FILIPËNYÜÜ

‑PƆƆKƲLƲ ’PƆƆLË FAA’

FILIPËNYÜÜ

‑Pɔɔkʋa ’mlɩa wii

‑Pɔɔkʋlʋ ’Pɔɔlë ‑jɩjraa’ bätälä ’ü ’daraa’ Filipë, ’äa ’cɛcɩnyüü ’wʋ, ’uu kʋ ‑pɩ. ’Ɔa ’sɔɔfa ’wʋ ’ɔ mia’ ’lɩ nyɔtugbabre nɩ, ’ɔ ’sara kä bätäläa ’mlɩ ’Mʋfagogo, ’ia nyüü nya toro ’ään plɛ. Tɛ Akëtëa ‑pɔɔkʋ 16.11-40 a ’mlɩ. Filipë bä Grɛɛsëa ’blɩa bätä Masedoanëa ‑tʋtʋ ‑gälɩa ’mlɩ. ’Ä bä bätälä Rɔmë ’kamaa’, ’üa ‑tɔrʋpɩɔa bätä. Rɔmëa ‑gofɩanëma ’ɔɔ ’kama Filipënyüü. ’I kä ’üün ’tʋ. ’A ’ia ‑gʋ ’ü ’sroo ‑beere Rɔmënyüü ‑bɛ ’ü ’paa latɛɛnwii, Rɔmënyüüa mlɩa wii. Juifënyüü ’nyɩ Filipëbätäa ‑sümlö. ’Ünyɩ jrä nyüü ‑pʋ ‑a, ’ii känyrɩ ’ünyɩ ’lɩ ‑a bɩa ’ümä kʋfa ’jä ’ümä ’lɩ Nyɔsʋa bibrie.

’Pɔɔlë ’palaa’ ‑jie ’lɩ ’Pläkänyɔɔa ’jrʋpalä ’ɔ ‑fɛɛɛa’, ’äa ‑gʋ nɩ, Filipëa nyɔsʋaanyüü nya ’baba dii ’klɩ, ’ünya blɔ ’üa ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ ’doo ’daraa’ Epaflodiitë; ɔ fa ’iin ’Pɔɔlë. ’A ’taɩn ’lɩ ’ɔ faa’ diili nɩ, ’a ‑plɩɩ ’Pɔɔlë ‑jɩjra ‑taa ‑pɔɔkʋlʋ ’ɔnya ’trɛɛ ’üün ’sɩrɩ ’ɔ ’jäa’ diili ’ü jaa’ ’ɔɔn. ’Ɔnya ‑gbala bɩa ’üün a bɩa ’üa nyɔsʋaplɛtorokʋ ‑sɔɔrɔwʋ, ’ünyɩ be Nyɔsʋa ‑gälɩ ’klɩ, ’ünyɩ prɛ bɩa wiili ’nyɩa’ nyɔsʋaawii bä, i nyüü ’kpɩaa’ nyüü ‑mölöö dɛrɩ. ’Ɔnya ’pa bɩa ’üün plɛ ’sɩrɩ ’üü ‑bɛ ’Kriisë nyaa’ ’doo bä, ’wlinönrökʋ kä ’umä ’üa ‑tɔrʋpɩɔ bä. ’Pɔɔlë nya ‑gbala ’üün ’sɩrɩ ’Kriisë ’ciea’ ’ɔa nyufa ’wʋ nɩ, ’ü nʋ ’saa ü ’cie ’wʋ, ’kä ’ü jöjrögba. ’Ɔ ‑gbala ’üün bɩa ‑gbagblɛ ’kpɩkpɩanyüü ‑mölöö bä ’üa ‑tɔrʋpɩɔ; ’ü ’bata abɩa ’cɛcɩnyüü nʋ ’üa ’klüa ’fɩɔ ü ‑träärälɩ juifëa ‑dɔ. ‑Bɛ ‑mölöö bälɩ ’ümä wiili ‑tʋtʋ ‑gälɩa nyüü ’bataa’ nʋ. ’A ’ia ‑gbagblɛ ’kpɩkpɩakʋ ’sɔɔlʋ ‑gälɩ ’Pɔɔlë ’pa ’cɛcɩnyüü ‑tɔɔɔ ’lɩ; ü ‑tre ’üa nyüfë.

‑Jäsɩ ‑pɔɔkʋlʋ ’totroa’ ’klɩ:

’Trɔrʋ nyra Nyɔsʋaa bibiekʋ 1.1-11

’Pɔɔlëa nyɔsʋajrʋpa nyra ’ɔa ‑gogo 1.12-30

Jesu ’Kriisë ’ɔɔ bä ’kasa nyɔɔlɔ ’nyɩa’ ’ɔa nyufa ’jrara 2.1-18

‑Gogolä Timotee nyra Epaflodiitë faa’ 2.19-30

Nyɔɔ kä ’ɔmä ɩ Nyɔsʋa ’tʋkä 3.1–4.9

’Pɔɔlë ’trɛɛ Filipëa ’cɛcɩnyüü 4.10-20

‑Gälɩblörö ’trɔrʋ 4.21-23

’Trɔrʋ

¹’Mɔɔ ’Pɔɔlë nyra Timotee, Jesu ’Kriisëa ’jrʋpafɛnyüü, amɔ ‑jɩjra ’ana ’fɩɔlʋ bäa’ Filipëbätä1.1 Filipëbätälä nɩ, Rɔmëa nyüü ’üü ma fa ’üa ’kɩɩ (4.15). ’Pɔɔlë nrörö ’lɩ ’cɛcɩ ’taɩn ’lɩ ’ɔ ’blööa’ ’lɩ dɛrɩ ’sɔɔfa ’wʋ ’ɔa ’jrʋpaa ‑gʋ (Akëtë 16.12). ’wʋ; ’ana ’fɩɔlʋ bäa’ Nyɔsʋaa ’nyünanyüü Jesu ’Kriisë ’lɩ, ’cɛcɩtagbü nyra ‑diiakë1.1 ‑diiakë: Grɛɛkëwii ’lɩ ’üü ’ü ’dara ’jrʋpafɛnyüü. Nyüülü ’ü ’daraa’ ‑tɛ ‑diiakë nɩ, ’a nyüülü jöa’ nyüülü käläa’ ’cɛcɩa wii ‑gba. ’Üülü nɩ, ’üü kälä ’pʋablanyüü nyra ‑wusublanyüüa wii ‑gba.. ²Abɩa Nyɔsʋalɔ bäa’ ana Tʋ nyra ana ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa ‑gbinanakʋ nyra plɛgälɩflɛrɛkʋ bä ’amɩ ‑gälɩ.

