KOLƆƆSËNYÜÜ

‑PƆƆKƲLƲ ’PƆƆLË FAA’

KOLƆƆSËNYÜÜ

‑Pɔɔkʋa ’mlɩa wii

Kolɔɔsë bä Asii jɔa bätä. Asii ü ’daraa’ ’saarɩ Turëkii. Kolɔɔsë nyra Ɛfɛsëa ‑tɔrʋpɩɔ bä kilomɛtrëa ‑glʋɩpʋ (200). ’Taɩn ’lɩ ’Pɔɔlë bä käa’ Ɛfɛsë nɩ, Kolɔɔsëa ‑sëgbanyɔɔ ’doo bälɩ ’ɔɔ ’ü ’dara Epafarasë. ’Ɔ toro Jesu plɛ, ’Pɔɔlë nya ’kpɩa ’ɔɔn. ’Ɔ ’blööa’ Kolɔɔsë dɛrɩ nɩ, ’ɔnya ’sri ’ɔa bätä ’cɛcɩ ’kä. ‑Taa ‑pɔɔkʋlʋ nɩ, Kolɔɔsëa ’cɛcɩnyüü ’Pɔɔlë ‑jɩjra ’uun ’wʋ, ‑srɩlɩ kä ’mlɩ Epafarasë jräa’ ’Pɔɔlë ‑jie ’lɩ ’ɔmäa’ ’ɔɔn ‑tɔɔ ’lɩ ’pa nɩ, ’a ‑plɩɩ ’ɔ ‑jɩjra ’uun.

Kolɔɔsënyüü ’nyɩ ’brere ’üa ‑wäsɩa ‑pʋpʋakʋ ’lɩ ‑a; ’ü ’ma ’iin ‑gbakä ‑gböösa. ’Üa ’kpɩkpɩakʋlʋ nyra ’Mʋfagogoa ’kpɩkpɩakʋlʋ nyüü ’kpɩaraa’ ’cɛcɩ ’lɩ ’nyɩ dɛɛ ’dee ‑a bä. ’Pɔɔlë nya srara ’üün ’sɩrɩ ’Kriisë ‑sia’ diia ’fɩɔwʋ, ’sɩrɩ ’ɔa ’doo ’kamaa’ ‑sisili kä ’fɩɔ bäa’ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩ. ’Ɔa ’doo nyüüa ’fɩɔ kä ’ümä ‑pʋpʋa. Nyüüa ’kpɩkpɩawiia ’mlɩ, ’ü nɩnɩa bɩa nɩ, Nyɔsʋaa ’cɩcasaa ‑pʋpʋakʋ bä wii ‑mɩdooa ’lɩ ‑trääräkʋ: nyüüa ’böbökʋ, jrüü ‑mölööa ’lɩträäräkʋ, jijri ‑mɩdoo bälɩ nyɔɔ ’nyɩ kä ‑a kä ’ɔmä ’iin ji, ’nʋ ‑moloo bälɩ nyɔɔ ’nyɩ kä ‑a kä ’ɔmä ’uun ’mlaa. ’Pɔɔlë nya ‑gbala ’üün ‑maa: ‑mää nyɔɔa nʋnʋdii ’nyɩ ’balɩ ’ɔɔn mlɩ. ’Ɔnya ‑gbala bɩa nyüüa ’fɩɔ ü ‑siekälɩ ü tɛ Jesua ’doo ’klɩ; ’ɔɔ ’lɩ a kälä plɛtorokʋ nyra ’klä.

’Pɔɔlë mia’ ‑jrakalɩ nɩ, ‑tɔɔ ’lɩ ’ɔ ’paa nyɔɔ ’sɩrɩ ’cɛcɩnyɔɔa nʋnʋgbi ’mäa’ bä ’cɛcɩ ’lɩ, nyüüa ’kläa ’mlɩ, nyra ’ɔa ’mʋgbɛa ‑gbööli.

‑Jäsɩ ‑pɔɔkʋlʋ ’totroa’ ’klɩ:

’Trɔrʋ 1.1-2

’Pɔɔlë bibie Kolɔɔsënyüüa ’wli ’lɩ 1.3-14

’Kriisë bä diia ’fɩɔa ’wliklɩ 1.15–2.19

Jesu ’Kriisë ’lɩa ’klä dëdrä 2.20–4.6

‑Gälɩblörö ’trɔrʋ 4.7-18

’Trɔrʋ

¹’Mɔɔ ’Pɔɔlë, ɔ bäa’ Jesu ’Kriisëa apotrëlɔ Nyɔsʋa wea’ ’sɩrɩ ’ɔ ‑waa’ nɩ, ’mɔɔ ‑bɛ ‑wlajʋlɔ ’ü ’daraa’ Timotee, ²amɔ ‑jɩjraa’ ’amɩ ’wʋ, ’amɔ Nyɔsʋaa ’nyünanyüülü kʋa’ Kolɔɔsëbätä; ’amɔ ’Kriisë ’lɩa plɛgälɩpie ‑wlajü. Abɩa Nyɔsʋalɔ bäa’ ana Tʋ nyra ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa1.2 nyra ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisë: ‑Taa waklöölä ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ‑gbinanakʋ nyra plɛgälɩflɛrɛkʋ bä ’amɩ ‑gälɩ.

