ILUK

1

1 Ukaani iyi Iteofilus, o nyie dee eni gbuduu é chim k’è fuo iyem ab’a mang shi k’iriwu iten de ti. 2 Abe e fuo iyem ang’abere e yuo yè k’ungwu eni ab’e mang ne he kung yè k’ukpi-iku, kung bun de eni. 3 Ami pee, maa chua iyem abin kung yè ka k’ukpi-iku tantan. Nang, ujim iyi i yi dee m ba fuo iyem abin yirididiidi tantan da-a, 4 dee k’ò nyie dee iyem ab’e kung faa wo i yi achichi nga. 5 K’unyang ang’Iherod a mang yi ushe k’Ijudia, i mang yi r’uni ang’i shang ukum k’Uchom Atabuchi ng’e kuo dee Ijakaraya. Ehe i yi k’iriwu eni ab’e shang ukum b’e kuo dee Abija. Unye imin pee i ba yè k’iku-irifen eni ab’e shang ukum. E kuo he dee Elijabet. 6 Abe eni eha woo e mang yi kpakpa k’achi Atabuchi. Abe e ha Atabuchi k’uchi, naa unaa imin woo, k’e yi han n’ubin. 7 Abe e mang yi r’ungwan ne, k’ucheche dee Elijabet a nyua ukwom. Abe n’uche imin eni eha woo e ka kashi. 8 K’irite kin, ng’i yi unyang ang’Ijakaraya k’ì shi okulo imin ang’ūkùm ashangani ke Atabuchi, 9 e mang wam he dee ì tim iyem ang’i nung nyin ìnē k’ime ang’e shang ukum ka Atabuchi, n’inyamfo irikang eni ab’e shang ukum i yi. Abe e tyara iyem k’a mu k’irishi uni ang’ì shang ukum. Nang ngana, Ijakaraya a ye k’Uchom Atabuchi. 10 Eni ab’íríwū e mang jwen k’iye e cha ushang k’unyang ng’e tim iyem angin sha ine ka Atabuchi. 11 Idengeli Atabuchi kin a ka be fan Ijakaraya, be nam k’inyie ime ang’ábó iriji k’ipi ang’e tim iyem sha ine ka Atabuchi. 12 K’unyang ng’Ijakaraya a ne he, a ka kwa he imem, k’a ně shere, tyùng. 13 Idengeli ana a kung de he dee, "Ijakaraya, shere re. Atabuchi a yuo ushang iwon, k’unye iwon Elijabet i ba fen wo ungwan. O ba kuo he dee Ijon. 14 O ba nen irinen iyen-iyen. Eni gbuduu e tum ba nen k’unyang ng’e fen he. 15 Ehe i ba cha uni ukaani nga k’achi Atabuchi. Ebetuo ahe n’iyem ang’i bubom, ì ngwo he re gbangg; i ba chie r’Okataa-Unyang kung k’unyang ng’e ba fen he. 16 I ba sha eni Israel gbuduu k’e tum itum fan Ukaani Atabuchi ibere. 17 I tum ba ya chaa-ùchú imin r’ukan ang’Ókataa-Unyang utam kin n’Elaija a mang yi r’ahe ngin. I ba sha ide abe n’ebwa ibere k’e tum itum ba gwa ha fo, mang sha eni ab’e ha Atabuchi k’uchi re k’e tum itum ba sha ukwo angi kpakpa. I ba sha eni Atabuchi k’e gung ufo nyang he." 18 Ijakaraya a kung bii idengeli ana dee, "Denang h’m ba nyie dee iyem angin i ba sha nang, ng’abere n’unye iyi e ka kashi ma ngin?" 19 Idengeli ana a hara he dee, "E kuo ami dee Igebrel. N nam k’achi Atabuchi. Ahe h’a chom mi dee m̀ be de wo ichom inung angin ngin. 20 I tum ba sha nang achichi, k’unyang ng’unyang imin a gbaje. Ng’o bang iyem ang’maa de wo re ngana, o ba kwom ungwu, k’o kang irikang fo re kpemm ya gbaje k’irite ang’iyem ang’m fam naa ngin i ba sha." 21 K’unyang angin eni ab’a titung echicho e jwen k’iye nyang Ijakaraya. Abe e ně jim dee ibang h’a yi aten-anyi ang’ahe i ben unyang r’irigben nang k’Uchom Atabuchi ngin? 22 K’unyang ng’ahe a hum iye, i kang irikang n’abe ma fo re. Abe e nyie dee ehe a ne item yè ka k’aha Uchom Atabuchi, h’ahe i kang irikang ma fo re ngin. Ehe a ně kang n’abe k’abo-abo. 23 Ijakaraya a nyua chi k’Uchom Atabuchi, ye mia okulo imin ashini. A ka tum itum ye k’uchu. 24 Unyang a ye k’úchú, unye imin a ka kwa irijem. Ehe a nyere chi k’uchom imin gbaje k’uhere idyang. 25 A dee, "Aneten ngin Ukaani Atabuchi a ne m ebeshe k’ukwo angin ma. Ehe a wam ichwan tung mi irishi k’iriwu eni." 26 K’uhere idyaakin ng’Elijabet a kwa irijem, Atabuchi a kung idengeli imin Igebrel chom ichom ye k’ipi ang’e kuo dee Inajaret ng’i yi k’iyia Igalili, 27 dee ì ye fan unyinye kin ang’e kuo dee Imeri. Imeri angin a nyie unyiche ma re. A mang dee ahe i ba bia r’unyiche kin ng’e kuo dee Ijosef. Ijosef i ba yè k’iku-irifen ushe Idebid. 28 Idengeli ana a be fan Imeri, be kang n’ahe dee, "Ukwun ì chi n’awo. Atabuchi a shi ininung ke wo iyen-iyen; i tum yi n’awo." 29 Imeri a ka ně shere iyen-iyen dee irikang ang’idengeli a kang ngin i yi denang. 30 Idengeli a kung de he dee, "Imeri, shere re. Atabuchi a shi inung n’awo iyen-iyen. 31 O ba kwa irijem fen ungwan unyiche. O ba kwen he dee Ijisos. 32 Ungwan ana i ba cha ukaani gbaa. E ba kuo he dee Ungwa Atabuchi ang’a fu woo. Ukaani Atabuchi i ba sha he ushe ikaani n’ichia imin Idebid a mang yi ngin. 33 I tum ba cha ushe k’ityang Ijekop woo nyua iye kpemm. Itung-ushe imin i ba kwom iku re." 34 Imeri a bii he dee, "Maa nyie unyiche ma re. Denang h’iyem angin i ka ba sha ngin?" 35 Idengeli a ka hara he dee, "Okataa-Unyang i ba ba fan awo. Ukan Atabuchi i ba cha n’awo. K’ucheche angin, ungwan angi kataa ng’o ba fen ngin e ba kuo he dee Ungwa Atabuchi. 36 I yiyi ufen iwon Elijabet, ng’e dee a nyua ukwom, a kwa irijem gbaje k’uhere idyaakin ma, nyaa ng’ahe a ka kashi. 37 I yi r’iyem ang’i fa Atabuchi re." 38 Imeri a dee, "M yi k’abo Atabuchi nga; ì chi nang ke m te n’o kang ngana." Idengeli ana a ka nokpo tyang he. 39 A gbe igben ne, Imeri a gung ufo, ka nokpo r’achiriche ye k’ipi ichicho k’iyia Ijudia ng’ukwere a yebe gbuduu. 40 Ehe a ye k’uchu Ijakaraya, kung onobe ke Elijabet. 41 K’unyang ng’Elijabet a yuo irinyom Imeri, ungwan ang’i yi he k’irihung a nibi ufo. Elijabet a ka chie r’Okataa-Unyang, 42 ka kung kang k’irinyom lee dee, "Ukwun Atabuchi i yi n’awo fu enyinye woo. Ukwun i yi n’ungwa iwon ang’o ba fen ngin. 43 Ayung h’a yi ami ng’iye Ukaani iyi i ba dee ahe a nuo ba kang n’ami ngin? 44 K’unyang ng’maa yuo onobe iwon, ungwan ang’i yi k’irihung iyi a nibi ufo, kibi irinen aneneni. 45 Irinen i yi ke wo, ng’o bang dee iyem ang’Atabuchi a de wo i ba cha utam kin n’ahe a kang ngin." 46 Imeri a dee, "Maa pia Ukaani Atabuchi yè k’irityem iyi. 47 Irinen i yi m k’irityem, k’ucheche dee Atabuchi ang’i yi Uni-irikpen iyi 48 a were ami ng’m yi ungwa imin ang’īrīkpèbè re. Kung k’onyin ngin naa achi nuo k’úchú, eni woo e ba kuo mi dee uni ang’irinen i yi n’ahe, 49 k’ucheche dee Atabuchi ang’i yi r’ukan a shi iyem ikaani ke m. Irijun imin i yi k’è he he k’uchi fu woo. 50 Eni ab’e shere he, ehe i na abe ebeshe mia unyang woo. 51 Ehe i tyung ukan imin ng’ahe i paa eni ab’e pom ufo k’ujim ibere. 52 Ehe i kpa ukan tung eni ekaani ab’e na gba r’ubang ibere. Eni ab’e ba r’ufo ibere k’itang, ehe i kung abe ya k’uchi. 53 Eni ab’itung i nuo abe, ehe i ka abe iriji inung. I da eni ab’e mu inyie dee è nokpo abubo. 54 - 55 Ehe i sha iyem ang’ahe a fam naa ichia iten ng’ehe i ba kpere eni Israel. Abe b’e yi ebwatung imin ngin. Ehe i tum mang were, na Abraham ahe n’iku-irifen imin woo ebeshe mia unyang kpemm." 56 Imeri a nyua chi n’Elijabet gbaje k’uhere ichia mokpang a ka be tum ye iriye. 57 Unyang a ka gbaje k’Elijabet ì fen ungwa imin. Ehe a fen ungwatung unyiche. 58 Eni ab’e ne uchu bia r’ahe r’iku-irifen imin e be nen n’ahe ng’abe e yuo gbe r’ebeshe ikaani ang’Atabuchi a ne he. 59 K’unyang ng’ungwa-uhihe angin a gbaje k’ate adiechia, abe e be dee k’è tén he. Abe e dee k’è kung he kwen ide imin, Ijakaraya. 60 Iye imin a chwen. A dee è kuo he dee Ijon. 61 Abe e de he dee, "I yi r’uni k’iku-irifen iwon ng’a ji irijun angana re." 62 Eni abin e ka kang n’Ijakaraya k’abo-abo, bii he dee ibang irijun h’ehe a chaa dee k’è kwen ungwa imin. 63 Ehe a yaa abe abo dee è ke ahe ukpukpaa. Ehe a ka fuo r’ahe dee irijun imin a ji dee Ijon. A ka kwa eni abin woo k’ufo. 64 Kung k’unyang angana ungwu Ijakaraya a buu, k’ehe a kibi irikang akangani, ně pia Atabuchi. 65 Eni abin woo e ně shere. Eni woo b’e yi k’iyia Ijudia angin e ně kang gba r’iyem ab’a shi bin woo. 66 Eni ab’e yuo abe woo e ně jim gba r’ahe. Abe e bii dee, "Ibang unana uni h’ungwan angin i ba cha ngin?" Abe woo e ne dee ukan Atabuchi i yi n’ahe. 67 Ijakaraya ide Ijon a ka chie r’Okataa-Unyang, ka kung iyem ang’ahe a yuo yè k’ungwu Atabuchi kang dee, 68 "Be k’abere è pia Ukaani, Atabuchi ang’Ísrael, k’ucheche dee ehe a be nuo ba kpere eni imin, pang abe tyang. 69 Ehe a ke ti uni ang’i yi r’ukan ng’i ba yè k’iku-irifen ungwatung imin Idebid k’i ba kpen ti. 70 Angin h’a yi iyem ang’eni abi kataa b’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e kang gburugburu: 71 Atabuchi a fam naa dee ahe i ba kpen ti yè k’abo eni-irinam iten ahe n’ukan eni woo ab’e he ti achi. 72 Atabuchi a dee ahe i ba na ab’ichia iten ebeshe; i tum mang ba were iyem ang’ahe iyen a mang pom ungwu dee i ba sha ka eni imin. 73 Ehe a mang fam naa ichia iten Abraham 74 dee ahe i ba kpen ti yè k’abo eni-irinam iten, tum sha ti k’abere e ha he k’uchi han n’ushere, 75 k’e cha kataa, tum mang cha kpakpa k’achi imin kpemm r’igben n’abere e ba cha k’iye angin. 76 Awo, ungwa iyi, e ba kuo wo dee uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi ang’a fu woo kang. Awo o ba ya k’úchú, chaa-ùchú Ukaani iten, k’ò ye bwia ukwo naa he, 77 de eni imin dee Atabuchi i ba tyang iben ibere ka abe, mang kpen abe. 78 Atabuchi iten i na eni ebeshe; ehe i tum ba sha k’Uni-irikpen i ba fan abere yè k’irihung ataba n’achi-atanani nang, 79 k’ì tan nung eni woo ab’e yi k’ifufu irifo-oguni. Angin i ba sha k’i bam ti k’e gba k’ukwo ang’īkwùn." 80 Ungwan angin a kan be k’uchi, bi he k’inyamfo, r’ukan ang’ūnyāng. Ehe a mang yi k’ugbam iribu kpemm gbaje k’unyang ang’ahe a be fan eni Israel.

2

1 K’unyang anga Ogostus h’a mang yi ushe Irom. Ehe a tye unaa dee è fuo irijun eni woo ab’ahe i na gba r’abe he k’ashan k’è buo abe. 2 Angin a shi k’unyang ng’Ikwirinius a yi ne gbe r’iyia Isiria. E buo eni abin nang nyie re kung k’unyang ng’Ogostus a shiri ushe. 3 Uni ang’kung-kung-kung a ka ye k’ipi ang’e fen he, k’è fuo irijun imin. 4 Ijosef i ba yè k’iku-irifen Ushe Idebid. E mang fen Idebid k’Ibetelehem ng’i yi k’iyia Ijudia. Nang ana, Ijosef a ka ka nokpo yè k’Inajaret k’iyia Igalili k’ì ye he irijun imin k’Ibetelehem. 5 Imeri pee a ye ka n’ahe. Ahe h’Ijosef a mang fam naa dee i ba kpebe. Ehe a tum kwa irijem. 6 K’unyang ng’abe e yi ka k’Ibetelehem, unyang a ka gbaje ang’Imeri i ba fen ungwan. 7 A kung ugbugbe ungwa imin fen. Unyiche h’ahe a fen ngin. A nung ifom he he, ka kung he ne k’ipi e ka inyam iriji. Ipi i yi ke abe k’aha uchom ang’e kpa eniga ha k’abe è nyua re. 8 I mang yi r’eni ab’e bam utyam k’ubang ana. Abe e nyua ka k’iribu r’uchu, e bam utyam ibere. 9 Idengeli Atabuchi kin a hum k’achi ibere. Utanani ang’Átabuchi a ka kung ipi ngwangg he abe, k’abe e ně shere iyen-iyen. 10 Idengeli ana a ka kung de abe dee, "Amin è shere re. Maa be r’ichom inung nuo ba da amin. Ichom angin i ba sha eni k’ubang woo k’e nen irinen. 11 Onyin angin e fen Uni-irikpen ke amin k’ipi Idebid. I yi Ukaani ang’Atabuchi a fam naa dee i ba chom. 12 Iyem ang’i ba tyung amin h’a yi dee, amin e ba na ungwa-uhihe; e nung ifom he he, ne k’ipi e ka inyam iriji." 13 Nga yee, idengeli Atabuchi e mang hum gbuduu be gu-he n’idengeli ang’ìtàńg kin ng’a be r’ichom angana. Abe e ka kibi Atabuchi apiani. Abe e dee, 14 "Iripia ì chi ke Atabuchi k’irihung ataba. Ukwun ì chi ke eni ab’íyé angin b’e nyin he." 15 Idengeli abana e ka nokpo, tum ye k’irihung ataba. Ebam-utyam e ka ně kang n’ebene dee, "Abere è ya k’Ibetelehem, ya na iyem ang’a shi, ng’Ukaani Atabuchi a de ti ngin." 16 Nang ana, abe e ka nokpo r’achiriche, ye ne Imeri ahe n’Ijosef r’ungwa-uhihe a ne ka k’ipi e ka inyam iriji. 17 K’unyang ng’ebam-utyam e ye ne he ngana, abe e kang gbe r’iyem ang’idengeli Atabuchi a bun de abe gbe r’ungwan angin. 18 Iyem ang’ebam-utyam e bun de eni ngin a kwa abe woo k’ufo. 19 Imeri a kung iyem abin woo he k’irityem, ně jim gba r’abe gbaa. 20 Ebam-utyam abana e ka ka nokpo tum itum, pia Atabuchi gbe r’iyem ang’abe e yuo piri n’iyem ang’abe e ne ngana. Iyem abana woo a mang shi n’idengeli Atabuchi a de abe ngin. 21 K’ate adiechia, é tēn ungwan ana, kung irijun imin kwen dee Ijisos. Irijun angin h’idengeli Atabuchi a mang kang mokpang e ka kwa irijem imin ngin. 22 Unyang a ka gbaje ang’Ijosef ahe n’Imeri è mia iyem ashini n’Unaa Imosis a dee è shi k’è tan. Abe e kung Ijisos ye k’Ijerusalem k’è kung he he Atabuchi k’abo. 23 E fuo nang k’Unaa Atabuchi dee, "Ugbugbe ungwanyiche i yi ang’Átabuchi nga." 24 Abe e mang ye ukum ashangani n’Unaa Atabuchi a kang dee, "È kwa iribokpa iha ye shang ukum. K’o tum ne iribokpa re, ò kwa ungwa-ufaa-abakpa iha." 25 I mang yi unyiche kin k’Ijerusalem ng’e kuo dee Isimeon. Isimeon i mang yi uni ang’i yi kpakpa k’achi Atabuchi, ng’i tum shere he. A mang yi bam achi k’irite ang’Atabuchi i ba kpen Israel. Okataa-Unyang i yi n’ahe. 26 Okataa-Unyang a mang shi k’Isimeon a nyie dee ahe i ba fa re kpemm k’i na Uni-irikpen ang’Atabuchi a mang fam naa dee i ba chom ngin. 27 Isimeon a ka be ka k’Uchom Atabuchi gbè k’ukan Okataa-Unyang. K’unyang ang’Imeri ahe n’Ijosef e be r’Ijisos dee k’abe è be shi iyem ang’Unaa a dee è shi ngana, 28 Isimeon a kung Ijisos kpe kwa k’abo, ka pia Atabuchi dee, 29 "Yee ngin, Ukaani Atabuchi, o shi n’o fam naa ngin ma. K’a nyin wo, ò tyang k’ungwatung iwon ì fo r’ukwun ke, 30 - 31 k’ucheche dee maa ne Uni-irikpen ang’o wam pom abo k’achi eni woo ngin ma. 32 Ahe h’a ba tan n’ine ngin, tyung eni ab’e yi Ijuus ba re ukwo iwon; i tum mang ba ba r’aheni-uchi ka Israel eni iwon." 33 Iyem ab’Isimeon a kang gbe r’Ijisos bin a ka kwa Imeri ahe n’Ijosef k’ufo kangg. 34 Isimeon a kung ukwun ke abe, ka kung kang n’Imeri dee, "Atabuchi a wam ungwan angin dee, gbè k’inyamfo imin eni Israel echicho e ba mwa, ab’echicho e ba na irikpen. Ungwan angin i ba cha ūchìā ang’Atabuchi i ba tyung, k’eni gbuduu e ba kang ijijaa gba r’ahe. 35 K’ucheche angin e ba nyie ujim ab’i yi eni gbuduu k’irityem. Awo, iye imin, ebetaa i ba taa wo k’irityem kangg n’e tim wo n’uge nang k’ungwa-irityem." 36 Unyinye kin ng’i yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang a mang yi ka. E kuo he dee Anna. Ehe i yi ungwa Ifanuel yè k’ityang Asha. Anna i yi ukashi unyinye nga. A mang bia iribia aje adieha h’uche imin a fo. 37 Ehe a gbaje k’aje achaane r’ahe ine. Unyinye angin i nokpo tyang Uchom Atabuchi re gbangg. R’uchu r’ichie ehe i ha Atabuchi k’uchi, cha ushang itiitung. 38 K’unyang ana pii, ehe a ka be, pia Atabuchi, mang kang iyem gbe r’Ijisos de eni abe é yi bam achi k’è ne unyang ang’Atabuchi i ba pang eni Ijerusalem tyang. 39 K’unyang ng’Ijosef ahe n’Imeri e mia iyem woo ashini n’Unaa Atabuchi a dee è shi, abe e tum iriye ye k’uchu ibere k’Inajaret ng’i yi k’iyia Igalili. 40 Ungwan angin a kan be k’uchi, chie r’ukan, r’achi-adeni. Ukwun Atabuchi i tum mang yi n’ahe. 41 Majemaje, ide Ijisos ahe n’iye imin e ya ipam āgbènī-tyang k’Ijerusalem. 42 K’unyang ang’Ijisos i yi aje irifo-r’iha, abe e ye k’ipam ana fo, n’abe é yi shi okokong. 43 Ng’e shi ipam mia, Imeri ahe n’Ijosef e tum iriye; Ijisos a nyua chi ka k’Ijerusalem. Ide imin ahe n’iye imin e nyie re. 44 Abe e jim dee Ijisos a he abia n’eni ab’a titung. Abe e ten k’irite kin mokpang abe e ka nè bii atye imin k’iriwu eni ibere r’edim ibere. 45 Abe e ne Ijisos re; e ka chaa he tum itum ye k’Ijerusalem. 46 K’irite ang’irichia, abe e ne he k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi. Ehe a chi ka k’iriwu eni ekaani ab’e faa eni iyem, i naa atyung yuo iyem ab’abe e kang, tum mang bii abe abibii. 47 Eni woo ab’e yuo he, a kwa abe k’ufo k’achi-adeni imin ahe n’ukwo ang’ahe i hara abibii. 48 A ka yiri ide imin ahe n’iye imin ufo ng’abe e ne he. Iye imin a ka kung bii he dee, "Ungwa iyi, ibang h’o ka shi ti nang ke? Abere n’ide iwon e yi k’uhung abeni ng’e ten chaa wo ngin." 49 Ijisos a hara dee, "Ibang h’a ten anyi ang’amin e chaa mi? Amin e nyie dee m yi k’m cha k’uchom Ide iyi re a?" 50 Abe e nyie irikpebe iyem ang’ahe a kang ngin ne. 51 Ijisos a ka nokpo n’abe ye k’Inajaret. Ng’ahe a chi n’abe ka k’Inajaret ngin, ehe a yi he abe k’uchi. Iye imin a kung iyem abin woo he k’irityem. 52 Ijisos a ka ně kan ba k’uchi, k’a bi he k’inyamfo, r’achi-adeni, k’irikang imin a nyin Atabuchi har’eniom.

3

1 A gbaje k’aje irifo-r’idyang kung k’unyang ng’Itiberius a shiri ushe Irom. Ipontius Pailat a mang yi uni ukaani ang’i na gba r’iyia Ijudia. Iherod a yi ne gbe r’iyia Igalili. Ungwude imin Ifilip a yi ne gbe r’iyia ubang ab’e kuo dee Ituria ahe n’Itrakonitis. Ilisanias a yi ne gbe r’iyia Abilene. 2 Annas ahe n’Ikayafas b’e mang yi ekaani eni ab’e shang ukum k’Uchom Atabuchi. K’unyang angin, Ijon ungwa Ijakaraya a mang yi k’ugbam iribu. Yè ka ehe a yuo irinyom irikang Atabuchi. 3 Nang ngana, ehe a nokpo ten mia r’iyia irishaa Ijodan, ně bun ichom da eni dee, "Amin è shi ebeshe, kung irityem inen tung iben, k’è wu umo, k’Atabuchi ì tyang iben inen ke amin." 4 Nang h’e mang fuo k’ashan Ajaya, ng’a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ngin dee, "Uni i gba irinyom yè k’ugbam iribu dee, ’Amin è shi ukwo k’ì taanung ke Ukaani Atabuchi. Amin è shi ukwo k’ì nang, k’ehe ì be ten gbe r’ahe. 5 È kpi itang he ipi ab’a webe; è yebe ukwere woo he k’itang. Ukwo ab’a nibi, è shi he k’ì nang. È yen ukwo ab’a webe k’ì chi yirididiidi. 6 Eni ab’íyé angin woo e ba na n’Atabuchi i kpen eni.’ " 7 Eni gbuduu e nokpo ye fan Ijon dee k’ì wu abe umo. Ijon a kung kang n’abe dee, "Amin e yi n’ugbiji nang. Ayung h’a de amin dee è bu kpen yè k’irityem ang’i ba nyung Atabuchi ngin? 8 Amin è shi iyem ab’i tyung dee amin e shi ebeshe, mang kung irityem inen tung iben ma. Amin è dee, amin e yi eyaa Abraham ba maa, a mia re. K’ǹ de amin dee, Atabuchi i yi r’ukan k’i kung ukaa abin sha k’e shiri eyaa ka Abraham. 9 Uni ang’i ba webe uchi wa k’itang a gung ufo, kwa irichia nam kin, k’i ba webe uchi abana wa k’itang ma. Uchi woo ab’a wum igbii ininung ne, e ba webe abe wa k’itang, gbiri fuo ha k’ine." 10 Eni ab’e be fan Ijon bana e ka kung bii he dee, "Abere è ka shi denang ke?" 11 Ijon a hara dee, "Uni ang’i yi r’alu iha ì wam kin ke uni ang’i yi r’ahe re. Uni ang’i yi r’iriji ì kung che nang utam kin." 12 Eni echicho ab’e kwa inibi-ikpanda e be dee e nuo ba wa umo. E ka bii Ijon dee, "Ukaani, abere bin è ka shi denang ke?" 13 Ijon a kung hara dee, "Amin è kpe uni ūné ikpanda gbe ungwu ang’e dee è tye re." 14 Isoja echicho e bii he dee, "Abere bee, è ka shi denang?" Ijon a hara dee, "Amin è kpe eni ūné k’ukan ne; è tum mang jung irihen k’è kpe eni ūné re. Ūné uhere inen ang’e ka amin ì kpere amin." 15 Eni woo e ně naa achi dee iyem ikaani i ba sha. Abe woo e ně jim dee Ijon h’a yi Uni-irikpen ang’Atabuchi a mang fam naa dee i ba chom nga a? 16 Ijon a tum kung kang n’abe woo dee, "Ami m wa amin umo ang’úgbé-irishaa. Uni ang’i yi r’ukan fu m i ba yè ka. Ami m kpere k’m̀ pere he inibi ukuo-abia imin ne. Ahe i ba wa amin umo k’Okataa-Unyang ahe n’ine. 17 Ehe a kwa uyaa ka k’abo, i ba puu irais imin, k’ì kung inung imin fuo he k’ugam, kung afuo imin fuo he k’ine ang’i ba nyim ne." 18 Ijon a kung ukwo atitye-atitye he abe unyuo ng’ahe i bun ichom inung da abe ngana. 19 Ijon a kang gbe r’ijijaa ang’Iherod a shi, ng’Iherod a kpebe Iherodias ng’i yi unye ungwude imin. Iherod a tum mang shi ijijaa irikang gbuduu fo. 20 Ang’Iherod a shi ben uben fu woo, a kung Ijon he k’igbakobo. 21 Ng’Ijon a wu eni abi kin woo umo mia, Ijisos pee a ye k’e wu he umo. K’unyang ng’ehe ichicho i cha ushang, irihung ataba a ka buu. 22 Okataa-Unyang a ka be fan ahe n’iribokpa nang. Atabuchi a kang yè k’irihung ataba dee, "Awo h’o yi Ungwa iyi ang’a nyin mi. A nyin mi n’awo iyen-iyen." 23 K’unyang ng’Ijisos a gbaje k’aje irichi r’ahe irifo, a kpi iku okulo ang’ahe a be ashini. Eni e jim dee ehe i yi ungwa Ijosef, ng’a mang yi ungwa Iheli nga. 24 Iheli angin a mang yi ungwa Imatat. Imatat angin a mang yi ungwa Ilibai. Ilibai angin a mang yi ungwa Imelki. Imelki angin a mang yi ungwa Ijanai. Ijanai angin a mang yi ungwa Ijosef. 25 Ijosef angin a mang yi ungwa Imatatayas. Imatatayas angin a mang yi ungwa Amos. Amos angin a mang yi ungwa Inahum. Inahum angin a mang yi ungwa Eshili. Eshili angin e mang yi ungwa Inagai. 26 Inagai angin a mang yi ungwa Imaat. Imaat angin a mang yi ungwa Imatatayas. Imatatayas angin a mang yi ungwa Isemeyin. Isemeyin angin a mang yi ungwa Ijosek. Ijosek angin a mang yi ungwa Ijoda. 27 Ijoda angin a mang yi ungwa Ijoanan. Ijoanan angin a mang yi ungwa Iresa. Iresa angin a mang yi ungwa Ijerubabel. Ijerubabel angin a mang yi ungwa Ishealtiel. Ishealtiel angin a mang yi ungwa Ineri. 28 Ineri angin a mang yi ungwa Imelki. Imelki angin a mang yi ungwa Adi. Adi angin a mang yi ungwa Ikosam. Ikosam angin a mang yi ungwa Elmadam. Elmadam angin a mang yi ungwa Er. 29 Er angin a mang yi ungwa Ijoshua. Ijoshua angin a mang yi ungwa Elieja. Elieja angin a mang yi ungwa Ijorim. Ijorim angin a mang yi ungwa Imatat. Imatat angin a mang yi ungwa Ilibai. 30 Ilibai angin a mang yi ungwa Isimeon. Isimeon angin a mang yi ungwa Ijuda. Ijuda angin a mang yi ungwa Ijosef. Ijosef angin a mang yi ungwa Ijonam. Ijonam angin a mang yi ungwa Eliakim. 31 Eliakim angin a mang yi ungwa Imelea. Imelea angin a mang yi ungwa Imena. Imena angin a mang yi ungwa Imatata. Imatata angin a mang yi ungwa Inatan. Inatan angin a mang yi ungwa Idebid. 32 Idebid angin a mang yi ungwa Ijeshi. Ijeshi angin a mang yi ungwa Obed. Obed angin a mang yi ungwa Iboaj. Iboaj angin a mang yi ungwa Isalmon. Isalmon angin a mang yi ungwa Inashon. 33 Inashon angin a mang yi ungwa Aminadab. Aminadab angin a mang yi ungwa Iram. Iram angin a mang yi ungwa Ihejeron. Ihejeron angin a mang yi ungwa Iperej. Iperej angin a mang yi ungwa Ijuda. 34 Ijuda angin a mang yi ungwa Ijekop. Ijekop angin a mang yi ungwa Ajik. Ajik angin a mang yi ungwa Abraham. Abraham angin a mang yi ungwa Itera. Itera angin a mang yi ungwa Inaho. 35 Inaho angin a mang yi ungwa Iserug. Iserug angin a mang yi ungwa Ireyu. Ireyu angin a mang yi ungwa Ipeleg. Ipeleg angin a mang yi ungwa Eba. Eba angin a mang yi ungwa Ishela. 36 Ishela angin a mang yi ungwa Ikainan. Ikainan angin a mang yi ungwa Apaksad. Apaksad angin a mang yi ungwa Ishem. Ishem angin a mang yi ungwa Inoa. Inoa angin a mang yi ungwa Ilamek. 37 Ilamek angin a mang yi ungwa Imetusala. Imetusala angin a mang yi ungwa Enok. Enok angin a mang yi ungwa Ijared. Ijared angin a mang yi ungwa Imahalaleel. Imahalaleel angin a mang yi ungwa Ikainan. 38 Ikainan angin a mang yi ungwa Enos. Enos angin a mang yi ungwa Iset. Iset angin a mang yi ungwa Adam. Adam a mang yi ungwa Atabuchi.