’Pɔɔlë bibie Filipënyüüa ’wli ’lɩ

³’Asɩ ’ana wii jöa’ ’na ’wlia ’mlɩ, ’asɩ ’n ’trɛɛ ’na Nyɔsʋa. ⁴’Asɩ ’n bibiea’ ’ana ’fɩɔa ’wli ’lɩ nɩ, ’asɩ ’n nö ’iin dɔrʋsa. ⁵’Be ’bala ’klɩsajrü ‑gälɩ ‑a ji ’saarɩ ‑gälɩ nɩ, dɛɛlɛ1.5 Filipënyüü nʋ mölii ’ünya ji apotrë ‑gba ’ɔmä ’mʋfagogo ’sa. ’Ü ‑nyɛɛ bɩa ’ɔɔn bobowli (Filipënyüü 1.29-30; 4.16,18). ’a jaa’ ’mɩ nɩ, ‑gba ’a ji ’mɩ ’Mʋfagogoa ’sasakʋ ’lɩ. ⁶’Na plɛ ’suru wii ’dooa ‑gʋ: nyɔɔlɔ cɛtrɛa’ ’amɩ ’lɩ ‑taa ’mʋfa ’jrʋpalä nɩ, ’ɔnya ’ään ’wlaraa, ’ɔnya ’ään nʋ nʋ kä Jesu ’Kriisëa jrüü nya ’lɩjrä. ⁷’I ’nara ’lɩ ’na ‑nyɛɛ ’kä ’mä ’samaa wii bobo ’ana ‑gʋ, ’n ‑gbötö ’amɩ ’na plɛklɩ. ’Jrʋpalä Nyɔsʋa ‑nyɩa’ ’mɩ ’ɔa ‑gbinanakʋ ’lɩ nɩ, ’a ji ’mɩ ‑gba. ’A ‑ka nö ’imɩ ‑tɛ ‑jie ’lɩ ’n bäa’, ’taɩn ’lɩ ’maa ’saaa’ ’Mʋfagogo, ’maa ’paaa’ ’äa ’wli ’lɩa wii, ’n ‑gbalaa’ nyüü ’sɩrɩ ’ä bäa’ ’cɩcasa. ⁸Nyɔsʋa ’mʋgbɛ jre ’imɩ ’sɩrɩ Jesu ’Kriisë ‑waa’ ’amɩ nɩ, ’asɩ ’n ‑wa bɩa ’ana ’fɩɔ.

⁹‑Bɛ ama bibie Nyɔsʋa dɛɛlɛ ’n ’betea’ nɩ, ’iibä: abɩa ’ana ‑wawakʋ ’paplagälɩa ’doo, ’amä ’cɩcasa jre ‑gböösa ‑bɛ ’amä ’tasɩrɩ wiia ’fɩɔ ’wli ’nu, ¹⁰’amä dɛɛlɛ ’naa’ jre, ’ana ’nyü ’mä ’lɩwʋ; ’ia ’taɩn ’lɩ wii ‑pɩ ’amɩ ’kpla ’Kriisëa jijisrɩ ’lɩ. ¹¹Jesu ’Kriisë nya ’amɩ ‑gbajia ’ɔa ’klɩgägäkʋa ‑gbi ’mä ’amɩ ’lɩ ’si, Nyɔsʋa ’mä ’bʋala ‑bɛ ’ümä ’ɔɔn ’lɩbrɛrɛ.

’Pɔɔlëa nyɔsʋajrʋpa nyra ’ɔa ‑gogo

¹²’Na ‑wlajü ’amɩ ’ba jre ’iin ’sɩrɩ wiili jräa’ ’mɩ ‑gälɩ ’nyɩ ’Mʋfagogo ‑a ’nyüglö, ‑maa ’ii nʋ ’iin ’änya ’tɔ kpaun. ¹³’A ’ia ‑gʋ ’sʋgɩalä kä ’fɩɔ ‑glaaraa’ ’kɩɩ kpaköa nyuku ‑gälɩ, nyra nyüü ‑mülü bäa’ ‑pɩɔ ‑mɩdoo, nya jre ’iin ’sɩrɩ ’n bäa’ ‑jie ’lɩ ’Kriisëa ‑gʋ. ¹⁴‑Wlajü ’kɔkɔmlɛlü bäa’ ’Kriisë ’lɩ ’nua’ ’sɩrɩ ’n bäa’ ‑jie ’lɩ nɩ, ’inya ’papla ’sɔɔwʋ ’Pläkänyɔɔa plɛtorokʋ ‑gälɩ, ’ünya ’pa ’nɩmɩ ’üa nyüfë ’klü ’lɩ ’klaasɔɔwʋ ’ümä nyüü nyɔsʋaawii ‑gba ’pala; ŋalɛ ’nyɩ ’üün ’bla ‑a ’bla.

