JAAKË

JAAKËA ‑PƆƆKƲ

JAAKË

‑Pɔɔkʋa ’mlɩa wii

Jaakë bä ana ’Pläkänyɔɔ Jesua ‑wlajʋ (Matiö 13.55; Marëkë 6.3; Galaatënyüü 1.19; 1 Korɛɛntënyüü 15.7). ’Ɔ bä Jerusalɛɛmëa ’cɛcɩa ’wliklɩa ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ (Akëtë 15.13-21; Galatënyüü 2.9). Israɛɛlënyüüa ‑glügbü ‑pʋ ‑glügbü ’sɔɔ Jaakë ‑jɩjra ‑pɔɔkʋlʋ ’wʋ. ‑Bɛ ‑glügbü ‑pʋ ‑glügbü ’sɔɔlʋ kä ‑gä Jaakë ’paa’ nɩ, ‑mää ‑kätɩsaa nɩ ‑glügbü ‑pʋ ‑glügbü ’sɔɔlʋ ‑a, ‑maa abɩa juifënyüülü ’piea’ ’üa ‑balʋgbi, ‑bɛ ü ‑nyɩa’ ’üa nyüfë Jesu kälɩ, ‑bɛ ü ‑gbaala ’plä ‑mölöö ‑gälɩ ’kä ’sɩrɩ ü järä nyüü kälɩ nyɔsʋaawiia ‑gʋ. Jaakëa ‑nyɛɛ nɩ, ’ia nɩ juifënyüülü, ’üü bä ’tasɩrɩasa Nyɔsʋaa ‑glügbö. ‑Pɔɔkʋa ’mlɩ ’ɔ ‑gbala ’üün ü kpʋpklɔmlɩ ‑sʋɩlɩ ’ü ’jäa’ a ’mlɩ, ü ‑glalɩ, ü ’cie ’üa nyüfë ’wʋ, kä ü ’nyɛ ’sɩrɩ ’üa nyɔsʋaplɛtorokʋ ’bataa. ’Ɔnya ‑gbala ’bɩɔjinyüü, ünyɩ ‑gbalɩ ’üa möliia ‑gʋ, ’ɔnya ’pa ’pʋablanyüü ’klü ’lɩ.

‑Pɔɔkʋlʋa ’klɩsa ’papawiia ’mlɩ (1) Jaakë ’paa’ wiili ’ɔ nëmäa’ dɛtɛ. ’Sɔɔa ni ’papawiia ’mlɩ nɩ (2) ’ɔ ‑gbala ‑wlajü ü ‑tre ’üa nyüfë, ’ü ‑pɩ ’bɩɔjinyüü ‑wa, ‑bɛ ’pʋablanyüülü ‑pɩ ’üa ’nyüamlɩjraranyüü bä. ‑Maa ü ji ’pʋablanyüü ‑gba. Sɔ ’papawiia tääa ’mlɩ ‑a ’tɔɔ ’papawii mlɔɔa waklüü ‑pʋ ‑bɛ ’sɔɔ ’lɩ nɩ (3.1–4.12), Jaakë ‑gbala nyüülü boboa’ ‑maa ’ü ‑glalɩ, ‑bɛ ’ü ’bataa’ ’ümäa’ nyüü ‑mölöö nyɔsʋaawii ’kpɩa, ü ’pie ‑tɔklʋbɔtɔkʋ nyra ‑topokʋ, ’kä ’ü ‑tre ’üa mlɩa ’papawii. Sɔ ’papawii mlɔɔa waklüü ‑pʋ ‑bɛ tää ’lɩ ‑a ’tɔɔ ’papawii ‑gböööa waklüü ‑uundoo ’lɩ nɩ (4.13–5.6), ɔ ‑gbala ’bɩɔjinyüü ü ‑tre ’üa nyüfë ’lɩgbagbakʋ nyra ‑gbʋgblʋʋa ‑gʋ.

‑Pɔɔkʋlʋa bɩarafa ’wʋ, ’ɔnya ’pa ’üün plɛ ‑maa ü ’pa plɛ ’mlɩ, ü ‑sɔɔrɔwʋ ‑sʋɩ ’lɩ ’ü ’jäa’ a ’mlɩ, ’kä ’ü bibie ‑mülüü kä ’klü ’jɔklɔa’ ’lɩ nyra ‑wusublanyüüa ’wlili.

‑Jäsɩ ‑pɔɔkʋlʋ ’totroa’ ’klɩ:

’Trɔrʋ 1.1

Nyɔsʋaplɛtorokʋ, nyra wiijejrekʋ 1.2-18

Nyɔsʋaawiia ’nyaklipopokʋ nyra ’ia ’lɩträräkʋ 1.19-27

Nyüüa ’lɩgbasakʋ 2.1-13

Nyɔsʋaplɛtorokʋa ‑gbi 2.14-26

Wiijejrekʋ nyra wiiapapakʋ 3.1-18

’Pläa ‑wawakʋ ’nyɩ ’na ‑a ’na 4.1–5.6

Plɛmlɩpapakʋ nyra nyɔsʋabibiekʋ 5.7-20

’Trɔrʋ

¹’Mɔɔ Jaakë, Nyɔsʋa nyra ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa ‑geei, ’mɔɔ ‑jɩjra ’amɩ ’wʋ, ’amɔ ‑glügbü ‑pʋ ‑bɛ ’sɔɔlü ‑gbagblaa’ ’lɩ ’klɩ ’kä1.1 ‑glügbü ‑pʋ ‑bɛ ’sɔɔlü ‑gbaalaa’ ’lɩ ’klɩ ’kä: Nyüülü Jaakë ’daaa’ nɩ, ’a Nyɔsʋaa ‑glügbü ‑pʋ ‑bɛ ’sɔɔlü ‑gbalaa’ ’plä ‑gälɩ ’kä. Nyɔsʋanyüüa ’fɩɔ ’ɔ ’daa. ’Üü ’ɔ ’papla Nyɔsʋaa ‑kätɩ kuöa ’mlɩa Israɛɛlëa ‑glügbü ‑pʋ ‑bɛ ’sɔɔ ’klɩ.; ’n ’trɛɛ ’amɩ.