4

1 Ijisos a tum yè k’irishaa Ijodan. A chie r’Okataa-Unyang. Okataa-Unyang ana a mang ye r’ahe k’ugbam iribu. 2 Ebefutang a jiri he yè ka k’ugbam iribu ate achaaha. Ijisos a ji iyem ne kpemm k’unyang ana a mia, k’itung a ka ně nuo he. 3 Ebefutang a kung de he dee, "Gb’o yi Ungwa Atabuchi nga, de ukaa angin dee ì shiri ibred." 4 Ijisos a hara he dee, "E fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’Gbè k’iriji ìhììhè h’uniom i kpen ngin ne.’ " 5 Ebefutang a ka kung Ijisos ye k’uchi, kung ubang ab’íyé angin woo tyung he ubwon kin. 6 A ka kung de Ijisos dee, "M ba kung ukan ang’íyé angin woo, har’inyie imin woo ka-a. E kung abe woo he m k’abo. Nang ana, uni ang’maa chaa dee m kung ka he, m ka he ma. 7 K’o kpi irinung k’itang, he m k’uchi, iyem abin woo e ka shiri iwon." 8 Ijisos a hara he dee, "E fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’He Ukaani Atabuchi iwon k’uchi. He ahe ìhììhè nga k’uchi.’ " 9 Ebefutang a ka kung Ijisos ye k’Ijerusalem, ye pom k’ipi ang’a kan fu woo k’Uchom Atabuchi, ka kung de he dee, "Gb’o yi Ungwa Atabuchi nga, wubi yè ngin ye k’itang ke, 10 k’ucheche dee e fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’Atabuchi i ba da idengeli imin dee è ne gbe r’awo, bam wo tantan.’ 11 E mang fuo dee, ’Abe e ba naa abo kpebe wo, k’o ba mwa kpom abia ha k’ukaa re.’ " 12 Ijisos a hara he dee, "E fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’Ò kan Ukaani Atabuchi iwon ne re.’ " 13 Ebefutang a ka nokpo ng’ahe a jiri Ijisos k’ukwo atitye-atitye woo mia ngana, nyang ufan ichicho. 14 Ijisos a tum ye k’iyia Igalili r’ukan ang’Ókataa-Unyang. Eni woo k’iyia ubang ana e yuo achu imin. 15 Ijisos i faa eni iyem k’uchom ibere ab’e cha ushang. Eni woo ab’e yuo he, e pia he. 16 Ijisos a ka ye k’Inajaret, ng’i yi ipi ang’ahe a mang chi k’unyang ng’ahe i yi ungwatung. K’irite-anyangani ehe a ye k’uchom ang’e cha ushang n’ahe i sha okokong. A ka nokpo nam dee i buo Ashan Atabuchi. 17 E kung ashan ang’Ajaya a fuo, kung ke Ijisos. Ajaya angin a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang. Ijisos a buu ashan ana k’ipi ang’e fuo dee, 18 "Ūnyāng Atabuchi i yi n’ami. Ehe a wam mi k’ǹ ten bun ichom inung de eni-irikanya. A chom mi dee m̀ ye bun ungwu de eni ab’īgbàkòbò dee e ba wam abe ma; dee m̀ ye de ab’e faa irichi dee e ba na ine; dee k’m̀ ye pang eni ab’e jung he tyang k’è kpe irinyuo fo re; 19 k’m̀ bun ungwu dee unyang ang’Atabuchi i ba kpen eni imin a gbaje ma." 20 Ijisos a kung ashan ana ken, kung ke uni ang’a be r’ahe ke he ngin, ka chi k’itang. Eni ab’e yi ka k’uchom ana e ně na he liiliilii. 21 Ehe a ka kibi akangani n’abe dee, "Onyin angin iyem ang’maa buo yè k’Ashan Atabuchi ngin a shi n’e mang fam naa, k’amin e yuo k’atyung inen ma." 22 A kwa abe k’ufo k’iyem inung ab’ahe i kang bana, k’abe woo e kibi ininung imin akangani. Abe e dee, "Ungwa Ijosef h’a nung ngin ne a?" 23 Ijisos a kung kang n’abe dee, "M nyie dee amin e ba kang ityang angin da m dee, ’Uchu-ukum, yan ufo iwon.’ Amin e mang ba da m dee, iyem ab’maa shi k’Ikapanium, ng’amin e yuo bin, m̀ shi abe k’ipi iyi ngin bu pee." 24 Ijisos a mang kung kang fo dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang i kpere eni achi k’udyara imin ne gbangg. 25 Amin è naa atyung k’è yuo mi. Enye-ufo e mang yi gbuduu k’Israel, k’unyang ng’Elaija a mang yi k’iye angin, ng’umo a mang naa re kpemm aje achia r’ityen, ng’itung a nuo kangg mia ubang angin woo ngin. 26 Atabuchi a chom Elaija ye fan uni itang kin k’iriwu ibere re. A chom he ye fan unye-ufo kin ng’i ba yè k’Ijarefat ng’i yi k’iyia Isaidon ìhììhè. 27 Eni ab’e mwa amang e mang yebe gbuduu k’Israel k’unyang Elaisha ng’a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang. I mang yi r’uni k’iriwu ibere ng’a wam kin mīā re. Elaisha a shi Ineeman ng’i ba yè k’Isiria ìhììhè k’á mīā." 28 Eni woo ab’e yi ka k’uchom ang’e cha ushang ana e yuo iyem abin. Irityem a ně gbiri abe. 29 Abe e nokpo libi r’Ijisos hum iye yè k’udyara ana, ye r’ahe k’irishi ukwere ang’e me uchu ibere pom, dee k’è kung he tyang ye k’uwebe. 30 Ijisos a ka jung gbe k’iriwu ibere ngana nokpo. 31 Ijisos a ka nokpo ye k’Ikapanium ng’i yi k’iyia Igalili, ně faa eni iyem k’irite-anyangani k’uchom ang’e cha ushang. 32 A ka ně kwa abe k’ufo k’ukwo ang’ahe i faa abe iyem, k’ucheche dee ehe i kang irikang r’ukan. 33 Unyiche kin ng’a kwa unyim i yi ka k’uchom ana. A gbe irinyom lee dee, 34 "Ijisos, ungwa Inajaret, ibang h’o chaa n’abere? O be ngin k’ò gu ti a? Maa nyie uni ang’o yi. O yi Ungwa Atabuchi angi kataa nga." 35 Ijisos a gbe he unyim ana dee, "Wung, k’ò hum iye tung unyiche ana." Unyim ana a kung unyiche angin kpaa tyang k’itang k’achi eni abana woo, ka ka hum iye tung he. A shi he iyem k’ufo re. 36 A ka kwa eni abana k’ufo woo, k’abe e ně kang n’ebene dee, "Ibang irikang h’ahe i kang ngin? Ehe i yi r’ukan k’i gba ha unyim k’abe e bwa hum iye." 37 Eni e ně kang gba r’Ijisos mia r’iyia ubang anga woo. 38 Ijisos a nokpo yè k’uchom ang’e cha ushang ana, ye k’uchu Isaimon. Ugwe Isaimon ang’unyinye i yi gogo re gbangg, ne ka. Abe e de Ijisos dee ì kpere he. 39 Ijisos a ka nokpo ye nam k’ipi ang’unyinye ana a ne, gbe he inyamfo ang’i mwa he ngana dee ì tyang he. Inyamfo imin a ka kwun he ukuukwo, k’ehe a nokpo, shi abe uga. 40 K’ichie ikuruku eni woo e be r’eni ibere ab’e mu irinyom atitye-atitye fan Ijisos. Ijisos a kung abo pom abe woo, mīā abe. 41 Unyim e hum iye tung eni gbuduu, gba irinyom dee, "Awo o yi Ungwa Atabuchi nga." Ijisos i gba ha unyim abana, bang abe dee è kang irikang ne, k’ucheche dee abe e nyie he dee i yi Ikraist nga. 42 K’achi-atanani Ijisos a ka nokpo tung uchu eni abana, ye k’ipi ang’i yi warakataa. Eni gbuduu e kibi he achaani. Ng’abe e ye ne he, abe e chaa he dee ì nokpo tyang abe re. 43 Ijisos a kung kang n’abe dee, "I yi kpekpekpe dee k’m̀ bun ichom inung gbe r’itung-ushe Atabuchi de eni ab’údyàrà abi kin bu. K’ucheche angin h’Atabuchi a chom mi be ngin." 44 Nang ana, ehe a ně ten bun ichom Atabuchi k’uchom ab’e cha ushang k’ubang Ijuus.

5

1 K’irite kin Ijisos a nam k’ungwu irishaa Igenesaret. Eni gbuduu e ně nyung ebene ba fan ahe k’è yuo irinyom irikang Atabuchi. 2 Ijisos a ne ugbang iha ka k’ungwu ibem. Eyen ugbang abana e mang hum iye jwen ka, e tuo atara ibere. 3 Ijisos a he k’ugbang ang’kin. Isaimon h’a yi uyen imin ngin. Ijisos a de he dee ì nyung ugbang angin ye k’úchú kwee. A chi ka k’ugbang, ka ně faa eni iyem. 4 K’unyang ng’Ijisos a mia r’iyem angin afaani eni, a de ab’Isaimon dee, "Amin è fuo ugbang ye k’ududyen umo, k’è wu atara k’è kwa ikwen." 5 Isaimon a dee, "Ukaani, abere e chim r’uchu kpemm. Abere e kwa iyem ne gbangg. O kang nang maa, m ba wa atara fo." 6 Abe e ka wu atara, kwa ikwen yebe gbuduu, k’atara ibere a ně yia. 7 Abe e yaa abo, kuo eni ab’ē kwá ikwen gwa ha n’abe b’e yi k’ugbang ang’ukin dee è be kpere abe. Abe e be, k’abe woo e fuo ikwen chie k’ugbang iha woo, k’ugbang abana e ně dee k’è nyi ye k’iritin umo. 8 Isaimon Pita a ne iyem ang’a shi ngin, a be mu kpi irinung k’itang k’abia Ijisos, kung de he dee, "Ukaani, nokpo tung mi. Ami m yi uni-iben nga." 9 A mang kwa he k’ufo kangg piri n’eni woo ab’e yi n’ahe, ng’abe e kwa ikwen yebe nang ana. 10 A kwa Ijems ahe n’Ijon, ebwa Ijebedi, k’ufo pee. Eni abin e yi eni ab’e kwa ikwen gwa ha n’Isaimon ba. Ijisos a de Isaimon dee, "Shere re. O yi uni ukwa-ikwen nga. Kung k’onyin ngin, o ba ně ten kuo eni ka m." 11 Abe e chu r’ugbang ibere be jwen k’ungwu ibem, ka tyang iyem ibere woo, nokpo pom Ijisos. 12 K’unyang kin Ijisos i mang yi k’ipi ichicho. Unyiche kin ng’a mang yi ka, a mu amang mia inyamfo woo. K’unyang ng’ahe a ne Ijisos, ehe a be mu he achi k’itang k’abia Ijisos, ka tim he anung dee, "Ukaani, k’a nyin wo, o sha m k’m mīā ma." 13 Ijisos a nia r’abo, tia he, kung de he dee, "A nyin mi. Mīā ke." Amang unyiche ana a ka tan tung he inyamfo k’unyang angana pii. 14 Ijisos a kung unaa tye he dee, "Bun iyem angin de uni re gbangg. Ye de uni ang’i shang ukum k’Uchom Atabuchi k’ì chun wo, k’ò ye shang ukum n’Imosis a kang, k’ì tyung abe dee ó mīā ma." 15 Nang nyaa ngin, irikang Ijisos a yen mia ipi bee, k’eni gbuduu e ně ba yuo iyem ab’ahe i faa, k’ì mang mīā abe yè k’irinyom ab’i mwa abe. 16 Ayini, Ijisos i tum nokpo mia unyang ya k’ipi ang’i yi warakataa ya cha ushang. 17 K’irite kin k’unyang ng’Ijisos i faa eni iyem, Ifarasis abe n’ekaani ab’e faa eni Unaa e chi ka. Abe e mang be yè k’udyara atitye-atitye woo k’iyia Igalili ahe n’iyia Ijudia nang har’Ijerusalem. Ukan Atabuchi a mang yi n’Ijisos k’ì mīā eni ab’e mwa irinyom. 18 Eni echicho e kung uni ang’a fo abo, fo abia k’iyem-une be r’ahe. Abe e chim k’è gbe r’ahe ye k’aha uchom ye shuru naa k’abia Ijisos. 19 Eni e ka yiyebe, k’eni abin e ne ukwo ang’è gbe r’ahe ye ka k’uchom ne. Abe e ka muo r’ahe ye k’irishi útūō ana, num iriyan, ka gbe r’ahe k’iriyan ana r’iyem-une imin woo ye k’itang, ye naa k’udyen eni abana k’abia Ijisos. 20 Ijisos a ne dee eni abin e yi r’achi-anaani n’ahe ngana, a de ufo-abia ana dee, "Udim iyi, iben iwon a tyang ke wo ma." 21 Ifarasis abe n’ekaani ab’e faa eni Unaa b’e yi ka e ně jim k’irityem dee, "Ayung h’a yi ngin ng’i ha Atabuchi k’uchi re ngin? I kang irikang taanung ne. I yi r’uni ang’i tyang iben ka uni ma re; Atabuchi ìhììhè h’a tyang iben ka uni ma." 22 Ijisos a nyie ujim ibere. A ka kung bii abe dee, "Ibang h’amin e jim k’irityem inen nang ngin? 23 Ang’kung h’a yi kpuokpuo fu k’è kang ngin? Ang’m̀ kang dee, ’Iben iwon a tyang ke wo’ nga a, h’ang’m̀ kang dee, ’Nokpo ninam, k’ò ten iriten’ nga? 24 M ba tyung amin dee Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi r’ukan k’iye angin k’i tyang iben ka eni." A kung de ufo-abia ana dee, "Nokpo ninam, kung iyem-une iwon, k’ò ye iriye." 25 Ukuukwo, ufo-abia ana a nokpo k’eni woo e ne, kung iyem-une imin, ka ně pia Atabuchi, kā nuo iriye. 26 A ka kwa eni abana woo k’ufo, k’abe e ně pia Atabuchi pee. Ushere a shi abe gbaa, k’abe e ně kang dee, "Abere e ne iyem akwani-ufo kangg onyin ngin." 27 Ng’angin a shi gbe, Ijisos a nokpo ye ne uni kin ang’i kwa inibi-ikpanda. E kuo he dee Ilibai. A chi k’uchom ang’e tya ikpanda k’ì kpe une ikpanda. Ijisos a de he dee, "Nokpo, k’ò be noti pom mi." 28 Ilibai a nokpo, tyang iyem imin woo, ka pom Ijisos. 29 Ilibai a shi ipam ikaani k’uchu imin ke Ijisos. Eni ab’e kwa inibi-ikpanda har’eni echicho e yi ka gbuduu, e ja iriji gwa abo ha n’abe. 30 Ifarasis abe n’eni ekaani ibere ab’e faa eni Unaa e ně ja ungwu ha eni-utung Ijisos dee, "Ibang h’amin e ja iriji ngwa iyem gwa ha n’eni ab’e kwa inibi-ikpanda har’eni-iben ngin?" 31 Ijisos a de abe dee, "Eni ab’e yi kparakpara e chaa uni-ukum ne. Eni ab’e yi gogo re ìhììhè h’e chaa uni-ukum ngin. 32 Maa be k’m̀ kuo eni ab’e naa unaa nga re. Eni-iben h’maa be k’m̀ kuo dee k’è shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben ngin." 33 Eni abana e kung kang n’Ijisos dee, "Eni-utung Ijon ang’i wa eni umo e cha ushang itiitung ichichiiche. Eni-utung Ifarasis e sha nang utam kin. Eni-utung ab’iwon e ja iriji mang ngwa iyem." 34 Ijisos a de abe dee, "Amin e jim dee è máng be shi eniga ab’e ye k’ipam uga-unye k’è chi itiitung ng’uchebe-unyaraba i chicho a chi n’abe ngana a? Ehee, e sha nang ne. 35 Unyang i ba ba ng’e ba kung uchebe-unyaraba ana nokpo tung abe. K’unyang angana abe e ka cha itiitung." 36 Ijisos a bun ityang angin de abe dee, "I yi r’uni ang’i yia alu ìhíhé kung ya kpii gwan k’alu itim ne. K’uni ang’a shi nang, h’a wara alu ang’ìhíhé ngana; iyia ifom ang’ìhíhé ngana i tum ba gwan n’ang’itim ne. 37 I tum yi r’uni ang’i kung ebetuo ìhíhé ha k’igbigbo ugom ne. K’e he nang, ebetuo i tii ugom ana, k’ebetuo ahe n’ugom e ben woo. 38 Ehee, ebetuo ìhíhé i yi k’è he he k’ugom inung. 39 "Uni ang’a ngwo ebetuo ukwen ma, i chaa ebetuo ang’ìhíhé fo re. I dee ebetuo ang’ukwen a taanung fu."

6

1 K’irite-anyangani kin, ng’Ijisos ahe n’eni-utung imin e ten gba k’utyen, eni-utung imin e ně bun ikuru tem ja. 2 Ifarasis echicho e ně bii abe dee, "Ibang h’amin e sha iyem ang’Unaa iten a chwen dee è shi k’irite-anyangani re ngin?" 3 Ijisos a bii abe dee, "Amin e buo iyem ang’Ushe Idebid a shi gburugburu k’unyang ng’itung a mang nuo ahe n’eni-utung imin ngin nyie re a? 4 Ehe a ye k’uchom Atabuchi, kung ibred ang’e mang ke Atabuchi, ji mang titung ke eni-utung imin. Unaa a dee eni ab’e shang ukum ìhììhè h’e yi eni ab’e ja ibred angana." 5 Ijisos a mang kung kang dee, "Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi Ukaani ang’írítē-anyangani nga." 6 K’irite-anyangani ichicho, Ijisos a ye k’uchom ang’e cha ushang, i faa eni iyem. Uni kin ang’a fo abo iriji i yi ka. 7 Ekaani ab’e faa eni Unaa abe n’Ifarasis echicho e chaa aten-anyi k’è bin Ijisos dee i sha iyem taanung ne. Nang ana, abe e ne he achi dangg, k’è ne dee i ba mīā uni ang’i yi gogo re k’irite-anyangani a. 8 Ng’Ijisos a nyie ujim ibere ngana, a de uni ang’a fo abo ngana dee, "Nokpo ninam k’ò be k’úchú ngin." Unyiche angana a ka nokpo ninam, k’a ten ye nam k’úchú. 9 Ijisos a kung kang dee, "K’m̀ bii amin abibii angin. Ibang h’Unaa iten a dee abere è shi k’irite-anyangani? È shi inung nga a, h’e shi ijijaa nga? È kpen uni nga a, h’è gu uni nga?" 10 Ijisos a shiri achi ne abe woo kirikiri, ka kung de unyiche ana dee, "Nia abo iwon." A nia he. Abo imin ang’a fo ngin a ka mīā. 11 Irityem a ka gbiri eni abin, k’abe e ka nokpo ye kwa adu gbe r’iyem ang’abe è máng be kung shi Ijisos. 12 K’unyang anga Ijisos a nokpo ye k’irishi ukwere k’ì ye che ushang. Ehe a che ushang r’uchu angana kpemm tan achi. 13 Ng’achi a tan, Ijisos a kuo eni-utung imin dee è be, ka ne eni irifo-r’iha wam. Ehe a kuo abin dee eni-ichom imin. 14 Irijun ibere h’a yi bin: Isaimon (Ijisos a kuo he dee Ipita) ahe n’ungwiye imin Andru; Ijems; Ijon; Ifilip; Ibatolomiu; 15 Imatiu; Itomos; Ijems ungwa Alfius, r’Isaimon (ng’a mang yi k’iriwu Ijuus ab’e bang utung eni Irom ne), 16 Ijudas ungwa Ijems r’Ijudas Iskariot. (Ijudas Iskariot h’a be gbaje, ng’a kwa Ijisos ke eni-irinam imin ngin.) 17 Ijisos ahe n’eni-utung imin e ka shuru yè k’irishi ukwere, ka naa achi e ba k’itang. Ijisos a be kwa nam k’ipi ang’i yi yirididiidi. Eni-utung imin e yi nga n’ahe gbuduu, r’eni gbuduu b’e be yè k’iyia Ijudia r’Ijerusalem har’iyia Itaya ahe n’Isaidon b’e yi k’ungwu irishaa ikaani. 18 Abe e be dee k’è be yuo iyem ab’Ijisos i faa eni, k’ehe ì tum mang mīā abe yè k’irinyom ab’i mwa abe. Eni ab’e kwa unyim, ehe i libi r’unyim abana hum iye tung abe ufo. 19 Eni woo e chim k’è tia he abo, k’ucheche dee ukan i nokpo yè k’inyamfo imin ya sha abe woo k’e mia. 20 Ijisos a kung achi be k’uchi ne eni-utung imin, kung de abe dee: "Irinen i yi inen nga, amin ab’e kwa irikanya; itung-ushe Atabuchi i yi inen nga. 21 Irinen i yi inen nga, amin ab’itung i nuo amin yee ngin; Atabuchi i ba ka amin iyem woo k’i guru amin. Irinen i yi inen nga, amin ab’e chìè uchie yee ngin; amin e ba gwia ishang. 22 "Irinen i yi ke amin k’unyang ng’eni e ha amin achi, libi r’amin tung iriwu ibere, ha amin ichwan k’ufo, kang dee amin e yi ijijaa eni ba, k’e sha amin iyem abin woo k’ucheche Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ngin. 23 Amin è nen, k’è yara, k’unyang ang’iyem abin woo i sha, k’ucheche dee ukwun ang’Atabuchi a naa amin ka k’irihung ataba, a dyem. Nang h’ichia ibere e mang shi n’eni abi gburugburu b’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ngin. 24 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin ab’e mu inyie yee ngin; a kpèrè r’amin k’iye angin ma. 25 Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin ab’e guru yee ngin; amin e ba na ibe. Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin ab’e gwia ishang yee ngin; amin e ba mwia, chie uchie. 26 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie k’unyang ng’eni woo e kang ininung gba r’amin; ichia ibere e mang kang iyem nang utam kin gbe r’eni ab’e mang yi ten he eni irichom k’ufo dee abe e yi eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ba. 27 "Maa de amin ab’e naa atyung e yuo yee ngin dee, eni-irinam inen e yi k’è nyin amin; amin è shi ininung n’eni ab’e ha amin achi; 28 eni ab’e tem afo ha amin, amin è che ushang dee Atabuchi ì ke abe ukwun; amin è tum che ushang kpere eni ab’e sha amin ijijaa. 29 K’uni a gbiri wo abo k’inyie ebeja ang’ukin, shiri r’inyie ebeja ang’ukin naa he. K’uni a kung ifom iwon, ò bang k’ì kung alu iwon bia ye ka, k’ì ye r’ahe. 30 K’uni a bii wo iyem, ke he. K’uni a tum kung iyem iwon, bii he dee ì tum n’àhē ke wo fo re. 31 Amin è shi iyem n’eni utam kin n’amin e chaa dee eni è shi n’amin. 32 "K’eni ab’amin e nyin abe ìhììhè h’e nyin amin ngin, denang h’amin e ka ba naa achi dee Atabuchi i ba pia amin ngin? I yiyi eni-iben e cha r’ebenyin n’eni ab’e yi r’ebenyin n’abe. 33 K’amin e shi ininung n’eni ab’e sha ininung n’amin ìhììhè, denang h’amin e ka ba naa achi dee Atabuchi i ba pia amin ngin? I yiyi eni-iben e sha nang. 34 K’amin e kung ūné pwia eni ab’amin e nyie dee e ba tum n’àhē fia amin ìhììhè, denang h’amin e ka ba naa achi dee Atabuchi i ba pia amin ngin? I yiyi eni-iben e pwia eni-iben ene ibere ūné gb’abe e nyie dee e ba tum n’àhē kpa woo. 35 Maa de amin dee, eni-irinam inen e yi k’è nyin amin, k’amin è shi ininung n’abe. Amin è pwia uni iyem han n’achi-anaani dee amin e ba tum n’àhē kpa. Amin e ba kpa alada ikaani; amin e tum mang ba cha ebwa Atabuchi ang’a fu irishi woo. Atabuchi iyen i sha inung n’eni ab’e ben irityem nang har’eni ab’e sha iyem ka abe ng’i kpere abe achi re. 36 Amin è ne ebene ebeshe utam kin n’Ide inen i na eni ebeshe ngin. 37 "Amin è nam eni uchi re; Atabuchi i tum ba nam amin uchi re. Amin è tang iribi ke eni re; Atabuchi i tum ba tang iribi ka amin ne. Amin è tyang ke eni ab’e shi amin ijijaa; Atabuchi i tum ba tyang ka amin k’ijijaa ang’amin e shi. 38 Amin è ke ene inen iyem; Atabuchi i tum ba ka amin iyem bu pee. Atabuchi i ba chia iyem chie ka amin. I ba chia chie k’è were ha amin k’abo r’iriyi n’abo inen ì máng be kwa. Utam kin n’amin e chia iyem ke eni, nang h’Atabuchi i ba chia ka amin." 39 Ijisos a ka de abe ityang angin fo dee, "Ufaa-irichi i kwa ufaa-irichi ùné imin abo k’uchi a? K’ehe a shi nang, abe woo e ya mwa ha k’ubere re a? 40 I yi r’uni ang’i faa iyem ng’a de-achi fu uni ang’i faa he re. Ayini, eni woo ab’e faa iyem, k’unyang ng’abe e be faa iyem mia, abe e shiri n’uni ang’i faa abe nang. 41 "Ibang h’o na ibubu ang’a were he ungwiye iwon k’irichi, ka tyang ityen uchi ang’a bun he awo iyen k’irichi ngin? 42 Denang h’ò ka máng be de ungwiye iwon dee, ’Ungwiyaa, naa k’m̀ hebe wo ibubu ang’i yi wo k’irichi ana,’ ng’awo iyen o na ityen uchi ang’a he awo iyen k’irichi ngana re? Awo uni-ihihiri, gbegbe wam ityen uchi ang’a pom wo k’irichi ngana, k’ì ka nyìé wo hebe ibubu ang’a he ungwiye iwon k’irichi. 43 "Uchi inung i wum igbii ijijaa re. Uchi ijijaa i tum wum igbii inung ne. 44 E nyie unana uchi ang’kung-kung-kung gbè k’igbii ang’ahe i wum. Ìfíá i wum ulyom k’e bang ne; ùkpìn i tum wum imyampyoro k’e bang nibi re. 45 Uni inung i kang iyem ab’a taanung, k’ucheche dee ininung h’a chie he k’irityem ngin. Uni ijijaa i kang iyem ab’a ben uben, k’ucheche dee ijijaa h’a chie he k’irityem ngin. Iyem ab’a chie uni k’irityem h’ahe i kang gba k’ungwu ba k’iye ngin." 46 Ijisos a dee, "Ibang h’amin e kuo mi dee ’Ukaani, Ukaani,’ ng’e sha iyem ang’maa de amin ne? 47 Uni ang’a be fan ami, naa atyung yuo iyem ab’maa kang bin, ng’a shi abe, k’ǹ tyung amin unana uni ang’ahe i yi. 48 Ehe i yi n’unyiche ang’a dee i ma uchom, ng’a kpi iribere k’a tum, ka kung iku uchom ana he k’ukaa nang. Umo a chie kangg, be tii he k’uchom ana. A yebe he re, k’ucheche dee e me uchom ana k’a bi. 49 "Uni ang’a yuo iyem ab’maa kang bin, ng’a shi abe re, i yi n’uni ang’a dee i ma uchom, ng’a kung me pom k’itang jii, kpi iribere he iku imin ne nang. K’unyang ng’umo a chie gbaje be r’ahe yee, uchom ana a yebe. Denang h’ayebeni imin a mang yi r’ebetibi!"