’Pɔɔlë bibie Kolɔɔsënyüüa ’wli ’lɩ

³A ’trɛɛ Nyɔsʋa, ana ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa Tʋ ‑bɛ a bibie ’ana ’wli ’lɩ ’plɔʋplɔʋ, ⁴’be a ’nu ’sɩrɩ ’a toroa’ ’Kriisë Jesu plɛ ‑bɛ ’a ‑waa’ bɩa Nyɔsʋaa ’nyünanyüüa ’fɩɔ. ⁵Dɛɛlɛ Nyɔsʋa tɛrɛa’ ’amɩ cɛɩɩa ’mlɩ ɛ ’a ‑glaaa’ nɩ, ’ɛɛ bä ’ana nyɔsʋaplɛtorokʋ. ‑Bɛ ’ia plɛgälɩpiepiekʋlʋ nɩ, ’cɩcasalä ’saraa’ ’lɩ, ’ää känyrɩ ’anya jre ’Mʋfagogo. ⁶’A ’Mʋfagogolä ’tɔa’ ’amɩ ‑gba, ‑bɛ ’ää ‑gbaala ’pläa ’fɩɔa ’mlɩ ’kä. ’Ä ’paplagälɩ ‑bɛ ’ä ‑gbagbla ’lɩ ’klɩ kä1.6 ‑bɛ ’ä ‑gbagba ’lɩ ’klɩ kä: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä.. ’Asɩ ’i bä bɩa ’ana ‑tɔrʋpɩɔ, ’bala ‑srɩlɩ kä ’mlɩ ’a ’nua’ ‑bɛ ’a jrea’ Nyɔsʋaa ‑gbinanakʋa ’cɩcasa ’lɩ. ⁷’Asɩ ana ‑wawajrʋpafɛnyɔɔ Epafarasë ’kpɩaa’ ’amɩ ’iin. ’Ɔɔ bä ’Kriisëa plɛtoro ’jrʋpafɛnyɔɔ ana ‑pi ’lɩ ’ana ‑gba. ⁸’Ɔɔ ‑gbala amɩ ’sɩrɩ Nyɔsʋaa ‑Susu ‑tʋa’ ‑wawlakʋ ’amɩ ’lɩ.

⁹A ’nua’ ’iin ’wli nɩ, ’ia ‑gʋ anyɩ ’nyüglö ’ana ’wli ’lɩa nyɔsʋabibiekʋa ‑gʋ ‑a. Bibie a bibie ’ɔɔn ’ɔmä ’amɩ wiili kä ’fɩɔ ’ɔ ’bataa’ srara, ɔ ‑nyɩ ’amɩ wiijejrekʋ nyra ’lɩgaglakʋ ’ɔa ‑Susu ’lɩ. ¹⁰’Ia ’taɩn ’lɩ nɩ, ’a ’mrɛɛ ’amä ’Pläkänyɔɔ ’tʋkä wiia ’fɩɔa ’mlɩ; ’a ’mrɛɛ ’amä ’ɔa ’klʋɩ ’nyɛrɛ. ’Anya ’mʋfagbia ’kaɩn ’kaɩn nʋa ‑beere tuu ‑tʋa’, ’kä ’ana nyɔsʋajejrekʋ nya ‑gälɩpapla. ¹¹’Sɩrɩ ’ɔa ’wliklɩbʋbʋakʋa ’klü bäa’ ’asɩ ’ɔmä ’amɩ ’klülɩpa diia ’fɩɔa ’mlɩ, ’amä wiia ’fɩɔa ‑gbötökʋ mlɩbɩa, ’amä nyɔnyrɔ nyɔnyrɔ ’amä ’blöröfawʋ ’tɔ dɔrʋsa. ¹²‑Bɛ ’amä Tʋ ’trɛɛ, ’ɔɔlɔ nʋa’ ’iin ‑bɛ amäa’1.12 amäa’: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’amäa’. ana në ’pɛ ‑jaaa ’mlɩ ’järä, ‑jaalä ’ɔ tɛrɛa’ ’nyünanyüülü bäa’ ’ɔa në ’napɛ ’lɩ. ¹³’Ɔ ’ba amɩ ’jöjrüükpüa ’klü mlɩ, ’ɔnya fa amɩ ’ɔa ‑Wawa ’Jʋa ’Kamapläa ’mlɩ. ¹⁴’Ɔɔ känyrɩ anya ’wʋlɩmlɩ: ’iibä ’a ’ɔa1.14 ’ɔa ‑gʋ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: «’ɔa ‑toru ’lɩ». ‑gʋ ana ‑balʋ cere.

’Kriisë bä diia ’fɩɔa ’wliklɩ

¹⁵’Ɔɔ bä Nyɔsʋalɔ anyɩ ’jäa’ ’wʋa ’pije;

’ɔɔ bä ‑Kätɩjʋ, ’ɔɔ ‑si diili kä ’fɩɔ nröröa’ ’wʋ.

¹⁶’Be ’ɔɔ Nyɔsʋa ‑srörö kälɩ

’ɔnya nʋ diili kä ’fɩɔ bäa’ cɛa ’mlɩ nyra ‑tʋtʋ ‑gälɩ:

diili a ’jäa’ ’wʋ nyra ‑mɩlɩ anyɩ ’jäa’ ’wʋ;

’Kɩɩɩ nyra ’üa ’kamakʋ, ’cifu nyra ’klüɩɩ1.16 Diili kä ’fɩɔ ‑täsräa’ ‑plɩɩ nɩ, ’a diili anyɩ ’jäa’ ’wʋ (‑sisi ’aiɛ domüü). Tɛ Kolɔɔsënyüü 2.15 nyra Ɛfɛsënyüü 3.10..