‑Sʋɩa ’mlɩa nyɔsʋaplɛa käkäkʋ

²’Na ‑wlajü ’amɩ, ‑sʋɩ o ‑sʋɩ ma jrä ’amɩ ‑gälɩ nɩ, ’ba ’kpla ’imɩ dɔrʋsa. ³’Be ’a jre ’imɩ: ’ana nyɔsʋaplɛ ma ‑sɔɔrɔwʋ ‑sʋɩa ’mlɩ, ’ii ‑nyɛɛɛ ’amɩ plɛböblökʋ, ⁴’kä ’ana plɛböblökʋ ’tɔɔ bɩarafa ’wʋ, ’amä ‑jrɛ ’mʋfasa ‑bɛ dɛɛ ‑pɩ ’lɩ ’makɩ.

⁵‑Maa ’lɩgaglakʋ ma ’nyɩ ’ana ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ ’lɩ ‑a bä nɩ, ɔ ‑sɛ ’iin Nyɔsʋa, ’ɔnya ’ɔmɩ ’iin ‑nyɩa1.5 ’Papla ’iin ’klɩ Tapönänë 2.3-6.; ’be Nyɔsʋa ‑nyɛɛɛ nyüüa ’fɩɔ ’mʋfasa nyra dɔrʋsa. ⁶‑Maa ɔ nʋ nyɔsʋaaplɛ ‑bɛ ɔ ‑sɛ ’imɩ, ’ɔa plɛ ’nyɩ ‑pi ’lɩ ’klɩ. Nyɔɔlɔ kä plɛ ‑piiea’ ’lɩ ’klɩ nɩ, ’ɔ ‑beere ’sɩrɩ ‑fʋflʋ dɔrɔa’ ’tanie ’lɩa dakë ’wʋ, ‑bɛ ’u faa’ ’üün ‑plɩɩlɩ ’u ‑waa’. ⁷’Ia nyɔɔlɔ nɩ, ’ɔnyɩ bobo ‑maa ’ɔnya ’Pläkänyɔɔa kälɩa dɛɛ ’jäa. ⁸’Ia nyɔɔlɔ nɩ, polu ’sɔɔ ’ɔ kä; dɛɛlɛ ’ɔ ’bataa’ ‑fälɩ ’ɔnyɩ ’ɛɛn jre ‑a jre.

⁹Abɩa dɔrʋ ’bla ‑wlajʋlɔ ’nyɩa’ dɛɛ kä ’ɔa ’jrarakʋa ‑gʋ, ¹⁰’kä dɔrʋ ’blaa ‑wlajʋlɔ jia’ ’bɩɔ ’ɔa ’wʋcieciekʋa ‑gʋ; ’be ’ɔnya ‑sia ‑beere ’sipia pöplödii. ¹¹’Sɩrɩ ’jrʋa kapu malaa’ ’sipi ‑bɛ ’ia pöplödii böblöa’1.11 Esaii 40.6-7., ‑bɛ ’i ‑kanyɩa’ ’na, ’asɩ ’bɩɔjinyɔɔ ’mä ‑srɩɩ blö.

¹²Abɩa dɔrʋ ’bla nyɔɔlɔ ‑sɔɔrɔa’ ’wʋ ‑sʋɩa ’mlɩ. Ɔma ’nyɩ fɔlɔ ‑sʋɩ ’klɩ ‑a nɩ, ’ɔnya ’pɛɛrɛa: ’ɛɛ bä ’klälä ’Pläkänyɔɔ ’daaa’ ’ɔmäa’ nyüülü ‑waa’ ’ɔɔn ‑nyɩ. ¹³‑Molooa plɛ ma ’tutro ’ɔɔn ‑balʋ ’lɩ, ’ɔnyɩ ’daa ‑maa: «Nyɔsʋa ’tutro ’lɩ ’mɩ.» ’Be ‑balʋ ’nyɩ ’lɩ ‑a bɩa u ’tuto Nyɔsʋa. Nyɔsʋalɔ nɩ, ’ɔnyɩ ’tutro nyɔɔ ‑balʋ ’lɩ ‑a. ¹⁴‑Maa nyɔɔa ‑balʋwiili ’ɔ boboa’, ’ii ’tutro ’ɔɔn ‑balʋ ’lɩ. ¹⁵Bobowiili ma mi ‑gu nɩ, ’ii ‑guuö ‑balʋ; ‑balʋ ma nyaa’ ’tɔ nɩ, ’u ‑guuö jäjäkʋ. ¹⁶’Na plɛ ‑gälɩa ‑wlajü ’amɩ, ’anyɩ ’mɔlɔ ’ana nyüfë: ¹⁷dɛɛ bäa’ ‑nyɩnyɩdɛɛ ɛ ’naa’, ɛ bäa’ ’mʋfadɛɛ nɩ, cɛlɩ ’ɛ sɔ. ‑Srɩa Tʋa ‑nyɛɛ ’ɛ sɔ. ’Ɔ ’nɩ ’cici ’cici ‑a. ’Cicikʋ ’nyɩ ’ɔɔn ’lɩ ‑a bä. ¹⁸’Ɔ ‑srörö ’ɔa ’papawiili bäa’ ’cɩcasa ’lɩ ’ɔnya ‑gu amɩ, amä ’ɔa nʋnʋdiia ’fɩɔa ’wliklɩa nü bä.

Wiia ’nyaklipopokʋ nyra ’ia ’lɩträäräkʋ

¹⁹’A ’ia ‑gʋ ’na ‑wawawlajü ’amɩ ’ba jresaa: nyɔɔ kä ’ɔmä ’nyaklipo ’cɩcasa, ’ɔnyɩ ’daa ’fla ’ɔnyɩ ’pawii, ’ɔnyɩ ’daa ’fla ’ɔnyɩ ‑tʋ ’crɛ1.19 ’Lɩglanyɔɔ 7.9.; ²⁰’be nyɔɔa ’crɛ ’nyɩ nʋ wiili ‑gäa’ ’klɩ Nyɔsʋaa ’klɩ ‑a. ²¹’A ’ia ‑gʋ, ’ba ’pie diili kä ’fɩɔ plaa’ nyɔɔ ‑fre ’lɩ nyra wiili kä ’fɩɔ bʋbɔa’. ‑Maa ’ba ’kpla plɛblösa Nyɔsʋaa ’papawiili ’ɔ plaa’ ’ana plɛ ‑gälɩ, ’ii ’mrɛɛ i ’balɩ ’ana ’klä mlɩ.

