1 PIƐƐRË

PIƐƐRËA ’KLƖSA ‑PƆƆKƲ

1 PIƐƐRË

‑Pɔɔkʋa ’mlɩa wii

Nyüü ‑pʋ nyüü ’sɔɔlü Jesu ’baa’ ’lɩ nɩ, Piɛɛrë ‑kätɩ ’ɔ we. Piɛɛrë nɩ, ’nyrɩ bäsaa grɛɛkëwiili, ’ia ‑gbaa bä «’täkä.» Jesua ’mʋgbɛ ’ɔɔ ‑nyɩ ’ɔmɩ ’nyrɩlɩ, ‑maa ’ɔa Ebröönyrɩ ’lɩ ’ɔ käa’ nɩ, ’iibä Simɔɔ. Galileea ’pɛlɩa nyɔɔ Piɛɛrë bä; ’ɔa bätä ’ü ’dara Bɛtësaidaa (Jaan 1.43). ’A Galileea ’taniea ’mlɩ ’ɔɔ ‑bɛ ’ɔa ‑wlajʋ Andree ’pala ‑tata; ’ii ’ü fɩara. ‑Maa ’taɩn ’lɩ Jesu wea’ ’üün nɩ, ’ü ‑gba ‑plɩɩ ’üa ‑tatë ’kä ’ünya prɛ ’ɔɔn dɛrɩ. Jesu ‑ka ’jraa’ cɛa ’mlɩ nɩ, Piɛɛrë nya ’sara ’Mʋfagogo Jerusalɛɛmë, Judee nyra Samariia ‑tʋtʋ ‑gälɩ. ’Ɔ mi mi ’ɔnya ’tɔ Rɔmë. ’A ‑nyɛɛ ’ü kolo ’ɔɔn krʋa ‑gälɩ ’ɔnya jä.

‑Tɛklɩ nɩ, Piɛɛrë ‑gbala amɩ ’sɩrɩ Silvɛɛnlɔ ’ü ’daraa’ bɩa Silasë bäa’ ’ɔa ‑jɩjranyɔɔ (5.12), ‑bɛ ’sɩrɩ ’ü bä käa’ Babilɔɔnë ‑bɛ ’ü ‑jɩjraa’ ‑taa ‑pɔɔkʋlʋ (5.13). Rɔmë Piɛɛrë ’dara kä Babilɔɔnë. Nyüülü toroa’ ’Kriisë plɛ, ü ‑gbaalaa’ bätälä ’ü ’daraa’ ’saarɩ Turëkii; ’äa bätäa ’fɩɔ ‑gälɩ nɩ, ’üü ’ɔ fa ‑taa ‑pɔɔkʋlʋ (1.1).

‑Bɛ ’ia ’taɩn ’lɩ nɩ, nyɔsʋaanyüü ’jä ‑sʋɩ ’wʋ ’kɔkɔmlɛ ’wʋ. ’A ’ia ‑gʋ ’Pɔɔlë fa ’üün ’klülɩpa ‑pɔɔkʋ, ‑sʋɩlɩ ’ü ’jäa’, ’ia ‑gʋ. ’Ɔ ’pa ’üün plɛ ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’mäa’ ’üün ’lɩmlɩba ‑bɛ ’ɔ tɛrɛa’ ’üün ‑jaaa kpakö cɛlɩ (1.2-12). ’Taɩn a bɩarafa ’wʋ nɩ, ’ɔnya ’üün ‑jaalä sraraa. ’A ’ia ‑gʋ ’ɔ ‑gbala ’üün ü toro Nyɔsʋa plɛ, ‑bɛ ü ‑sɔɔrɔwʋ ‑sʋɩa ’fɩɔa ’mlɩ.

‑Jäsɩ ‑pɔɔkʋlʋ ’totroa’ ’klɩ:

’Trɔrʋ 1.1-2

’Tasɩrɩa plɛgälɩpiepiekʋ 1.3-12

’Klälä ’nyɩa’ ‑fre pa 1.13–2.10

Nyɔsʋa nyra ’kamanyüüa ’lɩträäräkʋ 2.11–3.21

’Cɛcɩnyüüa ‑sʋɩ 3.13–4.19

’Sɩrɩ ’cɛcɩnyüüa ’wliklɩa nyüü kä ’ümäa’ ’nyɛ 5.1-11

‑Gälɩblörö ’trɔrʋ 5.12-14

’Trɔrʋ

¹’Mɔɔ Piɛɛrë, Jesu ’Kriisëa apotrë, ’mɔɔ ‑jɩjra ’amɩ ’wʋ, ’amɔ bäa’ Nyɔsʋaa ’lɩbanyüülü ‑gbalaa’ Pɔɔntëa ‑tʋtʋ ‑gälɩ ’kä ‑bɛ ɔ bäa’ Galasii, Kapadosii, Asii nyra Bitenii1.1’Ii ’ü ’dara ’saarɩ Turëkii dëdrë., ’ia nyɔtugbanyüü. ²’Amɔ ana Tʋ Nyɔsʋa nya käa’ ’lɩba ’sɩrɩ ’ɔ ‑gba käa’. ’Ɔa ‑Susu bere ’amɩ ’klɩ ’amä ’lɩ Jesu ’Kriisë ‑träärä, ’amɔ bä nyüülü ’ɔa ‑toru ‑gbagbaa’ ’wʋ: ’abɩa Nyɔsʋaa ‑gbinanakʋ nyra plɛgälɩflɛrɛkʋ ‑sie ’amɩ ’wli1.2 Ɛgësɔɔdë 24.3-8; Levitiikë 16.14-15; Ebröönyüü 9.22.!

