Kisah Si Rut, padatuan Nabi Daud

Edisi percobaan

1

Musibah kula si Elimeleh

1:1-5

1-2Wayah itu, ada saikung lalakian nang bangaran Elimele. Inya tu bubuhan urang Efrata nang bagana di kota Betlehem di daerah Yahuda. Lantaran musibah kalaparan tu, maka inya tulakan ka banua Moab lawan Naomi, bininya, lawan Mahlon wan Kilyon, dua ikung anak lalakiannya. Lalu bubuhannya bagana di sana. Wayah bubuhannya masih di sana, 3Elimeleh maninggal. Maka tatinggal Naomi, bininya tu, lawan dua ikung anaknya. 4Kadua anaknya tu tapabini urang Moab. Ngaran bini Mahlon adalah Rut wan ngaran bini Kilyon adalah Orpa. Sapuluh tahun imbah itu,1:4 Rut 4:9-105kadua anak lalakian Naomi tu maninggal jua. Jadi Naomi kahilangan lakinya lawan kadua ikung anaknya.

Naomi wan Rut babulik ka kota Betlehem

1:6-19

6Imbah itu, Naomi mandangar bahwa Allah sudah mambarkahi umat Israil mambari musim katam nang baik. Lantaran itu, Naomi lawan kadua ikung minantunya basisimpun handak maninggalakan banua Moab. 7Lalu, bubuhannya tulakan baimbai ka banua Yahuda.

8“Bubuhan ikam bulik haja ka rumah kuitan ikam. Mudahan ALLAH salalu mambarkahi bubuhan ikam nang kaya bubuhan ikam baik lawan aku wan baik lawan aruah laki laki ikam. 9Mudahan atas barakah Allah, bubuhan ikam balaki pulang sakira bubuhan ikam ada nang malindungi pulang” ujar Naomi baucap lawan kadua minantunya tu pas di tangah jalan.

Imbah baucap nang kaya itu, Naomi bapamitan lawan mancium kadudua minantunya.

Tagal Orpa wan Rut manangis banar. 10“Kada Ma-ai, kami umpat lawan pian tulakan ka banua padatuan pian” ujar Orpa wan Rut baucap sambil manangis.

11“Kada usah nak-ai” ujar si Naomi. “Baik bubuhan ikam babulik ka banua saurang. Gasan apa bubuhan ikam umpat lawan Aku? Aku ni kada kawa lagi maranakakan anak gasan jadi laki bubuhan ikam. 12Bulik ja nak-ai. Aku sudah tuha banar amun balaki pulang. Upamanya amun ada lalakian nang hakun babini wan aku, malam ini jua manikah, lalu baanakan pulang lalakian, 13Hakunlah bubuhan ikam manahan diri mahadangi sampai anak anak lalakianku ganalan? Asa kada mungkin, bubuhan ikam kada balaki pulang. Kada usah nang kaya itu. Allah sudah mahukum Aku. Jadi aku maras banar malihat napa nang bubuhan ikam musti alami lantaran hukuman Allah tu.”

14Rut wan Orpa sasain nyaring manangis. Imbah itu, Orpa mancium uma mintuhanya, bapamitan, lalu inya bulik. Tagal Rut kada purun maninggalakan uma mintuhanya tu. 15“Rut, lihati ipar ikam sudah bulik ka banuanya saurang wan bulik jua ka dewa-dewanya. Tulak ja ikam nak-ai, turuti ja Orpa, bulik ka banua ikam saurang” ujar Naomi baucap lawan Rut.

16“Ma, pian jangan manyuruh ulun bulik maninggalakan pian! Ulun handak maumpati pian, ka mana haja pian tulak. Di mana haja pian bagana, ulun gin hakun haja bagana wan pian. Banua pian tu, banua ulun jua.

Tuhan nang pian sambah cagar ulun sambah jua. 17Di mana haja pian maninggal, di situ jua ulun hakun maninggal wan dikuburakan. Mudahan Allah mahukum ulun sabarat-baratnya, amun ulun maninggalakan pian, kacuali mati haja nang mamisahakan kita” ujar Rut manyahut.