’Papawiia ’lɩträäräkʋ

²²’Ba ‑träärälɩ nyɔsʋaawii, ‑maa ’anyɩ mala ’ia ’nyaklipopokʋa ’doo ’wʋ. ’Ama ’nyɩ ‑träärälɩ ’imɩ ‑a nɩ, ’ana nyüfë ’a ‑trɔɔrɔ. ²³’Be nyɔɔ ma po nyɔsʋaawii ’nyakli ‑bɛ ɔma ’nyɩ ‑träärälɩ ’imɩ ‑a nɩ, ’ɔ ‑beere ’sɩrɩ nyɔɔ tɛa’ ‑titre ’lɩ ‑bɛ ’ɔ ’jäjräa’ ’ɔa ’klɩ. ²⁴Ɔma bɩa ’ɔa nyufa ’jäjräkʋ ɔma mi nɩ, ’ɔ ‑trɔɔɔ ’köklesaplɩɩ ’sɩrɩ ’ɔa ’klʋɩ bäa’ ’wʋ. ²⁵‑Maa nyɔɔlɔ tɛa’ Nyɔsʋaa ’mʋfa ‑dɔlʋ ’pʋɔa’ nyüü ’ua ’mlɩ nɩ, ‑bɛ ɔ ‑nëmäa’ ’uun dɛrɩ sɔ, ’ɔ ‑nëmäa’ ‑trɔ sɔsɔ, ‑maa ’ɔmäa’ ’lɩ Nyɔsʋaa ‑dɔ ‑träärä nɩ, ’ia nyɔɔlɔ, dɛɛ o dɛɛ ’ɔmäa’ nʋ ’ɛnya ’lɩmlɩwʋa. ²⁶’Ana ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ ma ’daa ’cɛcɩnyɔɔ ’ɔ bä, ‑bɛ ɔma ’nyɩ ’ɔa ’mäa ’kpakplakʋ ‑a jre nɩ, ’ɔa nyufa ’ɔ ‑trɔɔrɔ, ’fëflɛcɛcɩ ’ɔ pa. ²⁷’Cɛcɩlɛ bäa’ ’tasɩrɩa ’cɛcɩ ‑bɛ ɛnyɩa’ ‑fre pa ana Tʋ Nyɔsʋa ’klɩ nɩ, ’a ’cɛcɩlɛ jöa’ ‑gbokuijü nyra ’kusroŋlëgë ‑gba ’üa ‑sʋɛa ’mlɩ1.27 Esaii 1.17., ‑bɛ ɛ tʋŋlɔa’ ’lɩ ’pläa ’mlɩa ‑frepadii dɛrɩ.

Nyüüa ’lɩgbasakʋ

¹’Na ‑wlajü ’amɩ, ’amɔ toroa’ ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëlɔ ’bʋaa’ ’wliklɩ plɛ nɩ, ’anyɩ ‑glɛ nyüü2.1 Jɔɔbë 34.19.. ²Ü ’daa ‑plɩɩ ’bɩɔjinyɔɔ ’sroo ’mʋfakoti ’ɔa wlu ’lɩa ‑sikakpatrawuu ’ɔnya pa ’ana ‑tɔrʋpɩɔ, ’kä ’pʋablanyɔɔ nyra ’ɔa ‑frepakoti ’sɔ pa bɩa. ³’Ama tɛ ‑mɔlɔ paa’ ’mʋfakoti ’lɩ, ‑bɛ ’ama ‑gbala ’ɔɔn ‑maa: «Ji ‑tɛ ’cɩca nyüüa kʋfa ’wʋ ‑mä ‑wälɩkʋ!» ‑Bɛ ’ama ‑gbala ’pʋablanyɔɔ ‑maa: «‑Mɔ, ‑jää ‑pɩ ‑a ‑nyüüglö!» ’Aiɛ: «’Wla ‑pɩ ’na bei ‑wälɩ ’kä2.3 ’Wla ‑pɩ ’na bei ‑wälɩ ’kä: Grɛɛkëwiili ’ü nö dɛɛlɛ kä ‑gälɩ ’n ’sreea’ ’na bei kä, ’ɛa ‑gälɩa kʋ.» nɩ, ⁴’a nöa’ ’saa nɩ, ‑mää ’ana nyüfë ’anyɩ ‑gbasalɩ? ‑Mää ’ana bʋbɔ bobowli ’nyɩ nʋ ’sa ’amɩ? ⁵’Ba ponyakli ’na plɛ ‑gälɩa ‑wlajü ’amɩ: ‑mää nyüülü ’plä ’daraa’ ’pʋablanyüü nɩ, ‑mää ’üün Nyɔsʋa ’nyɩ ’lɩba ’kä ’üa ’bɩɔ ’mä nyɔsʋaplɛtorokʋ bä, ‑bɛ ’ɔa ’plälä ’ɔ tɛrɛa’ nyüülü ‑waa’ ’ɔɔn, ’ümä ’äa ‑jaaa ji?

⁶‑Maa ’amɔlɔ nɩ, ’anyɩ ’dara ’pʋablanyɔɔ nyɔɔ ‑a! ‑Mää ’bɩɔjinyüü ’nyɩ ‑siie ’amɩ ‑sʋɩ ’plɔʋplɔʋ? ‑Mää ’üün ’nyɩ ’kʋɛɛrɛ ’amɩ ‑gʋmlanyüköli ’lɩ? ⁷‑Mää ’üün ’nyɩ bʋblɔ ’ana ’mʋfanyrɩ ’lɩ Nyɔsʋa ‑nyɩa’ ’amɩ2.7 ’mʋfanyrɩ ’lɩ Nyɔsʋa ‑nyɩa’ ’amɩ: ’Ia ‑gba bä nyɔɔa ’nɩwlipapakʋ Jesua ’nyrɩklɩ. Tɛ bɩa Deteronɔɔmë 28.10; Lukë 6.22; 21.12; Akëtë 2.38; 10.48; 15.17.?