’Cɩca plɛgälɩpiepiekʋ

³A ’bʋala Nyɔsʋa, ana ’Pläkänyɔɔ Jesu ’Kriisëa Tʋ! ’Ɔa nyatɛplɛ kpakia ‑gʋ ’ɔ ‑glooro ’sɔɔwʋ amɩ ’ɔnya ’ba Jesu ’Kriisë ’kuaabre. ’Asɩ a ’jä plɛgälɩpiepiekʋlʋ ‑nyɛɛa’ ’kläa ’jäjäkʋ. ⁴’Ia ’taɩn ’lɩ a ’mrɛɛ a ‑glaaa dɔrʋsa ‑jaalä Nyɔsʋa tɛrɛa’ amɩ. ‑Jaalä nɩ, cɛa ’mlɩ ’ɔ tɛrɛ amɩ ’ään, ‑nyɛɛ nɩ, ’änyɩ ’lɩ ‑a bɩa ä bʋblɔ, ’änyɩ ’lɩ ‑a bɩa ä pa ‑fre ‑bɛ ä saka. ⁵‑Bɛ ’a toroa’ ’ɔmɩ plɛ nɩ, Nyɔsʋaa ’klü ‑tʋʋäa ’amɩ ’nyügba ’amä ’lɩmlɩwʋ. ’Lɩmlɩwʋwʋkʋlʋ nɩ, ’unya sraraa ‑gälɩblöröjrüü ’lɩ. ⁶’A ’ia ‑gʋ dɔrʋ ’blaa ’amɩ ‑gböösa ’saarɩ, ‑bakää ‑sʋɩ ’kɔkɔmlɛa ’mlɩ ’anya ’kpɔɔa, jrüü jiea wii bäsaa. ⁷‑Sʋɩlɩ nɩ, ’ii srara ’sɩrɩ ’ana nyɔsʋaplɛ bäa’ ’cɩcasa ‑bɛ ’ɛ ‑sia’ ‑sika ’wʋ. ‑Sika ’mrɛɛ ä bɩa. ‑Bɛ ‑sikalä nɩ, kapu ’lɩ ’ü ‑srörö ’ään ’ämä kpëträ. ’Asɩ ’ana nyɔsʋaplɛ bä bɩa, ’kä ‑srɩlɩ kä ’mlɩ Jesu ’Kriisë ’mäa’ ji nɩ, ’amä ’bʋala, ’ümä ’amɩ ’lɩbrɛrɛ, ’amä ’wliklɩbʋala ’ana nyɔsʋaplɛa ‑gʋ. ⁸Jesulɔ nɩ, ’anyɩ ’ɔɔn ’jä ‑a ’jä, ‑bɛ ’asɩɛ ’a ‑wa ’ɔɔn. ‑Mää ’jä ’anyɩ ’jä ’ɔɔn ’köklesa, ‑bɛ ’asɩɛ ’a toro ’ɔɔn plɛ ‑bɛ dɔrʋlʋ ’blaaa’ ’amɩ nɩ, ’papawii ’lɩ kä ’mlɩ ’ümäa’ ’uun ’nyrʋgala ’inyɩ ’lɩ ‑a bä; dɔrʋlʋ ’sia’ ’wliklɩbʋabʋakʋ ’klɩ. ⁹’Be dɛɛlɛ ’ana nyɔsʋaplɛ ’bata ɩa’ ’ɛɛ ’a ’jää: ’iibä ’ana ‑sisi nya ’lɩmlɩwʋa.

¹⁰’Lɩmlɩwʋwʋkʋlʋ nɩ, nyɔsʋaamlɩpalanyüü kätɛ ’ünya ’bata ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’mäa’ nʋ ‑bɛ ’ɔmäa’ ’lɩ nyüü mlɩba. ’Ü ’a kä bɩa ‑gbinankʋlʋ ’amäa’ ’jäa ‑gäa ’palafa ’wʋ ‑wlɛ. ¹¹’Ü ’bata ’taɩn ’lɩ kä ’mlɩ wiili ’mäa’ nröröa jejrekʋ ‑bɛ ’sɩrɩ ’imäa’ nrörö. ’Kriisëa ‑susu bä kä ’üün ‑gälɩ, ’ünya ’sa kä ’lɩ ‑sʋɩlɩ ’Kriisë ’mäa’ ’jä ’ɔa ’wliklɩbʋabʋakʋlʋ ’mäa’ ’lɩtroroa1.11 ’Lɩbrɛrɛpɔɔkʋ 22; Esaii 53; Lukë 24.25-26. ’mlɩ. ¹²Nyɔsʋa nya srara ’üün ’sɩrɩ wiili ’ɔ ‑tʋa’ ’üün mlɩ ’nyɩa’ ’üa ’mʋgbɛa ‑gʋ bä, ‑maa ’sɩrɩ ’i bäa’ ’ana1.12 ’amɔ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: amɔ. ‑gʋ. ’A wiili bä ’saarɩ ’Mʋfagogo, ’ää nyüü ’saa ’amɩ ’Nyüna ‑Susua ’klülü sɔa’ ‑nyɛɛ cɛa ’mlɩ. ’Aanjëa ’mʋgbɛ ’bata ’ümä ’ia ’mlɩ ’kä ’järä.

’Nyüna ’klä

¹³’Ii känyrɩ, abɩa ’ana bobowli ’nyüglö, ’anyɩ ’mʋmɔ! ’Ba ’pie ’ana plɛa ’fɩɔ plɛgälɩflɛrɛkʋlʋ ’amäa’ ’jä ‑gälɩ, ’taɩn ’lɩ Jesu ’Kriisë ’mäa’ ’klɩtɔrɔ. ¹⁴’Ba ‑träärälɩ Nyɔsʋa, ‑bɛ ’a ‑kanyɩ ’nyie ‑wawadiili ma ’kamaa’ ’amɩ ‑kanyɩ ’tiere ’amɩ, ‑beere ’taɩn ’lɩ ’anyɩ käa’ ’Kriisë jre. ¹⁵‑Maa ’ana ’nyɛnyɛbei ’nyɩ pa ‑fre, ’be Nyɔsʋalɔ wea’ ’amɩ, ’ɔa ’nyüna, ¹⁶’sɩrɩ ’i ‑jɩjraa’: « ’Ana ’klä ’nyɩ pa ‑fre, ’be ’na ’nyüna1.16 Levitiikë 19.2..» ¹⁷’Ama trarawli nʋi, ’a ’dara Nyɔsʋa ’ana Tʋlɔ tɛa’ nyɔɔa ’jrʋpa ’klɩ ‑bɛ ɔ ’bölöa’ ’ɔɔn ‑gä ‑gälɩ, ɔnyɩ ‑gbasaa’ nyüü ’lɩ. ’Ii känyrɩ, ’ana jrüülü tɩɔa’ ’lɩ ’amɩ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩ nɩ, ’ba kʋ Nyɔsʋaa pɩpɩkʋ ’lɩ.

¹⁸A jre ‑srülü Nyɔsʋa ’saa’ ’ana ’lɩmlɩwʋwʋkʋa ‑gʋ, ’kä ’a nö ‑gbili ’nyɩa’ ‑tɔɔ kä i ’a ’kpɩaraa’ ’ana tʋɩɩ ‑gbaa. ‑Mää diili ’nyɩ ‑wlɛa’ ’lɩ ‑beere mölii ’aiɛ ‑sika ’ɔnyɩ nʋ ‑bɛ ’ɔnyɩ ’amɩ ‑su.