7

1 Ijisos a kang iyem abin woo mia k’eni abana e yuo. A ka ye k’Ikapanium. 2 Ukaani isoja kin i yi r’ungwatung ang’i sha okulo ka he, ng’a nyin he iyen-iyen. Ungwatung angin a mu irinyom tung kwee k’ì fo afoni. 3 Ukaani imin a yuo gbe r’Ijisos. A ka chom eni ekaani ab’Íjuus dee è ye de Ijisos k’ì be mīā ungwatung imin. 4 Abe e be tim Ijisos anung kangg dee, "O yi k’ò kpere unyiche angin. 5 Eni iten e nyin he. Uyen a me uchom iten ang’úshāng acheni ke ti." 6 Ijisos a ka ye n’abe, ye gbaje kpuokpuo ye k’ungwu uchu. Ukaani isoja angin a ka chom edim imin dee è de he dee, "Ukaani, nyuo ufo iwon k’ufo fo re. M kpere k’m̀ kpe wo be k’uchu iyi re. 7 Maa tum jim dee m kpere k’m̀ be fan awo re. Kang k’ungwu jii, ungwatung iyi ī míà. 8 Ami pee m yi k’iritin eni ekaani. N tum yi r’isoja k’iritin iyi. N da angin dee ì ye. I ya. N da ang’ko dee ì be. I ba. N da ungwatung iyi dee ì shi angin. I sha he." 9 A ka kwa Ijisos k’ufo ng’ahe a yuo iyem abin. A shiri achi, kung de eni woo ab’e pom he dee, "K’ǹ de amin dee, maa ka ne uni ang’i yi r’achi-anaani nang nyie re, i yiyi k’iriwu eni Israel." 10 Eni ab’ukaani isoja a chom bana e tum itum ye k’uchu imin. Abe e ne ungwatung ana; á mīā. 11 K’ungwa-unyang, Ijisos a ka ye k’ipi ichicho ng’e kuo dee Ineen. Eni-utung imin har’eni gbuduu e ye n’ahe. 12 K’unyang ng’abe e gbaje ye ka k’ungwu udyara, eni echicho e chie irikwom, e ba yè ka. Unyiche ang’a fo ngana, iye imin i yi unye-ufo nga; a tum fen ungwa imin angin ìhììhè. Eni gbuduu yè k’udyara angana e be n’unye-ufo ana. 13 K’unyang ng’Ukaani Ijisos a ne unye-ufo angana, ebeshe a shi he n’ahe. A kung de he dee ì chie re. 14 A ka ye tia akpa-irikwom ana abo. Eni ab’e chie he e ka kwa nam. Ijisos a kung kang dee, "Ungwatung unyiche, maa de wo dee ò nokpo chichi." 15 Uni ang’a fo ana a ka nokpo chichi, ně kang irikang. Ijisos a kung abo kwa he ke iye imin. 16 A kwa eni ab’e yi ka woo k’ufo, k’e ně pia Atabuchi. Abe e ně kang dee, "Uni ukaani ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang i yi n’abere." Echicho e dee, "Atabuchi a be k’ì be kpere eni imin." 17 Eni e ně kang gba r’Ijisos mia r’ubang Ijuus woo har’ubang ab’e yi nga kpuokpuo. 18 Eni-utung Ijon e be de he gbe r’iyem abin woo. Ijon a kuo abe eni eha, 19 ka chom abe ye fan Ukaani Ijisos dee è ye bii he dee, "Awo h’o yi uni ang’e dee i ba ba ngin a, h’abere è bam achi uni ichicho?" 20 Abe e ye fan Ijisos, ye de he dee, "Ijon ang’i wa eni umo h’a chom ti fan awo ngin. A dee abere è bii wo dee, awo o yi uni ang’e dee i ba ba ngin a, h’abere è bam achi uni ichicho nga?" 21 K’unyang angana pii Ijisos á mīā eni gbuduu b’e mwa irinyom atitye-atitye, har’ab’e kwa unyim. Eni gbuduu b’e faa irichi, a shi k’irichi ibere a buu. 22 Ijisos a ka hara eni ab’Ijon a chom bana dee, "Amin è tum ye de Ijon iyem ab’amin e ne, har’ab’amin e yuo bin. Efaa-irichi e ně na ine; efo-abia e ně ten iriten; eni ab’e mu amang é mīā; eni ab’e kwom atyung e ně yuo irikang; eni ab’e fufo e wum yè k’irifo. Eni ab’e kwa irikanya, e bun ichom inung da abe. 23 Irinen i yi ke uni ang’i ba tyang mi atyangani re." 24 K’unyang ng’eni ab’Ijon a chom be bana e nokpo, Ijisos a kibi akangani gbe r’Ijon de eni ab’e gung ka dee, "K’unyang ng’amin e nokpo pom Ijon ye k’ugbam iribu ngin, ibang h’amin e naa achi dee e nuo ya na ngin? Udara igwen ang’uhum i nyung nga a? 25 Ibang h’amin e ye dee e ya na ngin? Uni ang’a chiri alu inung nga a? Ehee, eni ab’e chiri alu ab’i kan ate, ja iyem inung, e na abe k’uchom eni-inyie nga. 26 Ibang h’amin e ye dee e nuo ya na ngin? Uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga a? Ee, k’ǹ de amin dee, amin e mang ne uni ang’i yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ìhììhè nga re. 27 "Ijon h’a yi uni ang’e fuo gbe r’ahe k’Ashan Atabuchi dee, Atabuchi a kang dee, ’M ba chom ubang-ichom iyi ya chaa-ùchú iwon, k’i ya sha ukwo naa wo’ ngin. 28 K’ǹ de amin dee, Ijon a fu eni ab’e fen be k’iye angin woo. Nang nyaa, uni ang’i yi ungwatung fu woo k’itung-ushe Atabuchi a dyem fu Ijon. 29 Eni woo har’eni ab’e kwa inibi-ikpanda e yuo he. Eni abin e bang dee ukwo ang’Átabuchi i yi kpakpa; k’ucheche angin h’abe e mang bang dee Ijon ì wu abe umo ngin. 30 Ifarasis abe n’ekaani ab’e faa eni Unaa e chwen iyem ang’Atabuchi a chaa; abe e chwen dee Ijon ì wu abe umo re." 31 Ijisos a ka kung kang dee, "Ibang h’m ka ba kung eni ab’ánētèn ngin pia n’ahe ngin? Abe e yi n’ibang ngin? 32 Abe e yi n’ebwatung ab’e gung k’udyara ate nang. Aku kin e gba kuo aku ang’ichicho dee, ’Abere e kum anya uga-unye he amin; amin e chwen dee e nyaa re. Abere e chie uchie irifo; a shi amin ebeshe re.’ 33 Ijon a be k’ì wu eni umo; a ji iriji re, mang ngwo ebetuo re. Amin e dee, a kwa unyim nga. 34 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom a be k’iye angin; i ja iriji, ngwa iyem. Amin e dee, ’È ne uni angin. Ehe a ben uhung, i tum yi igigoligo ongwo-ebetuo nga. I yi udim eni ab’e kwa inibi-ikpanda abe n’eni-iben.’ 35 Ayini, eni ab’e bang k’ukwo ang’Átabuchi, h’e tyung dee ukwo angin i yi ang’āchì-àdēnī ngin." 36 Ifarasis kin a kuo Ijisos uga ye k’uchu imin. Ijisos a ye ka, ye chi k’itang, k’ì ji iriji. 37 Unyinye kin ang’a yi shi iben iyen-iyen i yi k’udyara ana. A yuo dee Ijisos a be uga ka k’uchu Ifarasis ana. A kwa ekpe ang’e he ebeku ang’i nung nyin, 38 gbè k’itum Ijisos, be nam kpuokpuo k’abia imin, ně chie uchie, wa ebechie wa Ijisos k’abia, kung iyiri irishi imin kwa shere he, tia he ungwu k’abia, kung ebeku ana wu he k’abia. 39 Ifarasis ang’a kuo Ijisos uga ana a ne iyem ang’unyinye angin a shi; a ka ně jim k’irityem dee, "Unyiche angin ì chi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang achichi nga, k’a nyie dee unyinye ang’i tia he abo ana i yi uni-iben nga." 40 Ijisos a de he dee, "Isaimon, m yi r’iyem kin k’ǹ de wo." Isaimon a dee, "Ukaani, de m ke." 41 Ijisos a dee, "E mang yi enyiche eni eha b’e ji uni kin irifia. Ukin a ji gbaje k’ungwu une ang’uni ì máng be kpe k’aje aha. Ang’ukin a ji gbaje k’ungwu une ang’uni ì máng be kpe k’uhere iha. 42 Abe eni eha abin, i yi r’uni ang’i yi r’une k’ì ba fia re. Ehe a tyang ke abe woo. Eni eha abin, ayung h’uni ana i ba nyin he fa ngin?" 43 Isaimon a dee, "Maa jim dee uni ang’irifia imin a dyem fu ng’e tyang ke he nga." Ijisos a dee, "O hara taanung." 44 A ka kung achi shiri fan ang’unyinye ana, kung kang n’Isaimon dee, "O ne unyinye angin a? Maa be k’uchu iwon ngin, o ke m umo k’ǹ tuo abia re. Ehe a tum wu ebechie imin tuo mi abia, kung iyiri imin kwa shere he. 45 O he m ungwu, ke m abuoo re. Abo n’ḿ be, ehe a kung ungwu tung abia iyi ma re. 46 O wu m ebeku k’irishi re. Ehe a tum kung ebeku ang’i nung nyin wu m k’abia. 47 K’ǹ de wo dee, ebenyin ang’ahe i yi r’ahe a tyung dee iben imin ab’i yi gbuduu ngana a tyang ke he. Uni ang’e tyang ke he kwee, i tyung ungwa-ebenyin kwee." 48 Ijisos a kung de ang’unyinye dee, "Iben iwon a tyang ke wo." 49 Eni ab’e chi ka e ja iyem gwa abo ha n’abe e ně bii ebene dee, "Ayung h’a yi uni angin, ng’i tyang iben ka uni ngin?" 50 Ijisos a kung de ang’unyinye dee, "Achi-anaani iwon a kpen wo. Ye iriye r’ukwun."

8

1 Abin a shi gbe, Ijisos a be ten mia ipi gbuduu bun ichom inung gbe r’itung-ushe Atabuchi. Eni-utung imin ab’irifo-r’iha e mang yi n’ahe, 2 piri n’enyinye echicho. Ijisos a mang mīā enyinye abin yè k’irinyom atitye-atitye, mang libi r’unyim tung abe ufo. Imeri (ng’e kuo dee Imadalin) i yi k’iriwu ibere. Ahe h’Ijisos a mang libi r’unyim idieha tung he ufo ngin. 3 Ijoana, unye Ichuja, a ye n’abe pee. Ichuja angin i na gba r’uchu Iherod. Isusana pee i yi n’abe bia r’enyinye ab’echicho gbuduu, b’é mang yi kung iyem ab’abe e yi r’ahe kpere Ijisos ahe n’eni-utung imin. 4 Eni e nè be fan Ijisos yè k’ipi atitye-atitye, ka yebe gbuduu. Ijisos a bun ityang angin de abe dee, 5 "Unyiche kin a mang ye iyem awiani k’utyen imin. K’unyang ng’ahe a kibi ìtàńg iyem amiini ngana, ab’ichicho a mu wu ye k’irifuu ukwo. Eni e tim he abia gbe. Anyin e be kung he kpi mere. 6 Ab’ichicho a mu pom k’ipi ab’i yi ukuukaa. K’unyang ng’ìtàńg iyem abana a mi be k’iye, abe e fo, k’ucheche dee ipi ana i yi r’umo re. 7 Ìtàńg ab’ichicho a mu wu k’ipi ang’anyinyang i yi gbuduu. Anyinyang abana e ka chie nyim abe. 8 Ìtàńg ab’ichicho a mu wu ye k’ītàng inung. Ìtàńg abin e mi be k’iye, kan be k’uchi, chie ichichi tantan. Ichichi abin a chwaa k’i gbaje k’achaadyang." Ijisos a ka mang kung kang k’irinyom angi lee dee, "Uni ang’i yi r’atyung oyuo-irikang, ì yuo." 9 Eni-utung Ijisos e bii he irikpebe ityang ang’ahe a kang ngin. 10 Ijisos a hara abe dee, "Iyem ang’Atabuchi a mang nyere tung eni gbe r’itung-ushe imin, a kung tyung amin ma. M bun iyem da eni ab’a titung gba k’ityang abunini dee k’iyem ang’e fuo k’Ashan Atabuchi gburugburu ì shi. E mang fuo dee, ’K’abe è naa achi kpemm, han n’iyem aneni; k’abe è mang naa atyung yuo kpemm, han n’irikpebe imin anyieni.’ " 11 Ijisos a dee, "Irikpebe ityang ana h’a yi ngin. Ìtàńg iyem ana h’a yi irinyom irikang Atabuchi. 12 Ab’a mu wu ye k’irifuu ukwo bana i yi n’eni ab’e yuo irinyom irikang Atabuchi, ng’Ebefutang i ba yè ka, ba wam he tung abe irityem dee, tung i sha ana, k’abe e bang ka kpen. 13 Ab’a mu wu k’ipi ang’i yi ukuukaa i yi n’eni ab’e yuo irinyom irikang Atabuchi; abe e bang r’irinen. Nang nyaa, irinyom irikang ana i ngwia abe ya k’irityem ne. Abe e bang k’ungwa-unyang kwee. K’ujirini a be fan abe, abe e tyang abo. 14 Ab’a mu wu k’ipi ang’anyinyang i yi gbuduu ana, i yi n’eni ab’e yuo irinyom irikang Atabuchi. Ng’abe e nokpo, abe e nè ba uhung gba r’iyem atitye-atitye. Uhung abeni angin r’inyie r’iyem ebenyin woo i sha k’irinyom irikang Atabuchi i sha iyem k’irityem ibere fo re. 15 Ab’a mu wu k’itang inung i yi n’eni ab’e yuo ichom Atabuchi r’irityem inung, kwa he he k’irityem, naa he kpemm k’i kpere abe k’e giri." 16 Ijisos a mang bun ityang ichicho fo dee, "I yi r’uni ng’i gba ilampu kung igarawa cha he ha k’itang ne. I tum yiyi r’uni ng’i gba ilampu kung ya naa k’iritin iyem-une imin ne. I kung he pom k’ipi ang’a kan nga, k’ì màng nung eni ab’e ba gba ya k’uchom ka. 17 Iyem woo ab’eni e sha k’unyere, Atabuchi i ba ba r’ahe k’iye. Iyem woo ab’eni e nyere, Atabuchi i ba sha he k’i nung, k’eni e nyie he. 18 "Ng’i yi nang ngana, amin è naa atyung dangg yuo irikang. Uni ang’i yi r’iyem gbuduu, Atabuchi i ba ka he iyem bia ka. Uni ang’i yi r’iyem ne, i yiyi iyem ang’ahe i jim dee ahe i yi r’ahe, Atabuchi i ba kpa he tung he abo." 19 Ebwiye Ijisos abe n’iye imin e pom he. Eni e yebe, k’abe e ne ukwo gbe ye k’ipi ang’ahe i yi re. 20 Uni kin a be de Ijisos dee, "Iye iwon abe n’ebwiye iwon e nam k’iye ka, e chaa k’è kang n’awo." 21 Ijisos a kung kang n’eni ab’e yi ka woo dee, "Iyaa abe n’ebwiyaa b’e yi eni ab’e yuo irinyom irikang Atabuchi, tum sha he." 22 K’irite kin Ijisos a he k’ugbang n’eni-utung imin, ka kung de abe dee, "Amin è nokpo k’abere è jung gbe ye k’inyie irishaa ang’ko." Abe e ka tang ukwo. 23 Ng’abe e kibi ugbang afuoni ngana, Ijisos a ka shiri une. Uhum ikaani a kibi akumini; umo a ně taba ha ya k’aha ugbang, ka ně sha n’ahe i ba shiri r’abe ha ya k’umo ngin. 24 Eni-utung Ijisos e ka ye wum he une, kung de he dee, "Ukaani, Ukaani, abere e nyua ma!" Ijisos a ka nokpo gbe he uhum ana. A tum de umo dee ì kwun, k’ì kwa nam dumoo. Uhum a ka kwun. Umo a ka kwa nam dumoo. 25 Ijisos a ka kung bii eni-utung imin dee, "Amin e yi r’achi-anaani re a?" A ka kwa abe k’ufo, k’abe e ně shere. Abe e ně bii ebene dee, "Ayung h’a ka yi ngin, ng’i tya uhum ahe n’umo unaa, k’e ha he k’uchi ngin?" 26 Ijisos ahe n’eni-utung imin e num inyie yè k’Igalili, ye k’iyia eni Igerasa. 27 Ng’Ijisos a hum iye yè k’ugbang naa achi nuo k’ungwu agoo, unyiche kin ng’i yi k’ipi angin a ka be kpere r’ahe. Unyiche angin a kwa unyim gbuduu. Ehe a yi ten utin-ibang gbe igben; a mang bu nokpo yè k’ūchù, ně nyua k’ipi e nya irikwom. 28 K’unyang ng’ahe a ne Ijisos, a gbe lee, ka mu he achi k’itang k’abia Ijisos, kung kang k’irinyom lee dee, "Ijisos, ungwa Atabuchi ang’a fu irishi woo, ibang h’o chaa n’ami ke? Maa tim wo anung; ke m irinyuo re." 29 Unyiche angin a kang nang k’ucheche dee Ijisos a mang gbe he unyim ana dee ì hum iye tung he. Unyim angin a mang kwa he kangg k’unyang gbuduu. É yi kwa he, he ìrìhūng mang bua he ukiri. Ehe a yi gbiri ukiri aba, ben ìrìhūng, k’unyim i libi r’ahe ya k’ugbam iribu. 30 Ijisos a bii he dee, "E kuo irijun iwon denang?" Ehe a hara dee, "E kuo mi dee Iriwu Isoja." Ehe a kang nang k’ucheche dee unyim gbuduu b’e kwa he ngin. 31 Unyim abin e ně tim Ijisos anung dee ì ka libi r’abe ye he k’iribere ikaani ang’a kwom iku re ngin ma re. 32 Ukogbo gbuduu e mang yi nga kpuokpuo, e ja iriji k’iyia ukwere ang’i yi nga. Unyim abin e ně tim Ijisos anung dee ì tyang abe k’è ye ngwia k’ukogbo abana, k’è kwa abe. Ijisos a bang. 33 Unyim abana e ka hum iye tung unyiche ana, ye fan ukogbo abana. Abe woo e bu gbudugbudu yè k’ukwere ana, ye mu k’agoo ang’ūngwù irishaa he ye k’umo, ka faa umo woo. 34 Eni ab’e na gba r’ukogbo abin, ng’abe e ne iyem ang’a shi ngana, e bu ye kibi ungwu abunini k’irihung uchu nang mia r’ipi woo k’ubang angana. 35 Eni e nokpo ye k’è ye ne iyem ang’a shi ngana. Abe e ka be fan Ijisos, be ne unyiche ang’Ijisos a libi r’unyim tung he ngana. A chiri iyem, chi ka k’abia Ijisos kparakpara. Eni abin woo e ka ně shere. 36 Eni ab’e ne iyem ang’a shi ngin e ka kibi ungwu abunini de eni n’Ijisos a shi unyiche ang’a mang kwa unyim ana k’á mīā. 37 Eni ab’íyíá Igerasa woo e ka be, ně tim Ijisos anung dee ì ka nokpo tyang ipi ibere. Abe woo e yi r’ushere kangg. Nang ana, Ijisos a ka he k’ugbang nuo imin ukpo. 38 Unyiche ang’e libi r’unyim tung he ngana a tim Ijisos anung, kang dee, "Maa chaa k’m̀ ye n’awo." Ijisos a kung de he dee, 39 "Tum ye k’uchu, k’ò ye de eni iyem woo ang’Atabuchi a shi ke wo." A ka de he dee ì nokpo. Unyiche angin a ka nokpo ye ten mia r’ipi ana woo, i bun ungwu da eni iyem ang’Ijisos a shi ke he. 40 Ijisos a tum itum ye k’inyie irishaa ang’ko. Eni gbuduu e ke he abuoo, k’ucheche dee abe woo e jwen e bam achi imin. 41 Nga yee, unyiche kin ng’e kuo dee Ijaarus a ka be fan Ijisos. I mang yi uni ukaani ang’i na gba r’uchom ang’e cha ushang. Unyiche angin a be mu he achi k’itang k’abia Ijisos, tim he anung, dee ì ye k’uchu imin, 42 k’ucheche dee ungwa imin unyinye itang kin ang’ahe i yi r’ahe i dee i fa ka afani. Ungwa imin angin a ka ně ba gbaje k’aje irifo-r’iha. Ng’Ijisos i ya k’ukwo, eni gbuduu e ye n’ahe, chie he he kirikiri, ně shibi he ha. 43 Unyinye kin ng’a mang yi wu ebenung kpemm gbaje k’aje irifo-r’iha i mang yi nga. [A mang kung ūné ang’ahe i yi r’ahe woo ben ke eni ab’e sha he ukum;] ebenung imin a tum dang ne. 44 Unyinye angin a be yè k’itum Ijisos, be kung abo tia he k’ungwu alu imin. K’unyang angana pii ebenung ang’i wa he ngana, a ka dang. 45 Ijisos a kung bii dee, "Ayung h’a tia mi abo ngin?" Ng’i yi r’uni ang’a bang dee ahe h’a tia Ijisos abo re ngana, Ipita a ka kung kang dee, "Ukaani, eni e chie he wo, e nyung wo tutuutu kin iyen-iyen." 46 Ijisos a dee, "Uni a tia mi abo, k’ucheche dee maa nyie dee ukan iyi a shi uni ichicho k’á mīā." 47 Ng’unyinye angin a ne dee iyem ang’ahe a shi ngin i yi k’unyere fo re ngana, a nokpo tyung kpakpakpa r’ushere, be mu he achi k’itang k’abia Ijisos, kung iyem ang’a ten anyi ang’ahe a tia Ijisos abo ngin, bun k’eni ab’e yi ka woo è yuo. A tum de abe n’ahe á mīā k’unyang ang’ahe a tia Ijisos abo pii. 48 Ijisos a ka de he dee, "Ungwa iyi, achi-anaani iwon a shi wo k’ó mīā ma. Ye iriye r’ukwun." 49 Ng’Ijisos ichicho i kang iyem abin ngana, uni ichicho a be yè k’ipi Ijaarus, ka be de he dee, "Ungwa iwon a ka fo ma; mang nyuo Ukaani k’ufo fo re." 50 Ijisos a yuo iyem ang’uni ana a kang; a ka kung de Ijaarus dee, "Shere re, chi r’achi-anaani jii. K’o shi nang, ungwa iwon i ba mīà." 51 K’unyang ng’ahe a gbaje ka k’uchu, Ijisos a chwen dee eni abi kin è ye k’uchom ka n’ahe re, tung Ipita ahe n’Ijon r’Ijems bia r’ide ungwan ahe n’iye imin ìhììhè. 52 Eni woo k’ipi Ijaarus ka, e chie uchie, tang agurube. Ijisos a kung kang dee, "Amin è chie uchie re. Ungwan angin a fufo nga re; i mwa une nga." 53 Abe woo e ně gwia he ishang, k’ucheche dee abe e nyie dee ungwan angin a fufo. 54 Ijisos a kung abo kwa ungwan ana k’abo, ka kang k’irinyom angi lee dee, "Ungwatung unyinye, nokpo ninam." 55 Ehe a ka wum k’unyang angana pii, k’a nokpo ninam. Ijisos a dee è chaa iyem ke he k’ì ji. 56 A ka kwa eni ab’e fen he k’ufo. Ijisos a tye abe unaa dee è de uni iyem ang’a shi ngin ne gbangg.

