IMATIU

1

1 Irijun ab’íchíá Ijisos Kraist b’e yi bin woo. Ijisos a be yè k’iku-irifen Idebid ng’a mang yi uyaa Abraham. 2 Abraham a fen Ajik. Ajik a fen Ijekop. Ijekop a fen Ijuda ahe n’ebwiye imin. 3 Ijuda a fen Iperej ahe n’Ijera. E kuo iye ibere dee Itama. Iperej a fen Ihejeron. Ihejeron a fen Iram. 4 Iram a fen Aminadab. Aminadab a fen Inashon. Inashon a fen Isalmon. 5 Isalmon a fen Iboaj. E kuo iye Iboaj dee Irahab. Iboaj a fen Obed. E kuo iye Obed dee Irut. Obed a fen Ijeshi. 6 Ijeshi a fen ushe Idebid. Idebid a fen Isolomon. Iye Isolomon a mang bia r’Uraya mokpang. 7 Isolomon a fen Irehoboam. Irehoboam a fen Abija. Abija a fen Asa. 8 Asa a fen Ijehoshafat. Ijehoshafat a fen Ijoram. Ijoram a fen Ujaya. 9 Ujaya a fen Ijotam. Ijotam a fen Ahaj. Ahaj a fen Ihejekaya. 10 Ihejekaya a fen Imanase. Imanase a fen Amon. Amon a fen Ijosaya. 11 Ijosaya a fen Ijekonaya ahe n’ebwiye imin k’unyang ng’eni-irinam Israel e mang kwa abe nokpo ye k’Ibabilon. 12 K’unyang ng’e nokpo r’eni abana ye k’Ibabilon, Ijekonaya a fen Ishealtiel. Ishealtiel a fen Ijerubabel. 13 Ijerubabel a fen Abiud. Abiud a fen Eliakim. Eliakim a fen Ajo. 14 Ajo a fen Ijadok. Ijadok a fen Akim. Akim a fen Eliud. 15 Eliud a fen Eleaja. Eleaja a fen Imatan. Imatan a fen Ijekop. 16 Ijekop a fen Ijosef. Ijosef angin h’a kpebe Imeri ng’a fen Ijisos, ng’e kuo dee Ikraist. 17 Nang ana, eyaa irifo-r’ine h’e yi kung yè k’irishi Abraham be k’irishi Idebid; eyaa irifo-r’ine h’e tum yi kung yè k’irishi Idebid be k’unyang ng’e kwa abe k’uche ye k’Ibabilon. Kung k’unyang ng’abe e yi k’Ibabilon be k’unyang ang’e fen Ikraist e mang yi eyaa irifo-r’ine pee. 18 K’ukwo angin h’e fen Ijisos Kraist ngin. Ijosef a mang fam dee ahe i ba kpebe Imeri. Mokpang Ijosef a ka be kpebe he, Imeri a ka nyie dee ahe a kwa irijem gbè k’ukan Okataa-Unyang. 19 Uche imin Ijosef i yi uni ang’i sha iyem ang’i yi kpakpa nga. A mang chaa k’ì he Imeri ichwan ufo k’achi eni re. Nang ana, a mang dee ahe i ba kpebe Imeri fo re; i tum ba sha nang k’unyere. 20 K’unyang ng’ahe a jim iyem ang’ahe i ba sha, idengeli Atabuchi kin a be fan ahe k’item, be de he dee, "Ijosef, uyaa Idebid, shere re. Kpebe Imeri. Okataa-Unyang h’a shi he k’a kwa irijem ngin. 21 Imeri i ba fen ungwatung unyiche. O ba kwen he dee Ijisos, k’ucheche dee ehe i ba kpen eni imin yè k’iben ibere." 22 Iyem abin woo a shi k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gburugburu gbè k’ungwu uni kin ì shi nga. A mang kang dee, 23 "Unyinye ang’a nyie unyiche re i ba kwa irijem fen ungwatung unyiche. E tum ba kuo he dee Emmanuel." Irikpebe imin i yi dee, ’Atabuchi i yi n’abere.’ 24 K’unyang ng’Ijosef a wum yè k’une, a shi iyem woo ang’idengeli Atabuchi ana a de he dee ì shi. A ye k’úchú kpebe Imeri. 25 A tum ne k’itang n’ahe re kpemm, k’Imeri a fen ungwan. Ijosef a kwen he dee Ijisos.

2

1 E fen Ijisos k’Ibetelehem k’iyia Ijudia k’unyang ng’Iherod a mang yi ushe. A gbe igben ne, eni echicho ab’e de-achi, b’e faa iyem gbe r’ukpin, e be yè k’iyia ipi ichie i hum, be k’Ijerusalem. 2 Abe e ně bii dee, "Ungwan ang’e fen ng’i ba cha ushe Ijuus ngin i yi kung? Abere e ne ukpin ang’a tyung ti yè ka k’iyia iten dee e fen he, h’abere e be dee e nuo ba ha he k’uchi ngin." 3 K’unyang ng’ushe Iherod a yuo iyem angin, abe n’eni woo ab’e yi k’Ijerusalem e ně shere tyung k’irityem. 4 Iherod a kuo ekaani eni ab’e shang ukum k’Uchom Atabuchi bia n’ekaani ab’e faa eni Unaa gung k’ipi kin. A bii abe dee, "Yè kung h’e dee e ba fen Ikraist ngin?" 5 Abe e hara he dee, "E dee e ba fen he k’Ibetelehem k’iyia Ijudia. Iyem ang’uni kin ang’a yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang a fuo gburugburu h’a nung ngin, dee, 6 ’Amin eni Ibetelehem k’iyia Ijuda, nyaa ng’ipi inen i yi ipi ang’i yi kwee nga, i yi k’irikpebe gbaa k’iriwu eni ekaani ab’e yi k’Ijuda woo, k’ucheche dee yè ka h’e ba fen uni ang’i ba tyung eni ukwo, ng’i ba na gba r’eni iyi Israel.’ " 7 Iherod a ka kuo eni ab’e de-achi bana adu ye k’irifuu, ka bii abe unyang ang’ukpin ana a hum pii ngin. 8 A ka tyung abe ukwo ye k’Ibetelehem, kung de abe dee, "Amin è ye te, k’è ye ten chaa ungwan ana dumodumo. K’unyang ng’amin e ne he, amin è tum be de m, k’ami pee m̀ ye he he k’uchi." 9 Nang ana, abe e ka nokpo. K’unyang ng’abe e tang be k’ukwo, abe e mang ne ukpin ana pii ng’abe e mang ne k’ipi ichie i hum iye ngin. Ukpin ana a ka chaa-ùchú ibere yiyiye, ye kwa nam k’ipi ungwan ana i yi. 10 K’unyang ng’abe e ne ukpin ana, abe e mang nen kangg. 11 Abe e ka gbe ye k’uchom, ye ne ungwan ana ahe n’iye imin, Imeri. Abe e mu he achi k’itang, he he k’uchi. Abe e ka pere úkpàng ibere, ka ke he uke ikaani. Uke ang’abe e ke he h’a yi igold abe n’iyem ab’i nung nyin, ng’e kuo dee ifrankinsens ahe n’imee. 12 Atabuchi a de abe k’item dee è tum gbe k’ipi Iherod fo re. Abe e nè gbe k’ukwo ichicho ye iriye. 13 K’unyang ang’abe e nokpo yè ka, idengeli Atabuchi kin a be fan Ijosef k’item, be de he dee, "Nokpo, k’ò kung ungwan angin ahe n’iye imin, bu r’abe ye k’Ijipt. Amin è chi ka kpemm gbaje k’unyang ang’m ba da amin dee è tum itum be. Iherod i ba ten chaa ungwan angin k’è kung he gu." 14 Nang ana, Ijosef a nokpo r’uchu, kung ungwan ana ahe n’iye imin ye k’Ijipt, 15 ye chi ka kpemm k’Iherod a fo. Angin a shi k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gburugburu gbè k’ungwu uni kin ì shi nga. A mang kang dee, "Maa kuo ungwa iyi yè k’Ijipt be." 16 K’unyang ng’Iherod a nyie dee eni ab’e de-achi bana e shi he irichom, a gbiri he irityem gbaa. Ehe a tye unaa dee è gu ebwatung enyiche woo ab’e yi kung k’aje aha naa achi be k’itang k’iyia Ibetelehem woo. A shi he nang k’ì kung k’unyang ang’eni abana e gbegbe ne ukpin angin n’abe e de he gbe r’ahe ngin. 17 K’ukwo angin h’iyem ang’Atabuchi a mang kang gbè k’ungwu Ijeremaya a shi ngin. 18 A mang kang dee, "E yuo ifia uchie yè k’Irama, ifia uchie ang’ēbētàà ng’Irechel a chie ebwa imin. A chwen dee uni ì kwa he abo dee i wung he uchie re, k’ucheche dee ebwa imin e fo." 19 A be gbaje, Iherod a ka fo. Idengeli Atabuchi kin a mang be fan Ijosef k’item k’Ijipt, 20 be de he dee, "Nokpo r’ungwan angin ahe n’iye imin, tum itum ye k’ubang Israel. Eni ab’e mang chaa dee è gu ungwan angin e fo ma." 21 Ijosef a nokpo, kung ungwan ana ahe n’iye imin, ye k’ubang Israel. 22 K’unyang ng’Ijosef a be gbaje k’ukwo, a yuo dee Akelius ungwa Iherod h’a yi ushe ang’Íjudia ngin. Ehe a ně shere; a dee ahe i ya ka fo re. Idengeli Atabuchi a kang n’ahe k’item, de he iyem ang’ahe ì máng be shi. Nang ana, Ijosef a nibi ye k’iyia Igalili, 23 ye ne uchu k’ipi ang’e kuo dee Inajaret. Angin a shi k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gburugburu gbè k’ungwu eni echicho ì shi nga. Abe e mang kang dee, "E ba kuo he dee ungwa Inajaret."

3

1 K’unyang angana Ijon ang’i wa eni umo a be kibi ichom imin abunini k’ugbam iribu k’iyia Ijudia. 2 A dee, "Amin è shi ebeshe, k’è kung irityem inen tung iben. Itung-ushe ang’īrīhùng ataba i yi kpuokpuo ma." 3 Ijon angin h’Atabuchi a mang kang gbe r’ahe gbè k’ungwu Ajaya ngin. A mang kang dee, "Uni i gba irinyom yè k’ugbam iribu dee, ’Amin è shi ukwo k’ì taanung ke Ukaani Atabuchi. Amin è shi ukwo k’ì nang, k’ehe ì be ten gbe r’ahe.’ " 4 Ijon a mang chiri alu ang’e tye k’inibi ikamel, kung ukuo bua k’utin. Ehe a yi ji igwom, mang nibi ifan. 5 Eni ab’Íjerusalem har’ab’e yi k’iyia Ijudia woo r’ab’e yi k’ipi ab’i yi kpuokpuo bia r’Ijodan e nokpo ye fan Ijon. 6 Abe e bun iben ibere, k’Ijon a wu abe umo k’irishaa Ijodan. 7 Ng’Ijon a ne dee Ifarasis abe n’Isadusis gbuduu e ně ba fan ahe dee k’ì wu abe umo ngana, a ka kung de abe dee, "Amin e yi n’ugbiji nang. Ayung h’a de amin dee è bu kpen yè k’irityem ang’i ba nyung Atabuchi ngin? 8 Amin è shi iyem ab’i tyung dee amin e shi ebeshe, mang kung irityem inen tung iben ma. 9 Amin è dee, amin e yi eyaa Abraham ba maa, a mia re. K’ǹ de amin dee, Atabuchi i yi r’ukan k’i kung ukaa abin sha k’e shiri eyaa ka Abraham. 10 Uni ang’i ba webe uchi wa k’itang a gung ufo, kwa irichia nam kin, k’i ba webe uchi abana wa k’itang ma. Uchi woo ab’e wum igbii ininung ne, e ba webe abe wa k’itang, gbiri fuo ha k’ine. 11 "Ami m wa amin umo ang’úgbé-irishaa k’ì tyung dee amin e shi ebeshe, mang kung irityem inen tung iben ma. Uni ang’i ba ba pom n’àmī i yi r’ukan fu m. Ami m kpere k’m̀ kwa ukuo-abia imin ne. Ahe i ba wa amin umo k’Okataa-Unyang ahe n’înē. 12 Ehe a kwa uyaa ka k’abo, i ba puu irais imin, k’ì kung inung imin fuo he k’ugam, kung afuo imin fuo he k’ine ang’i ba nyim ne." 13 K’unyang angana Ijisos a nokpo yè k’iyia Igalili ye fan Ijon k’irishaa Ijodan dee ì wu ahe umo. 14 Ijon a dee k’ì chwen, ka kung de Ijisos dee, "Awo h’ò máng be wu ami umo ngin, h’awo h’o tum ba dee ami m wu awo a?" 15 Ijisos a hara he dee, "Tyang he k’ì chi nang jii. Nang h’abere è máng be shi ukwo ang’Atabuchi a chaa ngin." Ijon a ka kung bang. 16 K’unyang ng’e wu Ijisos umo, ng’ahe a kwa i hum iye yè k’umo ngana, irihung ataba a ka buu, k’a ne Ūnyāng-Atabuchi ng’a kwa i ba fan ahe n’iribokpa nang. 17 E yuo irinyom Atabuchi ng’a kang yè k’irihung ataba dee, "Angin h’a yi Ungwa iyi ang’a nyin mi ngin. A nyin mi n’ahe iyen-iyen."

4

1 Okataa-Unyang a ye r’Ijisos k’ugbam iribu, k’Ebefutang ì jiri he. 2 A chi ka ate achaaha r’uchu achaaha han n’iyem ajini. Itung a ka ně nuo he. 3 Uni-ujirini ana a be fan ahe, be de he dee, "Gb’o yi Ungwa Atabuchi nga, de ukaa abin dee è shiri ibred." 4 Ijisos a hara he dee, "E fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’Gbè k’iriji ìhììhè h’uniom i kpen ngin ne. Gbè k’iyem woo ang’Atabuchi i kang h’uniom i kpen ngin.’ " 5 Ebefutang a ka kung Ijisos ye k’Ijerusalem, ye pom k’ipi ang’a kan fu woo k’Uchom Atabuchi, 6 ka kung de he dee, "Gb’o yi Ungwa Atabuchi nga, wubi yè ngin ye k’itang ke, k’ucheche dee e fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’Atabuchi i ba da idengeli imin dee è ne gbe r’awo.’ E mang fuo dee, ’Abe e ba naa abo kpebe wo, k’o ba mwa kpom abia ha k’ukaa re.’ " 7 Ijisos a hara he dee, "E mang fuo k’Ashan Atabuchi fo dee, ’Ò kan Ukaani Atabuchi iwon ne re.’ " 8 Ebefutang a mang kung Ijisos ye k’irishi ukwere ikaani, ka kung ubang ab’íyé angin woo tyung he, har’ukan ibere woo. 9 A ka kung de Ijisos dee, "K’o mu he achi k’itang, he m k’uchi, m ba kung ubang abin woo ka-a." 10 Ijisos a de he dee, "Isetan, nokpo yè ngin. E fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’He Ukaani Atabuchi iwon k’uchi. He ahe ìhììhè nga k’uchi.’ " 11 Ebefutang a ka nokpo tyang Ijisos. Idengeli Atabuchi e be ne gbe r’ahe, kpere he. 12 E kwa Ijon he k’igbakobo. K’unyang ng’Ijisos a yuo nang, ehe a nokpo tum itum ye k’iyia Igalili. 13 Ehe a tyang Inajaret ye chi k’Ikapanium, ng’i yi k’ungwu irishaa ikaani k’itang Ijebulun ahe n’Inaftali. 14 A shi he k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gbè k’ungwu Ajaya ì shi nga. 15 A mang kang dee, "Itang Ijebulun ahe n’Inaftali b’e yi k’ungwu irishaa ikaani, ye k’inyie Ijodan ang’ko nang gbe ye k’iyia Igalili ang’eni ab’e yi Ijuus ba re e yi gbuduu. 16 Eni ab’e yi k’ifufu e ne ìnē ikaani ma. Eni ab’e yi k’ipi uchun irifo ogu-uni, ìnē angin a tan nung abe." 17 Kung k’unyang angin ye k’úchú, Ijisos a ně bun da eni dee, "Amin è shi ebeshe, k’è kung irityem inen tung iben. Itung-ushe irihung ataba a shiri kpuokpuo ma." 18 K’irite kin Ijisos i ten k’ungwu irishaa Igalili. K’unyang ng’ahe i ten ka ngana, a ne ekwa-ìkwèń eni eha b’e yi ebwiye ebene. Ang’ukin a ji dee Isaimon, ng’e tum kuo dee Ipita. E kuo ungwiye imin dee Andru. K’unyang ana abe e wa atara, kwa ikwen. 19 Ijisos a de abe dee, "Amin è be pom mi. Amin e yi eni ekwa-ikwen ba. M ba sha amin k’e ně ten kuo eni ka m." 20 Abe e nokpo ukuukwo, tyang atara ibere wu ka, ka pom he. 21 Ijisos a nokpo yè ka, ye ne eni echicho eni eha fo. Abe pee e yi ebwiye ebene. E kuo abe dee Ijems ahe n’Ijon. E kuo ide ibere dee Ijebedi. Abe e yi k’ugbang, e bwia atara n’ide ibere. Ijisos a kuo abe. 22 Abe e nokpo ukuukwo, tyang ugbang r’ide ibere chi ka, ka pom Ijisos. 23 Ijisos a ně ten mia r’ipi k’iyia Igalili woo, faa eni iyem k’uchom ab’e cha ushang, bun ichom inung gba r’itung-ushe Atabuchi da abe, tum mang mīā eni ab’e mu irinyom atitye-atitye gbuduu k’iriwu ibere. 24 Eni e yuo gbe r’Ijisos mia r’Isiria woo, k’abe e be r’eni ibere woo ab’e mwa irinyom atitye-atitye fan ahe. Abe e be r’eni ab’e mwa irinyom ab’ēbētàà ufo, ab’e kwa unyim, ab’e mwa ikpikpung, r’ab’e fo abo, fo abia. Ijisos á mīā abe woo. 25 Eni gbuduu yè k’iyia Igalili, iyia Idekapolis, Ijerusalem, iyia Ijudia nang har’eni ab’e yi k’iyia inyie Ijodan ang’ko e pom Ijisos woo.

5

1 K’unyang ng’Ijisos a ne dee eni gbuduu e ně kwa e ba, ehe a ka nokpo ye k’ukwere, ye chi k’itang. Eni-utung imin e ye fan ahe. 2 A ka kibi abe iyem afaani. 3 Ijisos a kang n’eni-utung imin dee: "Irinen i yi ke eni ab’e nyie k’irityem ibere dee abe e yi k’irikpebe re k’achi Atabuchi; itung-ushe irihung ataba i yi ang’ibere nga. 4 Irinen i yi ke eni ab’e yi k’irimwia; Atabuchi i ba kwun abe irityem. 5 Irinen i yi ke eni ab’e ba r’ufo ibere k’itang; iye angin i ba shiri ibere. 6 Irinen i yi ke eni ab’ìyāā ibere ang’a dyem fu woo h’a yi dee k’abe è shi iyem ab’Atabuchi a chaa; Atabuchi i ba ka abe iyem woo k’i guru abe k’irityem. 7 Irinen i yi ke eni ab’e na ebeshe eni; Atabuchi i ba na abe ebeshe bu pee. 8 Irinen i yi ke eni ab’iben i yi k’irityem ibere re; abe e ba na Atabuchi k’irichi. 9 Irinen i yi ke eni ab’e sha k’eni e cha n’ebene k’ikwun; abe h’e ba kuo dee ebwa Atabuchi. 10 Irinen i yi ke eni ab’e kpa irinyuo k’ucheche dee abe e sha iyem ab’Atabuchi a chaa; itung-ushe irihung ataba i yi ang’ibere nga. 11 "Irinen i yi ke amin k’unyang ng’eni e ha amin ichwan k’ufo k’ucheche iyi, tum ka amin irinam, mang hen irihen ha amin dee amin e yi ijijaa eni ba. 12 Amin è nen irinen gbaa k’ucheche dee ukwun ang’Atabuchi a naa amin ka k’irihung ataba, a dyem. Nang h’eni é mang shi eni abi gburugburu b’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ngin. 13 "Amin e yi n’ebenuo nang ke iye angin. K’ebenuo a ka mia udyung imin, denang h’e ba sha he k’i nyin fo ngin? I ka shiri k’irikpebe fo re, k’e kung he wa ko, k’eni e tim he abia gba. 14 "Amin e yi n’înē nang ke iye angin. Uchu ang’e me pom k’irishi ukwere í nyìè nyere re. 15 I yi r’uni ang’ī gbá ine ha k’ilampu, kung igarawa cha he ha k’itang ne. I kung he pom k’ipi ang’a kan nga, k’ì màng nung eni ab’e yi k’aha uchom woo. 16 Nang utam kin, ìnē inen i yi k’ì tan nung eni, k’abe è ne iyem ininung ab’amin e sha, k’abe è pia Ide inen ang’i yi k’irihung ataba. 17 "Amin è jim dee maa be k’m̀ be yia Unaa ang’Atabuchi a ke Imosis har’iyem ab’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e fuo bin nga re. Maa be dee k’m̀ yia abe nga re, maa be k’m̀ shi abe mia nga. 18 Achichi h’m da amin ngin dee, r’irigben n’irihung ataba ahe n’iye angin e nam, ungwa-iyem kwee ng’e fuo k’Unaa ana i ba wam kìn yia re kpemm, k’iyem woo i sha. 19 K’ucheche angin, uni ang’a wam ungwa-unaa abin itang kin ben, ka mang faa eni echicho dee è shi nang, ahe h’e ba kung he dee i yi k’irikpebe re fu eni woo k’itung-ushe irihung ataba. Uni ang’a tum he unaa abin k’uchi, ka mang faa eni dee è shi nang, ahe h’e ba kung he dee i yi k’irikpebe k’itung-ushe irihung ataba ngin. 20 K’ǹ de amin dee, mokpang k’uni ì gbe ye k’itung-ushe irihung ataba, i naa Unaa Atabuchi woo fa Ifarasis abe n’ekaani ab’e faa eni Unaa. 21 "Amin e yuo dee e mang faa eni abi gburugburu dee è gu uni re; dee uni ang’a gu uni, e ba nam he uchi. 22 Maa de amin dee, uni ang’a gbiri irityem he ungwiye imin i yi k’e ba nam he uchi; uni ang’a buu ungwiye imin ate i yi k’e ba ya r’ahe k’abia ekaani; uni ang’a tum kuo ungwiye imin dee uni-irichom i yi k’i ba ya k’ine. 23 "K’ucheche angin, gb’o kwa uke nuo ya ka k’ime ang’e shang ukum ka Atabuchi, k’o ka were dee ungwiye iwon i nyung irityem n’awo, 24 tyang uke iwon ana naa ka, k’ò tum ye shi ebenyin n’ungwiye iwon ana mokpang k’ò ka tum itum ye shang ukum ke Atabuchi. 25 "Gb’uni-irinam iwon a fuo ashan kwa-a, shi ebenyin n’ahe k’unyang ng’amin n’ahe e chicho k’ukwo naa achi nuo k’è nam uchi. Haa re, k’o gbaje ka, i ya r’awo ya gbaje k’abia unam-uchi; unam-uchi ana i tum kung wo ka alu-ishi, k’i kung wo ya ha igbakobo. 26 Achichi h’m da-a ngin dee, o ba nyua cha ka kpemm k’ūné ang’e jung wo, o ka he mia gbangg. 27 "Amin e yuo n’e kang dee, ’Chaa unye uni re.’ 28 Maa de amin dee, uni ang’a ne unyinye liiliilii, jim gbe r’ahe nang k’irityem imin, h’a gbe ipiri n’ahe agbeni k’irityem imin ma. 29 "Gb’irichi iwon ang’ábó iriji h’a ba sha-a k’o sha iben, nibi he wam tyang ko. I yi dungg k’ò nyim irigwe inyamfo iwon kin, fu ang’è kung awo iyen gbengben tyang he ye k’ine. 30 Gb’abo iriji iwon h’a ba sha-a k’o sha iben, jung he tyang ko. I yi dungg k’ò nyim irigwe inyamfo iwon kin, fu ang’ò shi k’awo iyen gbengben ò ye k’ine. 31 "E mang kang pee dee, ’Mokpang k’uni a dee i sha unye imin k’i yoro iribia, ì fuo ashan iribia ayoroni ke he.’ 32 Maa de amin dee, k’uni ang’unye imin a gbe ipiri nga re, k’a shi he k’a yoro iribia jii, h’a shi unyinye ana k’a gbe ipiri. Unyiche ang’a tum kpebe unyinye ang’a yoro nang ngin, h’a gbe ipiri r’ufo imin. 33 "Amin e mang yuo pee dee e de eni abi gburugburu dee, ’Ben iyem ang’o fam naa re. Iyem woo ang’o fam naa k’irijun ang’Úkaani Atabuchi, ò shi he.’ 34 Maa de amin dee, è fam iyem naa k’irijun iyem iyem ne gbangg. Amin è kwa irijun irihung ataba re, k’ucheche dee i yi inang Atabuchi nga. 35 Amin è tum kwa irijun iye angin ne, k’ucheche dee i yi ipi Atabuchi i pom abia imin nga. Amin è tum kwa irijun Ijerusalem ne, k’ucheche dee i yi ipi ang’ushe ang’a fu woo i yi nga. 36 Amin è tum kwa irijun irishi inen ne, k’ucheche dee amin e sha iyiri inen itang kin k’i shiri ibi ma re; amin e tum sha ibi k’i shiri iyiri ishi ma re. 37 K’iyem i yi ang’amin e ba bang, è bang, ’Ee.’ K’iyem i yi ang’amin e ba chwen, è chwen, ’Ehee.’ K’amin e kang iyem ichicho gbe abin tyang fo, h’a be yè k’abo Uni-ijijaa nga. 38 "Amin e yuo n’e mang kang dee, ’Uni ang’a faa uni irichi, è faa ahe irichi pee. Uni ang’a gbung uni ishang, è gbung ahe ishang pee.’ 39 Maa de amin dee, k’uni a dee ahe i sha-a ijijaa, jung he ukwo re. K’uni a gbiri wo abo k’inyie ebeja ang’ábó iriji, shiri r’ang’ábó irimere naa he. 40 K’uni a tum kwa-a nuo k’è nam uchi dee k’ahe i kpa alu iwon, tyang he k’ì ye r’ifom iwon pee. 41 K’uni a kwa-a k’ukan dee k’ò chie he úkpàng ten gbaje k’inamba kin, ye r’ahe inamba iha. 42 K’uni a bii wo iyem, ke he. K’uni a tum chaa dee ahe i pwia iyem yè k’abo iwon, chwen ne. 43 "Amin e yuo n’e mang kang dee, ’Ùné iwon ì nyin wo, k’ò he uni-irinam iwon achi.’ 44 Maa de amin dee, eni-irinam inen e yi k’è nyin amin, k’amin è che ushang kpere eni ab’e ka amin irinam. 45 K’amin e shi nang, e ka cha ebwa Ide inen ang’i yi k’irihung ataba. Ehe i sha ichie k’i sha utam kin ka eni ijijaa har’eni inung; i tum sha umo k’i naa utam kin ka eni ab’e sha iyem ab’i yi kpakpa nang har’eni ab’e sha iyem ab’i yi kpakpa re. 46 K’eni ab’amin e nyin abe ìhììhè h’e nyin amin ngin, denang h’amin e ka ba naa achi dee Atabuchi i ba ka amin uke ngin? I yiyi eni ab’e kwa inibi-ikpanda e sha nang utam kin. 47 K’edim inen ìhììhè h’amin e ka abe onobe, h’amin e sha iyem gba ang’eni abi kin e sha re. I yiyi eni ab’e nyie Atabuchi re e sha nang. 48 N’ide inen ang’īrīhùng ataba a giri ngin, i yi k’amin è giri nang.