¹⁹’Kriisëa ‑torulu käa’ ‑gböösa ‑gba, ’uu ’ɔ nʋ.

Jesu ‑beere kä ‑bablëëjʋ ’nyɩa’ bʋbɔdɛɛ ‑gba kä, ɔ kä ‑gba ’nyɩa’ ’kpafa1.19 Ama fa bablëëjʋ ‑mä ‑gbɔ ’sa nɩ, ’a ’ia ‑dɔ (Ɛgësɔɔdë 12.5; 1 Korɛɛntënyüü 5.7). Piɛɛrë bä kä ‑plɩɩ ’taɩn ’lɩ Jaan Batiisë dɔrɔ käa’ Jesu ’wʋ ‑beere ‑bablëëjʋlɔ ’baaa’ ’lɩ ’pläa ‑balʋ. Jaan 1.29. bä.

²⁰’Plä ‑kaaŋlʋ nrörö Nyɔsʋa nya ’ba kä ’lɩ ’ɔɔn, ‑bɛ ‑taa jrüülü bäa’ ‑gälɩ ’blörö jrüü nɩ, ’ɔnya srara ’ɔa nyufa ’ana ‑gʋ. ²¹’Ɔɔ ’lɩ ’a toro Nyɔsʋa plɛ; Nyɔsʋalɔ ’baa’ ’ɔɔn jäjä ’lɩ ‑bɛ ’ɔ ‑nyɩa’ ’ɔɔn ’wliklɩbʋabʋakʋ.

’Ia ’taɩn ’lɩ ’ana plɛtorokʋ nyra plɛgälɩpiepiekʋ ’mä Nyɔsʋa ’lɩ bä.

²²Nyɔsʋaa ‑Susu1.22 Nyɔsʋaa ‑Susu: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ’lɩ ’a ‑träärälɩ ’cɩcasa ‑bɛ ’ana ‑sisi kpëträ ’amä ‑wawla ’tasɩrɩasa ‑beere ‑wlajü. ’Ii känyrɩ, ’ba nʋ ’nyünaplɛ1.22 ’nyünaplɛ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: plɛa ’fɩɔ. ’ba ‑wawla ’tasɩrɩasa. ²³’Anya ’a ’sɔɔwʋ ‑glooro, ‑bɛ ’sɔɔwʋa ‑gloorokʋlʋ nɩ, ’unyɩ dɛɛlɛ nëmäa’ jäa ‑gugudɛɛ ‑a bä, ‑maa dɛɛlɛ ’nyɩ jäa’, ’ɛa ‑gugukʋ bäsaa: ’iibä Nyɔsʋaa ’papawiili ‑nyɛɛa’ nyɔɔ ’klälä ’nyɩa’ blöröfa kä. ²⁴’Be

nyüüa ’fɩɔ ‑beere ’sipi,

‑bɛ diili kä ’fɩɔ ‑nyɛɛa’ ’üü ’wliklɩbʋabʋakʋ ‑beere ’sipia pöplödii.

’Sipi ma, ’kä ’ia pöplödii blöblö,

²⁵‑maa ’Pläkänyɔɔa ’papawii ’nyɩ bɩarafa ‑a kä1.25 Esaii 40.6-8..

‑Bɛ ‑taa ’papawiili nɩ, ’a ’Mʋfagogolä ’saraa’ ’lɩ ’amɩ.

¹’Ii känyrɩ, ’ba cɛrɛ plɛbʋbɔkʋ nyra yrʋa ’fɩɔ ‑wälɩ, ‑gbagblɛ, ‑glagälɩsrörökʋ, dɛɛnyükäkäkʋ nyra nyüüsrörökʋ. ²Nyɔsʋaawii ’iibä ’cɩca nyɩtɩnɩ, ’ba ’bata ’iin ‑beere ’sɩrɩ ’jüplü ’bataa’ nyɩtɩnɩ ’amä ’bʋa ‑bɛ ’amä ’lɩmlɩwʋ2.2 ‑bɛ ’amä ’lɩmlɩ ’wʋ: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkëa ‑kätɩ ‑pɔɔkɩ mɩdooa ’mlɩ ‑a bä., ³’be ’anya ’Pläkänyɔɔa ’nanakʋ ’jä2.3 ’Lɩbrɛrɛpɔɔkʋ 34.9..

⁴’Ba jijrö ’Pläkänyɔɔ ‑gba ’ɔɔ bä ’lɩbä ’täkälä nyüü bea’ ’klʋɛɛ. ‑Maa Nyɔsʋa ’ba ’ɔɔn ’lɩ ’ɔnya kä ’peru Nyɔsʋaa ’klɔɔtrʋ. ⁵’Ana ’mʋgbɛ ’ba ‑beere ’lɩbä ’täkë. ’Ba ’cɛrɛ Nyɔsʋa ‑wälɩ ’ɔmä ’amɩ nʋ ’ɔmä ’Nyüna ‑Susua nyuku ’pa. ‑Gbɔsapɛrɛnyüülü ’ü berea’ ’klɩ Nyɔsʋaa ’jrʋpaa ‑gʋ, ’üü ’a nëmä bä, ’kä ’anya ‑gbɔɩɩlɩ Nyɔsʋaa ‑Susu ’bataa’ ’sa; ’be Nyɔsʋa nya ’iin ’lɩ ’kʋɛɛ Jesu ’Kriisëa ‑gʋ. ⁶’A ’ia ‑gʋ ’i ‑jɩjra nyɔsʋapɔɔkʋ ’lɩ:

’Amɔ ’n ‑gbala! ’N ’sri Siɔɔnbätä2.6 Siɔɔnbätä: Jerusalɛɛmëa bätä ‑mölööa ’nyrɩ bäsaa. nyukua ‑tokoa ’täkä ’kä,

’täkälä ’n ’baa’ ’lɩ ‑bɛ ä käa’ ’peru kpaku.

’Nyüsü ‑nëmä nyɔɔlɔ toroa’ ’ään plɛ ‑a ’bla2.6 Esaii 28.16..

⁷’Amɔlɔ toroa’ Nyɔsʋa plɛ nɩ, ’täkälä kä ’peru kpaku ’ana ’nyü ‑gälɩ; ‑maa ‑mülü ’nyɩa’ plɛtorokʋ kä nɩ;

’Täkälä nyëkapanyüü be käa’ ’klʋɛɛ,

’ää nʋ ’tasɩrɩ nyukua ‑gɔmʋʋ2.7 ’Lɩbrɛrɛpɔɔkʋ 118.22..