¹⁵Wasä nyra ‑topokʋ ’tuto nyüü ‑mölöö ‑bɛ ’ü ’paa ’Kriisëa ‑gä, ‑maa ‑mölöö bälɩ ’ü nö ’iin ‑wawakʋ ’lɩ. ¹⁶’Üülü nɩ, ’ü ‑wa ’mɩ ’aiɛ ’ü nö ’imɩ, ’be ’ü jre ’iin ’mä ’Mʋfagogoa ’wli ’lɩa wii ’pa, ’aiɛ Nyɔsʋa ‑tʋ ‑tɛklɩ ’mɩ1.16 Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑pɔɔkʋa waklüü 16 bä 17 a ’pɛlɩ, ‑bɛ 17 bä 16 a ’pɛlɩ.. ¹⁷‑Mülü nɩ, wasäsa ’ü ’paa ’Kriisëa ‑gä, ‑mää ’cɩcasa ’ünyɩ bobo; ’üa plɛɛ üma nʋ ’saa ’na ‑sʋɩ ’ü ’papla ‑gälɩ ‑tɛ ‑jie ’lɩ. ¹⁸‑Mää wii ’inyɩ bä! ‑Bakää ’ü nrörö ’iin ‑gla ‑gälɩ, ’aiɛ ’cɩcasa ’lɩ ’ia ’fɩɔlʋ nɩ, ’Kriisëa ‑gä ’ü ’paa. ’Inya kä ’mɩ dɔrʋ ’wʋ ‑gböösa, ’kä ’nyaa ’sɔɔwʋ ’ia dɔrʋ nʋ.

¹⁹’Be ’ana nyɔsʋabibiekʋ nyra Jesu ’Kriisëa ‑Susua ‑gbajijikʋ ’lɩ, ’n jre ’iin ’sɩrɩ ’ia ’fɩɔlʋ ’mäa’ ’nyrɩkä ‑bɛ ’mäa’ ’lɩmlɩwʋ. ²⁰Dɛɛlɛ ’n ‑glaaa’ ‑bɛ ’n ’piea’ plɛgälɩ nɩ, ’iibä dɛɛa ’nyüsü ‑nëmä ’mɩ ‑a ’bla. Dɛɛlɛ ’n ’bataa’ ’saarɩ nyra ’plɔʋplɔʋ nɩ, ’iibä ‑a srara ’Kriisëa ’bʋabʋakʋ ’na fugbaa ’mlɩ ’taɩn ’lɩ ’n ‑ka fioa’ nyra ’na jäjäkʋ ’lɩ.

²¹’Na në ‑nyɛɛ, ’Kriisë ’ɔɔ bä ’na ’klä, jäjä bä ’na ’lɩgälɩjärädɛɛ. ²²Dɛɛlɛ ’n ‑ka ’mäa’ ’lɩba ’nyɩ ’ɛɛn jre ‑a jre. ‑Maa ama ‑ka bälɩ nɩ, ’nyaa ’casɩ ’jäa ’mä ’cɩca ’jrʋpa ‑fɛ. ²³’Na plɛ ’kʋkrʋɛɛ ’mɩ ’lɩ: ’n ’bata ‑a sɔ ’plälä kʋa’ ‑pɩa ’mlɩ ’mä ’Kriisëa ‑nyɛɛ mi, ’i ‑siwʋ ’nanakʋ! ²⁴‑Maa ’i ‑siwʋ ’nanakʋ ‑gböösa ’mä ’lɩbä ’ana ‑gʋ. ²⁵Wiili ’n ’paa’ ’n ’pie ’iin plɛ ‑gälɩ, ’n jresaa ’nyaa ’lɩbäa ’mä ’ana ’fɩɔa ‑tɔrʋpɩɔ bä, ’mä ’amɩ ‑gbaji ’amä ’klɔɔtrʋ mi ‑bɛ dɔrʋ ’mä ’amɩ ’bla ’ana nyɔsʋaplɛa ’mlɩ. ²⁶’Ia ’taɩn ’lɩ ama ’blöö ’ana ‑tɔrʋpɩɔ dɛrɩ nɩ, Jesu ’Kriisë nya ’amɩ dɔrʋ ’wʋ käa ‑gböösa ’na ‑gʋ.

²⁷’Ba ’nyɛ nyɔɔwʋbabasa, ’sɩrɩ imäa’ ’lɩ ’Kriisëa ’Mʋfagogo ‑träärä. ’Ia ’taɩn ’lɩ, ‑bakää ’n jö ’amɩ ’jää, ‑bakää ’nyɩ ‑plɩɩ bä, ‑a ’nu ’sɩrɩ ’a kʋa’ bobowli ’doo ’lɩ, ’amä ’ana nyɔsʋaplɛlɛ ’Mʋfagogo ‑nyɩa’ ’amɩ ‑wälɩtʋ. ²⁸’Anyɩ ’cɛrɛ ’ana nyüamlɩjraranyüü ‑wälɩ ’ünyɩ ‑guua ’amɩ ’fëflɛsa. ’Ii ’mä ’üün ‑gbala ’sɩrɩ ’ümäa’ ’mɔlɔ. ’Ana ‑nyɛɛ nɩ, ’ii ‑gbala ’amɩ ’sɩrɩ ’anya ’a ’lɩmlɩwʋ. Nyɔsʋa ‑gba ’iin. ²⁹’Be Nyɔsʋa we ’amɩ ’flɛɛlɩ ’amä ’Kriisëa ’jrʋpafɛnyüü bä, ‑mää ’amä ’ɔɔn plɛtoroa ’doo ‑a, ‑maa ’amä bɩa ‑sʋɩ ’jä ’ɔa ‑gʋ. ³⁰Dɛɛlɛ a bäa’ ‑plɩɩ ‑gälɩ nɩ, toulu ’n ‑fuuöa’ ’uu ’ana ’mʋgbɛ ‑fuuö. ’A ’jä ’mɩ ’nyaa ‑fu ’umɩ, ’n ‑ka ‑fuuö ’n ‑ka mö ’saarɩ, ’sɩrɩ ’a ’nua’ ’iin ’wli.

