīʼi nu nɔ ghə̄ɨ nu yua, nthɛ yie ghɔ, a wuʼɔ nchrachra ti mīʼɛŋ ni ntuŋ mbhi. 8Ntou laŋ ni nthɔ ŋkɨɨ nu moŋ njiɛŋ nda tɔthɨ ŋa pigi ni ŋkɨrɨ fɔ nɛ. 9Yichəɨ maʼaŋ mikhwa, ligi yi pɔ Ɛutiku, ni nchhɔ nchò windu. Pɔɔ gha ŋguʼɔ nchrachra mbīgi ŋgə̄ɨ nu shhɨ nɛ, lɔgɔ ghaʼa maʼaŋ mikhwa ghɔ, a gū shhɛ llɔ moŋ trɛi yɛrɛ nda tɔthɨ, pi pɨʼɨ vi shhɛ a kwo khu. 10Pɔɔ shwiʼi shhɛ, mbaŋ vi nchhu ŋa, “Kiʼi pəɨ fāʼo yuʼɔ njùʼɔ, a wuʼɔ mbiʼi yi maoŋ.” 11Mbɨnɨ ŋkuʼɔ moŋ njíɛŋ nda tɔthɨ kiʼɛ, mbəʼɨ brɛi ŋkru. A ni ŋga nchrā pugu pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ nɔ ntaaŋ ndɨɨ ti mbhi ya ndaŋ, ndɔllɔ ŋgə̄ɨ. 12Pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ lɔ̄gɔ maʼaŋ mikhwa ghɔ pugu pugu pɨ̄nɨ laʼa, a wuʼɔ mbɔ yi maoŋ, pugu fāʼo ntou ghrɨnjuʼɔ.
Pɔɔ llɔ Troa ŋgə̄ɨ Milɛtu
13Pigi lɔllɔ ŋgə̄ɨ shhɨ nii mitu ŋkhǐ nshāʼa ntaoŋ Ashoshi, lɨʼɨ tiɛŋ Pɔɔ nɔ haʼaŋ a ni ŋkwo chhu ni pigi nɛ, nthɛ ŋa a ni nyīeŋ pi shhɛ ŋgə̄ɨ nu fɔ. 14Pigi pugu ni ŋga mbāoŋ Ashoshi, pigi tiɛŋ vi moŋ mitu ŋkhǐ pigi pugu ghə̄ɨ Mitulɛnɛ. 15Pigi nyīeŋ llɔ fɔ mbhi gha ndaŋ pigi chəɨŋ mbɨŋ Kiou, yichəɨ mbra llɛ́ pigi shāʼa Shamo, mbhi gha mbɨnɨ ndaŋ pigi chəɨŋ Milɛtu.
16Pɔɔ lɔ̄gɔ nthí mi nɔ nyīeŋ nu moŋ ŋkhǐ mfərə Ɛfɛshɔ, nnɛ ŋa kiʼi a mīʼaŋ ndɨɨ Eshia, nthɛ ŋa a ni ŋkɔnɔ nu ŋgə̄ɨ Jerushalɛiŋ llɛ́ jɨ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Pentekɔ nɛ, nɔ haʼaŋ a njiʼɛ. 17Pɔɔ ni ŋga mbɔ Milɛtu, ntaoŋ ŋkɨ̀nɨ Ɛfɛshɔ ŋa pa thishɨ moŋ chɔshi ghɔ thɔ njəɨ vi.
18Pugu ni ŋga nthɔ njəɨ vi, a chhu ni pugu ŋa, “Pəɨ ŋkaa pəɨ ji ŋkwaŋ haʼaŋ mi ni nchhɔ chɔmbhi a shɨna pəɨ jɛ̄ nɔ fǔoŋ llɛ́ ŋa mi ni ntigi kwò a Eshia nɛ. 19Mfāʼa mbhɔ Taathɔ ni ŋguoŋ junoŋ ghao, ni ŋkhǐ ligi pugu pa mōoŋ nu ŋa a ni nthɔ vəɨ llɔ ŋkuoŋ pa ntáŋ ŋa pa Juu ni ntaaŋ a nɔ nɛ. 20Pəɨ ji ŋa ǹshini ndɔ ndə̄ɨŋ vəɨ ni sheshe yaoŋ ŋa a nthɛ a ghɛ̄rɛ vəɨ nɛ. Mi ni nchhu chrà Minnwi, ndɔ njɛʼi vəɨ shhɛnte pugu pa nda nda. 21Mi ni nshūu tə́nə pa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ mbiŋ Minnwi, niʼiŋ njùʼɔ yugu mbɨŋ Jishɔ Krishto mbɔ Taathɔ.
22“Ndɔ ndwɛ, līi njəɨ, ŋ̀gə̄ɨ nu nɛ Jerushalɛiŋ, nɔ haʼaŋ Jijwɛ Minnwi yiʼi a ŋa ŋ̀gə̄ɨ nɛ, ǹdɔ njiʼi nji nnu ŋa a shi nchwīe a fɔ nɛ, 23ŋkiɛŋ ŋa Jijwɛ Minnwi kwo shūu tə́nə a ŋa moŋ sheshe laʼataoŋ, chə́ɨŋ pugu pa ŋgəʼɨ thɔ njwɛrɛ a. 24Ǹdɔ ndīi chɔmbhi a, a pɔ yichəɨ nnu vəɨ, ki a fāʼo pi yichəɨ ghɛ̀rɛ vəɨ. Ŋ̀guʼɔ ntāʼa nu mīʼɛŋ pi nnu ŋa Jishɔ Taathɔ ni mɛ̄iŋ a nɔ ŋkuoŋ mbhi nɛ, mbɔ chīi nu ŋkɨ̀nɨ pwa pishaʼakhɔ pwapuŋ Minnwi.
25“Līi njəɨ, ndwɛ, ǹji ŋa mbaʼa kaŋ taʼa ŋoŋ vəɨ nuʼuŋ njəɨ a ŋkamuʼɔŋ, mbɔ pəɨ ŋa ǹyīeŋ nthɔ nchīi Shaʼafuoŋ Minnwi shɨna pəɨ nɛ. 26Nɛnnɛ, ǹchhu ni pəɨ shiʼa yei ŋa s̈hesheŋoŋ vəɨ mbhɛ gha, kaŋ mbhɔ ma lɔ nɛ njiʼi mbɔ nɔ, 27nthɛ ŋa ǹshini ndɔ njiʼi ndə̄ɨŋ nɔ chhu nu ŋguoŋ pa nnu ŋa Minnwi lɔ̄gɔ nthi mi nɔ chwīe nu nɛ.
28“Nɛnnɛ, p̂əɨ lɨna ni noŋ pəɨ ndɔ mbɨnɨ ndɨna ni pa ŋgwa Minnwi ŋa Jijwɛ Minnwi nūʼɔŋ vəɨ ŋa pəɨ tigi ligi yəɨ mbɨŋ pugu nɛ, nɔ lɨna nu ni chɔshi Minnwi ŋa a yuoŋ ni chhǐ Muuŋ vi nɛ. 29Ǹji ŋa ǹshi ŋga ŋgə̄ɨ, pa ŋgwa pɨphɨ nii shɨna pəɨ ŋgūo mbɨŋ pəɨ wuʼɔ nɔ haʼaŋ miŋaŋieŋ chɨgəɨchɨgəɨ ghà nchwīe ni pa minjɨɨ nɛ. 30Ndɨɨ thɔ nu ŋa pichəɨ ŋgwa llɔ shɨna pəɨ shi ndɛʼi ŋgiɛŋ nɔ fɨ̄ɨ nu pichəɨ pa ghaŋ piŋ pugu yōu njiŋ yugu. 31Nthɛ yie ghɔ, pəɨ chhɔ ni lɨna məɨ, ŋkwiŋ nu ŋa nɔ trɛi ŋgaʼo, ǹshini ndɔ njiʼi ŋkɨna nɔ yɛʼi nu vəɨ moŋ tuʼu pugu pa naoŋchɨ ni ŋkhǐ ligi.
32“Ndwɛ, ǹchāʼa vəɨ mfɛ mbhɔ Minnwi pugu pa chrà pwapuŋ yi ŋa a nthɛ a chwīe pəɨ kuʼɔ moŋ piŋ pugu pa mbɔrɔ ŋa Minnwi fɛ ni ŋguoŋ ŋgwa pi pi taoŋtaoŋ ghao nɛ.
33“Ǹshini ndɔ njiʼi nshɔ̄rɔ mbɨŋ ŋoŋ ki laoŋgo yi, ki ndhwí yi. 34Pəɨ ŋkaa pəɨ ji ŋa mbhɔ ma mei yru ju ni mmu pigi pa pakwo paŋ. 35Ǹōoŋ ni pəɨ moŋ ŋguoŋ pa nnu ghao ŋa moŋ fāʼa nu ki jwɛ, pia ghɛ̄rɛ ŋgwa pɛ ŋa pugu lɔ mfāʼo nɛ nthɔ ŋkwiŋ pi chrà Jishɔ Taathɔ ŋa a ki chhu ŋa, ‘Ntou mbɔrɔ pɔ moŋ fɛ nu nchaa kwe nu.’ ”
36A ni ŋga nchrā ti mīʼɛŋ, ŋkwi kwɛ́rɛ yi shhɛ nduoŋ Minnwi pugu pugu ghao. 37Ŋguoŋ yugu ghao kə̄ɨ, mbaŋ vi, nɔ chaʼa vi ŋa a nyīeŋ shiʼi. 38Njùʼɔ yugu lrī ŋkiɛŋ ntou yi nthɛ pa nnu ŋa a ni nchrā nɛ, ŋa mbaʼa pugu shi nuʼuŋ njəɨ vi ŋkamuʼɔŋ nɛ. Pugu lɔ̄gɔ vi ŋgə̄ɨ ntiʼi yəɨ mitu ŋkhǐ.
21Pɔɔ ghə̄ɨ Jerushalɛiŋ
1Pigi ni ŋga nchāʼa vugu, nii moŋ mitu ŋkhǐ nchuʼɔ shhɛ, ntuŋ ndɨndɨ ntaoŋ Koshi, mbhi gha ndaŋ pigi ghə̄ɨ Rodeshi, ndhɔ fɔ ŋgə̄ɨ Patara. 2Pigi gha nchəɨŋ fɔ njəɨ mitu ŋkhǐ a ghə̄ɨ nu Fonishia, pigi nii moŋ ghɔ ŋgə̄ɨ. 3Pigi ni ŋga nthɔ ti njəɨ Shaipru, nchhwi nshwiʼi mbiɛŋ ntaoŋ Shiria, ntaoŋ ŋkaoŋ pie Tairɛ, nthɛ ŋa a lɨʼɨ ŋa mitu ŋkhǐ ghɔ ni mfāʼo nɔ fuʼu nu pa kaku fɔ nɛ. 4Ŋga njəɨ pa ghaŋ younjiŋ Jishɔ, ndaʼa fɔ pigi pugu nɔ khwachəɨ llɛmbhi. Ntɔgɔ mbhɔ njɨ Jijwɛ Minnwi, pugu chhu ni Pɔɔ ŋa kiʼi a ghə̄ɨ Jerushalɛiŋ. 5Fɨʼɨ llɛmbhi ŋa a ni mbie ŋa pigi laʼa fɔ nɛ ni ŋga mmɛ, pigi lɔllɔ ŋgwɛ̄iŋ ndaoŋ ŋgə̄ɨ nu ŋguoŋ vugu ghao pugu pa ŋgwɛ pugu ni puoŋ pugu ghə̄ɨ ntiʼi vigi ti ntaoŋ moŋ laʼa, pigi kwi kwɛ́rɛ yigi ŋkɨŋ ŋkhǐ nduoŋ Minnwi, 6nchāʼa noŋ. Nɛnnɛ pigi nii mitu ŋkhǐ ŋgə̄ɨ, pugu pɨ̄nɨ yugu laʼa.
7Pigi ni ŋga mīʼɛŋ nyìeŋ llɔ Tairɛ, nchəɨŋ Tolɛmai, nchrā ni pa ghaŋ piŋ ndaʼa fɔ nɔ taʼa llɛ́. 8Mbhi gha ndaŋ pigi lɔllɔ ŋgə̄ɨ Kaisharia, ŋgə̄ɨ nda Fili ŋgaŋ chīi pwa pishaʼakhɔ, mbɔ taʼa ŋoŋ shɨna pa khwachəɨ ŋgwa pɛ ŋa pi ni nchuʼɔ vugu Jerushalɛiŋ nɔ nnu ghɛ̄rɛ ŋgwa nɛ, ndaʼa pigi pugu. 9A ni mfāʼo khwɛ puoŋ piŋgɛ ŋa pugu shi yaʼa laŋ nɛ, Minnwi nōoŋ nnu ni pugu pugu chhu.
10Nɔ haʼaŋ pigi ni ndaʼa nɔ yichəɨ fɨʼɨ llɛ́ nɛ, njəɨlɨʼɨ Minnwi chəɨ, ligi yi pɔ Agabu, llɔ Judia nshwiʼi. 11A ni nthɔ mbara vigi, ndɔ̄gɔ ŋkandaŋ Pɔɔ, ŋkrao kwò nduthɔ yi nɔ ghɔ pugu pa mbhɔ mi nchhu ŋa, “Yei nnu ŋa Jijwɛ Minnwi chhu nɛ, ‘Yei haʼaŋ pa Juu Jerushalɛiŋ shi ŋkrao ŋgaŋ ŋkandaŋ yei nchaʼa vi mfɛ mbhɔ ŋgwa taoŋ nduoŋ.’ ” 12Pigi ni ŋga njaʼo nnu yei, pigi pa ŋgwa haʼaŋ pugu ni mbɔ fɔ nɛ, ndɨ̄gəɨ vi ŋa kiʼi a kuʼɔ Jerushalɛiŋ.