18Naomi malihat bahwa Rut bakaras banar handak umpat, jadi inya kada bapandir lagi. 19Maka batarus ai bubuhannya tulakan ka Kota Betlehem. Pas sampai di sana, tumbur sakotaan. Bubuhan babinian di sana batakun-takun, “Bujurlah inya tu si Naomi?”

20“Ikam jangan kiau aku Naomi! Kiau haja aku Mara sualnya Allah Nang Mahakuasa sudah mambiarakan Aku hidup marista banar!1:20 Naomi…Mara: Teks asli, Ngaran Naomi tu baarti “manyenangakan”. Ngaran Mara tu baarti “marista”.21Wayah aku tulak matan sini aku hidup bakacukupan, tagal wayahini Allah mambawa aku babulik pulang lawan tangan jari sapuluh haja. Lantaran itu pang, jangan lagi bubuhan ikam mangiau aku Naomi. Allah nang Maha kuasa sudah mahukum aku lawan banyak pandaritaan” ujar Naomi.

22Damintu pang kisahnya kaya apa Naomi bulik matan banua Moab lawan Rut minantunya, urang Moab itu. Bubuhannya sampai di kota Betlehem wayah bamulanya musim katam jalay.

2

Rut bagawi di pahumaan Boas

2:1-17

1Ada urang sugih nang ngarannya Boas. Sidin tu kula arwah Elimeleh, lakinya Naomi. 2Pada suatu hari Rut baucap wan Naomi, “Ma, ulun parmisi handak kapahumaan gasan maipiꞌi jalai nang batangkay nang tagugur matan tangan tukang katam. Pangrasa ulun bubuhannya cagar mambiarakan ulun malakuakan nang itu.”

“Ayu ha coba ai nak ai! Tulak ja!” ujar Naomi manyahut. 3Maka tulak ai Rut ka pahumaan maipiꞌi jelai mairingi bubuhan tukang katam. Kabalujuran inya tulak ka pahumaan ampun Boas.

4Kada lawas, datang Boas matan Kota Betlehem wan mambari salam lawan bubuhan tukang katam: “Mudahan bubuhan ikam bauntung batuah” ujar nya.

“Amiiiiin. Mudahan Allah mambarkahi pian jua” ujar bubuhan tukang katam manyahut.

5“Siapa babinian tu?” ujar Boas batakun lawan mandurnya.

6“Inya urang Moab nang hanyar datang lawan Naomi tumatan banua Moab” ujar Mandur manyahut. 7“Inya minta izin lawan ulun mairingi bubuhan tukang katam maipiꞌi jalai nang tagugur. Tumatan baisukan, inya bagawi tarus, hanyar haja ampih gasan baistirahat satumat di lampau” ujar Mandur baucap pulang.

8-9“Ding, ikam maipi disini haja lawan bubuhan tukang katamku nang babinian. Kada usah ikam tulak maipi di pahumaan urang. Iringi haja bubuhan tukang katamku. Jangan jauh pada bubuhannya. Aku sudah manyuruh anak buahku nang lalakian sakira bubuhannya kada mangganggu ikam. Amun ikam haus, ambil haja banyu di tajau-tajau nang sudah diisi ulih anak buahku” ujar Boas baucap lawan Rut.

10“Tuan, ulun ni urang asing. Kanapa pian baik banar lawan ulun?” ujar Ruth baucap lawan Boas sambil sujut dihadapan sidin.

11“Aku sudah mandangar habar bahwa ikam ni bakti banar lawan uma mintuha ikam imbah laki ikam maninggal. Aku dangar ikam maninggalakan kuitan lawan banua ikam gasan bagana disini lawan urang-urang nang ikam balum bapatuhan. 12Mudahan Allah mambalas bakti ikam. Mudahan ikam dibarkahi Allah, Tuhan nang kita sambah di Israel lantaran ikam sudah datang mancariꞌi lindungan-Nya” ujar Boas manyahuti si Rut.

13“Ulun himung lantaran Pian baik banar lawan ulun, biar ulun lain anak buah Pian” ujar Rut baucap.

14“Ayu ha ding ai, datang haja, kada usah basasupanan, makani haja, culupakan rotinya dalam cacapan nang ini” ujar Boas baucap lawan Rut wayah handak makan.

Imbah itu, makan ai Rut baimbai lawan bubuhan tukang katam. Boas jua mambariꞌi jalai nang babanam. Rut makan sampai kanyang. Imbah makan, masih ada basisa. 15-16Imbah makan, Rut tulak pulang maipiꞌi jalay.

“Amun inya maipiꞌi jalai nang sudah bajarat, lihatakan haja. Jangan ditagur. Amun kawa, bubuhan ikam basinghaja mancabut ikit-ikit matan nang sudah dijarat-jarat itu. Gugurakan sakira ada nang diipiꞌi-nya,” ujar Boas baucap lawan bubuhan tukang katamnya imbah Rut sudah tulak.

17Rut maipiꞌi jalai di pahumaan sampai sanja. Imbah itu, inya manapak-napak batang jalai itu. Sakalinya, bakulihi kira-kira satangah balik.

18Imbah itu, Rut bulik ka wadah mintuhanya di kota Betlehem mambawa kulihannya. Lalu manampaiakan samunyaan kulihannya tu lawan uma mintuhanya. Lawan inya jua mambariꞌi lawan uma mintuhanya tu makanan nang kada kawa dihabisakannya wayah makan tadi.

19“Di mana ikam bakulihan samunyaan ini? Dipahumaan siapa ikam bagawi hari ini? Mudahan Allah mambarkahi urang nang babuat baik lawan ikam tu” ujar Naomi baucap manakuni Rut.

Maka Rut mangisahakan lawan Naomi bahwa inya bagawi di pahumaan ampun lalakian nang ngarannya Boas.

20“Nak, urang tu kula parak lawan kita jua. Inya am nang mustinya maharagu kita.2:20 Inya am nang mustinya maharagu kita: Manurut hukum Nabi Musa, saikung lalakian bakawajipan maharagu kaluarganya nang balu (Lihati Im. 25:25) Mudahan Allah mambarkahi inya. Allah itu salalu manapati janjinya, baik lawan urang nang hidup atawa lawan bubuhannya nang sudah maninggal” ujar Naomi lawan Rut.

21“Ma, ujar urang tu lawan ulun, ulun bulih haja tatarusan maipiꞌi jalay lawan bubuhan tukang katam sidin tu sampai ampih musim katam” ujar Rut baucap pulang.

22“Hiꞌih nak ai. Katimbang ikam bagawi di pahumaan urang, bagusnya ikam bagawi lawan bubuhan tukang katam bibinian di pahumaan Boas haja sualnya amun ikam bagawi dipahumaan urang lain takutannya, ikam dingalihi urang” ujar Naomi lawan Rut.

23Lantaran itu, Rut tatap haja maipiꞌi jalay di pahumaaan ampun Boas sampai tuntung musim katam. Salawas musim katam, Rut bagana lawan uma mintuhanya.

3

Naomi mamadahi Rut

3:1-5

1Lalu, Naomi mandatangi Rut wan baucap,

“Aku musti bausaha sakira ikam balaki pulang, sakira ikam ada nang maharagu, wan ikam bahagia. 2Ikam bagawi lawan bubuhan bibinian di pahumaan Boas, kalu? Nah Boas itu kula kita jua. Malam ini, inya cagar tulak manampi jalai di pairikan. 3Maka, ikam mandi, baminyak harum. Imbah itu, puruk baju ikam nang pambagusnya. Imbah itu, tulak ka wadah pairikan. Hadangi ja disitu sampai inya tuntung makan lawan nginum. Tagal jangan sampai sidin tahu ikam disana. 4Janaki dimana sidin guring. Amun sidin sudah guring, paraki ka situ. Imbah itu, singkai ja salimput intangan batisnya. Lalu barabah ikam parak batisnya. Kaina inya cagar mamadahi lawan ikam napa nang musti ikam lakuakan.”

5“Inggih Ma-ai”, jawab Rut “Ulun umpati pandiran Pian.”

Boas manjanjiꞌi Rut

3:6-15

6Imbah itu, tulak ai Rut ka wadah pairikan. Di sana digawinya samuaan nang disuruhakan Uma mintuhanya. 7Imbah Boas tuntung makan lawan nginum, inya marasa puas lawan himung banar. Inya bajalan ka ujung timbunan jalai, lalu ai inya guring di situ. Bahihinipan Rut datang manyingkai salimput intangan batis Boas. Hanyar inya barabah parak batisnya 8Tangah malam bakakajutan Boas tabangun. Pas handak babalik, takajut sidin manjanaki ada saikung bibinian guring parak batisnya.

9“Siapa ikam?” ujar Si Boas batakun.

“Ulun Rut, Tuan ai, Pian tu tamasuk kula kami nang parak nang musti maharagu kami” ujar si Rut manyahut.

10“Mudahan Allah mambarkahi ikam, ding ai. Dahulu kulihat ikam ni baik banar, kasih wan bakti banar lawan mintuha ikam. Hari ini, aku lihat ikam labih baik lagi. Sualnya ikam kawa haja bacari laki nang anum. Sugihkah, kadakah? Tagal ikam hakun haja lawan aku. 11Lantaran itu, ding ai, kada usah takutan. Samuaan nang ikam minta tu cagar kukabulakan lantaran samuaan urang di kota ini tahu bahwa ikam bakalakuan baik. 12Sabujurnya dasar Aku nang musti maharagu ikam lantaran aku tamasuk kula ikam nang parak. Tagal masih ada lagi urang lain nang musti batanggung jawab atas kahidupan ikam lawan inya tamasuk kula ikam nang taparak pada aku. 13Malam ini, ikam bagana haja di sini dulu. Isuk baisukan aku cagar manakunakan apakah inya hakun malaksanaakan tanggung jawab itu lawan ikam atawa kada. Amun inya hakun, biar inya haja nang maharagu. Tagal amun inya kada hakun, maka aku bajanji demi Allah nang hidup aku nang cagar maharagu ikam. Wayah ini guring ja disini sampai baisukan” ujar Boas baucap lawan Rut.

14Maka guring ai pulang Rut parak batis Boas. Sungsung banar, Rut sudah bangun sakira kada dilihat urang sabab ujar Boas, “Kada baik dilihat urang amun babinian datang ka wadah pairikan.” 15“Pacul kakamban ikam lalu hampar disini” ujar Boas lawan Rut.

Maka Rut mamacul kakambannya lawan mahamparakannya. Boas maluruk kadalam kakamban itu jalai sabalik lalu diandaknya kaatas bahu Rut. Imbah itu, Boas tulak ka kuta.

Rut mahabari Naomi

3:16-18

16“Nang kaya apa jar, nak?” ujar Naomi batakun lawan Rut imbah Rut bulik ka wadah Naomi.

Maka Rut mangisahakan samuaan nang dilakuakan Boas lawan inya. 17“Sidin manyangui ulun jalai sabalik sabab ujarnya ulun kada dibariakan bulik ka wadah mintuha amun kada disangui napa-napa” ujar Rut baucap lawan Naomi.

18“Kita hadangi haja, nak ai, nang kaya apa kaputingannya kaina. Sidin kada cagar badiam amun kada tuntung parkaranya hari ini jua” ujar Naomi manyahut.

4

Boas babini lawan Rut

4:1-5

1Tulakai Boas ka wadah bamusawarah di garbang kota. Wayah sidin duduk disana, urang nang disambat sidin kula Elemeleh nang taparak tu lalu di situ. Boas mangiaunya, “Dangsanak ku kasini pang satumat, ayu kita dudukan disini nah.” Lalu duduk ai urang tu. 2Imbah itu Boas mambawai sapuluh ikung bubuhan tatuha adat kuta itu. Dudukan bubuhannya barataan disitu.

3“Naomi sudah bulik matan Moab. Wayahini inya handak manjual tanah ampun aruah Elimeleh, kula kita. 4Pangrasaku, aku musti mahabari ikam manganai hal itu. Amun ikam hakun manukar tanah Elimeleh tu, bapadah ja wayahini tampulu ada bubuhan tatuha adat dudukan disini. Amun kada, bapadah ja jua sabab kita badua haja nang bahak manukarinya. Ikam nang panambayan. Imbah itu, hanyar aku” ujar Boas baucap lawan dangsanaknya tu.