⁸’Ama ‑träärälɩ Nyɔsʋalɔ bäa’ ’kɩɩ ’ɔa ‑dɔlʋ ’daaa’ ‑maa: « ’Sɩrɩ ‑waa’ ‑na nyufa, ‑wa ’saa ‑na ‑moloo2.8 Levitiikë 19.18.» nɩ, ’ii ’na. ⁹‑Maa ’ama ‑glɛ nyüü nɩ, ‑balʋ ’a nö, ‑dɔ ’pɔnɩ ’amɩ ‑beere nyüülü ’nyɩ ‑trääräa’ ’lɩ ‑dɔ. ¹⁰’Ba jresaa: nyɔɔ ‑trääräa’ ’lɩ ‑dɔa ’fɩɔ, ‑bɛ ’ɔ walaa’ ’doo nɩ, ’ɔ ’a ‑dɔa ’fɩɔ wala. ¹¹’Be nyɔɔlɔ ’daaa’: « ‑Nyɩ ’pa bätësa2.11 Ɛgësɔɔdë 20.13-14.» nɩ, ’ɔɔ ’daa bɩa: « ‑Nyɩ ’bla nyɔɔ2.11 Deteronɔɔmë 5.17-18..» ‑Ama ’pa bätësa ‑bɛ ‑ama ’bla nyɔɔ nɩ, ‑dɔ ‑gälɩpɩnyɔɔ ‑bä. ¹²’A ’ia ‑gʋ ’ama ’pawii, ’ama nʋ dɛɛ, ’ba jresaa ‑dɔlʋ ’pʋɔa’, ’uu Nyɔsʋa ’mä ‑gälɩ tɛ ’ɔmä ’ana ‑gä ‑tʋ. ¹³Nyɔɔlɔ ’nyɩa’ nyatɛplɛ kä, Nyɔsʋaa ‑gä ‑nëmä bɩa ’ɔa nyatɛrɩ ‑a ’jä. Nyatɛplɛ ‑si ‑gäa ‑tʋtʋkʋ ’wʋ.

Nyɔsʋaplɛtorokʋa ‑gbi

¹⁴’Na ‑wlajü ’amɩ, nyɔɔ ma ’daa ’ɔ toro Nyɔsʋa plɛ, ‑bɛ ɔma ’nyɩ ’ia ‑gbia ‑a kä nɩ, ’ɔa nyɔsʋaplɛtorokʋ ’nyɩ ‑gbaa ‑a kä! ’Ia nyɔsʋaplɛtorokʋlʋ ’mrɛɛ i ’pʋɔ ’ɔmɩ? ¹⁵’Ana ‑wlajʋ ’aiɛ ’ana ‑wladia ’nyɩ ’lɩpadii ‑a kä, ’aiɛ ’ünyɩ ’jä ‑srɩa ’mlɩa jijrɛ ‑a, ¹⁶’kä ’ana ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ ’doo ’nyɩ ‑nyɩ ’üün dɩjɔ ’doo, ‑bɛ ɔ ‑gbala ’üün ‑maa: «Abɩa ’ana fugba ’lɩ flɛrɛ, ’ba ’jä ’koti ’amä sɩɔ ’klɩ ka, ’ba ’jä ‑srɩa ’mlɩa jijrɛ ’ba jidɛɛ ’kä ’a dö!» ‑Gbaa ’plɛɛ ’ii kä le? ¹⁷’Asɩ nyɔsʋaplɛtorokʋ bä: ɛma ’nyɩ nʋ nyüüa ’klʋɩ ’cɩcagbi ‑a nɩ, ‑na nyɔsʋaplɛtorokʋ ’nyɩ ’lɩ ‑a bä, ’ɛ jä. ¹⁸‑Maa ‑moloo nya ’daa: «‑Mɔ toro Nyɔsʋa plɛ, ‑bɛ ’mɔɔ kä ’ɛa ‑gbi. Srara ’mɩ ‑na nyɔsʋaplɛtorokʋa ’kpɔ, ‑bɛ ’mɔɔlɔ nɩ, ’mä ‑mɩ ’na nyɔsʋaplɛtorokʋ srara nʋnʋgbi ’lɩ.» ¹⁹’Sɩrɩ Nyɔsʋa bäa’ ’doo ‑daara ’iin wii; ’i ’na. Domüüa ’mʋgbɛ ’dara ’iin wii, ‑bɛ ’asɩɛ ’ü tɩtrɛ ŋalɛa ‑gʋ. ²⁰Nyatɛnyɔɔ! ‑A ‑gbala ‑mɩ nyɔɔ ma ’daa ‑maa ’ɔ toro Nyɔsʋa plɛ, ‑bɛ ɔma ’nyɩ nʋ ’ɛa ‑gbi ‑a nɩ, ’ia nyɔsʋaplɛtorokʋlʋ ’a jä2.20 ’ia nyɔsʋaplɛtorokʋlʋ ’a jä: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: «’ia nyɔsʋaplɛtorokʋlʋ ’nyɩ ‑gbaa ‑a kä».? ²¹‑Mää ’taɩn ’lɩ ana tʋ kpakö Abraamë faa’ ’ɔa ’jʋ Isaakë ’ɔmäa’ ’ɔɔn nʋ, ’ɔmäa’ Nyɔsʋa ‑gbɔ ’sa ‑gbɔsatöwlö ‑gälɩ nɩ, ‑mää ’ɔa nʋnʋgbia ‑gʋ Nyɔsʋa ’nyɩ ’daa ’ɔ ‑gäklɩ2.21 Jenɛɛsë 22.9.? ²²‑Jää ’iin ’sɩrɩ ’ɔa nʋnʋgbi nyra ’ɔa nyɔsʋaplɛtorokʋ mlöröa’ ’wʋ. ’A ’ɔa nʋnʋgbi srara ’ɔa nyɔsʋaplɛtorokʋa ‑jrɛjrɛkʋ. ²³’A wiili nyɔsʋapɔɔkʋ ’pa käa’, ’ii jrälɩ: « Abraamë toro Nyɔsʋa plɛ, Nyɔsʋa nya ’daa ’ɔ ‑gäklɩ2.23 Jenɛɛsë 15.6.,» Nyɔsʋa nya ’dara ’ɔɔn ’ɔa ‑bei2.23 ’ɔa ‑bei: Tɛ Esaii 41.8; 2 Kroniikë 20.7.. ²⁴’Anya ’iin ’jää; nyɔɔa nʋnʋgbia ‑gʋ Nyɔsʋa nö ’ɔ ‑gäklɩ, ‑mää ’ɔa nyɔsʋaplɛtorokʋa ’dooa ‑gʋ ‑a. ²⁵’A ’ii jrä bɩa ’tutuŋlʋʋ Raabë ‑gälɩ. ’Ɔa nyɔsʋaplɛtorokʋa nʋnʋgbia ‑gʋ Nyɔsʋa ’daa ’ɔ ‑gäklɩ. ’Ɔɔ ’kʋɛɛ kä ’lɩ juifënyüülü ’ü blɔ käa’, ’ɔnya srara ’üün ‑pasa ’nyʋfɔ, ’ümä ’lɩmlɩwʋ2.25 ’Ɔ nʋa’ ’saa nɩ, ’ɔa plɛlɛ ’ɔa ‑tʋa’ Israɛɛlëa Nyɔsʋa ’lɩ nɩ, ’ɛɛ ’ɔ srara, Nyɔsʋa nya ’daa ’ɔ ‑gäklɩ. Josuee 2.1-24; 6.22-25.. ²⁶’Sɩrɩ ‑susu ma ’nyɩa’ nyɔɔ ‑gälɩ bä ‑bɛ ’ɔ jäa’ nɩ, ’asɩ nyɔɔa nyɔsʋaplɛtorokʋ bä bɩa ɛma ’nyɩ ’ɛa ‑gbi ‑a kä nɩ, ’ia nyɔsʋaplɛtorokʋlʋ jä.