’Kriisë ’cie ’ɔa nyufa ’wʋ, Nyɔsʋa nya ’bʋala ’ɔɔn

¹’Kriisë ma ‑nyɩ ’amɩ ’klü, ’ɔa ‑wawakʋ ma ’cie ’ana plɛ ’wʋ, Nyɔsʋaa ‑Susu ma ‑ma ’ana ’fɩɔ, ’ama kä ‑gbinanakʋ ‑bɛ ’ama kä ‑mölööa nyatɛrɩ nɩ, ²’ba ’nönröwli, ’amä ’mɩ dɔrʋ ’klɩsie: abɩa ’ana ‑wawakʋ bä dɛɛ ’dee, ’ba kä plɛ ’dee ’kä ’a kä bobowli ’doo. ³’Anyɩ nrörö dɛɛ ‑gbakɛklɛkʋ ’lɩ. ’Anyɩ ’bata ’ana ’jäjräkʋ, ’fʋflɛgbi bäsaa. ‑Maa ’ba ’cie ’ana nyüfë ’wʋ ‑bɛ ’ba ‑träärälɩ ’ana ‑mölöö ’sɩrɩ ’ü ‑sia’ ’nɩmɩ ’amɩ ’wʋ. ⁴‑Moloo ’nyɩ bobo ’ɔa ’dooa ‑gä, ‑maa ɔ bobo bɩa ‑mölööa ‑gä. ⁵Abɩa ’ia ‑gbi ’doolʋ ma bäa’ Jesu ’Kriisë ’lɩ bä ’amɩ ’lɩ:

⁶’Ɔɔlɔ Nyɔsʋaa bäbäkʋa ’fɩɔ bäa’ ’lɩ,

’ɔnyɩ ’nɩmɩ ‑a ’daa ’ɔɔ ‑bɛ Nyɔsʋa ’mɩmrɛlɩ ’plɔʋ.

⁷’Ɔ ’cɛrɛ diili kä ’fɩɔ ’ɔ ma ’klaaa’ ‑wälɩ,

’ɔnya ’nyiere ‑geeidɛɛ ’lɩ; ’ɔnya nrörö ’ɔa nyufa nyɔɔ ’lɩ.

’Ɔnya dɔrɔ nyɔɔa fugba ’wʋ.

⁸’Ɔ ’cie ’ɔa nyufa ’wʋ ’ɔnya ‑träärälɩ Nyɔsʋa ‑träärä ’ɔnya jä;

’ɔnya järä ’nɩmɩ krʋa ‑gälɩ2.8 Krʋaa ‑gälɩa järäkʋ ’nyɩ ’plɔʋ juifë ’tʋ ‑a kä. ’Üa ’bre nɩ, nyɔɔlɔ käa’ ‑balʋ ’ɔɔ ’ü kolo krʋa ‑gälɩ ‑bɛ Jesu ‑kaapɩɔ ‑balʋ nʋ..

⁹’A ’ia ‑gʋ Nyɔsʋa ’jrara ’ɔɔn kʋfalä ‑sia’ kʋfëa ’fɩɔwʋa ‑gälɩ,

’ɔnya ‑nyɩ ’ɔɔn ’nyrɩlɩ ‑sia’ ’nyrɩa ’fɩɔwʋ;

¹⁰’kä nʋnʋdiia ’fɩɔ ma ’nu Jesua ’nyrɩ ’wli,

kotia ’fɩɔ ’mä ‑fli ’pala:

cɛa ’mlɩ, ‑tʋtʋ ‑gälɩ, nyra ‑tʋtʋa ’mlɩ,

¹¹’kä ’papawiia ’fɩɔ nya ’daa,

Jesu ’Kriisë bä ’Pläkänyɔɔ,

‑bɛ Nyɔsʋa bäa’ Tʋ ’mä ’bʋala2.10-11 Esaii 45.23..

Abɩa ’ana nʋnʋgbi ŋʋala ’pläa ’mlɩ

¹²’A ’ia ‑gʋ ’na ‑wawanyüü ’amɩ, ’sɩrɩ ’a ‑trääräa’ ’lɩ Nyɔsʋaa ’doo nɩ, ’ba nʋ ’saa, ’anyɩ ‑glaaa ’mä ‑kätɩ ’ana ‑tɔrʋpɩɔ bä ’fɩɔwʋ ‑bɛ ’amä ’iin nʋ. ’Ba nʋ ’nɩmɩ ’iin ‑gböösa ’taɩn ’lɩ ’nyɩa’ ’ana ‑tɔrʋpɩɔ bä. ’Ba ’palɩklü abɩa ’ana nʋnʋgbi ’na nyüü ’mä ’saa jre ’anya ’a ’lɩmlɩwʋ, ’ba nʋ ’iin Nyɔsʋa pɩpɩkʋ ’lɩ nyra ’lɩträäräkʋ ’lɩ, ¹³’be Nyɔsʋa ‑nyɛɛ ’amɩ ’nyienyiekʋa ’klü nyra ’ia nʋnʋkʋa ’klü amä wiili käa’ ’ɔɔn ’tʋ nʋ.

¹⁴’Ba nʋ wiili kä ’fɩɔ ’a käa’ ’amäa’ nʋ, ‑plɛlɩawiipalakʋ nyra ’blarʋ ’nyɩ bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ, ¹⁵’ana ’nyü ’mä ’na, ’ü ‑pɩ ’ana ’kläa ’mlɩ ‑balʋ ’järä. ’Amä Nyɔsʋaa ’jülü ’nyɩa’ bʋbɔdɛɛ ‑gba kä ‑gbagblɛnyüü nyra plɛbʋbɔnyüüa ‑tɔrʋpɩɔ, ’ana ’klä ’mä ’pläa ’mlɩ ŋʋala. ¹⁶’Ama nʋ ’saa nɩ, ’papawiili ‑nyɛɛa’ ’klä, ’ii ’a srara ’üün. ‑Srɩlɩ kä ’mlɩ ’Kriisë ’mäa’ ji nɩ, ’iibä ’na ’lɩgbagbakʋa ‑srɩ; ’be nyüü nya ’saa jrea ’sɩrɩ ’nyɩa’ ’fëflɛsa fɔ, ’sɩrɩ ’nyɩa’ bɩa ’jrʋpa ‑fɛ ’fëflɛsa.