13Nɛnnɛ Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Pəɨ chwīe pi nɛiŋ, ŋkə̄ɨ nu nthɔ mbəʼɨ njùʼɔ a? Nthɛ ŋa ǹdɔ ŋguʼɔ mbīri noŋ a pi nɔ ghə̄ɨ nu chə́ɨŋ, a njiʼi mbɔ pi gu ŋ̀guʼɔ ŋkukhu Jerushalɛiŋ nɔ ligi Jishɔ Taathɔ.” 14Pigi ni ŋga ndɨ̄gəɨ vi kikie, mieŋ vi fɔ nchhu ŋa, “Nnu ŋa Taathɔ tāʼa nu nɛ pɔ.”
15Llɛ́ pei ni ŋga ntɔgɔ, pigi pīri noŋ yigi ŋkuʼɔ Jerushalɛiŋ. 16Pigi pa pichəɨ ghaŋ younjiŋ Jishɔ llɔ Kaisharia pugu lɔ̄gɔ vigi ŋgə̄ɨ ni pigi nda Nashoŋ llɔ Shaipru mbɔ pa fǔoŋ ghaŋ piŋ, nnɛ ŋa pigi pugu laʼa kaʼa.
Pɔɔ ghə̄ɨ kra Jɛiŋ
17Pigi ni ŋga nthɔ nchəɨŋ Jerushalɛiŋ, pa ghaŋ piŋ shwiʼi pìɛŋ pigi ni pwanjuʼɔ. 18Mbhi gha ndaŋ, pigi pa Pɔɔ ghə̄ɨ njəɨ Jɛiŋ. Ŋguoŋ pa thishɨ ni mbɔ fɔ.
19Pɔɔ ni ŋga nchrā ni pugu, mfɨ̄ʼɨ ŋguoŋ nnu ŋa Minnwi chwīe shɨna pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ntɔgɔ mbhɔ yu nɛ, pa taʼa yi pa taʼa yi.
20Pugu ni ŋga njaʼo, ŋgaʼo Minnwi. Nchhu ghɔ kiʼɛ ŋa, “Ɔ yəɨ nu ndǐŋ vigi, fɨʼɨ ŋkaŋŋkaŋ ŋgwa Juu haʼaŋ pugu piŋ Minnwi, ndɔ mfāʼo ŋkiɛŋ ntou niʼiŋ njùʼɔ ŋkuoŋ gɨ́ Mushi nɛ. 21Pi kwo chhu pa nnu ni pugu nthɛ ghɔ ŋa ɔ yɛʼi ŋguoŋ pa Juu ŋa pugu laʼa nu shɨna ŋgwa taoŋ nduoŋ nɛ, ŋa kiʼi pugu nūʼɔŋ gɨ́ Mushi, nchhu nu ni pugu ŋa kiʼi pugu niʼiŋ puoŋ pugu ŋgunu mbrɛi, ki nchwīe nùʼɔŋ pa ŋgwa Juu. 22Ti pi shi nchwīe pi nɛiŋ? Nthɛ ŋa pugu shi njaʼo ŋa ɔ thɔ.
23“Yei nnu ŋa pigi tāʼa nu ŋa ɔ chwīe nɛ. Khwɛ ŋgwa pɔ hɛiŋ haʼaŋ pugu kwo lɔ̄gɔ kàʼa shhɨ Minnwi. 24Ghə̄ɨ pəɨ pugu kaʼa, nchwīe pa nùʼɔŋ nɔ pɔ nu yi taoŋtaoŋ, ɔ lɔ mbe yaoŋ ŋa a pie ŋa pugu fɛ nɔ chwīe nu nùʼɔŋ ghɔ nnɛ ŋa mimfɛ pi kiri thɔ yugu. Nnɛ kaŋ pugu ŋkaa pugu shi nji ŋa nnu shini lɔ mbɔ moŋ pa nnu haʼaŋ pi chhu nthɛ ghɔ, ŋa gɔ̀ nduthɔ yɔ ghà nūʼɔŋ gɨ́.
25“Ndɔ ni ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa pugu piŋ Minnwi nɛ, pigi kwo nāʼaŋ ŋwaʼaŋlɨ mfɛ ni pugu ŋa kiʼi pugu jɨ maoŋ ŋa pi fɛ̄ʼi pa nnwi nɔ ghɔ nɛ, kiʼi pugu jɨ chhǐ, kiʼi pəɨ kru minyieŋ ŋa pi nɨ̄naoŋ mmi yi a khu ki chhǐ lɔ ntaoŋ mbɨŋ yu nɛ, kiʼi pugu kwoshuoŋ.”
26Nnɛ, Pɔɔ ghə̄ɨ pugu pa ŋgwa pighɔ. Mbhi gha ndaŋ pugu pugu chwīe noŋ yugu mbɔ yi taoŋtaoŋ, ŋgə̄ɨ Nda Minnwi, nɔ chhu nu llɛmbhi ŋa a piʼi pugu lūgwi chwīe nu nùʼɔŋ nɔ pɔ nu yi taoŋtaoŋ, ndɔ shi nthɔ ni maoŋ fɛʼiŋgiɛŋ nɔ fɛ nu nɔ thɔ shesheŋoŋ vugu.
Pi wɛ̄iŋ Pɔɔ Nda Minnwi
27Khwachəɨ llɛ́ ghɔ ni ŋga ŋkwo mmɛ nu, pichəɨ ŋgwa Juu llɔ Eshia gha njəɨ Pɔɔ Nda Minnwi, niʼiŋ puŋ yú ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mbɔ fɔ nɛ ndɔ ŋgwɛ̄iŋ vi nɛ, 28mbaʼo ŋgòu ŋa, “Ŋgwa Ishrae pəɨ kwe vigi! Yei ŋoŋ yɛ ŋa a nyīeŋ ŋguoŋ lɨʼɨ nthɔ njɛʼi ŋgwa ni nnu pɨphɨ nthɛ ŋgwa Ishrae pugu pa gɨ́ Mushi pugu pa Nda Minnwi yei. Nɔ pīgi nu, a lɔ̄gɔ pa ŋgwa taoŋ nduoŋ nthɔ mfuo lɨʼɨ taoŋtaoŋ yei.” 29Pugu ni nchhu nnɛ nthɛ ŋa pugu ni ŋkwo fǔoŋ njəɨ vi pugu Trɔfimu mbɔ ŋoŋ llɔ Ɛfɛshɔ moŋ laʼa, nthɔ mbīʼi nu ŋa ju, Pɔɔ, ntiɛŋ vi nthɔ nɔ Nda Minnwi.
30Fiŋthɔ gū moŋ ŋguoŋ laʼa ghao, pa ŋgwa pighɔ tei ŋgə̄ɨ ŋgwɛ̄iŋ Pɔɔ nshūu vi ntaoŋ nɔ Nda Minnwi, nchri choŋkaʼa wuʼɔ ndɨɨ ghɔ. 31Nɔ haʼaŋ pugu ni mbaʼo nu nɔ jwi nu Pɔɔ nɛ, ŋkɨ̀nɨ chəɨŋ mbhɔ taathɔ pa ghaŋ māʼaŋ nchhɔ̀ Roma ŋa ŋguoŋ Jerushalɛiŋ pɔ moŋ fiŋthɔ. 32Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ a lɔ̄gɔ pa shoogɛ pugu pa thishɨ taʼa ŋkɨɨ shoogɛ, pugu pugu tei ŋgə̄ɨ njəɨ ŋgwa pighɔ. Pa ŋgwa pighɔ ni ŋga njəɨ vi pugu pa shoogɛ pighɔ, mieŋ wie nu Pɔɔ.
33Taathɔ ghɔ ghə̄ɨ ŋgwɛ̄iŋ Pɔɔ, mfɛ gɨ́ ŋa pi krao vi ni paa ndigi chɛiŋ. Ndɔ mbie kiʼɛ ŋa, “Ŋoŋ vei pɔ pi gɔ̌? A lɔ nchwīe pi nɛiŋ?” 34Pichəɨ ŋgwa moŋ kɨrɨ ghɔ paʼo ŋgòu nchhu yei nnu, pichəɨ chhu yini. A gha mieŋ ki yaʼo laʼo nnu pighɔ, nthɛ ntou yɔ̀yɔnɔ a fɛ gɨ́ ŋa pi niʼiŋ vi moŋ lɨʼɨ ŋa pa shoogɛ ghà nchhɔ nɛ. 35Ndɨɨ ŋa pi ni nchəɨŋ ni ju ni mbɨŋ nchwi nda nɛ, pa shoogɛ pighɔ ya ntiɛŋ vi tiɛŋ nthɛ fɨʼɨ kɨkrɨ ŋa yú ŋgwa pighɔ ni nthɔ nu nɔ ghɔ nɛ. 36Yú ŋgwa pighɔ wuʼɔ nthɔ nu njiŋ yu mbaʼo ŋgòu ŋa, “Pəɨ mīʼɛŋ ni ju!”
Pɔɔ tǎa nchò yi
37Nɔ haʼaŋ pi ni ntāʼa nu nii ni Pɔɔ moŋ lɨʼɨ ŋa pa shoogɛ ghà mbɔ nɛ, a chhu ni taathɔ pa shoogɛ pighɔ ŋa, “N̂chhu nnu vɛ?”
A pie vi ŋa, “Ɔ ji chrà Gri? 38A lɔ mbɔ gɔ̀ mbɔ ŋoŋ Ijipti ŋa a ni nthɔ ni tɨnɨthɔ ndɔ̄gɔ khwɛ ŋkaŋ mikija pəɨ pugu nii moŋ ŋkǔnu njó nɛ?”
39Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “M̀bɔ pi ŋoŋ Juu llɔ Tashɔ moŋ Shilishia, ŋoŋ llɔ moŋ mmɛ laʼataoŋ. Ǹdɨ̄gəɨ ghɔ mieŋ ǹchhu nnu ni ŋgwa pei.”
40Nthishɨ pa shoogɛ ghɔ piŋ, nnɛ Pɔɔ thi ŋkuoŋ pa nchwi nda pighɔ nōoŋ ni mbhɔ yi ŋa ŋgwa pighɔ lɛrɛ laŋ. Pugu ni ŋga ndɛrɛ laŋ, Pɔɔ chrà ni pugu moŋ chrà Hibru, nchhu nu ŋa,
221“Lǐŋ paŋ pugu pa tǎa paŋ, pəɨ yaʼo ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ ǹshi ntaa noŋ a ndwɛ shhɨ pəɨ nɛ.” 2Pugu gha njaʼo a chrà pi moŋ chrà Hibru, pugu pɨnɨ nja ndɛrɛ laŋ. Pɔɔ ghə̄ɨ shhɨ nchhu ŋa,
3“Mi ŋoŋ Juu, pi phi a Tashɔ moŋ Shilishia ndɔ ŋ̀kuʼɔ pi hɛiŋ moŋ Jerushalɛiŋ mbhɔ Gamalia mbɔ masha a. M̀fāʼo ŋkiɛŋ tɨtɨnɨ ntɨ́gɨ moŋ gɨ́ pa tǎa pia, mfɛ noŋ a ni Minnwi wuʼɔ nɔ haʼaŋ ŋguoŋ vəɨ haʼaŋ pəɨ thi hɛiŋ shiʼa fɛ noŋ yəɨ nɛ. 4Ŋki fɛ ŋgəʼɨ ni ŋgwa ŋa pugu younjiŋ Shɛndaoŋ yei nɛ, ti pichəɨ khu. Ŋki wɛ̄iŋ mbia pugu pa piŋgɛ niʼiŋ vugu chə́ɨŋ. 5Pa taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa kúŋ nthɛ pugu kwe ntie a ŋa ǹchhu pi nnu shini. Pugu ni nāʼaŋ pa ŋwaʼaŋlɨ mfɛ vəɨ ŋ̀gə̄ɨ mfɛ ni pa ŋgwa Juu Damashiku, nɛnnɛ, ŋ̀gə̄ɨ fɔ nɔ wɛ̄iŋ nu ŋgwa ŋa pugu ni mbɔ fɔ nɛ ŋkrao vugu mbɨnɨ ni pugu Jerushalɛiŋ pi fɛ njɔ́ ni pugu.
Pɔɔ fɨ̄ʼɨ ŋkwaŋ haʼaŋ a ni ŋkara mbiŋ Minnwi nɛ
6“Nɔ haʼaŋ ŋki nyīeŋ ŋgə̄ɨ nu ti mbara mbɨŋ Damashiku nɛ, nnu ni ntuŋ minaoŋ, líʼɛ llɔ po wīʼi nshei yəɨ mu. 7Ŋ̀gū shhɛ, njaʼo yichəɨ ŋggì chhu nu vəɨ ŋa, ‘Shɔɔ, Shɔɔ, ɔ thɔ mfɛ ŋgəʼɨ vəɨ nɔ khɔ?’
8“Ŋ̀khwɛ̄ ŋa, ‘Ɔ pɔ pi gɔ̌, Taathɔ?’