Mlɩa mɛ

¹’Na ‑wlajü ’amɩ, nyüü ’kɔkɔmlɛ ’nyɩ bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ ’ünyɩ ’kpɩa nyüü nyɔsʋaawii, ’be ’a jre ’iin ’sɩrɩ amɔlɔ ’kpɩaa’ ana ‑gä ’mäa’ ‑srɩɩ ’wʋsɔɔrɔ. ²Ana ’fɩɔ nö bʋbɔgbi. Nyɔɔlɔ ’paaa’ wii ‑bɛ ɔ kä mlɩ ’nyɩ jaa’ bʋbɔwii nɩ, ’ɔ ‑jrɛ, ’ɔ ’mrɛɛ ɔ ‑gäälä ’ɔa fugbaa ’fɩɔ ’nyiöli. ³‑Sɩ ’mä ’lɩ amɩ ‑träärä ’ia ‑gʋ a papla ’ia mlɩ detuklüü, ‑bɛ a ’tiere ’ia fugbaa ’fɩɔ3.3 ’Bübli ’sɔɔ ’ü ma kpasra dete ‑gälɩ, ’kä ’ü ’kʋɛɛ ’ɛmɩ. ’Asɩ ’ü nö ‑bɛ ’ü ‑sie ’ɛa ’wli kälɩ. ’Ü nöa’ ’saa nɩ, ’mɩɩlɛa ’fɩɔ ’ü ’tiere.. ⁴’Ba ’jä bɩa ’mɩɩ, ’sɩmɩ ’ɛnyɩ ’bʋa, ‑blʋlʋ ’ü nöa’ ‑bɛ ’ü ’tierea’ ’ɛmɩ nɩ, ’u bä dɩjɔ. ‑Bakää ‑fʋflʋ kpaku jrä ’ɛɛn ’nie ’klɩ nɩ, ‑plɩɩlɩ ’ɛa ’tierenyɔɔ ’bataa’ ’ii ’ɛ mö. ⁵’Asɩ mɛa ’mʋgbɛ bä, ’ɛ bä dɩjɔ ‑maa ’ɛ ’paa wii kpakü. ’Sɩrɩ kapu jie ’mrɛɛa’ ’u ’mäa’ ’klʋapɛ kpaki ’pütö nɩ, ⁶’asɩ mɛ bä bɩa kapu; ‑balʋa ’plä ɛ bä. ’Ɛ bä ana ’pɛ, ’ɛnya kʋ amɩ ’lɩ, ’ɛ pla ana fugbaa ’fɩɔ ‑fre ’lɩ. ’Ɛ bʋblɔ ana ’kläa ’fɩɔ, ’be ’ɛa ’mʋgbɛ sɔ ‑plɩɩlɩ kapulu ’nyɩ ’nyrɔlɔa’. ⁷Nyüü ’sia ’mlaaa ‑glügbüa ’fɩɔ: nyisiea ’fɩɔ, diili kä ’fɩɔ ‑pɛrɛa’ nyra ’nie ’lɩa mlaaa ’fɩɔ; ’ünya jre ’üün mlɩkä. ⁸‑Maa ‑mɛlɛ nɩ, nyɔɔ ’nyɩ ’lɩ ‑a bɩa ’ɔ ’sia ’ɛmɩ ’ɛmä ’ɔɔn mlɩkäjre. ’Ɛ bä ‑balʋ, ’ɛnyɩ trarakä ‑a. ’Ɛa ‑gbagba ‑tatrii ‑sümlö ‑bɛ ’i ’blaa. ⁹’Ɛɛ a nö ‑bɛ a ’trɛɛ ana Tʋ Nyɔsʋa. ’Ɛɛ a nö bɩa ‑bɛ a ‑tapla nyüülü Nyɔsʋa nʋa’ ’ɔa ’sa3.9 Jenɛɛsë 1.26-27.. ¹⁰’Trɔrʋ nyra ‑taplakʋ ’cie ’mä ’dööa ’mlɩ. ’Inyɩ bäsaa, ’na ‑wlajü ’amɩ! ¹¹’Kä ’nɩbütö ’dööa ’mlɩ nya ’cɩca ’nɩ nyra ’cɩcɛ kä ’nɩ ’cie? ¹²’Na ‑wlajüa ’amɩ, ’kä figietuu3.12 figietuu: Tuulu tʋäa’ figiebö. nya oliivë3.12 oliivë: Oliivëtuua ’bü, juifë papla ’iin ‑gböösa. ’Ü jö ’uun ’kä ’ü nö ’ua ’kpɩ. tʋ, ‑ale viinyë nya figiebö tʋa? ’Asɩ ’nielɛ käa’ taŋlʋnɩ ’nyɩ ’lɩ ‑a bɩa ’ɛmä ’sɔɔwʋ ’cɩca ’nɩ kä.