¹⁷‑Bɛ ’a toroa’ Nyɔsʋa plɛ nɩ, ’i ‑beere ‑gbɔ. ’Na ‑toru ma nya ‑gbɔlʋ ‑gälɩ ’kä ‑gblɔɔ ‑beere ‑tapakʋ2.17 Tɛ 2 Timotee 4.6. Filipënyüüa nyɔsʋaplɛ ‑beere ’sɩrɩ nyɔɔ ’saa Nyɔsʋa ‑gbɔ, ’ua ‑gälɩ ’ümä apotrëa ‑toru ’kägblɔɔ ‑beere ’sɩrɩ nyɔɔ nöa’ ‑duvɛɛn ‑bɛ ’ɔ ‑tapaa’, ‑bɛ ’ɔ ‑gbäträa’ ’ɛɛn ‑gbɔ ‑gälɩ ’kä. Ɛgësɔɔdë 29.38-41. nɩ, ’inya ’mɩ ’tʋkäa. ’Nyraa ’ana ’fɩɔ nya dɔrʋ nʋa. ¹⁸’Ana ’mʋgbɛ, abɩa dɔrʋ nʋ ’saa u ’bla ’amɩ, ‑bɛ amä dɔrʋ ’wʋ nrörö!

Timotee nyra Epaflodiitë

¹⁹’Pläkänyɔɔ Jesu ma ’nyie, ’nyaa ’ana ‑nyɛɛ Timotee blɔa jrüüa ’mlɩ, ’mä ’ana ‑nyɛɛa ‑gogo ’jä ‑bɛ ’imä ’mɩ ’klülɩpa; ²⁰’be nyɔɔ ‑moloo ’nyɩ ’lɩ ‑a bä, ima ’nyɩ ’ɔa ’doo ‑a bä; ‑bɛ ’tasɩrɩ ’ɔɔ bobo ‑gböösa ’ana wii ’sɩrɩ ’n boboa’ ’iin. ²¹‑Mülü nɩ, ’üa ’mʋgbɛa ‑gä ’ü bobo; ’ünyɩ bobo Jesu ’Kriisëa ‑gä ‑a. ²²’Sɩrɩ Timotee käa’ ’cɩcagbi ’a ’jä ’imɩ. ’Sɩrɩ ’jʋ bäa’ ’ɔa tʋ ‑gba nɩ, ’ɔ ‑nyɩ ’ɔa nyufa ’nyraa ’ɔɔn nya ’sa ’Mʋfagogo. ²³’Ii känyrɩ, ama ’järä ’na fugba ‑gba ’kä dotro, ’n jresaa ’ɔɔ ’nëmä ’ana ‑nyɛɛ blɔ, ²⁴‑bɛ ’n toro bɩa ’Pläkänyɔɔ plɛ ’sɩrɩ ’taɩn ‑ka ’nyɩa’ ’lɩtʋŋlɔ ’mäa’ ji.

²⁵‑Maa ’n boboa’ nɩ, ’nëma, ‑a blɔ ’ana ‑nyɛɛ ana ‑wlajʋ Epaflodiitë2.25 Epaflodiitë: ’Pɔɔlë bäa’ ‑jie ’lɩ nɩ, ’ɔɔ ’cɛcɩ blɔ ’ɔmä ’Pɔɔlë ‑gbaji (Filipënyüü 4.18). ’Ɔɔ Filipënyüü ‑nyɩ dii ’ɔmä ’Pɔɔlë fa. ‑Maa Epaflodiitë ’tɔa’ ’lɩ ‑wusu nya ’bla ’ɔɔn (Filipënyüü 2.27). ’a blɔa’ ’na ‑nyɛɛ ɔ ja ’mɩ dii. ’Na ’jrʋpawʋfɛɛrɛnyɔɔ ’ɔ bä, ‑bɛ ’ɔɔ ’nyraa ’ɔɔn ‑fuuö ’Mʋfagogoa ’wlilia tou. ²⁶’Ana ’fɩɔa ’jäjätʋ ’blaa ’ɔɔn ‑gböösa, ’ɔa bobowli ’nyɩ kʋ ‑pɩɔ ’doo ’wʋ ‑a, ’be ’a ’nu ’ɔa ‑wusua wii ’wli. ²⁷‑Wusulu ’blaa’ ’ɔɔn nɩ, diijie tɩɔ ’lɩ ’ɔmä jä, Nyɔsʋa nya ’jä ’ɔa nyatɛrɩ, ‑maa ‑mää ’ɔa ’doo ‑a, ’ɔ ’jä bɩa ’na nyatɛrɩ ’na ’kpɔkpɔɔkʋ ‑pɩ ’wlisie. ²⁸’A ’ia ‑gʋ ’n ’sosowʋ ’mä ’ɔɔn ’ana ‑nyɛɛ dɛrɩblöö, ’ama ’jä ’ɔɔn ‑bɛ ’na ’mʋgbɛa ’kpɔkpɔɔkʋ ’mä bɩa ’nyüglö. ²⁹’Ii känyrɩ ’ba ’kʋɛɛlɩ ’ɔɔn dɔrʋsa, ’be ’ana ’Pläkänyɔɔ ’lɩa ‑wlajʋ ’ɔ bä. ’Ba ’bʋala nyüülü bäa’ ’ɔa ’sa, ³⁰’be ’a ’Kriisëa ’jrʋpaa ‑gʋ ’ɔ nëmä ɩ jä. ’Ɔ ’sa ’ɔa ’klä ’na ‑gbajijikʋa ‑gʋ, ’be ’ana ’mʋgbɛ ’nyɩ ’lɩ ‑a bɩa ’amä ’iin nʋ.