“A chhu ŋa, ‘Mi Jishɔ llɔ Nasharɛ ŋa ɔ thɔ mfɛ ŋgəʼɨ ghɔ nɛ.’ 9Ŋgwa haʼaŋ pigi pugu ni mbɔ kaʼa nɛ, ni njəɨ líʼɛ ghɔ ndɔ paʼa ndɔ njaʼo nji ŋggì ŋoŋ ŋa a ni nchrā nu vəɨ nɛ.
10“Nchhu ŋa, ‘Mi shi nchwīe pi nɛiŋ, Taathɔ?’
“Taathɔ chhu vəɨ ŋa, ‘Lɔllɔ ŋgə̄ɨ Damashiku, pi shi nshwei ghɔ fɔ ni ŋguoŋ nnu ŋa Minnwi nūʼɔŋ ŋa ɔ chwīe nɛ.’ 11Ligi ma nchri nthɛ fɨʼɨ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ líʼɛ ghɔ ni nthɛ nɛ, nthɛ yie ghɔ, pakwo paŋ wɛ̄iŋ mbhɔ a ŋgə̄ɨ ni mu moŋ Damashiku.
12“Ŋoŋ chəɨ ni mbɔ moŋ laʼataoŋ Damashiku, ligi yi pɔ Anania, mbɔ ŋkiɛŋ ŋgaŋ pɔgɔ Minnwi ndɔ nūʼɔŋ ŋguoŋ gɨ́ ghao, ŋguoŋ pa ŋgwa Juu līi vi ŋa a ŋkiɛŋ ŋoŋ. 13A thɔ ntithi yəɨ mu nchhu ŋa, ‘Ndǐŋ a Shɔɔ, pɨnɨ njəɨ lɨʼɨ,’ wuʼɔ chomilaoŋ ghɔ, ligi a chuʼɔ ǹjəɨ vi.
14“A chhu ŋa, ‘Minnwi pa ŋkhu tǎa pia chuʼɔ ghɔ ŋa ɔ ji nnu ŋa a kāʼa nɔ chwīe nu nɛ, nɔ yəɨ nu Muuŋ Fàʼa vi yi Ndɨndɨ, ndɔ njaʼo ŋggì yi a chrà nu. 15Ɔ shi mbɔ miŋkwentie yi ni ŋguoŋ ŋgwa nɔ nchhu nu pa nnu pɛ ŋa ɔ yəɨ ndɔ njaʼo nɛ. 16Ɔ nuʼuŋ nchēi pi khɔ ndwɛ, yrɛi shhɛ, ŋkwe ŋkhǐ nduoŋ Minnwi a shɨ̄gao phɨ yɔ.’
Minnwi gɛ̄ Pɔɔ ŋa a ghə̄ɨ nchīi chrà yi ni ŋgwa taoŋ nduoŋ
17“M̀bɨnɨ Jerushalɛiŋ ŋga nthɔ nduoŋ Minnwi moŋ Nda Minnwi, njəɨ nnu. 18Moŋ nnu ghɔ ǹjəɨ Taathɔ a chhu vəɨ ŋa, ‘Kɔnɔ ntaoŋ Jerushalɛiŋ ni njɨ, nthɛ ŋa mbaʼa ŋgwa pei piŋ nnu ŋa ɔ shi nchhu nthɛ a nɛ.’
19“Ŋ̀khwɛ̄ ŋa, ‘Taathɔ, pugu ni noŋ pugu ji ŋa ŋki nyīeŋ moŋ sheshe nda luoŋ Minnwi ŋgwɛ̄iŋ pa ŋgwa ŋa pugu piŋ ghɔ nɛ, niʼiŋ vugu chə́ɨŋ ndɔ ŋgwie pichəɨ. 20Ndɨɨ ŋa pi ni nchhɔ njwi miŋkwentie yɔ mbɔ Shitifiŋ nɛ, mmu nduthɔ a ni mbɔ fɔ, mbiŋ nu ŋa pi jwi vi, ndɨna nu ni ndhwí ŋgwa pɛ ŋa pugu ni thɔ njwi vi nɛ.’
21“Taathɔ chhu vəɨ ŋa, ‘Ghə̄ɨ! Nthɛ ŋa ǹshi ntaoŋ ghɔ fie hini ni ŋgwa laʼataoŋ nduoŋ.’”
22Ŋgwa pighɔ ni ŋguʼɔ njwɛrɛ nu ti ŋga njaʼo yei, ŋkə̄rə ŋggì yugu nchhu ŋa, “Pəɨ mīʼɛŋ ni ju, a lɔ mfāʼo nɔ chhɔ nu mbhi!” 23Ndɔ haʼaŋ pugu ni mbaʼo ŋgòu, nshrāo ndhwí yugu mfiri nu, ndɔ māʼaŋ pru moŋ tɔthɨ nɛ, 24taathɔ pa shoogɛ Roma fɛ gɨ́ ŋa pi lɔ̄gɔ Pɔɔ ŋgə̄ɨ ni ju moŋ lɨʼɨ ŋa pa shoogɛ ghà nchhɔ nɛ, ndɔ nchhu pugu wie vi nɔ tāʼa nu laʼo nnu ŋa a chwīe pa ŋgwa Juu thɔ mbaʼo ŋgòu thɔ yu nɛ. 25Ndɔ pugu ni ŋga ŋkwo krao vi nɔ wie nu, Pɔɔ pie ni taʼa nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ ŋa a ni nthi fɔ nɛ ŋa, “Gɨ́ piŋ ŋa pi wie ŋoŋ Roma ki lɔ naa nshaʼa vi njəɨ ŋa a gū sháʼa?”
26Ndɨɨ ŋa nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ ghɔ ni njaʼo nnu yei nɛ, ŋgə̄ɨ nchhu ni taathɔ pa shoogɛ ŋa, “Ɔ tāʼa nchwīe pi nɛiŋ? Nthɛ ŋa ŋoŋ vei pɔ pi ŋoŋ Roma.”
27Taathɔ pa shoogɛ pighɔ ghə̄ɨ mbie vi ŋa, “Shwei a, ɔ ŋoŋ Roma?”
Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Ooŋ.”
28Taathɔ pa shoogɛ pighɔ chhu ŋa, “Njuoŋ pi ni ŋkiɛŋ ntou mbɨŋ maa mbɔ ŋoŋ Roma.”
Pɔɔ khwɛ̄ ji ŋa, “Pi phi a phi nɔ ŋoŋ Roma.”
29Nnɛ ŋgwa pɛ ŋa pugu ni mbɔ nɔ tou nu mi nɛ kāʼo mbɨ̄nɨ pɨ̄nɨ ndɨɨ ghɔ. Taathɔ pa shoogɛ ghɔ pɔgɔ nthɛ ŋa a ni nji ndɨɨ ghɔ ŋa Pɔɔ pɔ pi ŋoŋ Roma a kwo lɔ ŋkrao vi.
Pɔɔ shhɨ pa kúŋ
30Ndɔ mbhi ni ŋga ndaŋ, taathɔ pa shoogɛ pighɔ tāʼa nu nja nji nnu ŋa a chwīe pa ŋgwa Juu paʼo ŋgòu thɔ yu nɛ, ŋkɨ̄gɛi vi, ŋgɛ̄ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa kúŋ, nshwiʼi ni Pɔɔ kiʼɛ ntigi vi shhɨ pugu.
231Pɔɔ chaoŋ ligi yi mbɨŋ pa kúŋ nchhu ŋa, “Lǐŋ paŋ, ŋgaŋthɔ a lɔ njiʼi ŋkhu moŋ ŋkwaŋ haʼaŋ ǹchhɔ chɔmbhi a shhɨ Minnwi ti nthɔ nchəɨŋ shiʼa nɛ.” 2Taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ mbɔ Anania fɛ gɨ́ ni ŋgwa haʼaŋ pugu ni nthi mbara yəɨ Pɔɔ nɛ ŋa pugu chrə̄ɨ lrì thɔ Pɔɔ. 3Nɛnnɛ, Pɔɔ chhu ghɔ ŋa, “Minnwi shi nchrə̄ɨ ghɔ ŋkaa ghɔ, ma ŋgaŋ mbe vei. Ɔ chhɔ hɛnɛ nɔ shaʼa nu ma ŋkwaŋ haʼaŋ gɨ́ chhu nɛ, ndɔ mbəʼɨ gɨ́ ghɔ ŋkaa ghɔ nɔ chhu nu ŋa pi chrə̄ɨ a?”
4Ŋgwa haʼaŋ pugu ni nthi yəɨ Pɔɔ nɛ chhu ŋa, “Ɔ kie nɛiŋ ŋgwɛʼi taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ Minnwi?”
5Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Lǐŋ paŋ ǹshini ndɔ nji ŋa a taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ, nthɛ ŋa pi nāʼaŋ ŋa kiʼi nchrā nnu pɨphɨ nthɛ ghaŋ shaʼa ŋgwa pəɨ.”
6Ndɔ Pɔɔ ni ŋga njəɨ ŋa taʼa ghrà kɨrɨ ghɔ pa ŋgwa Shadushi yichəɨ taʼa pɔ Farashi, a paʼo ŋgòu nda pa kúŋ ŋa, “Lǐŋ paŋ, mi ŋoŋ Farashi, a phi ŋoŋ Farashi mbhi a. Pi shaʼa a hɛiŋ shiʼa nthɛ ŋa ǹjwɛrɛ nu ni tɨnɨnjuʼɔ ŋa ŋgwa ŋa pugu ŋkhu nɛ shi mbɨnɨ ŋkuʼɔ.”
7A ni ŋga nchhu yei nnu, mindoundou gū shɨna pa ŋgwa Farashi pugu pa ŋgwa Shadushi, kɨrɨ ghɔ shɨna ntaoŋ nduoŋnduoŋ. 8Nthɛ ŋa pa ŋgwa Shadushi ghà nchhu ŋa ŋoŋ shiʼa ŋkhu mbɨnɨ ŋkuʼɔ, paʼa pa ghaŋ ntaoŋ Minnwi lɔ mbɔ, ndɔ paʼa pa Jijwɛ lɔ mbɔ, ndɔ ŋgwa Farashi piŋ ŋguoŋ pa nnu pei ghao. 9Mmɛ yɔ̀yɔnɔ mūʼuŋ, pichəɨ pa ghaŋ yɛʼi ŋgwa ni gɨ́ Mushi ŋa pugu ni mbɔ moŋ taʼa ghrà pugu pa ŋgwa Farashi nɛ tithi ndōu nu ŋa, “Pigi lɔ njəɨ fàŋ ŋoŋ vei, pəɨ ji nɛiŋ ŋa yichəɨ jijwɛ, ki ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi chrà ghɔ?”
10Minduoŋnduoŋ ghɔ ni ŋga nchəɨŋ móŋoŋ, taathɔ pa shoogɛ pighɔ pɔgɔ ŋa pi shi nshāa Pɔɔ prapra, mfɛ gɨ́ ni pa shoogɛ ŋa pugu shwiʼi mfuʼu vi ni ghrɨ́ shɨna ŋgwa pighɔ nthɔ nɔ lɨʼɨ haʼaŋ pa shoogɛ ghà nchhɔ nɛ.
11Tuʼu gha shini, Taathɔ thi yəɨ yu nchhu ŋa, “Fāʼo tɨnɨnjuʼɔ, wuʼɔ ŋkwaŋ haʼaŋ ɔ chīi ligi a Jerushalɛiŋ nɛ, a wuʼɔ ŋkwaŋ haʼaŋ ɔ shi nchīi moŋ laʼataoŋ Roma nɛ.”
Ntáŋ nɔ jwi nu Pɔɔ
12Mbhi ni ŋga ndaŋ, pichəɨ pa ŋgwa Juu nyiaŋ ntáŋ, ŋgwrā kɨ̀na ŋa mbaʼa pugu njɨ yaoŋ, ki nnu sheshe yaoŋ, kaŋ a nɛ pugu jwi Pɔɔ. 13Ŋgwa ŋa pugu ni nyiaŋ ntáŋ ghɔ nɛ ni ntɔgɔ khwɛ wuŋ yugu. 14Pugu lɔllɔ ŋgə̄ɨ mbara pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa pichəɨ pa thishɨ nchhu ŋa, “Pigi wrā kɨ̀na ŋa mbaʼa pigi jɨ sheshe yaoŋ ti nuʼuŋ njwi Pɔɔ. 15Nthɛ yie ghɔ, pəɨ pa pichəɨ pa kúŋ taoŋ ŋkɨ̀nɨ ni taathɔ pa shoogɛ Roma ŋa a taoŋ Pɔɔ ni pəɨ. Pəɨ chwīe nɔ haʼaŋ pəɨ tāʼa nu ntou pi mooŋ nnu ghɔ shiʼi nɔ ji nu pa nnu nthɛ vi. Pigi kwo pīri noŋ yigi nɔ jwi nu vi ŋkaoŋ a maa ndɔ nchəɨŋ hɛiŋ.”
16Ndɔ muuŋ mimbia mbɔ muuŋ ndǐŋ Pɔɔ yi miŋgwɛ ni njaʼo ntáŋ yei, ŋgə̄ɨ lɨʼɨ haʼaŋ pa shoogɛ ghà nchhɔ nɛ nshwei Pɔɔ nɔ ghɔ. 17Nɛnnɛ, Pɔɔ mɛ̄iŋ taʼa nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ nchhu ghɔ ŋa, “Lɔ̄gɔ muuŋ vei ŋgə̄ɨ nɔ ghɔ shhɨ taathɔ pa shoogɛ nthɛ ŋa a fāʼo nnu nɔ chhu nu ghɔ.”