9

1 Ijisos a kuo eni-utung imin ab’irifo-r’iha gung, ke abe ukan dee è libi r’unyim woo hum iye tung eni ufo, mang shi eni k’è mīā yè k’irinyom. 2 A ka kung abe chom ye k’iye k’è ye bun ichom inung gbe r’itung-ushe Atabuchi de eni, k’abe è mang shi eni ab’e mwa irinyom k’è mīā. 3 A de abe dee, "Amin è kung iyem kwa ye k’iriten angin ne, è kwa uchi okwa-abo re, è tuu ukere re, è kwa iriji re, è tum kwa ūné re, è chiri alu kin ìhììhè. 4 Yè k’ipi ang’eni e kpe amin he, amin è nyua chi k’uchu anga kpemm k’è gbe nokpo yè k’ipi anga. 5 Gb’eni echicho e kpe amin he re, amin è nokpo tyang ipi anga, shere amwaramu ang’a bia amin k’abia wu k’itang, k’ì tyung abe uchia dee Atabuchi i ba nam abe uchi." 6 Eni-utung Ijisos abana e ka nokpo ten mia r’ipi ab’e yi ka woo, ně bun ichom inung, mang mīā eni yè k’irinyom ab’i mwa abe. Abe e shi nang mia r’ipi woo. 7 Ushe Iherod, ng’i na gba r’iyia Igalili, a yuo gbe r’iyem ab’a ně sha bana; a ka gbin he he k’irityem, k’ucheche dee eni echicho e ně kang dee Ijon a wum yè k’irifo. 8 Ab’echicho e dee Elaija a tum be, ab’echicho e dee, uni ichicho angi gburugburu ng’a yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang h’a wum yè k’irifo ngana. 9 Iherod a kung kang dee, "Ami h’m shi k’e kwa Ijon tang he irishi ngin, ayung h’a yi uni ang’i sha iyem abin ng’m yuo ngin?" Nang ana, ehe a chim kpemm k’ì ne Ijisos. 10 Eni-ichom Ijisos e tum be bun ungwu de he gbe r’iyem woo ab’abe e mang shi. Ehe a nokpo r’abe ye k’ipi ang’e kuo dee Ibetseda, k’abe è chi atitye. 11 Iriwu eni e yuo dee Ijisos ahe n’eni-ichom imin e yi ka k’Ibetseda. Abe e ka nokpo pom he. Ijisos a kpe abe he, de abe gbe r’itung-ushe Atabuchi, ka mang mīā eni ab’e yi gogo re. 12 Ikuruku a ně yebe. Eni-utung Ijisos ab’irifo-r’iha e ka be fan ahe, kung kang dee, "De eni abin dee è nokpo yè ngin, k’abe è ye k’ikaa-uchu ab’e yi kpuokpuo bin, k’è ye chun iriji ahe n’ipi anyuani. Ipi angin i yi iribu nga." 13 Ijisos a kung de abe dee, "Amin eyen è ke abe iriji k’è ji." Abe e dee, "Ilum ibred idyang r’ìkwèń iha ìhììhè h’abere e yi r’ahe kin ngin. O chaa ti dee è ye nyie iriji be ke eni abin woo a?" 14 Enyiche ab’e mang yi ka e gbaje k’uno irifo-r’iha pom eni achirifo. Ijisos a kung de eni-utung imin dee, "Amin è kpere eni abin k’è chi k’itang akukuaku, k’aku kin ì gbaje k’achaaha r’ahe irifo." 15 Eni-utung imin e shi nang, k’eni abin woo e ka chi k’itang. 16 Ijisos a kung ilum ibred ab’idyang r’ikwen iha abana kwa k’abo, ne achi ye k’irihung ataba, che ushang pia Atabuchi. A ka bang ibred gbiri, kung ke eni-utung imin dee è che ke eni abana. 17 Eni abana woo e ji guru. Ang’abe e ji titung, eni-utung Ijisos e fuo chie idia irifo-r’iha. 18 K’unyang kin ng’Ijisos i cha ushang utitibi, eni-utung imin e yi n’ahe. Ijisos a kung bii abe dee, "Eni e dee ami m yi ibang uni nga?" 19 Eni-utung imin e hara dee, "Echicho e kang dee awo o yi Ijon ang’a yi wu eni umo. Echicho e kang dee awo o yi Elaija nga. Eni ab’echicho e kang dee uni ichicho angi gburugburu ng’a yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang h’a wum yè k’irifo ngana." 20 Ijisos a ka kung bii eni-utung imin dee, "Amin bee? Amin e dee ami m yi ayung nga?" Ipita a hara he dee, "Awo o yi Ikraist ang’Atabuchi a fam naa dee i ba chom nga." 21 Ijisos a ka kung unaa tye abe dee è kang iyem angin de uni re gbangg. 22 A dee, "Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi k’ì kpe irinyuo kangg kpēē, k’ekaani udyara abe n’ekaani eni ab’e shang ukum r’ekaani ab’e faa eni Unaa woo è chwen dee e bang har’ahe re. Abe e tum ba gwa he. K’irite ang’irichia ehe i ba wum yè k’irifo." 23 Ijisos a kung de eni woo dee, "K’uni a chaa dee i ba pom mi, ì nia irityem tung ufo imin, k’ì kung uchi ang’e ba man he bia, chie matemate pom mi. 24 Uni ang’a chaa dee i kpen ufo imin, i ba nyim irikpen imin. Uni ang’a tum nyim irikpen imin k’ucheche iyi, uni anga h’a ba kpen. 25 Ibang alada h’a yi ke uni k’ì chi r’iyem ab’íyé angin woo, k’ì nyim irikpen imin? 26 Uni ang’ami iyen har’irinyom irikang iyi e yi he ichiichwan, uni anga h’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba shere ichwan imin, k’unyang ng’ahe i ba ba r’ukan imin ahe n’ukan ang’Ídé imin r’ang’īdèngélì abi kataa ngin. 27 Achichi h’m da amin ngin dee, eni echicho e yi ngin kin, b’e ba fa re kpemm, k’abe e na itung-ushe ang’Átabuchi." 28 A gbaje k’ab’ate adiechia ng’Ijisos a kang iyem abin ngin, ehe a kpe Ipita, Ijon ahe n’Ijems, ye r’abe k’irishi ukwere k’ì ye che ushang. 29 K’unyang ng’Ijisos i cha ushang ngana, achi imin a ka yia. Iyem ab’ahe a chiri a ka tuo, ně tan n’ataba i nibi abo nang. 30 - 31 Nga yee, eni eha e hum, ně kang irikang n’ahe. Eni abin e mang yi Imosis ahe n’Elaija nga. Abe b’e mang be r’utanani ang’īrīhùng ataba, be kang gbe r’afoni ang’Ijisos i ba n’ì ye fo k’Ijerusalem k’ì shi n’Atabuchi a fam naa. 32 Ipita ahe n’Ijon r’Ijems e yi k’úné gbangg. Abe e ka wum yè ka; abe e ne utanani Ijisos r’eni eha abana b’e nam n’ahe ka. 33 Eni abana e kwa dee e ba nokpo tyang Ijisos. Ipita a ka kung kang dee, "Ukaani, a taanung ng’abere e yi ngin. K’abere è shi itim ngin ichia, ukin ke awo, ukin ke Imosis, ang’ukin ke Elaija." Ipita a nyie iyem ang’ahe í kàng fo re. 34 K’unyang ang’Ipita i chicho i kang iyem angin, ibu a ka be chi abe. Eni-utung Ijisos e ka ně shere ng’ibu ana a ka ku abe kpumkpum ngana. 35 Abe e yuo irinyom irikang Atabuchi ng’i kang yè k’ibu ang’a ku abe ngana dee, "Ungwa iyi ang’maa ne wam h’a yi ngin. Amin è naa atyung yuo he." 36 K’unyang ang’irinyom angin a wung, Ijisos a ně tung nam nga utitibi. Eni-utung imin e kung iyem abin woo he k’irityem; i yi r’uni kin k’unyang anga ng’a be bun ungwu iyem ang’abe e ne ngin ne gbangg. 37 K’achi-atanani Ijisos ahe n’eni-utung imin e ka tum yè k’ukwere ana be k’itang. Eni gbuduu e be kpere r’Ijisos. 38 Unyiche kin a kung irinyom gbe lee yè k’iriwu eni abana dee, "Ukaani, n tim wo anung dee ò ne ungwa iyi. Ungwa iyi angin, m yi r’ahe itang kin ìhììhè. 39 A kwa unyim, ng’i sha he k’i dan piaa, kpaa he tyang k’itang, k’i kibi afuru ashimini k’ungwu. I kpom he pyebe; i mang tyang he ichiche re. 40 Maa tim eni-utung iwon anung dee è libi r’unyim angin hum iye tung he; abe e libi r’ahe ma re." 41 Ijisos a kung kang dee, "Denang h’amin eni abin e yi r’achi-anaani re nang ke! Denang h’amin e nibi tung ukwo angi kpakpa! R’igben denang h’m ba cha n’amin ngin? I ba cha r’igben denang ng’amin e ba nyuo mi k’ufo ngin?" Ijisos a ka de uni ana dee, "Be r’ungwa iwon ngin ke m." 42 N’ungwan ana a kwa k’ì be fan Ijisos ngana, unyim a kpaa he tyang k’itang. Ijisos a kung irinyom gbe he unyim ana, libi r’ahe tung ungwan ufo, míá he. Ijisos a kung he ke ide imin. 43 A ka kwa eni ab’e yi ka woo k’ufo gbe r’ukan Atabuchi ng’a dyem ngin. Ng’eni e chicho e jwen e jim gba r’iyem woo ab’Ijisos i sha b’a kwa abe k’ufo bana, Ijisos a de eni-utung imin dee, 44 "Amin è pom atyung k’iyem ang’m ba da amin ngin. E ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka eni k’e gwa." 45 Eni-utung imin e nyie irikpebe iyem ang’ahe a kang ngin ne. Irikpebe irikang angin a nyere tung abe k’è nyie he re. Ushere a tum bang abe k’e bii he gbe r’iyem ang’ahe a kang ngin ne. 46 Eni-utung Ijisos e ně ha ebene ihung gba r’uni ang’ì máng be chi ukaani fu woo k’iriwu ibere. 47 Ijisos a nyie iyem ang’abe e jim ngana woo. Nang ana, ehe a kpe ungwatung kin be nam k’abia imin, 48 ka kung de abe dee, "Uni ang’a kpe ungwatung angin he k’ucheche iyi h’a kpe ami nga he. Uni ang’a tum kpe m he, h’a kpe uni ang’a chom mi. Uni ang’a be r’ufo imin k’itang fu woo k’iriwu inen h’a yi uni ang’i yi ukaani fu woo." 49 Ijon a kung de Ijisos dee, "Ukaani, abere e ne uni ichicho ka ng’i libi r’unyim hum iye gba k’irijun iwon. Abere e de he dee ì tyang abo, k’ucheche dee ehe i yi k’iriwu iten ne." 50 Ijisos a kung de he dee, "Amin è jung he ukwo re, k’ucheche dee uni ang’i yi r’irinam n’amin ne h’i yi n’amin." 51 Ng’irite ang’Atabuchi i ba kung Ijisos ya k’irihung ataba a ka shiri kpuokpuo ngana, Ijisos a shi ujim imin naa dee ahe a nuo k’Ijerusalem. 52 Ehe a wam eni imin echicho chom chaa-ùchú imin. Eni abin e ye ngwia k’udyara Isamaria kin k’è gung iyem jwen ka nyang Ijisos. 53 Eni abana e bang kpe Ijisos he re, k’ucheche dee abe e nyie dee Ijisos a nuo k’Ijerusalem. 54 K’unyang ng’Ijems ahe n’Ijon e ne iyem angin, abe e dee, "Ukaani, o chaa dee abere è kuo ìnē yè k’irihung ataba k’ì be shi eni abin a?" 55 Ijisos a shiri achi, kung gbe he abe dee è kang nang ne. 56 Abe e ka nokpo ye k’ipi ichicho. 57 Ng’abe e kwa e ya r’ukwurukwo ngana, unyiche kin a de Ijisos dee, "Ami m ba pom wo k’iku ya kung-kung-kung ng’o nuo." 58 Ijisos a de he dee, "I yiyi inyam iribu e yi r’ipi k’è nyua; anyin e tum yi r’uchu. Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i yi r’ipi ang’ahe ì gbe r’irishi he re." 59 Ijisos a de unyiche ichicho dee, "Awo ò nokpo pom mi." Unyiche angin a dee, "Ukaani, tyang mi k’m̀ ye kung irikwom ide iyi nyi mokpang." 60 Ijisos a de he dee, "Tyang k’eni ab’e fufo è nyi ebene ka. Awo ò ye bun ichom inung gbe r’itung-ushe Atabuchi." 61 Uni ichicho a de Ijisos dee, "Ukaani, ami m ba pom awo k’iku. Ayini, tyang mi k’m̀ ye de eni iyi dee a shiri mate mokpang." 62 Ijisos a de he dee, "Uni ang’a kwa abo i sha okulo ka Atabuchi, k’a naa irityem ka re, i yi k’ì shi okulo k’itung-ushe Atabuchi re."

10

1 Ijisos a mang wam eni echicho achaachia r’ahe irifo-r’iha, chom abe eni ihihiiha ye chaa-ùchú imin ye mia ipi woo ab’ahe iyen a kwa dee i ba ya. 2 Ijisos a de abe dee, "Iyem ang’e kwen k’utyen a bi ma. Eni ab’e furu he e yi gbaa re. Amin è che ushang, bii uyen utyen k’ì chom eni gbuduu k’è ye furu iyem imin abana. 3 Amin è ye ke. M chom amin nuo n’è máng be chom ungwa-utyam ye k’iriwu ūkpàng nga. 4 Amin è kwa ūné re, è tuu ukere re, è tum kwa ukuo-abia ye re. Amin è nyua nam dee e ka uni onobe k’ukwo re. 5 "K’uchu ang’kung-kung-kung ng’amin e ngwia, amin è gbegbe kang dee, ’Ukwun ì chi ke uchu angin.’ 6 K’uni i yi ka k’uchu ana ng’ì máng be kpe ukwun, ukwun inen i ba cha n’ahe; k’i yi nang ne, ukwun inen i ba tum itum fan amin. 7 Amin è nyua chi k’uchu angana kpemm, ji ibang iriji ibang iriji, ngwo iyem ang’kung-kung-kung ng’abe e ke amin, k’ucheche dee uni ang’e kpe dee ì shi okulo i yi k’e ka he ūné. Amin è ten nyua beebeebee re. 8 K’unyang ang’kung-kung-kung ng’amin e ngwia ye k’udyara ang’e kpe amin he, amin è ji ibibiibang ng’abe e ke amin. 9 Amin è mīā eni-irinyom ab’e yi ka, k’amin è de abe dee, ’Itung-ushe Atabuchi a shiri kpuokpuo fan amin ma.’ 10 K’amin e ngwia ye k’udyara, k’eni ab’údyàrà ana e kpe amin he re, amin è hum iye nam be k’ugban ukwo ibere, ka de abe dee, 11 ’I yiyi amwaramu ang’údyàrà inen ang’a bia ti k’abia ngin, abere e shere he wa ngin k’ì nam iteeshe he amin. Iyem ang’amin è máng be nyie h’a yi dee, itung-ushe Atabuchi a shiri kpuokpuo ma.’ 12 K’ǹ de amin dee, k’irite ang’Atabuchi i ba nam eni woo uchi, i ba na eni Isodom ebeshe fa eni ab’údyàrà ang’e kpe amin he re. 13 "Denang h’ahe i ka ba ben uben r’ebedie ha amin eni ab’Íkorajin! Denang h’ahe i ka ba ben uben r’ebedie ha amin eni ab’Íbetseda bu titi ke! K’akwani-ufo woo ab’maa shi k’iriwu inen ngin, k’m be shi he k’Itaya ahe n’Isaidon nga, k’eni abana e he 0 ifom akpin, chi k’itang, fuo atyung wu ufo ibere ukuukwo, k’ì tyung uchia dee abe e shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben ma. 14 K’irite ang’Atabuchi i ba nam eni woo uchi, i ba na eni Itaya ahe n’Isaidon ebeshe fa amin. 15 Amin eni ab’Íkapanium, amin e chaa dee k’è kung ufo inen ye k’uchi, ye tia k’irihung ataba a? Ehee, Atabuchi i ba kung amin tyang ya k’uchu ebefo." 16 Ijisos a ka kung de eni-utung imin dee, "Uni ang’a naa atyung yuo amin, h’a yuo ami nga. Uni ang’a chwen amin h’a chwen ami nga. Uni ang’a tum chwen ami h’a chwen uni ang’a chom mi nga." 17 Eni achaachia r’ahe irifo-r’iha ab’Ijisos a mang chom ye k’iye e tum be fan ahe r’irinen. Abe e dee, "Ukaani, i yiyi unyim e he ti k’uchi k’unyang ang’abere e gbe he abe k’irijun iwon." 18 Ijisos a de abe dee, "Maa ne Isetan a mu yè k’irihung ataba be k’itang n’ataba i nibi abo nang. 19 Amin è naa atyung k’è yuo; maa ke amin ukan. K’amin e nyi ushi abia, k’amin e tum nyi ùnàng abia, abe e sha amin iyem ne. I yiyi Uni-irinam inen i yi r’ukan k’i sha amin iyem ne. 20 Nang nyaa ngin, amin è nen k’ucheche ang’unyim e ha amin k’uchi nga re. Amin è nen dee e fuo irijun inen he k’ashan k’irihung ataba nga." 21 K’unyang angana Okataa-Unyang a shi Ijisos k’i yi r’irinen kangg. A ka kung kang dee, "Ide iyi, Ukaani ang’īrīhùng ataba ahe n’iye, maa pia-a k’ucheche dee o kung iyem abin nyere tung eni ab’e nyie irikang abe n’eni ab’e de-achi, ka kung tyung eni ab’e yi n’ebwatung bin. Ide iyi, i yi nang achichi. Awo iyen h’o chaa he dee ì chi nang ngin. 22 "Ide iyi a kung iyem woo he m k’abo. I yi r’uni ang’a nyie Ungwa Atabuchi re; Ide iyi ìhììhè h’a nyie he. I tum yi r’uni ang’a nyie Ide iyi re. Ungwa Atabuchi ìhììhè nga, bia n’eni ab’ahe a chaa dee i ba kung Ide imin tyung abe." 23 Ijisos a shiri achi fan eni-utung imin, ka kung kang n’abe k’irifuu dee, "Irinen i yi ke eni ab’e na iyem ab’amin e na bin. 24 K’ǹ de amin dee, eni gbuduu ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang abe n’ébèshé gbuduu e mang chaa dee k’abe è ne iyem 0 ab’amin e na bin; abe e tum mang ne he re. Abe e mang chaa dee k’è yuo iyem ab’amin e yuo bin; abe e tum mang yuo he re." 25 Ukaani kin ng’i faa eni Unaa a nokpo nam k’ì jiri Ijisos k’ì kwa he. Unyiche ana a bii Ijisos dee, "Ukaani, ibang h’m máng be shi k’m̀ chi r’irikpen unyang nyua iye kpemm? 26 Ijisos a hara he dee, "Denang h’e fuo k’ashan Unaa Atabuchi? Ibang h’o buo ka?" 27 Unyiche ana a hara Ijisos dee, "E fuo dee, ’Ukaani Atabuchi iwon ì nyin wo mia r’irityem iwon woo, mia r’ūnyāng iwon woo, mia r’ukan iwon woo, mia r’ujim iwon woo.’ ’Ùné iwon ì nyin wo n’awo iyen o nyin ufo iwon.’ " 28 Ijisos a de he dee, "O hara taanung. Shi nang te, k’ò chi r’irikpen unyang." 29 Unyiche ana a chaa k’ahe ì ke ufo imin irikpang. A kung bii Ijisos dee, "Ayung h’a ka yi ùné iyi ngin?" 30 Ijisos a hara he dee, "Uni kin a nokpo yè k’Ijerusalem naa achi nuo k’Ijeriko. Ebeji e kwa he k’ukwo, kpom he tung kwee k’ì fo, wam he alu imin, kpe iyem imin woo nokpo. 31 K’unyang ang’unyiche ana a tyang ka k’ukwo, uni ang’i shang ukum k’Uchom Atabuchi a be gbe k’ukwo ana; a ne he. A muo gbe k’irifuu ukwo, gbe imin. 32 "Uni kin ang’i yi k’iriwu eni ab’e sha okulo k’Uchom Atabuchi a be gbaje nga; a ne unyiche ana. Ahe pee a muo gbe k’irifuu ukwo, gbe imin. 33 "Unyiche kin ang’i ba yè k’Isamaria a gbe k’ukwo angana. A be ne he ng’ahe a tyang ka. Ebeshe a shi he n’ahe. 34 Ehe a ka ye fan ahe, ye tuo he ibaa imin, kung ebeku ahe n’ebetuo he he k’ibaa, kung iyia ifom bua he ahe. A kung he pom k’itum ityokaba imin, ye k’uchom ang’e kpa eniga ha, mang ne gbe r’ahe. 35 K’achi-atanani, ehe a kung ūné gbaje k’ungwu une ang’è shi k’ate aha, ye ke uyen uchom ana. A mang kung de he dee, ’Ne gbe r’unyiche angin. K’unyang ang’m be tum be ma, m ba ka-a iyem woo ang’o ben k’inyamfo unyiche angin bia n’ang’maa ke wo ngin.’ " 36 Ijisos a kung ityang angin pom irishi k’abibii dee, "Eni echia abin, ayung h’a yi ùné uni ang’ebeji e kwa kpom ngin?" 37 Ukaani ang’i faa eni Unaa a hara Ijisos dee, "Ang’a ne he ebeshe nga." Ijisos a kung de he dee, "Ye, k’ò ye shi nang n’unyiche angin a shi ngin." 38 Ng’Ijisos ahe n’eni-utung imin e kwa e ya iriten ngana, ehe a gbaje k’udyara ichicho. Unyinye kin ng’e kuo dee Imata a kuo he uga. 39 Imata i yi r’ungwiye unyinye ng’e kuo dee Imeri. K’unyang ng’Ijisos a ye k’uchom ibere ngana, Imeri a chi k’abia imin, naa atyung yuo iyem ab’ahe i faa abe. 40 Imata utitibi a kibi abuni achi iyem uga ashini. A ka ně nyuo he ngana, ehe a ka be dee, "Ukaani, o na ng’ungwiyaa a tyang iyem woo naa mi dee m̀ shi utitibi iyi ngin ne a? De he k’ì be kpere mi." 41 Ijisos a de he dee, "Imata, Imata, uhung iyem gbuduu i ba awo. 42 Iyem kin ìhììhè h’a yi k’irikpebe. Imeri a ne ang’a taanung wam; i tum yi r’uni ang’i ba kpa he tung he abo re gbangg."

11

1 K’irite kin Ijisos a mang yi k’ushang acheni k’ipi kin. K’unyang ng’ahe a mia, uni-utung imin kin a kung de he dee, "Ukaani, faa ti n’e cha ushang, utam kin n’Ijon a mang faa eni-utung imin ngin." 2 Ijisos a kung de abe dee, "Unyang ang’amin e ba cha ushang, è kang dee, ’Ide iten, eni è he irijun iwon k’uchi fu woo. Itung-ushe iwon ì be. 3 Ke ti iriji iten mia irite woo. 4 Tyang iben iten ke ti, k’ucheche dee abere pee e tyang ka eni ab’e sha iben ha ti. Ye r’abere k’ujirini re.’ " 5 Ijisos a kung kang n’eni-utung imin dee, "I máng be chi dee, n’amin e jwen ngin, uni kin a nokpo ye fan udim imin k’ududyen uchu, ye de he dee, ’Udim iyi, ka ke m ilum ibred ichia. 6 Udim iyi kin ng’a nuo iriten a ka nè ba yee ngin. N tum yi r’iyem iyem ka k’m ba ka he re.’ 7 "K’udim iwon ang’úchōm ana ì máng be ne k’uchom imin ka, hara dee, ’Ka nyuo mi k’ufo re. Maa ku irishi ma. Abere n’ebwa iyi e ne kin k’itang e mwa une ma. I yi m kin k’ǹ nokpo yè k’itang ya kung iyem ka-a re.’ 8 K’ǹ de amin dee, k’ehe ì máng be dee ahe i yi udim iwon nga, ahe i ba nokpo yè k’itang ka-a ibred re, nang nyaa ngin, i ba nokpo ka-a ibibiibang ang’o chaa k’ucheche dee o nyua nam kpemm bii he; ichwan a shi wo re. 9 "Ng’i yi nang ngana, k’ǹ de amin dee, amin è bii iyem; amin e kpa iyem anga. Amin è chaa iyem; amin e na iyem anga. Amin è kum abo k’irishi; e buu ka amin. 10 Uni ang’a bii iyem, i kpa. Uni ang’a chaa iyem, i na. Uni ang’a kum abo k’irishi, e buu ka he. 11 "Amin ab’e jwen ngin, ayung h’ungwa imin i bii he ìkwèń, ng’i kwa ushi ka he? 12 Ayung h’ungwa imin i bii he ate-ufaa, ng’i kwa ùnàng ka he? 13 K’amin ab’e yi eni-ijijaa e nyie n’e kung iyem inung ka ebwa inen, h’Ide inen ang’i yi k’irihung ataba ngin, k’eni e bii he Okataa-Unyang imin, ì máng be kung ke abe re a?" 14 K’unyang ichicho, Ijisos a libi r’unyim hum iye tung unyiche kin ang’a kwa unyim, k’a kwom ungwu. K’unyang ang’unyim ana a hum iye tung he, unyiche ana a ně kang irikang. A ka kwa eni ab’e yi ka woo k’ufo. 15 Ab’echicho e dee, "Ibeeljebul, ng’i yi ukaani unyim woo, h’a ke he ukan k’i libi r’unyim hum iye ngana." 16 Eni ab’echicho e chaa dee k’è kwa he k’ukwo ichicho ngana, abe e de he dee ì shi akwani-ufo k’ì tyung dee Atabuchi h’a chom he ngin. 17 Ijisos a nyie iyem ang’i yi abe k’irityem woo. A ka kung de abe dee, "K’ubang kin a ka che iha, ně nuo uche n’ebene, i cha gba igben mokpang ubang ana i ka paa re. K’iku-irifen e ka che, ně kan itung n’ebene, i cha gba igben mokpang abe e ka paa re. 18 K’Isetan a ně nuo uche n’ufo imin, denang h’ukan imin i ka ba cha gba igben ngin? M kang angin k’ucheche dee amin e kang dee m libi r’unyim hum iye k’ucheche dee Ibeeljebul h’a ke m ukan dee m̀ libi r’abe hum iye ngin. 19 Gb’i yi dee Ibeeljebul h’a ke m ukan dee m̀ libi r’unyim hum iye ngin, ayung h’a ka ke eni-utung inen ukan dee è libi r’abe ngin? Eni-utung inen h’e ba nam amin uchi ngin. 20 K’i yi gbè k’ukan ang’Átabuchi h’m libi r’unyim hum iye ngin, h’a tyung dee itung-ushe Atabuchi a be fan amin ma. 21 "K’unyang ng’uni ang’i yi r’ukan a gung iyem-ebedie imin woo jwen ka, i bam uchom imin, i yi k’uni i ba ja he iyem imin fuo re. 22 Ayini, k’uni ichicho ang’i yi r’ukan fu, a be shiri k’itung n’ahe, fu he, i kpa iyem-ebedie imin woo ab’ahe a naa irityem n’ahe dee i kwa bam iyem imin. Ehe i kung iyem imin ab’ahe a fuo ya cha ka eni imin. 23 "Uni ang’i yi n’ami re, h’i yi uni-irinam iyi nga. Uni ang’i bang iyem iyi gung n’ami nga re, h’i paa mi ahe apaani nga. 24 "K’unyim a hum iye tung uni, unyim ana i nokpo ten bee mia r’iribu chaa ipi anyangani. Ehe a tum ne re; i kang n’ufo imin dee, ’M ba tum itum ya k’uchu iyi ng’maa nokpo tyang he ngin.’ 25 Nang ana, k’ehe a tum itum be, i na dee e tia ipi woo chachacha, kung iyem woo gung naa tantan. 26 I ka nokpo ya k’iye, ya ba r’unyim ab’ichicho idieha, b’e yi ijijaa fu ahe iyen. Abe woo e ka ba ngwia k’uchu ana. Nang ana, unyim abin b’e tum be kwa uni angin ngana e sha he k’i ka shiri he iyen-iyen fa ang’ahe a mang yi k’unyang ng’unyim kin ìhììhè a mang kwa he ngin." 27 K’unyang ng’Ijisos a kang iyem angin, unyinye kin yè k’iriwu eni ab’e jwen ka, a ka kung kang n’Ijisos dee, "Denang h’iye iwon ang’a fen wo kwa kpere ngin i ka nen ke!" 28 Ijisos a dee, "Ehee, irinen ang’a dyem fu i yi ke eni ab’e yuo irinyom irikang Atabuchi, shi n’ahe a kang nga." 29 Ng’eni ab’e chie he Ijisos e ka ně nya ha gbuduu ngana, ehe a kang dee, "Eni ab’ánētèn ngin e yi ijijaa eni ba. Abe e chaa dee k’è ne akwani-ufo k’ì tyung uchia dee Atabuchi h’a chom mi ngin. I yi r’akwani-ufo ichicho ang’e ba sha tyung abe uchia bia n’ang’a mang shi n’Ijona ngin fo re. 30 N’iyem ang’Ijona a mang shi a tyung eni ab’Íninibe uchia ngin, nang utam kin h’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba tyung eni ab’ánētèn uchia ngin. 31 "K’irite ang’Atabuchi i ba nam eni uchi, ushe unyinye ang’a be yè k’abu i ba nokpo nam bin eni ab’íyé angin, k’ucheche dee ehe a be yè k’ipi irigben hee k’ì be naa atyung yuo iyem achi-adeni ab’Isolomon a faa eni. Aneten ngin, uni ang’i yi ngin a fu Isolomon. 32 K’irite angana, eni ab’Íninibe pee e ba nokpo nam bin eni ab’íyé angin, k’ucheche dee abe e shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben, ng’abe e yuo ng’Ijona a mang bun de abe ngin. Aneten ngin, uni ang’i yi ngin a fu Ijona. 33 "I yi r’uni ang’i gba ilampu kung nyere re; e tum gba ilampu kung igarawa cha he ha k’itang ne. E gba ilampu kung pom k’ipi ang’a kan nga, k’ì màng nung eni ab’e ba gba ya k’uchom ka. 34 Irichi iwon i yi ilampu ang’í màng nung inyamfo iwon nga. K’unyang ng’irichi iwon i na ine charaa, i nung inyamfo iwon woo ngwangg. K’unyang ng’irichi iwon a taanung ne, ifufu i ja ha inyamfo iwon woo. 35 Bam ufo iwon, k’ine ang’í màng nung inyamfo ì shiri ifufu re. 36 Gb’inyamfo iwon i yi r’ine, k’i tan nung he ngwangg woo, k’i yi r’ipi ang’a ji ifufu re, i cha ngwangg woo, n’unyang ang’ilampu i tan nung wo ngwangg nang." 37 K’unyang ng’Ijisos a mia r’irikang abin akangani, Ifarasis kin a kuo he uga dee ì ye ji iriji n’ahe. Nang ana, Ijisos a ye chi k’itang k’ì ji iriji. 38 Ifarasis angin a ne ng’Ijisos a tuo abo n’unaa ibere a dee è shi mokpang k’è ka ji iriji ngin ne. A ka kwa he k’ufo. 39 Ukaani Ijisos a ka kung kang n’ahe dee, "Amin Ifarasis ngin, amin é tuo ogbagala ahe n’unaa yè k’itum imin ìhìhììhè; irityem inen amin eyen a chie r’iyem atuoni ke ufo inen har’ujim ijijaa ìhììhè. 40 Amin eni-irichom, Atabuchi ng’a shi inyamfo h’a shi irityem ngin ne a? 41 Amin è kung iyem ab’i yi k’aha ogbagala ahe n’unaa bana ke eni-irikanya. K’amin e shi nang ana, iyem woo i ka tan ka amin. 42 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin Ifarasis! Amin ē kúng ab’iwiri iyem ufia ab’e ba r’ahe yè k’utyen, buo he wam kin kin yè k’irihung irifo ka Atabuchi. Amin e tyang iyem inung ashini; Atabuchi a tum nyin amin ne. Amin è máng be shi iyem abin mokpang, k’è ka shi ab’a titung. 43 Amin Ifarasis, denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin! I nyin amin k’è chi k’inang áhēnī-úchī k’uchom ab’e cha ushang; i tum nyin amin k’è ten mia udyara, k’eni è kang n’amin, kuo amin dee ’Ukaani.’ 44 Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin! Amin e yi n’ungwu īrīkwùn̄ ab’e yi k’è chuo re, k’eni e ně ten abia gba r’ahe han n’anyieni dee i yi ungwu īrīkwùn̄ ba nang." 45 Uni kin k’iriwu ekaani ab’e faa eni Unaa a kung kang dee, "Ukaani, ng’o kang nang ngin, o buu abere ate bu pee." 46 Ijisos a de he dee, "Amin ekaani ab’e faa eni Unaa, denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin bu pee! Amin ē kúng úkpàng ang’í nyìè chie re kung ka eni dee è chie; amin eyen e tum ha abo k’è kpere eni k’úkpàng abin achieni re. 47 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin! Amin e sha ìrìkwùn̄ ab’e nyi irikwom eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang k’i cha tantan k’irichi. Eni abin, ab’ichia inen h’e kwa abe gu ngin. 48 Angin a tyung dee amin e bang k’iyem ab’ichia inen e shi, k’ucheche dee abe h’e kwa eni abin gu; amin h’e tum sha ìrìkwùn̄ ibere k’i cha tantan k’irichi. 49 K’ucheche angin, Atabuchi a kang k’achi-adeni imin dee, ’M ba chom abe eni ab’e yuo yè k’ungwu iyi kang abe n’eni-ichom iyi; eni abin e ba kwa ab’echicho gwa, mang ka ab’echicho irinam. 50 Nang ana, eni ab’ánētèn ngin e ba kpa irinyuo k’ucheche eni woo ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang b’e gu, abo n’iye angin a kpi iku, 51 kung yè k’unyang ng’e gu Ebel be kwom k’unyang ng’e gu Ijakaraya. Ijakaraya angin h’e gu k’Uchom Atabuchi k’udyen ime ang’e shang ukum ahe n’ipi ang’i yi kataa ngin. Achichi h’m da amin ngin dee, eni ab’ánētèn ngin e ba kpa irinyuo k’ucheche ibere woo. 52 "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka amin, ekaani ab’e faa eni Unaa! Amin e kwa igbogoro ang’e kwa buu irishi ya k’uchom irikang anyieni; amin eyen e chwen dee e gba ya k’uchom ana ka re; eni ab’e tum dee e gba ya ka bin, amin e jung abe ukwo." 53 Ijisos a nokpo yè k’ipi ana. Ekaani ab’e faa eni Unaa abe n’Ifarasis abana e ně bin Ijisos kangg, ka bii he abibii gbe r’iyem gbuduu. 54 Abe é yi chim dee k’abe è kwa Ijisos k’ì kang irikang mu k’itang.