’Cɩca ’klɩgägäkʋ

¹’Na ‑wlajü ’amɩ, ’ba nʋ dɔrʋ ’Pläkänyɔɔ ’lɩ! Ama ‑jɩjra ’amɩ watu ’doo ’wʋ, ’inyɩ nʋ ’mɩ dɛɛ ‑gba ‑a ’ana ‑gälɩglaarakʋa wii bäsaa!

²’Ba ‑tre ’ana nyüfë bʋbɔ ’jrʋpafɛnyüülü ‑beerea’ ‑fä, ’üa ‑gʋ; ’ba ‑tre ’ana nyüfë nyüülü ’daaa’ ’ü ’bölö, ’üa ‑gʋ! ³’Be amɔ bä ’tasɩrɩa ’bölönyüü, ‑Susu ’uu jö amɩ ‑gba ‑bɛ a bibie Nyɔsʋa, anya ‑tʋ ana plɛa ’fɩɔ Jesu ’Kriisë ’lɩ, ‑maa ‑mää ’jajɛ anyɩ toroplɛ. ⁴’Mɔɔlɔ nɩ, ’n ’mrɛɛ ‑a toro ana ’bi ‑dɔ plɛ. Nyɔɔlɔ ’mäa’ bobo ‑maa ’ɔɔ toro ana ’bi ‑dɔ plɛ nɩ, ’mɔɔ kä ’mä ’iin bobo ‑gböösa ’kä ’nyaa ’ɔɔn ’wʋsi, ‑maa ‑mää ’ɔɔ ‑a. ⁵Jrüü ‑uuntääa ‑srɩlɩ ’n ’bölö, Israɛɛlënyɔɔ ’n bä ’nyaa ‑glooro, Bɛnjamɛɛa ‑glügbö ’klɩa nyɔɔ, Ebröönyɔɔa ‑toru ’n bä. Dɛɛlɛ bäa’ ‑Dɔa ’lɩträäräkʋ nɩ, ’maa bä Farisinyüüa ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ. ⁶’Maa fumö ’cɛcɩa ‑gbigba nʋnʋkʋa ‑gʋ, ‑bɛ ’üma ’daa nyɔɔ ’plɛɛ ‑träärälɩ ‑Dɔ ’klɩgägäkʋa ‑gʋ nɩ, ’mɔɔ bäsaa; nyɔɔ ’nyɩ ’lɩ ‑a bɩa ɔ ‑tʋ ’mɩ wii ’klɩ. ⁷‑Maa ’ia diilia ’fɩɔ ’maa ’jääa’ ‑beere ’cɩcadii nɩ, ama ’jä ‑mlatɩ ’imɩ nɩ, ’i ‑beere cacɩ, ’Kriisëa ‑gʋ. ⁸’Pɩrɩgälɩ nɩ, ’Kriisë Jesua jejrekʋa ‑gʋ ’n ’jää diia ’fɩɔwʋ ‑beere diili ’nyɩa’ ‑tɔɔ kä. ’Na ’Pläkänyɔɔ ’Kriisëlɔ ’n toroa’ plɛ, ’ɔɔ bä ’cɩca wiili. ’Ɔa ‑gʋ ’n ’nyiere diia ’fɩɔa ‑wälɩcɛrɛkʋ ’klɩ, ‑yɛɛ, ’n ’jää ’iin ’wʋ ‑beere dɛɛ ’ü bea’ ’kʋtʋfʋ ‑gälɩ, ’kä ’mä ’Kriisë ’kpla; ⁹‑bɛ ’nyaa ’ɔɔn ’mä ’doo bä. Ima bäsaa nɩ, ’Kriisëa plɛtorokʋ ’lɩ ’n ‑gääläklɩ, ‑maa ‑mää ‑dɔa ’lɩträäräkʋ ’lɩ ‑a. Nyɔsʋaaplɛtorokʋ Nyɔsʋa ’jää ’kä ’ɔ ‑nyɛɛ ’klɩgägäkʋ. ¹⁰Dɛɛlɛ ’n ’bataa’ nɩ, ’iibä ‑a jre ’Kriisë nyra ’ɔa ’kuaabresɔsɔkʋa ’klü; ’nyraa ’ɔɔn ’mä ’ɔa ‑sʋɩ ‑gbötö, ’nyraa ’ɔɔn ’mä ’wʋjärä, ¹¹‑bɛ ’mä ’kuaabre sɔ ’sɩmɩ ’inyɩ bä.

Jre dɛɛlɛ kä ‑gʋ ‑fɔa’

¹²‑Mää ’sɩrɩ ’nyaaa’ dɛɛlɛ ’n ’bataa’ ’jä ‑a, ’aiɛ ’sɩrɩ ‑balʋ ’nyɩa’ ’mɩ ’lɩ bä ‑a; ‑maa ’n ‑ka fɔ ’mä ’pɛpɛɛdɛɛ fa. ’A ’ia ‑gʋ Jesu ’Kriisë ’kpla bɩa ’mɩ. ¹³’Na ‑wlajü ’amɩ, ’n jre ’iin ’sɩrɩ ’n ‑kaaŋlʋa’ ’pɛpɛɛdɛɛlɛ fa. ‑Maa wiijie ’doo ’n nö: wiili bäa’ dɛrɩ ’n ’ba ’iin plɛ ‑gälɩ, ‑bɛ ’n ’paa ’na nyufa ’klü ’lɩ ’mä dɛɛlɛ bäa’ ’klɔɔtrʋ ‑gälɩjrä. ¹⁴Fʋfɔlʋa blöröfa ’n tɛ ’klɩ ‑bɛ ’n fɔ ’mä ’pɛpɛɛdɛɛlɛ kä ‑gʋ Nyɔsʋa wea’ amɩ ’ɔmäa’ amɩ ‑nyɩ cɛlɩ Jesu ’Kriisë ’lɩ, ’mä ’ɛɛn fa. ¹⁵Ana ’fɩɔlʋ ‑jrɛɛrɛa’ nyɔsʋaawii ’lɩ nɩ, ’asɩ a kä amä bobo. ‑Bɛ wii mɩdooa ‑gälɩ ’ama bobo ‑pasasa nɩ, Nyɔsʋa nya ’amɩ ’iin sraraa bɩa. ¹⁶‑Plɩɩlɩ anya ’a ’tɔ nɩ, a ’nyɛrɛ ’wʋ ’sɩrɩ a ’nyɛɛa’ a ‑dɔ ’doo ‑gälɩ, ’kä a kʋä bobowli ’doo ’lɩ3.16 ’kä a kʋ bobowli ’doo ’lɩ: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä..