18Nɛnnɛ, nthishɨ ghɔ lɔ̄gɔ vi pugu yu ghə̄ɨ njəɨ taathɔ pa shoogɛ nchhu ŋa, “Pɔɔ, yichəɨ taʼa ŋgaŋ chə́ɨŋ, mɛ̄iŋ a nchhu vəɨ ŋa ǹdɔ̄gɔ muuŋ vei nthɔ njəɨ ghɔ nɔ, nthɛ ŋa a fāʼo nnu nɔ chhu nu vɛ.”
19Taathɔ pa shoogɛ ghɔ wɛ̄iŋ mbhɔ yi pugu yu ghə̄ɨ lɨʼɨ haʼaŋ ŋgwa lɔ mbɔ nɛ, a pie vi njiŋnjiŋ ŋa, “Nnu ŋa ɔ tāʼa nu nchhu vəɨ nɛ pɔ pi khɔ?”
20Muuŋ ghɔ khwɛ̄ ŋa, “Pa Juu taaŋ ŋa pugu shi nchhu vɛ ŋa ɔ taoŋ Pɔɔ ni pa kúŋ yua nɔ haʼaŋ pugu tāʼa nu ntou vi tou nji pa nnu nthɛ vi shishiʼi. 21Ndɔ kiʼi njaʼo nnu ŋa pugu chhu nu nɛ, nthɛ ŋa pugu tɔgɔ khwɛ wuŋ yugu ŋa pugu kwo taaŋ ti ŋgwrā kɨ̀na ŋa mbaʼa pugu jɨ ki nnu sheshe yaoŋ ki lɔ naa njwi vi, ŋkwo lɛrɛ nthɔ njwɛrɛ vi. Ti ndwɛ, pugu kwo pīri noŋ yugu nthɔ njwɛrɛ khwɛ̀ pi mbhɔ ghɔ.”
22Nɛnnɛ, taathɔ pa shoogɛ chhu ni muuŋ ghɔ ŋa a ghə̄ɨ ni vhi ndɔ mfɛ gɨ́ ghɔ ŋa, “Kiʼi nchwīe shesheŋoŋ ji ŋa ɔ kwo chhu nnu yei vəɨ.”
Pi taoŋ Pɔɔ ni Feli mbɔ ŋgaŋ Shaʼa Kaisharia
23Taathɔ pa shoogɛ ghɔ mɛ̄iŋ paa nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ nchhu ŋa, “Pəɨ pīri paa ŋkɨɨ pa shoogɛ nɔ ghə̄ɨ nu Kaisharia pəɨ pa khwachəɨ wuŋ ghaŋ māʼaŋ nchhɔ̀ ni minyieŋləɨ pugu pa paa ŋkɨɨ ghaŋ māʼaŋ nchhɔ̀ ni khwǎ, mbīri nɔ llɔ nu moŋ ndipuʼu minaoŋ ni tuʼu. 24Fɛ pichəɨ pa ŋkwɛ́iŋ ni Pɔɔ a kuʼɔ pəɨ ghə̄ɨ ni ju mfɛ vi ni Feli, mbɔ mmɛ ŋgaŋ shaʼa ŋgwa shiʼi, ki kàʼa lɔ ŋkēe vi.” 25Taathɔ pa shoogɛ ghɔ nāʼaŋ ŋwaʼaŋlɨ, nchhu nu ŋa,
26“Ŋwaʼaŋlɨ yei nāʼaŋ mmu Klaudiu Lishia vɛ, ma Feli ŋoŋ ndiɛŋ, ǹchrā vɛ.
27Pa ŋgwa Juu ni ŋgwɛ̄iŋ ŋoŋ vei ntāʼa nu njwi vi. Ŋ̀ga nthɔ mbara vi pigi pa shoogɛ ŋkwe vi, njaʼo ŋa a pɔ pi ŋoŋ laʼataoŋ Roma. 28Ŋki tāʼa nu nji nnu ŋa pugu ni ŋgwɛ̄iŋ vi nɔ nɛ, nɛnnɛ, ŋ̀gə̄ɨ ni ju nda pa kúŋ pugu. 29Ŋki gha ntāʼa, njəɨ ŋa pa nnu haʼaŋ pi ni ŋgwɛ̄iŋ vi nɔ ghɔ nɛ lɔ mbɔ pa nnu haʼaŋ a nthɛ pi jwi vi, ki niʼiŋ vi chə́ɨŋ nɔ ghɔ, pa nnu pighɔ pɔ pi ŋkuoŋ pa pie nthɛ nnu gɨ́ yugu. 30Pi ni ŋga ntūgu vəɨ ŋa pi thɔ nyiaŋ ntáŋ nthɛ vi, ǹtaoŋ vi vɛ taʼa ŋgɛ, mfɛ gɨ́ ni ŋgwa haʼaŋ pugu wɛ̄iŋ vi nɛ ŋa pugu shwei nnu haʼaŋ pugu wɛ̄iŋ vi nɔ ghɔ nɛ vɛ.”
31Nɛnnɛ, pa shoogɛ lɔ̄gɔ Pɔɔ wuʼɔ ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ pi ni mfɛ gɨ́ ni pugu nɛ, ŋgə̄ɨ ni ju ti nchəɨŋ Antipatri ni tuʼu. 32Mbhi gha ndaŋ pugu pɨ̄nɨ lɨʼɨ haʼaŋ ghaŋ māʼaŋ nchhɔ̀ ghà nchhɔ nɛ, mieŋ vi pugu pa ghaŋ Minyieŋləɨ ŋa pugu pugu ghə̄ɨ kaʼa. 33Pugu ni ŋga nchəɨŋ Kaisharia, mfɛ ŋwaʼaŋlɨ ghɔ ni Feli mmɛ ŋgaŋ shaʼa ŋgwa, mbɨnɨ nchaʼa Pɔɔ mfɛ mbhɔ yu. 34Feli mɛ̄iŋ ŋwaʼaŋlɨ ghɔ mbie vi ŋa a llɔ moŋ yəɨ lɨʼɨ, ŋga njaʼo ŋa a llɔ pi Shilishia, 35a chhu ghɔ ŋa, “Ǹshi njaʼo chrà yɔ ndɨɨ ŋa ŋgwa ŋa pugu wɛ̄iŋ ghɔ thɔ nɛ.” Nɛnnɛ, mfɛ gɨ́ ŋa pi chhɔ ŋkɛ̄ʼi Pɔɔ ntuʼɔ fùoŋ Hɛrɔ.
24Nnu ŋa pi wɛ̄iŋ Pɔɔ nɔ ghɔ nɛ
1Tiɛŋ llɛ́ ni ŋga ntɔgɔ, taathɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ mbɔ Anania shwiʼi pugu pa pichəɨ pa thishɨ ni taʼa ŋoŋ ŋa a shi nchrā nɔ lɨʼɨ yugu, ligi yi pɔ Tetulu. Pugu fɨ̄ʼɨ nnu ŋa pugu wɛ̄iŋ Pɔɔ nɔ nɛ ni Feli ŋoŋ ndiɛŋ. 2Pi ni ŋga mɛ̄iŋ Pɔɔ a nii nda, Tetulu jɛ̄ nthɔ ntigi pa nnu thɔ yu, nchhu nu ŋa,
“Nthɛ ŋa ɔ shaʼa nu ni shiethɔ nɛ, pigi fāʼo ntou ghɨghrɨ nɔ ntaaŋ ndɨɨ nɛ, pugu pa ŋa ntou pa kwrí thɔ moŋ laʼataoŋ yei ntɔgɔ pi mbhɔ ghɔ nɛ, ma Feli ŋoŋ ndiɛŋ, 3moŋ ŋguoŋ shɛndaoŋ moŋ ŋguoŋ lɨʼɨ ghao, pigi piŋ ŋguoŋ nnu pighɔ ni ntou tōo nu vɛ, ma Feli ŋoŋ ndiɛŋ. 4Ndɔ nɔ mieŋ nu ki lɔ nuʼuŋ njwi ndɨɨ yɔ, ǹdɨ̄gəɨ ghɔ moŋ pwanjuʼɔ yɔ ŋa ɔ yaʼo vigi nɔ kuo ndɨɨ. 5Pigi yəɨ ŋa ŋoŋ vei ya mbɔ pi ŋkiɛŋ ŋgaŋ ndàŋ, a thɔ ni minduoŋnduoŋ shɨna pa Juu moŋ ŋguoŋ mbhi ghao, mbɔ nthishɨ pa ŋgwa kɨrɨ yɛ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Nashariŋ nɛ.24:5 Yei ŋkwaŋ haʼaŋ Tetulu ni mɛ̄iŋ Pɔɔ pugu pa pichəɨ pa ŋgwa ŋa pugu ni njōu njiŋ Jishɔ llɔ Nasharɛ nɛ.6A ni ntāʼa nu mfuo Nda Minnwi, pigi wɛ̄iŋ vi. [Pigi kaŋ ni nshāʼa vi ŋkwaŋ nɔ haʼaŋ gɨ́ yigi chhu nɛ, 7ndɔ Lishia mbɔ nthishɨ pa taathɔ pa shoogɛ thɔ ni ghrɨ́ ŋkwe vi mbhɔ pigi ŋgə̄ɨ ni ju, 8nchhu nu ni pa ŋgwa ŋa pugu ni ntigi nnu thɔ yu nɛ ŋa pugu thɔ shhɨ ghɔ.] Ɔ shi ŋga ntou vi ni noŋ yɔ, kaŋ ɔ shi nji ŋguoŋ pa nnu ŋa pigi wɛ̄iŋ vi nɔ nɛ mbhɔ yu.”
9Pa ŋgwa Juu nii moŋ ghɔ ŋkaa pugu, nchhu nu ŋa ŋguoŋ pa nnu haʼaŋ pi wɛ̄iŋ vi nɔ nɛ nnu shini.
Pɔɔ taa nchò yi shhɨ Feli
10Feli mmɛ ŋgaŋ shaʼa ŋgwa nōoŋ ni mbhɔ yi ŋa Pɔɔ chrà. Pɔɔ chhu ŋa, “Ǹji ŋa ɔ kwo shaʼa laʼataoŋ yei nɔ ntou ŋgaʼo. Nthɛ yie ghɔ, m̀fāʼo pwatua nɔ taa nu nchò a shhɨ ghɔ. 11Nɔ haʼaŋ ɔ nthɛ ɔ yəɨ ni noŋ yɔ nɛ, a lɔ njiʼi ntɔgɔ paanchrɔ llɛ́ nɔ haʼaŋ ŋki kuʼɔ Jerushalɛiŋ lɨʼɨ ghaʼo Minnwi. 12Pa Juu shi ki lɔ njəɨ nthɔ ndōu nu pigi shesheŋoŋ ki niʼiŋ puŋ ŋgwa moŋ Nda Minnwi ti mfɛ pi ni mooŋ sheshe nda luoŋ Minnwi, ki pi moŋ laʼa. 13Ndɔ minthɛ paʼa pugu lɔ nōoŋ vɛ ŋa nnu ŋa pugu tigi nu thɔ mu nɛ nnu shini.
14“Ndɔ m̀biŋ yei vɛ, ŋa ŋ̀ga ŋgaʼo Minnwi pa ŋkhu tǎa pigi njōu pi njiŋ Shɛndaoŋ ŋa pugu chhu ŋa a lɔ kāʼo nɛ. Ndɔ m̀bɨnɨ mbiŋ ŋa ŋguoŋ yaoŋ ŋa pi nāʼaŋ moŋ ŋwaʼaŋlɨ gɨ́ Mushi pugu pa yi njəɨlɨʼɨ Minnwi nɛ, yi ndɨndɨ. 15M̀fāʼo kwàʼa mbɨŋ Minnwi ŋa pugu ŋkaa pugu fāʼo nɛ, ŋa ŋguoŋ ŋgwa ghao, ŋgwa shiʼi pugu pa pi pɨphɨ shi ndɛ mbɨnɨ ŋkuʼɔ moŋ gu. 16Nɛnnɛ, ŋ̀ga mbaʼo ŋa ŋgaŋthɔ a pɔ yi shishie shhɨ Minnwi pugu pa ŋgwamishua.
17“Mi ni ŋga ŋkwo pɔ mbhi nɔ ntou ŋgaʼo, mbɨnɨ mbɨ̄nɨ laʼa pigi nɔ ghɛ̄rɛ nu ŋgwa paŋ ni mbɨŋ ndɔ mbɨnɨ fɛʼiŋgiɛŋ ni Minnwi. 18A ni mbɔ pi ndɨɨ ŋa ŋki thɔ nchwīe nnu pei Nda Minnwi nɛ, ndɨɨ ŋa ŋki kwo mīʼɛŋ nùʼɔŋ ŋa pi ghà nchwīe nɔ pɔ nu yi taoŋtaoŋ nɛ, ŋa pugu ni njəɨ a. Pigi pa yú ŋgwa shini ndɔ mbɔ kaʼa, ndɔ paʼa minduoŋnduoŋ lɔ mbɔ. 19Ndɔ pichəɨ pa ŋgwa Juu llɔ Eshia ni mbɔ fɔ ŋkaa pugu, a pie ŋa pugu thɔ ŋkaa pugu nɔ fɨ̄ʼɨ nu sheshe nnu ŋa ǹchwīe ki a lɔ ŋkāʼo nɛ. 20Ndāa nɛnnɛ nɛ, pei ŋgwa ŋa pugu pɔ hɛiŋ nɛ fɨ̄ʼɨ nɛ nnu ŋa ŋki chwīe ki a lɔ ŋkāʼo ndɨɨ ŋa ŋki thi shhɨ pa kúŋ nɛ, 21ŋkiɛŋ yei taʼa nnu ŋa ŋki paʼo ŋgòu nɔ ndɨɨ ŋa ŋki thi shɨna pugu nɛ, ‘Ǹthi sháʼa nɛ shiʼa shhɨ pəɨ nthɛ ŋa m̀biŋ ŋa ŋgwa ghà ŋga ŋkhu, shi mbɨnɨ ŋkuʼɔ.’ ”
22Ndɔ Feli ŋa a ni nja nji pa nnu nthɛ nnu Shɛndaoŋ shiʼi nɛ, chi sháʼa mfɛ shhɨ, nchhu ŋa, “Ndɨɨ ŋa Lishia mbɔ taathɔ pa shoogɛ shi nchəɨŋ nɛ, ǹdūgwi sháʼa yɔ.” 23Nɛnnɛ a fɛ gɨ́ ni nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ ŋa a chhɔ ŋkɛ̄ʼi vi, ndɔ mfɛ shɨ̀na ghɔ nɔ haʼaŋ minthɛ pa shuoŋ pi thɔ ŋgɛ̄rɛ vi ki lɔ mfāʼo kɨʼɨŋgɨnɨ nɛ.