6

1 "Amin è bam ufo inen, k’ukwo ang’amin e sha inung. Ì chi k’ukwo ang’amin è shi k’eni è ne nga re. K’amin e sha k’eni è ne nga, h’amin e ba kpa uke yè k’abo Ide inen ang’i yi k’irihung ataba re. 2 "K’unyang ng’o kung iyem, o ka uni ang’i yi k’igbigbin, shi he k’ì tyung eni n’eni-ihihiri e sha nang ne. Abe e sha nang k’uchom ab’e cha ushang har’ukwo, k’eni è pia abe nga. Achichi h’m da amin ngin dee, eni abin e kpe uke ibere naa k’itang ma. 3 K’unyang ng’ó kūng iyem o ka uni ang’i yi k’igbigbin, shi he k’ukwo ang’abo irimere iwon i nyie iyem ang’abo iriji iwon i sha ana re, 4 k’ò shi he k’unyere. Ide iwon ang’i na iyem ang’o sha k’unyere i ba ka-a uke. 5 "K’unyang ng’amin e cha ushang, amin è shi n’eni ab’e sha ihihiri nang ne. I nyin abe k’è nokpo nam che ushang k’uchom ab’e cha ushang har’ayaa ukwo k’ipi eni è máng be ne abe. Achichi h’m da amin ngin dee, eni abin e kpe uke ibere naa k’itang ma. 6 K’unyang ng’o dee o cha ushang, ye k’uchom iwon, ku irishi, ka che ushang ke Ide iwon ang’e na k’irichi re. Ide iwon ang’i na iyem ang’o sha k’unyere i ba ka-a uke. 7 "K’unyang ng’amin e cha ushang, amin è kang irikang ab’i yi k’irikpebe re n’eni ab’e nyie Atabuchi re nang ne. Abe e jim dee Atabuchi i yuo abe k’ucheche ushang ang’abe e cha r’irigben kpemm nga. 8 Amin è chi n’abe nang ne. Ide inen a nyie iyem ang’amin e chaa naa k’itang mokpang amin e ka ba cha ushang. 9 K’ukwo angin h’amin è che ushang: ’Ide iten ang’i yi k’irihung ataba, eni è he irijun iwon k’uchi fu woo. 10 Itung-ushe iwon ì be. Irikang iwon ì shi k’iye angin, n’ahe i yi k’irihung ataba. 11 Ke ti iriji iten ang’abere e ba ja onyin. 12 Tyang iben iten ke ti, n’abere e tyang ke eni ab’e shi iben he ti. 13 Ye r’abere k’ujirini re. Ayini, bam ti tung Uni-ijijaa. [Itung-ushe, r’ukan har’aheni-uchi i yi iwon nga nyua iye kpemm. Amen.]’ 14 "K’amin é tyàng ka eni k’iben ang’abe e shi he amin, Ide inen ang’i yi k’irihung ataba i ba tyang ka amin pee. 15 K’eni e shi iben he amin, k’amin é tyàng ka abe re, Ide inen i ba tyang ka amin ne. 16 "K’unyang ng’amin e tum cha ushang itiitung, amin è ten nga naa achi irimwia n’eni-ihihiri nang ne. Abe e ten mia ipi naa achi itiitung k’eni è nyie dee abe e cha ushang itiitung. Achichi h’m da amin ngin dee, abe e kpe uke ibere naa k’itang ma. 17 K’unyang ng’o cha ushang itiitung, tuo achi, k’ò taa irishi iwon, 18 k’eni abi kin è nyie dee o cha ushang itiitung ne. Ide iwon ang’e na k’irichi re h’a nyie gbe r’ahe. Ide iwon ang’i na iyem ang’o sha k’unyere i ba ka-a uke. 19 "Amin è gung inyie inen naa k’iye angin ne. K’iye angin ìkúng i ja he, akokooma i ben he, ebeji e tum tii gba ya ja he fuo. 20 Amin è gung inyie inen naa ye k’irihung ataba, k’ipi ang’ìkúng i ja he re, akokooma i ben he re, ebeji e tum tii gba ya ja he fuo re. 21 Ipi ang’o naa inyie iwon, yè ka h’irityem iwon i pom. 22 "Irichi i yi ilampu ang’í màng nung inyamfo nga. K’irichi iwon i na ine charaa, i nung inyamfo iwon woo ngwangg. 23 K’irichi iwon a taanung ne, ifufu i ja ha inyamfo iwon woo. K’ìnē ang’í màng nung inyamfo iwon a ka nyim, denang h’ifufu i ja ha-a ben uben! 24 "I yi r’uni kin ang’i cha r’ukaani iha re. I ha ukin achi, k’ukin i nyin he; i ha ukin k’uchi, ka mang ang’ukin. K’ūné a nyin amin, í nyìè amin sha okulo ka Atabuchi re. 25 "K’ucheche angin h’m da amin dee, amin è bè uhung gbe r’iyem ang’amin e ba ja, ngwa, k’amin è chi uwuuwum ne ngin. Amin è tum bè uhung gbe r’iyem-ufo ang’amin e ba chiri re. Amin e nyie dee, k’uni ì chi r’irikpen i yi dungg fu iriji re a? Inyamfo i tum yi dungg fu ifom ne a? 26 Amin è ne anyin ab’e puru ten bin. I yi r’iyem ang’abe e kwen ne. E tum furu iyem ha k’iribiri re. Ide inen ang’i yi k’irihung ataba h’a ka abe iriji ngin. Amin e yi k’irikpebe fu anyin ne a? 27 Ayung k’iriwu inen ngin h’a máng be ji iye kwee gbe ang’ahe ì máng be chi k’iye angin, k’ucheche uhung abeni ngin? 28 "Ibang h’amin e ba uhung gba r’iyem-ufo achirini nang? Amin è jim gbe r’iwaabo, n’abe e kan woo. Abe e sha okulo re, e tum titya uwuo k’è kpii ifom ne. 29 K’ǹ de amin dee, i yiyi Isolomon, ng’a mang mu inyie fu eni woo, a chiri alu ang’a taanung ajang iwe ab’iwaabo abin e wum ngin ne. 30 Abwan ang’e na he onyin ngin, ufo e tim he sha ine, Atabuchi h’a chiri he iyem-ufo ngin. Denang h’ahe ì máng be chiri amin iyem-ufo re ngin? Achi-anaani inen i ka yi kwee iyen-iyen. 31 Amin e ba uhung, ně bii dee, ’Yè kung h’abere e ba na iyem ja; yè kung h’abere e ba na iyem ngwa; yè kung h’abere e ba na iyem-ufo chiri?’ Amin è be uhung nang ne. 32 Eni ab’e nyie Atabuchi re b’e chaa iyem abin woo nang ngin. Ide inen ang’i yi k’irihung ataba a nyie dee amin è máng be chi r’iyem abin woo. 33 Iyem ang’amin è máng be shi h’a yi dee, amin è gbegbe chaa itung-ushe ang’Átabuchi r’ateneni kpakpa n’Atabuchi a chaa amin dee è ten. K’amin e shi nang, ehe i ka ba ka amin iyem ab’a titung bin woo bia ka. 34 A taanung k’amin è mang kung irinam ang’írítē ichicho be gu-he n’ang’írítē angana re, k’ucheche dee irite ang’kung-kung-kung i yi r’igbigbin imin.

7

1 "Amin è nam eni uchi re, tung Atabuchi i nam amin pee uchi. 2 Utam kin n’amin e nam eni uchi, nang h’Atabuchi i ba nam amin uchi. Utam kin n’amin e chia iyem ke eni, nang h’Atabuchi i ba chia ka amin. 3 Ibang h’o na ibubu ang’a were he ungwiye iwon k’irichi, ka tyang ityen uchi ang’a bun he awo iyen k’irichi ngin? 4 Denang h’ò ka máng be de ungwiye iwon dee, ’Naa k’m̀ hebe wo ibubu ang’i yi wo k’irichi ana,’ ng’ityen uchi a he awo iyen k’irichi ngin? 5 Awo uni-ihihiri, gbegbe wam ityen uchi ang’a pom wo k’irichi ngana, k’ì ka nyìé wo hebe ibubu ang’a he ungwiye iwon k’irichi. 6 "Amin è kung iyem ab’e mang shang ukum ke Atabuchi tyang ubuho re. K’amin e shi nang, abe e tum shiri kwa amin ishang. Amin è tum kung iyem ab’i kan ate kangg, tyang ukogbo re. K’amin e shi nang, abe e tung he ha k’abia gba. 7 "Amin è bii iyem; amin e kpa iyem anga. Amin è chaa iyem; amin e na iyem anga. Amin è kum abo k’irishi; e buu ka amin. 8 Uni ang’a bii iyem, i kpa. Uni ang’a chaa iyem, i na. Uni ang’a kum abo k’irishi, e buu ka he. 9 "Amin ab’e jwen ngin, ayung h’ungwa imin i bii he ibred, ng’i kung ukaa ka he? 10 Ayung h’ungwa imin i bii he ìkwèń, ng’i kwa ushi ka he? 11 K’amin ab’e yi eni-ijijaa e nyie n’e kung iyem inung ka ebwa inen, h’Ide inen ang’i yi k’irihung ataba ngin, k’eni e bii he iyem, ì máng be kung iyem inung ke abe re a? 12 "Amin è shi iyem n’eni utam kin n’amin e chaa dee eni è shi n’amin. Angin h’a yi irikpebe Unaa Imosis r’iyem ab’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e fuo ngin. 13 "Amin è gbe k’ungwu ityang ang’i yi fii ye k’aha, k’ucheche dee ungwu ityang ang’a naa achi nuo k’ipi irinyuo a yaba; ukwo imin i tum yi r’akanya re. Eni ab’e gba ya ka, e tum yi gbuduu. 14 Ungwu ityang ang’a naa achi nuo k’irikpen i yi fii; ukwo imin i tum yi r’akanya. Eni ab’e tum na he e yi gbuduu re. 15 "Amin è bam ufo inen tung eni ab’e hen irihen dee abe e yi eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ba. K’unyang ng’abe e ba fan amin, abe e kwun n’utyam nang k’è shi amin irichom. K’irityem ibere abe e yi r’ebedie ben uben n’ùkpàng nang. 16 Gbè k’inyamfo irikang ibere h’amin e ba nyie abe ngin. Ìfíá i wum ulyom k’e bang ne; ùkpìn i tum wum imyampyoro k’e bang nibi re. 17 Nang utam kin, uchi inung i wum igbii inung; uchi ijijaa i wum igbii ijijaa. 18 Uchi inung i wum igbii ijijaa re. Uchi ijijaa i tum wum igbii inung ne. 19 Uchi ang’i wum igbii inung ne, e jung he tyang k’itang, kung taa ha k’ine. 20 Nang, gbè k’inyamfo irikang ibere h’amin e ba nyie abe ngin. 21 "I yi dee eni woo ab’e be kuo mi dee, ’Ukaani, Ukaani,’ h’e ba gba ya k’itung-ushe ang’īrīhùng ataba ngin ne; eni ab’e sha iyem ab’Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba a chaa abe dee è shi, eni aba ìhììhè h’e ba gba ya ka ngin. 22 K’irite angana eni gbuduu e ba da m dee, ’Ukaani, Ukaani, abere b’é yi yuo iyem kang gbè k’irijun iwon ngin ne a? Abere e kwa ukan ang’íríjún iwon libi r’unyim hum iye tung eni gbuduu, tum mang shi akwani-ufo atitye-atitye gbuduu re a?’ 23 M ba da abe ngwangg dee, ’Maa nyie amin ne. Amin è nokpo tung mi, amin woo ab’e sha ijijaa.’ 24 "Ng’i yi nang ngana, uni ang’a naa atyung yuo iyem abin b’maa kang ngin, ng’a shi abe, i yi n’unyiche ang’a de-achi, ng’a me uchom imin pom k’ukaa nang. 25 Umo a naa kangg, chie hé he. Uhum a tum kum kangg, tii he k’uchom angana. Uchom ana a yebe re, k’ucheche dee e mang he iku imin pom k’ukaa. 26 "Uni ang’a naa atyung yuo iyem abin b’maa kang ngin, ng’a shi abe re, i yi n’uni-irichom, ng’a me uchom imin pom k’uyara nang. 27 Umo a naa kangg, chie he he. Uhum a tum kum kangg, tii he k’uchom angana. Uchom ana a yebe. Denang h’ayebeni imin a mang yi r’ebetibi!" 28 Ng’Ijisos a kang iyem abin mia ngana, a ka kwa eni woo k’ufo k’ukwo ang’ahe i faa abe iyem. 29 I faa iyem r’ukan. I faa iyem n’ekaani ibere ab’e faa Unaa e faa nga re.

8

1 Ijisos a tum yè k’ukwere be k’itang. Eni gbuduu e pom he k’iku. 2 Uni kin ang’i yi r’amang a be fan ahe, be kpi irinung k’itang, he he k’uchi, de he dee, "Ukaani, k’a nyin wo, o sha m k’m mīā ma." 3 Ijisos a nia r’abo, tia he, kung de he dee, "A nyin mi. Mīā ke." Amang unyiche ana a ka tan tung he inyamfo k’unyang angana pii. 4 Ijisos a de he dee, "Bun iyem angin de uni re gbangg. Ye de uni ang’i shang ukum k’Uchom Atabuchi k’ì chun wo, k’ò ye shang ukum n’Imosis a kang, k’ì tyung abe dee ó mīā ma." 5 Ijisos a ye k’Ikapanium. Ukaani isoja kin a be fan ahe, be tim he anung dee, 6 "Ukaani, ungwatung iyi ng’i sha okulo ka m, a ne ka k’uchu, i kpa irinyuo kangg. A fo abo, fo abia, k’i nokpo ma fo re." 7 Ijisos a dee, "M ba ya ka k’m míá he." 8 Ukaani isoja ana a dee, "Ukaani, m kpere k’m̀ kpe wo be k’uchu iyi re. Kang k’ungwu jii; ungwatung iyi ī míà. 9 Ami pee m yi k’iritin eni ekaani. N tum yi r’isoja k’iritin iyi. N da angin dee ì ye. I ya. N da ang’ko dee ì be. I ba. N da ungwatung iyi dee ì shi angin. I sha he." 10 A ka kwa Ijisos k’ufo ng’ahe a yuo iyem abin. A de eni ab’e pom he dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, maa ka ne uni ang’i yi r’achi-anaani nang k’iriwu eni Israel nyie re. 11 K’ǹ de amin dee, eni gbuduu e ba ba yè k’irikwie yè k’abu, ba cha ja iyem gwa abo ha n’Abraham ahe n’Ajik r’Ijekop k’itung-ushe irihung ataba. 12 Eni ab’è máng be chi k’itung-ushe ana, h’e ba libi jwen k’iye k’ipi ang’ifufu i ba ja ha abe. Yè ka abe e ba chie uchie, kpom ishang n’ebene." 13 Ijisos a kung de ukaani isoja ana dee, "Ye iriye. N’o bang, ì chi nang ke wo." K’unyang anga pii ungwatung imin á mīā. 14 Ijisos a ye k’uchu Ipita. K’unyang ng’ahe a gbaje ye ka, a ne ugwe Ipita ang’unyinye i yi gogo re, ne ka. 15 Ijisos a tia he abo. Inyamfo imin a ka kwun he, k’ehe a nokpo, shi he uga. 16 Ikuruku a yebe. Eni e be r’eni gbuduu b’e kwa unyim be fan Ijisos. Ijisos a kang k’ungwu jii, unyim abana e nokpo tyang abe. Ijisos a tum mīā eni woo ab’e yi gogo re. 17 Angin a shi k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gbè k’ungwu Ajaya ì shi nga. A mang kang dee, "Ahe iyen r’ufo imin a kung irinyom iten woo nokpo." 18 Ijisos a ne dee eni gbuduu e jwen tye kirikiri he he ngana, a de eni-utung imin dee è he k’ugbang k’è jung gbe ye k’inyie irishaa ang’ko. 19 Ukaani kin ang’i faa eni Unaa a ka be fan ahe, kung kang dee, "Ukaani, m ba pom wo k’iku ya kung-kung-kung ng’o nuo." 20 Ijisos a dee, "I yiyi inyam iribu e yi r’ipi k’è nyua, anyin e tum yi r’uchu. Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi r’ipi ang’ahe ì gbe r’irishi he re." 21 Uni ichicho, ng’i yi k’iriwu eni-utung imin, a de Ijisos dee, "Ukaani, tyang mi k’m̀ ye kung irikwom ide iyi nyi mokpang." 22 Ijisos a de he dee, "Awo ò nokpo pom mi. Tyang k’eni ab’e fufo è nyi ebene ka." 23 Ijisos a ka nokpo he k’ugbang. Eni-utung imin e ka he ká, pom he. 24 Ng’abe e kibi ugbang afuoni ngana, uhum ikaani a ka kibi akumini buru abe aburuni. Umo a ka ně taba ha ya k’ugbang, k’a ně tung kwee k’umo ì chie k’aha imin. Ijisos a ne ka, i mwa une. 25 Eni-utung imin e ka ye wum he une, kung de he dee, "Ukaani, abere e nyua ma! Ka kpen ti!" 26 Ijisos a kung bii abe dee, "Ibang h’amin e shere nang? Achi-anaani inen i yi kwee iyen-iyen." A ka nokpo kung gbe he uhum ahe n’umo ana. Uhum ana a ka kwun. Umo a ka kwa nam dumoo. 27 A ka kwa eni abana woo k’ufo. Abe e ně bii ebene dee, "Ibang itite uni h’a ka yi ngin, ng’i yiyi uhum ahe n’umo e ha he k’uchi ngin?" 28 Ijisos a gbaje ye k’inyie irishaa ang’ko, ye k’iyia eni Igadara. Ng’Ijisos a hum iye yè k’ugbang, eni eha e ka be kpere r’ahe. Eni abin e kwa unyim gbuduu, k’e ně nyua k’ipi e nya irikwom. Abe e ka baa ebedie, k’i yi r’uni ang’i gba k’ukwo ana ma fo re. 29 Abe e gbe lee dee, "Awo Ungwa Atabuchi, ibang h’o chaa n’abere ke? O be ngin k’ò ke ti irinyuo mokpang k’unyang irinyuo iten ì ka gbaje nga a?" 30 Ukogbo e mang yi r’irigben hee k’iyia anga, e ja iriji. 31 Unyim abana e ka ně tim Ijisos anung dee, "K’o dee o ba libi r’abere hum iye, chom ti nokpo ye fan ukogbo abana." 32 Ijisos a dee, "Amin è ye ke." Unyim abana e ka hum iye nokpo ye fan ukogbo abana. Abe woo e bu gbudugbudu yè k’ukwere ana, ye mu k’agoo ang’ūngwù irishaa he ye k’umo, ka faa umo woo. 33 Eni ab’e na gba r’ukogbo abin e bu nokpo ye k’irihung udyara, ye kibi ungwu abunini de eni gbe r’iyem woo ab’a shi, nang har’iyem ang’a shi n’enyiche ab’e mang kwa unyim bana. 34 Eni ab’e yi k’ipi ana woo e nokpo be fan Ijisos. K’unyang ng’abe e be ne he, abe e tim he anung dee ì ka nokpo tyang ipi ibere.

9

1 Ijisos a ye he k’ugbang fo, tum gbe ye k’inyie irishaa ang’ukin, ye gbaje k’udyara imin. 2 Eni echicho e kung uni ang’a fo abo, fo abia k’iyem-une be r’ahe fan ahe. Ijisos a ne dee eni abin e yi r’achi-anaani n’ahe ngana, a de ufo-abia ana dee, "Ungwa iyi, kwa ufo he. Iben iwon a tyang ke wo ma." 3 Ekaani echicho ab’e faa eni Unaa e ně jim k’irityem ibere dee, "Uni angin i kang irikang taanung ne; i ha Atabuchi k’uchi re." 4 Ijisos a nyie ujim ibere. A ka kung bii abe dee, "Ibang h’amin e jim ijijaa ujim k’irityem inen ngin? 5 Ang’kung h’a yi kpuokpuo fu k’è kang ngin? Ang’m̀ kang dee, ’Iben iwon a tyang ke wo’ nga a, h’ang’m̀ kang dee, ’Nokpo ninam, k’ò ten iriten’ nga? 6 M ba tyung amin dee Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi r’ukan k’iye angin k’i tyang iben ka eni." A kung de ufo-abia ana dee, "Nokpo ninam, kung iyem-une iwon, k’ò ye iriye." 7 Unyiche ana a ka nokpo ninam, ka nuo iriye. 8 K’unyang ng’eni ab’e yi ka woo e ne he, ushere a shi abe. Abe e ně pia Atabuchi ng’a kung ukan ang’itambin ke eniom. 9 Ijisos a nokpo yè ka. Ng’ahe i ten r’ukwurukwo, a ne uni kin ng’e kuo dee Imatiu. A chi k’uchom ang’e tya ikpanda k’ì kpe une ikpanda. Ijisos a de he dee, "Nokpo k’ò be noti pom mi." Imatiu a nokpo pom he. 10 K’unyang kin ng’Ijisos a chi i ja iriji k’uchu Imatiu, eni ab’e kwa inibi-ikpanda har’eni-iben e be gbuduu, jwen e ja iriji gwa abo ha n’Ijisos abe n’eni-utung imin. 11 Ifarasis e ne he. Abe e ka bii eni-utung imin dee, "Ibang h’a shi ng’ukaani inen i ja iriji gwa abo ha n’eni ab’e kwa inibi-ikpanda har’eni-iben ngin?" 12 Ijisos a yuo abe. A ka de abe dee, "Eni ab’e yi kparakpara e chaa uni-ukum ne. Eni ab’e yi gogo re ìhììhè h’e chaa uni-ukum ngin. 13 Amin è tum ye bii k’è nyie irikpebe iyem ang’e fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’Maa chaa ukum nga re; maa chaa irityem anyieni nga’ ngin. Maa be k’m̀ kuo eni ab’e naa unaa nga re. Eni-iben h’maa be k’m̀ kuo abe ngin." 14 Eni-utung Ijon e ka be fan Ijisos, be bii he dee, "Ibang h’abere n’Ifarasis e cha ushang itiitung, ng’eni-utung ab’iwon e sha nang ne ngin?" 15 Ijisos a hara abe dee, "Amin e jim dee eniga ab’e ye k’uga unye e chie uchie ng’uchebe-unyaraba i chicho a chi n’abe ngana a? Ehee, e sha nang ne. Unyang i ba ba ng’e ba kung uchebe-unyaraba ana nokpo tung abe. K’unyang angana abe e ka cha itiitung." 16 Ijisos a bun ityang angin de abe dee, "I yi r’uni ang’i kung ityen ifom ìhíhé kpii gwan n’alu itim ne. K’e tum kung kpii gwan nang, ang’ìhíhé ana i kung ang’itim yia dyem fa ang’a yia ugbugbe. 17 I tum yi r’uni ang’i kung ebetuo ìhíhé ha k’igbigbo ugom ne. K’e he nang, ugom ana i tii, k’ebetuo ahe n’ugom e ben woo. Ehee, e kung ebetuo ang’ìhíhé ha k’ugom inung, k’abe woo e ben ne." 18 Ng’Ijisos ichicho a kwa irikang i kang ngin, uni ukaani kin a be fan ahe, be kpi irinung k’itang, kung kang dee, "Ungwa iyi unyinye a ka nè fo ka afoni yee ngin. Be, k’ò be tia he abo, k’ì wum." 19 Ijisos a ka nokpo pom he. Eni-utung imin e ye n’ahe pee. 20 K’unyang ng’abe e naa achi nuo, unyinye kin ang’a mang yi wu ebenung kpemm gbaje k’aje irifo-r’iha a be yè k’itum Ijisos, be kung abo tia he k’ungwu alu imin. 21 A mang kang n’ufo imin dee, "K’maa tia he abo k’alu imin ìhììhè, m ba mīà yè k’irinyom iyi." 22 Ijisos a ka shiri achi ne he. A dee, "Ungwa iyi, kwa ufo he. Achi-anaani iwon a shi wo k’ó mīā ma." Unyinye ana á mīā k’unyang angana pii. 23 Ijisos a gbaje ye k’uchu uni ukaani ana, a ne eni ab’e gwia aju r’eni gbuduu ab’e jwen ka e fia ifia uchie. 24 A kung de abe dee, "Amin è nokpo hum iye. Ungwan angin a fufo nga re. I mwa une nga." Abe woo e ně gwia he ishang. 25 Ijisos a shi eni abana woo k’e nokpo hum iye, ka gbe ye k’aha, kung abo kwa ungwan ana k’abo, k’a nokpo ninam. 26 Eni ab’e yi k’iyia angana woo e yuo gbe r’iyem ang’a shi ngin. 27 Ijisos a nokpo yè ka. Enyiche eni eha b’e faa irichi e pom he k’iku, e gba irinyom lee dee, "Uyaa Idebid, ka ne ti ebeshe." 28 Ijisos a ye k’uchom. Efaa-irichi abin e ye fan ahe. Ijisos a bii abe dee, "Amin e bang dee ami m yi r’ukan k’m buu amin irichi a?" Abe e hara he dee, "Ee, Ukaani, abere e bang nang." 29 Ijisos a ka kung abo tia abe k’irichi, kung kang dee, "N’amin eyen e bang, ì shi nang ke amin." 30 Irichi ibere a ka buu. Ijisos a de abe he ukan dee è bun de uni re. 31 Nang nyaa ngin, eni abin e nokpo bun de eni ab’e yi k’iyia ana woo gbe r’ahe. 32 K’unyang ng’abe e kwa e nokpo, e be r’unyiche kin fan Ijisos. A kwa unyim, k’ehe a kwom ungwu. 33 Ijisos a libi r’unyim ana hum iye tung he, k’unyiche ang’a kwom ungwu ngin a kibi irikang akangani. A kwa eni ab’e yi ka woo k’ufo, k’abe e dee, "Iyem itambin a ka shi k’itang Israel ngin k’abere e ne nyie re." 34 Ifarasis e dee, "Ukaani unyim h’a ke he ukan k’ì libi r’unyim hum iye ngin." 35 Ijisos a ten ye k’udyara woo ab’e yi nga atitye-atitye, faa eni iyem k’uchom ab’e cha ushang, bun ichom inung gbe r’itung-ushe irihung ataba de eni, mīā eni ab’e mwa irinyom atitye-atitye gbuduu. 36 Ng’Ijisos a ne iriwu eni abana woo, ebeshe a shi he n’abe gbaa, k’ucheche dee i nyuo abe k’ufo, k’e ten ngana jii han n’uni-ukpere, n’utyam ab’e yi han n’uni ang’i bam abe nang. 37 Ijisos a de eni-utung imin dee, "Iyem ab’e kwen k’utyen a bi woo ma. Eni ab’e furu he e yi gbaa re. 38 Amin è che ushang, bii uyen utyen k’ì chom eni gbuduu k’è ye furu iyem imin abana."