¹⁷’Ba nʋ ’na ’sa ‑wlajü ’amɩ, ‑bɛ nyüülü ’nyɛɛa’ ’sɩrɩ a ’kpɩaa’ ’üün nɩ, ’ü ’ba tɛ ’klɩ. ¹⁸’Be nyüü ’kɔkɔmlɛ ’nyɛɛ ’sɩrɩ ’ü jraraa’ ’Kriisëa krʋa ’nyüa ’mlɩ. ’Nyaa kä ’amɩ ’iin ‑gbala, ’iin ’n ‑gbala ’amɩ ’sɔɔwʋ ‑bɛ ’n ’wuö. ¹⁹’Ünya ’mɔlɔa. ’Üa ‑gu bä ’üa nyɔsʋa3.19 ’üa nyɔsʋa: ’Pɔɔlë ’paa’ ’iin nɩ, ‑dɔlʋ ’ü ’paa’ ’lɩ jijria ‑gʋ nɩ, ’ii ‑gälɩ ’ɔ ’pala wii. ’Üa jijria ‑dɔ ’ü ’dara wii ‑gböösa ’ii ’ü ’pie plɛ ‑gälɩ. Tɛ bɩa Rɔmënyüü 16.18; Kolɔɔsënyüü 2.16,20-21., wiili bäa’ ’üa ’nyüsü3.19 ’üa ’nyüsü: ’Üa ’böbökʋa ‑gä ’Pɔɔlë ’paa. Tɛ Galaatënyüü 6.13,15., ’ii ’ü nö ‑bɛ ’ü ‑gbaalɩ, ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩa diia ’pɛlɩ ’üa bobowli fala. ²⁰‑Maa amɔlɔ nɩ, ana ’bre bä cɛlɩ, ’a ’Lɩmlɩbanyɔɔlɔ bäa’ ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëlɔ bäa’ ’lɩ ’lee, ’ɔɔ a ‑glaaa. ²¹’Ɔmä ana fugbëlë ’nyɩa’ ’klü kä, ’ɔa ’wliklɩbʋafugba ’lɩcicri. ’Ɔa ’klülü kä ‑gʋ ’ɔ ’kamaa’ diia ’fɩɔ nɩ, ’üü ’ɔ nëmä nʋ ‑bɛ ’ɔmä ana fugba ’cici.

¹’Ii känyrɩ, ’na ‑wawawlajü ’amɩ, ’amɔ ’n ‑waa’ ‑gböösa, ’amɔ bäa’ ’na dɔrʋ nyra ’na ’kɩɩwlugbö, ’ba ‑sɔɔrɔwʋ ’Pläkänyɔɔ ’lɩ, ’na ‑wawanyüü ’amɩ!

‑Tɔɔɔ

²’N bibie Evodii nyra Sɛnëtikë ‑gböösa ü ’nönröwli ’Pläkänyɔɔ ’lɩ. ³‑Na ’mʋgbɛ ‑mɔ ’nyraa ’ɔɔn ‑fɛɛɛa’ ’jrʋpa ’döö, ’n bibie ‑mɩ ‑ji ’ŋlëgë ’sɔɔlü ‑gba. ’Üü ‑bɛ Klemaa ’nyraa nyüü ‑mülü nyra ’üü ‑fɛjrʋpa ’kä Nyɔsʋa ’Mʋfagogo ’mä ‑pɩɔa ’fɩɔ ’kägbaala. ’Üa ’nyrɩ ‑jɩjra ’Kläa ‑Pɔɔkʋ4.3 ’Kläa ‑Pɔɔkʋ: Nyüülü bäa’ Nyɔsʋaa nyüü nɩ, ’üa ’nyrɩ ‑jɩjra ‑pɔɔkʋ kpakua ’mlɩ. ’lɩ.

⁴’Ba nʋ ’taɩn a ’fɩɔ ’lɩ dɔrʋ ’Pläkänyɔɔ ’lɩ. ’N ‑gbala ’amɩ ’sɔɔwʋ: ’ba nʋ dɔrʋ! ⁵’Ba srara nyüüa ’fɩɔ ’ana ‑gbinanakʋ. ’Pläkänyɔɔ jö ’lee ’ɔmä ji. ⁶’Ana plɛ ’nyɩ ‑taaralɩ dɛɛa ‑gʋ, ‑maa wiia ’fɩɔ ’mäa’ ’lɩjrä nɩ, ’ba bibie Nyɔsʋa; ’ba ‑gbala ’ɔɔn dɛɛlɛ ’a ’bataa’, ’kä ’a ’trɛɛ bɩa ’ɔmɩ. ⁷‑Bɛ Nyɔsʋaa plɛgälɩflɛrɛkʋlʋ ‑sia’ ’lɩgaglakʋa ’fɩɔwʋ ’mä ’ana polu nyra ’ana bobokʋ Jesu ’Kriisë ’lɩ ‑wälɩ ‑träärä.

⁸’Na ‑wlajü ’amɩ, ’ba ‑tʋ ’ana bobowli ‑taa waklüülü kʋa’ ‑pɩ ‑gälɩ: diili kä ’fɩɔ bäa’ ’cɩcasa, ibäa’ ’lɩträäräsa, i ‑gäa’ ’klɩ, i kä ’fɩɔ ’nyɩa’ ‑fre pa, i kä ’fɩɔ ’naa’, diili ’wʋa’ ‑wawakʋ nyra ’bʋalakʋ ’klɩ, ’ii ’ba bobo. ⁹Wiili ’a ’kpɩaraa’ ’mɩ ‑gba, i ’a ’nua’ ’wli, ‑bɛ wiili ’a ’järäa’ ’mɩ ’lɩ, ’ii ’ba nʋ. ‑Bɛ Nyɔsʋalɔ ‑nyɛɛa’ plɛgälɩflɛrɛkʋ ’mä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ bä.

’Pɔɔlë ’trɛɛ Filipënyüü ’üa ’crɛrɛdiia ‑gʋ

¹⁰’N nʋ dɔrʋ ‑gböösa ’Pläkänyɔɔ ’lɩ ’n ’jäa’ i ’a nʋa’, ’sɩrɩ ’a boboa’ ’na ‑gä. ’Nyɩ ’daa ’anya ’a ’na ‑gä ‑trɔ, ‑maa ’casɩ ’anyɩ ’jä ’amä ’mɩ ’iin srara. ¹¹‑Mää ’amä ’mɩ dɛɛ ‑nyɩ, ‑mää ’ia ‑gʋ ’nyɩ ’pawii. ’Mɔɔlɔ nɩ, ’n jre ’iin mlɩkä, wii o wii ’mäa’ ’mɩ ‑gälɩjrä ’i kä ’mɩ ’tʋ. ¹²’N jre ’pʋa ’lɩa kʋkʋkʋ, ’n jre diikäkäkʋ ’lɩa kʋkʋkʋ. ’N jre wiia ’fɩɔ mlɩkä, ’n ’nara ‑pɩɔa ’fɩɔ: ‑kä dödökʋ ’lɩ, ‑kä ‑gbëka ’lɩ, ‑kä diikäkäkʋ ’lɩ, ‑kä dɛɛ ’nyɩ bä ’mɩ kälɩ, ’n jre ’iin mlɩkä. ¹³’N ’mrɛɛ ’ia ’fɩɔlʋ mlɩ ’Kriisëa ’nyrɩklɩa ‑gʋ, ’be ’ɔɔ ‑nyɛɛɛ ’mɩ ’klü. ¹⁴‑Maa ’a jia’ ’mɩ ‑gba ’na ‑sʋɩa ’mlɩ nɩ, ’ia ’nanadɛɛ ’nyɩ bä ‑a bä.

¹⁵Filipënyüü ’amɩ, ’ana ’mʋgbɛ jre ’iin ’n sɔa’ Masedoanëa ‑tʋtʋ ‑gälɩ, ’taɩn ’lɩ ’n ’bala käa’ ’Mʋfagogoa ’sasakʋ nɩ, ’cɛcɩ ’dee ’nyɩ ’mɩ ‑gba ‑a ji, ’ima ’nyɩ ’ana ’doo ‑a bä. ¹⁶’N bä käa’ Tɛsalonikë nɩ, ’a ja ’mɩ ’wʋkɔkɔmlɛ ’wʋ diili ’n ’bata käa’. ¹⁷‑Mää ’sɩrɩ ’n ’bataa’ ’crɛrɛdii ‑a, ‑maa dɛɛlɛ ’n ’bataa’, ’iibä ’jrʋpalä ’a ‑fɛɛɛa’ nɩ, ’ba ’järä ’lɩ ‑gälɩa ’doo.

¹⁸’N ’jä ’ia ’fɩɔ, ’inya ‑siewli. ‑Bɛ Epaflodiitë jaa’ ’mɩ diili kä ’fɩɔ ’a jaa’ ’mɩ nɩ, ’n ’klaa diili kä ’fɩɔ ’nyɩa’ kla. Diili ’a ‑nyɩa’ ’mɩ, ’i ‑beere ’nɔnʋpa ‑gbɔ, ‑gbɔlʋ Nyɔsʋa ’kʋɛɛa’ ’lɩ ‑bɛ u käa’ ’ɔɔn ’tʋ ‑gböösa. ¹⁹’Na Nyɔsʋa nya ’amɩ diili kä ’fɩɔ ’a ’bataa’ ‑nyɩa ’sɩrɩ ’ɔa ’wliklɩbʋa ’bɩɔlʋ bäa’ Jesu ’Kriisë ’lɩ bäa’, ’asɩ ’ɔmä ’amɩ ’iin ‑nyɩ. ²⁰Abɩa ana Tʋ Nyɔsʋa ’bʋala ’taɩn a ’fɩɔ ’lɩ! ’Asɩ i bä!

‑Gälɩblörö ’trɔrʋ

²¹’Ba ’trɛɛ Nyɔsʋaa ’nyünanyüülü kä ’fɩɔ nyra Jesu ’Kriisë bäa’ nyɔɔ ’doo. ‑Wlajülü ’nyraa ’üün bäa’ ‑tɛ ’trɛɛ ’amɩ. ²²’Nyünanyüülü kä ’fɩɔ bäa’ ‑tɛklɩ ’trɛɛ ’amɩ, ‑mülü bäa’ Sesaa ‑gbööli ’üa ’mʋgbɛ ’trɛɛ ’amɩ ‑gböösa.

²³Abɩa ana ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa ‑gbinanakʋ bä ’ana ’fɩɔ ‑gälɩ. ’Asɩ i bä4.23 Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: Abɩa ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa ‑gbinanakʋ bä ’ana bobowli ‑gälɩ.!