Pɔɔ shhɨ Feli pugu Drushila
24Pichəɨ pa llɛ́ ni ŋga ntɔgɔ Feli thɔ pugu ŋgwɛ vi, ligi yi pɔ Drushila, mbɔ ŋoŋ Juu, nchhu pi thɔ ni Pɔɔ, a ywɛrɛ ŋkwaŋ haʼaŋ Pɔɔ thɔ nchrā nu nthɛ nnu piŋ mbɨŋ Jishɔ Krishto nɛ. 25Nɔ haʼaŋ Pɔɔ ni nchrā nu ŋkuoŋ pa nnu ndɨndɨ, pa nnu wɛ̄iŋ nu noŋ pugu pa llɛmbhi sháʼa ŋa a thɔ nu nɛ, pɔgɔ gu wɛ̄iŋ Feli a chhu ghɔ ŋa, “Ɔ nthɛ ɔ ghə̄ɨ ndwɛ, ǹshi mbɨnɨ mɛ̄iŋ ghɔ ndɨɨ ŋa m̀fāʼo shɨ̀na nɛ.” 26Wuʼɔ moŋ ndɨɨ ghɔ, a kwāʼa nu ŋa Pɔɔ shi mfɛ mbɨŋ ghɔ, nthɛ yie ghɔ, a thɔ mɛ̄iŋ vi ŋgɛŋgɛ pugu yu chrā nu.
27Paa ŋgaʼo ni ŋga ntɔgɔ, Pokiu Feshitu lɔ̄gɔ lɨʼɨ Feli. Feli ni ntāʼa nu nōoŋ pwapuŋ ni pa Juu, nnɛ, mieŋ Pɔɔ moŋ chə́ɨŋ.
25Pɔɔ lɨ̄gəɨ ŋa sháʼa yi ghə̄ɨ shhɨ Fùoŋ pa ŋgwa Roma
1Trɛi llɛ́ ni ŋga ntɔgɔ Feshitu chəɨŋ moŋ krao lɨʼɨ ghɔ, ndhɔ Kaisharia ŋkuʼɔ Jerushalɛiŋ. 2Pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa thishɨ ŋgwa Juu chhu pa nnu thɔ Pɔɔ, ndɨ̄gəɨ Feshitu, 3mbie vi ŋa a nthɛ a chwīe shiʼi ni pugu nɔ taoŋ nu Pɔɔ a shwiʼi Jerushalɛiŋ. Pugu ni nchhu nnɛ nthɛ ŋa pugu ni ŋkwo taŋ nɔ nūʼɔŋ nu ŋgwa pugu lɛrɛ njwi Pɔɔ shɛndaoŋ. 4Feshitu khwɛ̄ ŋa, “Pi nūʼɔŋ Pɔɔ nɔ ŋgaŋ chə́ɨŋ Kaisharia, mbaʼa a nuʼuŋ ndaʼa ŋkaoŋ mmu nduthɔ a maa ŋgə̄ɨ fɔ. 5Pəɨ chwīe pigi pa thishɨ pəɨ ghə̄ɨ Kaisharia, a mbɔ ŋa ŋoŋ ghɔ fāaŋ sheshe nnu, pugu chhu nthɛ vi.”
6Feshitu chhɔ fɔ nɔ fúoŋ llɛ́ ŋgə̄ɨ pi wuŋ, ndɔllɔ kiʼɛ ŋgə̄ɨ Kaisharia. Mbhi gha ndaŋ a chɔchɔ moŋ lɨʼɨ shaʼa sháʼa, mfɛ gɨ́ ŋa pi thɔ ni Pɔɔ. 7Pɔɔ ni ŋga nchəɨŋ, pa ŋgwa Juu ŋa pugu ni ndhɔ Jerushalɛiŋ nɛ, ghɨ̄ŋ vi, nthɔ nchhu ntou pa nnu thɔ yu, ndɔ paʼa ndɔ nōoŋ ŋa sheshe nnu pighɔ nnu shini.
8Ndɔ Pɔɔ taa noŋ yi, nchhu nu ŋa, “Ǹdɔ njiʼi nchwīe kaŋ taʼa fàŋ nthɛ gɨ́ pa ŋgwa Juu ki nthɛ Nda Minnwi, ki mbɨŋ Kaisha mbɔ fùoŋ pa Roma.”
9Ndɔ Feshitu ni ntāʼa nu nɔ nōoŋ nu pwapuŋ ni pa ŋgwa Juu, nɛnnɛ a chhu ni Pɔɔ ŋa, “Ɔ khwā nɔ ghə̄ɨ nu Jerushalɛiŋ pi shaʼa ghɔ fɔ nthɛ nnu pei ŋa pi chhu vəɨ hɛiŋ nthɛ ghɔ nɛ?”
10Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Ǹthi hɛiŋ moŋ taʼa lɨʼɨ shaʼa sháʼa Kaisha mbɔ lɨʼɨ ŋa a pie ŋa pi shaʼa a nɛ. Gɔ̀ nduthɔ yɔ ji ŋa ǹdɔ njiʼi fāaŋ kaŋ taʼa nnu mbɨŋ pa Juu. 11Ŋ̀kaŋ ni mbɔ pi ŋgushaʼa, nchwīe sheshe nnu ŋa a pie ŋa ŋ̀khu nɛ, paʼa ǹdɔ njiʼi ntei tei. Ndɔ a mbɔ ŋa kaŋ taʼa nnu shini lɔ njiʼi mbɔ moŋ nnu ŋa pugu chhu nthɛ a nɛ, kaŋ mbaʼa yichəɨ ŋoŋ fɛ a mbhɔ pugu. Ǹdɔ̄gɔ sháʼa a nda sháʼa Kaisha.”
12Feshitu ni ŋga mbini pugu pa kúŋ pi, ŋkhwɛ̄ ŋa, “Ŋa ɔ chhu ŋa Kaisha shaʼa sháʼa yɔ nɛ, ɔ shi ŋgə̄ɨ shhɨ yu.”
Pɔɔ shhɨ Agripa pugu Benishi
13A ni ŋga ndaʼa, Fùoŋ Agripa pugu Benishi ghə̄ɨ Kaisharia nɔ kra nu Feshitu, nchhu ghɔ ŋa a thɔ a pwa. 14Nɔ haʼaŋ pugu ni ndaʼa fɔ nɔ ntou llɛ́ nɛ, Feshitu nūʼɔŋ sháʼa Pɔɔ ghɔ shhɨ fùoŋ, nchhu nu ŋa, “Yichəɨ ŋgaŋ chə́ɨŋ pɔ hɛiŋ ŋa Feli ni ŋga ndɔllɔ mieŋ. 15Ŋki gha ŋgə̄ɨ Jerushalɛiŋ, pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ pugu pa thishɨ pa ŋgwa Juu chhu pa nnu nɔ ligi yi, nchhu nu ŋa, ŋoŋ vei ŋgushaʼa. 16Ndɔ ǹchhu ni pugu ŋa, pigi, mbɔ ŋgwa Roma shiʼa njiʼi ndɔ̄gɔ ŋoŋ nɔ ŋgushaʼa ki a lɔ ntithi shhɨ pa ŋgwa ŋa pugu chhu nnu thɔ yu nɛ ntaa nchò yi nthɛ nnu pɛ ŋa pi chhu thɔ yu nɛ.
17“Pugu ni ŋga nthɔ hɛiŋ kəʼɨ ghɔ, paʼa ǹdɔ nuʼuŋ mbɨrɨ fɨʼɨ, ndɔ mbhi gha ndaŋ ŋ̀kiʼɛ chhɔ pi chhɔ lɨʼɨ sháʼa nchhu ŋa pi thɔ ni ŋoŋ ghɔ. 18Pa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni nchhu pa nnu thɔ yu nɛ lɔllɔ ntithi tɔthɨ ndɔ paʼa ndɔ nchhu kaŋ taʼa nnu pɨphɨ haʼaŋ ŋki ywɛrɛ nu ŋa pugu chhu thɔ yu nɛ. 19Ndɔ ŋguoŋ yaoŋ ŋa pugu ni nchhu nu nɛ pɔ pi mindoundou nthɛ nnu Minnwi yugu pugu pa ligi yichəɨ ŋoŋ pi mɛ̄iŋ vi ni Jishɔ ŋa a ni ŋkwo khu, Pɔɔ chhu nu ŋa a yi maoŋ. 20Ǹshini ndɔ nji ŋkwaŋ haʼaŋ a nthɛ ǹtāʼa mooŋ ŋkwaŋ nnu pei nɛ, nthɛ yie ghɔ, m̀bie Pɔɔ ŋa a shi ŋkhwā nɔ ghə̄ɨ nu Jerushalɛiŋ pi shaʼa vi fɔ nthɛ nnu pighɔ. 21Ndɔ Pɔɔ ni ŋga ntāʼa nu ŋa a shaʼa fùoŋ Roma nshaʼa sháʼa yi, pi nūʼɔŋ vi hɛiŋ. Nɛnnɛ, m̀fɛ gɨ́ ŋa pi chhɔ ŋkɛ̄ʼi vi ti shi nuʼuŋ ntaoŋ vi ni Kaisha, mbɔ fùoŋ Roma.”
22Agripa chhu ni Feshitu ŋa, “Ǹshi ŋkhwā nɔ yaʼo nu mbhɔ ŋoŋ vei nduthɔ a.”
Feshitu khwɛ̄ ŋa, “Ɔ shi njaʼo vi yua.”
23Mbhi gha ndaŋ Agripa pugu Benishi thɔ moŋ ndighaʼo ntintaʼo pugu pa thishɨ pa taʼa ŋkaŋ shoogɛ ni pichəɨ pa mɛmmɛ ŋgwa moŋ laʼataoŋ ghɔ ŋgə̄ɨ nii moŋ mmɛ fāʼo ŋa ŋgwa ghà nthɔ nchhɔ nɛ. Feshitu fɛ gɨ́ pi thɔ ni Pɔɔ faʼo ghɔ. 24Feshitu chhu ŋa, “Fùoŋ Agripa pugu pa ŋguoŋ pa ŋgwa ŋa pugu pɔ hɛiŋ shiʼa pigi pugu nɛ, pəɨ yəɨ ŋoŋ vei, ŋguoŋ pa ŋgwa Juu ŋa pugu pɔ hɛiŋ pugu pa pɛ ŋa pugu pɔ Jerushalɛiŋ chhu pa nnu thɔ yu. Pugu paʼo ŋgòu ŋa a lɔ nuʼuŋ mfāʼo nɔ chhɔ nu mbhi. 25Ndɔ paʼa ǹdɔ njəɨ ŋa a chwīe sheshe nnu ŋa a pie ŋa pi fɛ njɔ́ gu ghɔ, nɔ haʼaŋ nduthɔ yi chhu ŋa a shaʼa fùoŋ Roma nshaʼa vi nɛ, ǹchuʼɔ nɔ taoŋ nu vi.
26“Ndɔ, ǹdɔ njiʼi mfāʼo ŋkiɛŋ thɔ nnu nɔ nāʼaŋ nu nthɛ vi mfɛ ni fùoŋ Roma. Nthɛ yie ghɔ, ǹthɔ ni ju hɛiŋ shhɨ pəɨ, mīʼɛŋ mbɔ shhɨ ghɔ, ma Fùoŋ Agripa, nnɛ ŋa pia shi ŋga ntou mooŋ sháʼa yi ghɔ, kaŋ a nthɛ m̀fāʼo nnu nɔ nāʼaŋ nu. 27Nthɛ ŋa m̀bīʼi a pɔ nnu na nɔ lɔ̄gɔ nu ŋgaŋ chə́ɨŋ ntaoŋ, ki lɔ nja mfɛ thɔ nnu ŋa pi wɛ̄iŋ vi nɔ ghɔ nɛ.”
26Pɔɔ tǎa nchò yi shhɨ Fùoŋ Agripa
1Agripa chhu ni Pɔɔ ŋa, “A nthɛ ɔ chrà nthɛ noŋ yɔ.”