12

1 Eni uno gbuduu e gung jwen k’unyang angin, k’abe e ně nya ebene abia. Ijisos a gbegbe de eni-utung imin dee, "Amin è bam ufo inen tung ihihiri ang’Ífarasis. Ihihiri ibere i yi n’iyist ang’i sha ibred k’i mwia nang. 2 Iyem woo ang’a chi ifu, Atabuchi i ba ba r’ahe k’iye. Iyem woo ang’eni e nyere, Atabuchi i ba sha k’eni e nyie he. 3 Ng’i yi nang ngana, iyem woo ang’amin e kang k’ifufu, e ba yuo he r’ichie ngwangg. Iyem woo ang’amin e tim k’aha íríkwún, e ba kang he k’iye ngwangg k’eni woo è yuo. 4 "Edim iyi, k’ǹ de amin dee, amin è shere eniom ne. Abe e yi r’ukan k’e gwa inyamfo ìhììhè. Abe e yi r’iyem ichicho ang’abe e sha ma fo re. 5 M ba da amin uni ang’amin è máng be shere: amin è shere Atabuchi. Ahe h’a yi r’ukan k’i gwa inyamfo inen; i tum mang yi r’ukan k’i kung amin tyang ha k’ine. Ee, k’ǹ de amin dee, ahe h’a yi uni ang’amin è máng be shere he. 6 "Ē nyíé irichiche idyang k’ishile iha re a? Nang nyaa ngin, Atabuchi i nia irityem tyang irichiche itang kin ne. 7 I yiyi iyiri k’irishi inen, Atabuchi a buo he abuoni. Nang ana, amin è shere re; amin e yi Atabuchi k’irikpebe fu irichiche abin gbuduu gu-he. 8 "K’ǹ de amin dee, uni ang’a de eni dee ahe a bang har’ami, ahe h’ami Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom m ba da idengeli Atabuchi dee uni ana a bang har’ami. 9 Uni ang’a be de eni dee ahe a nyie mi re, ahe h’ami m ba da idengeli Atabuchi dee maa nyie he re ngin. 10 "Uni ang’a kang ijijaa irikang he Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom, Atabuchi i tyang ka he. Uni ang’a kang ijijaa irikang he Okataa-Unyang, Atabuchi i tyang ka he re. 11 "E ba ya r’amin dee k’è be nam amin uchi k’uchom ab’e cha ushang; e tum ba ya r’amin nam k’abia ébéshé r’eni ab’e na gba r’ipi. K’unyang angana, amin è be uhung gbe r’iyia ang’amin e ba ha re. 12 Okataa-Unyang i ba faa amin k’unyang ana iyia ang’amin e ba ha." 13 Uni kin k’iriwu eni ab’e jwen ka a de he dee, "Ukaani, de ungwiyaa dee ì kung iyem ide iten che n’ami." 14 Ijisos a dee, "Udim iyi, ayung h’a ke m ukan dee k’ǹ nam uchi, k’ǹ de amin eni eha k’è kung iyem che n’ebene ngin?" 15 Ijisos a kung de eni abana woo dee, "Amin è naa achi k’è bam ufo inen tung iyem ang’kung-kung-kung abereni. Irikpen uni a chi iku k’iyem gbuduu ab’ahe i yi r’ahe nga re." 16 Ijisos a bun ityang de abe dee, "Uchu-inyie kin i yi r’utyen dyem; iyem a tum mu he. 17 A ně jim ujim dee, ’M yi r’itim kín gbaa k’m ba ha iyem iyi re. Denang h’m ba sha? 18 Itambin h’m ba sha ngin: m ba paa itim abin wa ko, k’m̀ shi itim ichicho ab’a dyem ugboo. Yè ka h’m ba jwen iyem ang’m ba ba r’ahe yè k’utyen har’iyem iyi woo. 19 N ka ně da ufo iyi dee, ’A tang mi bura! Yee ngin m yi r’iyem inung gbuduu, k’m ba naa k’uchi k’i kpere mi k’irije gbuduu. M ba nè hum unyang, ja iyem, ngwa iyem, nen, n’maa chaa obeene.’ 20 Atabuchi a de he dee, ’Awo uni-irichom angin, r’uchu angin m ba kpa irikpen iwon. Ayung h’a ba kung iyem abin woo ng’o gung naa ufo iwon ngin?’ " 21 Ijisos a pom ityang angin irishi dee, "Itambin h’ahe i ba cha ka eni ab’e gung iyem naa ufo ibere k’uchi, b’e mu inyie k’achi Atabuchi re." 22 Ijisos a ka kung de eni-utung imin dee, "K’ucheche angin h’m da amin dee, amin è bè uhung gbe r’iyem ang’amin e ba ja, k’amin è chi uwuuwum ne ngin. Amin è tum bè uhung gbe r’iyem-ufo ang’amin e ba chiri re. 23 K’uni ì chi r’irikpen i yi dungg fu iriji. Inyamfo i tum yi dungg fu ifom. 24 Amin è ne anyin. I yi r’iyem ang’abe e kwen ne. E tum furu iyem ne. E tum yi r’itim ahe n’iribiri re. Atabuchi h’a ka abe iriji ngin. Amin e yi k’irikpebe fu anyin. 25 Ayung k’iriwu inen ngin h’a máng be ji iye kwee gbe ang’ahe ì máng be chi k’iye angin k’ucheche uhung abeni ngin? 26 Gb’amin e yi r’ukan k’e sha ungwa-iyem angi kwee ngin ma re, ibang h’amin é bà uhung gba r’iyem ab’a titung ngin? 27 "Amin è jim gbe r’iwaabo, n’abe e kan woo. Abe e sha okulo re, e tum titya uwuo k’è kpii ifom ne. K’ǹ de amin dee, i yiyi Isolomon, ng’a mang mu inyie fu eni woo, a chiri alu ang’a taanung ajang iwe ab’iwaabo abin e wum ngin ne. 28 Abwan ang’e na he onyin ngin, ufo e tim he sha ine, Atabuchi h’a chiri he iyem-ufo ngin. Denang h’ahe ì máng be chiri amin iyem-ufo re ngin? Achi-anaani inen i ka yi kwee iyen-iyen. 29 Iyem ang’amin e ba ja har’ang’amin e ba ngwa, amin è jim gbe r’ahe re. Amin è bè uhung ne gbangg. 30 Eni ab’íyé angin b’e nyie Atabuchi re h’e chaa iyem abin woo nang ngin. Ide inen a nyie dee amin è máng be chi r’iyem abin pee. 31 Iyem ang’amin è máng be shi h’a yi dee, amin è chaa itung-ushe imin. K’amin e shi nang, ehe i ka ba ka amin iyem abin bia ka. 32 "I yiyi ng’amin e yi gbaa re ngin, amin è shere re, k’ucheche dee Ide inen a jim dee i yi tantan k’ì kung itung-ushe imin ke amin. 33 Amin è kung iyem ab’amin e yi r’ahe woo nyie ji, k’è kung ūné imin ke eni ab’e kwa irikanya. Amin è gung inyie inen naa ye k’ipi ang’i ben ne; è kung he naa ye k’irihung ataba nga. Yè ka iyem i sha he re, k’ucheche dee ebeji e gbaje ka re; ìkúng i tum ja he re. 34 Ipi ang’amin e naa inyie inen, yè ka h’irityem inen i pom. 35 "Amin è gung ufo, tye ikpukpu ifom inen he kangg, k’è gbe ine he k’ilampu inen naa k’ì màng. 36 Amin è chi n’ebwatung uchom uni ukaani e chi e bam achi imin dee k’ì be yè k’uga-unye nang. K’unyang ang’ahe a be kum abo k’irishi, abe e nokpo buu he irishi ukuukwo. 37 Irinen i ba cha ka ebwatung ab’ukaani ibere a be ne abe ng’e chi nyang he. Achichi h’m da amin ngin dee, ukaani angin i ba pere ifom imin tuu ya k’uchi, ka kpa ebwatung imin cha k’itang, ka sha iyem ka abe n’abe è máng be shi ke ahe iyen. 38 Ebwatung abin e ba cha r’irinen k’ukaani ibere a bibe k’ududyen úchū, k’a tum ka chi gbe unyang angana ka be k’achi irite, be ne abe k’e chicho achi nyang. 39 "Amin è nyie angin dee, k’uyen uchu ì nyie unyang ang’uji i ba ba nga, k’ehe i mwa une re, tung uji i ngwia he k’uchom. 40 Amin bu pee è gung ufo mia unyang woo, k’ucheche dee Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba k’unyang ang’amin e naa achi re." 41 Ipita a bii dee, "Ukaani, o bun ityang angin da abere ìhììhè nga a, h’i yi ke eni woo nga?" 42 Ukaani Ijisos a hara dee, "Ayung h’a yi ungwatung uchom ang’a nyie irikang, ng’è máng be kung achi naa k’ufo imin ngin? Ahe h’ukaani imin i kung ebwatung uchom ab’a titung woo ha he k’abo, k’ì che iriji ke abe k’unyang ng’abe è máng be ji iyem ngin. 43 Irinen i ba cha ka ungwatung ana k’ukaani imin a be fan he ng’ahe i sha iyem ang’ukaani imin a de he dee ì shi. 44 Achichi h’m da amin ngin dee, ukaani imin i ba kung iyem imin ang’ahe i yi r’ahe woo kung ha ungwatung angin k’abo. 45 K’ungwatung uchom ana a ka ně jim dee, ’Ukaani iyi i ba tum ba yee ngin ne,’ nè kpom ene imin ab’a titung, fuo iriji ab’i yi ka ja, fuo ebetuo ngwa nè bom, 46 ukaani ungwatung angin i ka hum k’irite ahe n’unyang ang’ungwatung ana a naa achi re. Ukaani imin i ba ka he irinyuo kangg, ka chom he k’i ya kpa irinyuo gwa ha n’eni ab’e yi k’è naa achi k’ufo ibere re. 47 "Ungwatung ang’a nyie iyem ang’ukaani imin a chaa he dee ì shi, k’a gung ufo shi he re, e ba kpom he kangg. 48 Ungwatung ang’a nyie iyem ang’ahe ì shi ke ukaani imin ne, k’a tum shi iyem ang’è máng be kpom he, ìkwūn imin i cha iyen-iyen ne. K’e kung iyem gbuduu ke uni, e ba chaa uni ana dee ì tum n’īyēm gbuduu ke. K’e tum kung iyem yebe gbuduu fu ke uni dee ì ne gbe r’ahe, e ba bii he dee ì tum n’īyēm yebe nang gbuduu ke." 49 Ijisos a dee, "Maa be dee k’m̀ gbē ìnē tim iye angin, unikpe dee ìnē anga a kibi amangani ma. 50 M yi r’irinyuo ugboo ng’m ba kpa. M ba chibi k’irinyuo angin n’e kwa uni chibi k’umo k’unyang ng’e dee e wa he umo nang. Irityem iyi i ba ba k’itang ne kpemm k’irinyuo angin i mia. 51 Amin e jim dee maa be r’ukwun nuo ba ka eni k’iye angin nga a? K’ǹ de amin dee, maa be r’ukwun nga re, maa be k’m̀ shi eni k’è che tyang ebene nga. 52 Kung yee ngin naa achi nuo k’úchú, iku-irifen ang’i yi eni edyang, abe e ba ka chà tyang ebene. Eni echia e ba nè ha ab’iha achi. Eni ab’iha e ba nè ha ab’ichia achi bu pee. 53 Ide ahe n’ungwa imin ang’unyiche e ba nè ha ebene achi. Iye ahe n’ungwa imin ang’unyinye e ba nè ha ebene achi. Enyinye abe n’enye ebwa ibere e ba nè ha ebene achi." 54 Ijisos a kung kang n’eni ab’e yi ka woo dee, "K’unyang ng’amin e ne k’umo a he, ně tuo irihung uwia, amin é kàng ubwon kin dee umo i ba naa. I tum naa nang achichi. 55 K’unyang ng’amin e ne k’uhum-itibi i gba, amin e dee irifaa i ba kum. I tum kum nang achichi. 56 Amin eni-ihihiri, amin e nyie irikpebe iyem ab’amin e na k’iye angin k’unyang ng’umo i ha, har’unyang ng’uhum i kum. Ibang h’amin e ka nyie irikpebe iyem ab’i sha yee ngin ne? 57 "Ibang h’amin e ka nyie iyem ang’i yi kpakpa, k’e sha r’ufo inen ne ngin? 58 K’uni a fuo ashan kwa-a ye k’è nam uchi, chim k’ò kang n’uni ana k’ì mia irinam angin k’ukwo. K’o tim he anung ne, k’o gbaje ka, i ya r’awo ya gbaje k’abia unam-uchi, unam-uchi i kung wo ka alu-ishi, alu-ishi i tum kung wo ya ha igbakobo. 59 K’ǹ de wo dee, o ba nyua cha ka kpemm k’ūné ang’e jung wo, o ka he mia gbangg."

13

1 K’unyang ana eni echicho b’e mang yi ka, e bun ungwu de Ijisos gbe r’eni Igalili ab’Ipailat a gu k’unyang ang’abe e jwen dee e shang ukum ka Atabuchi. 2 Ijisos a bii abe dee, "Amin e jim dee eni Igalili abin e shi iben fu eni Igalili ab’a titung woo h’abe e fo nang ngin a? 3 Ehee, i yi nang nga re. K’ǹ de amin dee, k’amin e shi ebeshe, kung irityem inen tung iben ne, amin woo e ba fa n’eni abin e fo ana. 4 Amin e were gbe r’eni irifo-r’idiechia k’Isilom ng’uchom uchi a mang yebe gu abe bin ne a? Amin e jim dee abe b’e yi eni ijijaa fu eni ab’a titung woo b’e yi k’Ijerusalem a? 5 I yi nang nga re. K’ǹ de amin dee, k’amin e shi ebeshe, kung irityem inen tung iben ne, h’amin woo e ba fa n’abe e fo ana." 6 Ijisos a ka bun ityang angin de abe dee, "Unyiche kin a mang yi r’uchi ang’i wum igbii ng’e kwen k’utyen imin. Ehe a ye chun uchi angin, a ne igbii r’ahe re. 7 Nang ana, ehe a kung kang n’uni ang’i na gba r’utyen imin ana dee, ’Aje achia h’a yi ngin, ng’m ba chun uchi angin, n tum na igbii r’ahe re ngin. Kpi he jung tyang k’itang. A nam ngin ku ukwo jii.’ 8 "Unyiche ang’i na gba r’utyen ana a de ukaani imin dee, ’Ukaani, mang tyang uchi angin k’irije kin fo. M ba kpa iribere kirikiri ha he, fuo igidi ha he k’iku. 9 K’a wum igbii ichieje, h’a taanung; haa re, k’a mang wum igbii re maa, è kpi he jung tyang k’itang.’ " 10 K’irite kin Ijisos a chi i faa eni iyem k’uchom ang’e cha ushang. I mang yi k’irite-anyangani nga. 11 Unyinye kin i mang yi nga ng’a kwa unyim k’a shiri gogo re k’i gbaje k’aje irifo-r’idiechia ma. Ehe a ka ně kibi kokoko, k’i nyìé he nia re. 12 K’unyang ng’Ijisos a ne unyinye angin, a kuo he dee ì be, ka kung kang dee, "Ane, yee ngin ó mīā yè k’irinyom ang’i mwa-a ngin ma." 13 Ijisos a kung abo pom he, k’ikpitum unyinye angin a ka nia, k’ehe a nokpo nam deedeedee, ně pia Atabuchi. 14 A ka ně gbiri ukaani ang’i na gba r’uchom-ushang angin irityem dee Ijisos á mīā uni k’irite-anyangani. Nang ana, ehe a de eni ab’e jwen ka dee, "Irite ab’e sha okulo k’utyang i yi idyaakin. Amin è be k’irite abin k’è yan amin. Uni ì be k’irite-anyangani re." 15 Ukaani Ijisos a hara he dee, "Amin b’e yi eni ab’e sha ihihiri. A ji dee i yi r’uni kin k’iriwu inen ng’i pere igundu imin ahe n’ityokaba imin yè k’ipi ang’e tuu he dee k’ì ye ngwo umo k’irishaa k’irite-anyangani re a? 16 Unyinye angin, ng’i yi uyaa Abraham, ng’Isetan i ka he irinyuo gbaje k’aje irifo-r’idiechia ngin, amin e jim dee è máng be kpere he k’irite-anyangani re a?" 17 Eni ab’e he Ijisos achi, ichwan a ně sha abe k’iyem ang’Ijisos a kang ngin. Eni ab’a titung e yi r’irinen kangg k’iyem akwani-ufo woo ng’Ijisos i sha ngin. 18 Ijisos a ka mang kung bii dee, "Denang h’itung-ushe Atabuchi i yi? Ibang iyem h’m ba kung chia n’ahe ngin? 19 Itung-ushe Atabuchi i yi n’îtàńg iyem ang’a jun fu woo, ng’uni a kung kwen k’utyen imin ngin. Itang iyem angin a mi, ka kan shiri uchi, k’anyin e be shi uchu he k’abubo imin." 20 Ijisos a mang bii fo dee, "Ibang iyem h’m ba kung chia n’itung-ushe Atabuchi ngin? 21 Itung-ushe Atabuchi i yi n’iyist ang’unyinye a kung tung gu-he n’iyem ang’e kwa sha ibred ngin. Iyem ang’e kwa sha ibred i yebe k’i chie k’unaa igirigi; iyist kwee i sha he woo k’i mwia." 22 Ijisos a naa achi nuo k’Ijerusalem. Ng’ahe a naa achi nuo i ya, ehe a jung gbe k’udyara atitye-atitye gbuduu, faa eni iyem nang r’ukwurukwo. 23 Uni kin a be bii he dee, "Ukaani, eni kwee ìhììhè b’e ba kpen ngin a?" Ijisos a de abe dee, 24 "Amin è chim k’è gbe k’ungwu irishi ang’i yi fii ye k’aha, k’ucheche dee eni gbuduu e ba chim k’è gbe ye ka k’aha; i tum ba nyìè abe gba ya ka re. 25 Uyen uchom i ba nokpo kung irishi kwà. Nang ana, amin e ba nam k’iye kin, kum abo k’irishi, ka nè kang dee, ’Ukaani, buu ti irishi.’ Ehe i ba hara amin dee, ’Ab’ayung nga? Maa nyie amin ne; n tum nyie ipi ang’amin e ba re.’ 26 "Nang ana, amin e ba da he dee, ’Abere h’é mang yi ji iriji, ngwo iyem gu abo he n’awo ngin ne a? Awo ó yi faa eni iyem k’ipi iten ngin ne a?’ 27 "Ehe i mang ba kang fo dee, ’Maa nyie amin ne; n tum nyie ipi amin e ba re. Amin è nokpo tung mi, amin woo ab’e sha ijijaa.’ 28 "Denang h’amin e ka ba chie uchie, kpom ishang n’ebene k’unyang ng’amin e ba na Abraham, Ajik, Ijekop r’eni woo ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, ng’abe e ba cha k’itung-ushe ang’Átabuchi; e ka kung amin libi nokpo yè ka. 29 Eni echicho e ba ba yè k’irikwie, ba yè k’abu; ab’echicho e ba ba mia r’ipi woo, ba cha ja iyem k’itung-ushe ang’Átabuchi. 30 Nang ana, eni echicho ab’e fàà itum yee ngin e ba shiri uchaa-ùchú; ab’echicho b’e chaa-ùchú yee ngin e ba shiri ufaa-itum." 31 K’unyang ana Ifarasis ab’echicho e be de Ijisos dee, "Nokpo yè k’ipi angin ye k’ipi ichicho. Iherod a chaa dee ahe i gwa-a." 32 Ijisos a de abe dee, "Amin è ye de anyamchu ana dee, ’M ba libi r’unyim hum iye tung eni ufo, mang mīà eni yè k’irinyom, onyin ahe n’ufo. K’irite ang’irichia m ba mia okulo iyi.’ 33 Nang nyaa, m ba ya k’úchú r’iriten iyi onyin abe n’ufo r’achi-atanani, k’ucheche dee i yi k’uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ì fo k’ipi ichicho-ichicho tyang Ijerusalem ne. 34 "Eni Ijerusalem, eni Ijerusalem, amin ab’e gwa eni ab’e yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, mang kung ukaa tya gwa eni ab’Atabuchi a chom ichom fan amin. Maa mang chaa mia unyang dee k’m̀ kpe amin, gung n’ufaa i kpa ebwa imin gung ha k’abiba nang. Amin e tum chaa mi dee m̀ shi nang ne. 35 Atabuchi a nokpo tyang ipi inen ma, k’i ba na gba r’ahe fo re. Kung onyin angin naa achi nuo k’úchú, amin e ba na m fo re kpemm ya gbaje k’irite ang’amin e ba kang dee, ’Ukwun ì chi ke uni ang’a be k’irijun ang’Úkaani Atabuchi.’ "

14

1 K’irite kin Ijisos a ye k’ì ye ji iriji k’uchu ukaani kin ang’i yi Ifarasis. Irite angin a mang yi irite-anyangani nga. Eni ab’e yi ka e ně na Ijisos dangg k’è ne iyem ang’ahe i ba sha. 2 Unyiche kin ng’a mwia abo ahe n’abia a nam ka k’achi Ijisos. 3 Nang ana, Ijisos a kung bii ekaani ab’e faa eni Unaa abe n’Ifarasis dee, "Unaa iten a bang dee è mīā uni k’irite-anyangani a, h’è mia he re?" 4 Abe e hara iyem ne. Ijisos a kung unyiche ana mīā, ka de he dee ì ye iriye. 5 Ijisos a ka kung bii abe dee, "Gbé k’uni kin k’iriwu inen ngin i yi r’ungwan ahe n’api ang’a mu he k’iribere k’irite-anyangani, ehe i shakpara wam he hum iye k’irite angana re a?" 6 A nyìè abe hara he iyia kin ne gbangg. 7 Ijisos a ne dee eni echicho ab’e kuo uga dee è be ji iriji, e ně wam inang inung cha. Ehe a ka bun ityang angin de abe woo dee, 8 "K’uni a kuo wo ye k’uga-unye, ó ye ò ne inang ang’inung k’ò ka chi re. O ne re e kuo uni ukaani ichicho ang’a dyem fu awo dee ì be ka, 9 k’uni ang’a kuo amin eni eha woo ngana i ba fan awo, ba da-a dee awo ò nokpo kung inang angana ke ukaani. Ichwan i ka cha ka-a, k’o nokpo yè ka chi be k’itang. 10 "K’ucheche angin, k’unyang ng’e kuo wo, ye chi k’ipi ang’i yi be k’itang, k’uni ang’a kuo wo ngana ì ka be de wo dee, ’Udim iyi, nokpo chi be k’ipi inung angin.’ Angin i ba r’aheni-uchi ka-a k’iriwu eni ab’a titung woo. 11 Uni ang’a kung ufo imin ye k’uchi, Atabuchi i ba ba r’ahe k’itang. Uni ang’a be r’ufo imin k’itang, Atabuchi i ba kung he ya k’uchi." 12 Ijisos a ka de uni ang’a kuo he dee, "K’unyang ng’o ba sha ipam, kuo edim iwon har’ebwiye iwon r’iku-irifen iwon r’eni iwon ab’e mu inyie nga re, k’ucheche dee abe e ba tum n’àwō kuo, ya sha ka-a n’awo o shi ke abe ngin. 13 K’unyang ng’o ba sha ipam, kuo eni-irikanya bia n’eni-igwun, har’ab’e fo abia, r’ab’e faa irichi. 14 O ba cha r’ukwun, k’ucheche dee abe e yi r’iyem k’e ba fia-a re. Atabuchi h’a ba fia-a k’unyang ng’eni ab’e shi iyem ab’i yi kpakpa e ba wum yè k’irifo." 15 Uni kin k’iriwu eni ab’e chi ka e ja iriji gwa abo ha n’Ijisos a yuo iyem angin, ka kung de Ijisos dee, "Denang h’uni ang’i ba cha, ja iriji k’itung-ushe ang’Átabuchi i ba nen irinen ngin!" 16 Ijisos a ka kung kang dee, "Uni kin a mang dee ahe i ba sha ipam ikaani. A kuo eni gbuduu. 17 Unyang ipam a ka gbaje. Unyiche ana a chom ungwatung imin ang’i sha okulo ka he dee ì ye de eni ab’ahe a kuo dee, ’Amin è be ke; iyem woo a gung ma.’ 18 "Abe woo e ně da he aten-anyi atitye-atitye. Uni ang’kin a de ungwatung ana dee, ’Maa nyie utyen ka; maa chaa k’m̀ ye ne he. Chuchu, maa tim wo anung, m ba gbaje ya ka re.’ 19 "Ang’ichicho a kang dee, ’Maa nyie agundu irifo. Maa nuo ya na abe. Chuchu, maa tim wo anung, m ba gbaje ya ka re.’ 20 "Ang’ichicho fo a kang dee, ’Maa ka nè kpebe unye akpebeni. K’ucheche angin m ba ya ka re.’ 21 "Ungwatung angin a tum itum be bun ungwu iyem abin woo de ukaani imin. A ka gbiri ukaani imin irityem. Ehe a ka de ungwatung imin ana dee, ’Bu ache ye mia r’ukwo ab’ikaani har’ungwa-iribi ukwo, k’ò be r’eni-irikanya, har’eni-igwun r’efaa-irichi, nang har’efo-abia.’ 22 "K’ungwa-unyang ungwatung ana a tum be de he dee, ’Ukaani, maa shi n’o de m ngin ma. Ipi a tum mang tung kin ke eni gbuduu fo.’ 23 "Ukaani ana a kung de ungwatung imin dee, ’Ye k’iye k’ukwo ab’irigben har’iribu, k’ò ye kwa eni k’ukan k’è be, k’è ka chie k’uchom iyi. 24 K’ǹ de amin dee, eni ab’maa mang kuo chaa-ùchú bin e ba na iriji ipam iyi k’ungwu re gbangg.’ " 25 Eni gbuduu e mang ye n’Ijisos. Ehe a shiri nam, kung de abe dee, 26 "Uni ang’i ba ba fan ami, k’ehe a he ide imin achi re, nang har’iye imin, r’unye imin, r’ebwa imin, r’ebwiye imin, nang har’ufo imin, i ba cha uni-utung iyi re. 27 Uni ang’a kung uchi ang’e ba man he bia, chie pom mi re, i ba cha uni-utung iyi re. 28 "K’uni kin k’iriwu inen a dee ahe i ba ma uchom uchi, i cha k’itang buo n’i ba kan he ate mokpang, k’ehe ì nyie dee ūné ang’ahe i yi r’ahe i ba mia he re a. 29 Haa re, k’a be kpere he re, k’unyang ang’ahe a kung iku uchom he, eni woo ab’e ne iku uchom ana e ba gwia he ishang dee, 30 ’Unyiche angin a kpi iku uchom. I yi r’iyem k’i ba mia he fo re.’ 31 "K’ushe ikaani ang’i yi r’uno eni irichi r’ahe idyang a dee ahe i nuo uche n’ushe ichicho ang’i yi r’uno eni achaaha r’ahe irifo, i chaa-ùchú cha k’itang, jim he dee eni imin e yi r’ukan k’e ba nam kan itung n’ushe angana a. 32 K’i yi r’ukan k’i ba nuo uche re, i chom ichom ya fan ushe angana k’unyang ang’ahe ichicho r’igben hee, k’ì da he dee abe è kang ikwun. 33 Nang utam kin, i yi r’uni k’iriwu inen ng’a tyang iyem woo ang’ahe i yi r’ahe re ng’i ba cha uni-utung iyi re. 34 "Ebenuo i nyin. K’ebenuo a ka mia udyung imin, denang h’e ba sha he k’i nyin fo ngin? I ka shiri k’irikpebe fo re. 35 I yi k’irikpebe ke itang fo re; i tum yi k’irikpebe ke igidi fo re. E kung he wa ko jii. Uni ang’i yi r’atyung oyuo-irikang, ì yuo."