’Ɔɔ kälɩ ’ia ’fɩɔ ‑srörö ’inya nrörö ’ɔa ‑gʋ.

¹⁷’Ɔɔlɔ nɩ, ’ɔ bä ‑plɩɩ ’fɩɔwʋ diia ’fɩɔ nya ’mä nrörö,

’ɔɔ ’klaa ’ia ’fɩɔlʋ kälɩ.

¹⁸’Ɔa ’mʋgbɛ bä ’ɔa fugbalä bäa’ ’Cɛcɩa ’wli.

’Ɔɔ bä Cɛtrɛfa, ’ɔɔ ‑kätɩ ’sɔɔ ’kuaabre,

’ɔmä wiia ’fɩɔa ’wliklɩ bä.

¹⁹’Be ’i kä Nyɔsʋa ’tʋ ’ɔmä ’ɔɔn ’lɩ kʋ ’sɩrɩ ’ɔ bäa’ ‑tɛɛ.

²⁰’Ɔnya ‑srörö ’ɔɔn kälɩ ’ɔmä ’ɔɔ ‑bɛ wiia ’fɩɔ ’wlinönrö.

’Ɔa ’Jʋa ‑torulu ‑gblɔɔa’ ’kä krʋa ‑gälɩ ’ɔ ‑srörö kälɩ

’ɔnya ja ’üa ‑tɔrʋpɩɔ ’wlinönrökʋ,

’ɔɔ ‑bɛ diili kä ’fɩɔ bäa’ cɛa ’mlɩ nyra ibäa’ ‑tʋtʋ ‑gälɩ.

²¹‑Bɛ ’amɔlɔ nɩ, ’a ma tʋŋlɔlɩ Nyɔsʋa dɛrɩ, ’a ma bä ’ɔa ’nyüamlɩjraranyüü ’ana bobowli nyra ’ana bʋbɔgbia ’mlɩ. ²²‑Maa ’köklesaplɩɩ ɔ nɩ, ’ɔa ’Jʋlɔ ’ɔ nröröa’ nyɔɔ ’lɩ nɩ, ’ɔa jäjäkʋ ’lɩ ’ɔ ‑srörö ’ɔ nyra ’amɔ nya ’nönröwli, ’amä ’ɔa ’klʋɩ ’nyüglö ’sɩrɩ ’a bäa’ nyüülü kä ’nyü ’naa’ ünyɩa’ bʋbɔdɛɛ ‑gba kä, ü wii ‑nëmäa’ ’kpla. ²³‑Maa ’a kä ’amä nyɔsʋaplɛtorokʋ ’lɩ kʋ, ’ana ‑toko kä ’ämä ’käsri ‑bɛ ’amä nyɔnyrɔ ’mʋfasa. Dɛɛlɛ ’a jrea’ ’saa ’Mʋfagogo tɛrɛa’ ’amɩ nɩ, ’anyɩ be ’iin ‑gälɩ ’klɩ. ’A ’nu ’ään ’wli, ’ü ’sa ’ään nyüüa ’fɩɔ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩ, ’mɔɔ bäa’ ’Pɔɔlë nya bä ’äa ’sasanyɔɔ.

’Jrʋpalä ’Pɔɔlë ‑fɛɛɛrɛa’ ’cɛcʋa ’mlɩ

²⁴‑Sʋɛlɛ kä ’mlɩ ’n bäa’ ’köklesaplɩɩ ’ana ‑gʋ nɩ, ’i kä ’mɩ dɔrʋ ’wʋ. ’Na ’jajɛa ’mlɩ ’n ‑ka ’jää ‑sʋɩlɩ tɩɔa’ ’lɩ, i ’Kriisë nëmä ɩa’ ’jä ’ɔa fugbalä bäa’ ’Cɛcɩ, ’äa ‑gʋ. ²⁵’A ’Cɛcɩlɛa ’jrʋpafɛnyɔɔ ’n bä. Nyɔsʋa ’ɔɔ ‑nyɩ ’mɩ ’jrʋpalä ‑a ‑fɛ ’ämɩ ’ana ‑gʋ. ’Ɔ blɔ ’mɩ ‑a ’pa ’ɔa ’papawiia ’fɩɔ. ²⁶’Papawiili ’iibä wiili ‑sisre ’käa’ nyüüa ’fɩɔ ‑gba kolo ‑kätɩsa ’lɩ kä, ‑maa ’ɔnya ’iin ‑mlatɩ nyüülü bäa’ ’ɔa ’nyünanyüü srara. ²⁷Nyɔsʋa ’bata ’ɔmä ’üün ’wliklɩbʋaa ’bɩɔlʋ ’ɔ ‑sisie ɩa’ srara, u ’ɔ tɛrɛa’ nyüülü ’nyɩa’ juifë bä. ‑Jää wiili ’ɔ ‑sisie ɩa’: ’Kriisë bä ’amɩ ’lɩ; ’ii ’sree plɛ ’kä ’sɩrɩ amäa’ Nyɔsʋa ’wliklɩbʋabʋakʋ ’jä. ²⁸’A ’ɔa ‑gä a ’paa. ’Lɩglasa a ’paa nyüüa ’fɩɔ toto, ’kä a ’kpɩa nyüüa ’fɩɔ, ’üa ’fɩɔ ’mä ‑jrɛ ‑bɛ ’ümä Nyɔsʋa ’klɩtɔrɔ ’Kriisë Jesua1.28 Jesu: ‑Taa waklöölä ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ’nyrɩklɩ. ²⁹’A ’ia ‑gʋ ’n ‑fɛɛɛ ’jrʋpa ’ɔa ’klüa ’nyrɩklɩ, ’ü ’tuto ’mɩ ‑gböösa.