“Ya aku nang manukarinya” ujar urang itu manyahuti Boas.

5“Ayu ha amun nang kaya itu. Tagal amun ikam manukari tanah itu matan Naomi maka ikam musti jua maambil bini, si Rut, urang Moab tu, balu aruah Mahlon sabab tanah itu musti tatap manjadi ampun juriat nang maninggal itu” ujar Boas baucap.

6“Amun kaya itu, aku kada kawa. Kulapas haja hakku sabagai urang panambaian nang musti manukar tanah itu gasan ikam. Kadada gunanya aku manukar sabab tanah itu tantu kada pacangan jadi ampun juriatku” ujar urang itu manyahut.

7Pada jaman itu, di banua Israel, urang nang bajual atawa urang nang manukar, salah saikungnya mamacul wan manjulung sabalah sandalnya lawan pihak nang satunya gasan tanda jadi.

8“Ikam haja gin nang manukarinya” ujar urang tu baucap lawan Boas sambil mamacul sandalnya sabalah lalu dijulungnya lawan Boas.

9“Hari ini, bubuhan ikam samuaan saksinya bahwa aku nang manukari matan Naomi samunyaan ampun aruah Elimeleh lawan anak anaknya yaitu Killion lawan Mahlon. 10Imbah itu, aku jua maambil Rut, babinian Moab, balu aruah Mahlon tu jadi biniku. Jadi tanah tu cagar tatap manjadi ampun kaluarga urang nang sudah maninggal tu. Ngaran aruah tu gin cagar tatap diingat urang diantara sanak kaluarganya lawan dikotanya. Ingatakan dangsanak-dangsanak lah, hari ini bubuhan ikam samuaan saksinya” ujar Boas baucap lawan bubuhan tatuha adat wan samuaan urang lain nang ada disitu.

11“Inggih, kami saksinya. Mudahan Allah manjadiakan bini ikam tu nang kaya Rahil wan Lia4:11 Rahil wan Lia: adalah bini bini Nabi Yakub. Lihati Kej. 29:21-29. nang maranakakan banyak anak gasan Yakub. Mudahan ikam bauntung batuah diantara urang-urang kaum Efrata. Mudahan ikam jadi urang nang badahi jua di kuta Bethlehem. 12Mudahan Allah mambariꞌi ikam anak-anak matan bibinian anum tu nang kaya juriat Peres nang diranakakan Tamar gasan Yahuda” ujar bubuhan tatuha adat baucap lawan urang lain nang ada disitu.

Rut maranakakan saikung anak lalakian.

4:13-17

13Maka Rut diambil Boas jadi bininya. Imbah bubuhannya bakumpul laki bini, Allah mambarkahi Rut sampai inya batianan lalu maranakakan saikung anak lalakian. 14“Subahanallah. Inya sudah mambariꞌi cucu lalakian pada hari ini gasan maharagu ikam. Mudahan inya tu manjadi urang nang badahi di Israel 15Minantu ikam tu sayang banar lawan ikam. Inya labih bamanfaat daripada banyak baisi anak lalakian. Wayah ini, inya mambariꞌi jua cucu lalakian lawan ikam nang cagar manyigari jiwa ikam lawan maharagu ikam wayah ikam tuha” ujar bubuhan bibinian kampung baucap lawan Naomi.

16Naomi maambil anak tu. Disayangi wan diharagunya. 17Bubuhan bibinian nang baparakan rumah lawan Naomi mangaraninya Obed.

“Saikung lalakian sudah diranakakan gasan Naomi” ujar bubuhannya tadi.

Obed abahnya Isai. Isai abahnya Nabi Daud.

Padatuan Nabi Daud bamula matan Peres

4:18-22

18-22Ini pang padatuan Nabi Daud bamula matan Peres. Panambaiannya, Peres abahnya Hezron, Hezron abahnya Ram, Ram abahnya Aminadab, Aminadab abahnya Nathson, Nathson abahnya Salmon, Salmon abahnya Boas, Boas abahnya Obed, Obed abahnya Isai, wan Isai abahnya Nabi Daud.