⁸’Änya bä:

Nyüükäkpatäkä, ’änya bä ’täkä kpakölä ’kpakpaa’ nyüü ’kä2.8 Esaii 8.14..

’Ünyɩ ’lɩ nyɔsʋaawii ‑a ‑träärä ’a ’ia ‑gʋ ’ü böblö; Nyɔsʋa ’ɔɔ ‑tʋ ’lɩ ’imɩ.

⁹‑Maa ’amɔlɔ nɩ, Nyɔsʋaa ’lɩba ‑glügbö ’a bä. ’Kɩɩa ’pɛrɩnyüü ’a bä, ‑tʋtʋ ‑gälɩa ‑glügbölä2.9 Ɛgësɔɔdë 19.6. kä ’nyü ’naa’, nyüülü bäa’ Nyɔsʋaa nyüü. ’Ɔ ’balɩ ’amɩ ’mʋfa diili ’ɔ nʋa’ nɩ, ’amä ’ia ‑gogo ’sa. ’Ɔɔ ’ba ’amɩ ’jöjrüükpü ’lɩ ’ɔnya were ’amɩ ’ɔa ’cɩca ’napɛ ’lɩ. ¹⁰’A ma ’nyɩ kä Nyɔsʋaa nyüü ‑a bä, ‑maa ’anya ’a ’saarɩ Nyɔsʋaa nyüü nʋ. Nyɔsʋa ma ’nyɩ ’ana nyatɛrɩ ‑a kä, ‑maa ’ɔ kä ’saarɩ ’ana2.10 Osee 1.6,9; 2.23. nyatɛrɩ.

Nyɔsʋa nyra ’kamanyüüa ’lɩträäräkʋ

¹¹’Na ‑wawanyüü ’amɩ, ’amɔ bäa’ nyɔtugbanyüü ‑taa ‑tʋtʋlʋa ‑gälɩ jrüü jiea ‑gʋ, ’n bibie ’amɩ, ’ba ’cɛrɛ bʋbɔgbili ’a ’bataa’ ‑wälɩ; ’ii nyra ’ana ‑susu ‑fuuö tou. ¹²’Ba kä ’cɩcagbi nyüülü ’nyɩa’ Nyɔsʋa jrea ‑tɔrʋpɩɔ. ’Ama nʋ ’saa nɩ, ‑gbʋgblʋʋkänyüüa ’nyrɩ ’lɩ ’ümäa’ ’amɩ ‑gälɩ ‑tʋ, üma ’jä ’ana ’cɩcagbi nɩ, ’ünya Nyɔsʋaa ’nyrɩ ’bʋalaa ‑srɩlɩ kä ’mlɩ ’ɔmäa’ ’üa ’kläa ’mlɩ ji.

¹³’Ba ‑träärälɩ wiili kä ’fɩɔ bätänyɔɔ ‑tʋa’ ’lɩ, ’Pläkänyɔɔa ‑gʋ: ’ba ‑träärälɩ ’kɩɩlɔ ’kamaa’ ’ana ’fɩɔ, ¹⁴‑bakää ’inyɩ bä ’kamanyüülü ’kɩɩ blɔa’, ü jia’ ‑balʋnyüü ’pɔnɩ, ‑bɛ ’ümäa’ ‑mülü nöa’ ’cɩcagbi ’kɔlɔ nɩ, ’ba ‑träärälɩ ’üün. ¹⁵’Be wiili Nyɔsʋa ’bataa’ nɩ, ’iibä ’ba nʋ ’cɩcagbi ’amä mlüünyüülü ’nyɩa’ dɛɛ jrea ’më kala. ¹⁶’Ba ’nyɛ ’sɩrɩ ’anyɩa’ dɛɛa ‑geei bä, ‑maa ’anyɩ ‑srörö ’iin kälɩ ‑bɛ ’anyɩ ‑sisie ’ana bʋbɔgbi ’a nöa’, ‑maa abɩa ’ana nʋnʋgbi srara ’sɩrɩ ’a bäa’ Nyɔsʋaa ’jrʋpafɛnyüü. ¹⁷’Ba ‑träärälɩ bätënyüüa ’fɩɔ, ’ba ‑wa ’ana ‑wlajülü toroa’ Nyɔsʋa plɛ, ’ba pɩ Nyɔsʋa, ’kä ’a ’bʋala ’kɩɩ.

¹⁸‑Goou ’amɩ, ’ba ‑träärälɩ ’ana ’kamanyüü. ’Ba pɩ ’üün ‑gböösa; ‑mää ‑mülü kä ‑gbi ’naa’ ‑bɛ ’ünyɩ ’paawiia ’doo ’a ‑nëmä ’lɩträärä, a kä ’amä bɩa ’lɩ ü ’klaa’ ’lɩträärä. ¹⁹’Be nyɔɔ ma ’jä ‑gbagblɛsa ‑sʋɩ, ‑bɛ ’ɔma ‑gbötö ’ɛmɩ Nyɔsʋaa ’lɩträäräkʋa ‑gʋ nɩ, ’inyɩ bʋbɔ ‑a bʋbɔ. ²⁰’Ama nʋ ‑balʋ, ‑bɛ üma ‑gba ’amɩ dii ‑gälɩ nɩ, ’bʋalakʋ ’plɛɛ bä ’ia ’mlɩ le? ‑Maa üma ’järä ’amɩ ‑sʋɩ ’lɩ ’ana ’cɩcagbia ‑gʋ nɩ, ’i ’na Nyɔsʋaa ’klɩ.

²¹’A ’ii ’lɩ Nyɔsʋa were ’amɩ,

’be ’Kriisëa ’mʋgbɛ ’jä ‑sʋɩ ana ‑gʋ,

’klɩpaplawii ’ɔ srara ’amɩ2.21 ’amɩ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: amɩ.,

’amä ’ɔa ’sa nʋ.

²²’Ɔnyɩ ‑balʋa dɩjɔ ’doo ‑a nʋ,

‑gbagblɛ ‑kaapɩɔ ’ɔa mlɩ ’cie2.22 Esaii 53.9..

²³’Ɔɔ ’ü ‑jejreea’, ’ɔnyɩ nyɔɔ ‑a ‑jre;

’ɔ ’jääa’ ‑sʋɩ nɩ, ’ɔnyɩ nyɔɔ ’crɛ ‑gba ‑a ‑träärä,

‑maa Nyɔsʋalɔ ‑tʋʋäa’ ‑gä ’klɩgäsa nɩ, ’ɔɔ ‑nyɩ ’iin kälɩ.