Pɔɔ shwīi mbhɔ yi njɛ̄ taa nu nchò yi, nchhu nu ŋa, 2“Fùoŋ Agripa, ǹjəɨ noŋ a nɔ mbrɔthɔ nɔ thi nu shhɨ ghɔ shiʼa nɔ taa nu noŋ a shhɨ ghɔ nthɛ ŋguoŋ pa nnu ŋa pa ŋgwa Juu chhu thɔ mu nɛ. 3Mīʼɛŋ nthɛ ŋa ɔ ya nji nùʼɔŋ pugu pa mindoundou ŋa a pɔ shɨna pa ŋgwa Juu nɛ, nthɛ yie ghɔ, ǹduoŋ ŋa ɔ wɛ̄iŋ njùʼɔ yɔ njwɛrɛ nnu ŋa ǹshi nchhu nɛ.
4“Ŋguoŋ pa ŋgwa Juu ji ŋkwaŋ haʼaŋ ŋki chhɔ chɔmbhi a llɔ nɔ haʼaŋ ŋki pɔ maʼaŋ mikhwa nɛ, llɔ nɔ njɛ̄ yi laʼa pigi ti ŋgə̄ɨ fɛ ni ndɨɨ ŋa ŋki pɔ Jerushalɛiŋ nɛ. 5Pugu ji nɔ ntaaŋ ndɨɨ nɔ haʼaŋ pugu ŋkhwā nɔ fɨ̄ʼɨ nu, llɔ nɔ njɛ̄ yi, ǹchhɔ chɔmbhi a nɔ taʼa ŋoŋ shɨna pa ŋgwa haʼaŋ pugu ghà nūʼɔŋ kɨ̀na Minnwi yigi tɨtɨnɨ, mbɔ pa ŋgwa Farashi. 6Ndwɛ, ǹthi hɛnɛiŋ pi thɔ nshaʼa a nthɛ ŋa ǹūʼɔŋ njùʼɔ a ŋkuoŋ kàʼa ŋa Minnwi ni mfɛ ni pa tǎa pigi nɛ. 7Mbɔ yaoŋ ŋa paanchrɔ laʼataoŋ ŋgwa pigi kwāʼa nu nɔ haʼaŋ pugu ghaʼo Minnwi ni taʼanjuʼɔ yugu moŋ tuʼu pugu pa naoŋchɨ nɛ. A chwīe nthɛ kwàʼa yei ŋa m̀fāʼo nɛ ŋa pa ŋgwa Juu pei tigi pa nnu thɔ mu, ma Fùoŋ Agripa. 8A chwīe khɔ a ghaʼa ni pəɨ ŋa pəɨ thi hɛiŋ nɛ nɔ piŋ nu ŋa Minnwi ghà ŋkuʼɔ ni ŋgwa haʼaŋ pugu khu nɛ?
9“Mmu nduthɔ a ni mbīʼi ŋa m̀fāʼo nɔ chwīe nu ntou nnu nɔ yəɨ nu ŋa kiʼi ligi Jishɔ llɔ Nasharɛ nuʼuŋ ŋgə̄ɨ shhɨ. 10Yinɛ nnu ŋa ŋki chwīe Jerushalɛiŋ. Pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni mfɛ njɨ vəɨ paʼa ǹdɔ ŋguʼɔ niʼiŋ ntou pa ŋgwa Minnwi pi taoŋtaoŋ niʼiŋ chə́ɨŋ, pi ni ŋga njwi vugu, mummu piŋ. 11Mfɛ ŋgəʼɨ ni pugu moŋ ntou ndɨɨ moŋ pa nda luoŋ Minnwi, mbaʼo nu nɔ yəɨ nu ŋa pugu chrā chrà pɨphɨ nthɛ nnu Minnwi. Njùʼɔ a ni mbɨgɨ mbɨŋ pugu ti nchəɨŋ fɨʼɨ ŋa ŋki ghə̄ɨ moŋ pa laʼataoŋ nduoŋ nɔ fɛ nu ŋgəʼɨ ni pugu.
Pɔɔ fɨ̄ʼɨ ŋkwaŋ haʼaŋ chɔmbhi yi ni ŋkwri nɛ
12“Nnɛ, mi ni ŋkwe ghrɨ́, pugu pa ŋwaʼaŋlɨ ŋa a nōoŋ ŋa pi fɛ ghrɨ́ vəɨ nɛ mbhɔ pa thishɨ ghaŋ fɛʼiŋgiɛŋ ŋgə̄ɨ nɔ Damashiku ŋguʼɔ nthɛ pi yie ghɔ. 13A gha mbɔ moŋ ntuŋ minaoŋ, ma chaapifuoŋ, ŋ̀ga mbɔ shɛndaoŋ ŋgə̄ɨ nu nɛ, njəɨ líʼɛ ŋa a thɛ nchaa minaoŋ llɔ po thɛ ŋgɨ̄ŋ a pigi pa ŋgwa ŋa pigi pugu ni nyīeŋ nu nɛ. 14Ŋguoŋ yigi gha ŋgū shhɛ, njaʼo yichəɨ ŋggì chhu nu vəɨ moŋ chrà ŋgwa Hibru ŋa, ‘Shɔɔ, Shɔɔ, ɔ thɔ mfɛ ŋgəʼɨ vəɨ ŋa? A lɔ mbwa ŋa ɔ tuŋ kwò yɔ ŋkuoŋ thɔ muuŋ thɨ pɨ̄ga ŋa a tūʼɔ ghɔ ŋgə̄ɨ nu nɔ shhɨ nɛ.’26:14 Moŋ laʼataoŋ pa Juu, muuŋ thɨ pɨ̄ga ni mbɔ nɔ chwīe nu minyieŋ wuʼɔ ŋgə̄ɨ pi shhɨ ki lɔ nuʼuŋ mbɨnɨ njiŋ. Jishɔ ni nchhu yei ni Pɔɔ hɛiŋ ŋa kiʼi a lāa nnu fhi ŋa ju Jishɔ thɔ nchwīe nu, mbɔ gɛ̄ nu ŋgwa pi jɛ̄ chɔshi yi nɔ ghɔ.
15“Nchhu ŋa, ‘Ɔ pɔ pi gɔ̌, Taathɔ?’
“Taathɔ khwɛ̄ ŋa, ‘Mi Jishɔ, ŋa ɔ thɔ mfɛ ŋgəʼɨ ghɔ nɛ.16Ndɔ lɔllɔ ntithi ŋkuoŋ kwò mɔ, nthɛ ŋa ǹōoŋ noŋ a vɛ nthɛ yei nnu, ǹchuʼɔ ghɔ nɔ muuŋ fàʼa a. Ɔ shi nshwei pichəɨ pa ŋgwa nduoŋ ni yaoŋ ŋa ɔ yəɨ shiʼa nɛ, pugu pa nnu ŋa ǹshi nōoŋ vɛ nɛ.17Ǹshi ŋkwe ghɔ mbhɔ pa ŋgwa Ishrae pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ ŋa ǹshi ntaoŋ ghɔ ni pugu nɛ.18Ɔ shi nchuʼɔ ligi yugu, ŋa pugu kara ntaoŋ moŋ njiŋ nthɔ moŋ líʼɛ, pugu taoŋ moŋ ghrɨ́ Shata nthɔ njəɨ Minnwi, nnɛ ŋa pi līʼɛ phɨ yugu, pugu lɔ mfāʼo shɨ̀na, shɨna ŋgwa pɛ ŋa Minnwi kwo chuʼɔ vugu nɔ ji ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa pugu fāʼo mbɨŋ mu nɛ.’
Pɔɔ shwei ŋkwaŋ haʼaŋ fàʼa yi pɔ nɛ
19“Nthɛ yie ghɔ, ma Fùoŋ Agripa, ǹshini ndɔ ntɨnɨthɔ ni nnu yei ŋa mi ni njəɨ llɔ po nɛ. 20Ŋki jɛ̄ Damashiku pugu Jerushalɛiŋ ni ŋguoŋ krao ŋgei Judia pugu pa laʼataoŋ nduoŋ, nchīi nu ŋa pugu fāʼo nɔ wuʼɔ nu mbāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ nthɔ njiŋ Minnwi, ndɔ nchwīe pa nnu pɛ ŋa a shi nōoŋ ŋa pugu pāʼa ŋkǔnu yugu ni phɨ nɛ. 21Yei nnu ŋa a ni nchwīe pa Juu pei wɛ̄iŋ a ndɨɨ ŋa ŋki pɔ Nda Minnwi nɛ, mbaʼo nu nɔ jwi nu ma. 22Nchəɨŋ shiʼa, a Minnwi ŋa a thɔ ŋgɛ̄rɛ a, ǹthi hɛiŋ shiʼa nɔ shwei nu ni ŋguoŋ ŋgwa, llɔ mbɨŋ pa miŋkwasha ti ŋkuʼɔ nchəɨŋ mbɨŋ pa ŋgwa ndiɛŋ paʼa ndɔ nchhu pi nnu nduoŋ ŋkiɛŋ pa nnu ŋa pa Njəɨlɨʼɨ Minnwi pugu pa Mushi ni nchhu ŋa a shi ndɛ ndɔ̄gɔ lɨʼɨ nɛ. 23Pugu ni nchhu ŋa Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ shi ŋguʼɔ njəɨ ŋgəʼɨ, ndɔ mbɔ ju fǔoŋ ŋoŋ nɔ pɨnɨ nu ŋkuʼɔ moŋ gu. A shi nchīi líʼɛ lūgu nu ni ŋgwa Juu pugu pa ŋgwa taoŋ nduoŋ.”
24Nɔ haʼaŋ Pɔɔ thi fɔ nthɔ ntaa nchò yi nɛ, Feshitu paʼo ŋgòu ni njɨ ŋa, “Pɔɔ, ɔ ya mbaa paa ntou yɛʼi yaoŋ chwīe ɔ ŋgū lɨ̀lɨŋ!”
25Ndɔ Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Ǹdɔ njiʼi mbaa paa, ma Feshitu ŋoŋ ndiɛŋ, ǹchrā pi ŋkiɛŋ nnu shini ndɔ mbɔ chrà lɨna. 26Ndɔ Fùoŋ Agripa ji nnu pei minthɛ ǹchrā pa nnu pei ghɔ ni tɨnɨnjuʼɔ nthɛ ŋa a ji ŋguoŋ pa nnu pei ghao nthɛ ŋa pi shini ndɔ nchwīe nnu pei pi lə̌ɨŋ. 27Fùoŋ Agripa, ɔ piŋ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi? Ǹji ŋa ɔ piŋ.”
28Agripa khwɛ̄ ŋa, “Moŋ kuo ndɨɨ yei ɔ pīʼi ŋa ɔ shi nchwīe ŋ̀gū Krishitɛŋ?”
29Pɔɔ khwɛ̄ ŋa, “Ki mi shi ndɔ̄gɔ pi kuo ndɨɨ ki ntaaŋ ndɨɨ, luoŋ Minnwi a pɔ ŋa kiʼi a wuʼɔ mbɔ pi gɔ̀, ŋguoŋ ŋgwa pei ŋkaa pugu kara mbɔ nɔ haʼaŋ m̀bɔ nɛ, ŋkiɛŋ chɛiŋ yei ŋa pi krao mbhɔ ma nɔ ghɔ nɛ.”
30Nnɛ fùoŋ pugu pa Feshitu, ni Benishi pugu pa ŋguoŋ pichəɨ ŋgwa yrɛi shhɛ. 31Ŋga ŋkwo yīri, nchhu ni noŋ pugu ŋa, “Ŋoŋ vei lɔ njiʼi nchwīe sheshe nnu ŋa a pie ŋa a khu ki pi niʼiŋ vi chə́ɨŋ nɛ.” 32Agripa chhu ni Feshitu ŋa, “Ndɔ pi kaŋ ni nchuʼɔ ŋoŋ vei mieŋ vi a ghə̄ɨ ndɔ haʼaŋ a kaŋ ni mieŋ ki naa ndɔ̄gɔ sháʼa yi shhɨ Kaisha.”
27Pɔɔ ghə̄ɨ laʼataoŋ Roma
1Pi ni ŋga ŋkwo chhu ŋa pigi nii mitu ŋkhǐ ŋgə̄ɨ Itali, Feshitu chaʼa Pɔɔ pugu pa pichəɨ ghaŋ chə́ɨŋ mfɛ ni Julioŋ mbɔ nthishɨ taʼa ŋkɨɨ shoogɛ moŋ kwíe ntɨgao ŋkɨɨ shoogɛ ŋa pugu ni ŋkɛ̄ʼi fùoŋ Roma nɛ. 2Pigi nii moŋ mitu ŋkhǐ llɔ Adramitiuŋ, ŋa a ni ŋkwo tithi nɔ ghə̄ɨ nu moŋ lɨʼɨ kaoŋ pa mitu ŋkhǐ Eshia nɛ. Nchuʼɔ kiʼɛ njɛ̄ ghə̄ɨ nu, pigi pa Arishtaku, mbɔ ŋoŋ Mashedonia lɔ Teshalonika.
3Mbhi gha ndaŋ pigi chəɨŋ Shidoŋ. Julioŋ ni nōoŋ pwapuŋ ni Pɔɔ, mieŋ vi ŋa a ghə̄ɨ njəɨ pa taannu pi, nji ŋa pugu shi mfɛ pa yaoŋ ŋa a pou nɛ ghɔ. 4Pigi lɔllɔ fɔ, ndɔ nthɛ ŋa fɨfrəɨ ni nthɔ nu pi llɔ ŋgei ŋa pigi ni ŋgə̄ɨ nu fɔ nɛ, pigi nyīeŋ ni pie pi ŋgei ŋkhǐ yɛ ŋa ŋkǔnu Shaipru ni ŋkɨʼɨ fɨfrəɨ ki a lɔ nchəɨŋ fɔ nɛ. 5Pigi shāʼa ntiri ŋkɨŋ Shilishia pugu Pamfilia nchəɨŋ Mura moŋ Lishia. 6Ŋga nchəɨŋ fɔ, nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ ghɔ yəɨ mitu ŋkhǐ a llɔ Alɛshandria ŋgə̄ɨ nu Itali, a niʼiŋ vigi moŋ ghɔ.
7Pigi nyīeŋ pɔpɔrɔ nɔ yichəɨ fɨʼɨ llɛ, ntɔgɔ moŋ ghaghaʼa nchəɨŋ Kinidu. Fɨfrəɨ shini ndɔ mieŋ vigi ŋa pigi nuʼuŋ ŋguʼɔ mbīgi nyīeŋ ŋgə̄ɨ nu ŋgei ghɔ, nthɛ yie ghɔ, pigi nyīeŋ ŋgei ŋkǔnu yɛ ŋa ŋkǔnu Krɛtɛ ni ŋkɨʼɨ fɨfrəɨ nɔ chəɨŋ nu fɔ nɛ, ntɔgɔ yəɨ Shalmone. 8Pigi wuʼɔ nyīeŋ pi ŋkɨŋ wéi, nyīeŋ ni ghaghaʼa ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ lɨʼɨ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Lɨʼɨ Kaoŋ Pie Juju, yəɨ mmɛ laʼataoŋ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Lashia nɛ.
9Pigi ni nchhɔ fɔ nɔ ŋkiɛŋ ntaaŋ ndɨɨ, ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ yichəɨ fɨʼɨ ndɨɨ ŋa nyīeŋ nu moŋ ŋkhǐ ya ŋgaʼa, nthɛ ŋa njiʼi nthɛ pi mmɛ llɛ́ jī ŋkhǐ27:9 Mmɛ llɛ́ ji ŋkhǐ yei ni nthɔ mbɔ nu moŋ ndugwi ndipuʼu nàoŋ ŋgə̄ɨ nu moŋ njɛ̄ wuŋ nàoŋ mbɔ ndɨɨ ŋa nyīeŋ nu moŋ ŋkhǐ ni nja ŋgaʼa. pa Juu ni ŋkwo tɔgɔ. Nnɛ Pɔɔ fɛ ntɨ́gɨ ni pugu, 10nchhu nu ŋa, “Mmɛ ŋgwa, ǹjəɨ ŋa nyìeŋ yia llɔ hɛiŋ ŋgə̄ɨ nu shhɨ shi mfɛ ŋgəʼɨ. Ntou phɛ shi mbɔ, ki lɔ ŋguʼɔ mbɔ pi ni pa maoŋ ŋa pia tiɛŋ nɛ, pugu pa mitu ŋkhǐ, ti mfɛ ni chɔmbhi yia.” 11Ndɔ nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ ghɔ, yaʼo pi nnu yɛ ŋa ŋgaŋ shūgu mitu ŋkhǐ ghɔ, pugu ŋgaŋ mitu ŋkhǐ ghɔ chhu nɛ, paʼa ndɔ njaʼo pi yɛ ŋa Pɔɔ chhu nɛ. 12Lɨʼɨ kaoŋ pie ghɔ shini ndɔ njiʼi mbɔ ŋkiɛŋ lɨʼɨ chhɔ moŋ laoŋ,27:12 Moŋ pɨɨ ndɨɨ yei moŋ laʼataoŋ ghɔ, fiŋ gha ŋgaʼa moŋ ŋkhǐ ti paʼa ŋoŋ lɔ nji ndɨɨ ŋa minthɛ a nyīeŋ moŋ ŋkhǐ shiʼi nɛ. nthɛ yie ntou ŋgwa ni ŋkhwā yugu ŋa pi lɔllɔ fɔ nnɛ ŋa pugu paʼo nshāʼa ŋkhǐ ntaoŋ Foniti nɔ haʼaŋ ä njiʼɛ, nnɛ ŋa minthɛ pugu chhɔ fɔ moŋ laoŋ. Foniti lɨʼɨ kaoŋ pie moŋ laʼataoŋ Krɛtɛ ŋa a nūaŋ ŋgə̄ɨ ni ŋgei mbhɔ ŋkwrɛi pugu pa ŋgei mbhɔ jɨ ŋgei nii minaoŋ.
Fiŋ moŋ ŋkhǐ
13Muuŋ fɨfrəɨ ni ŋga njɛ̄ ntɔgɔ nu llɔ mbiɛŋ, pa ghaŋ shūgu mitu ŋkhǐ pīʼi ŋa minthɛ pugu paʼo ti ŋgə̄ɨ nchəɨŋ nɔ haʼaŋ pugu ki pīʼi nɛ, nnɛ pugu fuʼu ŋgùʼɔ wɛ̄iŋ pie moŋ ŋkhǐ, nchhwi ti nja mbara ŋkɨŋ ŋkhǐ Krɛtɛ. 14Ndɔ a ni ŋga ndara, mmɛ fɨfrəɨ ŋa a ghà ntaoŋ ŋgei mbhɔ ŋkwrɛi shaʼa minaoŋ tiri llɔ ŋkuoŋ ŋkǔnu Krɛtɛ. 15Mmɛ fɨfrəɨ ghɔ ni ŋga ŋgwɛ̄iŋ mitu ŋkhǐ, a ghaʼa ni pigi nɔ yɨna nu fɨfrəɨ ghɔ ni mitu ŋkhǐ yigi, nnɛ, pigi mieŋ fɔ fɨfrəɨ ghɔ tiɛŋ vigi ŋgə̄ɨ nu nɔ.
16Pigi ni ŋga nchəɨŋ mbiɛŋ njiŋ muuŋ ŋkǔnu Kauda, ŋkǔnu ghɔ kɨʼɨ fɨfrəɨ ghɔ ni pigi. Pigi paʼo fɔ moŋ puoŋ pimbia ti ŋkaa ŋkwe muuŋ pie ŋa mmɛ mitu ŋkhǐ ghɔ ni nshūu nu nɛ ki a lɔ mbɨrɨ. 17Pugu shūu muuŋ pie ghɔ niʼiŋ moŋ mmɛ mitu ŋkhǐ, ŋkrao mitu ŋkhǐ ghɔ ni ŋkɨ̌ɨ ŋa kiʼi a shɨna. Nthɛ ŋa pugu ni mbɔgɔ ŋa pie shi ntei ni njɨ ŋgə̄ɨ ŋkuʼɔ ŋkuoŋ gwí ni ŋgei ŋkɨŋ ŋkhǐ Libia nɛ, pugu shwiʼi ŋgùʼɔ lɨʼɨ mitu ŋkhǐ moŋ ŋkhǐ. Mieŋ mitu ŋkhǐ ghɔ kəʼɨ ghɔ fɨfrəɨ ghə̄ɨ nu ni ju pɔpɔrɔ.
18Nɔ haʼaŋ fiŋ tɨtɨnɨ ghɔ ni ŋguʼɔ nthɔ ŋgə̄ɨ nu shhɨ nɛ, mbhi gha ndaŋ pugu fuʼu pa maoŋ pugu moŋ mitu ŋkhǐ ghɔ māʼaŋ nu ŋkhǐ. 19A gha mbɔ trɛi llɛ́, nɔ haʼaŋ fɨfrəɨ ghɔ ni njɛ̄ nɛ, pugu fuʼu pa maoŋ mitu ŋkhǐ ghɔ ni yugu mbhɔ māʼaŋ nu ŋkhǐ. 20Nɔ ntou llɛmbhi, paʼa pigi lɔ njəɨ ligi minaoŋ ki pa fɨ́nəɨ, fɨfrəɨ ghɔ wuʼɔ mbīgi pigi ntɨnɨ nu. Ndugwi yi, pigi khɛ noŋ yigi ki lɔ nuʼuŋ mbīʼi ŋa pigi shi ndūgu.
21Nthɛ ŋa pugu ni ŋkwo pɔ nɔ ntaaŋ ndɨɨ ki lɔ mfāʼo maoŋ jɨ nɛ, Pɔɔ lɔllɔ kiʼɛ nthithi tɔthɨ nchhu ŋa, “Ŋgwa paŋ, pəɨ kaŋ ni njaʼo nnu ŋa mi ni nchhu nɛ, ki lɔ nuʼuŋ nshūgu mitu ŋkhǐ ŋgə̄ɨ nɔ Krɛtɛ, yei phɛ shi kaŋ nì nuʼuŋ nii via. 22P̂əɨ fāʼo tɨnɨnjuʼɔ ndwɛ nthɛ ŋa mbaʼa thɔ ŋoŋ nuʼuŋ mbhɛ, a shi ŋguʼɔ mbhɛ mitu ŋkhǐ. 23Nthɛ ŋa ni tuʼu yɛ ŋa a tɔgɔ nɛ, ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa m̀bɔ pi ji ndɔ ŋgaʼo vi nɛ thɔ vəɨ, 24nchhu ŋa, ‘Kiʼi fāʼo pɔgɔ gu, ma Pɔɔ, ɔ shi ŋguʼɔ nthi sháʼa shhɨ Kaisha. Minnwi kwo kwe ŋguoŋ ŋgwa ŋa pəɨ pugu nyīeŋ nu kaʼa moŋ mitu ŋkhǐ nɛ.’ 25Nɛnnɛ, p̂əɨ fāʼo wɛ̄iŋ njùʼɔ, ma ŋgwa paŋ, nthɛ ŋa m̀fāʼo tɨnɨnjuʼɔ mbɨŋ Minnwi ŋa a shi ŋguʼɔ mbɔ pi nɔ haʼaŋ pi shwei a nɛ. 26Fɨfrəɨ shi ŋguʼɔ ndɔ̄gɔ via ŋgə̄ɨ ŋkaoŋ ŋkuoŋ gwí ŋkɨŋ muuŋ ŋkǔnu titri ŋkhǐ.”
27Pigi ni ŋga ŋkwo pɔ moŋ ŋkhǐ nɔ khwɛnchrɔ tuʼu nthɔ nshāʼa ŋkhǐ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Adria nɛ, pa ghaŋ shūgu mitu ŋkhǐ tha ŋa pi chhɔ mbara nu mbhi. 28Pugu chu ŋgùʼɔ ŋkuoŋ ŋkɨɨ, māʼaŋ moŋ ŋkhǐ, njəɨ ŋa nthi ŋkhǐ paa wuŋ mbhɔ, nɔ ŋkāoŋ nu shhɛ. Ŋga mbɨnɨ ŋgə̄ɨ shɨgɛi, māʼaŋ njəɨ ŋa nthi ŋkhǐ tiɛŋnchrɔ mbhɔ nɔ kāoŋ nu shhɛ. 29Pɔgɔ gu wɛ̄iŋ vugu ŋa mitu ŋkhǐ shi nchhwi ŋgùʼɔ, nthɛ yie ghɔ, pugu māʼaŋ khwɛ ŋgùʼɔ lɨ̄ʼɨ pie moŋ ŋkhǐ llɔ njiŋ mitu ŋkhǐ, nduoŋ Minnwi ŋa mbhi laŋ. 30Pa ghaŋ shūgu mitu ŋkhǐ ni ŋga ntāʼa nu ntei ntaoŋ moŋ mitu ŋkhǐ ghɔ, pugu shwiʼi muuŋ kikuoŋ moŋ ŋkhǐ mfɨ̄ɨ nu ŋa pugu ghə̄ɨ pi thɔ mitu ŋkhǐ lɨʼɨ chu ŋgùʼɔ lɨ̄ʼɨ pie fɔ. 31Ndɔ Pɔɔ chhu ni nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ pugu pa pichəɨ shoogɛ ŋa, “Ŋgwa pei mieŋ ki kɨna moŋ mitu ŋkhǐ, kaŋ mbaʼa pəɨ lūgu.” 32Nnɛ, pa shoogɛ pighɔ yaʼa ŋkɨɨ kikuoŋ ghɔ mieŋ.
33Ŋkaoŋ mbhi maa ndaŋ, Pɔɔ kɔnɔ ŋguoŋ yugu ghao ŋa pugu jɨ maoŋ, nchhu nu ŋa, “A khwɛnchrɔ llɛ́ shiʼa ŋa pəɨ ywɛrɛ nu moŋ fiŋthɔ, ki lɔ njɨ maoŋ ki njwɛʼi yaoŋ. 34Nthɛ yie ghɔ, ŋ̀kɔnɔ vəɨ ŋa pəɨ jɨ maoŋ nɛnnɛ ŋa a shi ŋkwe vəɨ nthɛ ŋa njiʼi nthɛ pi taʼa ŋgiithɔ yəɨ, mbaʼa a phɛ.” 35Pɔɔ ni ŋga nchhu nnu yei, ndɔ̄gɔ brɛi, ŋga ntōo Minnwi shhɨ ŋguoŋ yugu ghao, mbəʼɨ njɛ̄ kru nu. 36Njùʼɔ ŋguoŋ yugu gū, pugu jɛ̄ jɨ nu maoŋ. 37Ŋguoŋ yigi ghao moŋ mitu ŋkhǐ ghɔ ni mbɔ paa ŋkɨɨ ni khwachəɨ wuŋ ni ndigi yi ntɨgao. 38Pugu ni ŋga njɨ ti njru, ŋkɛrɛ pichəɨ pa pìɛŋ maoŋ jɨ māʼaŋ moŋ ŋkhǐ nnɛ ŋa pie yīʼɛ.