¹‑Jää wiili ’a käa’ ’amäa’ jre, ’tasɩrɩa ‑golu ’n ‑fuuö ’ana ‑gʋ. Nyüülü kʋa’ bɩaa’ Laodisiibätä, nyra nyɔsʋaanyüü ‑mülü ‑kaapɩɔa’ ’na ’klʋɩ ’jä, ’üa ‑gʋ ’n ‑fuuö. ²’N ’bata abɩa ’üa ’klü ’jrara, ü bä ’tasɩrɩ nyüü ’doo ‑wawlakʋ ’lɩ, ’kä ’ümä ’lɩgaglakʋ kpaku ’jä, ’ümä wiili Nyɔsʋa ‑sisiea’ ’wli ’nu, ’iibä ’Kriisë. ³Dɛɛlɛ bäa’ ’bɩɔ, ’lɩgaglakʋa ’fɩɔ nyra wiijejrekʋa ’fɩɔ, ’ɔɔ ’lɩ ’i ‑sisre. ⁴Nyɔɔ ‑moloo ‑pɩ yrʋdɛtʋ nʋ ’ɔ ‑pɩ ’amɩ mlüülɩpa, ’ia ‑gʋ ’n ‑gbala ’amɩ. ⁵‑Bakää ama tʋŋlɔ ’amɩ ’lɩdɛrɩ nɩ, ’nyraa ’amɩ bä ‑pɩɔ ’doo ’wʋ ’na bobowlia ’mlɩ; ‑bɛ ama ’jä ’sɩrɩ wiia ’fɩɔ ‑sööa’ ’mʋfasa ‑bɛ ’ana nyɔsʋaplɛtorokʋ nyɔnyrɔa’ ’Kriisë ’lɩ nɩ, ’i kä ’mɩ dɔrʋ ’wʋ ‑gböösa.

’Kriisëa ’doo ’ɔɔ ‑nyɛɛ ’klä

⁶’Be ’anya ’a ’kpɩkpɩakʋlʋ ’paaa’ ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa ‑gä ’klɩnyiere nɩ, ’ba ’nyɛ ’sɩrɩ ’a nyra ’ɔɔn bäa’ ’doo. ⁷Abɩa ’ana tigblii bä ’ɔɔn ’lɩ, ’kä ’ana ’kläa ’fɩɔ bä ’ɔɔn ’lɩ. ’Ba nyɔnyrɔ nyɔsʋaplɛlɛ a ’kpɩaa’ ’amɩ ’lɩ, ’kä Nyɔsʋaa ’trɔrʋ ’sie ’amɩ ’klɩ.

⁸’Ba ‑tre ’ana nyüfë nyɔɔ ’nyɩ nʋ nyɔɔa wiijejrekʋlʋ ’nyɩa’ ‑tɔɔɔ kä ’ɔnyɩ fa ’ana plɛ. ’Ia ’samaa wiijejrekʋlʋ nɩ, nyüüa ‑dɔ nyra ’plälä kʋa’ ‑pɩa ‑dɔ2.8 ’blɩlɩ kʋa’ ‑pɩa ‑dɔ: ’I ’mrɛɛ i bä bɩa: ‑sisili bäa’ ‑taa ’blɩlɩa ’mlɩ. ‑gälɩ ’i ‑pɩara ’wʋ, ‑mää ’Kriisë ‑gälɩ ‑a. ⁹’Be ’a ’Kriisëlɔa fugba ’lɩ Nyɔsʋaa ’fɩɔ kʋ. ¹⁰’A nyra ’ɔɔn bäa’ ’doo nɩ, ’ɔa ’fɩɔ kʋ ’amɩ ’lɩ, ’ɔɔlɔ bäa’ ’klüa ’fɩɔa nyra ’klügälɩkäläkʋa ’kamanyɔɔ.