²⁴’Ɔa ’mʋgbɛ dɔrɔ ana ‑balʋ ’wʋ

’ɔnya ‑gbötö ’uun ’ɔa ’jajɛ ’lɩ krʋa ‑gälɩ,

’kä ‑balʋa ‑gʋ nɩ, amä ‑beere jäjänyüü,

‑bɛ ’klɩgägäkʋa ‑gʋ nɩ, amä ’lɩbänyüü bä.

’A ’ɔa ‑gbaa ’lɩgaglakʋ ’lɩ ’a ’pʋɔlɔ.

²⁵’Be ’a ma ‑beere ‑bablëëjü, ‑piiea’ ’lɩklɩ2.22-25 Esaii 53.4-6. Esaii ’saarɩ ’sɩrɩ Nyɔsʋaa ’jrʋpafɛnyɔɔlɔ ’mäa’ ji, ‑bɛ ɔmäa’ ‑sʋɩ ’jä.,

‑maa ’köklesaplɩɩ ɔ nɩ ’anya ’a

‑bablëëgbanyɛrɛnyɔɔa2.25 ‑bablëëgbanyɛrɛnyɔɔ: Tɛ Lukë 15.3-7; Jaan 10.11; 1 Piɛɛrë 5.4. ‑nyɛɛ dɛrɩ ’blöö,

’ɔɔ ‑glaara ’ana ‑gälɩa ‑sisi ‑gälɩ.

’Titiŋlëgë ‑bɛ ’üa dʋɔɩɩ

¹’Ŋlëgë ’amɩ, ’ba ’cie ’wʋ ’ana dʋɔɩɩa ’klʋɩ. ’Ia ’taɩn ’lɩ ‑mölöö ma bälɩ üma ’nyɩ ‑träärälɩ nyɔsʋaawii ‑a nɩ, ’ana nʋnʋgbi ’mä ’iin nʋ ’ümä ’lɩ Nyɔsʋa ‑träärä, ‑bakää ’anyɩ ’üün wii ‑gba ’pala. ²’Ümä ’iin ’jä ’sɩrɩ ’ana nʋnʋgbi ’naa ‑bɛ ’i ‑trääräa’ ’lɩ Nyɔsʋa. ³’Ana ’nanakʋ ’nyɩ bä ’ana ’sosroodii: nʋ nʋ ’ŋuei, ‑sikadii, ’aiɛ ’koti; ⁴‑maa abɩa ’ana ’nanakʋ bä ’ana polua ’mlɩ: plɛlɛ ’naa’ ɛ traraa’ ’kä. ’Ia ’samaa ’nanakʋlʋ ’nyɩ bʋblɔ bʋblɔ ‑a. ’Unya kä ’peru kpaku Nyɔsʋa ‑nyɛɛ. ⁵’Asɩ ‑kätɩsaa ’nyüna ’ŋlëgëlü ’piea’ ’üa plɛ Nyɔsʋa ‑gälɩ ma ’nara ’üa nyüfë, ‑bɛ ’ü ma ’cie ’wʋ ’üa dʋɔɩɩa ’klʋɩ. ⁶’Asɩ Sara ma nö: ’ɔ ma ‑träärälɩ Abraamë ‑bɛ ’ɔ ma were ’ɔɔn «’Kamanyɔɔ». ’Ama nʋ ’cɩcagbi ‑bɛ dɛɛ ma ’nyɩ ‑guua ’amɩ ‑a nɩ, ’ɔa ’ŋlëkayörü3.6 Jenɛɛsë 18.12. ’a bä.

⁷’Ana ’mʋgbɛ dʋɔɩɩ ’amɩ, ’ba ’kpla ’ana ’ŋlëgëlü ’a nyra ’üün kʋa’ ‑wälɩ ’cɩcasa, ‑bɛ ’ba ’nu diili ’ü ’bataa’ ’wli. ’A jre ’iin ’sɩrɩ ’ü ’fʋmaa’. ’Ba ’kpla ’üün ’lɩträäräsa, ’be ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’mäa’ ’amɩ ’klä ‑nyɩ ’ɔa ‑gbinanakʋ ’lɩ nɩ, ’asɩ ’ɔmä bɩa ’ümɩ ’ään ‑nyɩ. ’Ama nʋ ’saa nɩ, dɛɛ ‑nëmä ’ana nyɔsʋaabibiekʋ ’klɩ ‑a ka3.7 Ɛfɛsënyüü 5.25; Kolɔɔsënyüü 3.19..

’Anyɩ käklä ‑gbʋgblʋʋ ’wʋ

⁸’Ii känyrɩ, abɩa ’ana bobowli bä dɛɛ ’dee, ’ba ‑wawla ‑beere ‑wlajü, ’ba kä nyatɛplɛ, ‑bɛ ’ba kä ‑gbinanakʋ3.8 ’ba kä ‑gbinanakʋ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’ba ’cie ’wʋ.. ⁹Nyɔɔ ma nʋ ’amɩ ‑balʋ ‑gba, ’anyɩ nʋ ‑balʋ ’anyɩ ’sa ‑balʋa ’kpa. Nyɔɔ ma ‑jree ’amɩ nɩ, ’anyɩ ‑jree ’ɔɔn bɩa. ‑Maa ’ba ’pa ’ɔɔn ’nɩ; ’be ’a jre ’iin ’sɩrɩ Nyɔsʋa werea’ ’amɩ ’iin ’lɩ, ’ɔmä ’amɩ ’nɩ ’pa. ¹⁰’Be nyɔsʋaapɔɔkʋ ’lɩ ’i ‑jɩjra ‑maa:

Nyɔɔlɔ ’bataa’ ’ɔmäa’ ’klä ‑wa,

‑bɛ dɔrʋ ’mä ’ɔɔn ’bla, ’ɔ kä ’ɔmä ’ɔa mɛ ’nyiöligäälä, ’ɔ ‑pɩ ’lɩ bʋbɔwii ’saa,

‑bɛ ‑gbagblɛa dɛɛ jɔ ’doo ‑pɩ ’ɔa ’mä ’klɩ ‑srörö.

¹¹Ɔ fɔlɔ wiili bʋbɔa’ ’klɩ, ɔ nʋ wiili ’naa’;

’ɔ ’bata ’wlinönrökʋ ’ɔnyɩ sɩa.

¹²’Be ’Pläkänyɔɔa ’nyü ’nyɩ ’wʋ nyüülü ‑gäa’ ’klɩ ‑gälɩ ‑a,

‑bɛ ’ɔa ’nyakli ’nöö ’üa bibiekʋ ’wli;

‑maa ’Pläkänyɔɔ ’nyɩ ’bata nyüülü nöa’ ‑balʋ ‑a3.10-12 ’Lɩbrɛrɛpɔɔkʋ 34.13-17..

’Cɛcɩnyüü nyra ‑sʋɩ

¹³’Ama nʋ ’cɩcagbi nyɔɔ ’plɛɛ ’mä ’amɩ ‑balʋ ‑gba nʋ le? ¹⁴‑Maa ‑bakää ’a nö ’cɩcagbi ‑bɛ ‑sʋɛ ma jrälɩ ’amɩ nɩ, abɩa dɔrʋ ’bla ’amɩ! Nyüü ma ‑guua ’amɩ ’inyɩ kä ’amɩ ŋalɛ ’wʋ. ¹⁵’Ba ’bʋala ’Pläkänyɔɔ Nyɔsʋa3.15 ’Pläkänyɔɔ Nyɔsʋa: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: «’Pläkänyɔɔ ’Kriisë». ’ana plɛklɩ3.14-15 Esaii 8.12-13.. Nyüüa ’fɩɔ ma ’bete ’amɩ: dɛplɛɛ bä plɛgälɩpiepiekʋ u bä ’amɩ ’lɩ le? ’Ba ‑ëlere ’taɩn a ’fɩɔ ’amä ’üün ‑gälɩsa plɛböblösa nyra ’lɩträäräsa3.15 plɛblösa nyra ’lɩträäräsa: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑taa waklüülü ‑jɩjra 16 ’lɩ.. ¹⁶’Anyɩ pla ’ana bobowli ‑fre, nyüülü paaa’ ’ana bʋbɔnyrɩ ’ana ’cɩcagbili ’a nöa’ ’Kriisë ’lɩa ‑gʋ, ‑bɛ ’ü ’daaa’ ’amɩ ‑beere ‑balʋnyüü nɩ, ’nyüsü ’mä ’üün ’bla. ¹⁷’Be ’i ‑siwʋ ‑a ‑jää ‑sʋɩ ’cɩcagbia ‑gʋ, ’ima bä Nyɔsʋa ’ɔɔ ’nyiere ’iin ’lɩ, ’kä ‑a ‑jää ‑sʋɩ ‑balʋa nʋnʋkʋa ‑gʋ.

¹⁸’Kriisëa ’mʋgbɛ ’jä ‑sʋɩ ‑balʋnyüüa ‑balʋa ‑gʋ,

’ɔ nʋ ’imɩ ’wʋ ’doo ’wʋ ’plɔʋplɔʋa ‑gʋ: ’ɔɔ bäa’ ’klɩgänyɔɔ, ’ɔ jä nyüülü ’nyɩa’ ’klɩgäa ‑gʋ,

’ɔmä ’amɩ3.18 amɩ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: amɩ. Nyɔsʋaa ’pɛlɩ fala.

’Tasɩrɩ ’ɔ jä, ‑maa Nyɔsʋaa ‑Susu nya ’ba ’ɔɔn jäjäa ‑tɔrʋpɩɔ, ’ɔnya bälɩ.

¹⁹’A ‑Susulu kälɩ ’ɔ ‑srörö ’ɔnya mi jäjänyüülü kä ‑sisi bäa’ ‑jie ’lɩ ’kuaabre nyɔsʋaawii ‑gbapala.

²⁰’A nyüülü ’nyɩ käa’ ’lɩ Nyɔsʋa ‑träärä ’taɩn ’lɩ ’ɔ ‑glaara käa’ ’üün Noea ’taɩn ’lɩ, ’taɩn ’lɩ kä ’mlɩ Noe nʋ käa’ ’mɩɩ kpaki. Nyüü jie ’üü ‑srörö ’nie ‑gälɩ ’ünya ’wʋlɩmlɩ: ’üa nyüü ‑uuntää. ²¹’Nie ’klɩ ‑srörökʋlʋ bä ’nɩwlipapakʋa ’pike, ’ii ’pʋɔ amɩ3.21 amɔ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’amɔ. ’saarɩ. ‑Mää ana fugbaa ‑gba ‑a ‑fre ’babakʋ ‑a, ‑maa ’nyünaplɛa Nyɔsʋaa ‑nyɩnyɩkʋ bäsaa. Jesua ’Kriisëa ’kuaabrea sɔsɔkʋ ’lɩ a ’wʋlɩmlɩ. ²²’Ɔ ’jra cɛa ’mlɩ, ’ɔ bä Nyɔsʋaa ’dupa ’pɛlɩ. ’A ‑plɩɩ ’ɔ ’kamlaa ’aanjë, ‑sisili kä ’fɩɔ ’kamaa’, nyra ‑sisili kä ’fɩɔ käa’ ’klü.

Nyɔsʋanyüüa ’klä dëdrä

¹’Sɩrɩ ’Kriisë ’järäa’ ’ɔa ’jajɛa ’mlɩ ‑sʋɩ ana ‑gʋ4.1 ana ‑gʋ: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. nɩ, ’ana ’mʋgbɛ ’ba ’klaa ’ia bobowli, ’be nyɔɔlɔ ’järäa’ ’ɔa fugbaa ’mlɩ ‑sʋɩ nɩ, ’ɔ ’a ‑balʋ ’pie. ²’Ii känyrɩ, ’taɩnlɩ tɩɔa’ ’lɩ ’amɩ ‑pɩ ‑tʋtʋ ‑gälɩ nɩ, ’anyɩ prɛ nyüüa bʋbɔ ‑wawadii dɛrɩ; ’ba prɛ wiili Nyɔsʋa ’bataa’ dɛrɩ. ³‑Kätɩsa nɩ, wiili nyüülü ’nyɩa’ Nyɔsʋa jre ‑waa’, ’ii ana ’mʋgbɛ ma nöa ’doo ana ’klälä a ma ’klaaa’ ’mlɩ: ‑sagbili Nyɔsʋa ’nyɩ ’bataa’, bʋbɔ dɛɛnyükäkäkʋ, ’nʋbablakʋ, jijri jijikʋ, nyra ‑wäsɩa ‑pʋpʋakʋlʋ bäa’ ‑balʋ kpaku. ⁴’I kala ’üün plɛ ’klɩ ’sɩrɩ ’i nʋa’ ‑bɛ ’a ‑kanyɩ ‑mɛa’ ’üün ‑gälɩ, ’a ‑kanyɩ fala ’üün ’iia dɛɛgbagbilia ’mlɩ ‑a, ’üma ‑gölö ‑jejre ’ü ‑jejre ’amɩ. ⁵’Ünya nyɔɔlɔ nëmäa’ ’lɩbänyüü nyra jäjänyüüa ‑gä ‑tʋ ‑gogo ’saa. ⁶’A ’ia ‑gʋ ’Mʋfagogo ’sara bɩa nyüülü jäa’, ’kä ’üa ‑gä ma bɩa ‑trääräkʋ ’lɩbänyüüa ’sa nɩ, ’ümä ’lɩbä ‑susu ’lɩ ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’bataa’.

⁷Diia ’fɩɔa bɩarafa ’a ’lɩjijrö. ’A ’ia ‑gʋ, ’anyɩ ’mʋmɔ, ’ba jre ’ana nyufaa ’tierekʋ ’amä Nyɔsʋa bibie. ⁸‑Maa wiili bäa’ ’ia ’fɩɔa ’wli nɩ, ’ba nʋ ’ana plɛa ’fɩɔ ’ba ‑wawla, ’be ‑wawlakʋ cere ‑balʋ ’kɔkɔmlɛ4.8 Tapönänë 10.12; Jaakë 5.20.. ⁹‑Moloo ma ji ‑mɔa nyüköli nɩ, ɔ ’kʋɛɛlɩ ’ɔɔn ’cɩcasa, ‑maa ’ɔnyɩ ’pala ’ɔa ‑gʋ ‑plɛlɩ wii. ¹⁰‑Moloo ma bälɩ ɔ nʋ ’ɔa ’srɛ ɔ ji ’ɔa ‑moloo ‑gba. ’Ba nʋ ’cɩca ’jrʋpafɛnyüülü ‑tʋʋäa’ Nyɔsʋaa ’srɛa ’kaɩn ’kaɩn ’nyügbaa ’sa. ¹¹Nyɔɔ ma ’pawii nɩ, ɔ bä Nyɔsʋaa wiisienyɔɔ. Nyɔɔlɔ jöa’ nyüü ‑gba nɩ, ’ɔ nʋ ’klülü Nyɔsʋa ‑nyɩa’ ’ɔɔn ‑bɛ ɔ ji nyüü ‑gba. ‑Bɛ wiia ’fɩɔa ’mlɩ nɩ, Nyɔsʋa ’mä ’bʋala Jesu ’Kriisëa ‑gʋ, ’ɔɔlɔ käa’ ’wliklɩbʋbʋakʋ nyra ’klü ’plɔʋplɔʋa ‑gʋ! ’Asɩ i bä.

‑Sʋɩa ’jäjäkʋ ’Kriisëa ‑gʋ

¹²’Na ‑wawanyüü ’amɩ, ’ama bä ‑sʋɩ kpaküa kapu ’lɩ nɩ, ’inyɩ kala ’amɩ plɛklɩ. ’A kapulu nëmä ’ana plɛtorokʋ srara. ’Anyɩ bobo ‑maa ’i ‑nëmä ’lɩ ‑a jrä. ¹³‑Maa abɩa dɔrʋ ’bla ’amɩ ‑sʋɩlɩ ’a ’jääa’ ’Kriisëa ‑gʋ. ’Ia ’taɩn ’lɩ dɔrʋ nya ’amɩ ’klɩ ’sia ’taɩn ’lɩ ’ɔmäa’ ‑srɩɩ ji ’ɔa ’wliklɩbʋbʋakʋ ’lɩ. ¹⁴Nyüü ma ‑jejre ’amɩ ’Kriisëa ‑gʋ nɩ, i bä ’ana dɔrʋ, ’be ‑Susulu käa’ ’bʋalakʋ, Nyɔsʋaa ‑Susu, ’uu bä ’amɩ ‑gälɩ. ’Üa ‑nyɛɛ ‑jejre ’ü ‑jejre ’ɔɔn, ‑maa ’ana në ’pɛlɩ nɩ ’ɔ ’bʋala4.14 ’Üa ‑nyɛɛ ‑jejre ’ü ‑jejre ’ɔɔn, ‑maa ’ana në ’pɛlɩ nɩ ’ɔ ’bʋala: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä.. ¹⁵’Ana ‑tɔrʋpɩɔa nyɔɔ ’nyɩ ’jä ‑sʋɩ ‑beere ‑dainde, ’aiɛ ‑beere ’jejienyɔɔ, ’aiɛ ‑beere nyɔɔlɔ nöa’ bʋbɔgbi, ‑beere nyɔɔlɔ ‑piiea’ nyüü ‑mölööa wiia ’mlɩ. ¹⁶‑Maa nyɔɔ ma ’jä ‑sʋɩ dɛɛlɛ kä ‑gʋ ’ɔ bäa’ ’Kriisënyɔɔ nɩ, ’nyüsü ’nyɩ ’bla ’ɔmɩ. ’Ɔ ’bʋala ’nɩmɩ Nyɔsʋa ’ia ‑gʋ4.16 ’ia ‑gʋ: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: ’ia ’nyrɩa ‑gʋ.. ¹⁷’Be ‑gätʋtaɩn ’a ’lɩjrä, Nyɔsʋaanyüköli ’i kolokä. ‑Bɛ ä ma kolo amɩ ‑gälɩkä nɩ, ‑asɩ ‑mülü ’nyɩ toroa’ Nyɔsʋaa ’Mʋfagogo plɛa nä nya bä le?

¹⁸‑Bɛ ima klalɩ ’kä ’klɩgänyɔɔ ’mä ’lɩmlɩ ’wʋ nɩ,

‑asɩ nyüülü kä plɛ bʋbɔa’ nyra ‑balʋnyüüa4.18 Tapönänë 11.31. ni nya bä le?

¹⁹’Ii känyrɩ, nyüülü ’jääa’ ‑sʋɩ ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’bataa’ nɩ, ü ‑nyɩ ’üa ‑gälɩa ‑susu ’üa Nʋnʋnyɔɔ kälɩ ’kä ’ü nö wiili ’naa’, ’be ’ɔnyɩ ‑trɔ ’plɔʋ wiili ’ɔ ’saaa’ ’lɩ ‑a.

’Cɛcɩtagbüa nyüüa ’jrʋpa

¹’Mɔɔ bäa’ tagbö ‑beere ’cɛcɩtagbülü bäa’ ’ana ‑tɔrʋpɩɔ nɩ, ’mɔɔ ’paa ’üün ’klü ’lɩ; ’mɔɔ kä ’nyü ’jäa’ bɩa ’Kriisë ’ɔa ‑sʋɩa ’mlɩ, ‑bɛ ’mɔɔ käläa’ bɩa ’na nɛ ’pɛ ’wliklɩbʋabʋakʋa ’mlɩ, ɛ nëmäa’ ’wʋcrɛrɛ nɩ, ‑jää wiili ’n ‑gbala ’a ’amɩ: ²’Sɩrɩ ‑bablëëgbanyɛrɛnyɔɔ ‑tʋʋäa’ ‑bäblëë ’nyügba nɩ, ’ba nʋ ’saa ’ba ‑gäälä nyüülü Nyɔsʋa ‑nyɩa’ ’amɩ ’nyü ‑gba, ‑mää ’klɩkʋsa ‑a, ‑maa ’ba nʋ ’ana plɛa ’sa5.2 ’ana plɛa ’sa: Grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ’i ‑jɩjra: «’ana plɛa ’sa ’sɩrɩ Nyɔsʋa ’bataa’».. ’Anyɩ ‑fɛ ’ia ’jrʋpalä ’äa ‑gälɩa möliia jrörökʋa ‑gʋ, ‑maa ’ba ‑fɛ ’ämɩ ’sɩrɩ ’a ‑wa ’ämɩ. ³’Ana ’klügälɩkäläkʋ ’nyɩ nrörö nyüülü ’ü tɩa’ ’amɩ ‑gba ‑goou ’lɩ, ‑maa ’ba bä ’üa ‑gʋ ‑gälɩtɛnyüü. ⁴’Ia ’taɩn ’lɩ ‑bablëëgbanyɛrɛnyüüa ’cifi kpakö5.4 ‑bablëëgbanyɛrɛnyüüa ’cifi kpakö: Lukë 15.3-7; Jaan 10.11; 1 Piɛɛrë 2.25. ma ’tɔ nɩ, ’ɔnya ’amɩ ’kɩɩa ’wlugbölä plöa’ ‑bɛ änyɩ bɩaa’ ’klɩ ‑nyɩa.

⁵‑Sëgbë ’amɩ, ’ana ’mʋgbɛ ’ba ‑träärälɩ ’cɛcɩtagbü, ’kä ’a ‑täträlɩ. ’Ba ’cie ’ana nyüfë ’wʋ, ’be ’i ‑jɩjra: « Nyɔsʋa ’nyɩ ’bata nyüülü ’jraraa’ ’üa nyüfëa, ‑maa ’ɔ srara ’ɔa ‑gbinanakʋ nyüülü ’ciea’ ’üa nyüfë ’wʋ5.5 Tapönänë 3.34..»

⁶’Ii känyrɩ, ’ba ’ciewʋ Nyɔsʋa ’klükädarʋa ’klɩ, ‑bɛ ’ɔmä ’amɩ ’wʋdɔrɔ ’taɩnlɩ ’ɔ ‑tʋa’ ’lɩa ’mlɩ. ⁷’Ba ‑gblɔɔ ’ɔɔn ’ana plɛlɩtaarawii ’fɩɔ ‑gälɩ ’kä, ’be ’ɔɔ ‑tʋʋä ’amɩ ’nyügba.

⁸’Ba ‑tre ’ana nyüfë, ’anyɩ ’mʋmɔ; ’be ’ana ‑gbakäklɛnyɔɔ Sataan ’nyɛɛ ‑beere sruku ’kpöö u ’bata nyɔɔlɔ ’umäa’ ji. ⁹’Anyɩ ‑nyɩ ’ɔɔn ’casɩ, ’ba ‑sɔɔrɔ ’ana nyɔsʋaplɛtorokʋ ’wʋ, ’be ’ana ‑wlajü ‑mülü bäa’ ’pläa ’fɩɔa ’mlɩ ’jää bɩa ‑sʋɩ ‑beere ’amɔ.

¹⁰‑Maa ’ana ‑sʋɩ ‑nëmä ’lɩ ‑a ‑wlɛ, Nyɔsʋalɔ käa’ ‑gbinanakʋa ’fɩɔ, ɔ werea’ ’amɩ ’ɔa ’wliklɩbʋabʋakʋlʋ ’nyɩ bɩaraa’ Jesu ’Kriisë ’lɩ nɩ, ’ɔnya ’amɩ ’naraa. ’Ɔnya ’amɩ nyɔnyrɔa, ’ɔnya ’amɩ ’wʋsɔɔrɔa, ’kä ’ɔnya ’amɩ ’wʋsɔɔrɔa nyɔɔ ‑pɩɔ ’amɩ käkpa. ¹¹’Ɔɔ ’kä ’wliklɩbʋalakʋ nyra5.11 ’wliklɩbʋalakʋ nyra: ‑Taa waklüülü ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ’klü ’plɔʋplɔʋ. ’Asɩ i bä!

‑Gälɩblörötrɔrʋ

¹²Silvɛɛn5.12 Silvɛɛn: ’Ü ’dara bɩa ’ɔɔn Silasë. ’Pɔɔlëa ’wʋnyɛrɛnyɔɔ bä bɩa ’saa, ’sɩrɩ Timotee bäa’. ’A ’üa ’fɩɔ ’pala nyɔsʋaawii Korɛɛntëbätä. Tɛ Akëtë 15.22-40; 16.19-29; 1 Piɛɛrë 5.12., ɔ bäa’ plɛtorowlajʋ nɩ, ’ɔɔ ’n ‑srörö kälɩ ’nyaa ‑jɩjra ’amɩ ’wʋ ’mä ’amɩ ’klülɩpa ‑bɛ ’mä ’amɩ ‑gbala ’sɩrɩ ’a ’kplaa’ ’tasɩrɩ Nyɔsʋaa ’cɩca ‑gbinanakʋ.

¹³Nyüülü nyra ’amɔ Nyɔsʋa ’baa’ ’lɩ, ü bäa’ Babilɔɔnëbätä, ’ü ’trɛɛ ’amɩ. ’Na ’jʋ Marëkë ’trɛɛ bɩa ’amɩ. ¹⁴’Ba ‑gbegbre ‑wlajüsa.

’Amɔ bäa’ Jesu5.14 Jesu: ‑Taa waklöölä ’nyɩ grɛɛkë kätɩpɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä. ’Kriisë ’lɩ, abɩa plɛgälɩflɛrɛkʋ bä ’ana ’fɩɔ ‑gälɩ. ’Asɩ i bä5.14 ’Asɩ i bä: ‑Taa waklüülü ’nyɩ 1 Piɛɛrëa ‑pɔɔkɩ ‑mɩdooa ’mlɩ ‑a bä.!