’Lɩgaglakʋlʋ sɔa’ cɛ ’lɩ

¹³Nyɔɔ bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ ɔ jre wii ‑bɛ ’ɔ ‑glalɩ ɔ srara ’imɩ plɛblösa ’ɔa ’cɩcagbia mlɩ. ¹⁴‑Maa ana plɛ ‑gälɩ ma ’si ’cɩcɛwasä nyra ‑gbakɛklɛkʋ nɩ, ’ana ’mʋgbɛ ’nyɩ ’pa ’ana ’cɩcanyrɩ ‑a. ’Anyɩ bʋblɔ ’cɩcasaa ’nyrɩ. ¹⁵’Ia në ’lɩgaglakʋlʋ nɩ, ‑mää cɛlɩ ’unyɩ sɔ ’plɔʋ. ‑Maa ‑tʋtʋ ‑gälɩa ’lɩgaglakʋ bäsaa. Nyɔɔa ’mʋgbɛa ’lɩgaglakʋ bäsaa. Domooa ‑nyɛɛ ’u sɔ. ¹⁶’Be ‑plɩɩlɩ wasä nyra ‑gbakɛklɛkʋ bäa’ nɩ, ’lɩcaklakʋ nyra bʋbɔgbia ’kaɩn ’kaɩn bälɩ. ¹⁷Cɛlɩa ’lɩgaglakʋ ’nyɩ ‑fre ‑a pa, ’unyɩ ’blarʋ ‑a kä, ’u ‑plɔ. Cɛlɩa ’lɩgaglakʋ ‑träärälɩ nyüü, ’u cere nyüüa ‑balʋ, ’u ’si ’cɩcagbi ’klɩ, ’unyɩ ‑glɛglɛ ‑a, ’unyɩ ’pa nyüü mlüü ’lɩ ‑a. ’Unyɩ bä ‑glaaklɩ. ¹⁸Nyüülü ’bataa’ ’wlinönrökʋ nɩ, ’wlinönrösa ’ü ‑fɛɛɛ ’jrʋpa. ’Üa ’pɛɛ bä ’klɩgägäkʋ.

Nyɔɔa nyufaa ’wʋcieciekʋ

¹‑A ’plɛɛ tou nyra ’blarʋ sɔrɔ ’klɩ ‑bɛ ’u bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ le? ‑Mää bʋbɔwiili ’a ‑waaa’ ’saa, ‑mää ’iin ’nyɩ ja ’imɩ ‑bɛ ’ana plɛ ’nyɩ ’kʋkrʋɛɛlɩ? ²’A ‑wa käkädii, ‑maa dɛɛlɛ ’a ’bataa’ ’anyɩ ’jä ’ɛmɩ ‑a. ’A kä dɛɛnyü ‑bɛ ’a ’blaa, ‑maa dɛɛlɛ ’a ’bataa’ ’anyɩ ’lɩ ‑a bɩa ’amä ’ɛmɩ ’jä. ’A ’blara ‑bɛ ’a ‑fuuö, ‑maa ’anyɩ ’jä dɛɛlɛ ’a ’bataa’ ‑a, ’be ’anyɩ ‑sɛ ‑sɛ ‑a. ³’A ‑sɛɛɛ, ‑maa ’anyɩ ’jä ’ɛmɩ ‑a, ’be ‑mää ’cɩcagbia ‑gʋ ’anyɩ ‑sɛ: dɛɛlɛ ’a ‑sɛɛa’ nɩ, ’amä ’ana plɛklɩa bʋbɔgbi nʋ. ⁴Bätësaa nyüü4.4 Bätësaa nyüü: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: Bätësaa ’pa nyüü nyra bätësa ’pa ’ŋlëgö.! ’Anyɩ ’saa ‑a jre ’sɩrɩ ’pläa ‑wawakʋ bäa’ Nyɔsʋaa jrarakʋ? Nyɔɔ ma bä ’pläa ‑bei nɩ, Nyɔsʋaa ’nyüamlɩjraranyɔɔ ’ɔ bä. ⁵‑Ale ’ana plɛ nɩnɩa ’fëflɛsa nyɔsʋapɔɔkʋ ’daa: «‑Susulu Nyɔsʋa ‑tʋa’ amɩ ’lɩ nɩ, ’u bɩara wasäa ’pɛlɩ4.5’Ii ’mrɛɛ i bä bɩa: «Nyɔsʋa ’nyɩ ’bata ‑susulu ’ɔ ‑tʋa’ amɩ ’lɩa ‑päpäkʋ ‑a.» ’Aiɛ «‑Susua ‑wawakʋlʋ Nyɔsʋa ‑tʋa’ amɩ ’lɩ kä dii ‑mɩdooa wasä.» Tɛ Jenɛɛsë 6.5..» ⁶‑Maa Nyɔsʋaa ‑gbinanakʋlʋ ’ɔ sraraa’ amɩ ‑siwʋ. ’A ’ia ‑gʋ nyɔsʋapɔɔkʋ nö:

« Nyɔsʋa ’nyɩ ’nyiere nyüülü ‑gbaaa’ ’lɩ ‑gälɩ ‑a,

‑maa ’ɔ ’paa ‑mülü ’ciea’ ’üa nyüfë ’wʋ ’nɩ4.6 Tapönänë 3.34..»

⁷’Ii känyrɩ, ’ba ‑träärälɩ Nyɔsʋa. ’A ’nɩ ‑nyɩ Sataan ’casɩ, ’ɔmä ’amɩ ’klɩfɔlɔ. ⁸’Ba jijrö Nyɔsʋa ‑gba, ‑bɛ ’ɔmä ’amɩ ‑gbajijrö. ‑Balʋnyüü ’amɩ, ’ba ’wʋ ‑fre ’lɩ; ’ba kpëtä ’ana polu, ’amɔ käa’ polu ’sɔɔ4.8 Sakarii 1.3; Malasii 3.7.! ⁹’Ba ’kpɔɔ; ’ba bä ’dugu ’lɩ ‑bɛ ’ba ’wu! Abɩa ’ana ‑glasu ‑srörö ’dugu ’lɩ, ’kä ’ana dɔrʋ ‑srörö ’kpɔkpɔlʋ ’lɩ. ¹⁰’Ba ’ciewʋ Nyɔsʋa ’klɩ, ‑bɛ ’ɔmä ’amɩ ’jrara.

¹¹’Na ‑wlajü ’amɩ, ‑moloo ’nyɩ ’pa ’ɔa ‑molooa ‑gʋ bʋbɔwii. Nyɔɔ ma ’pa ’ɔa ‑molooa ‑gʋ bʋbɔwii nɩ, ’aiɛ ɔma ‑srɛ ’ɔa ‑moloo nɩ, ‑dɔ ’ɔ ‑srɛɛɛ. ‑Bɛ ‑ama ‑srɛ ‑dɔ nɩ, ‑kanyɩ ’ua ’lɩträäränyɔɔ ‑a bä, ‑maa ‑gätʋnyɔɔ bä. ¹²‑Bɛ Nyɔsʋaa ’doo ’ɔɔ ‑tʋʋälɩ ‑dɔ. ’Ɔa ’doo ’ɔɔ ’mrɛɛ ’sɔɔwʋ ɔ ’pʋɔ nyɔɔ ’aiɛ ’ɔ ’bla ’ɔɔn. ‑Mɔɔlɔ nɩ, nyɔɔ ’plɛɛ ‑bä ‑bɛ ‑srɛɛɛ ‑na ‑mölöö le?

Nyüülü nöa’ ’nyaa ’saa nʋa

¹³’Ba ponyakli ’amɔlɔ nöa’: «Anya ’salɩ ’aiɛ ‑sraakäpɩ ‑taa bätäläa ’mlɩ mia, ’kä anya ’lɩ ‑sʋ ‑si, ’kä anya ’lɩ ’peru ’pala amä mölii ’jä!» ¹⁴’Amɔlɔ ’nyɩa’ wiili nëmäa’ ‑pɩ ’lɩjrä jre! ’Ana ’klä ’wʋ dɛɛ ’klɩ? ’Ä ‑beere ‑gbru; ’u ’jraa, ‑maa fɩɩɩn ’u ’a saka. ¹⁵‑Jäsɩ ’a nëmäa’ ‑gba: «Nyɔsʋa ma ’nyie ama bä ’plä ’wʋ, anya mia ’kä anya ’saa nʋ.» ¹⁶‑Maa ’amɔlɔ nɩ, wiili ’a boboa’ ’ii ’lɩ ’a ’bʋala ’ana nyüfë. ’I bʋbɔ kä ‑mä ’saa nʋ. ¹⁷’A ’ia ‑gʋ nyɔɔlɔ jrea’ ’cɩcagbili ’ɔmäa’ nʋ, ‑bɛ ’ɔnyɩ nʋa’ ’imɩ nɩ, ‑balʋ ’ɔ nʋ.

’Bɩɔjinyüü

¹’Bɩɔjinyüü ’amɩ, ’ba ponyakli! ’Ba ’wu ‑bɛ ’ba ‑sɩsra, busukʋlʋ nëmäa’ ’amɩ ‑gälɩjrä ’ua ‑gʋ. ²’Ana ’bɩɔ ’a ‑fɛ, ’nya5.2 ’nya: Grɛɛkëwii nö: «’kumlafifia ‑tapadii». ’a ’ana ’koti ji. ³‑Wlɔsʋ ’a ’ana ‑sika nyra ’ana ’pɔlɔsika kla; ’a ‑wlɔsʋlʋ nëmä ’lɩsa, ’kä ’unya ’ana ’jajɛ ji ‑beere kapu. ’A ‑tätä ’bɩɔ ‑wälɩ, ’a ‑trɔ ’sɩrɩ ‑gälɩblöröjrüü bäa’ ’lɩ. ⁴’Ba tɛlɩ, ’jrʋpafɛnyüülü ‑fɛɛɛrɛa’ ’ana putu ’lɩ ’jrʋpa, ‑bɛ ’anyɩa’ ’pɛɛ nɩ5.4 ’Papla ’iin ’klɩ Levitiikë 19.13; Deteronɔɔmë 24.14-15., ’üa mölii nyra ’üa ’mʋgbɛa ’kpökpöwii blö Nyɔsʋalɔ ’kamaa’ cɛlɩa ’sʋgɩa5.4 Nyɔsʋalɔ ’kamaa’ cɛlɩa ’sʋgɩa: ’Ii ’mrɛɛ i bä: «’Pläkänyɔɔ (YAWE) Sabaɔtë». Nyɔsʋaa ’nyrɩ ‑mɩdoo bäsaa; juifë jre ’ia ‑gbaa. ’Asɩ ’ü ’dara bɩa Nyɔsʋa ‑kätɩ kuöa ’mlɩ. Plɛpanyrɩ bäsaa; ’iibä: «Nyɔsʋa nya Israɛɛlëa ’nyüamlɩjraranyüü ’blaa.» ’ɔa ’nyakli ’lɩ. ⁵’Bɩɔa ‑tɔrʋpɩɔ ’a ma kʋ ‑tʋtʋ ‑gälɩ; ’a nʋ ana plɛklɩa wii nʋ nʋ ‑beere ‑gbɔsasrɩ. ⁶’A ’pa ’klɩgänyüü ‑jie ’lɩ, ’anya ’bla ’ümɩ. ’Ünyɩ ’amɩ ’klü kälɩ ‑a ‑träärä.

’Mlɩa kpʋkplɔkʋ ‑sʋɩa ’mlɩ

⁷’Ii känyrɩ ’na ‑wlajü ’amɩ, ’ba kpʋkplɔmlɩ ’kä ’Pläkänyɔɔ jö. ’Ba ’jä ’sɩrɩ paplanyɔɔ ‑glaaa’ ’ɔa papladiili bä ’ɔa plɛ. ’Mlɩ ’ɔ kpʋkplɔ ‑bɛ ’ɔ ‑glaaa’ ’nʋŋlʋ kpaku nyra ’nʋŋlʋ sʋsʋa ’taɩn. ⁸’Ana ’mʋgbɛ, ’ba kpʋkplɔmlɩ! ’Ba ’pa ’ana plɛ ’klü ’lɩ, ’Pläkänyɔɔa jijitaɩn ‑kanyɩ ’lɩdɛrɩ ‑a tʋŋlɔ.

⁹’Na ‑wlajü ’amɩ, ‑moloo ’nyɩ ’pala ‑plɛlɩ wii ’ɔnyɩ ‑srɛ ’ɔa ‑moloo, Nyɔsʋa ‑pɩ ’ana ‑gä ‑tʋ. ’Ba tɛlɩ: ‑gätʋnyɔɔ bä nyukua ’mäklɩ. ¹⁰’Na ‑wlajü ’amɩ, dɛɛlɛ bäa’ ’mlɩkpʋkplɔkʋ ‑sʋɩa ’mlɩ nɩ, ’ba ’pa nyɔsʋaamlɩpalanyüülü ’paa’ Nyɔsʋaa ‑gä plɛ. ¹¹’A ’ia ‑gʋ a nö: «A dɔrʋ ’bla ü kpʋkplɔa’ ’mlɩ.» ’A ’nu ’sɩrɩ Jɔɔbë5.11 Jɔɔbë: Jɔɔbë 1.20-22; 2.10; 42.10-17. kpʋkplɔa’ ’mlɩ, ’anya ’jä ’sɩrɩ ’Pläkänyɔɔ nʋa’ ’ɔa ‑sʋɩa bɩarafa ’wʋ. ’Pläkänyɔɔ ’si ‑wawakʋ nyra nyatɛrɩ ’klɩ.

Ima bä ‑yɛɛ ’ba ’daa ‑yɛɛ

¹²’Na ‑wlajü ’amɩ, ‑jää wiili bäa’ wii. ’Ama ’daa ’anya dɛɛ nʋa’ nɩ, ’anyɩ ’sɔrɩ ’plɔʋ. ’Anyɩ ’sɔrɩ cɛ nyra ‑tʋtʋa ’nyrɩklɩ. ’Anyɩ ’sɔrɩ ’nɩmɩ dɛɛa ’nyrɩklɩ. Ima bä ‑yɛɛ nɩ, ’ba ’daa ‑yɛɛ; ima bä ’woo, ’ba ’daa ’woo, Nyɔsʋa ‑pɩ ’amɩ ‑gä ’lɩ were.

Nyɔsʋaa bibiekʋlʋ ’pʋɔa’

¹³Nyɔɔ ma bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ ɔma bä ‑sʋɩ ’lɩ nɩ, ɔ bibie Nyɔsʋa. Nyɔɔ ma bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ dɔrʋ ma ’bla ’ɔmɩ nɩ, ɔ brɩ5.13 ’Lɩbrɛrɛpɔɔkʋ 51.14.. ¹⁴‑Wusu ma ’bla ’ana ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ nɩ, ɔ we ’cɛcɩtagbü, ’kä ’ü bibie ’ɔa ’wlili, ’kä ’ü ‑fɔɔ ’ɔmɩ ’kpɩ ’Pläkänyɔɔa ’nyrɩklɩ5.14 ’Ia ’taɩn ’lɩ nɩ, ’kpɩ juifë nö ‑bɛ ’ü ma ‑futo ‑wusublanyüü. Tɛ Marëkë 6.13.. ¹⁵Bibiekʋlʋ toroa’ Nyɔsʋa plɛ nya ‑wusublanyɔɔlɔ ’pʋɔa. ’Pläkänyɔɔ nya ’ɔmɩ ’wʋdɔrɔa, ‑bɛ ɔma nʋ ‑balʋ nɩ, ’ɔnya ’ɔmɩ ’uun cerea. ¹⁶’Ii känyrɩ5.16 ’Ii känyrɩ: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ‑moloo ma nʋ ‑balʋ, ɔ ‑gbala ’ɔa ‑moloo, ’kä ‑moloo bibie ’ɔa ‑molooa ’wli ’lɩ ’amä ’pʋ. Nyɔɔ ma ‑gäklɩ, ɔma we Nyɔsʋa, ’ɔa nyɔsʋabibiekʋ kä ’klü. ¹⁷’Sɩrɩ a bäa’ nyüü ’asɩ Elii bä kä nyɔɔ. ’Ɔnya bibie Nyɔsʋa ’nʋŋlʋ ‑pɩ da. ’Unyɩ da ‑a da ‑sɩ tää ‑söplü ‑uundoo. ¹⁸’Ɔnya ’patä ’ɔnya bibie Nyɔsʋa, ’nʋŋlʋ nya da, ‑tʋtʋ nya ’cɛrɛ papladii ‑wälɩ ’inya tʋ5.17-18 1 ’Kɩɩ 17.1; 18.1,42-45..

‑Pɔɔkʋa ‑jraarafa

¹⁹’Na ‑wlajü ’amɩ, ’ana ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ ma tʋŋlʋlɩ ’cɩcasa dɛrɩ, ‑bɛ nyɔɔ ma ja ’ɔɔn ’nyʋfɔ ’wʋ nɩ, ²⁰ɔ jresaa nyɔɔlɔ ’baaa’ ‑balʋnyɔɔ bʋbɔnyʋfɔ mlɩ nɩ, jäjä mlɩ nyɔɔlɔ ’ba ’ɔɔn; Nyɔsʋa nya ‑balʋ ’kɔkɔmlɛ ‑wälɩ ’cɛrɛa5.20 Tapönänë 10.12; 1 Piɛɛrë 4.8..