¹¹’A ’bölö bɩa ’Kriisë ’lɩ; ‑mää ’böbökʋlʋ nyüü nöa’ wlu ’ü nöa’ ‑a, ‑maa ’Kriisëa ’mʋgbɛ ’ɔɔ ’bö ’amɩ. ’A ‑plɩɩ ’ɔ ‑srörö ’ɔnya ’balɩ ana ‑kätɩgbili ’tutroa’ ‑balʋ ’lɩ. ¹²’A ’palaa’ ’nɩwli nɩ, ’amɔ ‑bɛ ’Kriisë ’sɔ ’ü ‑träärä ‑pɩɔ ’doo ’wʋ, ’anya toro Nyɔsʋaa ’klülü ’baa’ ’ɔɔn jäjäa ’bre plɛ, ’a ’ia ‑gʋ ’a nyra ’ɔɔn sɔ ’kuaabre. ¹³Jäjänyüü ’a ma bä ’ana ‑balʋa ‑gʋ, nyra ’anyɩ käa’ ’bölö, ’ia ‑gʋ; ‑maa Nyɔsʋa nya ‑nyɩ ’amɩ ‑fʋflʋ ’a nyra ’ɔɔn ’mä ’lɩbä. ’Ɔ cere amɩ ana2.13 ’Ɔ cere amɩ ana ‑balʋa ’fɩɔ: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’Ɔ cere ’amɩ ’ana ‑balʋa ’fɩɔ. ‑balʋa ’fɩɔ. ¹⁴’Ɔ ’balɩ ‑pɔɔkʋlʋ ‑tʋ ɩa’ amɩ wii ‑gälɩ ’be anyɩ ‑träärä kä ’lɩ Nyɔsʋaa ‑dɔ ‑a. ’Ɔ kolo ’uun krʋa ‑gälɩ, ’asɩ ’ɔ nʋ ’ua ’lɩbadɛɛ. ¹⁵Nyɔsʋa ’ba ’kamanyüü nyra ‑sisili käa’ ’klü ’üa ’klü kälɩ; ’ɔnya ‑srörö krʋa kälɩ nyüüa ’fɩɔa ’klɩ, ’ɔnya du ’üün.

¹⁶’A ’ia ‑gʋ ’anyɩ kä ‑a kä ’amä nyɔɔ ‑wälɩcɛrɛ ’ɔmä ’amɩ ‑srɛ jijrɛlɛ a jöa’ nyra dɛɛlɛ ’a ’mlaaa’, ’ia ‑gʋ; ’aiɛ ‑seplea ’ceciekʋ nyra ‑fʋflʋpasrɩa ‑glɩsɩglɩsɩa ‑gʋ. ¹⁷’Ia ’fɩɔlʋ nɩ, ’a wiili nëmä ɩa’ ’lɩjrä, ’ia ‑tapa wii bäsaa; ‑maa ’Kriisë ’lɩ ’cɩcasaa ’fɩɔ bä. ¹⁸’Anyɩ ’cɛrɛ nyüülü ‑waa’ ’üa nyüfëa ’klɩböbökʋ ‑wälɩ, ü ‑waa’ «’aanjëa ’wlitrarakʋ» ’ünyɩ ’ba ’amɩ ’nyʋfɔ ’wʋ. Diili ’ü ‑kaapɩɔa’ ’jä, ’ii ’ü toroplɛ; ’ü ‑gbaalɩ, ’ü bɔtɔ ‑tɔklʋ ’üa bobowlili ‑balʋ ’tierea’, ’ii ’tuto ’ümɩ ‑bɛ ü nö ’sa. ¹⁹’Ünyɩ kpasra ’Kriisëlɔ bäa’ ’wli ‑gba ‑a. ‑Bɛ ’wli ’ii ‑nyɛɛ fugba diili ’naa’. ’Ii känyrɩ kä fugbaa ’katrafë nyra tri kpakü nyɔnyrɔ ’wʋ, ’kä fugbaa ’fɩɔ ’bʋala ’wʋ ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’bataa’.

Jäjäkʋ nyra ’lɩbäbäkʋ ’Kriisë ’lɩ

²⁰’A nyra ’Kriisë ’sɔ järä ’wʋ, ‑dɔlʋ kä ’fɩɔ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩa nyüü ‑tʋa’ ’lɩ nɩ, ’anya ’a ’uun mlɩ ’wʋ. Dɛplɛɛ kä ‑gʋ ’a ‑ka ’cɛrɛ ’ana nyüfë ‑wälɩ ‑bɛ ’ü nö ’saa ’ü ‑ka ‑tʋʋä ’amɩ ’ia ‑dɔlʋ ‑gälɩ, ‑beere ’sɩrɩ ana ’klä ‑ka bäa’ ‑taa ’plälä kälɩ le; ibäa’: ²¹«‑Nyɩ dɔrɔ ‑taa nɛ ’wʋ, ‑nyɩ ’jä ‑taa nɛ mlɩ, ‑nyɩ ‑fɛ ‑taa nɛ ‑gba …» ²²’Ia ’fɩɔ kʋa’ ‑pɩ nɩ, ’i ‑beere ’sɩrɩ nyɔɔ ‑fɛɛɛa’ dɛɛ ‑gba ‑bɛ ’ɛ bɩaraa’. Nyüüa ‑dɔ nyra ’üa ’kpɩkpɩakʋlʋ ’ü ’kpɩaa’ nyüü, ’ii kʋ ‑pɩ! ²³‑Yɛɛ, ’i jajra ’lɩgaglakʋa ’jrʋpa, ’be ’i kpɛrɛ nyüü Nyɔsʋaa ‑pʋpʋakʋ; ‑kä ‑mä ‑na nyufa ’wʋ ’cie; ‑kä ‑mä ‑na fugba ‑gbigba nʋ. ‑Maa ’inyɩ ’lɩ ‑a bɩa i ka ’jajɛ ’klɩ ’kä wiili ’ɛ ’bataa’ ’ɛmä ’iin nʋ.