10

1 Ijisos a kuo eni-utung imin ab’irifo-r’iha gung, ke abe ukan dee è libi r’unyim hum iye tung eni ufo, mang mīā eni yè k’irinyom atitye-atitye woo. 2 Irijun eni-ichom imin abin h’a yi bin: ugbugbe imin h’a yi Isaimon (ng’e kuo dee Ipita) ahe n’ungwiye imin Andru; Ijems ahe n’ungwiye imin Ijon (eni abin e yi ebwa Ijebedi ba); 3 Ifilip ahe n’Ibatolomiu; Itomos ahe n’Imatiu (ng’a mang kwa inibi-ikpanda); Ijems ungwa Alfius ahe n’Itadius; 4 Isaimon (ng’a mang yi k’iriwu Ijuus ab’e bang utung eni Irom ne) r’Ijudas Iskariot. (Ijudas angin h’a be gbaje, ng’a kwa Ijisos ke eni-irinam imin ngin.) 5 Ijisos a chom eni irifo-r’iha abin dee è ye k’iye. Ehe a de abe dee, "Eni ab’e yi Ijuus ba re, amin è ye k’ubang ibere re. Amin è tum ye k’ipi eni Isamaria re. 6 Iyem ang’amin è máng be shi h’a yi dee, amin è ye fan eni Israel b’e yi n’utyam ab’e nyim anyimini nang, 7 k’è ye bun ichom de abe dee, itung-ushe irihung ataba a shiri kpuokpuo ma. 8 Amin è shi eni ab’e mwa irinyom k’è mīā, è tum wum eni ab’e fufo, shi eni-amang k’è mīā, libi r’unyim hum iye tung eni ufo. Ukan angin, maa ke amin uke. Nang amin pee è kung ke eni echicho uke. 9 Amin è kwa ūné ye re. 10 È tum tuu ukere re, è chiri alu kin ìhììhè, è kung ukuo-abia ahe n’uchi okwa-abo re. Uni ang’e kpe dee ì shi okulo, i yi k’è ke he iriji k’ì ji. 11 "K’udyara ang’amin e ba ya, amin è bii dee, uni-inung i yi ka ng’i ba kpa amin ha a? Amin è nyua chi k’uchu imin kpemm k’è gbe nokpo yè k’ipi ana. 12 K’unyang ng’amin e kwa e ya k’uchu ana, è kang dee ukwun ì chi n’eni ab’e yi ka. 13 Gb’eni abana e kpe amin he, ukwun ang’amin e kang gbe r’ahe ì cha n’abe. Gb’eni abana e kpe amin he re, ukwun anga ì tum itum fan amin. 14 Gb’eni echicho e kpe amin he re, k’e tum naa atyung yuo amin ne, amin è nokpo shere amwaramu ang’a bia amin k’abia wu k’itang, k’è nokpo tyang uchu ana ahe n’udyara ana. 15 Achichi h’m da amin ngin dee, k’irite ang’Atabuchi i ba nam eni ab’íyé angin woo uchi, i ba na eni Isodom abe n’eni Igomora ebeshe fa eni ab’údyàrà ang’e kpe amin he re. 16 "Maa chom amin nuo n’è máng be chom utyam ye k’iriwu ūkpàng nga. Amin è de-achi n’ushi nang. Amin è tum kwun dumoo n’iribokpa nang. 17 Amin è bam ufo inen tung eni. Eni e ba kwa amin ya nam k’abia ekaani k’è nam amin uchi. E ba kpom amin ikwun k’uchom ab’e cha ushang. 18 E ba kwa amin ya nam k’abia ekaani abe n’ébèshé k’ucheche iyi, k’amin è nam iteeshe iyi de abe nang har’eni ab’e yi Ijuus ba re. 19 K’unyang ng’abe e kwa amin, amin è be uhung gbe r’iyia ang’amin e ba ha, har’ukwo ang’e ba ha he re. K’unyang angana Atabuchi h’a ba ka amin iyem ang’amin e ba kang ngin. 20 I yi dee amin eyen h’e ba kang ngin ne. Ūnyāng Atabuchi, Ide inen, h’a ba kang gba k’ungwu inen ngin. 21 Eni e ba kwa ebwiye ibere kà k’è gwa. Ide i ba kwa ungwa imin kà k’è gwa. Ebwan e ba yuo ungwu eni ab’e fen abe fo re, kwa abe kà k’è gwa. 22 Eni woo e ba ha amin achi k’ucheche iyi. Uni ang’a be nam birii kpemm ye k’umia-irikiri, ahe h’a ba kpen ngin. 23 K’e ke amin irinam k’ipi kin, amin è bu ye k’ipi ichicho. Achichi h’m da amin ngin dee, amin e ba ten ya mia r’ipi woo k’ubang ang’Ísrael ngin mokpang Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ka ba re. 24 "I yi r’uni ang’i faa iyem ng’a de-achi fu uni ang’i faa he re. Ungwatung ang’i sha okulo ka uni i tum dyem fa ukaani imin ne. 25 A taanung k’uni ang’i faa iyem ì shi iyem bii uni ang’a faa he, k’ungwatung ì tum shi iyem bii ukaani imin. Eni e kuo uyen uchu dee Ibeeljebul, h’o ka be ne eni ab’e yi k’uchu imin. 26 "Amin è shere achi eni nga re, k’ucheche dee iyem woo ang’a chi ifu, Atabuchi i ba ba r’ahe k’iye. Iyem woo ang’eni e nyere, Atabuchi i ba sha k’eni e nyie he. 27 Iyem ang’m de amin k’ifufu, amin è kang he r’ichie ngwangg. Iyem ang’amin e tum yuo k’unyere, amin è nam be k’iye kang he ngwangg. 28 Amin è shere eniom ne. Abe e yi r’ukan k’e gwa inyamfo ìhììhè; e gwa ūnyāng ma re. Amin è shere Atabuchi nga. Ahe h’a yi r’ukan k’i kung inyamfo ahe n’ūnyāng, tyang ha k’ine gwa abe. 29 "Ē nyíè irichiche iha k’ishile re a? Nang nyaa ngin, k’Ide inen a bang mokpang ne, irichiche kin i hum jii mwa k’itang ne. 30 I yiyi iyiri k’irishi inen, Ide inen a buo he abuoni. 31 Nang ana, amin è shere re; amin e yi Ide inen k’irikpebe fu irichiche abin gbuduu gu-he. 32 "Uni ang’a de eni ab’íyé angin dee ahe a bang har’ami, ahe h’m ba da Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba dee uni ana a bang har’ami. 33 Uni ang’a be de eni dee ahe a nyie mi re, ahe h’m ba da Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba dee maa nyie he re ngin. 34 "Amin è jim dee maa be r’ukwun nuo ba ka eni k’iye angin nga re. Maa be r’ukwun nga re, maa be r’uche nga. 35 Maa be k’m̀ shi k’uni ì he ide imin achi, k’ang’unyinye ì he iye imin achi, k’unye-iribia pee ì he iye imin uchu achi. 36 Eni ab’e yi k’uchu uni h’e ba cha eni-irinam imin ngin. 37 "Uni ang’ide imin ahe n’iye imin e nyin he fu m i yi k’i cha uni-utung iyi re. Uni ang’ebwa imin e nyin he fu m i yi k’i cha uni-utung iyi re. 38 Uni ang’a kung uchi ang’e ba man he bia chie pom mi re, i yi k’i cha uni-utung iyi re. 39 Uni ang’a dee i kpen ufo imin, i ba nyim irikpen imin. Uni ang’a be nyim irikpen imin k’ucheche iyi, ahe h’a ba cha r’ahe ngin. 40 "Uni ang’a kpe amin he, h’a kpe ami nga he. Uni ang’a kpe m he, h’a kpe uni ang’a chom mi nga. 41 Uni ang’a kpe uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang he k’ucheche dee ehe i yi uni Atabuchi nga, ehe i ba kpa uke ang’Atabuchi i ba ka eni ab’e yuo yè k’ungwu imin kang bu pee. Uni ang’a tum kpe uni-inung he k’ucheche dee ehe i yi uni-inung nga, ehe i ba kpa uke ang’Atabuchi i ba ka eni-inung bu pee. 42 Eni abin b’e bang har’ami b’eni e kung abe dee e yi k’irikpebe re, k’uni ang’a kung umo ke uni kin k’iriwu ibere k’ì ngwo k’ucheche dee ehe i yi uni-utung iyi nga, k’ǹ de amin achichi dee, uni ana i ba kpa uke imin kpēē."

11

1 Ng’Ijisos a ke eni-utung imin utuo mia, ehe a nokpo yè ka, k’ì ye faa eni iyem, tum bun irinyom irikang Atabuchi k’udyara ab’i yi k’iyia Igalili ana. 2 K’unyang angin Ijon i yi k’igbakobo. Ehe a yuo iyem ab’Ikraist i sha, ka chom eni-utung imin dee è be bii he dee, 3 "Awo h’o yi uni ang’e dee i ba ba ngin a, h’abere è bam achi uni ichicho?" 4 Ijisos a hara abe dee, "Amin è tum ye de Ijon iyem ab’amin e yuo, har’ab’amin e ne bin. 5 Efaa-irichi e ně na ine, efo-abia e ně ten iriten, eni ab’e mu amang e mīā, eni ab’e kwom atyung e ně yuo irikang, eni ab’e fufo e wum yè k’irifo. Eni ab’e kwa irikanya, e bun ichom inung da abe. 6 Irinen i yi ke uni ang’i ba tyáng mi atyangani re." 7 K’unyang ng’eni ab’Ijon a chom be bana e nokpo, Ijisos a kibi akangani gbe r’Ijon de eni ab’e gung ka dee, "K’unyang ng’amin e nokpo pom Ijon ye k’ugbam iribu ngin, ibang h’amin e naa achi dee e nuo ya na ngin? Udara igwen ang’uhum i nyung nga a? 8 Ibang h’amin e ye dee e ya na ngin? Uni ang’a chiri alu inung nga a? Ehee, eni ab’e chiri alu inung, e na abe k’uchom eni-inyie nga. 9 Ibang h’amin e ye dee e nuo ya na ngin? Uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga a? Ee, k’ǹ de amin dee, amin e mang ne uni ang’i yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ìhììhè nga re. 10 "Ijon h’a yi uni ang’e fuo gbe r’ahe k’Ashan Atabuchi dee, Atabuchi a kang dee, ’M ba chom ubang-ichom iyi ya chaa-ùchú iwon, k’i ya sha ukwo naa wo’ ngin. 11 Achichi h’m da amin ngin dee, Ijon ang’i wa eni umo a fu eni ab’e fen be k’iye angin woo. Nang nyaa, uni ang’i yi ungwatung fu woo k’itung-ushe irihung ataba a dyem fu Ijon. 12 "Kung k’unyang ng’Ijon a yi bun irinyom irikang Atabuchi kpuruu be gbaje ngin, itung-ushe irihung ataba i nyung ya k’úchú ha ukan; eni e tum chim r’ukan k’è gbe ye ka. 13 Eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang har’Unaa Imosis woo, be gbaje k’unyang ang’Ijon, e kang gbe r’itung-ushe angin. 14 K’amin e bang dee e kpa iyem ang’m kang, amin e nyie dee Ijon h’a yi Elaija, ng’e mang kang dee i ba ba ngin. 15 Uni ang’i yi r’atyung oyuo-irikang, ì yuo. 16 "Ibang h’m ba kung eni ab’ánētèn ngin pia n’ahe ngin? Abe e yi n’ebwatung ab’e gung k’udyara ate nang. Aku kin ē gbâ kuo aku ang’ichicho dee, 17 ’Abere e kum anya uga-unye he amin; amin e chwen dee e nyaa re. Abere e chie uchie irifo; a shi amin ebeshe re.’ 18 Ijon a be; a ji iriji re, mang ngwo ebetuo re. Eni e dee, ’A kwa unyim nga.’ 19 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom a be k’iye angin; i ja iriji, ngwa iyem. Eni e dee, ’È ne uni angin. Ehe a ben uhung; i tum yi igigoligo ongwo-ebetuo nga. I yi udim eni ab’e kwa inibi-ikpanda abe n’eni-iben.’ Eni ab’e bang ukwo ang’Átabuchi, h’e tyung dee ukwo angin i yi ang’āchì-àdēnī ngin." 20 Ijisos a ka ně bin eni ab’e yi k’ipi ab’ahe a mang shi akwani-ufo gbuduu bin, k’ucheche dee eni abin e shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben ne. 21 A dee, "Denang h’ahe i ka ba ben uben r’ebedie ha amin eni ab’Íkorajin! Denang h’ahe i ka ba ben uben r’ebedie ha amin eni ab’Íbetseda bu titi ke! K’akwani-ufo woo ab’maa shi k’iriwu inen ngin, k’m be shi he k’Itaya ahe n’Isaidon nga, k’eni abana e he ifom akpin, fuo atyung wu ufo ibere ukuukwo, k’ì tyung uchia dee abe e shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben ma. 22 K’ǹ de amin dee, k’irite ang’Atabuchi i ba nam eni woo uchi, i ba na eni Itaya ahe n’Isaidon ebeshe fa amin. 23 Amin eni ab’Íkapanium, amin e chaa dee k’è kung ufo inen ye k’uchi, ye tia k’irihung ataba a? Ehee, amin e ba mwa ya ha k’uchu ebefo. K’akwani-ufo woo ab’maa shi k’iriwu inen ngin, k’m be shi he k’Isodom nga, k’Isodom i chicho k’iye angin nyang onyin ngin. 24 K’ǹ de amin dee, k’irite ang’Atabuchi i ba nam eni woo uchi, i ba na eni Isodom ebeshe fa amin." 25 K’unyang angana Ijisos a kung kang dee, "Ide iyi, Ukaani ang’īrīhùng ataba ahe n’iye, maa pia-a k’ucheche dee o kung iyem abin nyere tung eni ab’e nyie irikang abe n’eni ab’e de-achi, ka kung tyung eni ab’e yi n’ebwatung bin. 26 Ide iyi, i yi nang achichi. Awo iyen h’o chaa he dee ì chi nang ngin. 27 "Ide iyi a kung iyem woo he m k’abo. I yi r’uni ang’a nyie Ungwa Atabuchi re; Ide iyi ìhììhè h’a nyie he. I tum yi r’uni ang’a nyie Ide iyi re; Ungwa Atabuchi ìhììhè nga, bia n’eni ab’ahe a chaa dee i ba kung Ide imin tyung abe. 28 "Amin woo è be fan ami, amin ab’i nyuo amin k’ufo, b’e chie úkpàng ebenyuo. M ba sha k’amin e cha r’unyang-ahumini. 29 Amin è tyang ufo inen ke m, k’m faa amin irikang iyi, k’ucheche dee maa kwun, tum be r’ufo iyi k’itang. K’amin e shi nang, e cha r’unyang-ahumini, 30 k’ucheche dee irikang iyi i yi r’akanya re, úkpàng iyi i tum nyunyuo re."

12

1 K’unyang angana Ijisos ahe n’eni-utung imin e ten gba k’utyen k’irite-anyangani. Itung a ka ně nuo eni-utung imin, k’e ně bun ikuru tem ja. 2 Ifarasis e ne abe; e de Ijisos dee, "Ne n’eni-utung iwon e sha iyem ang’Unaa iten a chwen dee è shi k’irite-anyangani re kana." 3 Ijisos a dee, "Amin e buo iyem ang’Ushe Idebid a shi gburugburu k’unyang ng’itung a mang nuo ahe n’eni-utung imin ngin nyie re a? 4 Idebid a ye k’uchom Atabuchi, ye kung ibred ang’e mang ke Atabuchi, ji. Unaa a dee abe n’eni-utung imin è ji he re; eni ab’e shang ukum k’uchom Atabuchi ka ìhììhè h’e yi eni ab’e ja he. 5 Amin é buo ashan Unaa k’ipi ang’e fuo dee, k’irite-anyangani eni ab’e shang ukum k’Uchom Atabuchi e ben unaa ang’írítē-anyangani, abe e tum mwa unaa re ngin ne a? 6 K’ǹ de amin dee, i yi r’uni ang’i yi ngin kín ng’a fu Uchom Atabuchi. 7 K’amin è nyie irikpebe iyem angin ng’e fuo dee, ’Maa chaa ukum nga re; maa chaa irityem anyieni nga,’ k’iribi ang’amin e tang ke eni ab’e ji irikpang ngin, k’amin e shi nang ne. 8 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi Ukaani ang’írítē-anyangani nga." 9 Ijisos a nokpo yè k’ipi angana, ye k’uchom ibere ng’abe e cha ushang. 10 Uni kin ang’a fo abo i yi ka. Eni echicho b’e mang yi ka e chaa aten-anyi k’è bin Ijisos dee i sha iyem taanung ne. Abe e bii he dee, "Unaa iten a tyang dee è mīā uni ang’i yi gogo re k’irite-anyangani a?" 11 Ijisos a hara abe dee, "Gbé k’uni kin k’iriwu inen ngin i yi r’utyam, k’utyam imin ana a mu he k’iribere k’irite-anyangani, ehe i ya kwa he wam hum iye re a? 12 Uniom i yi k’irikpebe ugboo fu utyam. Angin a tyung dee Unaa a tyang ti dee è shi inung k’irite-anyangani." 13 Ijisos a de uni ang’a fo abo ana dee, "Nia abo iwon." A nia he. Abo imin ang’a fo ngin a ka mīā be giri n’ang’kin yirii. 14 Ifarasis e nokpo yè k’ipi ana ye kwa adu gbe r’Ijisos k’è gu he. 15 Ng’Ijisos a nyie gbe r’iyem angin ngana, a nokpo tung abe yè nga. Eni gbuduu e mang nokpo pom he. Ehe a tum mīā eni woo ab’e mwa irinyom k’iriwu ibere. 16 A tye abe unaa gbaa dee è kang de eni gbe r’ahe re. 17 Ehe a shi nang k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gbè k’ungwu Ajaya ì shi nga. A mang kang dee, 18 "Ungwatung iyi ang’maa ne wam h’a nung ngin; a nyin mi n’ahe, k’a gwan mi yè k’irityem iyi. M ba kung Ūnyāng iyi ka he, k’ehe i ba da eni ab’íyé angin woo gba r’ukwo ang’m nam eni uchi k’ukwo ang’i yi kpakpa. 19 Ehe i ba fuu irifuu n’eni re, i tum ba gba irinyom lee re. I yi r’uni ng’i ba yuo irinyom imin k’ayaa ukwo re. 20 Uwang ang’a bi fo re, ehe i ba bun he wa ko re. Ilampu ang’i mang taanung ne, ehe i ba nyim he re. Ehe i ba ya k’úchú kpemm k’Atabuchi ì nyi ukpe gbè k’ukwo ang’ahe i nam eni uchi k’ukwo ang’i yi kpakpa. 21 Ebang ab’íyé ngin woo e ba naa irityem n’ahe." 22 Unyiche kin i yi ka ng’a kwa unyim. Unyim ana a mang shi he k’a faa irichi, ka kwom ungwu k’i kang irikang ma fo re. E be r’ahe fan Ijisos. Ijisos á míá he, k’a ně kang irikang mang na ine. 23 A ka kwa eni ab’e yi ka woo k’ufo, k’e ně kang dee, "Uyaa Idebid h’a nung ngin a?" 24 K’unyang ng’Ifarasis e yuo angin, abe e kung kang dee, "Ibeeljebul, ng’i yi ukaani unyim woo, h’a ke he ukan k’i libi r’unyim hum iye ngana." 25 Ijisos a nyie iyem ang’i yi abe k’irityem woo. A ka kung de abe dee, "K’ubang kin a ka che iha, ně nuo uche n’ebene, i cha gba igben mokpang ubang ana i ka paa re. K’eni ab’īrīhùng uchu kin abe n’eni ab’íkú-īrīfèn kin e ka che iha, ně kan itung n’ebene, i cha gba igben mokpang abe e ka paa re. 26 K’Isetan a libi r’ufo imin hum iye, a ji dee ehe a ně nuo uche n’ufo imin. Denang h’ukan imin i ka ba cha gba igben ngin? 27 Gb’i yi dee Ibeeljebul h’a ke m ukan dee m libi r’unyim hum iye ngin, ayung h’a ka ke eni-utung inen ukan dee è libi r’abe ngin? Eni-utung inen h’e ba nam amin uchi ngin. 28 K’i yi gbè k’Ūnyāng-Atabuchi h’m libi r’unyim hum iye ngin, h’a tyung dee itung-ushe Atabuchi a be fan amin ma. 29 "Uni i gba ya k’uchom uni ang’i yi r’ukan fu he, ya fuo he iyem imin ma re. K’ehe a chaa-ùchú ye kwa uni angana, bua he inibi, i ka fuo iyem ab’i yi k’uchom imin. 30 "Uni ang’i yi n’ami re, h’i yi uni-irinam iyi nga. Uni ang’i bang iyem iyi gung n’ami nga re, h’i paa mi ahe apaani nga. 31 "K’ucheche angin h’m da amin ngin dee, Atabuchi i tyang iben woo ka eni, har’ijijaa iyem woo ab’eni e kang ha he. K’uni ang’a kang ijijaa irikang he Okataa-Unyang, Atabuchi i tyang ka he re. 32 Uni ang’a kang ijijaa irikang he Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom, Atabuchi i tyang ka he. Uni ang’a kang ijijaa irikang he Okataa-Unyang, Atabuchi i tyang ka he re gbangg nyua iye kpemm. I tyang ka he k’unyang ng’ahe i chicho k’iye angin ne. I tum ba tyang ka he k’iye ang’i ba ba re. 33 "K’amin e chaa dee e cha r’igbii uchi ang’inung, amin è kwen iritin uchi ang’inung. K’amin e yi r’iritin uchi ang’ijijaa, amin e bang igbii uchi ang’ijijaa. E nyie unana uchi ang’i yi gbè k’igbii ang’ahe i wum. 34 Amin ab’e yi n’ijijaa ushi nang, denang h’amin ab’e yi ijijaa eni è máng be kang iyem inung ngin? Iyem ab’a chie uni k’irityem h’ahe i kang gba k’ungwu ba k’iye ngin. 35 Uni inung i kang iyem ab’a taanung, k’ucheche dee ininung h’a chie he k’irityem ngin. Uni ijijaa i kang iyem ab’a ben uben, k’ucheche dee ijijaa h’a chie he k’irityem ngin. 36 K’ǹ de amin dee, k’irite ang’Atabuchi i ba nam eni uchi, eni woo e ba nam k’achi Atabuchi k’e da he gba r’irikang woo ang’abe e kang jii han n’irikpebe. 37 Iyem ab’o kang h’e ba kwa nam wo uchi bin, k’è de wo gb’o ji irikpang nga, gb’o tum ji iribi nga." 38 Ifarasis echicho abe n’ekaani ab’e faa eni Unaa e be de Ijisos dee, "Ukaani, abere e chaa k’è ne akwani-ufo k’ì tyung ti uchia uni ang’o yi." 39 Ijisos a de abe dee, "Amin ijijaa eni ab’ánētèn ngin b’e sha iyem k’e naa achi k’ufo inen ne, e chaa dee k’è ne akwani-ufo ang’i tyung amin uchia mokpang. I yi r’akwani-ufo ichicho ang’e ba sha tyung amin uchia bia n’ang’a mang shi n’Ijona ngin ne. 40 N’Ijona a mang gbe he k’irihung ikwen ikaani k’ate achia r’uchu ichia ngin, nang h’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba gba ha k’aha itang k’ate achia r’uchu ichia ngin. 41 "K’irite ang’Atabuchi i ba nam eni uchi, eni ab’Íninibe e ba nokpo nam bin eni ab’íyé angin, k’ucheche dee abe e shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben, ng’abe e yuo ng’Ijona a mang bun de abe ngin. Aneten ngin, uni ang’i yi ngin a fu Ijona. 42 K’irite angana, ushe unyinye ang’a be yè k’abu pee i ba nokpo nam bin eni ab’íyé angin, k’ucheche dee ehe a be yè k’ipi irigben hee k’ì be naa atyung yuo iyem achi-adeni ab’Isolomon a faa eni. Aneten ngin, uni ang’i yi ngin a fu Isolomon. 43 "K’unyim a hum iye tung uni, unyim ana i nokpo ten bee mia r’iribu chaa ipi anyangani. 44 Ehe a tum ne re; i kang n’ufo imin dee, ’M ba tum itum ya k’uchu iyi ng’maa nokpo tyang he ngin.’ Nang ana, k’ehe a tum itum be, i na dee uni i yi k’uchu ana ka re; e tum mang tia ipi woo chachacha, kung iyem woo gung naa tantan. 45 I ka nokpo ya k’iye, ya ba r’unyim ab’ichicho idieha, b’e yi ijijaa fu ahe iyen. Abe woo e ka ba ngwia k’uchu ana. Nang ana, unyim abin b’e tum be kwa uni angin ngana e sha he k’i ka shiri he iyen-iyen fa ang’ahe a mang yi k’unyang ng’unyim kin ìhììhè a mang kwa he ngin. Nang h’ahe i ba cha ka eni ijijaa ab’ánētèn ngin." 46 Ng’Ijisos ichicho i kang irikang n’eni abana, ebwiye imin abe n’iye imin e ka be. Abe e nam k’iye, chaa dee k’è kang n’ahe. 47 Uni kin a be de he dee, "Iye iwon abe n’ebwiye iwon e nam ka k’iye. Abe e chaa k’è kang n’awo." 48 Ijisos a bii he dee, "Ayung h’a yi iyaa? Abi kung h’e yi ebwiyaa?" 49 A ka kung abo tyung fan eni-utung imin, kung kang dee, "Eni ab’e jwen bin b’e yi iyaa abe n’ebwiyaa bin. 50 Uni ang’i sha iyem ang’Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba a chaa, ahe h’a yi ungwiyaa, ahe h’a tum yi iyaa ngin."

13

1 K’irite anga Ijisos a nokpo yè k’uchu, ye chi k’ungwu irishaa ikaani. 2 Eni gbuduu e gung tye kirikiri he he. Nang ana, Ijisos a nokpo he k’ugbang ang’a naa ka k’ungwu ibem. Eni abana e jwen k’itang k’ungwu irishaa. 3 Ijisos a chi nga, ně faa abe iyem gbuduu gba k’ityang abunini. A dee, "Unyiche kin a mang ye iyem awiani k’utyen imin. 4 K’unyang ng’ahe a kibi ìtàńg iyem amiini ngana, ab’ichicho a mu wu ye k’irifuu ukwo. Anyin e be kung he kpi mere. 5 Ab’ichicho a mu pom k’ipi ab’i yi ukuukaa, ng’ìtàng i yi gbaa re. Ìtàńg iyem abana e mi be k’uchi k’ungwa-unyang, k’ucheche dee ipi i yi r’umung ne. 6 Ichie a be kibi ashini, gu abe, k’ucheche dee ipi i yi k’abe è tye idan gbe ye k’ītàng ne. 7 Ìtàńg ab’ichicho a mu wu k’ipi ang’anyinyang i yi gbuduu. Anyinyang abana e ka chie nyim abe. 8 Ìtàńg ab’ichicho a mu wu ye k’ītàng inung. Ìtàńg abin e chie ichichi tantan. Ichichi ichicho a chwaa k’i gbaje k’achaadyang; ab’ichicho i yi k’i gbaje k’achaachia; ab’ichicho i yi k’i gbaje k’irichi r’ahe irifo. 9 Uni ang’i yi r’atyung oyuo-irikang, ì yuo." 10 Eni-utung Ijisos e be bii he dee, "Ibang h’a yi aten-anyi ang’o kang irikang n’eni abin gba k’ityang nga ngin?" 11 Ijisos a hara abe dee, "Amin bin, iyem ang’Atabuchi a mang nyere tung eni gbe r’itung-ushe irihung ataba, a kung tyung amin ma; a kung tyung abe nang ne. 12 Uni ang’i yi r’iyem, Atabuchi i ba ka he iyem bia ka, dee k’ì mang chi r’ahe gbaa fo. Uni ang’i yi r’iyem ne, i yiyi iyem ang’ahe i yi r’ahe ngana, Atabuchi i ba kpa he tung he abo. 13 Aten-anyi ang’m kang n’abe gba k’ityang ngin h’a yi ngin dee, nyaa k’abe e ne achi kpemm, e na he re; k’abe e tum naa atyung kpemm, e yuo re; i tum nung abe re. 14 Iyem ang’Ajaya, ng’a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, a mang kang ngin, a shi nang gbè k’irishi ibere. Ajaya a mang kang dee, ’Amin e ba naa atyung kpemm k’è yuo; i ba nung amin ne. Amin e ba na achi kpemm k’è ne; e tum ba na he re. 15 Eni abin e kwa irikang ha k’irityem ne. Abe e kung atyung ibere kwom, kung achi ibere ku, dee tung i sha ana, k’irichi ibere i na, k’atyung ibere i yuo, k’iyem i tum mang nung abe k’irityem ibere, k’abe e shiri tum itum ba fan ami k’m mīā abe.’ 16 "Amin bin, irinen i yi ke amin ab’irichi inen a ne, k’atyung inen a yuo. 17 Achichi h’m da amin ngin dee, eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang har’eni Atabuchi gbuduu e mang chaa dee k’abe è ne iyem ab’amin e na bin; abe e tum mang ne he re. Abe e mang chaa dee k’è yuo iyem ab’amin e yuo bin; abe e tum mang yuo he re. 18 "Amin è naa atyung k’è yuo irikpebe ityang ang’maa bun gbe r’uni ang’a ye ìtàńg iyem awiani ngin. 19 K’uni a yuo ichom ang’e bun gbe r’itung-ushe irihung ataba, k’a tum nyie irikpebe imin ne, Uni-ijijaa i ba, tim he kung nokpo tung he irityem. Uni angin i yi n’îtàńg iyem ab’a mu wu ye k’irifuu ukwo ngin. 20 Ìtàńg iyem ab’a mu wu k’ipi ab’i yi ukuukaa i yi n’uni ang’a yuo irinyom irikang Atabuchi, i bang r’irinen. 21 Nang nyaa, irinyom irikang ana i ngwia he ya k’irityem ne. I bang k’unyang kwee. K’ungwa-unyang, k’a ně kpa irinyuo, k’eni e mang nè ka he irinam k’ucheche irinyom irikang Atabuchi ang’ahe a bang, i ka tyang abo. 22 Ìtàńg iyem ab’a mu wu k’ipi ang’anyinyang i yi gbuduu ngin, i yi n’uni ang’i yuo irinyom irikang Atabuchi. I nè ba uhung gba r’iyem ab’íyé angin; inyie i nè nyin he fa iyem woo. Iyem abin i ka chie he irityem, k’irinyom irikang Atabuchi i sha iyem k’irityem imin ne. 23 Ìtàńg iyem ab’a mu wu k’ītàng inung ngin i yi n’uni ang’a yuo irinyom irikang Atabuchi, mang nyie irikpebe imin ngin. Ehe i yi n’îtàńg iyem ang’a chie ichichi tantan, ng’ichichi ab’ichicho a chwaa k’i gbaje k’achaadyang; ab’ichicho i yi k’i gbaje k’achaachia; ab’ichicho i yi k’i gbaje k’irichi r’ahe irifo." 24 Ijisos a bun ityang ichicho de abe dee, "Itung-ushe irihung ataba i yi itambin. Unyiche kin a ye kwen ìtàńg ikuru ang’a taanung k’utyen imin. 25 R’uchu, ng’eni woo e mu une, uni-irinam imin a ye kwen ijijaa abwan gu-he n’iyem ang’e mang kwen k’ītàng, ka nokpo. 26 A be gbaje, k’unyang ng’ìtàńg ikuru abana a mi kan, ně kwa irijem, ijijaa abwan ana a ka mi, kan be k’uchi bu pee. 27 "Eni ab’e sha okulo ka unyiche angin e be fan ahe, ka kung de he dee, ’Ukaani, ìtàńg iyem ang’a taanung h’o kwen k’utyen iwon ngin; denang h’ijijaa abwan abin a hum iye jwen nang ngin?’ 28 "Ehe a kung hara abe dee, ’Uni-irinam iyi ichicho h’a be kwen ijijaa abwan abin ngin.’ "Abe e kung bii he dee, ’O chaa ti dee k’abere è ye wubi ijijaa abwan abana wu ko a?’ 29 "Ehe a chwen, ka kung kang dee, ’I sha ana, k’unyang ng’amin e ba dee e wubi ijijaa abwan abin, e wubi r’ikuru ang’e kwikwen. 30 Amin è tyang ikuru har’ijijaa abwan abin k’è kan nyang unyang iyem atemeni maa, m ka ba da eni ab’e tem iyem dee è wubi ijijaa abwan abin bua, k’è tim ine, k’è ka tem ikuru ye he m k’iribiri.’ " 31 Ijisos a mang bun ityang ichicho de abe fo dee, "Itung-ushe irihung ataba i yi n’îtàńg iyem ang’a jun ng’uni a kung kwen k’ītàng k’utyen imin ngin. 32 Ìtàńg iyem angin a jun fu itang iyem woo. Nang nyaa ngin, k’unyang ng’ahe a tum kan be k’uchi, i ka dyem fa iyem ab’e kwen k’utyen woo, tum shiri uchi, k’anyin e ba sha uchu ha k’abubo imin." 33 Ijisos a mang bun ityang kin de abe fo dee, "Itung-ushe irihung ataba i yi n’iyist ang’unyinye a kung tung gu-he n’iyem ang’e kwa sha ibred ngin. Iyem ang’e kwa sha ibred i yebe k’i chie k’unaa igirigi; iyist kwee i sha he woo k’i mwia." 34 Ijisos a kang iyem abin woo de eni gbè k’ityang. I yi r’iyem ang’ahe a kang n’abe jii han n’ityang abunini re. 35 Ehe a shi angin dee k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gburugburu gbè k’ungwu uni kin ì shi nga. A mang kang dee, "M ba kang irikang n’abe gba k’ityang abunini. M ba da abe iyem ang’eni e ka nyie he ma re abo n’e shi iye angin." 36 Ijisos a ka nokpo tyang eni abana ka ye k’uchom. Eni-utung imin e ka be fan ahe, be de he dee, ì de abe irikpebe ityang ang’ahe a mang bun gbe r’ijijaa abwan ngin. 37 Ijisos a kung de abe dee, "Uni ang’a kwen ìtàńg iyem ang’a taanung ana h’a yi Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom. 38 Utyen ana h’a yi iye angin. Ìtàńg iyem ab’a taanung bin b’e yi eni ab’e yi ke itung-ushe ang’īrīhùng ataba. Ijijaa abwan abin h’e yi eni ab’e yi ke Uni-ijijaa ngin. 39 Uni-irinam ang’a tum kwen ijijaa abwan abin h’a yi Ebefutang. Unyang iyem atemeni h’a yi unyang ang’iye angin i ba mia. Eni ab’e furu iyem abin b’e tum yi idengeli Atabuchi. 40 "N’e gung ijijaa abwan abin tim ine ngin, nang h’ahe i ba cha k’unyang ang’iye angin i ba mia ngin. 41 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba chom idengeli imin k’è tem iyem woo ab’e sha eni k’e sha iben nang har’eni-ijijaa woo yè k’itung-ushe imin, 42 ka bang abe wa ha k’umang-ine, k’ipi ang’abe e ba chie uchie, kpom ishang n’ebene. 43 K’unyang anga, eni ab’e yi kpakpa e ka ba tan n’ichie nang k’itung-ushe ang’Ídé ibere. Uni ang’i yi r’atyung oyuo-irikang, ì yuo. 44 "Itung-ushe irihung ataba i yi n’iyem ang’i kan ate kangg ng’e nyere k’utyen. Uni kin a ye ne he; a tum n’ìtàng kpaa chi he. A ka nyin he iyen-iyen, k’a ye bang iyem imin woo nyie ji, ka tum itum ye nyie itang utyen ana. 45 "Itung-ushe irihung ataba i mang yi n’utye-ushi ang’i ten chaa ukpana k’ì nyie nang. 46 A ye ne ukpana ang’a tan unung kangg, k’a ye bang iyem imin woo nyie ji, ka tum itum ye nyie ukpana ana. 47 "Nang utam kin itung-ushe irihung ataba i yi n’atara ang’eni e wu ye k’irishaa ikaani, kwa ikwen atitye-atitye nang. 48 K’unyang ng’atara ana a chie, eni e chu r’ahe be k’iye be chi k’ipi kin, kung ikwen ab’a taanung bang he k’idia ibere, ka bang ijijaa imin wu ko. 49 Nang h’ahe i ba cha k’unyang ng’iye angin i ba mia ngin. Idengeli Atabuchi e ba ya tang eni ijijaa wam tung eni ab’e yi kpakpa, 50 ka bang eni ijijaa wa ha k’umang-ine, k’ipi ang’abe e ba chie, kpom ishang n’ebene." 51 Ijisos a kung bii abe dee, "Iyem abin woo a nung amin a?" Abe e kung bang dee, "Ee, a nung ti." 52 A ka kung de abe dee, "Angin a tyung dee ukaani ang’i faa eni Unaa ng’a ka shiri uni k’e faa he iyem gba r’itung-ushe irihung ataba, i yi n’uyen uchu ang’i gba ya k’ipi ang’ahe i naa iyem, ya ba r’iyem itim abe n’iyem ab’ìhíhé ba k’iye nang." 53 Ijisos a kang ityang abin woo mia. A ka nokpo tung ipi ana, 54 ka tum itum ye k’ipi imin, kibi eni iyem afaani k’uchom ibere ng’e cha ushang. Iyem ang’ahe i faa abe a kwa abe k’ufo, k’e ně bii ebene dee, "Denang h’a shi ng’unyiche angin a nyie iyem abin woo ngin? Denang h’ahe a de-achi nang ngin? Denang h’ahe i sha akwani-ufo abin ngin? 55 Ahe h’a yi ungwa ikapenta ngin ne a? E kuo iye imin dee Imeri re a? Ijems, Ijosef, Isaimon r’Ijudas b’e yi ebwiye imin bin ne a? 56 Ebwiye imin ab’enyinye woo h’e yi n’abere bin ne a? Denang h’a shi ng’ahe a nyie iyem abin woo ngin?" 57 Nang ana, abe woo e chwen dee e bang har’ahe re. Ijisos a ka kung de abe dee, "Eni woo e ha uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang k’uchi, tung eni ab’údyàrà imin nang har’eni imin ìhììhè." 58 Ijisos a shi akwani-ufo gbuduu k’ipi angin ne, k’ucheche dee abe e yi r’achi-anaani n’ahe re.

14

1 K’unyang angana, Ushe Iherod ng’i na gba r’iyia Igalili a yuo iyem ab’é kang gba r’Ijisos. 2 A de eni ab’e sha okulo ka he dee, "Ijon ang’a mang wu eni umo ngin nga. A wum yè k’irifo ma. K’ucheche angin h’unyiche angin i yi r’ukan k’i sha akwani-ufo abin nang ngin." 3 Iherod a mang shi k’è kwa Ijon bua, ku irishi he k’igbakobo k’ucheche Iherodias. Iherodias angin a mang yi unye ungwude imin mokpang. E kuo ungwude imin ana dee Ifilip. 4 Ijon a mang de Iherod dee unaa a chwen dee ì kpebe Iherodias re. 5 Iherod a mang chaa dee k’ì gu Ijon. A ne ukwo re. A shere achi eni, k’ucheche dee abe woo e kung Ijon dee i yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga. 6 A gbaje k’irite ang’e were irite ang’e mang fen Iherod. Ungwa Iherodias ang’unyinye a be nyaa anya k’iriwu eni, k’a nyin Iherod iyen-iyen. 7 Iherod a ka fam naa ungwan ana kangg dee i ba ka he iyem ang’kung-kung-kung ng’ahe a chaa. 8 Iye imin a de he iyem ang’ahe ì bii. Nang ana, ungwan ana a ye de Iherod dee, "Kung irishi Ijon ang’a yi wu eni umo he k’unaa be ke m yee ngin." 9 A tyung Iherod ufo gbaa. A tum bang dee è kung ke he, k’ucheche iyem ang’ahe a mang fam naa he k’achi eniga imin. 10 A chom uni ye k’igbakobo dee ì ye tang irishi Ijon. 11 E kung irishi imin he k’unaa, be ke ungwan ana. Ehe a kung ye ke iye imin. 12 Eni-utung Ijon e ye kung irikwom imin ye nyi. Abe e ka nokpo ye bun ungwu de Ijisos. 13 K’unyang ng’Ijisos a yuo iyem angin, a he k’ugbang naa achi nuo k’ipi ang’i yi warakataa k’ì chi utitibi. Iriwu eni e yuo dee Ijisos a nokpo ma. Abe e nokpo yè k’ipi ibere woo, ten k’abia pom he. 14 Ijisos a hum iye yè k’ugbang, be ne eni e jwen ka gbuduu. Ebeshe a ka ně sha he n’abe gbaa, k’á mīā eni woo ab’e yi gogo re b’e be n’abe. 15 Ikuruku a ně yebe. Eni-utung Ijisos e ka be fan ahe, be de he dee, "Ikuruku a ně yebe kin ma. Ipi angin i yi iribu nga. De eni abin dee è nokpo yè ngin, k’è ye k’ikaa-uchu ab’e yi kpuokpuo bin, k’è ye nyie iriji." 16 Ijisos a de abe dee, "Abe e yi k’è máng be nokpo re. Amin eyen è ke abe iriji k’è ji." 17 Abe e kung de he dee, "Ilum ibred idyang r’ìkwèń iha ìhììhè h’abere e yi r’ahe kin ngin." 18 Ijisos a dee, "Amin è be r’ahe ke m." 19 A kung de eni woo ab’e jwen ka dee è chi k’itang k’ikpin. A kung ilum ibred ab’idyang r’ikwen iha abana kwa k’abo, ne achi ye k’irihung ataba, che ushang pia Atabuchi. A ka bang ibred gbiri, kung ke eni-utung imin. Eni-utung imin e ka kung che ke eni abana. 20 Eni abana woo e ji guru. Ang’abe e ji titung, eni-utung Ijisos e fuo chie idia irifo-r’iha. 21 Ab’enyiche b’e ji iriji ana e gbaje k’uno irifo-r’iha pom eni achirifo(5000), wam ab’enyinye r’ab’ebwatung naa. 22 Ijisos a de eni-utung imin ukuukwo dee è he k’ugbang, k’è chaa-ùchú imin nuo k’inyie irishaa ang’ko, k’ahe iyen ì nyua chi k’ì de eni abana dee è ye iriye. 23 K’unyang ng’abe e ye iriye, Ijisos a ka nokpo k’ukwere k’ì ye che ushang utitibi. Ikuruku a ka yebe; Ijisos i chicho ka utitibi. 24 K’unyang angin eni-utung imin é fuo ugbang gbaje k’ududyen umo ikaani ana. Uhum-umo i kum bang abe re, k’ucheche dee abe e fuo ugbang ana naa achi nuo k’iyia ang’uhum a kum i ba nga. 25 K’achi irite, Ijisos a nokpo ten k’irikwie umo ye fan abe. 26 Abe e ne he ng’ahe a ten k’irikwie umo i ba. Abe e ně shere, kang dee, "Ufo nga." Abe e kibi atyungini, ně dan lee, ně shere kangg. 27 Ijisos a kang n’abe ukuukwo dee, "Amin è kwa ufo he. Ami nga. Amin è shere re." 28 Ipita a kung de he dee, "Ukaani, gb’i yi awo nga, de m k’ǹ ten k’irikwie umo ngin ye fan awo." 29 Ijisos a de he dee, "Be ke." Ipita a ka hum iye yè k’ugbang, kibi iriten ateneni k’irikwie umo nuo fan Ijisos. 30 Ehe a shiri achi ne uhum-umo ikaani ana, a ka ně shere. Umo a ně dee k’i nyim he. Ipita a ka gbe irinyom lee dee, "Ukaani, kpere mi." 31 Ijisos a nia r’abo ubwon kin, kwa Ipita, ka kung kang dee, "Achi-anaani iwon i ka yi kwee iyen-iyen. Ibang h’a shi ng’o kung irityem iwon woo naa n’ami re?" 32 Abe e tum ye he k’ugbang. Uhum a ka tyang abo r’akumini. 33 Eni ab’e yi ka k’ugbang ana e he he k’uchi, ně kang dee, "Achichi, o yi Ungwa Atabuchi nga." 34 Ijisos ahe n’eni-utung imin e kpebe inyie irishaa, be k’itang ang’Ígenesaret. 35 Enyiche ab’īpì ana e chuo Ijisos. Abe e ka chom eni ye mia r’ipi woo k’iyia ibere, k’é be r’eni ibere woo b’e yi gogo re fan Ijisos. 36 Abe e tim he anung dee ì ka tyang k’eni ab’e yi gogo re è tia he abo k’ungwu alu imin ìhììhè. Abe woo b’e tia he abo k’alu e ka mīā.

15

1 Ifarasis echicho r’ekaani ab’e faa eni Unaa e be yè k’Ijerusalem be bii Ijisos dee, 2 "Ibang h’a shi ng’eni-utung iwon e sha inyamfo irikang ang’ab’ichia iten e faa ti re? Abe e ja iriji han n’abo atuoni." 3 Ijisos a hara abe dee, "Amin pee, ibang h’amin e ben Unaa ang’Atabuchi a ke amin k’ì nyìè amin shi inyamfo irikang ang’ab’ichia inen e faa amin ngin? 4 Atabuchi a dee, ’He ide iwon ahe n’iye iwon k’uchi.’ A ke unaa ichicho dee, ’Uni ang’a kang ijijaa n’ide imin ahe n’iye imin, è gu he.’ 5 Amin e faa eni iyem dee, uni ang’i yi r’iyem ang’ahe ì máng be kung kpere ide imin ahe n’iye imin, k’ehe a dee ahe a kung iyem ana ke Atabuchi, 6 ehe i yi k’ì máng be he ide imin k’uchi r’ahe fo re. Amin ē bén irinyom irikang Atabuchi k’ì nyìè amin shi inyamfo irikang inen ang’amin e kung faa eni ngin. 7 Amin eni-ihihiri, Ajaya a kang achichi ng’ahe a yuo yè k’ungwu Atabuchi kang gbe r’amin ngin. Ehe a kang dee 8 Atabuchi a dee, ’Eni abin e ha m k’uchi k’ungwu ìhììhè. Irityem ibere i yi n’ami re. 9 I yi unyang abeneni nga ng’abe e dee e ha m k’uchi ngin. Abe e faa eni unaa ang’ūnìóm̀ n’i yi Unaa ang’Átabuchi nang.’ " 10 Ijisos a kuo eni ab’e yi ka woo dee è be, ka kung de abe dee, "Amin è naa atyung, k’è yuo, k’è nyie irikpebe iyem ang’m ba da amin ngin. 11 I yi dee iyem ang’i gba ya k’aha ungwu uni h’a ben he ngin ne. Iyem ang’i ba yè k’ungwu imin ba k’iye h’a ben uni ngin." 12 Eni-utung Ijisos e ka be de he dee, "O nyie dee iyem ang’o kang ngin a nyung Ifarasis irityem a?" 13 Ijisos a hara abe dee, "Uchi woo ang’Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba a kwen ne, e ba webe he wa ko. 14 Amin è jim gbe r’abe re. Abe e yi n’efaa-irichi ab’e dee e tyung eni ukwo nang. K’ufaa-irichi kin a kwa ufaa-irichi ùné imin abo k’uchi, abe woo e ya mwa ha k’ubere." 15 Ipita a ka kung de he dee, "De ti irikpebe ityang ana." 16 Ijisos a dee, "Amin pee e ka nyie iyem ma re a? 17 Iyem ang’i gba ya k’aha ungwu uni, i gba ya k’ulukum, ka gba k’iku ba k’iye. A ji dee amin e nyie nang ma re a? 18 Iyem ang’i ba yè k’ungwu uni, i ba yè k’irityem imin. Iyem anga h’a ben uni ngin. 19 Irityem h’a sha k’uni i jim ijijaa ujim; i sha uni k’i gwa ùné imin, k’i gba ipiri, k’i sha igbang, k’i jà aji, k’i hen irihen ha uni, k’i kang ijijaa ha uni. 20 Iyem abin h’a ben uni ngin. Iriji ajini han n’abo atuoni i ben uni re." 21 Ijisos a ka nokpo yè ka, ye k’iyia Itaya ahe n’Isaidon. 22 Unyinye Ikenan kin ng’i yi k’ipi ana a be fan ahe, ně kuo he k’irinyom angi lee dee, "Ukaani, Uyaa Idebid, ne m ebeshe. Ungwa iyi a kwa unyim, k’i kpa irinyuo ka kangg." 23 Ijisos a he he iyia re gbangg. Nang ana, eni-utung imin e ka be fan ahe, be tim he anung dee, "De he dee ì nokpo. Haa re, h’i pom ti k’iku kuo nang kpemm." 24 Ijisos a de abe dee, "E chom mi fan eni Israel ìhììhè b’e yi n’utyam ab’e nyim anyimini nang ba." 25 Unyinye ana a be mu kpi irinung k’itang k’abia Ijisos, kung de he dee, "Ukaani, kpere mi." 26 Ijisos a de he dee, "A taanung k’è kpe iriji ebwatung kung tyang ubuho re." 27 Unyinye ana a kung hara he dee, "Ukaani, i yiyi nang nyaa, ubuho i ja iyem ab’a mu yè k’abo ukaani imin be k’itang." 28 Ijisos a kung kang dee, "Ang’unyinye, achi-anaani iwon a dyem. Ì chi ke wo n’o chaa." Ungwa imin a ka mīā k’unyang angana pii. 29 Ijisos a nokpo yè ka, ye gbe k’ungwu irishaa Igalili. A ye k’irishi ukwere, ye chi ka. 30 Eni e ka be fan ahe gbuduu. Abe e be r’eni ab’e fo abia, r’ab’e faa irichi, r’ab’e baa igwun, r’ab’e kwom ungwu, piri n’eni ab’e mwa irinyom atitye-atitye gbuduu. E be r’eni abin woo k’abia Ijisos, k’á mīā abe woo. 31 A kwa eni abana k’ufo ng’e ne n’ekwom-ungwu e ně kang irikang; eni ab’e baa igwun é mīā; eni ab’e fo abia e ně ten iriten; efaa-irichi e ně na ine. Abe woo e pia Atabuchi ang’Ísrael. 32 Ijisos a kuo eni-utung imin, de abe dee, "Ebeshe i sha m n’eni abin kin gbaa. Abe e yi n’ami ngin k’irihung ate achia ma. Iriji i yi ke abe k’è ji fo re. Maa chaa dee k’ǹ de abe dee è nokpo han n’iriji ajini re. I sha ana, k’abe e ya tyen itung ka k’ukwo." 33 Eni-utung imin e kung bii he dee, "Yè kung k’iribu ngin h’abere e ba na ibred ka eni abin woo b’e yebe nang ngin?" 34 Ijisos a bii abe dee, "Amin e yi r’ilum ibred ka ihung?" Abe e hara he dee, "Abere e yi r’ilum ibred idieha r’ungwa-ìkwèń kwee." 35 Ijisos a de eni woo dee è chi k’itang. 36 A kung ilum ibred idieha abana piri n’ikwen kpe, che ushang pia Atabuchi, ka bang gbiri ke eni-utung imin. Eni-utung imin e kung che ke eni woo k’e ji guru. 37 Ang’abe e ji titung, eni-utung imin e fuo chie idia idieha. 38 Ab’enyiche b’e ji iriji ana e gbaje k’uno irifo, wam ab’enyinye abe n’ebwatung naa. 39 Ijisos a de abe dee è ye iriye. Ahe iyen a ka he k’ugbang, ye k’iyia Imagadan.

16

1 Ifarasis abe n’Isadusis e be dee e nuo ba jiri Ijisos. Abe e de he dee ì shi akwani-ufo k’ì tyung dee Atabuchi h’a chom he ngin. 2 Ijisos a de abe dee, "K’ikuruku a yebe, k’amin e ne dee ipi a kung, amin e dee ukpin e yi k’iye kin ngin, ipi i ba kung ngwangg ufo irite. 3 K’achi a tan r’irite, k’amin e ne dee ipi a shuru achi kpushuu, amin e dee umo i ba naa. Amin e nyie n’e na achi inen ya k’uchi, kang n’ipi i ba cha. Nang nyaa ngin, amin e ka nyie n’e ba kang irikpebe uchia iyem ab’i ba sha k’unyang abin ngin ne. 4 Ijijaa eni ab’ánētèn ngin b’e sha iyem k’e naa achi k’ufo ibere re, e chaa dee k’è ne akwani-ufo ang’i tyung abe uchia mokpang ngin. I yi r’akwani-ufo ichicho ang’e ba sha tyung abe uchia bia n’ang’a mang shi n’Ijona ngin fo re." Ijisos a kang angin, ka nokpo tyang abe. 5 Eni-utung Ijisos e fuo ugbang nuo k’inyie irishaa ang’ko. K’unyang ng’abe e gbaje ye ka, abe e ka were dee e kwa ibred ye re. 6 Ijisos a de abe dee, "Amin è bam ufo inen tung iyist ang’Ífarasis ahe n’ang’Ísadusis." 7 Abe e ně kang n’ebene dee, "Ehe a kang angin k’ucheche dee abere e kwa ibred re nga." 8 Ijisos a nyie iyem ang’eni-utung imin e kang ngana, a kung de abe dee, "Achi-anaani inen i yi kwee iyen-iyen. Ibang h’amin e kang n’ebene gba r’ibred ang’amin e kwa re? 9 A nung amin ma re a? Amin e were re a? K’unyang ng’maa kung ilum ibred idyang gbiri ke uno eni irifo-r’iha pom eni achirifo(5000) k’abe e ji ngin, ang’abe e ji titung a chie idia ihung k’amin e fuo? 10 K’unyang ng’maa mang kung ilum ibred idieha gbiri ke uno eni irifo k’abe e ji ngin, ang’abe e ji titung a chie idia ihung k’amin e fuo? 11 Ibang h’a yi aten-anyi ang’amin e nyie dee maa kang n’amin gbe r’ibred olamu nga re ngin? Amin è bam ufo inen tung iyist ang’Ífarasis ahe n’ang’Ísadusis." 12 Abe e ka nyie dee Ijisos a mang de abe dee è bam ufo ibere tung iyist ang’i sha ibred k’i mwia ngin nga re; è bam ufo ibere tung iyem ab’Ifarasis abe n’Isadusis e faa eni nga. 13 Ijisos a ye k’iyia Isisaria Filipai. A ka kung bii eni-utung imin dee, "Eni e dee Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ngin i yi ibang uni nga?" 14 Abe e hara dee, "Echicho é kang dee awo o yi Ijon ang’a yi wu eni umo nga. Echicho e kang dee awo o yi Elaija nga. Eni ab’echicho e dee awo o yi Ijeremaya nga. Echicho e tum kang dee awo o yi uni ang’ichicho ng’a yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga." 15 Ijisos a ka kung bii eni-utung imin dee, "Amin bee? Amin e dee ami m yi ayung nga?" 16 Isaimon Pita a hara he dee, "Awo o yi Ikraist, Ungwa Atabuchi ang’i yi nyua iye kpemm nga." 17 Ijisos a dee, "Isaimon, ungwa Ijon, irinen i yi ke wo. Uniom h’a tyung wo iyem angin ngin ne. Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba nga. 18 Maa de wo dee, awo o yi Ipita. K’ukaa angin h’m ba ma ichochi iyi pom n’àhē ngin. I yiyi uchu-ebefo i ba cha r’ukan k’i nya he ukpe re. 19 M ba ka-a ungwan igbogoro ab’ítūng-ushe irihung ataba. Iyem ang’o bua he k’iye angin, e ba bua he ha k’irihung ataba. Iyem ang’o tum pere tyang k’iye angin, e ba pere he tyang k’irihung ataba." 20 Ijisos a kung unaa tye eni-utung imin dee è bun de uni dee ahe i yi Ikraist nga re gbangg. 21 Kung k’unyang angana Ijisos a kibi eni-utung imin atyungini ngwangg dee i yi k’ahe ì ye k’Ijerusalem kpēē, k’ekaani udyara abe n’ekaani eni ab’e shang ukum, r’ekaani ab’e faa eni Unaa woo è ke ahe irinyuo. Abe e tum ba gwa ahe. K’irite ang’irichia ahe i ba wum yè k’irifo. 22 Ipita a kung he kuo ye k’irifuu, ně bin he dee, "Ukaani, ì chi nang ne. Angin i ba sha-a nang ne gbangg." 23 Ijisos a ka shiri achi, kung de Ipita dee, "Isetan, nokpo tung mi. O jung mi ukwo. Ujim iwon i yi ang’ūnìóm̀ nga. I yi ang’Átabuchi nga re." 24 Ijisos a ka de eni-utung imin dee, "K’uni a chaa dee i ba pom mi, ì nia irityem tung ufo imin, k’ì kung uchi ang’e ba man he bia, chie pom mi. 25 Uni ang’a chaa dee i kpen ufo imin, i ba nyim irikpen imin. Uni ang’a tum nyim irikpen imin k’ucheche iyi, ahe h’a ba cha r’ahe ngin. 26 Ibang alada h’a yi ke uni, k’ì chi r’iyem ab’íyé angin woo, k’ì nyim irikpen imin? Ibang h’uni ì kung kà dee k’ì tum n’ìrìkpèn imin kpe? 27 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba r’ukan ang’Ídé imin r’idengeli imin. K’unyang angana, ehe i ba fia eni woo k’iyem ab’abe e shi. 28 Achichi h’m da amin ngin dee, eni echicho e yi ngin kin, b’e ba fa re kpemm, k’abe e na Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom, ng’i ba ba k’ì chi ushe."

17

1 A gbaje k’irihung ate adyaakin, Ijisos a kpe Ipita ahe n’Ijems r’ungwiye imin Ijon, ye r’abe k’irishi ukwere ikaani, k’abe e chi atitye. 2 K’unyang ng’abe e yi ka, inyamfo Ijisos a ka yia k’achi ibere. Achi imin a ně tan n’ichie nang. Iyem ab’ahe a chiri a ka tuo, ně tan ngwangg. 3 Eni-utung imin ab’eni echia bana e ne Imosis ahe n’Elaija, e hum k’achi ibere, ně kang irikang n’Ijisos. 4 Ipita a kung de Ijisos dee, "Ukaani, a taanung ng’abere e yi ngin. K’ì nyin wo nga, k’m ba sha itim ngin ichia, ukin ka awo, ukin ka Imosis, ukin ka Elaija." 5 K’unyang ng’ahe ichicho i kang nang ana, ibu a ka be chi abe ng’i tan ngwangg. Abe e yuo irinyom irikang Atabuchi ng’i kang yè k’aha ibu ana dee, "Angin h’a yi Ungwa iyi ang’a nyin mi ngin. A nyin mi n’ahe iyen-iyen. Amin è naa atyung yuo he." 6 K’unyang ng’eni-utung Ijisos e yuo irinyom Atabuchi ana, abe e ně shere iyen-iyen, mu chi achi k’itang. 7 Ijisos a be tia abe abo, de abe dee, "Amin è nokpo yè k’itang. Amin è shere re." 8 Abe e kung achi be k’uchi. E ne uni ichicho bia n’Ijisos fo re. 9 Ijisos ahe n’eni-utung imin e nokpo, tum yè k’ukwere nuo ba k’itang. Ijisos a tye abe unaa dee, "Amin è bun iyem ang’Atabuchi a tyung amin ngin de uni ichicho re kpemm k’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ì wum yè k’irifo." 10 Eni-utung Ijisos e bii he dee, "Ibang h’a ten anyi ng’ekaani ab’e faa eni Unaa e dee Elaija i ba tum ba mokpang kpēē ngin?" 11 Ijisos a hara abe dee, "I yi achichi nga dee Elaija i ba chaa-ùchú, k’ì be tum n’iyem woo gung mokpang. 12 K’ǹ de amin dee, Elaija a be ma. Eni e tum chuo he re, tum shi n’ahe n’abe e chaa k’irityem ibere. Nang utam kin h’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba kpa irinyuo k’abo ibere ngin." 13 Eni-utung imin e ka nyie dee Ijisos i kang gba r’Ijon ang’a yi wu eni umo nga. 14 Ijisos ahe n’eni-utung imin e tum be fan iriwu eni. Unyiche kin a be fan Ijisos, be kpi irinung k’itang ke he, 15 kung kang dee, "Ukaani, ne ungwa iyi ebeshe. Ikpikpung i mwa he kangg. K’unyang ichicho ehe i mwa ha k’ine; unyang ichicho i mwa ha k’umo. 16 Maa be r’ahe fan eni-utung iwon. Abe e nyie n’è shi he k’ì mīā re." 17 Ijisos a dee, "Denang h’amin eni abin e yi r’achi-anaani re nang ke! Denang h’amin e nibi tung ukwo angi kpakpa! R’igben denang h’m ba cha n’amin ngin? I ba cha r’igben denang ng’amin e ba nyuo mi k’ufo ngin? Amin è be r’ungwan ana ke m." 18 Ijisos a kung irinyom gbe he unyim ang’a mang kwa ungwan ana, k’a hum iye tung he. Ungwan angin á mīā k’unyang angana pii. 19 Eni-utung Ijisos e be fan ahe k’irifuu, be bii he dee, "Ibang h’a shi ng’abere e libi r’unyim ana hum iye ma re ngin?" 20 Ijisos a dee, "Achi-anaani inen i yi kwee iyen-iyen. Achichi h’m da amin ngin dee, k’amin e yi r’achi-anaani n’îtàńg iyem ang’e kwen k’ītàng ng’a jun fu woo ngin, amin e kang n’ukwere angin dee ì wubi r’ufo imin yè ngin ye k’ipi ang’ko, i wubi nang n’amin e kang. I tum cha r’iyem ang’i cha amin r’akanya k’è shi fo re. [ 21 E libi r’unyim abi nang hum iye gba k’ushang acheni r’achini itiitung ìhììhè.]" 22 Eni-utung Ijisos e gung k’ipi kin k’Igalili. Ijisos a ka kung de abe dee, "E ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka eni, 23 k’e gwa. K’ate ang’irichia Atabuchi i ba wum he yè k’irifo." Eni-utung imin e ně mwia iyen-iyen. 24 Ijisos ahe n’eni-utung imin e ye k’Ikapanium. Eni ab’e kpa ūné ikpanda ang’e tya k’Uchom Atabuchi e be fan Ipita, be bii he dee, "Ukaani inen i tya ikpanda ang’Úchōm Atabuchi ngin ne a?" 25 Ipita a kung hara dee, "Ehe i tya." K’unyang ng’Ipita a ye k’uchom ka, Ijisos a gbegbe bii he dee, "Isaimon, o jim denang? Ab’ayung h’è máng be tye ikpanda ke ebeshe ab’íyé angin: ebwa eyen itang ba a, h’eni abi kin ba?" 26 Ipita a kung hara he dee, "Eni abi kin ba." Ijisos a dee, "Angin a tyung dee ebwa eyen itang e yi k’e tya re. 27 Nang nyaa ngin, i yi dungg k’abere è shi nyung eni abin irityem ne. Ye k’irishaa, k’ò ye tyang okuja. Ugbugbe ikwen ang’o ba kwa ngana, buu he ungwu imin. O ba na ūné yè ka ng’i ba kpere ikpanda iten abere n’awo atyeni k’Uchom Atabuchi. Wam he, k’ò ye ke eni ab’e kpa ūné ikpanda."

18

1 K’unyang angana eni-utung Ijisos e be fan ahe, be bii he dee, "Ayung h’a yi ukaani fu woo k’itung-ushe irihung ataba ngin?" 2 Ijisos a kuo ungwatung kin be nam k’udyen ibere ngana, 3 ka kung kang dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, k’amin e yia shiri n’ebwatung nang k’ujim inen ne, amin e ya k’itung-ushe irihung ataba re gbangg. 4 Nang ana, uni ang’a be r’ufo imin k’itang ka shiri n’ungwatung angin nang, h’a yi uni ang’i yi ukaani fu woo k’itung-ushe irihung ataba ngin. 5 Uni ang’a be kpe ungwatung nang he k’ucheche iyi h’a kpe ami nga he. 6 "Eni abin b’e bang har’ami b’eni e kung abe dee e yi k’irikpebe re bin, k’uni ang’a be shi k’uni kin k’iriwu ibere a shi iben, ì máng be chi dungg k’è kung inibi tye he ukaa itam, kung tuu he k’umere, ka kung he tyang he ye k’umo ikaani. 7 Denang h’ahe i ba ben uben ka iye angin k’ucheche iyem ab’i ba sha eni k’e sha iben! Iyem abin i ba sha kpēē. Denang h’ahe i ba ben uben ka uni ang’i ba sha ng’iyem abin i ba ba bin! 8 "Gb’abo iwon ahe n’abia e ba sha-a k’o sha iben, jung abe tyang ko. I yi dungg k’ò chi r’irikpen han n’abo kin ahe n’abia kin, fu ang’ò chi r’abo abe n’abia woo ka fo ye k’ine. Ine ana i ba nyim ne nyua iye. 9 Gb’irichi iwon h’a ba sha-a k’o sha iben, nibi he wam tyang ko. I yi dungg k’ò chi r’irikpen, faa irichi kin, fu ang’ò chi r’irichi iha iha ka fo ye k’ine. 10 "Eni abin b’eni e kung abe dee e yi k’irikpebe re bin, amin è bam ufo inen k’è ne abe achi be k’itang ne. K’ǹ de amin dee, idengeli ibere e yi k’itung ang’Ídé iyi k’irihung ataba mia unyang woo. [ 11 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom a be k’ì be chaa eni ab’e nyinyim k’ì kpen abe.] 12 "Amin e jim denang? K’uni ì máng be chi r’utyam achaadyang, k’ukin a ka wam nyim, denang h’ahe i sha? I ka nokpo, tyang ab’achaane r’ahe irifo-r’idiene jwen ka k’ukwere, ya ten chaa ang’itang kin ng’a wam nyim ngin. 13 Achichi h’m da amin ngin dee, k’a tum ne he, ehe i nen k’ang’itang kin ngin fa ab’achaane r’ahe irifo-r’idiene b’e nyinyim ne bin. 14 Nang utam kin h’Ide inen ang’i yi k’irihung ataba a chaa dee k’eni abin b’eni e kung abe dee e yi k’irikpebe re bin, è wam kin nyim ne ngin. 15 "K’ungwiye iwon a shi iben he wo, ye fan ahe, k’ò ye shi he k’ì nyie iyem ang’ahe a shi ji ubin. Ye, k’amin n’ahe ìhììhè è nyie gbe r’ahe. K’ehe a naa atyung yuo wo, h’o shi he k’a tum itum. 16 K’a tum naa atyung yuo wo re, ye r’uni kin; gb’i yi nang ne, ye r’eni eha, k’è shi n’e fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’K’uni ang’a pom ùné imin ungwu, ehe ì chi r’iteeshe eni eha, eni echia.’ 17 K’ehe a tum mang naa atyung yuo abe re, kung irikang angana de eni ab’e bang k’iriwuriwu woo. K’ehe a naa atyung yuo abe re, kung he n’uni ang’a nyie Atabuchi re ahe n’uni ang’i kwa inibi-ikpanda nang. 18 "Achichi h’m da amin ngin dee, iyem ang’amin e bua he he k’iye angin, e ba bua he ha k’irihung ataba. Iyem ang’amin e tum pere tyang k’iye angin, e ba pere he tyang k’irihung ataba. 19 "K’m̀ mang de amin dee, k’amin eni eha k’iye ngin e bang k’iyem ang’amin e che ushang bii, Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba i ba sha he ka amin, 20 k’ucheche dee, yè k’ipi ang’eni eha, eni echia e gung k’irijun iyi, m yi ka n’abe." 21 Ipita a be fan Ijisos, be bii he dee, "Ukaani, ubwon ihung h’m máng be tyang ke ungwiyaa ngin k’ehe a shi m ijijaa? Ubwon idieha a?" 22 Ijisos a kung hara he dee, "Ehee, ubwon idieha nga re; ubwon achaachia r’ahe irifo ipi idieha nga. 23 "Itung-ushe irihung ataba i yi itambin. Ushe kin a chaa dee k’ì tim ūné ang’i yi k’abo ebwatung imin ab’e sha okulo ka he. 24 A kibi atimini. E ka be r’ungwatung imin kin ang’a ji he uno irigam une gbuduu. 25 Ehe i yi r’ūné gbaa k’i ba fia he irifia ana re, k’ukaani imin a dee è kung he nyie ji, har’unye imin, piri n’ebwa imin, har’iyem woo ab’ahe i yi r’ahe, k’è kung fia ahe irifia imin. 26 "Ungwatung ana a mu kpi irinung k’itang k’abia ukaani imin, tim he anung dee, ’Chuchu, nyin nga k’ungwa-unyang kwee; m ba fia-a iyem woo ang’maa ji wo.’ 27 Ukaani imin a ne he ebeshe, tyang ke he dee ì ye. 28 "Ungwatung ana a nokpo ye kpere r’ùné imin kin, ng’a ji he ungwa-ūné kwee. Ehe a shibi ùné imin angin abo k’ityung, dee, ’Fia mi ūné ang’o ji m yee ngin.’ 29 "Ùné imin ana a mu kpi irinung k’itang, tim he anung dee, ’Chuchu, nyin nga k’ungwa-unyang kwee; m ba fia-a iyem ang’maa ji wo.’ 30 Ehe a chwen, kwa he ye he k’igbakobo, dee ì chi ka kpemm, k’ì fia ahe mia. 31 Ene imin abi kin e ne iyem ang’a shi ngin, e ka shiri k’irityem anyungini, ka tum itum ye bun ungwu iyem abin woo de ukaani ibere. 32 "Ukaani ana a tum n’ungwatung angin kuo, kung de he dee, ’Awo o yi ijijaa ungwatung nga. Maa tyang ke wo k’iyem woo ab’o ji m, k’ucheche dee o tim mi anung dee ǹ tyang ke wo, 33 k’awo ò máng be ne ùné iwon ebeshe bu, n’ami m ne wo ebeshe ngin ne a?’ 34 A nyung ukaani ana irityem n’ahe. A kwa ungwatung angin ye he k’igbakobo dee ì chi ka, kpe irinyuo kpemm, k’ì fia he ūné ang’ahe a ji mia." 35 Ijisos a kung ityang angin pom irishi dee, "Nang utam kin h’Ide iyi ang’i yi k’irihung ataba i ba sha n’amin woo ngin, gb’amin e tyang ke ebwiye inen yè k’irityem inen ne."

19

1 Ijisos a kang iyem abin mia. A ka nokpo yè k’Igalili, ye k’iyia Ijudia ang’i yi k’inyie irishaa Ijodan ang’ko. 2 Eni gbuduu e pom he k’iku. Á mīā abe yè k’irinyom ab’i mwa abe. 3 Ifarasis echicho e be fan ahe dee k’è jiri he. Abe e bii he dee, "I yi r’iyem ichicho ang’ì máng be shi, k’Unaa iten i tyang unyiche ahe n’unye imin k’è yoro iribia a?" 4 Ijisos a hara abe dee, "Amin e buo iyem ang’e fuo k’Ashan Atabuchi ngin ne a? E fuo dee, yè k’ukpi-iku ng’Atabuchi a shi iye angin woo, ’a me unyiche nang har’unyinye.’ 5 Atabuchi a dee, ’K’ucheche angin ang’unyiche í nokpo tyang ide imin ahe n’iye imin, k’abe n’unye imin é gwa ha. Abe eni eha e ka shiri uni kin.’ 6 Nang ana, abe e mang yi eni eha nga fo re; e shiri kin. Iyem ang’Atabuchi a kung gu-he, uniom ì che he re." 7 Ifarasis abana e ka kung bii Ijisos dee, "Ng’i yi nang ana, ibang h’a ten anyi ng’Imosis a ka ke ti unaa dee, uni ì fuo ashan iribia ayoroni ke unye imin, k’ì ka de he dee ì nokpo ngin?" 8 Ijisos a hara abe dee, "K’ucheche dee amin e kpuo irishi h’Imosis a tyang k’amin è yoro enye inen ngin. Ayini, yè k’ukpi-iku i mang yi nang ne. 9 K’ǹ de amin dee, uni ang’unye imin a gbe ipiri nga re, k’a shi he k’a yoro jii, k’a tum nokpo ye kpebe unye ichicho, h’unyiche ana a gbe ipiri." 10 Eni-utung imin e kung kang dee, "Gb’itambin h’iribia i yi ke uchebe n’unye ngin, i yi dungg k’uni ì kpebe unye re." 11 Ijisos a de abe dee, "Iyem angin ng’m faa ngin, i yi ke eni woo nga re; i yi ke eni ab’Atabuchi a shi abe dee k’è kpe he ma nga. 12 Eni echicho e fo únyìm k’ucheche dee e fen abe nang yè ka; echicho e tum yi nang k’ucheche dee eniom h’e shi abe nang ngin. Eni echicho e chwen iribia k’ucheche itung-ushe ang’īrīhùng ataba. Uni ang’í nyìé he kpa iyem ang’m faa amin ngin, ì kpe he." 13 Eni echicho e be r’ebwatung dee Ijisos ì pom abe abo, che ushang. Eni-utung imin e shiri irifuu n’eni abana. 14 Ijisos a dee, "Amin è tyang ebwatung k’è be fan ami; amin è jung abe ukwo re, k’ucheche dee itung-ushe ang’īrīhùng ataba i yi ke eni ab’e yi n’ebwatung nang." 15 Ijisos a ka kung abo pom abe, ka nokpo yè k’ipi anga. 16 K’irite kin, uni kin a be fan Ijisos, be bii he dee, "Ukaani, ibang iyem inung h’m máng be shi k’m cha r’irikpen unyang nyua iye ngin?" 17 Ijisos a dee, "Ibang h’o bii mi gbe r’iyem inung? Uni itang kin ìhììhè h’a yi uni-inung. Gb’o chaa k’ò chi r’irikpen, ò naa Unaa Atabuchi," 18 Unyiche ana a kung bii he dee, "Unaa abi kung ba?" Ijisos a dee, " ’Gu uni re; chaa unye uni re; jì aji re; nam iteeshe ijijaa he uni re; 19 he ide iwon ahe n’iye iwon k’uchi.’ ’Ùné iwon ì nyin wo n’awo iyen o nyin ufo iwon.’ " 20 Ungwanyiche ana a dee, "Maa naa unaa abin woo ma. Ibang iyem ichicho h’a tung mi k’m máng be shi ngin?" 21 Ijisos a de he dee, "Gb’o chaa k’ò giri yirii, nokpo k’ò ye kung iyem ab’o yi r’ahe woo nyie ji, k’ò kung ūné imin che ke eni-irikanya. O ba cha r’inyie k’irihung ataba. K’o shi nang maa, nokpo be pom mi." 22 K’unyang ng’ungwanyiche ana a yuo iyem angin, a ka nokpo r’irimwia k’irityem, k’ucheche dee ehe a mang mu inyie kangg. 23 Ijisos a ka kung kang n’eni-utung imin dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, i ba nyuo uchu-inyie k’ì ye k’itung-ushe ang’īrīhùng ataba. 24 K’ǹ de amin fo dee, i ba cha kpuokpuo k’ikamel ì gbe k’iriyan onya fu ang’uchu-inyie ì ye k’itung-ushe ang’Átabuchi." 25 A ka kwa eni-utung Ijisos k’ufo kangg ng’abe e yuo iyem angin. Abe e bii dee, "Ayung h’a ka ba kpen te?" 26 Ijisos a ne abe achi dangg, kung kang dee, "Uniom i kpen ufo imin ma re. Iyem woo i yi kpuokpuo ke Atabuchi k’ì shi." 27 Ipita a bii he dee, "Abere e nokpo tyang iyem iten woo pom wo ngin, ibang h’abere e ka ba cha r’ahe ngin?" 28 Ijisos a de abe dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, k’unyang ng’Atabuchi i ba sha iyem woo ìhíhé, ng’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba cha k’inang-ushe imin k’ipi áhēnī-uchi, amin pee b’e pom mi e ba cha k’inang-ushe irifo-r’iha k’e nam eni Israel ityang irifo-r’iha woo uchi. 29 Uni ang’a nokpo tyang ùchù, tyang ebwiye imin nang har’ide imin r’iye imin, r’ebwa imin har’utyen imin k’ucheche iyi, i ba cha r’iyem yebe fa iyem aba ukpukpe achaadyang; i tum mang ba cha r’irikpen unyang ang’i ba cha nga nyua iye. 30 Eni gbuduu b’e kung ùchú yee ngin e ba shiri ufaa-itum. Eni gbuduu b’e tum faa itum yee ngin e ba shiri uchaa-ùchú."

20

1 "Itung-ushe irihung ataba i yi itambin. Unyiche kin a nokpo r’iterite dee k’ì ye kpe eni k’è be shi okulo k’utyen imin. 2 Ehe a kang ate n’abe dee ahe i ba ka abe ūné ang’è shi k’irite kin, ka kung abe chom dee è ye shi okulo ka k’utyen imin. 3 "Uyen utyen ana a ka mang nokpo ye k’udyara ate k’akaraka idiene, ye ne eni echicho b’e jwen ka jii, e sha iyem ne. 4 Ehe a kung de abe dee, ’Amin pee è ye shi okulo k’utyen iyi. M ba ka amin iyem n’e shi okulo ke m.’ 5 Abe e nokpo ye ka. "K’akaraka irifo-r’iha ahe n’akaraka ichia r’ichie, uyen utyen ana a mang ye k’iye, ye ne eni echicho, kpe abe nang utam kin. 6 K’akaraka idyang fo, ehe a ye k’udyara ate, mang ne eni echicho b’e jwen ka jii. A kung bii abe dee, ’Ibang h’a yi ang’amin e jwen ngin kung r’iterite jii han n’iyem ashini ngin?’ 7 "Abe e kung hara he dee, ’I ka yi r’uni ang’a be kpe ti dee è ye shi okulo ke he ma re ee.’ "Ehe a kung de abe dee, ’Amin è ye shi okulo k’utyen iyi.’ 8 "Ikuruku a yebe, uyen utyen ana a kung de uni ang’i na gba r’eni utyen imin dee, ’Kuo abe woo k’è be kpe ūné ibere. Kpi iku kung yè k’irishi eni ab’e kpe ufaa-itum ye wu k’ab’e kpe uchaa-ùchú.’ 9 "Eni ab’e kpi iku okulo k’akaraka idyang e be. E ke abe ūné ang’è shi k’irite kin, kin kin woo mia abe. 10 K’unyang ng’eni ab’e gbegbe kpe e be dee e nuo ba kpa ūné ibere, abe e jim dee e ba kpa fa. E tum ke abe ūné ang’è shi k’irite kin utam kin. 11 Abe e kpe ūné ibere, ka shiri ungwu ajini he uyen utyen ana. 12 Abe e dee, ’Eni abin b’o be kpe b’e shi okulo k’akaraka kin ìhììhè ngin, h’abere b’e kpi iku okulo r’iterite, k’ichie a shi ti, h’o ke abe ūné utam kin n’o ke ti ngin a?’ 13 "Uyen utyen ana a kung hara uni kin dee, ’Udim iyi, maa shi wo ji re. O mang bang dee o ba sha okulo k’irite k’ò kpe ūné ang’è shi k’irite kin ne a? 14 Kpe ūné iwon k’ò ye iriye. Maa chaa k’m̀ ke uni angin, ng’m kpe k’umia-irikiri, utam kin n’maa ke wo. 15 M yi r’ukan k’m sha ūné iyi n’maa chaa re a? O ha ùné iwon achi k’ucheche dee maa nyìè nga a?’ " 16 Ijisos a ka kung ityang angin pom irishi dee, "Nang h’eni ab’e yi ufaa-itum e ba shiri uchaa-ùchú, k’eni ab’e kung ùchú e ba shiri ufaa-itum ngin." 17 Ijisos i yi k’ukwo, naa achi nuo k’Ijerusalem. A kung eni-utung imin ab’irifo-r’iha kuo ye k’irifuu. Ng’abe e chicho e ten k’ukwo ngana, Ijisos a ka kung de abe dee, 18 "Amin è naa atyung. Abere e naa achi nuo k’Ijerusalem ngin. E ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e faa eni Unaa. Abe e ba nam he uchi dee è gu he, 19 kung he ka eni ab’e yi Ijuus ba re, k’è gwia he ishang, kpom he ikwun, tum man he bia k’uchi. K’irihung ate achia Atabuchi i ba wum he yè k’irifo." 20 Īyè ebwa Ijebedi a ka be r’ebwa imin fan Ijisos, be kpi irinung k’itang ke he dee k’ì tim he anung dee ì shi iyem ke ahe. 21 Ijisos a bii he dee, "Ibang h’o chaa mi dee k’m̀ shi ngin?" Ehe a dee, "Maa chaa wo dee k’ò shi ebwa iyi eni eha abin k’ukin ì chi k’abo iriji iwon, k’ang’ukin ì chi k’abo irimere iwon k’itung-ushe iwon." 22 Ijisos a de abe dee, "Amin e nyie iyem ang’amin e bii ngana re. Amin e kpa irinyuo ang’m ba kpa ngin ma a?" Abe e dee, "Abere e kpa he ma." 23 Ijisos a de abe dee, "Achichi, amin e ba kpa irinyuo ang’m ba kpa ngin ma. Ami ngin m yi r’ukan k’m wam uni dee ì chi m k’abo iriji ahe n’abo irimere iyi re. Ide iyi h’a kung ipi abin naa eni ab’ahe a chaa dee è chi nga ngin." 24 Eni-utung Ijisos ab’a titung e yuo iyem angin. Abe e nyung irityem he eni eha abana. 25 Ijisos a kung abe woo kuo k’iriwu, kung kang dee, "Amin e nyie dee, k’iriwu eni abi kin, èbèshé ibere e sha k’eni ibere e nyie dee abe h’e yen eni woo bin. Eni ibere ab’ekaani e tyung ukan ibere, k’ukwo ang’abe e ka eni unaa. 26 Amin bin e yi eni ab’è máng be shi nang nga k’iriwu inen ne. K’uni kin k’iriwu inen a chaa dee k’ì chi ukaani, ì be r’ufo imin k’itang, shi iyem ke eni abi kin. 27 K’uni kin a chaa dee k’ahe ì kung ùchú, ì chi uni ang’i sha okulo kpere amin, 28 utam kin n’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom a be dee k’eni è shi iyem ke he nga re. A be dee k’ahe ì shi iyem ke eni, kung ufo imin ke, k’ì pang eni gbuduu tyang." 29 Ijisos ahe n’eni-utung imin e kwa k’e nokpo yè k’Ijeriko. Eni gbuduu e pom he k’iku. 30 Enyiche eni eha b’e faa irichi e chi ka k’irifuu ukwo. K’unyang ng’abe e yuo dee Ijisos a kwa i gba ngana, abe e gbe irinyom lee dee, "Ukaani, Uyaa Idebid, ka ne ti ebeshe." 31 Eni ab’e yi ka e gbe he abe dee è chi womm. Efaa-irichi abin e ka gbe irinyom lee fu ang’ugbugbe dee, "Ukaani, Uyaa Idebid, ka ne ti ebeshe ee!" 32 Ijisos a ka kwa nam, kung abe kuo, ka kung bii abe dee, "Ibang h’amin e chaa mi dee m̀ shi ke amin ngin?" 33 Abe e hara he dee, "Ukaani, abere e chaa dee k’è ne ine." 34 Ebeshe a ka shi Ijisos, k’a kung abo tia abe k’irichi. Ukuukwo, abe e ně na ine. Abe e ka nokpo pom Ijisos.

21

1 Ijisos ahe n’eni-utung imin e gbaje kpuokpuo fan Ijerusalem, be k’ipi ang’e kuo dee Ibefaji ng’i yi bia r’ukwere Olif. Ijisos a ka chom eni-utung imin eni eha, 2 kung de abe dee, "Amin è ye k’udyara ang’úchú inen ngana. Unyang ng’amin e ba gbaje ka, amin e ba na ityokaba ng’a tuu k’inibi ka bia n’ungwa imin. Amin è pere abe, kwa be ke m. 3 K’uni a bii amin gbe r’iyem ang’amin e sha, amin è de he dee, ’Ukaani a chaa abe.’ Ehe i ba chom abe ukuukwo." 4 Angin a shi k’iyem ang’Atabuchi a mang kang gburugburu gbè k’ungwu uni kin ì shi nga. A mang kang dee, 5 "Amin è de eni ab’Íjayon dee, ’Amin è ne, Ushe inen h’a ba fan amin ngana. A kwun, be r’ufo imin k’itang dumoo, pom k’ityokaba; ehe a pom k’ungwa ityokaba.’ " 6 Eni-utung Ijisos e ye shi n’ahe a de abe ngin. 7 Abe e be r’ityokaba ana har’ungwa imin, pere ifom ibere chi abe k’itum, k’Ijisos a nokpo pom. 8 Eni gbuduu b’e yi ka e ně pere ifom ibere chia k’itang r’ukwurukwo k’ehe ì gbe. Echicho e bu ye byaba ashan uchi be r’ahe be chia r’ukwurukwo. 9 Iriwu eni ab’e chaa-ùchú Ijisos har’eni ab’e yi k’itum e ně gba irinyom dee, "Amin è pia Uyaa Idebid. Ukwun ì chi ke uni ang’a be k’irijun ang’Úkaani Atabuchi. Iripia ì chi ke Atabuchi k’irihung ataba." 10 K’unyang ng’Ijisos a be gbaje ye k’Ijerusalem ka, a ka kwa eni ab’e yi ka woo k’ufo, k’e ně bii dee, "Ayung h’a yi ngin?" 11 Eni ab’e pom he k’iku bana e dee, "Angin h’a yi Ijisos, uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, ng’i ba yè k’Inajaret k’iyia Igalili ngin." 12 Ijisos a ka gbe ye k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi, ye libi r’eni woo ab’e nyie ate ka hum iye, mang bang itebul ang’abe e pom ūné ang’e yia har’inang eni ab’e nyie ungwa-ufaa-abakpa ja, shiri tyang irihere. 13 A kung de abe dee, "E fuo k’Ashan Atabuchi dee Atabuchi a kang dee, ’E ba kuo uchom iyi dee ipi ushang acheni’ nga. Amin bin e kung he shiri ipi aji." 14 Eni ab’e faa irichi r’eni ab’e fo abia, e be fan Ijisos ka k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi, k’ehe á mīā abe. 15 Ekaani eni ab’e shang ukum har’ab’e faa eni Unaa e ne iyem akwani-ufo ab’Ijisos a shi har’ukwo ang’ebwatung e gba irinyom k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi ana dee, "Amin è pia Uyaa Idebid." Angin a ka gbiri abe irityem gbaa, 16 k’abe e kung bii Ijisos dee, "O yuo iyem ab’ebwatung abin e kang ngana ka re a?" Ijisos a hara abe dee, "Ee. Amin e buo iyem ang’e fuo k’Ashan Atabuchi nyie re a? E fuo dee, ’O shi ebwatung abe n’ab’echicho e nyam abi k’e pia-a.’ " 17 Ijisos a ka nokpo tyang abe, hum iye yè k’Ijerusalem ye nyua k’Ibetani. 18 K’achi-atanani r’iterite ng’Ijisos a nokpo yè ka naa achi nuo k’Ijerusalem, itung a ně nuo he k’ukwo. 19 A ne uchi kin ng’a nam ka bia r’ukwo. A ye ka dee k’ì ne dee ahe i na igbii imin bang ja a. A ne dee uchi ana i yi ashaashan jii. A wum igbii re. Ijisos a ka kung de uchi ana dee, "O ba wum igbii fo re gbangg." Uchi ana a ka fo nga ukuukwo. 20 Eni-utung imin e ne iyem ang’a shi ngin. A kwa abe k’ufo, k’e ně bii dee, "Denang h’a shi ng’uchi angin a fo ukuukwo nang ngin?" 21 Ijisos a hara abe dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, gb’amin e yi r’achi-anaani han n’atyangani, í nyìè amin sha iyem fa ang’a shi n’uchi angin ngin. K’amin e tum de ukwere angin dee ì wubi r’ufo imin ye tyang he k’irishaa ikaani, i ba wubi nang. 22 K’amin e yi r’achi-anaani, iyem woo ng’amin e che ushang bii, amin e ba kpa he." 23 Ijisos a tum be gbe ye k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi, ně faa eni iyem. K’unyang ng’ehe i faa abe iyem ngana, ekaani eni ab’e shang ukum abe n’ekaani udyara e be fan ahe, be bii he dee, "Ayung h’a ke wo ukan ang’o sha iyem abin ngin? Ayung h’a de wo dee ò shi abe ngin?" 24 Ijisos a dee, "Ami pee m ba bii amin abibii kin. K’amin e hara mi ahe ma, ami pee n da amin uni ang’a ke m ukan ang’m sha iyem abin ngin. 25 Ayung h’a ke Ijon ukan ang’ahe a wu eni umo ngin? A wu eni umo k’ukan ang’Átabuchi nga a, h’ang’ēnìóm̀ nga?" Eni abin e ně bii ebene dee, "Abere e ba kang denang? K’abere e kang dee Ijon a wu eni umo k’ukan ang’Átabuchi, ehe i ba bii ti dee, ibang h’a ten anyi ng’abere e bang har’Ijon ne ngin? 26 K’abere e be kang dee a wu eni umo k’ukan ang’ēnìóm̀, abere e shere eni, k’ucheche dee abe e bang dee Ijon a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga." 27 Nang ana, abe e hara Ijisos dee, "Abere e nyie re." Ijisos a ka kung de abe dee, "Ami pee m ba da amin uni ang’a ke m ukan ang’m sha iyem abin ngin ne." 28 "Amin e jim gba r’angin denang? I mang yi unyiche kin ng’i yi r’ebwanyiche iha. Ehe a de ang’ugbugbe dee, ’Ungwa iyi, be ye m k’utyen onyin.’ 29 "Ungwa imin ana a kung de he dee, ’M ba ya ka re.’ A be gbaje, ehe a yia irityem imin, k’a ye ka k’utyen ana. 30 "Unyiche ana a mang ye fan ang’iriha, kung de he nang utam kin. Ehe a kung bang dee, ’Ee, m ba ya ka.’ A gbaje, ehe a ye ka fo re. 31 "Eni eha abin, ayung h’a shi iyem ang’ide imin a chaa ngin?" Abe e kung hara he dee, "Ang’ugbugbe nga." Ijisos a ka kung de abe dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, eni ab’e kwa inibi-ikpanda har’eni ab’e tya akpara e ba ya k’itung-ushe ang’Átabuchi chaa-ùchú inen. 32 Ijon ang’a yi wu eni umo a mang be tyung amin ukwo ang’i yi kpakpa k’è gbe. Amin e bang har’ahe re. Eni ab’e kwa inibi-ikpanda har’akpara e mang bang har’ahe. Nyaa k’unyang ng’amin e ne iyem angin itambin, amin e yia irityem inen bang har’ahe re." 33 Ijisos a dee, "Amin è mang yuo ityang ang’ichicho ngin ke. I mang yi unyiche kin ng’a tubi utyen, kwen uchi ab’i wum igbii k’e bang kwa sha ebetuo. A kung ugbe shiri he utyen ana kirikiri, ka tum iribere ipi ang’e sha ebetuo, kung udie tim ke uni ang’i ba pom bam utyen ana. A ka kung utyen ana ke eni k’è kwa, ka nokpo ye iriten k’ubang ichicho. 34 Unyang a gbaje k’è bang igbii uchi abana. Uyen utyen ana a chom ebwatung imin ab’e sha okulo ka he, ye fan eni ab’e kpe utyen ana kwa, dee è kung iyia ang’i ba cha ka ahe chom fan ahe. 35 Eni ab’e kwa utyen ana e kwa ebwatung imin abin, kpom ukin, gu ang’ukin, tye ang’ichicho ukaa. 36 Uyen utyen ana a mang chom ebwatung imin ab’echicho r’iriyi fu ab’uchaa-ùchú. Eni ab’e kwa utyen ana e mang shi abe nang utam kin. 37 K’umia-irikiri, ehe a kung ungwa imin chom ye. A mang jim dee eni abana e ba ha ungwa imin k’uchi. 38 "K’unyang ng’eni abana e ne ungwa imin, abe e kung kang n’ebene dee, ’Ungwa uyen h’a nung ngin. Amin è be k’abere è gu he, k’utyen angin ì shiri iten.’ 39 Abe e kung ungwa imin ana tyang ye k’iye, kung he gu." 40 Ijisos a kung bii eni ab’e yuo he dee, "K’unyang ng’uyen utyen ana a be, ibang h’ahe ì máng be shi eni ab’e kpe utyen imin kwa e na gba r’ahe ngin?" 41 Abe e hara he dee, "Ehe i ba gwa eni abana gbangg, ka kung utyen imin kpa, ka eni echicho ab’e ba ka he iyia ang’i yi ke he k’unyang ng’a bung." 42 Ijisos a ka kung bii abe dee, "Amin e buo iyem ang’e fuo k’Ashan Atabuchi nyie re a? E fuo dee, ’Ukaa ang’eni ab’e ma uchom e chwen he dee i yi k’è kwa he ma uchom ne, ahe h’a tum be shiri ukaa ang’a kwa uchom nam iku k’itang ngin. Ukaani Atabuchi h’a shi iyem angin nang ngin. Denang h’ahe i kwa ti k’ufo ngin!’ 43 "K’ucheche angin, k’ǹ de amin dee, Atabuchi i ba kung itung-ushe imin tung amin, kung ka eni ab’e ba ba r’igbii imin ka he. 44 Uni ang’a mu kpom k’ukaa angin, i bun chukuchuku. K’ukaa angin a mu tii uni, uni anga i tam patapata." 45 Ekaani eni ab’e shang ukum abe n’Ifarasis e yuo ityang ab’Ijisos a kang ngin. Abe e chuo dee Ijisos a kang gbe r’abe nga. 46 Abe e chim k’è kwa he. Abe é yi shere achi eni, k’ucheche dee eni woo e bang dee Ijisos i yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga.

22

1 Ijisos a bun ityang ichicho de abe fo dee, 2 "Itung-ushe irihung ataba i yi itambin. I mang yi ushe kin ng’a dee i ba sha uga-unye ungwa imin. 3 A chom ebwatung imin ab’e sha okulo ka he dee è ye de eni ab’e kuo dee è be uga-unye bin, dee è be ke. K’unyang ng’abe e ye de eni abin nang, abe e chwen dee e ba re. 4 "A mang chom ebwatung imin ab’echicho fo dee è ye de abe dee, ’Iriji ipam a bi ma. Agundu har’api woo, e gu abe bang he ma, k’iyem woo a gung ma. Amin è be k’ipam ke.’ 5 "Eni ab’e kuo dee è be ana e naa atyung yuo re. Abe woo e naa achi k’igbigbin ibere. Ang’ichicho a nokpo ye k’utyen, ang’ichicho a ye k’ate. 6 Eni ab’a titung e kwa ebwatung ushe ana kpom gu. 7 A ka gbiri ushe ana irityem, k’a chom isoja imin k’e ye gu eni ab’e gu ebwatung imin bana, kung ipi ibere tim shi ine. 8 "Ehe a ka kung ebwatung imin kuo fo, kung de abe dee, ’Iriji uga-unye a bi ma, ng’eni ab’e kuo e yi k’è máng be be re ngin, 9 amin è ye k’ayaa ukwo woo, k’è ye kuo uni ang’kung-kung-kung ng’amin e ne ka dee è be k’uga-unye.’ 10 Abe e ka nokpo ye mia r’ukwo woo, kuo uni ang’kung-kung-kung ng’abe e ne, eni inung har’eni ijijaa, k’eni e ka chie k’ipi uga-unye ana. 11 "K’unyang ng’eni e gung, ushe ana a nokpo k’ì ye ne eni ab’e be. Ehe a ne uni kin ang’a chi ka. Alu ang’e chiri ba k’uga-unye, h’ahe a chiri ngin ne. 12 A kung bii he dee, ’Udim iyi, ibang h’a shi ng’o be ngin han n’alu ang’ūgà-unye achirini ngin?’ Uni ana a hara iyem ne. 13 "Ushe ana a ka de eni ab’e bang iriji ka eni dee è kwa he, k’è bua he ukiri k’abia har’abo, k’è kung he tyang ye k’iye k’ipi ifufu. K’ipi ana h’eni e ba chie uchie, kpom ishang n’ebene." 14 Ijisos a pom ityang angin irishi dee, "Eni gbuduu h’e mang kuo. Eni kwee h’e ne wam." 15 Ifarasis e ye tim n’abe e ba sha k’è jiri Ijisos k’iyem ab’ahe i kang. 16 Abe e chom eni-utung ibere echicho r’eni echicho ab’e yi k’iriwu ang’Iherod ye fan ahe, kung de he dee, "Ukaani, abere e nyie dee o yi uni ang’i kang achichi nga. O tum faa eni achichi gba r’ukwo ang’Átabuchi. O yi uni ang’i shere achi uni nga re, k’ucheche dee o na uni k’inyamfo nga re. 17 De ti iyem angin. Denang h’o jim gbe r’ahe ngin? Unaa iten a bang dee è tye ikpanda ke ushe Irom a, h’è tye ke he re?" 18 Ijisos a nyie ijijaa ujim ibere. A kung de abe dee, "Amin eni-ihihiri, ibang h’amin e chim k’è jiri mi nang ngin? 19 Amin è be r’ūné ang’e kwa tya ikpanda ana, k’ǹ ne he." Abe e kung ishile be ke he. 20 Ijisos a kung bii abe dee, "Irishi ayung h’e wam pom ngin? Irijun ayung h’e fuo pom ngin?" 21 Abe e dee, "Ang’úshé Irom nga." Ijisos a kung de abe dee, "Amin è kung iyem ang’i yi ang’úshé Irom ke he, k’è kung iyem ang’i yi ang’Átabuchi ke Atabuchi." 22 A ka kwa abe k’ufo k’unyang ng’abe e yuo iyem angin, k’abe e ka nokpo tung he. 23 K’irite angana eni echicho ab’e yi Isadusis e be fan Ijisos. Abe b’e yi eni ab’e dee, k’uni a fo, i wum yè k’irifo fo re ngin. 24 Abe e be de Ijisos dee, "Ukaani, Imosis a mang dee, k’uni a fo tyang unye imin, k’unye imin a fen ungwan ke he re, ungwiye imin ì kpebe unyinye ana unye-ufo, k’ì fen ebwan k’è kuo kwa r’ungwiye imin ang’a fufo. 25 I mang yi ebwiye ebene enyiche idieha b’e mang yi k’ipi angin. Ang’ukaani a kpebe unye, ka fo tung he han n’ungwan, tung unye-ufo ke ungwiye imin ang’a pom n’àhē. 26 Ungwiye imin ana a mang ka fo tung he han n’ungwan ke ang’a mu pom n’àhē. Abe woo e kpebe he ye mia abe. 27 K’umia-irikiri, ang’unyinye ana a ka fo. 28 Ng’abe eni edieha woo e mang kpebe he ngin, k’irite ang’eni woo e ba wum yè k’irifo, ehe i ba cha unye ayung nga?" 29 Ijisos a de abe dee, "Amin e chom ukwo bura! Iyem ang’a ten anyi ngin h’a yi dee, amin e nyie iyem ang’e fuo k’Ashan Atabuchi ahe n’ukan imin ne nga. 30 K’unyang ang’eni e ba wum yè k’irifo, abe e ba cha n’idengeli ab’īrīhùng ataba bin. Enyiche e ba kpebe unye re; enyinye e tum ba bia iribia re. 31 Amin é bii mi gbe r’eni ab’e fo, b’e ba wum yè k’irifo. Amin e ka buo iyem ang’Atabuchi a de amin gbe r’ahe ma re a? Atabuchi a dee, 32 ’Ami m yi Atabuchi ang’Abraham, r’ang’Ajik r’ang’Ijekop nga.’ Angin a tyung dee Atabuchi i yi Atabuchi eni ab’e fufo nga re. Ehe i yi Atabuchi eni ab’e yi uwuuwum nga." 33 K’unyang ng’eni ab’e jwen ka e yuo angin, a ka kwa abe k’ufo k’iyem ang’ahe i faa abe. 34 Ifarasis e yuo dee Ijisos a kang n’Isadusis k’ukwo ang’a nyìè abe hara fo re. Abe e be gung k’ipi kin. 35 Uni kin k’iriwu ibere, ng’i yi ukaani ang’i faa eni Unaa, a dee ahe i jiri Ijisos. A bii he dee, 36 "Ukaani, unaa Atabuchi ang’kung h’a dyem fu woo ngin?" 37 Ijisos a hara he dee, "Unaa ang’a dyem fu woo h’a yi ngin: ’Ukaani Atabuchi iwon ì nyin wo mia r’irityem iwon woo, mia r’ūnyāng iwon woo, mia r’ujim iwon woo.’ 38 Angin h’a yi unaa ang’a dyem fu woo ngin. 39 Unaa ang’a pom n’àhē a bii he. Anga i yi dee, ’Ùné iwon ì nyin wo n’awo iyen o nyin ufo iwon.’ 40 Unaa ab’Atabuchi a ke Imosis woo nang har’iyem ab’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e mang fuo e chi iku k’unaa iha abin." 41 Ijisos a ka kung bii Ifarasis ab’e jwen ka bana dee, 42 "Amin bin, ibang h’amin e jim gba r’Ikraist ngin? Ehe i yi uyaa ayung nga?" Abe e hara dee, "Ehe i yi uyaa Idebid nga." 43 Ijisos a ka bii abe dee, "Denang h’a ka shi ng’Idebid a kang k’ukan ang’Ókataa-Unyang dee Ikraist i yi Ukaani imin nga ngin? Idebid a mang kang dee, 44 ’Ukaani Atabuchi a de Ukaani iyi dee, Chi k’abo iriji iyi ngin kpemm, k’m̀ shi eni-irinam iwon k’e shiri iyem opom-abia iwon.’ 45 Idebid a kuo uni angin dee Ukaani imin nga; denang h’a ka shi ng’Ukaani imin angin i yi uyaa imin ngin?" 46 I yi r’uni ang’a he he iyia fo re. Kung k’irite angana, eni woo e ně shere ashereni, k’abe e bii Ijisos abibii ichicho fo re.

23

1 Ijisos a ka mang kang n’eni abin har’eni-utung imin dee, 2 "Ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis e kpe irishi ang’Imosis, e faa eni Unaa. 3 Iyem woo ang’abe e de amin dee è shi, amin è shi he. Iyem ang’abe eyen e sha ngin, amin è shi he re gbangg, k’ucheche dee abe eyen e sha iyem ang’abe e faa eni dee è shi re. 4 Abe e kúng úkpàng ang’i nyuo tuo chie eni. Abe eyen, i nyin abe dee k’è he abo ibere k’è kpere eni k’è chie he re. 5 "Abe e sha iyem woo chaa dee k’eni è ne abe. Abe e kung ungwa-akpa ab’e fuo irinyom irikang Atabuchi ha r’ahe, sha k’i yaba ugboo bua bia k’úchú. Abe e sha ungwu alu ang’abe e chiri k’ì tyung dee abe e yi eni ab’e ha Atabuchi k’uchi nga. 6 I nyin abe k’è chi k’ipi aheni-uchi k’ipam, r’inang aheni-uchi k’uchom ab’e cha ushang. 7 Abe e chaa k’eni è kang n’abe k’udyara, kuo abe dee ’Ukaani.’ 8 "Uni ì kuo amin dee ’Ukaani’ re, k’ucheche dee Ukaani inen i yi kin, k’amin ab’a titung e yi ebwiye ebene ba. 9 Amin è kuo uni ichicho dee ’Ide inen’ k’iye ngin ne, k’ucheche dee Ide inen i yi itang kin ìhììhè, i tum yi k’irihung ataba. 10 È tum kuo amin dee ’Ukaani ang’i faa eni iyem’ ne, k’ucheche dee amin e yi r’Ukaani ang’i faa amin iyem itang kin. Ahe h’a yi Ikraist. 11 Uni ang’i yi ukaani k’iriwu inen, ì chi uni ang’i sha iyem ka amin nga. 12 Uni ang’a be kung ufo imin ye k’uchi, Atabuchi i ba ba r’ahe k’itang. K’uni ang’a be r’ufo imin k’itang, Atabuchi i ba kung he ya k’uchi. 13 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Amin b’é kwà irishi ang’ítūng-ushe irihung ataba, jung eni ab’e kwa k’è gbe ye ukwo. Amin eyen e chwen dee e gba ya ka re; eni ab’e tum dee e gba ya ka bin, amin e jung abe ukwo. 14 ["Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Amin e jung enye-ufo ha, kpa abe uchu ibere, ka ten cha ushang gongg k’eni è ne amin. K’ucheche angin, Atabuchi i ba ka amin irinyuo fa eni abi kin woo.] 15 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Amin e num irishaa ikaani ka ten mia ubang woo dee k’amin è tia uni itang kin bia ufo inen. K’unyang ng’amin e shi nang ma, amin e sha he k’i cha r’ukwo ayeni k’ínē ukpukpe iha fu ang’amin eyen e yi. 16 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin b’e yi n’efaa-irichi ab’e dee e tyung eni ukwo nang! Amin e faa eni dee, ’Gb’uni a kwa irijun Uchom Atabuchi fam iyem naa, h’iyem ang’ahe a fam naa i yi k’irikpebe re. K’ehe a tum kwa irijun iyem ang’e shi k’igold ng’i yi k’Uchom Atabuchi fam iyem naa, i yi k’i sha iyem ang’ahe a fam naa ana kpēē.’ 17 Amin eni-irichom b’e tum faa irichi! Ang’kung h’a dyem fu: igold nga a, h’Uchom Atabuchi, ng’i sha iyem ang’e shi k’igold ana k’i cha iyem ang’i yi ke Atabuchi nga? 18 Amin e mang faa eni dee, ’Gb’uni a kwa irijun ime ang’e shang ukum ka Atabuchi fam iyem naa, h’iyem ang’ahe a fam naa i yi k’irikpebe re. K’ehe a tum kwa irijun uke ang’e kung pom k’ime ang’e shang ukum ana fam iyem naa, i yi k’i sha iyem ang’ahe a fam naa ana kpēē.’ 19 Amin efaa-irichi eni! Ang’kung h’a dyem fu: uke ang’e kung pom ka nga a, h’ime ang’e shang ukum ana ng’i sha uke ang’a pom ka k’i cha iyem ang’i yi ke Atabuchi nga? 20 Nang, k’uni a kwa irijun ime ang’e shang ukum fam iyem naa, h’a kwa irijun ime ang’e shang ukum ana nang har’uke woo ab’e kung pom ka. 21 K’uni a tum kwa irijun Uchom Atabuchi fam iyem naa, h’a kwa irijun Uchom Atabuchi ana nang har’Atabuchi iyen ng’i yi k’aha imin. 22 K’uni a tum mang kwa irijun irihung ataba fam iyem naa, h’a kwa irijun inang Atabuchi nang har’Atabuchi iyen ang’a chi r’ahe nga. 23 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Amin ē kúng ab’iwiri iyem ufia ab’e ba r’ahe yè k’utyen, buo he wam kin kin yè k’irihung irifo ka Atabuchi. Amin e tum tyang iyem ab’i yi k’irikpebe fu woo, ng’i yi inung ashini, r’ebeshe aneni r’iyem ashini k’eni è naa achi k’ufo inen. Amin è máng be shi iyem abin mokpang k’è ka shi ab’a titung. 24 Amin ab’e yi n’efaa-irichi ab’e dee e tyung eni ukwo nang, amin ē wám ititung tung iyem ang’amin e ngwa, ka kung ikamel mere. 25 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Amin é tuo ogbagala ahe n’unaa yè k’itum imin ìhìhììhè, tyang k’iyem atuoni ke ufo inen r’utam abeneni ì chie k’aha imin. 26 Awo ufaa-irichi Ifarasis, chaa-ùchú tuo aha ogbagala k’ì tan mokpang, k’itum imin i ka tan. 27 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Amin e yi n’ungwu īrīkwùn̄ ab’e shung he utyem k’iye imin k’ì taanung nang. Aha imin a tum chie r’ififia iyem r’ikibi eni ab’e fufo. 28 Nang utam kin, h’amin e sha inyamfo irikang inung k’iye tyung eni woo. Irityem inen a tum chie r’ihihiri ahe n’iben. 29 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa har’Ifarasis, amin ab’e sha ihihiri! Ungwu īrīkwùn̄ ab’e nyi irikwom eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, r’ab’e nyi irikwom eni ab’e mang yi k’ukwo angi kpakpa, amin e sha abe k’e cha tantan k’irichi. 30 Amin e kang dee, ’K’abere è be chi k’iye ang’ab’īchíá iten nga, k’abere e mang shi eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ijijaa, gu abe n’ab’īchíá iten nang ne.’ 31 Amin é bang r’ufo inen ma dee amin e yi eyaa eni ab’e mang gu eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang bin ba. 32 Ng’i yi nang ngana, amin è ye k’úchú, k’è shi iyem ang’ab’īchíá inen e mang kpi iku ngin k’ì mia. 33 "Amin e yi n’ushi ab’e yi ebwa ijijaa-ushi nang nga. Denang h’amin e ba bwa tung irinyuo ang’Atabuchi i ba ka amin k’ine ngin? 34 K’ucheche angin m ba chom eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang r’eni ab’e de-achi bia n’eni ab’e faa amin Unaa; m ba chom abe fan amin. Amin e ba gwa ab’echicho, man ab’echicho bia k’uchi, kpom ab’echicho ikwun k’uchom ab’amin e cha ushang, libi r’ab’echicho hum iye yè k’ipi inen ya k’ipi ab’ichicho. 35 Nang ana, amin e ba kpa irinyuo k’ucheche eni-inung woo b’eni inen e gu, kung yè k’unyang ng’e gu Ebel be kwom k’unyang ng’e gu Ijakaraya ungwa Ibarakaya, ng’amin e gu k’Uchom Atabuchi k’udyen ipi ang’i yi kataa ahe n’ime ang’e shang ukum. 36 Achichi h’m da amin ngin dee, amin eni ab’ánētèn ngin e ba kpa irinyuo k’ucheche ibere woo. 37 "Eni Ijerusalem, eni Ijerusalem, amin ab’e gwa eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, mang kung ukaa tya gwa eni ab’Atabuchi a chom ichom fan amin. Maa mang chaa mia unyang dee k’m̀ kpe amin, gung n’ufaa i kpa ebwa imin gung ha k’abiba nang. Amin e tum chaa mi dee m̀ shi nang ne. 38 Atabuchi a nokpo tyang ipi inen ma, k’i ba na gba r’ahe fo re. 39 Kung onyin angin naa achi nuo k’úchú, amin e ba na m fo re kpemm ya gbaje k’irite ang’amin e ba kang dee, ’Ukwun ì chi ke uni ang’a be k’irijun ang’Úkaani Atabuchi.’ "

24

1 Ijisos a nokpo yè k’Uchom Atabuchi. K’unyang ng’ahe a kwa i nokpo yè ka, eni-utung imin e be fan ahe, ka ně tyung he uchom woo ab’i yi ka k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi. 2 Ijisos a ka kung kang n’abe dee, "Uchom abin ng’amin e na ngana woo, n da amin achichi dee, i yi r’ukaa kin ang’i ba nyua pom k’ipi ang’e me he re. E ba yebe abe woo ha k’itang." 3 Ijisos a chi k’ukwere Olif. Eni-utung imin e nokpo be fan ahe k’irifuu. Abe e de he dee, "De ti unyang ang’iyem abin i ba sha, har’iyem ang’i ba tyung ti dee abeni iwon ahe n’umia-irikiri iye angin a gbaje ma." 4 Ijisos a de abe dee, "Amin è bam ufo inen, k’uni ichicho ì be shi amin irichom ne. 5 Eni gbuduu e ba ba k’irijun iyi, ba kang dee abe e yi Ikraist nga, k’e sha eni gbuduu irichom. 6 Amin e ba yuo gba r’uche ab’i yi kpuokpuo n’amin r’ab’i yi r’igben hee tung amin. Iyem abin i ba sha ana, amin è shere re. I yi k’iyem abin i ba sha kpēē; i yi dee abe e tyung dee umia-irikiri irite a gbaje ma nga re. 7 Ubang iha e ba nuo uche n’ebene. Udyara iha e ba kan itung n’ebene. Ìtūng i ba nuo kangg. Ìtàng i ba nyùng mia r’ipi. 8 Iyem abin woo i yi n’ebetaa ujwan i kpa iku ngin. 9 "Eni e ba kwa amin, ka amin irinyuo, gwa amin. Eni ab’ūbàng woo e ba ha amin achi k’ucheche iyi. 10 K’unyang angin eni gbuduu e ba tyang abo dee e bang har’ami fo re. Abe e ba ha ebene achi, kwa ebene ka eni-irinam ibere. 11 Eni gbuduu e ba ba ten hen irihen dee abe e yi eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, k’e sha eni gbuduu irichom. 12 Eni e ba sha ijijaa ya k’uchuchuuchu, k’eni gbuduu e ba nyin ebene fo re. 13 Uni ang’a be nam birii kpemm ye k’umia-irikiri, ahe h’a ba kpen ngin. 14 E ba bun ichom angin gba r’itung-ushe irihung ataba ya mia r’ipi woo k’iye angin, k’iteeshe anamani ke eni ab’ūbàng woo, mokpang iye angin i ka ba mia. 15 "Amin e ba na iyem ang’e kuo dee, ’Ijijaa irikang ang’i ben ipi,’ ng’Idaniel, ng’a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, a mang kang gbe r’ahe ngin; i ba cha k’ipi ang’i yi kataa k’Uchom Atabuchi. Uni ang’i buo iyem angin i yi k’ì nyie irikpebe imin. 16 K’unyang ana, eni ab’e yi k’Ijudia è bu ye k’irishi ukwere. 17 Uni ang’a pom k’irishi útūō ì shuru be k’itang k’ì be bang iyem ab’i yi k’uchom imin mokpang ne. 18 Uni ang’i tum yi k’utyen ì bu be k’uchu dee a nuo ba kung ifom imin mokpang ne. 19 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie k’irite angana ka enyinye ab’e kwa irijem, har’ab’e yi r’ebwan k’abo! 20 Amin è che ushang ke Atabuchi dee unyang ang’amin e ba bwa nokpo ì chi k’unyang irifaa re, ì tum chi k’irite-anyangani re. 21 Irinyuo ang’eni e ba kpa k’unyang angana i ba ben uben. Abo n’Atabuchi a shi iye angin, eni e kpe irinyuo nang nyie re. Eni e tum ba kpa irinyuo nang fo re. 22 Atabuchi a shi irite abana k’i ba gba igben ne. K’Atabuchi ì shi he nang ne, k’i yi r’uni ang’i ba kpen ne. K’ucheche eni imin ab’ahe a ne wam, h’a ten anyi ng’ahe i ba sha irite abana k’i ba gba igben ne ngin. 23 "K’uni a be de amin k’unyang angana dee, ’Amin è ne; Ikraist h’a yi ngin;’ k’uni a tum dee, ’Ahe h’a yi koo,’ amin è bang ne. 24 Eni ab’e kuo ufo ibere dee Ikraist e ba ba, nang har’eni ab’echicho b’e ten hen irihen dee abe e yi eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang. Abe e ba sha akwani-ufo ikaani-ikaani tyung uchia, chim, k’i nyìè sha nga, k’è shi eni ab’Atabuchi a ne wam pee irichom. 25 Amin è naa atyung, k’è yuo mi; maa de amin ahe yee ngin naa k’itang mokpang i ka ba sha. 26 "Nang ana, k’eni e be de amin dee, ’Ehe i yi ka k’iribu,’ amin è ye ka re. K’e tum de amin dee, ’Ehe a nyere k’aha uchom kin,’ amin è bang ne. 27 Utam kin n’ataba i nibi abo, tan kung ipi ngwangg k’uchi yè k’irikwie ba k’abu, nang h’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba ngin. 28 "K’ipi ang’irikwom iyem i yi, yè nga h’upu e gung ngin. 29 "K’unyang ng’irinyuo ang’írítē abana i ba mia, ichie i ka ba nyim, k’ifufu i ja; uhere i ba tan fo re; ukpin woo e ba mwa yè k’uchi ba k’itang; iyem ab’e yi k’irihung ataba woo e ba nyùng. 30 "K’unyang angana e ba na ūchìā abeni Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom k’irihung ataba. Eni ab’ūbàng woo e ba kibi achieni. Abe e ba na Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ng’ahe i ba ba yè k’uchi k’irihung ataba r’ukan ahe n’utanani imin. 31 E ba gwia uchom lee. Ehe i ba chom idengeli imin ya mia iye angin woo, k’abe è ya gung eni ab’Atabuchi a ne wam b’e yi mia ipi k’iye angin woo ba k’ipi kin. 32 "K’ǹ de amin ityang gbe r’uchi ichicho. K’uchi a kibi ashan ìhíhé afamani, amin e nyie dee īhùng i ba shuru ma. 33 Nang utam kin, k’unyang ng’amin e ne iyem abin woo, amin e nyie dee unyang ang’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba, a gbaje, k’a shiri kpuokpuo k’ungwu irishi kin ma. 34 Achichi h’m da amin ngin dee, iyem abin woo i ba sha mokpang eni ab’ánētèn ngin woo e ka ba fa mia. 35 Irihung ataba ahe n’iye angin e ba mia. Iyem ab’maa kang ngin i ba nyua k’itang ne. 36 "I yi r’uni ang’a nyie irite ahe n’unyang ang’iyem abin i ba sha re. I yiyi idengeli k’irihung ataba e nyie re; i yiyi Ungwa Atabuchi a nyie re; Ide iyi ìhììhè h’a nyie irite anga. 37 Unyang ang’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba, i ba cha n’iyem ang’a mang shi k’unyang Inoa ngin. 38 Mokpang umo a ka naa ben iye angin, eni e ye k’úchú ji iyem, ngwo iyem, kpebe enye, tum bia iribia kpemm, gbaje k’irite ang’Inoa a ngwia k’ugbang ikaani. 39 Abe e tum nyie iyem ang’i ba sha re kpemm k’umo a chie, faa r’abe woo. Nang h’ahe i ba cha k’unyang ng’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba ngin. 40 "K’unyang ana, eni eha e ba sha okulo gwa ha k’utyen; e ba kung ukin, tyang ukin. 41 Enyinye eni eha e ba kibi fàà iyem k’ukaa gwa ha; e ba kung ukin, tyang ukin. 42 "Ng’i yi nang ana, amin è bam achi, k’ucheche dee amin e nyie irite ang’Ukaani inen i ba ba re. 43 Amin è nyie angin dee, k’uyen uchu ì nyie unyang ang’uji i ba ba nga, k’ehe i mwa une re, tung uji i ngwia he k’uchom. 44 Nang ana, amin bu pee è gung ufo mia unyang woo, k’ucheche dee Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba k’unyang ang’amin e naa achi re. 45 "Ayung h’a yi ungwatung uchom ang’a nyie irikang, ng’è máng be kung achi naa k’ufo imin ngin? Ahe h’ukaani imin i kung ebwatung uchom ab’a titung ha he k’abo, k’ì ke abe iriji k’unyang ng’abe è máng be ji iyem ngin. 46 Irinen i ba cha ka ungwatung ana k’ukaani imin a be fan he ng’ahe i sha iyem ang’ukaani imin a de he dee ì shi. 47 Achichi h’m da amin ngin dee, ukaani imin i ba kung iyem imin ang’ahe i yi r’ahe woo kung ha ungwatung angin k’abo. 48 K’ungwatung uchom ana a ka ně jim dee, ’Ukaani iyi i ba tum ba yee ngin ne,’ 49 nè kpom ene imin ab’a titung, fuo iriji ab’i yi ka ja, fuo ebetuo ngwa gwa ha n’eni ab’e ten ngwa iyem bom, 50 ukaani ungwatung angin i ka hum k’irite ahe n’unyang ang’ungwatung ana a naa achi re. 51 Ukaani imin i ba ka he irinyuo kangg, ka chom he k’i ya kpa irinyuo gwa ha n’eni ab’e sha ihihiri. K’ipi ana h’e ba chie uchie, kpom ishang n’ebene."

25

1 Ijisos a ye k’úchú kang dee, "K’unyang ana, itung-ushe irihung ataba i ba cha n’ebwachuru eni irifo b’e bang ilampu ibere kwa k’abo dee e nuo ya kpere r’unyiche ang’i ba kpebe unye nang. 2 Ab’eni edyang e chichom, ab’idyang e de-achi. 3 Ab’e chichom e bang ilampu ibere kwa ye. Nang nyaa, abe e kwa ebeku ye re. 4 Ab’e de-achi e he ebeku k’iyem kwa ye. 5 Uchebe unyaraba a be achiiche re, k’ùné a bang abe re, k’abe woo e ka shiri k’úné. 6 "A gbaje k’ududyen uchu, e ka gbe irinyom lee dee, ’Uchebe unyaraba i ba yè kin ma. Amin è be k’iye k’è ye kpere r’ahe.’ 7 "Ebwachuru abana e ka nokpo yè k’itang, bang ilampu ibere nyùng k’è ne dee ebeku i yi ka a. 8 Ab’e chichom e ka de ab’e de-achi dee, ’Amin è shi ebeku inen ke ti. Ebeku iten a mia, k’ine ilampu iten i ba ka nyim.’ 9 "Ab’e de-achi e chwen dee, ’Ebeku iten i yi k’i ba kpere abere n’amin woo re. Amin è ye chaa ebeku inen nyie.’ 10 "Nang ana, ab’e chichom e ka tang ukwo nuo ebeku anyieni. Uchebe unyaraba a ka be k’unyang ng’abe e chicho k’ebeku anyieni. Ab’eni edyang b’e gung ufo e ka ye n’ahe k’uga-unye. E kung irishi ku. 11 "K’ungwa-unyang kwee ab’e chichom e ka be. E kibi akuoni dee, ’Ukaani, ukaani, ka buu ti irishi k’abere è gbe ye k’aha.’ 12 "Uchebe unyaraba ana a kung kang dee, ’Achichi h’m da amin ngin dee, maa nyie amin ne gbangg.’ " 13 Ijisos a ka kung ityang angin pom irishi dee, "Ng’i yi nang ana, amin è bam achi, k’ucheche dee amin e nyie irite ahe n’unyang ang’Ukaani inen i ba ba re." 14 "Itung-ushe irihung ataba i mang ba cha itambin. Unyiche kin a dee ahe a nuo iriten k’ubang ichicho. A kuo ebwatung imin ab’e sha okulo ka he, bang iyem imin he abe k’abo, de abe dee è ne gbe r’ahe. 15 A ke abe atitye-atitye n’è máng be ne gbe r’ahe ma. A ke ukin irigam une achaaha r’ahe irifo; a mang ke ukin irigam une irichi, ka ke ukin irigam une irifo. Ehe a ka ka nokpo nuo iriten. 16 "Ungwatung ang’a kpe irigam une achaaha r’ahe irifo a nokpo ukuukwo, kung ūné imin kwa ně shiri abo. A wam alada k’irigam achaaha r’ahe irifo. 17 Ungwatung ang’a kpe irigam irichi a kung une imin kwa shiri abo utam kin. A wam alada k’irigam irichi. 18 Ungwatung ang’a kpe irigam irifo a shi nang ne. A kung une ang’ukaani imin a mang ke he ngin, ye tum he k’itang jii. 19 "A chi nga kpemm, ukaani ebwatung abin a ka tum. A kuo abe dee è be de ahe n’abe e ne gbe r’iyem ab’ahe a ke abe. 20 Ungwatung ang’a kpe irigam une achaaha r’ahe irifo a be r’irigam achaaha r’ahe irifo ang’ahe a wam alada be ke ukaani imin, ka kung de he dee, ’Ukaani, o ke m irigam achaaha r’ahe irifo. Irigam achaaha r’ahe irifo ang’maa wam alada bia he, h’a nung ngin.’ 21 "Ukaani imin a kung de he dee, ’O shi taanung. O yi ungwatung inung nga, k’è máng be naa achi k’ufo iwon. Ng’o ne gbe r’une ang’i yi kwee k’ukwo ang’i yi tantan ngin, m ba ka-a iyem ikaani k’ò na gba r’ahe. O ba nè cha k’irinen gwa ha n’ami obeene.’ 22 "Ungwatung ang’a kpe irigam une irichi a ka be pee, kung kang dee, ’Ukaani, o ke m irigam irichi. Irigam irichi ang’maa wam alada bia he, h’a nung ngin.’ 23 "Ukaani imin a dee, ’O shi taanung. O yi ungwatung inung nga, k’è máng be naa achi k’ufo iwon. Ng’o ne gbe r’une ang’i yi kwee k’ukwo ang’i yi tantan ngin, m ba ka-a iyem ikaani k’ò na gba r’ahe. O ba nè cha k’irinen gwa ha n’ami obeene.’ 24 "Ungwatung ang’a kpe irigam une irifo a ka be kang dee, ’Ukaani, maa nyie wo woo dee, irikang iwon i yi akakanya. O furu iyem k’ipi o kwen ne. O tum tem iyem k’ipi o wia re. 25 Maa shishere. K’ucheche angin maa kung une iwon ye tum he k’itang. Kpe iyem iwon ang’o ke m ngin.’ 26 "Ukaani imin a dee, ’O yi ijijaa ungwatung nga. O tum fun irifun. K’awo o ten ngin, o nyie mi dee m yi uni ang’m furu iyem k’ipi m kwen ne, tum tem iyem k’ipi m wia re nga a? 27 Ahaa i yi nang maa, k’ò máng be kung une iyi ye naa mi k’ipi ang’e naa une. K’o shi nang nga, k’m̀ kpe une iyi bia n’alada imin k’unyang ng’m tum ngin.’ 28 "Ukaani angin a ka kung de ebwatung imin dee, ’Amin è kpe une ana tung he abo, k’è kung ke ahe ang’i yi r’irigam une achaadyang. 29 Uni ang’i yi r’iyem, e ba ka he iyem bia ka, dee k’ì mang chi r’ahe gbaa fo. Uni ang’i yi r’iyem ne, i yiyi iyem ang’ahe i yi r’ahe, e ba kpa he tung he abo. 30 Ahe angin ng’i tum yi ijijaa ungwatung ngin, amin è libi r’ahe hum iye ye k’ipi ifufu. Yè ka eni e ba chie uchie, kpom ishang n’ebene.’ 31 "K’unyang ng’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba tum ba r’ukan imin r’idengeli imin woo, i ba cha k’inang-ushe imin k’e ha he k’uchi. 32 E ba ba r’eni ab’íyé bin woo gung tang achi ha he, k’i ba kung eni woo cha aku iha utam kin n’ubam-utyam i tang utyam tung ubu ngin. 33 Ehe i ba bang utyam jwen k’abo iriji imin, ka nyung ubu jwen ya k’abo irimere imin. 34 "Ushe ana i ka ba da eni ab’e yi k’abo iriji imin dee, ’Amin h’Ide iyi a ke amin ukwun ngin, amin è gbe be kin, k’amin è be chi k’itung-ushe iyi k’ipi ang’Atabuchi a gung naa amin kung k’unyang ang’ahe a shi iye angin. 35 K’unyang ng’itung a nuo mi, amin e ke m iriji. K’unyang ng’iyaa-umo a shi m, amin e ke m umo k’m̀ ngwo. K’unyang ng’m yi uniga, nyie ipi re, amin e kpe m he, ke m uchom k’m̀ gbe he. 36 K’unyang ng’m yi r’iyem-ufo re, amin e ke m iyem k’m̀ chiri. K’unyang ng’m yi gogo re, amin e ne gbe r’ami. K’unyang ng’m yi k’igbakobo, amin e gbe chun mi.’ 37 "Eni ab’e shi kpakpa bin e ka ba bii he dee, ’Ukaani, k’unyang ang’kung h’abere e ne wo ng’itung a nuo wo, ng’abere e ke wo iriji ngin? K’unyang ang’kung h’abere e ne wo ng’iyaa-umo a shi wo, ng’abere e ke wo umo k’ò ngwo? 38 K’unyang ang’kung h’o yi uniga, nyie ipi re, ng’abere e kpe wo he, ke wo uchom k’ò gbe he ngin? K’unyang ang’kung h’o yi r’iyem-ufo re, ng’abere e ke wo iyem k’ò chiri? 39 K’unyang ang’kung h’o yi gogo re, mang yi k’igbakobo, ng’abere e gbe chun wo ngin?’ 40 "Ushe ana i ka ba hara abe dee, ’Achichi h’m da amin ngin dee, k’unyang ang’amin e wam iyem abin shi ke ebwiyaa ab’eni e kuo abe dee e yi k’irikpebe re bana, h’amin e shi ke ami nga.’ 41 "Ushe ana i ka ba da eni ab’ábó irimere imin dee, ’Amin è nokpo tung mi ye hee. Amin e yi eni ab’Atabuchi i ba ka amin irinyuo nyua iye. Amin è nokpo ye k’ínē ang’e shi naa Ebefutang har’idengeli imin. 42 K’unyang ng’itung a nuo mi, amin e ke m iriji re. K’unyang ng’iyaa-umo a shi m, amin e ke m umo k’m̀ ngwo re. 43 M yi uniga, nyie ipi re, amin e kpe m he, ke m uchom k’m̀ gbe he re. K’unyang ng’m yi r’iyem-ufo re, amin e ke m iyem k’m̀ chiri re. K’unyang ng’m yi gogo re, mang yi k’igbakobo, amin e ne gbe r’ami re.’ 44 "Abe e ka ba bii he dee, ’Ukaani, k’unyang ang’kung h’abere e ne wo ng’itung a nuo wo, ng’iyaa-umo a shi wo, ng’o yi uniga, nyie ipi re, ng’o yi r’iyem-ufo re, ng’o yi gogo re, mang gbe he k’igbakobo, ng’e kpere wo re ngin?’ 45 "Ushe ana i ka ba hara abe dee, ’Achichi h’m da amin ngin dee, k’unyang ang’amin e chwen dee e kpere uni kin k’iriwu eni abin b’eni e kuo abe dee e yi k’irikpebe re bin, h’ami h’amin e chwen dee e kpere re ngin.’ 46 "E ka ba nyung eni abin ya k’ipi ang’abe e ba kpa irinyuo nyua iye kpemm. Eni ab’e shi kpakpa e ba ya k’ipi ang’abe e ba cha r’irikpen unyang nyua iye kpemm."