Mitu ŋkhǐ shɨna
39Mbhi ni ŋga ndaŋ, paʼa pugu lɔ nji lɨʼɨ ŋkɨŋ ŋkhǐ ghɔ, ndɔ pugu ni njəɨ muuŋ loo ŋkhǐ ni gwí fɔ nthɔ njwɛrɛ nu ŋa ä njiʼɛ pugu kuʼɔ ni mitu ŋkhǐ fɔ ŋkuoŋ shhɛ. 40Nnɛ pugu yaʼa ŋkɨɨ ŋgùʼɔ lɨ̄ʼɨ pie, mieŋ a yie moŋ ŋkhǐ. Wuʼɔ ndɨɨ ghɔ pugu pɨnɨ njaʼa ŋkɨɨ ŋkuoŋ yaoŋ shūgu mitu ŋkhǐ laʼo mitu ŋkhǐ, ŋkuʼɔ mmɛ kaoŋ ndhwí fɨfrəɨ tɔthɨ, fɨfrəɨ chi vugu kiʼɛ pugu ghə̄ɨ nu ŋkɨŋ mbhi. 41Ndɔ mitu ŋkhǐ ghɔ chhwi ŋkuoŋ gwí ŋkwá, ndɨʼɨ ntithi ki lɔ nchəɨŋ ŋkɨŋ mbhi. Thɔ mitu ŋkhǐ lɨʼɨ, mmɛ fiŋ ghɔ nwīʼiŋ laʼo mitu ŋkhǐ kraokrao.
42Pa shoogɛ kāʼa nɔ jwi nu pa ghaŋ chə́ɨŋ nnɛ ŋa kiʼi kaŋ taʼa ŋoŋ vugu paʼo ŋkhǐ ntei. 43Ndɔ nthishɨ pa taʼa ŋkɨɨ shoogɛ tāʼa nu ŋkwe Pɔɔ nnɛ ndāa ŋa kiʼi pugu chwīe nnu ŋa pugu ni ŋkāʼa nu nɛ. A ka fɛ pi gɨ́ ni pɛ ŋa pugu ji paʼo nu ŋkhǐ nɛ, ŋa pugu lli nchəɨŋ moŋ ŋkhǐ mbaʼo ŋkhǐ ntaoŋ mbhi. 44Pɨgəɨ ŋgwa younjiŋ yugu: pichəɨ taoŋ ŋkuoŋ pa krao pilaŋ, pichəɨ taoŋ pi ŋkuoŋ krao mitu ŋkhǐ, nɛnnɛ, ŋguoŋ yugu ghao chəɨŋ mbhi ki kàʼa.
28Moŋ muuŋ ŋkǔnu Malta
1Pigi ni ŋga ntaoŋ ti nchəɨŋ mbhi shiʼi, njaʼo ŋa ligi muuŋ ŋkǔnu ghɔ Malta. 2Pa ŋgwa taoŋ pighɔ nōoŋ ŋkiɛŋ pwapuŋ ni pigi, mfrəɨ móŋoŋ ŋa pigi yɨgɔ nthɛ ŋa mbɨ̀ ni ŋkwo jɛ̄ llɔ nu, lɨʼɨ ya ŋgrɨ. 3Pɔɔ ni ŋkɨrɨ puoŋ mi ŋkwɛiŋ, ŋga ntūoŋ nu kie, fifhi taoŋ moŋ ghɔ nthɛ laoŋlaoŋ móŋoŋ, naoŋ vi nchu nɔ mbhɔ yi. 4Pa ŋgwa taoŋ pighɔ ni ŋga njəɨ miyaoŋ ghɔ a chu nɔ mbhɔ Pɔɔ, nchhu ni nōoŋ pugu ŋa, “Ŋoŋ vei njwi ŋoŋ shini, njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ a lūgu ki lɔ ŋkhu moŋ ŋkhǐ nɛ, shhɛ chhu ŋa mbaʼa a lūgu.” 5Pɔɔ mīŋi fifhi ghɔ māʼaŋ moŋ móŋoŋ ndɔ paʼa kàʼa lɔ ŋkēe ju Pɔɔ. 6Pugu tithi nchēi nu ŋa noŋ yi kuʼɔ ki ŋa a gū shhɛ ŋkhu. Ndɔ pugu ni nchēi nɔ ntaaŋ ndɨɨ ki lɔ njəɨ sheshe nnu, nnɛ pugu kwri njùʼɔ yugu, nchhu nu ŋa Pɔɔ pɔ pi nnwi.
7Pa nyīeŋ ni mbɔ ŋkɨŋ lɨʼɨ ghɔ mbɔ yi taathɔ moŋ muuŋ ŋkǔnu ghɔ ligi yi pɔ Publiu. Taathɔ ghɔ ni ndɔ̄gɔ vigi ntuo vigi shiʼi nɔ ghaŋ kra pi nɔ trɛi llɛ́. 8Tǎa Publiu ni nūaŋ kúoŋ nthɔ ŋgɨ̄nɔ shɨ̀gao pugu pa nchə̀ɨ. Pɔɔ ghə̄ɨ njəɨ vi nduoŋ Minnwi ghɔ nūʼɔŋ mbhɔ yi mbɨŋ yu noŋ yi tɔgɔ. 9Yei nnu ni ŋga ndɔ̄gɔ lɨʼɨ pɨgəɨ ŋgwa ŋkuoŋ muuŋ ŋkǔnu ghɔ ŋa pugu ni mfāʼo pa ŋgɨ̌nɔ nɛ thɔ ni pugu, pi yɨ̄gɨ ghɨ̌nɔ yugu. 10Pugu ni mfɛ ntou pa maoŋ ni pigi, pigi gha ŋgə̄ɨ nu pugu niʼiŋ ŋguoŋ pa maoŋ ŋa a ni mbie ŋa pigi fāʼo nɛ moŋ mitu ŋkhǐ.
Llɔ Malta ŋgə̄ɨ Roma
11Trɛi nàoŋ ni ŋga ntɔgɔ, pigi nii mitu ŋkhǐ ŋa a ni ndhɔ Alɛshandria, pi mɛ̄iŋ ni pa “nnwi kəʼɨ” ŋa a ni ndaʼa fɔ moŋ ndɨɨ laoŋ ghɔ. 12Pigi ni nchəɨŋ laʼataoŋ Shirakushɛ ndaʼa fɔ nɔ trɛi llɛ́. 13Llɔ fɔ, pigi nii pie njīŋ ŋgə̄ɨ Regiuŋ. Taʼa llɛ́ gha ntɔgɔ fɨfrəɨ llɔ mbiɛŋ jɛ̄ thɔ nu, a gha mbɔ mbra llɛ́ pigi nchəɨŋ Puteoli. 14Pigi gha nchəɨŋ fɔ nɛ, njəɨ pichəɨ ghaŋ piŋ, pugu chhu ni pigi ŋa pigi pugu laʼa nɔ khwachəɨ llɛ́. Nɛnnɛ, yei ŋkwaŋ haʼaŋ pigi kie nchəɨŋ Roma nɛ.
15Pa ghaŋ piŋ Roma ni njaʼo ŋkaoŋ yigi, ntaoŋ nthɔ nchəɨŋ moŋ laʼataoŋ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Taŋ Apiu28:15 Lɨʼɨ yei ni mbɔ khwachəɨ wuŋ ŋkaŋ kwo nɔ ghə̄ɨ nu nchəɨŋ Jerushalɛiŋ. pugu lɨʼɨ yɛ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Trɛi lɨʼɨ Pe Ndaʼa28:15 Lɨʼɨ yei ni mbɔ yaoŋ nɔ tiɛŋ wuŋ ŋkaŋ ni khwachəɨ ŋkaŋ kwò nɔ ghə̄ɨ nu nchəɨŋ Roma. nɛ, nɔ para nu miŋi. Pɔɔ gha njəɨ vugu, ntōo Minnwi, njùʼɔ yi pɨnɨ nja ŋgū.
Moŋ laʼataoŋ Roma
16Pigi ni ŋga nchəɨŋ Roma, pi mieŋ Pɔɔ ŋa a laʼa təʼɨ vi pugu taʼa shoogɛ ŋa a ni ŋkɛ̄ʼi vi.
17Trɛi llɛ́ ni ŋga ntɔgɔ, Pɔɔ mɛ̄iŋ kɨrɨ pa thishɨ pa Juu moŋ laʼa. Pugu ni ŋga ŋkɨrɨ, a chhu ni pugu ŋa, “Pa lǐŋ paŋ, njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ ǹdɔ njiʼi nchwīe sheshe nnu mbɨŋ pa ŋgwa pia ki ŋkuoŋ nùʼɔŋ yia nɛ, ndɔ pugu ni nchaʼa a mfɛ nɔ ŋgaŋ chə́ɨŋ Jerushalɛiŋ ni ŋgwa Roma. 18Pugu ni ŋga ntou a, ntāʼa nu mieŋ ŋ̀gə̄ɨ nthɛ ŋa pugu shi ki lɔ njəɨ sheshe yaoŋ ŋa ǹchwīe ŋa a pie ŋa pi fɛ njɔ́ gu vəɨ. 19Pa ŋgwa Juu ni ŋga ndāa, a yīʼi ŋa ǹdɔ̄gɔ sháʼa a ŋgə̄ɨ nɔ shhɨ Kaisha, ndɔ ki lɔ mfāʼo pi sheshe nnu nɔ chhu nu thɔ ŋgwa paŋ. 20A chwīe yie ŋ̀gɛ̄ vəɨ, ntāʼa nu nɔ yəɨ nu vəɨ pia chrà, ŋa pi krao a ni chɛiŋ nɛiŋ nthɛ pi ŋoŋ ŋa ŋgwa Ishrae fāʼo kwàʼa mbɨŋ yu nɛ.”
21Pugu chhu ghɔ ŋa, “Pi lɔ njiʼi mfɛ ŋwaʼaŋlɨ ni pigi llɔ Judia nɔ ligi yɔ. Ndɔ paʼa ŋgwa pia ŋa pugu thɔ nu hɛiŋ nɛ lɔ nchrā sheshe nnu ki nchhu sheshe nnu pɨphɨ nthɛ ghɔ. 22Ndɔ pigi khwā nɔ yaʼo nu mbhɔ ghɔ, jɔ nnu ŋa ɔ pīʼi nɛ. Nthɛ ŋa pigi ji ŋa pi chrà pa nnu pɨphɨ moŋ ŋguoŋ lɨʼɨ ghao nthɛ yɛ kɨrɨ ŋa ɔ pɔ fɔ nɛ.”
23Pugu ni ntigi llɛ́, a gha mbɔ llɛ́ ghɔ ntou yugu thɔ lɨʼɨ haʼaŋ Pɔɔ ni ndaʼa nu nɛ, a tɛrɛ nnu pighɔ ni pugu jɛ̄ ni tutuʼu ŋgə̄ɨ nchəɨŋ ni fanaoŋ, nthɔ mfɨ̄ʼɨ nnu Shaʼafuoŋ Minnwi ni pugu, ŋkaa nu nɔ nōoŋ nu ni pugu llɔ moŋ gɨ́ Mushi pugu pa ŋwaʼaŋlɨ pa njəɨlɨʼɨ Minnwi ŋa pugu piŋ Jishɔ. 24Pichəɨ ni mbiŋ nnu ŋa a ni nchhu nu nɛ, paʼa pichəɨ lɔ mbiŋ. 25Pugu lɔllɔ ŋgə̄ɨ, ndōu nu ni noŋ pugu ndɨɨ ŋa Pɔɔ ni ŋkwo chhu yei taʼa nnu nɛ, “Jijwɛ Minnwi ni nchhu shini ndɨɨ ŋa a ni nchhu ni pa tǎa pəɨ ntɔgɔ pi njiŋ njəɨlɨʼɨ Minnwi mbɔ Ishaya nɛ:
26‘Ghə̄ɨ nchhu ni ŋgwa pei ŋa,
Shishini, pəɨ shi njaʼo ndɔ paʼa ndɔ nji njiŋ yi,
pəɨ shi nja ndīi ndɔ paʼa ndɔ njəɨ.
27Nthɛ ŋa njùʼɔ ŋgwa pei kwo fɨ̄nɨ,
tə́nə yugu chri ki lɔ nuʼuŋ njaʼo lɨʼɨ,
pugu kwo kwiri ligi yugu,
Nnɛ ŋa kiʼi pugu yəɨ ni ligi yugu,
njaʼo ni tə́nə yugu,
nji ni njùʼɔ yugu
Ŋkara mbara a,
ǹchwīe pugu pɔ shiʼi.’
28P̂əɨ ji nɛ ŋa lūgu nu yei llɔ mbhɔ Minnwi ghə̄ɨ nɛ mbhɔ ŋgwa taoŋ nduoŋ, ndɔ ŋgwa taoŋ nduoŋ shi njwɛrɛ.” 29[Pɔɔ ni ŋga kwo chhu nɛiŋ, ŋgwa Juu pighɔ taoŋ ŋgə̄ɨ nu, ndōu nu ni noŋ pugu.]
30Pɔɔ ni ndaʼa fɔ nɔ paa ŋgaʼo moŋ nda ŋa a ni mbe nu llɔ pìɛŋ yu. A mbiŋ ŋguoŋ ŋgwa ŋa pugu thɔ fɔ nɔ yəɨ nu vi nɛ, 31nthɔ nchīi Shaʼafuoŋ Minnwi, nthɔ njɛʼi pa nnu nthɛ Jishɔ Krishto mbɔ Taathɔ ni tɨnɨnjuʼɔ ki ŋoŋ lɔ ntāra vi.