¹’A nyra ’Kriisë ma sɔ ’kuaabre nɩ, ’ba ’bata cɛlɩa dii, ’a ‑nyɛɛ ’Kriisë kʋ Nyɔsʋaa ’dupa ’lɩ. ²’Ba bobo cɛlɩa diia ‑gä, ’ba ’cɛrɛ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩa diia bobokʋa ‑gä ‑wälɩ. ³’Be ’anya ’a jä, ‑bɛ ’ana ’klä nyra ’Kriisëa ’klä ‑sisre Nyɔsʋa ’lɩ. ⁴’Kriisë ’ɔɔ bä ana3.4 ana: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’ana. ’klä. ’Taɩn ’lɩ ’ɔmäa’ ’klɩtɔrɔ nɩ, ’ana ’mʋgbɛ nyra ’ɔɔn nya ’klɩtɔrɔa ’ɔa ’wliklɩbʋabʋakʋ ’lɩ.

‑Kätɩklä nyra ’klä dëdrä

⁵’Ii känyrɩ, ’ba fio diili kä ’fɩɔ bäa’ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩa dii, ibäa’ ’amɩ ’lɩa, ’ia ‑gʋ: ‑sagbili Nyɔsʋa ’nyɩ ’bataa’, ‑gbili plaa’ nyɔɔ ‑fre ’lɩ, dɛɛnyükäkäkʋlʋ bäa’ ’nyüsü ’wʋ ‑bɛ u bʋbɔa’, nyra diili ’anyɩa’ kä ’ia dɛɛnyükäkäkʋ; ’iibä ‑wäsɩa ‑pʋpʋakʋ. ⁶’A ’samaa nʋnʋgbili, ’ii nö ’imɩ ’kä Nyɔsʋa ‑träärä jrablajü ’crɛ ‑gba. ⁷’Asɩ ’ana ’mʋgbɛ ma bä, ’a ma käa’ ’ia samaa ‑gbi. ⁸’Ii känyrɩ ’ana ’mʋgbɛ nɩ, ’ba ’pie ‑mlatɩ ’ia ’fɩɔlʋ, ibäa’: ’crɛ, plɛklɩfefekʋ, plɛbʋbɔkʋ. ‑Jejreewii nyra bʋbɔwii ’nyɩ ’cie ’ana mlɩ. ⁹’Anyɩ käklä ‑gbagblɛ ’wʋ, ’be ’anya ’a ’ana ‑kätɩnyɔɔ ‑bɛ ’ɔa nʋnʋgbi ‑gba ’ba, ¹⁰’anya dɔrɔ nyɔɔ dëdräa ‑gbi ’wʋ. Nyɔɔdëdrälɔ nɩ, ’ɔ ’cici ’ɔa bobowlia ’doo ’ɔmä ’ɔa Nʋnʋnyɔɔ jajra. ¹¹’Ii ‑känyrɩ, ’i ‑kanyɩ juifënyɔɔ ’aiɛ grɛɛkënyɔɔa wii ‑a bä, nyüülü ’bölöa’ o, nyüülü ’nyɩa’ ’bölö o, nyüülü kä ’wlia ’mlɩ ’nyɩa’ ’klɩ ‑jiero, ‑kä mlaagbikänyüü, ‑goou, ’ünyɩa’ ‑goou bä; ’Kriisë bä ’doo, ’ɔɔ ‑si diia ’fɩɔwʋ, ’ɔnya bä nyüüa ’fɩɔ ’lɩ.

¹²‑Bɛ Nyɔsʋa ’baa’ ’lɩ ’amɩ ’amäa’ ’ɔa ’nyünanyüü nyra ’ɔa ‑wawanyüü bä nɩ, ‑bɛ ’ɔ ‑waa’ bɩa ’amɩ nɩ, ’ba kä nyatɛplɛ, ‑gbinanakʋ, ’wʋcieciekʋ, plɛböblökʋ nyra ’mlɩkpʋkplɔkʋ. ¹³’Ba jöjrögba, ‑moloo ma nʋ ‑moloo wii ‑gba ’ima ’nyɩ ’ɔɔn ’tʋ ‑a kä nɩ, ’ba cecre wii. ’Sɩrɩ ’Kriisë3.13 ’Kriisë: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’Pläkänyɔɔ. cerea’ bɩa ’amɩ ’ana ni: ’ana ’mʋgbɛ ’ba nʋ bɩa dɛɛ ’dee. ¹⁴’Ia ’fɩɔlʋa ’wliklɩ nɩ, ’ba ‑tʋ ’lɩ ‑wawlakʋ ‑gälɩ; ’uu ‑maa ’amɩ ’tasɩrɩ. ¹⁵’Kä ’wlinönrökʋlʋ ’Kriisë3.15 ’Kriisë: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: Nyɔsʋa. ‑nyɛɛa’ ’tiere ’ana polu, ’be ’a ’wlinönrökʋlʋa ‑gʋ Nyɔsʋa we ’amɩ, ’amä nyɔɔ ’doo bä; ’ba ’trɛɛ Nyɔsʋa ’taɩn a ’fɩɔ ’lɩ. ¹⁶Abɩa ’Kriisëa ’papawiia ’fɩɔ kʋ ’amɩ ’lɩ. ‑Moloo ma bälɩ ɔ ’kpɩa ’ɔa ‑moloo, ‑bɛ ’ba ’papla toto ’lɩglasa: ’ba brɩ nyɔsʋaa ’lɩbrɛrɛdʋ, Jesubibriedʋ, nyra ’dʋlʋ Nyɔsʋaa ‑Susu ‑nyɛɛa’ ’amɩ ‑bɛ ’ba brɛrɛ ’Pläkänyɔɔ3.16 ’Pläkänyɔɔ: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: Nyɔsʋa. ’lɩ. ’Ba nʋ ’ana polua ’fɩɔ ’amä ’ɔɔn ’trɛɛ. ¹⁷‑Bɛ diili kä ’fɩɔ ’amäa’ nʋ, ’papawii ’lɩ ’aiɛ ’ana nʋnʋgbia ’mlɩ nɩ, ’ba nʋ ’imɩ ’Pläkänyɔɔ Jesua ’nyrɩklɩ; ’ba ‑srörö ’ɔɔn kälɩ ’amä Nyɔsʋalɔ bäa’ Tʋ ’trɛɛ.