26

1 Ijisos a kang iyem abin woo mia. A ka kung kang n’eni-utung imin dee, 2 "Amin e nyie dee a tung ate aha mokpang e ka ja ipam ang’āgbènī-tyang. K’unyang angana h’eni e ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka eni dee k’è man he bia k’uchi ngin." 3 Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani udyara e gung gu-he k’uchu ukaani eni ab’e shang ukum woo ng’e kuo dee Ikayafas. 4 Abe e kwa adu n’è máng be shi ide-achi k’è kwa Ijisos, k’è gu he. 5 Abe e dee e sha he k’unyang ipam ne. I sha ana, k’irinam i mwa. 6 Ijisos a mang ye uga k’Ibetani k’uchu unyiche kin ang’a mang mu amang. E kuo unyiche ana dee Isaimon. 7 K’unyang ng’Ijisos i ja iyem, unyinye kin a be fan ahe. A kwa ekpe ang’e he ebeku ang’i nung nyin. Ebeku ana i kan ate kangg. Unyinye angin a kung ebeku ana wu Ijisos k’irishi. 8 Eni-utung Ijisos e ne he. Abe e shiri k’irityem anyungini, ně kang dee, "Ibang h’a ten anyi ng’unyinye angin a kung ebeku angin ben nang? 9 È máng be kung nyie ji k’une gbuduu, kung ke eni-irikanya." 10 Ijisos a nyie iyem ang’abe e kang. A ka kung de abe dee, "Ibang h’amin e nyuo unyinye angin k’ufo nang? A shi iyem inung ke m. 11 Eni-irikanya ngin e yi n’amin mia unyang woo. Ami ngin m ba cha n’amin mia unyang woo re. 12 Ng’ehe a kung ebeku angin wu m k’inyamfo ngin, a shi he nyang unyang ang’e ba kung mi nya nga. 13 Achichi h’m da amin ngin dee, yè kung-kung-kung ng’e be bun ichom inung angin mia iye angin woo, e ba kang gba r’iyem ang’unyinye angin a shi ngin k’è were gbe r’ahe." 14 I mang yi unyiche kin k’iriwu eni-utung Ijisos ab’irifo-r’iha, ng’e kuo dee Ijudas Iskariot. Ehe a ye fan ekaani eni ab’e shang ukum, 15 ye bii abe dee, "Ibang h’amin e ba ka m k’m̀ kwa Ijisos ka amin ngin?" Abe e ka buo ūné gbaje k’ungwu une ang’uni ì máng be kpe k’uhere ichia, kung ke he. 16 Kung k’unyang angana, Ijudas a ně chaa ukwo ang’ahe ì kwa Ijisos ke abe. 17 K’ugbugbe irite ipam ang’e ja ibred ang’i mwia re, eni-utung Ijisos e be bii he dee, "Yè kung h’o chaa ti dee k’è ye shi iriji k’ò ji ipam āgbènī-tyang ngin?" 18 Ijisos a dee, "Amin è ye fan uni kin ng’i yi k’udyara ka, k’è de he dee, ’Ukaani a dee, Unyang iyi a gbaje ma. Abere n’eni-utung iyi e ba ja ipam āgbènī-tyang k’uchom iwon.’ " 19 Abe e nokpo ye shi n’Ijisos a de abe ngin, ye gung ufo, shi iriji ipam ana. 20 Ikuruku a yebe, Ijisos a chi ji iriji gu abo he n’eni-utung imin ab’irifo-r’iha. 21 K’unyang ng’abe e ja iyem ana, Ijisos a kung kang dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, uni kin k’iriwu inen ngin i ba kwa m ka eni-irinam iyi." 22 A ka yiri eni-utung imin ufo, k’abe e ně bii he kin kin dee, "Ukaani, ami nga a?" 23 Ijisos a dee, "Uni ang’a tibi ibred gu-he n’ami k’unaa kin ngin h’a ba kwa m ka abe ngin. 24 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ngin i ba fa n’e fuo gbe r’ahe k’Ashan Atabuchi. Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka uni ang’i ba kwa m ka eni-irinam iyi! I máng be chi dungg k’e fen he be k’iye angin ne." 25 Ijudas, ng’i yi uni ang’i ba kwa he ka abe ngana, a kung bii he bu pee dee, "Ukaani, ami nga a?" Ijisos a hara he dee, "Awo iyen nga, n’o kang ngana." 26 K’unyang ng’abe e ja iriji ngana, Ijisos a kung ibred kwa k’abo, che ushang pia Atabuchi, ka kung ibred ana gbiri, kung ke eni-utung imin. A de abe dee, "Amin è kpe k’è ji. Angin h’a yi inyamfo iyi." 27 Ijisos a mang kung ogbagala. A che ushang pia Atabuchi, mang kung ke abe. A de abe dee, "Amin woo è ngwo he. 28 Angin h’a yi ebenung iyi ng’a wu k’ì tyung uchia iyem ang’Atabuchi a pom ungwu dee i ba sha ka eni imin ngin. Ebenung iyi angin a wu k’Atabuchi ì tyang iben eni gbuduu ke abe. 29 Achichi h’m da amin ngin dee, kung yee ngin naa achi nuo, m ba ngwa iyem angin fo re kpemm, ya kwom k’irite ang’m ba ngwa iyem ang’ìhíhé gwa ha n’amin k’itung-ushe Ide iyi." 30 Abe e ka yem ayem pia Atabuchi, nokpo hum iye, ye k’ukwere Olif. 31 Ijisos a de eni-utung imin dee, "Amin woo e ba bwa tung mi r’uchu angin. E fuo nang k’Ashan Atabuchi dee, Atabuchi a kang dee, ’M ba gwa ubam-utyam; utyam imin woo e ka paa.’ 32 Nang nyaa, k’unyang ng’m ba wum yè k’irifo, m ba chaa-ùchú inen ya k’Igalili." 33 Ipita a ka kung de he dee, "Gb’eni ab’a titung woo e bu tung wo, ami ngin m ba bwa re." 34 Ijisos a ka de Ipita dee, "Achichi h’m da-a ngin dee, o ba chwen ubwon ichia dee o nyie mi re mokpang uyam-ufaa i ka ba kuo r’uchu onyin." 35 Ipita a de he dee, "M ba chwen wo re. Gb’i yiyi afoni nga, m fa n’awo." Eni-utung Ijisos ab’a titung woo e kang nang utam kin. 36 Ijisos ahe n’eni-utung imin e ye k’ipi ang’e kuo dee Igetsemani. Ehe a de abe dee, "Amin è chi ngin k’m̀ shang ye k’úchú, ye che ushang." 37 A ye r’Ipita r’ebwa Ijebedi iha woo. Ufo a ka ně tyung he kangg k’a ně lyam. 38 A de abe dee, "Ebeshe a chie mi irityem kin, n’i ba kung mi gwa ngin. Amin è jwen ngin k’è bam achi n’ami." 39 A nokpo ye k’úchú kwee, ye mu chi achi k’itang, ně cha ushang dee, "Ide iyi, gb’o chaa, kung irinyuo angin nokpo tung mi. Nang nyaa, ì chi n’maa chaa nga re; shi n’irityem iwon a de wo." 40 Ijisos a tum itum be fan eni-utung imin ab’eni echia ana; a ne abe ng’e mwa une. A kung bii Ipita dee, "Amin e bam achi gwa ha n’ami k’ungwa-unyang kwee ma re a? 41 Amin è bam achi, k’è che ushang, k’amin è be mu k’ujirini ang’i ba ngin ne. Ujim inen ngin a gung ufo, inyamfo inen h’a yi r’ukan ne ngin." 42 Ijisos a mang tum ye che ushang k’ufan ang’iriha dee, "Ide iyi, gb’i yi kpekpeekpe k’m̀ kpe irinyuo angin, ì chi n’awo o chaa nga." 43 A mang tum itum be fan eni-utung imin abin fo; a ne abe e chicho e mwa une, k’ucheche dee ùné i bang abe re. 44 Ehe a nokpo tung abe fo, mang ye che ushang k’ufan ang’irichia utam kin. 45 Ijisos a mang tum be fan abe, ka kung kang dee, "Amin e chicho e hum unyang, mwa une a? Unyang a gbaje ang’e ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka eni-iben ma. 46 Amin è nokpo k’abere è ye. Uni ang’i ba kwa m ka abe h’a ba ana." 47 Ng’Ijisos i chicho a kwa ungwu i kang irikang ana, Ijudas ng’i yi k’iriwu eni-utung imin ab’irifo-r’iha, a ka be. Ehe a be r’eni gbuduu b’e kwa uge har’ityen uchi. Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani udyara h’e chom abe be ngin. 48 Ijudas a mang tyung abe uchia yè ka dee, "Uni ang’m ba ha he ungwu ngana, ahe nga. Amin è kwa he." 49 K’unyang ng’Ijudas a be, a ye fan Ijisos, kung kang dee, "Ukaani, nobe," ka kung ungwu he he. 50 Ijisos a de he dee, "Udim iyi, iyem ang’o dee o ba sha, shi he ke." Eni abana e be kung Ijisos kwa birii. 51 Uni kin k’iriwu eni ab’e yi n’Ijisos a chu uge imin, kung kpi baa atyung unyiche kin ang’i sha okulo ka ukaani eni ab’e shang ukum. 52 Ijisos a kung de he dee, "Kung uge iwon chiri he k’ubaa. Eni woo ab’e kwa uge e ba fa k’uge. 53 O nyie dee, k’maa kuo Ide iyi, ehe i chom idengeli imin yebe k’i nyie buo re k’e ba kpere mi re a? 54 Ayini, k’maa shi nang, denang h’iyem ang’e fuo Ashan Atabuchi i ba sha ngin? E fuo dee iyem abin i ba sha kpēē nga." 55 Ijisos a ka kung bii iriwu eni abana k’unyang ana dee, "Amin e kwa uge r’ityen uchi be k’è be kwa m n’e kwa uji nang a? M mang chi, faa eni iyem matemate k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi. Amin e kwa m k’unyang angana re. 56 Iyem abin woo a shi ngin dee k’iyem ab’eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e fuo he k’Ashan Atabuchi ì shi nga." Eni-utung imin woo e ka bu, paa tung he. 57 Eni ab’e kwa Ijisos bana e ye r’ahe k’uchu Ikayafas. Ahe h’a yi ukaani eni ab’e shang ukum ngin. Ekaani ab’e faa eni Unaa har’ekaani udyara e mang gung ka pee. 58 Ipita a ten pom Ijisos r’igben hee yè k’itum, ye gbaje ka k’udyen uchu. Ehe a gbe ye k’udyen uchu ana, ye chi gu-he n’eni ab’e bam ipi, k’ì ne iyem ang’e ba sha. 59 Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’a titung woo b’e yi ka, e ně chaa eni k’è nam iteeshe irihen he Ijisos k’ì nyìè abe gu he. 60 Eni gbuduu e hen irihen he he; abe e tum ne ukwo ang’è gu he re. A be gbaje, eni eha e be, kung kang dee, 61 "N’uni angin h’a dee ahe i yi r’ukan k’i yebe Uchom Atabuchi ha k’itang, tum n’àhē ma kuru k’irihung ate achia ngin." 62 Ukaani eni ab’e shang ukum a nokpo, bii Ijisos dee, "O yi r’iyem k’o hara k’iyem ab’e pom wo ungwu ngin ne a?" 63 Ijisos a hara he re. Ukaani eni ab’e shang ukum ana a mang bwan kang he ukan fo dee, "Maa kung irijun Atabuchi ang’i yi nyua iye kpemm, tye wo unaa dee ò de ti achichi. O yi Ikraist Ungwa Atabuchi nga a?" 64 Ijisos a kung hara he dee, "I yi nang n’o kang ngana. K’ǹ de amin dee, kung yee ngin naa achi nuo k’úchú, amin e ba na Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ng’ahe i ba cha k’abo iriji Atabuchi ang’i yi r’ukan fu woo, ng’ahe i ba tum ba yè k’irihung ataba." 65 Ukaani eni ab’e shang ukum ana a ka nyung irityem, kung alu imin ang’ahe a chiri kwa yia. A dee, "Abere e mang chaa uni ichicho k’ì nam iteeshe fo re. Uyen a ně kang ijijaa ha Atabuchi kin ma. Amin woo e yuo ijijaa irikang ang’ahe a kang ma. 66 Amin e jim denang gbe r’ahe?" Abe e hara he dee, "Ehe a ji iribi. I yi k’e gwa he kpēē." 67 Abe e ka kung akolong tye wu he k’achi, ně tim he irichom. Eni echicho e gbiri he abo, 68 kang dee, "Ikraist, kang iyem ang’o yuo yè k’ungwu Atabuchi. De ti uni ang’a gbiri wo abo ngin ke." 69 Ipita ichicho a chi k’iye k’udyen uchu ana. Ungwatung unyinye kin ng’i sha okulo ka, a be fan ahe, kung kang dee, "Awo pee o mang yi n’Ijisos ang’i ba yè k’Igalili." 70 Ipita a chwen k’iriwu eni ab’e yi ka woo dee, "Ehee, maa nyie iyem ang’o kang gbe r’ahe ngana re." 71 Ipita a ye nam k’ungwu ityang. Ungwatung unyinye ang’ichicho a ne he, ka kung kang n’eni ab’e jwen nga dee, "Unyiche angin a mang yi n’Ijisos ang’i ba yè k’Inajaret." 72 Ipita a chwen fo, kung afo tem dee, "Maa nyie uni ana re gbangg." 73 K’ungwa-unyang kwee, eni ab’e jwen ka e mang be fan Ipita, kung kang dee, "Achichi achichi, o yi k’iriwu eni-utung Ijisos. O kang irikang n’eni ab’Ígalili nang." 74 Ipita a ně tem afo kangg, kang dee, "Gb’maa kang achichi re, Atabuchi ì ke m irinyuo. Maa nyie uni angin ne gbangg." Nga yee, uyam-ufaa a kung kuo. 75 Ipita a were iyem ang’Ijisos a mang de he dee, "O ba chwen ubwon ichia dee o nyie mi re mokpang uyam-ufaa i ka ba kuo." A hum iye, ně chie gbadagbada.

27

1 K’achi-atanani ekaani eni ab’e shang ukum woo abe n’ikum udyara e bang gu-he dee k’è shi k’è gu Ijisos. 2 Abe e kung he bua, ye he Ipailat k’abo. Ahe h’a yi ukaani ang’i na gba r’ubang ibere ngin. 3 Ijudas, ng’a kwa Ijisos ke eni-irinam imin, a ne dee e nam Ijisos uchi, k’e ba tyang he abo fo re. Ebeshe a ka shi he; a ka tum ye kung ūné ang’e mang ke he, ye ke ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani udyara. 4 A kung de abe dee, "Maa shi iben ng’maa kwa uni ang’a shi iyem ji iribi re ke amin k’e ba gwa ngin." Abe e bii he dee, "Angana i yi ibang iyem nga ke ti? I yi irinam iwon nga obeene." 5 Ijudas a kung ūné ana mii wu abe k’itang ka k’Uchom Atabuchi, ka nokpo, ye kung ufo imin chwan. 6 Ekaani eni ab’e shang ukum e kung ūné ana fuo. Abe e kung kang n’ebene dee, "Ūné angin i yi ang’ébénūng nga ngin, i yi unaa nga dee è kung he gu-he k’úné ang’Úchōm Atabuchi re." 7 Abe woo e tim gu-he dee e kung ūné angin nyie ipi ang’é yi bè irime, k’è nyi eniga. 8 K’ucheche angin h’e ně kuo ipi angin dee ’itang ebenung’ kpemm nyang onyin angin ngin. 9 K’ukwo angin h’iyem ang’Atabuchi a mang kang gbè k’ungwu Ijeremaya a shi ngin. A mang kang dee, "Ūné ang’eni Israel e kang dee e ba ka k’irishi imin ngin, 10 abe e kung nyie itang ipi ang’é yi bè irime n’Ukaani Atabuchi a mang de m." 11 K’unyang ana, Ijisos ichicho a nam k’abia Ipailat. Ipailat a kung bii he dee, "Awo h’o yi Ushe ang’Íjuus ngin a?" Ijisos a ka hara he dee, "I yi nang n’o kang ngana." 12 Ekaani eni ab’e shang ukum abe n’ekaani udyara e ně pom he ungwu. Nang nyaa, Ijisos a hara abe re. 13 Ipailat a kung bii he dee, "O yuo iyem woo ang’abe e pom wo ungwu ngana re a?" 14 Ijisos a hara he iyem ne gbangg. A ka kwa Ipailat k’ufo kangg. 15 K’unyang ang’e ja ipam āgbènī-tyang, uni ukaani ana a yi kung uni kin ang’iriwu e chaa, wam hum iye yè k’igbakobo ke abe. 16 K’unyang angana i mang yi r’uni kin k’igbakobo ana ng’eni woo e nyie gbe r’ahe. E kuo he dee Ibarabas. 17 Nang ngana, k’unyang ng’eni woo e jwen ka ngana, Ipailat a bii abe dee, "Ayung h’amin e chaa dee m̀ wam hum iye ke amin ngin? Ibarabas nga a, h’Ijisos ang’e kuo dee Ikraist nga?" 18 Ehe a nyie dee eni ekaani e he Ijisos achi. K’ucheche angin h’abe e mang kwa he be ke he ngin. 19 Ng’Ipailat ichicho a chi k’inang k’ipi ang’e nam uchi ana, unye imin a chom ichom fan ahe dee, "Unyiche angin a shi iyem ji iribi re ngin, shi he iyem ne o! Item ang’maa tem gbe r’ahe r’uchu ngin, a shi m k’m shere gbaa." 20 Ekaani eni ab’e shang ukum abe n’eni ekaani woo e shi eni ab’e jwen ka k’è de Ipailat dee ì wam Ibarabas nga, k’è kung Ijisos gu. 21 Ipailat a ka kung bii abe dee, "Eni eha abin, ayung h’amin e chaa mi dee m̀ wam hum iye ke amin ngin?" Abe e dee, "Ibarabas." 22 Ipailat a kung bii abe fo dee, "Ibang h’m̀ ka shi n’Ijisos ang’e kuo dee Ikraist ngin?" Abe woo e hara dee, "È man he bia k’uchi." 23 Ipailat a bii abe dee, "Ibang ijijaa h’ahe a shi ngin?" Abe woo e gbe irinyom lee fo dee, "È man he bia k’uchi." 24 Ipailat a ne dee i yi r’iyem ang’ahe i ba sha ma nga fo re, eni e ně fia ifia ngana, ehe a kung umo tuo abo k’achi eni ngana woo, de abe dee, "Maa wam abo iyi yè k’ebenung unyiche angin ma o; a nè shiri irinam inen amin eyen nga obeene." 25 Abe woo e hara he dee, "Ebenung imin ì chi k’irishi iten har’ebwa iten." 26 Ipailat a ka kung Ibarabas wam tyang abo ke abe. A de isoja dee è kpom Ijisos ikwun kangg. A ka kung he ke abe dee è ye man he bia k’uchi. 27 Isoja ab’e bam igobono e kung Ijisos ye k’udyen uchu Ipailat, kuo isoja ab’a titung woo dee è gung tye he he. 28 Abe e wam Ijisos alu imin, kung alu ibwam ugboo chiri he, 29 mang kung ukpo idang tim chi he k’irishi. Abe e kung uchi okwa-abo he he k’abo iriji, ka ně kpa irinung k’itang ka he, gwia he ishang. Abe e ně kang n’ahe dee, "Ogamode Ijuus, nobe." 30 Abe e tya akolong wa he, kpa uchi okwa-abo ana kwa kpom he k’irishi. 31 K’unyang ng’abe e gwia he ishang nyuo abe, e kung alu ibwam ana wam tung he ufo, ka bang iyem-ufo imin chiri he, ka nokpo r’ahe nuo k’ipi ang’e ba man he bia k’uchi. 32 Ng’abe e hum iye ngana, abe e ne unyiche kin ng’i ba yè k’Isarini. E kuo he dee Isaimon. Isoja e kwa he k’ukan dee ì chie uchi ang’e ba man Ijisos bia. 33 Abe e be k’ipi ang’e kuo dee Igolgota. Irikpebe imin h’a yi dee, Ipi ikpikpo-irishi uni. 34 E kung ebetuo ang’e mang he uchi ichicho ang’i jijua ke Ijisos k’ì ngwo. Ng’ahe a tia ungwu r’ahe, ehe a chwen dee ahe i ngwa he re. 35 Abe e kung Ijisos man bia k’uchi, kung uchi ana bibi k’itang. Isoja abana woo e kung iyem-ufo imin che n’ebene. Abe e tyara iyem dee k’è nyie n’è máng be kung he che. 36 Abe e chi ka k’itang, bam he. 37 E fuo iyem ang’e mang pom he ungwu gbe r’ahe, kung man bia k’uchi ana yè k’irikwie dee, "Ijisos, Ushe Ijuus, h’a yi ngin." 38 E man ebeji eni eha bia k’uchi ichicho ka k’irifuu n’Ijisos. E man ukin k’abo iriji imin, ukin k’abo irimere imin. 39 Eni ab’e gbe k’ukwo e mii irishi, ka gwia Ijisos ishang dee, 40 "Awo ang’o dee o yebe Uchom Atabuchi ha k’itang, ma ìhíhé imin k’irihung ate achia, shuru yè k’uchi ana be k’itang, k’ò kpen ufo iwon, gb’o yi Ungwa Atabuchi nga." 41 Nang utam kin ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e faa eni Unaa r’ekaani udyara e gwia he ishang, kang dee, 42 "Unyiche angin a kpen eni echicho. I yi r’ukan k’ì kpen ufo imin ne. Ehe i yi Ushe Israel nga. K’a shuru be k’itang yè k’uchi angana k’aneten ngin, abere e ba bang har’ahe. 43 Ehe a naa achi n’Atabuchi, kang dee ahe i yi Ungwa Atabuchi nga. Gb’Atabuchi a chaa dee ì kpen he, ì kpen he yee ngin te." 44 I yiyi ebeji ab’e man bia k’uchi k’irifuu n’ahe bana e mang buu he ate utam kin nang. 45 K’akaraka irifo-r’iha r’ichie, ubang angana woo a ka ji ifufu kpemm ye gbaje k’akaraka ichia ang’īkùrūkù. 46 K’akaraka ichia ì gbaje, Ijisos a gbe irinyom lee k’ungwu ubang ibere dee, "Eli, Eli, lema sabaktani?" Irikpebe imin h’a yi dee, "Atabuchi iyi, Atabuchi iyi, ibang h’a yi aten-anyi ang’o tyang mi jii?" 47 Eni echicho ab’e nam ka e yuo he. Abe e ně kang n’ebene dee, "Ehe i kuo Elaija ka." 48 Uni kin a ka bu ye kung adidere chibi k’ebetuo ang’i jua, ka kung he chiri k’uchi, kwa he naa Ijisos k’ungwu. 49 Eni ab’a titung e kang dee, "Naa nang, k’abere è ne dee Elaija i ba kpen he a." 50 Ijisos a gbe irinyom lee fo, tyang ūnyāng imin k’a nokpo, k’a kwun. 51 Ifom ikaani ang’e tye k’Uchom Atabuchi a ka yia kung yè k’uchi kpuruu be kwom k’itang. Itang a ně nyùng, k’ukaa a ně kpom yia. 52 Ìrìkwùn̄ e ka buu, k’eni Atabuchi ab’e yi kataa b’e mang fo mokpang e ka wum yè k’irifo, 53 hum iye yè k’irikwun. Abe e ye k’Ijerusalem k’unyang ng’Ijisos a wum yè k’irifo, k’eni gbuduu e ne abe. 54 Ukaani isoja har’isoja ab’e bam Ijisos e ne n’itang a kibi anyungini har’iyem woo ang’a shi. Abe e shiri k’ushere kangg, kung kang dee, "Unyiche angin i yi Ungwa Atabuchi nga achichi." 55 Enyinye gbuduu ab’e mang be n’Ijisos yè k’Igalili k’e kpere he e yi ka. Abe e nam hee, e na ine ba ka. 56 Enyinye ab’e mang yi k’iriwu eni abana h’e yi Imeri Imadalin r’Imeri iye Ijems ahe n’Ijoses r’iye ebwa Ijebedi. 57 Ikuruku a ka ně yebe. Uchu-inyie kin ang’i ba yè k’Arimatia ng’e kuo dee Ijosef a ka be. Unyiche angin i mang yi uni-utung Ijisos nga. 58 Ehe a ye fan Ipailat, ye bii he dee ì kung irikwom Ijisos ke ahe. Ipailat a ka bang dee è kung ke he. 59 Ijosef a kung irikwom Ijisos, kung uluayi ang’a tan, nung he, 60 kung he ye nyi k’īrīkwùn̄ imin ang’ahe a mang tum k’ukaa naa ufo imin. E nyi irikwom ka r’ahe nyie re. A kung ukaa ichicho ang’a dyem ugboo mung be ku k’ungwu irikwun ana, ka nokpo. 61 Imeri Imadalin ahe n’Imeri ang’ichicho e chi ka e na achi ya k’ungwu irikwun ana. 62 K’achi-atanani, k’irite ang’a pom n’ìrìtē ang’úfō agungini, ekaani eni ab’e shang ukum har’Ifarasis e ye fan Ipailat. 63 Abe e de he dee, "Ukaani, abere e were k’unyang ng’uni-alang angin i mang yi k’iye ngin, a kang dee, ’M ba wum yè k’irifo k’ate achia.’ 64 Nang ana, ke ukan k’è bam ungwu irikwun ana kpemm k’ate achia ì gbe. K’abere e shi nang ne, o ne re eni-utung imin e ba jà irikwom imin kung, hen da eni dee ehe a wum yè k’irifo. Irihen ang’umia-irikiri ngin i ka shiri ben uben fa ang’uchaa-ùchú." 65 Ipailat a de abe dee, "Amin è kpe isoja, k’è ye ke. Amin è ye bam ungwu irikwun ana n’amin e nyie." 66 Abe e nokpo ye kung ungwu irikwun ana tyere ku, tung uni i buu he, ka wam isoja nam ka k’è bam he.

28

1 Irite-anyangani a gbe. K’achi-atanani Imeri Imadalin har’Imeri ang’ukin e nokpo r’iterite plee dee e nuo ya na ungwu irikwun Ijisos. 2 Itang a mang nyùng kangg. Idengeli Atabuchi a mang be yè k’irihung ataba, be mung ukaa ang’e ku k’ungwu irikwun ana, ka shiri chi iku k’ukaa ana. 3 Achi imin i tan n’unyang ng’ataba i nibi abo nang. Alu ang’ahe a chiri i yi ihihung kparadadaada. 4 Eni ab’e nam e bam ungwu irikwun ana e ka ně shere, tyung, ka kwa imem. 5 Idengeli Atabuchi ana a de ab’enyinye dee, "Amin è shere re. Maa nyie dee amin e chaa Ijisos ang’e man bia k’uchi nga. 6 I yi ngin kin ne. A wum yè k’irifo n’ahe a mang de eni ngin ma. Amin è be ne ipi ang’e mang naa irikwom imin. 7 Amin è ye r’achiriche, ye de eni-utung imin dee, ’Ijisos a wum yè k’irifo ma. A chaa-ùchú inen nuo k’Igalili. Yè ka h’amin e ba na he ngin.’ Amin è were iyem ab’maa de amin ngin." 8 Abe e ka nokpo yè k’ungwu irikwun ana r’achiriche, nuo ya bun iyem abin da eni-utung Ijisos. Abe e yi r’ushere k’irityem. Nang nyaa, abe e mang yi r’irinen k’irityem gbaa. 9 Nga yee, Ijisos a be kpere r’abe, ke abe onobe. Abe e be fan ahe, be kpi irinung k’itang, kwa he abo k’abia, he he k’uchi. 10 Ijisos a de abe dee, "Amin è shere re. Amin è ye de ebwiyaa dee è ye k’Igalili. Yè ka h’abe e ba na m ngin." 11 K’unyang ng’enyinye abin e chicho k’ukwo naa achi nuo k’ipi eni-utung Ijisos e jwen, isoja ab’echicho e ye k’Ijerusalem, ye de ekaani eni ab’e shang ukum gbe r’iyem woo ang’a shi. 12 Ekaani eni ab’e shang ukum abana har’ekaani ab’údyàrà e be gung gu-he, tim gbe r’ukwo ang’abe e ba sha. Abe é fūō ūné gbuduu ke isoja abana, 13 de abe dee, "Amin è kang dee, ’Eni-utung imin e be jì irikwom imin kung r’uchu ng’abere e mwa une.’ 14 K’Ipailat a be yuo gbe r’ahe, abere e nyie n’e ba da he. K’ukwo angin amin e ba cha k’irinam ne." 15 Isoja e kpe une angin ka nokpo ye ten shi n’ekaani e de abe dee è shi ngin. Irihen angin a yen mia r’ipi woo k’iriwu Ijuus kpemm nyang onyin angin. 16 Eni-utung Ijisos ab’irifo-r’ikin e nokpo, ye k’ukwere ang’Ígalili ng’Ijisos a de abe dee è ye. 17 Abe e be ne Ijisos, he he k’uchi. Nang nyaa, ab’echicho e chicho r’atyangani. 18 Ijisos a ka be fan abe, de abe dee, "Atabuchi a kung ukan ang’īrīhùng ataba har’ang’íyé angin woo kung ke m. 19 Amin è ye mia r’ubang woo, ye shi eni k’è chi eni-utung iyi. Amin è wu abe umo k’irijun ang’Ídé, r’ang’Úngwān, r’ang’Ókataa-Unyang. 20 Amin è faa abe k’è he unaa woo ab’maa de amin k’uchi. Ami m ba cha n’amin mia unyang woo kpemm ya k’umia-irikiri iye angin.