15

1 K’unyang kin eni gbuduu ab’e kwa inibi-ikpanda har’eni-iben e be fan Ijisos k’è yuo he. 2 Ifarasis har’ekaani ab’e faa eni Unaa e kibi ungwu ajini dee, "Unyiche angin i kpa eni-iben ha, mang ja iriji gwa ha n’abe." 3 Ijisos a ka bun ityang angin de abe dee, 4 "K’unyiche kin k’iriwu inen i yi r’utyam achaadyang, k’ukin a ka wam nyim, denang h’ahe i sha? I ka nokpo tyang ab’achaane r’ahe irifo-r’idiene jwen ka k’iribu, ya ten chaa ang’itang kin kpemm, k’i na he. 5 K’unyang ang’ahe a ne he, i nen, kung he cha k’igbang, 6 tum itum ba k’uchu. I kuo edim imin har’ene imin woo gung, kung da abe dee, ’Amin è be nen n’ami. Maa ne utyam iyi ang’a wam nyim ngin ma.’ 7 "K’ǹ de amin dee, nang utam kin h’irinen i ba cha k’irihung ataba k’irishi uni-iben kin ang’a shi ebeshe, kung irityem imin tung iben, fa eni achaane r’ahe irifo-r’idiene b’e naa unaa b’e yi k’è shi ebeshe iben ibere fo re. 8 "K’unyinye kin ng’i yi r’ishile irifo, k’ishile kin a ka wam nyim, denang h’ahe i sha? I gba ine ha k’ilampu, kibi uchom atiani, chaa he dumodumo kpemm, k’i na he. 9 K’unyang ang’ahe a ne he, i kuo edim imin har’ene imin woo gung, kung da abe dee, ’Amin è be nen n’ami. Maa ne ishile iyi ang’a wam nyim ngin ma.’ 10 "K’ǹ de amin dee, nang utam kin idengeli Atabuchi e nen k’irishi uni-iben kin ang’a shi ebeshe iben imin, kung irityem imin tung iben." 11 Ijisos a mang ye k’úchú bun ityang ichicho de abe dee, "A mang yi unyiche kin ng’i yi r’ebwan enyiche eni eha. 12 Ang’ungwatung a de ide imin dee ì kung iyem-ugu ibere che, k’ì wam iyia imin ke ahe. Ide imin a kung iyem-ugu ibere woo che, ke abe eni eha. 13 "A gbe igben ne, ang’ungwatung ana a gung iyem woo ang’ahe i yi r’ahe, nokpo tung uchu ide imin, ye k’ubang ang’i yi r’igben hee. A kung ūné imin ye ji bwarabwara. 14 A ji ūné imin woo ang’ahe i yi r’ahe mia. Itung a ka ně nuo k’ubang angana kangg. I yi r’iyem ichichichicho ang’ahe i yi r’ahe fo re. 15 A ka nokpo ye fan unyiche kin k’ubang ana, kung de he dee, ì chaa okulo ke ahe k’ì shi. Unyiche ana a chom he ye dee ì ye ne gbe r’ukogbo imin. 16 A ka ně nyin ungwan ana dee, k’ahe a ji akuho iyem ang’ukogbo e ja ana, ahe i guru; i tum yi r’uni ang’a ke he iyem ne. 17 "Ungwan ana a ka ně jim gba r’ufo imin. A ka nung he; a ka kung kang dee, ’Eni woo ab’ide iyi a kpe k’e sha okulo ka he, e na iriji ja titung, h’ami m ba gba ha k’ipi angin fa k’itung a? 18 M ba nokpo tum itum ya fan ide iyi, k’ǹ de he dee, Ide iyi, maa shi iben he Atabuchi nang har’awo. 19 M yi k’è kuo mi dee ungwa iwon nga fo re. Kung mi n’eni ab’o kpe k’e sha okulo ka-a nang.’ 20 A ka nokpo tum itum nuo fan ide imin. "K’unyang ng’ahe ichicho k’ukwo r’igben hee, ide imin a ne he ng’ahe a kwa i ba ana; ebeshe a ka ně sha he gbaa. A bu ye kwa he gam, kung ungwu he he. 21 Ungwan ana a kung de he dee, ’Ide iyi, maa shi iben he Atabuchi nang har’awo. M yi k’è kuo mi dee ungwa iwon nga fo re.’ 22 "Ide imin a kung ebwatung ab’e sha okulo ka he kuo, de abe dee, ’Amin è bu ache, ye be r’alu ang’a taanung fu woo, be chiri he. Amin è be r’ungwone be he he k’udyung abo, ukuo abia be chiri he, 23 k’amin è kung api ang’a taanung fu woo kung gu, k’abere è shi ipam, nen irinen he he. 24 Ungwa iyi angin a mang fufo; aneten ngin a tum wum. Ehe a mang nyim; aneten ngin abere e yaa he ma.’ Abe e ka ně nen irinen gwa ha. 25 "K’unyang anga, ungwa imin ang’ukaani i yi k’utyen. A tum itum yè ka. K’unyang ang’ahe a be gbaje k’ungwu uchu, a yuo n’e jwen kin e kum anya nyaa. 26 A kung ungwatung kin ng’i sha okulo ka ide imin kuo, kung bii he dee, ’Ibang h’e ka sha ana?’ 27 Ungwatung ana a de he dee, ’Ungwiye iwon a tum itum be k’uchu, h’ide iwon a kung api ang’a taanung fu woo gu, k’ucheche dee ungwa imin a gbaje be k’uchu r’ukwun.’ 28 "Ungwan ang’ukaani ana a ka shiri irityem anyungini, dee ahe i ya k’uchu ka fo re. Ide imin a hum iye, be tim he anung dee ì be k’uchu. 29 Ehe a kung de ide imin dee, ’A gbe igben ng’m sha okulo ka-a n’ufia nang ngin. I yi r’irite kin ng’m ben unaa iwon nyie re. Ibang h’o shi ke m nyie? I yiyi ubu kin o ke m dee k’m̀ shi ipam nen irinen n’edim iyi nyie re, 30 ahaa ungwa iwon ang’a kung wo ūné ye ben k’ukwo ang’ākpàrà, k’unyang ang’ahe a tum itum be k’uchu, o gu api ang’a dyem fu woo ke he.’ 31 "Ide imin a kung de he dee, ’Ungwa iyi, o yi k’uchu kin mia unyang woo. Iyem ang’m yi r’ahe k’uchu kin woo i yi iwon nga. 32 A taanung k’abere è shi ipam nen k’ucheche ungwiye iwon ang’a fufo, ng’a tum wum. Ehe a mang nyim; aneten ngin abere e yaa he ma.’ "

16

1 Ijisos a bun ityang de eni-utung imin dee, "I mang yi uchu-inyie ang’i yi r’uni ang’i na gba r’iyem imin. E mang de uchu-inyie ana dee unyiche angin i ben ūné imin. 2 Uchu-inyie ana a ka kuo he, kung bii he dee, ’Ibang h’m yuo gbe r’awo ngin? Be tyung mi iyem iyi woo ang’o na gba r’ahe, k’ucheche dee o ba na gba r’iyem iyi fo re.’ 3 "Unyiche angin a kang n’ufo imin dee, ’Ukaani iyi i ba wam mi yè k’okulo. M ka ba sha ibang ma? M yi r’ukan k’m ba tubi utyen ma re. I tum yi m ichiichwan k’ǹ ten nyang anyinyang. 4 M nyie iyem ang’m ba sha ma, k’m̀ chi r’edim b’e ba kpa m ya k’uchu ibere k’unyang ng’e kpe okulo tung mi abo.’ 5 "Nang ana, a ka kuo eni woo ab’e ji ukaani imin irifia dee è be. A bii uni ang’kin dee, ’O ji ukaani iyi ibang?’ 6 A hara dee, ’Maa ji akparakpa ebeku achaadyang.’ Unyiche ana a de he dee, ’Kung ashan ang’e fuo irifia ang’o ji ngana, k’ò chi k’itang, k’ò fuo achaaha r’ahe irifo.’ 7 "A bii ang’ichicho dee, ’Irifia ang’o ji i yi ibang?’ A ka hara he dee, ’Maa ji idia ikuru uno iha pom achirifo.’ Unyiche ana a de he dee, ’Kung ashan ang’e fuo irifia ang’o ji ngana, k’ò fuo uno iha.’ 8 "Uchu-inyie ana a dee unyiche angin ng’a shi ijijaa a de-achi k’iyem ang’ahe a shi ngin. Eni ab’íyé angin e de-achi k’iyem ang’abe e na gba r’ahe ka ebene fu eni ab’e yi k’okung-gboo." 9 Ijisos a ye k’úchú de abe dee, "K’ǹ de amin dee, amin è kwa inyie ang’íyé angin shi edim. K’unyang ng’inyie ana i ba mia, e ba kpa amin ya k’uchu ang’e ba cha nyua iye kpemm. 10 Uni ang’i na gba r’ungwa-iyem ang’i yi kwee tantan, i na gba r’iyem ikaani tantan bu. K’iyem ang’i yi kwee, k’uni i na gba r’ahe tantan ma re, ehe i na gba r’iyem ikaani ma re. 11 Gb’amin e na gba r’inyie ang’íyé angin tantan ne, ayung h’a ba naa achi k’ufo inen k’inyie ang’áchìchī? 12 K’amin e na gba r’iyem uni ichicho tantan ne, ayung h’a ka ba ka amin iyem ang’i yi inen? 13 "I yi r’ungwatung uchom ang’i cha r’ukaani iha re. I ha ukin achi, k’ukin i nyin he; i ha ukin k’uchi, ka mang ang’ukin. K’ūné a nyin amin, í nyìè amin sha okulo ka Atabuchi re." 14 Ifarasis e yuo abin woo, ka ně gwia Ijisos ishang, k’ucheche dee ūné a nyin abe. 15 Ijisos a de abe dee, "Amin h’e yi eni ab’e sha k’eni e kang dee amin e yi eni ab’e sha kpakpa ba. Atabuchi a nyie irityem inen. Iyem ang’eniom e jim dee i yi iyem ikaani ana, i yi iyem ijijaa k’achi Atabuchi. 16 "Unaa ang’Imosis har’iyem ab’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e fuo e mang yi r’ukan gbaje k’unyang Ijon ang’a yi wu eni umo. Abo anga ē bún ichom inung gba r’itung-ushe Atabuchi. Eni woo e chin ukwo k’è ye ka. 17 I yi kpuokpuo k’irihung ataba ahe n’iye angin è mia fu ang’ungwa-iyem kwee ng’e fuo k’Unaa ì wam nyua k’itang. 18 "Unyiche ang’a shi k’unye imin a yoro iribia, ka nokpo ye kpebe unye ichicho h’a gbe ipiri. Unyiche ang’a tum be kpebe unyinye ang’a yoro iribia h’a gbe ipiri. 19 "A mang yi uchu-inyie kin ng’a yi chiri alu ab’i kan ate kangg, mang ja ipam ikaani mia irite. 20 A mang yi uni-irikanya kin, ng’e kuo dee Ilajarus. A mang mu ibaa. É yi be r’ahe be ne k’ungwu irishi uchu-inyie ana. 21 A yi naa achi dee ahe i ba pen aten unang ab’i ba mwa yè k’unaa uchu-inyie, ja guru. Ubuho pee é yi be pen he ibaa. 22 "A be gbaje, uni-irikanya ana a ka fo. Idengeli Atabuchi e be, kung he ye fan Abraham k’irihung ataba. Uchu-inyie a fo, k’e nyi. 23 A mang yi k’ebetaa k’ínē. A kung achi ye k’uchi, ne Abraham ye r’igbirigben hee, r’Ilajarus n’ahe ka. 24 A ka kuo dee, ’Ide iyi Abraham, ne m ebeshe, k’ò chom Ilajarus, k’ì ye tia udyung abo k’umo be nung tye m k’abere. Ebetaa i yi kin k’ine angin iyen-iyen.’ 25 "Abraham a kang dee, ’Ungwa iyi, were dee k’unyang ng’o yi k’iye, e ke wo iyem inung woo, ng’Ilajarus i yi k’irinyuo. Yee ngin a ně nen kin; awo h’o yi k’ebetaa. 26 Gbe abana woo tyang, i yi r’ubere ikaani ng’a jung ti tung ebene, k’i yi r’uni ang’i nokpo yè ngin jung gba ya fan amin ne. I tum yi r’uni ang’i nokpo yè k’ipi ang’o yi ngana, jung gba ba fan abere k’ipi angin ne.’ 27 "Uchu-inyie ana a kung kang dee, ’Ada, i yi nang maa, chuchu, chom Ilajarus ye k’uchu ide iyi ka, 28 k’ehe ì ye bun de ebwiyaa eni edyang. Haa re, h’abe pee e ba ba k’ipi irinyuo angin.’ 29 "Abraham a de he dee, ’Imosis abe n’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e yi ka n’abe. Abe è yuo eni abana.’ 30 "A dee, ’Ehee, ide iyi Abraham, k’uni kin a wum yè k’irifo ye fan abe, abe e sha ebeshe iben ibere.’ 31 "Abraham a dee, ’K’abe e yuo Imosis abe n’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang ne, nyaa k’uni a wuwum yè k’irifo, abe e ba bang ne.’ "

17

1 Ijisos a de eni-utung imin dee, "Iyem ab’i sha eni k’e sha iben i yi k’i ba kpēē; denang h’a ba ben uben ka uni ang’i ba sha ng’iyem abin i ba ba ngin!" 2 K’e kung inibi tye he ukaa itam, kung tuu uni ana k’umere, ka nyung he he k’umo ikaani, ì máng be chi dungg fu ang’ahe ì shi eni abin kin, b’eni e kung abe dee e yi k’irikpebe re bin, k’è shi iben. 3 Amin è bam ufo inen. "K’ungwiye iwon a shi iben, bin he. K’a tum shi ebeshe k’iben anga, tyang ke he. 4 K’ehe a shi iben he wo ubwon idieha k’irite kin, k’ehe a tum itum nang be fan awo ubwon idieha be kang dee, ’Maa nyie re,’ tyang ke he." 5 Eni-ichom Ukaani Ijisos e de he dee, "Shi achi-anaani iten k’ì dyem." 6 Ijisos a dee, "K’amin e yi r’achi-anaani ang’a dyem n’îtàńg iyem ang’e kwen k’ītàng ng’a jun fu woo ngin, amin e kang n’uchi ang’a mi nam ngin dee ì wubi r’idiidang nokpo ye kwen ufo imin k’aha umo ikaani, uchi ana i ba sha nang. 7 "Ì máng be chi r’uni kin k’iriwu inen ngin ng’i yi r’ungwatung ang’i tubi utyen ka he, mang bam utyam imin, k’ungwatung ana a tum yè k’utyen, ng’i da he dee, ’Chi be ngin achiiche k’ò ji iriji’ a? 8 I yi r’uni ang’i kang nang ne. I da he dee, ’Shi iriji k’ì bi achichiiche, k’ò tum ye gung ufo, kung iriji be ke m. K’maa ji mia ma, ò ka ye ji iwon.’ 9 "Ungwatung uchom ang’a shi iyem ang’e de he dee ì shi i yi k’è pia he a? Ehee. 10 I yi nang utam kin ke amin. K’unyang ang’amin e shi iyem woo ang’e de amin dee è shi, amin è kang dee, ’Abere e yi ebwatung ab’e bang ichom ba, okulo iten h’abere e shi ngin jii.’ " 11 K’unyang kin ng’Ijisos a naa achi nuo k’Ijerusalem, a be gbe k’ujung Isamaria ahe n’Igalili. 12 K’unyang ng’ahe a kwa naa achi nuo k’irihung udyara kin, a tang n’eni-amang irifo. Abe e nam hee, 13 kung he kuo k’irinyom angi lee dee, "Ijisos, Ukaani, ne ti ebeshe." 14 Ijisos a ne abe, ka kung de abe dee, "Amin è ye kung ufo inen tyung eni ab’e shang ukum, k’è chun amin." K’unyang ng’abe e kwa naa achi nuo, e ka mīā. 15 Uni kin k’iriwu ibere, ng’a ne dee ahe á mīā, a ka tum itum, ně pia Atabuchi k’irinyom angi lee. 16 A be mu kpi irinung k’itang k’abia Ijisos, pia he. Uni angin i mang ba yè k’Isamaria. 17 Ijisos a bii he dee, "Eni irifo h’e mia ngin ne a? Ab’idiene e ka yi kung? 18 Denang h’a shi ng’ahe ang’i ba yè k’ubang ichicho ìhììhè h’a nyie tum itum be pia Atabuchi ngin?" 19 Ijisos a kung de he dee, "Nokpo, k’ò ye iriye. Achi-anaani iwon a shi wo k’ó mīā." 20 K’irite kin, Ifarasis e bii Ijisos dee, "K’unyang ang’kung h’itung-ushe Atabuchi i ba ba ngin?" Ijisos a hara abe dee, "Itung-ushe Atabuchi i ba ba k’ukwo ang’eni e na he k’irichi nga re. 21 I yi r’uni ang’i kang dee, ’Amin è ne; ahe a yi ngin; ahe h’a yi koo’ re. Itung-ushe Atabuchi i yi n’amin ayini ma." 22 Ijisos a kung de eni-utung imin dee, "Unyang i ba yè ka ng’amin e ba chaa dee k’è ne unyang ang’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba. Amin e ba chaa dee k’è chi ka, gbé k’i yiyi irite kin ìhììhè nga. Amin e ba na he re. 23 Eni echicho e ba da amin dee, ’Amin è ne: ahe h’a yi koo.’ Echicho e ba kang dee, ’Ahe h’a yi ngin.’ Amin è bu ye ka re. 24 Utam kin n’ataba i nibi abo, tan kung ipi woo ngwangg, nang h’unyang ang’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba, i ba cha ngin. 25 Ehe i ba kpa irinyuo kangg mokpang. Eni ab’ánētèn ngin e ba chwen dee e bang har’ahe re. 26 "Unyang ang’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba ba, i ba cha n’unyang ang’Inoa nang. 27 K’unyang angana, eni e mang ye k’úchú ji iyem, ngwo iyem, kpebe enye, tum bia iribia kpemm, gbaje k’irite ang’Inoa a ngwia k’ugbang ikaani. Umo a chie, faa r’abe woo. 28 "I ba cha n’unyang ang’Ilot ngin bu pee. Eni e ye k’úchú ji iyem, ngwo iyem, nyie iyem, kwa iyem nyie ji, kwen iyem, tum mang me ab’uchom. 29 K’irite ang’Ilot a nokpo tyang Isodom, ìnē abe n’iyem ang’e kwa sha ubi e naa yè k’irihung ataba n’umo ngin, be gu eni woo. 30 Nang utam kin h’ahe i ba cha k’irite ang’eni woo e ba na Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ngin. 31 "Uni ang’a pom k’irishi útūō k’irite angana ì shuru be k’itang dee ahe a nuo ba bang iyem ab’i yi k’uchom mokpang ne. Uni ang’i tum yi k’utyen ì tum be k’uchu mokpang ne. 32 Amin è were gbe r’unye Ilot. 33 "Uni ang’i chim k’ì kpen ufo imin, i ba nyim irikpen imin. Uni ang’a nyim irikpen imin h’a ba cha r’ahe ngin. 34 K’ǹ de amin dee, k’uchu angana eni eha e ba na k’iyem-une kin gwa ha. E ba kung ukin, tyang ukin. 35 Enyinye eni eha e ba kibi fàà iyem k’ukaa gwa ha. E ba kung ukin, tyang ukin. [ 36 Enyiche eni eha e ba sha okulo gwa ha k’utyen. E ba kung ukin, tyang ukin.]" 37 Eni-utung imin e kung bii he dee, "Ukaani, yè kung h’iyem abin i ka ba sha ngin?" Ijisos a hara abe dee, "K’ipi ang’irikwom iyem i yi, yè nga h’upu e gung ngin."

18

1 Ijisos a bun ityang angin de eni-utung imin k’ì faa abe dee è naa achi che ushang mia unyang woo, k’irityem ibere ì wam ne. 2 A dee, "Unyiche kin ng’i nam uchi a mang yi k’ipi ichicho. Unyiche angin i shere Atabuchi re; i tum mang jim gba r’uni re. 3 Unye-ufo kin, ang’a mang yi k’ipi ana, i ya pom he, tim he anung dee k’ì kang irikang ke he. I da he dee, ’Chuchu, kpere mi kung ùchì iten angin tang, k’uni-irinam iyi ì nyie dee maa ji irikpang achichi.’ 4 "Unye-ufo angin a ye nang kpemm, unam-uchi angin a gung ufo k’ì hara he re. A be gbaje, ehe a kung kang n’ufo imin dee, ’Nyaa ng’m shere Atabuchi re, n tum ha uni k’uchi re, 5 k’ucheche anyuoni k’ufo ang’unye-ufo angin i nyuo mi ngin, m ba tang irikpang ka he. K’maa shi nang ne, ehe i ba ba nang kpemm ba gwa m jii.’ " 6 Ukaani Ijisos a de abe dee, "Amin è naa atyung yuo iyem ang’unam-uchi angi kpakpa re a kang. 7 Amin e jim dee Atabuchi i ba tang uchi ka eni imin ab’ahe a ne wam, b’e kuo he matemate ngin ne a? Amin e jim dee Atabuchi i ba cha kpemm mokpang i ka ba kpere abe a? 8 Achichi h’m da amin ngin dee, Atabuchi i ba tang uchi ka abe, i tum ba tang he achiiche. Ayini, k’unyang ang’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba tum ba k’iye angin, ehe i ba na eni ab’e bang har’ahe a?" 9 Ijisos a mang bun ityang ichicho de eni ab’ē kúng ufo ibere dee abe e yi kpakpa, ka kung eni ab’a titung woo ha k’irikpebe re. 10 A dee, "Eni eha e ye k’Uchom Atabuchi dee e nuo ya cha ushang. Ukin i yi Ifarasis. Ukin i yi uni ang’i kwa inibi-ikpanda. 11 "Ifarasis ana a nokpo nam, kibi ushang acheni gbe r’ufo imin dee, ’Atabuchi, maa pia-a n’m yi n’eni ab’a titung e yi re. M sha uni irichom, kpa he iyem ne. M yi uni-iben nga re. M chaa unye uni re. M yi n’uni angin ng’i kwa inibi-ikpanda ngin ne. 12 M cha ushang itiitung ate aha k’utyang. M wam iyem kin k’irihung iyem irifo ang’m yi r’ahe woo ka-a.’ 13 "Uni ang’i kwa inibi-ikpanda ana a nokpo nam k’itum ka hee, ka kikung achi imin be k’uchi re. A bia abo k’akum, kung kang dee, ’Atabuchi, ne m ebeshe. Ami m yi uni-iben nga.’ " 14 Ijisos a kung kang dee, "K’ǹ de amin dee, unyiche angin a ji irikpang k’achi Atabuchi yè kin, naa achi nuo k’uchu imin. Ifarasis ana a ji irikpang ne. Uni ang’a kung ufo imin ye k’uchi, Atabuchi i ba ba r’ahe k’itang. Uni ang’a be r’ufo imin k’itang, Atabuchi i ba kung he ya k’uchi." 15 Eni echicho e be r’ebwa ibere k’Ijisos ì pom abe abo. K’unyang ng’eni-utung imin e ne eni abin, abe e shiri irifuu n’abe. 16 Ijisos a kuo ebwatung abana dee è be fan ahe, ka kung kang dee, "Amin è tyang ebwatung k’è be fan ami; amin è jung abe ukwo re, k’ucheche dee itung-ushe ang’Átabuchi i yi ke eni ab’e yi n’ebwatung nang. 17 Achichi h’m da amin ngin dee, uni ang’a kpe itung-ushe Atabuchi n’ungwatung nang ne, i ba ya ka re gbangg." 18 Uni ukaani kin a mang be bii Ijisos dee, "Ukaani, uni-inung, ibang h’m máng be shi k’m cha r’irikpen unyang nyua iye ngin?" 19 Ijisos a dee, "Ibang h’a shi ng’o kuo mi dee uni-inung? I yi r’uni ichicho-ichicho ng’i yi uni-inung ne. Atabuchi ìhììhè nga. 20 O nyie Unaa Atabuchi ng’a kang dee, ’Chaa unye uni re; gu uni re; jì aji re; nam iteeshe ijijaa he uni re; he ide iwon ahe n’iye iwon k’uchi.’ " 21 Unyiche angin a dee, "Maa naa unaa abin woo kung yè k’ichun iyi." 22 Ng’Ijisos a yuo angin, a de he dee, "Iyem kin ang’a tung wo ng’o ka shi ma re, h’a yi dee, ò ye kung iyem iwon woo ab’o yi r’ahe nyie ji, k’ò kung ūné imin che ke eni-irikanya. O ba cha r’inyie k’irihung ataba. K’o shi nang maa, nokpo be pom mi." 23 K’unyang ng’unyiche ana a yuo iyem angin, irityem a tye he anyi, k’ucheche dee ehe a mang mu inyie kangg. 24 Ijisos a ne he achi, kung kang dee, "Denang h’ahe i ba nyuo echu-inyie k’abe è ye k’itung-ushe ang’Átabuchi! 25 I cha kpuokpuo k’ikamel ì gbe k’iriyan onya fu ang’uchu-inyie ì ye k’itung-ushe ang’Átabuchi." 26 Eni ab’e yuo iyem ang’Ijisos a kang ngin, e bii dee, "Nang ana, ayung h’a ka ba kpen te?" 27 Ijisos a hara dee, "Iyem ab’eniom e sha ma re, Atabuchi i yi r’ukan k’i sha he." 28 Ipita a ka kung de he dee, "Abere e nokpo tyang iyem iten woo, pom wo." 29 Ijisos a dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, uni ang’a nokpo tyang ùchù, tyang unye imin r’ebwiye imin r’ebwa imin nang har’ide imin ahe n’iye imin k’ucheche itung-ushe Atabuchi, 30 Atabuchi i ba ka he iyem k’iye angin yebe gbuduu fa iyem abin; i tum ba ka he irikpen unyang nyua iye k’iye ang’i ba ba." 31 Ijisos a kuo eni-utung imin ab’irifo-r’iha, ka de abe dee, "Amin è naa atyung. Abere e naa achi nuo k’Ijerusalem ngin; iyem woo ab’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang e fuo gbe r’Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom, i ba sha nang n’e fuo bin. 32 E ba kwa he ka eni ab’e yi Ijuus ba re, k’e ba gwia he ishang, ha he ichwan k’ufo, mang tya akolong wa he. 33 Abe e ba kpom he, kung he gwa. K’irihung ate achia i ba wum yè k’irifo." 34 Eni-utung imin e nyie irikpebe iyem abin b’ahe a kang bin ne. Irikpebe imin a nyere tung abe, k’abe e nyie iyem ab’Ijisos i kang bin ne. 35 Ijisos a chu kpuokpuo be fan Ijeriko. Unyiche kin ng’a faa irichi a chi ka k’irifuu ukwo, i nyang iyem. 36 K’unyang ng’ahe a yuo ng’eni gbuduu e kwa e gba ana, ehe a bii dee ibang h’a shi. 37 Abe e de he dee Ijisos ang’Ínajaret h’a gba ngana. 38 Ehe a gbe irinyom lee dee, "Ijisos, uyaa Idebid, ka ne m ebeshe." 39 Eni ab’e yi ka k’úchú e gbe he he dee ì chi womm. A mang gbe lee fu ang’ugbugbe dee, "Uyaa Idebid, ka ne m ebeshe ee!" 40 Ijisos a ka kwa nam, ka dee, "È be r’ufaa-irichi ana fan ami." K’unyang ang’ahe a be kpuokpuo, Ijisos a bii he dee, 41 "Ibang h’o chaa mi dee m̀ shi ke wo ngin?" Ufaa-irichi ana a dee, "Ukaani, maa chaa dee k’ǹ ne ine." 42 Ijisos a de he dee, "Ne ine ke. Achi-anaani iwon a shi wo k’ó mīā ma." 43 Ukuukwo, unyiche angin a ně na ine. A ka nokpo pom Ijisos, ně pia Atabuchi. K’unyang ng’eni abana e ne iyem angin, abe woo e pia Atabuchi bu pee.

19

1 Ijisos a gbe k’Ijeriko. 2 Unyiche kin ng’i yi ukaani eni ab’e kwa inibi-ikpanda i yi ka. E kuo he dee Ijakius. Ehe i yi uchu-inyie nga. 3 A chaa k’ì ne itite uni ang’Ijisos i yi. I mang yi uni ang’i yi kpèēè nga. Eni e mang yiyebe, k’i nyìé he na Ijisos re. 4 A ka bu chaa-ùchú eni, ye muo k’uchi ichicho ang’i yi n’ibibi nang, dee k’ahe ì ne Ijisos, ng’ehe i ba gba k’ukwo angana. 5 Ijisos a gbaje be k’ipi angana; a kung achi ye k’uchi, kung de Ijakius dee, "Ijakius, shuru achiiche be k’itang. M yi k’m̀ ye uga k’uchu iwon onyin ngin." 6 Ijakius a shuru yè ka r’achiriche be k’itang, be kpe Ijisos ye k’uchu imin r’irinen. 7 Eni woo ab’e ne he, e ka shiri k’ungwu ajini dee Ijisos a nuo uga k’uchu uni-iben. 8 Ijakius a nokpo nam, kung de Ukaani Ijisos dee, "Ukaani, naa atyung. M ba kung iyem iyi cha iha, kung iyia kin ka eni-irikanya. K’uni ang’maa shi he ji, m ba tum n’àhē fia he nang ubwon ine." 9 Ijisos a kung de he dee, "Irikpen unyang a be ke eni ab’ūchù angin onyin ngin. Unyiche angin i yi uyaa Abraham nga bu. 10 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom a be k’ì be chaa eni ab’e nyim, k’ì kpen abe." 11 Ijisos a bun ityang de eni ab’e yuo he ng’ahe a kang irikang angin. K’unyang angin ehe a tung kpuokpuo k’ì gbaje k’Ijerusalem, k’eni e ně kang dee unyang a gbaje k’e ba na itung-ushe ang’Átabuchi ma. 12 Ijisos a dee, "I mang yi uni ukaani kin ng’a nuo k’ubang ang’i yi r’irigben k’è kwa he ushe, k’ì ka tum itum be k’uchu. 13 Mokpang k’ehe ì ka nokpo, a kuo ebwatung imin eni irifo b’e sha okulo ka he, kung irigam une irifo che ke abe. A ke abe woo irigam kin kin. A kung de abe dee, ’Amin è tye ushi kin kpemm gbaje k’unyang ng’m ba tum yè ka.’ 14 "Eni ab’ūbàng imin e he he achi. Abe e chom eni pom he dee è ye kang dee, ’Abere e chaa unyiche angin dee k’ì chi ushe iten ne.’ 15 "E kwa ukaani angin ushe, k’ehe a tum itum be k’uchu. A kung ebwatung imin ab’ahe a mang ke abe ūné kuo be, dee k’ahe ì ne n’abe e tye ushi ji alada kin. 16 "Ang’uchaa-ùchú a be de he dee, ’Ukaani, maa kwa irigam une ang’o ke m ngin tye ushi ji alada irigam irifo.’ 17 "Ukaani ana a kung de he dee, ’O shi taanung. O yi ungwatung inung nga. Ng’o ne gbe r’iyem ang’i yi kwee k’ukwo ang’è máng be naa achi k’ufo iwon ngin, m ba sha-a ukaani, k’ò na gba r’ikaa-ubang irifo.’ 18 "Ang’a pom he a be, de he dee, ’Ukaani, maa kwa irigam une ang’o ke m ngin, tye ushi ji alada irigam idyang.’ 19 "Ukaani angin a mang de ungwatung ana dee, ’O ba na gba r’ikaa-ubang idyang.’ 20 "Ang’ukin a be kang dee, ’Ukaani, irigam une iwon h’a yi ngin. Maa kung he he k’iyia ifom, bua nyere. 21 Maa shere wo, k’ucheche dee o yi uni ang’irikang iwon i yi akakanya nga. O kpa iyem ang’i yi iwon ne; o tum furu iyem k’ipi ang’o kwen iyem ne.’ 22 "Ukaani ana a de he dee, ’O yi ijijaa ungwatung nga. M ba nam wo uchi gba k’iyem ang’awo iyen o kang ngin. K’awo o ten ngin, o nyie dee m yi uni ang’i yi akakanya nga. M kpa iyem ang’i yi iyi re, n tum furu iyem k’ipi ang’maa kwen ne. 23 Ng’i yi nang ngin, ibang h’a ka shi ng’o kung ūné iyi ye naa mi k’ipi ang’e naa ūné ngin ne? K’o shi nang nga, k’maa be kpe he bia n’alada imin k’unyang ng’m tum ngin.’ 24 "Ukaani ana a kung de eni ab’e nam n’ahe ka dee, ’Amin è kpe ūné ana tung he abo, kung ke ungwatung ang’i yi r’irigam irifo.’ 25 "Abe e ka kung de he dee, ’Ukaani, ungwatung angin i yi r’irigam irifo kín ma.’ 26 "Ukaani ana a dee, ’K’ǹ de amin dee, uni ang’i yi r’iyem, e ba ka he iyem bia ka. Uni ang’i yi r’iyem ne, i yiyi iyem ang’ahe i yi r’ahe, e ba kpa he tung he abo. 27 Eni-irinam iyi ab’e chwen dee m̀ chi ushe ibere re ngin, amin è be r’abe, k’è gu abe k’achi iyi ngin.’ " 28 Ijisos a kang irikang angin, ka nokpo chaa-ùchú ibere nuo k’Ijerusalem. 29 K’unyang ng’ahe a chu kpuokpuo fan Ibefaji ahe n’Ibetani k’ukwere ang’e kuo dee Olif, a chom eni-utung imin eni eha, 30 kung de abe dee, "Amin è ye k’udyara ang’úchú inen ngana. Unyang ng’amin e ba gbaje ka, amin e ba na ungwa ityokaba ang’uni a ka pom n’àhē ma re, a tuu ka. Amin è pere he, kwa be. 31 K’uni a bii amin dee ibang h’amin e pere he sha, amin è de he dee, ’Ukaani a chaa he.’ " 32 Eni-utung Ijisos eni eha abana e nokpo ye ka, ye ne iyem woo utam kin n’Ijisos a kang. 33 K’unyang ng’abe e pere ungwa ityokaba ana, eyen imin e bii abe dee, "Ibang h’amin e pere he sha?" 34 Abe e hara dee, "Ukaani a chaa he." 35 Abe e be r’ungwa ityokaba ana be ke Ijisos. Abe e kung ifom ibere chi ityokaba ana k’itum, kpere Ijisos ka muo pom n’àhē. 36 Ng’ahe a kwa i ya, eni echicho e pere ifom ibere chia k’itang r’ukwurukwo k’ehe ì gbe. 37 Ijisos a be gbaje kpuokpuo fan Ijerusalem, k’ipi ang’ukwo a nuo k’uwebe ukwere Olif. Eni gbuduu yè k’iriwu eni-utung imin e ně pia Atabuchi r’irinen k’irinyom angi lee k’iyem akwani-ufo b’abe e ne. 38 Abe e kang dee, "Ukwun ì chi ke Ushe ang’a be k’irijun ang’Úkaani Atabuchi. Ukwun ì chi k’irihung ataba. Iripia ì chi ke Atabuchi." 39 Ifarasis echicho b’e yi k’iriwu eni abana e de Ijisos dee, "Ukaani, de eni-utung iwon dee è wung n’ifia." 40 Ijisos a kung de abe dee, "K’eni abin e wung n’ifia, k’ǹ de amin dee, i yiyi ukaa e ba gba irinyom." 41 Ijisos a be gbaje kpuokpuo fan Ijerusalem, kung achi ne he. Ebeshe a shi he n’ahe, k’a chìé he, 42 kang dee, "Ì chi dee amin eni Ijerusalem e nyie gbe r’iyem ang’i ba ba r’ukwun ka amin onyin ngin nga, k’a taanung. Yee ngin, amin e tum ba nyie he fo re. 43 Unyang i ba yè ka ng’eni-irinam inen e ba tya kirikiri ha amin, jung amin ha udyen. 44 Abe e ba gwa amin har’ebwa inen woo, yebe uchom woo ha k’itang. I yi r’ukaa itang kin ang’i ba nyua pom k’ipi ang’e me he re. Abe e ba sha nang k’ucheche dee amin e nyie unyang ang’Atabuchi a be, k’ì be kpen amin ne." 45 Ijisos a ka gbe ye k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi, ye libi r’eni ab’e nyie iyem ja hum iye. 46 A kung de abe dee, "E fuo k’Ashan Atabuchi dee Atabuchi a kang dee, ’Uchom iyi i ba cha ipi ushang acheni’ nga. Amin bin e kung he shiri ipi aji." 47 Ijisos a faa eni iyem k’Uchom Atabuchi mia irite woo. Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e faa eni Unaa r’ekaani udyara e chaa dee k’è gu he. 48 Abe e ne ukwo ang’abe è gu he re, k’ucheche dee eni woo echicho e naa atyung dangg e yuo he.

20

1 K’irite kin ng’Ijisos i yi k’aha ipi ang’Uchom Atabuchi i yi, i faa eni iyem mang bun ichom inung, ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e faa eni Unaa r’ekaani udyara e be 2 bii he dee, "Ayung h’a ke wo ukan ang’o sha iyem abin ngin? Ayung h’a de wo dee ò shi abe ngin? De ti ke." 3 Ijisos a dee, "Ami pee m ba bii amin abibii kin. Amin è de m. 4 Ayung h’a ke Ijon ukan ang’ahe a wu eni umo ngin? A wu eni umo k’ukan ang’Átabuchi nga a, h’ang’ēnìóm̀ nga?" 5 Eni abin e ně bii ebene dee, "Abere e ba kang denang? K’abere e kang dee Ijon a wu eni umo k’ukan ang’Átabuchi, ehe i ba bii ti dee, ibang h’a ten anyi ng’abere e bang har’Ijon ne ngin? 6 K’abere e be kang dee a wu eni umo k’ukan ang’ēnìóm̀, eni ab’e jwen bin woo e tya ti ukaa, k’ucheche dee abe e bang dee Ijon a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga." 7 Nang ana, abe e hara Ijisos dee, "Abere e nyie yè k’ipi ukan anga a be re." 8 Ijisos a kung de abe dee, "Ami pee m ba da amin uni ang’a ke m ukan ang’m sha iyem abin ngin ne." 9 Ijisos a ně bun ityang angin da eni dee, "I mang yi unyiche kin ng’a tubi utyen, kwen uchi ab’i wum igbii k’e bang kwa sha ebetuo. A ka kung ke eni k’è kwa. Ahe iyen a ka nokpo ye iriten k’ubang ichicho, ye chi ka gbe igben. 10 Unyang a gbaje k’è bang igbii uchi abana. Uyen utyen ana a chom ungwatung kin ang’i sha okulo ka he, ye fan eni ab’e kpe utyen ana kwa, dee è kung iyia ang’i ba cha ka ahe chom fan ahe. Eni abin e kwa he kpom, libi r’ahe tum itum abubo. 11 Uyen utyen ana a mang wam ungwatung ang’ichicho chom ye ka. Eni abin e mang kpom he, ke he ichwan, ka libi r’ahe tum itum abubo. 12 Ehe a chom ungwatung ang’irichia. Eni abin e shi he iyem k’ufo pee, libi r’ahe yè k’utyen ka. 13 "Uyen utyen ana a kung bii dee, ’M ba sha denang ke? M ba chom ungwa iyi ang’a nyin mi iyen-iyen ngin; o ne re dee abe e ba ha he k’uchi.’ 14 "K’unyang ng’eni abin e ne ungwanyiche angin, abe e kang n’ebene dee, ’Ungwa uyen h’a nung ngin. Amin è be k’abere è gu he, k’utyen angin ì shiri iten.’ 15 Nang ana, abe e kung ungwan ana tyang be k’iye, kung he gu." Ijisos a kung bii eni ab’e yuo he dee, "Ibang h’uyen utyen ana ì ka máng be shi n’eni abin ngin? 16 Ehe i ba gwa abe, kung utyen imin kpa ka eni echicho k’è kwa." K’unyang ang’eni ab’e yi ka e yuo iyem angin, abe e kung kang dee, "Ì chi nang ne gbangg." 17 Ijisos a kung achi ne abe, ka kung bii dee, "Iyia angin ng’e fuo k’Ashan Atabuchi ngin, irikpebe imin i ka yi denang? E fuo dee, ’Ukaa ang’eni ab’e ma uchom e chwen he dee i yi k’è kwa he ma uchom ne, ahe h’a tum be shiri ukaa ang’a kwa uchom nam iku k’itang ngin.’ 18 Uni ang’a mu kpom k’ukaa angin, i bun chukuchuku. K’ukaa angin a mu tii uni, uni anga i tam patapata." 19 Ekaani ab’e faa eni Unaa r’ekaani eni ab’e shang ukum e chim k’è kwa Ijisos k’unyang angana pii, k’ucheche dee abe e nyie dee ehe a kang ityang angin k’ì naa abe iku k’iye nga. Abe é yi shere achi eni. 20 Nang ana, abe e ně jiri unyang ang’ì máng be giri k’abe è kwa he. Ekaani abin e chom eni dee è ye jiri Ijisos k’iyem ab’ahe i kang. Abe e de eni abin dee è shi k’eni è jim dee abe e yi eni achichi ba. Ichicho re Ijisos i hara abibii k’è kwa he ya ka igobono. 21 Eni abin e be kang n’Ijisos dee, "Ukaani, abere e nyie dee iyem ang’o kang, tum faa eni, i yi achichi nga. Abere e tum nyie dee o na uni k’inyamfo nga re. O faa eni achichi gba r’ukwo ang’Átabuchi. 22 De ti iyem angin. Unaa iten a bang dee è tye ikpanda ke ushe Irom a, h’è tye ke he re?" 23 Ijisos a nyie ihihiri ibere. A kung de abe dee, 24 "Amin è be r’ishile k’ǹ ne he. Irishi ayung h’e wam pom ngin? Irijun ayung h’e fuo pom ngin?" 25 Abe e dee, "Ang’úshé Irom nga." Ijisos a kung de abe dee, "Amin è kung iyem ang’i yi ang’úshé Irom ke he, k’è kung iyem ang’i yi ang’Átabuchi ke Atabuchi." 26 I yi r’iyem ang’abe è kung kwa he k’achi eni abana re. Ukwo ang’ahe a hara, a kwa abe k’ufo, k’abe e wung womm. 27 Eni echicho ab’e yi Isadusis e be fan Ijisos. Abe b’e yi eni ab’e dee, k’uni a fo, i wum yè k’irifo fo re ngin. Abe e be de Ijisos dee, 28 "Ukaani, Imosis a mang fuo unaa angin ke ti dee, k’uni a fo tyang unye imin, k’unye imin ana a fen ungwan ke he re, ungwiye imin ì kpebe unyinye ana unye-ufo, k’ì fen ebwan k’è kuo kwa r’ungwiye imin ang’a fufo. 29 I mang yi ebwiye ebene enyiche idieha. Ang’ukaani a kpebe unye, ka fo tung he. Unyinye angin a fen ungwan ke he re. 30 Ang’a pom n’àhē a kung unye ungwiye imin ana kpebe unye-ufo. Ahe bu a ka fo tung he. Unyinye angin a mang fen ungwan ke he re. 31 Ungwiye imin ang’irichia a mang kung he kpebe. Abe eni edieha woo e kpebe he nang ka fo. I yi r’uni ang’ahe a fen ungwan ke he re. 32 K’umia-irikiri, ang’unyinye a ka fo bu pee. 33 Ng’abe eni edieha woo e mang kpebe he ngin, k’irite ang’eni woo e ba wum yè k’irifo, ehe i ba cha unye ayung nga?" 34 Ijisos a de abe dee, "K’iye angin eni e kpebe enye, e tum bia iribia. 35 Eni ab’Atabuchi a dee e yi k’e ba cha k’iye ang’i ba ba, b’e ba wum yè k’irifo, e ba kpebe enye re, e tum ba bia iribia re. 36 Abe e ba cha n’idengeli Atabuchi bin; e tum ba fa fo re. Abe e yi ebwa Atabuchi ba, k’ucheche dee abe e yi eni ab’Atabuchi a wum yè k’irifo ba. 37 Imosis pee a tyung ti ngwangg dee eni ab’e fo e wum yè k’irifo. K’ashan Imosis, k’ipi e fuo gbe r’uchi ang’a mang màng ine ngin, Imosis a kuo Atabuchi dee ’Atabuchi ang’Abraham, r’ang’Ajik, r’ang’Ijekop.’ 38 Angin a tyung dee Atabuchi i yi Atabuchi eni ab’e fufo nga re; ehe i yi Atabuchi eni ab’e yi uwuuwum nga, k’ucheche dee eni woo e chicho uwuuwum k’achi Atabuchi." 39 Ekaani ab’ichicho b’e faa eni Unaa e kang dee, "Ukaani, o hara taanung bura!" 40 Ushere a bang eni abana woo k’e bii he abibii ichicho fo re. 41 Ijisos a bii abe dee, "Denang h’eni e kang dee Ikraist i yi uyaa Idebid nga ngin? 42 Idebid iyen a fuo k’ashan Ayem Iripia dee, ’Ukaani Atabuchi a de Ukaani iyi dee, Chi k’abo iriji iyi ngin kpemm, 43 k’m̀ shi eni-irinam iwon k’e shiri iyem opom-abia iwon.’ 44 Idebid a kuo uni angin dee Ukaani imin nga; denang h’a ka shi ng’Ukaani imin angin i yi uyaa imin ngin?" 45 Ng’eni woo e jwen e yuo iyem ang’Ijisos i faa eni ngana, ehe a de eni-utung imin dee, 46 "Amin è bam ufo inen tung ekaani ab’e faa eni Unaa. I nyin abe k’è chi ogodo har’igbagiri, ten mia udyara k’eni è kang n’abe, kuo abe dee ’Ukaani.’ Abe e chaa dee k’è chi k’inang áhēnī-uchi k’uchom ab’e cha ushang, r’ipi áhēnī-uchi k’ipam. 47 Abe e kpa iyem ab’enye-ufo e yi r’ahe woo fuo ja. Abe e cha ushang r’igben kpemm, k’eni è kang dee abe e yi eni-inung ba. Atabuchi i ba ka abe irinyuo fa eni abi kin woo."

21

1 Ijisos a be r’achi k’uchi. A ne n’eni-inyie e ya r’uke ibere ya ha k’akpa ang’a naa ka k’Uchom Atabuchi. 2 Ehe a ne unye-ufo kin ng’a be r’odeli iha be he ka. 3 Ijisos a dee, "Achichi h’m da amin ngin dee, unye-ufo ng’a kwa irikanya ngin a ke fu eni ab’a titung woo. 4 A kung iyem woo ang’ahe i yi r’ahe ke, k’i yi r’iyem ang’ahe i ba kwa nyie iriji ja fo re. Eni abi kin e wam ūné ang’a gbin abe r’ahe re nga ke." 5 Eni-utung Ijisos ab’ichicho e kibi akangani gbe r’Uchom Atabuchi, dee è ne n’ahe a hum ichomate, k’ucheche ukaa abi tantan b’e kwa me he bia r’iyem ab’eni e ke uke dee e kwa shi he k’ì taanung. 6 Ijisos a dee, "Iyem abin woo ng’amin e na ana, unyang i ba ba ng’ukaa kin i ba nyua pom k’ipi ang’e me he re. E ba yebe abe woo ha k’itang." 7 Abe e bii he dee, "Ukaani, k’unyang ang’kung h’iyem abin i ba sha ngin? Ibang iyem h’a ba sha k’i tyung dee unyang anga a gbaje ma ngin?" 8 Ijisos a dee, "Amin è bam ufo inen, k’uni ì be shi amin irichom ne. Eni gbuduu e ba ba k’irijun iyi, ba kang dee abe e yi Ikraist nga, tum mang kang dee unyang a gbaje ma. Amin è pom abe k’iku re gbangg. 9 K’amin e yuo gbe r’uche har’irinam, amin è shere re. I yi k’iyem abin i ba gbagba sha kpēē mokpang; i yi dee abe e tyung dee umia-irikiri irite a gbaje ma nga re." 10 Ijisos a mang de abe fo dee, "Ubang iha e ba nuo uche n’ebene. Udyara iha e ba kan itung n’ebene. 11 Ìtàng i ba nyùng mia r’ipi. Ìtūng i ba nuo kangg. Ijijaa irinyom i ba mwa eni mia r’ipi mia r’ipi. Iyem ákwānī-ufo gbuduu i ba sha tyung uchia yè k’irihung ataba k’i sha eni ushere. 12 "Mokpang iyem abin woo i ba sha, eni e ba kwa amin, ka amin irinam. E ba kwa amin ya k’è nam amin uchi k’uchom ab’e cha ushang; e ka ba kung amin ha k’igbakobo. E ba kwa amin ya nam k’abia ébéshé abe n’ekaani k’ucheche iyi. 13 Angin i ba ka amin ukwo k’è nam iteeshe ke m. 14 "K’unyang ang’abe e ba kwa amin ya k’e nam amin uchi, amin è bi irityem he, k’amin è tyung k’irityem, jim gbe r’iyem ang’amin e ba kang ne. 15 Ami h’m ba ka amin achi-adeni ahe n’iyia ang’amin e ba ha, k’ì nyìè eni-irinam inen ha amin ihung ne. 16 I yiyi ide inen har’ebwiye inen r’iku-irifen inen r’edim inen woo e ba kwa amin ka eni-irinam inen. Abe e ba gwa amin ab’echicho. 17 Eni woo e ba ha amin achi k’ucheche iyi. 18 Nang nyaa, i yiyi iyiri itang kin k’irishi inen i ba nyim ne. 19 K’amin e nam birii, amin e ba kpen. 20 "K’unyang ng’amin e ne dee isoja gbuduu e tye kirikiri he Ijerusalem, amin e nyie dee unyang a gbaje ma ng’eni e ba ben he. 21 K’unyang ana, eni ab’e yi k’Ijudia è bu ye k’irishi ukwere; eni ab’e yi ka k’aha Ijerusalem è nokpo; eni ab’e hum iye yè k’Ijerusalem è tum be ka fo re. 22 Irite abana h’a ba cha irite ab’Atabuchi i ba ka eni irinyuo. Angin i ba sha k’ì chi n’e mang fuo k’Ashan Atabuchi." 23 Ijisos a ka mang ye k’úchú fo, kung kang dee, "Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie k’irite angana ka enyinye ab’e kwa irijem, har’ab’e yi r’ebwan k’abo! Eni ab’ūbàng angin e ba kpa irinyuo kangg; Atabuchi i ba nyung irityem n’abe. 24 E ba gwa eni echicho k’uge, eni ab’echicho e ba kwa k’e ya shiri ebefia k’ubang eni echicho. Eni ab’e yi Ijuus ba re e ba tung Ijerusalem ha k’itang kpemm k’unyang ang’ibere a mia. 25 "Ichie, uhere r’ab’ukpin e ba tyung uchia. Eni k’ubang atitye-atitye e ba cha k’irinyuo. Uhum umo bia n’itan yè k’irishaa ikaani i ba ha abe ushere kangg. 26 Ushere ijijaa iyem ab’i ba sha k’iye angin i ba myang eni irityem k’abe e nè tang fa, k’ucheche dee iyem ab’e yi k’irihung ataba woo e ba nyùng. 27 "K’unyang angana e ba na Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ng’ahe i ba ba yè k’uchi r’ukan ahe n’utanani imin. 28 K’unyang ng’iyem abin e ba kibi ashini ana, amin è nam anamtye k’è ne achi ye k’uchi, k’ucheche dee unyang ang’Atabuchi i ba pang amin tyang a shiri kpuokpuo ma." 29 Ijisos a bun ityang angin de abe dee, "Amin è jim gbe r’uchi ang’e kuo dee īdē, har’uchi ab’a titung woo. 30 K’uchi a kibi ashan ìhíhé afamani, amin e na he; amin eyen e tum nyie dee īhùng i ba shuru ma. 31 Nang utam kin, k’unyang ng’amin e ne iyem abin a kibi ashini, amin e nyie dee unyang ang’itung-ushe ang’Átabuchi i ba ba, a shiri kpuokpuo. 32 Achichi h’m da amin ngin dee, iyem abin woo i ba sha mokpang eni ab’ánētèn ngin woo e ka ba fa mia. 33 Irihung ataba ahe n’iye angin e ba mia. Iyem ab’maa kang ngin i ba nyua k’itang ne." 34 Ijisos a dee, "Amin è bam ufo inen. Amin è tyang k’iyem ajini iyen-iyen, ebetuo abomini, r’igbigbin ab’íyé angin ì gbin amin achi he re. Haa re, irite angana i hum buru amin aburuni. 35 Irite ana i ba buru eni woo ab’e yi k’iye angin aburuni n’ityekpa i buru inyam ngin. 36 Amin è bam achi k’è che ushang mia unyang woo, dee Atabuchi ì ke amin ukan k’amin è hum iye yè k’irinam abin b’i ba ba woo, k’i ka nyìè amin nam k’achi Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom." 37 Matemate Ijisos i faa eni iyem k’Uchom Atabuchi. K’ikuruku a yebe, ehe i nokpo nuo ya k’ukwere Olif ya nyua ka. 38 Eni woo é yi hum r’iritirite ba ka k’Uchom Atabuchi k’e yuo iyem ab’Ijisos i ba faa abe.

22

1 Unyang a tung kwee k’è ji ipam ang’e kuo dee ipam ibred ang’i mwia re. E mang kuo ipam angin fo dee ipam āgbènī-tyang. 2 Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e faa eni Unaa é yi chaa ukwo ang’è gu Ijisos, k’ucheche dee abe é yi shere iriwu eni. 3 I mang yi unyiche kin k’iriwu eni-utung Ijisos ab’irifo-r’iha ng’e kuo dee Ijudas Iskariot. Isetan a kwa he, 4 k’a nokpo ye fan ekaani eni ab’e shang ukum r’eni ekaani ab’e bam Uchom Atabuchi, k’e kwa adu n’ahe ì máng be kwa Ijisos ke abe. 5 A ka nyin eni abin kangg, k’abe e fam naa dee e ba ka Ijudas ūné. 6 Ijudas a bang k’iyem ang’abe e kang, ka ně chaa ukwo ang’ahe ì kwa Ijisos ke ekaani abin, k’unyang ang’eni e yi gbuduu re. 7 Irite ipam ang’e ja ibred ang’i mwia re a ka gbaje. K’irite angin h’e gwa ungwa-utyam ang’īpàm āgbènī-tyang, shang ukum ngin. 8 Ijisos a de Ipita ahe n’Ijon dee, "Amin è ye shi iriji ipam āgbènī-tyang naa ka nyang ti k’è be ji." 9 Abe e bii he dee, "Yè kung h’o chaa ti dee è ye shi iriji anga naa ngin?" 10 Ijisos a dee, "Ng’amin e ba ngwia ya k’Ijerusalem, amin e ba kpere r’unyiche kin ng’a chie ichie umo. Amin è pom he ye k’uchu ang’ahe i ba shuru. 11 Amin è bii uyen uchu ana dee, ’Ukaani a dee, K’irihung uchom ang’kung h’abere n’eni-utung iyi e ba cha ja ipam āgbènī-tyang ngin?’ 12 Ehe i ba tyung amin irihung uchom uchi ang’ikaani, ng’e gung iyem woo naa ka. Amin è shi iriji ipam naa ka nyang ti." 13 Abe e nokpo ye k’udyara; e ne iyem woo n’Ijisos a de abe ngin. Abe e ka shi iriji ipam āgbènī-tyang angin. 14 Unyang a gbaje, Ijisos a ye r’eni-ichom imin ab’irifo-r’iha k’abe è ji iriji ipam. 15 Ehe a de abe dee, "Maa chaa dee k’m̀ ji iriji ipam angin gu-he n’amin kpēē mokpang k’m̀ ka kpe irinyuo. 16 Achichi h’m da amin ngin dee, m ba ja ipam angin ang’ichicho fo re kpemm, k’irishi iyem ang’ipam angin a nam ke he ngin i sha k’itung-ushe Atabuchi." 17 Ijisos a kung ogbagala kpe kwa k’abo, che ushang pia Atabuchi, ka de abe dee, "Amin è kpe ogbagala angin k’è ngwo tung ke ebene. 18 K’ǹ de amin dee, kung yee ngin naa achi nuo, m ba ngwa iyem angin fo re kpemm k’itung-ushe Atabuchi i ba ba." 19 Ijisos a kung ibred kwa k’abo, che ushang pia Atabuchi, ka kung ibred ana gbiri, kung ke eni-utung imin. A de abe dee, "Angin h’a yi inyamfo iyi ng’maa kung ke k’ucheche inen. Amin è shi iyem angin k’è were gbe r’ami." 20 Utam kin nang, ng’e be ji iriji mia, ehe a kung ogbagala kung ke abe, ka kung kang dee, "Ogbagala angin a tyung uchia iyem ìhíhé ang’Atabuchi a pom ungwu dee i ba sha ka eni imin ngin, gbè k’ebenung iyi ang’m ba wa. 21 "Uni ang’i ba kwa m ka eni-irinam iyi, a chi i ja iriji gwa abo ha n’ami ngin kin. 22 Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ngin i ba fa irifo n’Atabuchi a chaa he dee ì fo. Denang h’ahe i ba ben uben r’ebedie ka uni ang’i ba kwa m ka eni-irinam iyi ngin!" 23 Eni-ichom Ijisos abin e ně bii ebene abibii dee, "Ayung k’iriwu iten ngin h’a ka ba kwa he ka eni-irinam imin ngin ke?" 24 Eni-utung Ijisos e ně ha ebene ihung gba r’uni ang’e ba kung he dee i yi ukaani k’iriwu ibere woo. 25 Ijisos a de abe dee, "K’iriwu eni ab’e yi Ijuus ba re, èbèshé ibere e tyung dee abe h’e yen eni woo. Eni ab’e ke abe ukan dee è ne gbe r’eni ab’a titung, e kuo abe dee eni-inung. 26 Amin bin e yi eni ab’è máng be shi nang nga k’iriwu inen ne. Uni ang’i yi ukaani fu woo k’iriwu inen, ì shi n’ahe h’a yi ungwatung fu woo ngin. Uni ang’a yen amin woo ì shi n’ahe h’a yi uni ang’i sha iyem ka amin ngin. 27 Amin e jim dee ayung h’a yi ukaani fu: uni ang’a chi i ja iriji nga a, h’uni ang’i kwa he umo dee k’ì tuo abo nga? Uni ang’a chi i ja iriji h’a yi ukaani. Ami ngin, m yi k’iriwu inen n’uni ang’i sha iyem ka amin ngin. 28 "Amin h’e yi eni ab’e nam n’ami k’unyang ang’m kpa irinyuo. 29 Utam kin n’Ide iyi a shi ng’maa ji ushe ngin, m ba sha amin k’e ja ushe bu. 30 Amin e ba ja iriji gwa abo ha n’ami k’itung-ushe iyi. Amin e ba cha ka, nam eni Israel ìtyáng irifo-r’iha woo uchi." 31 Ijisos a ye k’úchú kang dee, "Isaimon, Isaimon, Atabuchi a bang k’Isetan ì jiri amin k’ì nyìé he tang amin n’e puu abung nang. 32 Maa che ushang dee achi-anaani iwon n’ami ì mu re. K’unyang ang’Isetan a jiri wo mia, k’o tum be fan ami, kwa ebwiye iwon abin irityem he." 33 Ipita a dee, "Ukaani, m ba ya n’awo. K’eni e kwa-a ye he k’igbakobo, k’e tum gu wo, maa gung ufo k’m̀ ye fo gu-he n’awo." 34 Ijisos a de he dee, "Ipita, k’ǹ de wo dee, o ba chwen ubwon ichia dee o nyie mi re mokpang uyam-ufaa i ka ba kuo r’uchu onyin." 35 Ijisos a kung bii eni-utung imin dee, "K’unyang ang’maa chom amin ye k’iye ng’amin e mang kwa ūné re, tuu ukere re, tum mang chiri ukuo-abia re ngin, iyem a mang gbin amin a?" Eni-utung imin e hara dee, "Ehee, i yi r’iyem ang’a mang gbin ti re gbangg." 36 Ijisos a de abe dee, "Yee ngin, uni ang’i yi r’ūné, ì kwa he; uni ang’i yi r’ukere, ì kung he tuu; uni ang’i yi r’uge re, ì kung alu imin nyie ji k’ì nyie uge. 37 E fuo k’Ashan Atabuchi dee, ’E kung he gu-he n’eni ab’e ben unaa.’ K’ǹ de amin dee, iyem angin i ba sha nang n’ami kpēē. Unyang a gbaje ang’iyem ang’e fuo gbe r’ami ngin i ba sha ma." 38 Abe e de he dee, "Ukaani, abere e yi r’uge kín iha." Ijisos a dee, "A kpere ma." 39 Ijisos a ka nokpo nuo k’ukwere Olif n’ahe i ya gborogboro. Eni-utung imin e ye n’ahe. 40 K’unyang ang’abe e gbaje ka, Ijisos a de abe dee, "Amin è che ushang, k’amin è be mu k’ujirini ang’i ba ngin ne." 41 Ehe a chu ye k’úchú kwee, ka kpi irinung k’itang, che ushang dee, 42 "Ide iyi, gb’o chaa, kung irinyuo angin nokpo tung mi. Nang nyaa, ì chi n’maa chaa nga re, shi n’irityem iwon a de wo." [ 43 Idengeli Atabuchi a ka be fan ahe yè k’irihung ataba, be shi he k’irityem imin a bi he. 44 K’irinyuo ang’Ijisos i kpa ngin, ehe a che ushang mia irityem imin woo, k’ushi ang’a yi bibi he a ně nung wa ba k’itang n’ebenung nang.] 45 Ng’Ijisos a tyang abo r’ushang acheni, a nokpo be fan eni-utung imin. A ne abe e jwen ka e mwa une, k’ucheche dee irityem a nyin abe re, k’abe e yi r’ukan fo re. 46 Ijisos a bii abe dee, "Denang h’a shi ng’amin e shiri une? Amin è nokpo k’è che ushang, k’amin è be mu k’ujirini ang’i ba ngin ne." 47 Ng’Ijisos i chicho a kwa ungwu i kang irikang ana, eni gbuduu e ka be. Ijudas, ng’i yi k’iriwu eni-utung Ijisos ab’irifo-r’iha, h’a mang be r’eni abin ngin. Ijudas a ka ten pom Ijisos dee ahe i ha he ungwu. 48 Ijisos a bii he dee, "Ijudas, o ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka eni-irinam imin gba k’ungwu aheni a?" 49 K’unyang ng’eni-utung Ijisos ab’e yi ka n’ahe e ne iyem ang’a kwa i ba sha, abe e bii dee, "Ukaani, abere è kung uge iten kpi abe a?" 50 Uni-utung Ijisos kin a ye fan unyiche kin ang’i sha okulo ka ukaani eni ab’e shang ukum, kung uge imin chu kpi baa he atyung ang’ábó iriji. 51 Ijisos a dee, "Amin è tyang abo, è shi nang fo re." A kung abo tia unyiche ana k’atyung. Atyung ana a ka bi ibaa. 52 Ekaani eni ab’e shang ukum r’ekaani eni ab’e bam Uchom Atabuchi r’ekaani udyara b’e mang dee è be kwa Ijisos ngin. Ijisos a bii abe dee, "Amin e kwa uge r’ityen uchi be n’amin e nuo ba kwa uji nang a? 53 M mang yi n’amin k’Uchom Atabuchi matemate, amin e tum chim dee è kwa m ne. Yee ngin i yi unyang inen nga, k’amin è shi iyem ang’amin e chaa, k’ucheche dee angin h’a yi unyang ang’ushe ifufu i ba tyung ukan imin." 54 Eni abana e kwa Ijisos kung he ye k’uchu ukaani eni ab’e shang ukum. Ipita a ten pom abe r’igben hee yè k’itum. 55 E fia ine k’udyen uchu unyiche ana, k’eni e jwen ka e gwia. Ipita a ye chi ka n’abe. 56 Ungwatung unyinye kin ng’i sha okulo ka, a ne Ipita a chi ka i gwia ine. A ne Ipita achi liiliilii, kung kang dee, "Unyiche angin bu a mang yi ka n’Ijisos." 57 Ipita a chwen dee, ’Ehee, ungwatung unyinye, maa nyinyie he re." 58 K’ungwa-unyang kwee, unyiche kin a ne Ipita, ka kung kang dee, "Awo pee o yi k’iriwu eni-utung Ijisos." Ipita a mang chwen dee, "Ehee, ami re o!" 59 K’e mang chi nga kpemm fo, unyiche ichicho a kang he ukan dee, "I yi achichi achichi nga dee unyiche angin a mang yi n’Ijisos, k’ucheche dee ahe pee i ba yè k’Igalili." 60 Ipita a dee, "Maa nyie iyem ang’o kang ana re gbangg." Ng’Ipita i chicho a kwa ungwu i kang ana, uyam-ufaa a kuo. 61 Ukaani Ijisos a shiri achi ne Ipita. Ipita a were iyem ang’Ukaani a mang de he dee, "O ba chwen ubwon ichia dee o nyie mi re mokpang uyam-ufaa i ka ba kuo r’uchu onyin." 62 Ipita a hum iye, ně chie gbadagbada. 63 Eni ab’e wam dee è bam Ijisos, e gwia he ishang, mang kpom he ikwun. 64 Abe e kung ifom bua Ijisos k’achi, kang dee, "Kang iyem ang’o yuo yè k’ungwu Atabuchi. De ti uni ang’a gbiri wo abo ngin ke." 65 Abe e mang kang ijijaa iyem gbuduu n’ahe k’è he he ichwan k’ufo. 66 Ng’achi a tan r’iterite, ekaani udyara, r’ekaani eni ab’e shang ukum r’ekaani ab’e faa eni Unaa e ka gung k’ipi kin. E be r’Ijisos k’abia ibere. 67 Abe e de he dee, "De ti achichi, awo h’o yi Ikraist ngin a?" Ijisos a hara dee, "K’maa de amin, amin e ba bang iyem ang’maa kang ne. 68 K’maa tum bii amin abibii, amin e ba hara re. 69 Nang nyaa, kung yee ngin naa achi nuo k’úchú, Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom i ba cha k’inang k’abo iriji Atabuchi ang’i yi r’ukan fu woo." 70 Abe woo e dee, "Nang ana, awo o yi Ungwa Atabuchi a?" Ijisos a hara dee, "I yi nang n’amin eyen e kang ana." 71 Abe e dee, "Abere e mang chaa uni ichicho k’ì nam iteeshe fo re. Abere eyen e yuo irikang ang’ahe a kang k’irinyom imin ahe iyen ma."

23

1 Eni ab’e jwen ka woo e nokpo, kung Ijisos ye fan Ipailat. 2 Abe e ka ně pom he ungwu, kung kang dee, "Abere e ne unyiche angin n’i tia irinam k’ubang iten, faa eni dee è tye ikpanda ke ushe Irom ne, dee ahe iyen h’a yi Ikraist, ng’i yi ushe ngin." 3 Ipailat a ka kung bii Ijisos dee, "Awo h’o yi Ushe ang’Íjuus ngin a?" Ijisos a ka hara he dee, "I yi nang n’awo o kang ngana." 4 Ipailat a ka kung de ekaani eni ab’e shang ukum har’eni ab’e jwen ka dee, "Maa ne iyem ang’unyiche angin a ji iribi kin ne." 5 Abe e mang kang, he ukan fo dee, "Unyiche angin i gba k’iyia Ijudia woo, faa eni iyem ab’a taanung ne, tia irinam. Ehe a kpi iku yè ka k’Igalili, h’ahe a ka gbaje be k’ipi angin ngin." 6 Ng’Ipailat a yuo iyem angin, a bii abe dee, "Unyiche angin i ba yè k’Igalili a?" 7 Abe e bang. Ng’Ipailat a nyie dee Ijisos i ba yè k’ubang ang’Iherod i na gba r’ahe, a chom he ye fan Iherod, k’ucheche dee Iherod iyen a mang yi ka k’Ijerusalem k’unyang angana. 8 K’unyang ang’Iherod a ne Ijisos, a mang nyin he iyen-iyen, k’ucheche dee a mang chaa k’ì ne Ijisos k’igben a gbe. A mang yuo iyem gbuduu gbe r’ahe. Nang ana, a mang naa achi dee Ijisos i ba sha akwani-ufo, k’ahe ì ne. 9 Iherod a bii he abibii gbuduu. Ijisos a hara he iyem ne. 10 Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e faa eni Unaa e nam ka, e pom he ungwu r’ukan. 11 Iherod har’isoja ab’e bam he, e he he ichwan k’irishi, ně gwia he ishang. Abe e kung alu ang’a taanung iyen-iyen kung chiri he, ka chom he tum itum ye fan Ipailat. 12 Kung k’irite angana Ipailat ahe n’Iherod e ka shiri udim. Abe e mang yi eni-irinam ebene nga mokpang. 13 Ipailat a kuo ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e na gba r’ipi r’eni ab’ītàng be gung k’ipi kin. 14 A kung de abe dee, "Amin é kwa uni angin be ke m dee i yi uni ang’i tia irinam nga. Amin è ne ng’maa bii he abibii k’achi inen ngin; maa ne iyem ang’ahe a shi ji iribi n’amin e kang ngin ne. 15 Iherod pee a ne he nang, h’ahe a chom he be fan abere ngin. A nung ngwangg dee i yi r’iyem ang’unyiche angin a shi ben uben ng’è máng be gu he re. 16 K’ucheche angin m ba chom he ya k’è kpom he ikwun gbaa, k’ǹ tyang he k’i ya." [ 17 Inyamfo irikang eni abana i yi dee Ipailat ì wam uni kin yè k’igbakobo hum iye ke abe k’unyang ipam ngin.] 18 Ijuus woo e ka gbe irinyom lee k’unyang kin dee, "E gu he, k’è wam Ibarabas hum iye ke ti." 19 E mang kwa Ibarabas angin he igbakobo k’ucheche dee ehe a mang yi k’iriwu eni ab’e mang tia irinam k’udyara, mang gu uni. 20 Ipailat a chaa dee k’ì wam Ijisos nga tyang abo. A mang kang n’abe utam kin fo. 21 Abe e mang bwan gbe irinyom dee, "È man he bia k’uchi. È man he bia k’uchi." 22 Ipailat a ka kung kang k’ubwon ang’irichia dee, "Ibang ijijaa h’unyiche angin a shi ngin? I yi r’iyem ang’ahe a shi ji iribi ng’è máng be gu he re. K’ucheche angin m ba chom he ya k’è kpom he ikwun gbaa, k’ǹ tyang he k’i ya." 23 Abe e ka mang ye k’úchú gbe lee fo dee è man he bia k’uchi. Abe e gbe lee kpemm, k’Ipailat a kung bang, 24 mang kung ùchì tang dee, "Ì chi nang n’amin e chaa ngana." 25 A ka kung uni ang’e mang he k’igbakobo k’ucheche dee ehe i mang yi k’iriwu eni ab’e mang tia irinam k’udyara, mang gu uni ngin, wam tyang abo, n’abe e chaa ngin, ka kung Ijisos ke abe dee k’è gu. 26 K’unyang ng’abe e kwa Ijisos nokpo, e ye kpere r’unyiche kin ang’e kuo dee Isaimon, ng’i ba yè k’Isarini. A kwa i ba yè k’uchu-iribu nuo ba k’irihung uchu. Isoja e ka kwa he dee ì chie uchi ang’e ba man Ijisos bia, pom he k’iku. 27 Eni gbuduu e pom Ijisos k’iku, har’enyinye echicho b’e chie uchie k’ucheche ebeshe imin. 28 Ijisos a ka shiri achi ne abe, kung kang dee, "Ebwa Ijerusalem, amin è chie k’ucheche iyi re. Amin è chie k’ucheche inen amin eyen piri n’ebwa inen. 29 Unyang i ba yè ka ng’eni e ba kang dee, irinen i yi ke enyinye ab’e nyua ukwom, har’utan ang’a be r’ungwan k’iye re, r’abi ang’e ke ungwan k’a nyam nyie re. 30 Abe e ka ba kang dee, ukwere ì yebe chi abe. 31 K’abe e shi iyem abin n’uchi ikwun, denang h’ahe i ba cha k’uchi ingwom?" 32 Abe e kwa eni echicho eni eha b’e mang ben unaa, ye r’abe he abia n’Ijisos dee k’è gu. 33 Abe e gbaje be k’ipi ang’e kuo dee Ipi ikpikpo-irishi uni. Abe e ka kung Ijisos man bia k’uchi, kung uchi ana bibi k’itang. Abe e mang kung eni eha abana man bia k’uchi k’irifuu n’ahe, ukin k’abo iriji, ukin k’abo irimere Ijisos. 34 [Ijisos a kung kang dee, "Ide iyi, tyang ke abe. Abe e nyie iyem ang’abe e kwa e sha ngin ne."] Eni ab’e man Ijisos bia k’uchi e kung iyem-ufo imin che n’ebene. Abe e tyara iyem dee k’è nyie n’è máng be kung he che. 35 Eni e mang jwen nga, e na iyem ab’i sha. Ekaani ab’e na gba r’ipi e ka ně nywan he dee, "Unyiche angin a kpen eni echicho. Gb’ahe h’a yi Ikraist ang’Atabuchi a fam naa dee i ba chom ngin, ì kpen ufo imin ke." 36 Isoja ab’e jwen ka pee e nywan he, be fan ahe, kung ebetuo ang’i jua, be ke he, 37 ka kung kang dee, "Gb’awo h’o yi Ushe Ijuus ngin, kpen ufo iwon." 38 E kung irikang abin kung fuo bia k’irishi uchi ang’e man he bia dee, ’Ushe Ijuus h’a yi ngin.’ 39 Uni ang’kin ng’e man bia ka n’ahe a ka ně buu he ate. A dee, "Awo h’o yi Ikraist ngin ne a? Kpen ufo iwon k’ò kpen abere bu." 40 Uni ang’ukin a kung gbe he ùné imin dee, "O shere Atabuchi re, k’ucheche dee ehe i yi k’irinyuo utam kin n’awo nga a? 41 Abere ngin e ji iribi achichi k’e kpe irinyuo nang k’iyem ab’abere e shi. Unyiche angin ngin i yi r’iyem ang’ahe a shi ji iribi re." 42 A ka kung kang dee, "Ijisos, were gbe r’ami k’unyang ng’o be k’itung-ushe iwon." 43 Ijisos a ka kung de he dee, "Achichi h’maa de wo ngin dee, onyin ngin o ba cha n’ami k’Iparadais." 44 K’akaraka irifo-r’iha r’ichie, ichie a nyim, k’ifufu a ka ji mia r’ipi woo nga kpemm, be kwom k’akaraka ichia ang’īkùrūkù. 45 Ifom ikaani ang’e tye k’Uchom Atabuchi a ka yia yè k’uchi be kwom k’itang. 46 Ijisos a ka kung irinyom gbe lee dee, "Ide iyi, maa kung ūnyāng iyi he wo k’abo," ka ka fo. 47 Ukaani isoja a ne iyem ab’a shi woo. A pia Atabuchi dee, "Uni angin i yi uni ang’i yi kpakpa nga achichi." 48 Eni woo ab’e be gung jwen k’è ne iyem abin, e ne iyem ab’a shi. Abe e bia abo k’akum tum ye iriye. 49 Edim Ijisos woo har’enyinye ab’e be n’ahe yè k’Igalili e nam hee, e na iyem abin pee. 50 - 51 A mang yi unyiche kin ng’e kuo dee Ijosef. I ba yè k’udyara Ijuus ang’e kuo dee Arimatia. Ehe i yi uni ang’i yi kpakpa nga. A mang chi i bam achi itung-ushe Atabuchi. Ehe i yi k’iriwu eni ekaani. Nang nyaa, ehe a mang bang har’abe k’iyem ang’abe e kang har’ang’abe e shi re. 52 Ijosef a ye fan Ipailat, ye bii he dee ì kung irikwom Ijisos ke ahe. Ipailat a bang. 53 Ijosef a ka ye kung irikwom Ijisos kung shuru yè ka k’uchi be k’itang, ka kung ifom inung nung he, kung he ye nyi k’īrīkwùn̄ ang’e mang tum k’ukaa, ng’e nyi irikwom ka nyie re. 54 A mang yi irite ang’úfō agungini nga. A mang tung kwee k’irite-anyangani ì gbaje. 55 Enyinye ab’e mang pom Ijisos k’iku yè k’Igalili e ye n’Ijosef, ye ne irikwun imin har’irikwom imin n’e nyi he. 56 Abe e tum yè ka, be shi uchi ahe n’ebeku ang’i nung nyin k’è kwa ye shung irikwom Ijisos. Abe e ka nyang k’irite-anyangani n’Unaa a kang.

24

1 K’ugbugbe irite ang’útyāng r’ititirite, enyinye abana e ye r’iyem ab’i nung nyin ng’abe e shi ngin, ye ka k’ungwu irikwun. 2 K’unyang ng’abe e gbaje ka, abe e ne dee ukaa ang’e ku k’ungwu irikwun ana a ka buu. 3 Abe e gbe ye ka. Abe e ne irikwom Ukaani Ijisos ka re. 4 Angin a shi k’a ka gbin he abe k’irityem. Nga yee, enyiche eni eha e be jwen nga n’abe. Ifom ibere a tan n’ataba i nibi abo nang. 5 Enyinye abin e ně shere kangg, mwa r’achi ha k’itang. Eni abana e ka kung bii abe dee, "Ibang h’amin e chaa uni ang’i yi uwuuwum k’iriwu eni ab’e fufo ngin? 6 Ehe i yi ngin kin ne. A wum yè k’irifo ma. Amin è were n’ahe a mang kang de amin k’unyang ng’ahe i chicho k’Igalili, 7 dee e ba kwa Ungwa Atabuchi ng’a be shiri uniom ka eni-ijijaa, k’abe e ba man he bia k’uchi. K’irihung ate achia i ba wum yè k’irifo." 8 Enyinye abana e ka were iyem ang’Ijisos a mang kang. 9 Abe e tum yè ka k’ungwu irikwun, ye bun gbe r’iyem abin woo de eni-utung imin ab’irifo-r’ikin har’eni ab’e jwen ka. 10 A mang yi Imeri Imadalin, r’Ijoana, r’Imeri iye Ijems har’enyinye ab’a titung b’e mang yi n’abe, b’e bun irikang angin de eni-ichom Ijisos ngin. 11 Eni abana e jim dee iyem ab’enyinye abin e kang ngin i yi k’irikpebe re. K’ucheche ana, abe e mang bang har’abe re. 12 Ipita a ka nokpo, bu ye ka k’ungwu irikwun, ye kibi k’itang naa achi ye ka k’aha imin, ye ne ifom irikwom ìhììhè ng’a jwen ka. A ka tum itum ye k’uchu. Iyem abin woo a kwa he k’ufo. 13 K’irite angana eni-utung imin eni eha e naa achi nuo k’Emayus. Kung k’ipi angin ye k’Ijerusalem i yi inamba idieha. 14 Abe e mang kwa e kang n’ebene gba r’iyem woo ab’a mang shi. 15 Ng’abe e kwa e kang gba r’iyem abin ngin, Ijisos iyen a ka be he abia n’abe. 16 Nang nyaa, a chi abe kpumm, k’e chuo he re. 17 Ijisos a kung bii abe dee, "Ibang h’amin e kwa e kang gba r’ahe r’ukwurukwo ngin?" Abe e ka kwa nam, ně mwia ha achi k’itang. 18 Uni kin ng’e kuo dee Ikleopas a bii he dee, "Iyem ab’i sha yè iyechu iyechu ngin, a ji dee awo utitibi k’Ijerusalem ngin h’o nyie re ngin a?" 19 Ijisos a kung bii abe dee, "Ibang h’a ka shi kin te?" Abe e kung hara he dee, "Iyem ab’a shi gbe r’Ijisos ang’i ba yè k’Inajaret. Ehe a mang yi uni ang’i yuo yè k’ungwu Atabuchi kang nga. Atabuchi a tyung dee ehe i yi r’ukan gbè k’iyem ab’ahe a shi nang har’iyem ab’ahe a kang, k’eni woo e ne. 20 Ekaani eni ab’e shang ukum har’ekaani ab’e na gba r’ipi iten e kwa he ke k’è nam he uchi, tang iribi ke he dee è man he bia k’uchi. 21 Abere e mang naa irityem dee ahe h’a yi uni ang’i ba pang eni Israel tyang. A tum gbaje k’ate achia ma ng’iyem abin a shi ngin. 22 Enyinye ab’echicho k’iriwu iten e shi k’ujim iten a ka tung he, ng’abe e ye ka k’ungwu irikwun, 23 abe e ne irikwom imin ne. K’unyang ng’abe e tum be, abe e de ti dee e ne idengeli Atabuchi b’e de abe dee Ijisos a wum yè k’irifo. 24 Eni iten ab’echicho e nokpo, yē ka k’ungwu irikwun. Abe e ne dee i yi nang n’ab’enyinye e kang ngin. Abe e ne uyen ka re." 25 Ijisos a kung de abe dee, "Amin e chichom; e tum bua irityem he. Iyem ang’eni ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang, amin e bang ne a? 26 Amin è máng be nyie dee i yi kpēē dee k’Ikraist ì kpe irinyuo mokpang k’ì ka chi r’aheni-uchi imin." 27 Ijisos a shi k’a nung abe gbe r’ufo imin k’iyem woo ang’e fuo gbe r’ahe k’Ashan Atabuchi, kung yè ka k’ashan ab’Imosis nang har’ab’ēnì woo ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang. 28 K’unyang ng’abe e ka chu kpuokpuo ye k’ipi ang’abe e naa achi nuo ngana, Ijisos a shi n’ahe i ba gba yiyiya nang. 29 Eni abin e bang he re gbangg dee, "Ùchū a ně ja. Be nyua n’abere ngin." Nang ana, Ijisos a ka ka gbe ye n’abe. 30 K’unyang ang’abe e jwen dee e ba ja iriji, Ijisos a kung ibred kwa k’abo, che ushang pia Atabuchi, kung ibred ana gbiri ke abe dee è ji. 31 A ka be nung abe, k’e chuo he. Ng’abe e chuo he ngana, ehe a ka myang tung abe. 32 Abe e ka ně bii ebene dee, "K’unyang ang’ahe a yi kang n’abere k’ukwo yaatyang gbe r’iyem ab’e fuo k’Ashan Atabuchi ngin, a yi shi ti uchia k’irityem nang ne a?" 33 Abe e ka nokpo ukuukwo, tum itum ye k’Ijerusalem, ye ne eni-utung Ijisos ab’irifo-r’ikin r’eni-utung imin ab’echicho k’ipi abe e gung jwen. 34 Ng’abe e be ngana, eni abin b’e gung jwen kin e kang dee, "I yi achichi nga. Ukaani a wum yè k’irifo. Ehe a be k’Isaimon a ne he ma." 35 Eni eha abin e kung ungwu bun de ab’a titung gbe r’iyem ang’a shi ka k’ukwo. Abe e ka mang kang n’e chuo Ijisos k’unyang ng’ahe a gbiri ibred ke abe dee è ji. 36 K’unyang ng’abe e chicho e kwa ungwu e kang irikang angin, uyen a ka hum be nam k’udyen ibere ngana, kung de abe dee, "Ukwun ì chi n’amin." 37 A ka kwa eni-utung imin k’ufo, k’e ka ně shere gbaa. Abe e mang jim dee ufo nga. 38 Ijisos a kung bii abe dee, "Ibang h’amin e shere nang? Ibang h’a shi ng’iyem ang’amin è máng be bang, ng’amin e nè tum e tityang ngin? 39 Amin è ne abo iyi abe n’abia iyi, k’è nyie dee ami nga. Amin è tia mi abo k’è chuo dee ami nga. Ufo i cha r’inyamfo n’m yi r’ahe ngin ne." 40 K’unyang ang’ahe a kang angin, a kung abo abe n’abia imin tyung abe. 41 Nang nyaa, abe e tum bang ne, k’ucheche dee a ka kwa abe k’ufo iyen-iyen. Irinen a ka chie abe irityem k’e nyie n’è shi fo re. Ijisos a ka kung bii abe dee, "Amin e yi r’iyem ájīnī ka a?" 42 Abe e ka kung ityen īkwèń ang’e mang chie naa ka, ke he. 43 Ehe a kpe kung ji k’achi ibere ngana. 44 Ijisos a kung de abe dee, "Iyem ab’maa mang kang n’amin k’unyang ang’m mang chicho n’amin, ahe b’a yi bin: iyem woo ab’e fuo gbe r’ami k’ashan Unaa Imosis r’ab’ēnì ab’é yi yuo yè k’ungwu Atabuchi kang har’ab’e fuo k’ashan Ayem Iripia i ba sha nang woo." 45 Ehe a shi k’ujim ibere a buu ngwangg k’iyem ab’e fuo k’Ashan Atabuchi a nung abe. 46 A ka kung de abe dee, "Nang h’e mang fuo he k’itang dee Ikraist i ba kpa irinyuo, fa k’ate achia mokpang ehe i ka ba wum yè k’irifo. 47 K’irijun imin h’e ba bun da eni dee è shi ebeshe, kung irityem ibere tung iben, k’Atabuchi ì tyang iben ibere ke abe. E ba bun ichom inung angin da eni k’iye angin woo, kpa iku yè k’Ijerusalem. 48 Amin e ne iyem abin woo k’e ba da eni gba r’ahe. 49 Iyem ang’Ide iyi a fam naa, m ba chom he fan amin. Amin è nyua chi k’Ijerusalem kpemm k’è kpe ukan ang’i ba ba yè k’irihung ataba mokpang." 50 Ijisos a ye r’abe nokpo tyang Ijerusalem, k’abe e ten ye kpuokpuo fan Ibetani. Ehe a kung abo imin ye k’uchi, ke abe ukwun. 51 K’unyang ng’ahe i ka abe ukwun ngana, Atabuchi a kung he nokpo ye k’irihung ataba. 52 Eni-utung imin e kibi be k’itang, he he k’uchi, ka tum itum ye k’Ijerusalem r’irinen k’irityem gbaa. 53 Abe e nè chi k’Uchom Atabuchi e cha ushang mia unyang woo pia Atabuchi.