’Sɩrɩ nyɔsʋaanyüü käa’ ’ümäa’ ‑wälɩkʋ

¹⁸’Amɔ ’ŋlëgë ’amɩ, ‑moloo ma bälɩ ɔ ‑träärälɩ ’ɔa dʋɔ, ’i ’na ’Pläkänyɔɔa ’klɩ. ¹⁹’Amɔ dʋɔɩɩ ’amɩ, ’ba ‑wa ’ana ’ŋlëgë, ’anyɩ ‑flɔɔɔrɔ ’üün ’nyüa ’mlɩ. ²⁰’Amɔ ’jü ’amɩ, ’ba ‑träärälɩ ’ana tʋɩɩ wiia ’fɩɔa ’mlɩ, ’a ’ii ’Pläkänyɔɔ ’bata. ²¹’Amɔ tʋɩɩ ’amɩ, ’anyɩ mɩmɩa ’ana ’jü nʋnʋgbia ’mlɩ, ’ana ‑gä ‑pɩ ’üün plɛklɩ bɩa. ²²’Amɔ ‑goou ’amɩ, ’ba ‑träärälɩ nyüülü käläa’ ’ana wiigba ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩ wiia ’fɩɔa ’mlɩ. ’Anyɩ ‑glaaa ’ümä ‑plɩɩ bä ’fɩɔwʋ ‑bɛ ’amä ’iin nʋ ’kɔlɔkʋa ‑gʋ. ’Ba nʋ ’ana plɛa ’fɩɔ ’ba ‑fɛ ’jrʋpa Nyɔsʋaa3.22 Nyɔsʋaa: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’Pläkänyɔɔa. ’lɩträäräkʋ ’lɩ. ²³Dɛɛ o dɛɛ ’a nöa’, ’ba nʋ ’ana plɛa ’fɩɔ ’ba nʋ ’ɛmɩ, ‑beere ’sɩrɩ ’inyɩa’ nyɔɔa ’jrʋpa bä, ‑maa ’sɩrɩ ’i bä ɩa’ ’Pläkänyɔɔa ’jrʋpa. ²⁴’Be ’a jre ’iin ’sɩrɩ ’Pläkänyɔɔ ’mäa’ ’amɩ ‑jaalä ’ɔ ‑tʋa’ ‑wälɩ ‑nyɩ; ’ää bä ’ɔa nyüüa ’pɛɛ. ’Be ’Pläkänyɔɔ ’Kriisëa ’jrʋpa ’a ‑fɛɛɛ. ²⁵‑Maa ‑mɔlɔ ‑ka nöa’ bʋbɔgbi nɩ, ’ɔa bʋbɔgbia ’pɛɛ ’ɔmä ’jä, ’be Nyɔsʋa ’nyɩ ‑gbasalɩ ‑a.

¹’Amɔ ’kamanyüü ’amɩ, ’ba ’kpla ’ana ‑goou ’cɩcasa ‑bɛ abɩa ’cɩcasa bä ’ana ‑tɔrʋpɩɔ. ’Ba jresaa ’a kälä bɩa ’Kamanyɔɔ cɛ ’lɩ.

‑Tɔɔɔ

²’Anyɩ ’nyüglö nyɔsʋabibiekʋa ‑gʋ. ’Ba ‑tre ’imɩ, ’kä ’a ’trɛɛ Nyɔsʋa. ³’Ama bibie Nyɔsʋa nɩ, ’ba bibie dotro ana ’wli ’lɩ, Nyɔsʋa ’mä amɩ ’nyʋfɔ ‑nyɩ wiili ‑sisiea’ ’Kriisëa ‑gälɩ, amä ’iin ’lɩsa. ’A ‑gogoläa ‑gʋ ’n bä ‑jie ’lɩ. ⁴’Ii känyrɩ, ’ba bibie ’mä ’äa ’sasakʋ jre. ⁵’Ba kä ’cɩcagbi nyüülü ’nyɩa’ Nyɔsʋa jrea ’klɩ. Wii o wii ’tɔrɔa’ ’amɩ ’klɩ, ’ba nʋ dotro dɛɛlɛ ’a nëmäa’ nʋ. ⁶Abɩa Nyɔsʋaa ‑gbinanakʋ nyra ’cɩcawii4.6 ’cɩcawii: Grɛɛkëwii nö: «’palɩ taŋlʋ». Ü ma nëmä wiijejrekʋa ‑gä ’pa ‑srɩ ‑mɩdoo ’lɩ taŋlʋ ’ü ‑gaaanyrʋ. ’si ’taɩn a ’fɩɔ ’lɩ ’ana mlɩ, ’amä nyüüa ‑gälɩ ’sasakʋ jre.

’Pɔɔlëa ‑gälɩblörötɔ nyra ’trɔrʋ

⁷Wiili kä ’fɩɔ käläa’ ’mɩ ‑gba nɩ, Tikiikë nya ’amɩ ’iin ‑gbalaa. Ana ‑wawawlajʋ ’ɔ bä ‑bɛ ’ɔ bä ’tasɩrɩ ’jrʋpafɛnyɔɔ. A nyra ’ɔɔn kɔsɔ ‑fɛɛɛrɛ ’jrʋpa ’wʋ ’Pläkänyɔɔ ’lɩ. ⁸’Ɔɔ ’n blɔ ’ana ‑nyɛɛ ’ɔmä ’ana ‑gogo ’jä4.8 ’ɔmä ’ana ‑gogo ’jä: Grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’amä jre ana ‑gogo. ‑bɛ ’ɔmä ’amɩ ’klülɩpa4.8 Akëtë 20.4.. ⁹’Ɔɔ ‑bɛ Onɛsiimë4.9 Filemɔɔ 1.10-15. ’n blɔ, ana ‑wawawlajʋ, ana plɛtoronyɔɔ, ’ɔnya bä bɩa ’ana nyɔɔ. ’Ünya ’amɩ wiili kä ’fɩɔ ‑sröröa’ ‑tɛ ‑gbalaa.

¹⁰Alisëtaakë, ɔ ’nyraa ’ɔɔn kɔsɔ bäa’ ‑jie ’lɩ ’trɛɛ ’amɩ. Banabasëa ‑wlajʋ Marëkë ’trɛɛ bɩa ’amɩ. Ɔma ji ’ana ‑nyɛɛ ’ba ’kpla ’ɔɔn ’mʋfasa ’sɩrɩ ’n ‑gbalaa’ ’amɩ4.10 Alisëtaakë: Tɛ Akëtë 19.29; 27.2. Marëkë: Akëtë 12.12,25; 13.13; 15.37-39. Banabasë: Akëtë 9.27; 11.22,30.. ¹¹Jesulɔ ’ü ’daraa’ Jusëtusë ’trɛɛ bɩa ’amɩ. ’A nyüülü bäa’ juifënyüü ü kä ’doo ’nyraa ’üün ‑fɛɛɛa’ Nyɔsʋaa ’kamapläa ’jrʋpa, ’üü ‑nyɩ ’mɩ ’klü. ¹²’Ana nyɔɔ Epafarasë ’trɛɛ ’amɩ. ’Ɔɔlɔ nɩ Jesu4.12 Jesu: ‑Taa waklöölä ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ’Kriisëa ‑geei ’ɔ bä, ’ɔnyɩ ’nyüglö ’ana ’wli ’lɩa ‑golufufukʋa ‑gʋ ‑a nyɔsʋabibiekʋ ’lɩ, ’amä ’wʋsɔɔrɔ ‑bɛ ’amä ’tasɩrɩ wiili Nyɔsʋa ’bataa’ jre. ¹³’N ‑tʋ ’ɔɔn ’nyügba ’sɩrɩ ’ɔ fumö ‑gböösa ’ana ‑gʋ nyra Laodisiibätäa nyüü nyra Yerapoliisëa nüa ‑gʋ. ¹⁴Ana ‑wawa ‑dɔtanyɔɔ Lukë, ‑bɛ Demasë4.14 2 Timotee 4.11; Filemɔɔ 1.24. kɔsɔ ’trɛɛ ’amɩ.

¹⁵’Ba ’trɛɛ ‑wlajülü bäa’ Laodisii nyra Nifasë ‑bɛ ’cɛcɩnyüülü traraa’ ’ɔa nyüköli. ¹⁶’Ama bɩa ‑pɔɔkʋlʋ ‑täsäkʋ nɩ, ’ba fa ’uun ’cɛcɩlɛ bäa’ Laodisii ’ümä bɩa ’uun ‑täsä. ’Ana ’mʋgbɛ ’ba ‑täsä bɩa u Laodisii ’mäa’ ’amɩ ja4.16 ’I ‑beere Laodisiia ’cɛcɩa nu ‑pɔɔkʋlʋ ’mɔlɔ, ‑maa ‑mölöö nɩnɩa ’a ‑pɔɔkʋlʋ ’uu bä Ɛfɛsënyüü kälɩ.. ¹⁷’Ba ‑gbala Akiipë ɔ ‑tʋ ’jrʋpalä ’Pläkänyɔɔ ‑nyɩa’ ’ɔɔn ’nyügba, ’ɔmä ’ään ’wlara ’mʋfasa.

¹⁸‑Jää ’trɔrʋlʋ ’na ’mʋgbɛ bäa’ ’Pɔɔlë, ’na wlu ‑jɩjraa’ ’n jaa’ ’amɩ. ’Ba ’pa plɛ ’sɩrɩ ’n bäa’ ’cɩ ’lɩ! Abɩa Nyɔsʋa ’pa ’amɩ ’nɩ! ’Asɩ i bä4.18 ’Asɩ i bä: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë ‑kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä..