Kitab Suci Injil Isa Al Masih

nang diilhamakan lawan

Lukas

Edisi percobaan

1

Lukas manjalasakan manganai Nabi Isa.

1:1-4

1Gasan Nang Tahurmat, Tuan Teopilus,1:1 Teofilus: Ngaran Teopilus baarti ‘urang nang mangasihi Allah’ atawa ‘sahabat Allah’. Bisa jua, Lukas manulis kitab ini sabagai laporan lawan saikung urang nang badahi nang bangaran Teopilus. Tapi lantaran arti ngaran nang itu, maka ada jua banyak panafsir nang bapikir bahwa laporan Lukas nang ini ditujuakan ka samuaan urang nang mangasihi Allah.

Sudah banyak urang nang manulis kajadian-kajadian di banua kami manganai Nabi Isa. 2Kajadian-kajadian nang itu disampaiakan lawan kami ulih urang-urang nang suah manyaksiakannya, tamasuk jua pangikut-pangikut Nabi Isa. 3Lantaran ulun sudah manyalidiki kajadian-kajadian nang itu, ulun tulis kisah ini gasan pian 4sakira pian tahu kajadian-kajadian nang itu dasar bujur tajadi.

Habar manganai diranakakannya Nabi Yahya

1:5-20

5Wayah jaman pamarintahan Herodes, raja Yudea, ada saikung imam nang bangaran Zakariya. Sidin tu tamasuk aliran imam Abia. 1:5 aliran imam Abia: Wayah itu, iman-imam tabagi dalam dua puluh ampat aliran, gasan mangatur waktunya bubuhannya batugas di Bait Allah saban tahun. Lihat 1Taw. 24. Bini sidin juriat imam Harun. Ngaran bini sidin tu Elisabet. 6Dua laki bini tu urang nang saleh wan takwa di hadapan Allah. Inya badua tu bujur-bujur maasi samunyaan parintah wan hukum Tuhan. 7Zakariya wan bini sidin sudah tuha banar, kada sing anakan sualnya Elisabat tamanang.1:7 Kata ‘tamanang’ baarti ‘mandul’ dalam bahasa Indonesia.8Wayah aliran imam Abia kana giliran, Zakariya parahatan malakuakan tugas baimaman di Bait Allah. 9Biasanya gasan manantuakan imam nang mana nang mambanam kamanyan di dalam Ruang Suci di Bait Allah, dilakuakan undian. Pas wayah itu, sakalinya Zakariya nang kana gasan mambanam kamanyan. 10Parahatan acara mambanam kamanyan, samunyaan jamaah bakumpulan di luar wan malakuakan sambahyang.1:10 bakumpulan di luar wan basambahyangan: Ruang Kudus di Bait Allah itu dianggap suci banar sampai urang biasa kada bulih masuk. Hanya saikung imam haja nang bulih masuk. Jamaah nang lain musti bakumpulan di luar. Lihat Imanat 9 dan 16.11Lalu malaikat Tuhan batampai lawan Zakariya di higa kanan mija parapen wadah mambanam kamanyan. 12Pas malihat malaikat tu, sidin kabuliangan lawan katakutanan.

13“Zakaria! ikam kada usah takutan Zakaria ai! Aku ni handak mahabarakan habar baik lawan ikam. Doa ikam sudah dikabulakan Zakaria ai! Bini ikam, Elisabet tu, cagar batianan wan maranakakan saikung anak lalakian. Ikam kaina musti mangaraninya Yahya. 14Ikam musti kahimungan. Malah urang nang lain gin banyak nang kahimungan wayah anak ikam diranakakan kaina. 15Sualnya anak ikam tu cagar manjadi urang nang dimuliaakan Tuhan. Cirinya, inya kada bulih nginum banyu anggur atawa minuman lain nang ditangati.1:15 Sabagai ciri … minuman karas nang lainnya: Parintah nang kaya ini dibariakan [ka/lawan] kuitan Simson (Hak. 13:5, 7), jadi kuitan Yayha pasti/musti bapikir bahwa anak bubuhannya cagar manjadi saurang nabi. Lawan pulang, inya cagar dirasuki Ruh Kudus1:15 Ruh Kudus: Ruh Kudus di sini adalah Ruh Allah. Lihati catatan di Matius 1:19. dalam parut umanya. 16Banyak juriat Nabi Ibrahim cagar diulahnya babulik manyambah Allah. 17Yahya tu cagar manjadi utusan Allah nang kuat wan bakuasa nang kaya Nabi Ilyas. Inya cagar mandahului Al Masih gasan maulah hati abah-abah babulik pulang ka anak-anaknya. Lawan pulang, inya cagaran maulah hati urang-urang durhaka wan urang-urang nang kada taat babulik ka jalan nang lurus. Kaina inya malakuakan nang kaya itu tu gasan manyiapakan umat Allah sakira siap manarima kadatangan Al Masih” ujar malaikat lawan Zakariya.

18“Nang kaya apa ulun tahu hal nang itu cagar tajadi? Ulun ni sudah tuha. Bini ulun gin tuha jua” ujar Zakariya manakuni malaikat tadi.

19“Aku ni malaikat Jibril nang malayani Allah. Aku ni diutus ulih Allah mahabarakan habar baik tadi gasan ikam. 20Ingatakanlah! Samunyaan nang kupadahakan wan ikam cagar tajadi. Tagal lantaran ikam kada parcaya lawan pandiranku tadi, maka ikam manjadi bisu sampai kajadian itu tajadi” ujar malaikat Jibril mahimati.

21Wayah itu, urang nang banyak di luar tu mahadangi Zakaria kaluar matan Ruang Kudus di Bait Allah. Bubuhannya hiran kanapa maka lawas banar inya kada sing kaluaran.

22Pas Zakaria kaluar, inya bisu, kada kawa bapandir lagi lawan bubuhannya. Inya kawanya cuma mamakai bahasa isyarat lawan tangannya. Kaputingannya, bubuhannya sadar ada nang luar biasa nang dilihatnya di dalam Ruang Kudus tadi.

23Imbah tuntung giliran batugas, Zakaria langsung bulik. 24Kada lawas, batiananay Elisabet, bininya. Salawas lima bulan, Elisabet bahinip haja di rumah, kada sing kaluaran. 25Himung banar Elisabet tu. Lalu, inya bapandir dalam hati, “Paampihannya Tuhan mangabulakan doaku wan mahapusakan kasupananku.”

Habar diranakakannya Nabi Isa

1:26-38

26Wayah itu, Elisabet sudah parak anam bulan batianan. Malaikat Jibril diutus mandatangi 27saikung babinian nang bujangan di kuta Nasaret di banua Galilea. Ngarannya Siti Maryam. Siti Maryam tu sudah batunangan lawan Yusup juriat Raja Daud.

28“Assalamu alaikum! Ikam ni bauntung banar manarima barakah matan Allah" ujar malaikat ka siti Maryam tadi.

29Siti Maryam takajut mandangar ucapan malaikat tadi.

“Apa lah artinya ucapan nang ini?” ujar siti Maryam bapandir dalam hati.

30“Kada usah takutan Maryam ay! Ikam dipilih gasan manarima barakah Allah.

31Ikam cagaran manianakan saikung anak lalakian. Kaina amun baranak, ngarani anak tu Isa.1:31 Isa: Arti ngaran ‘Isa’ adalah ‘urang nang manyalamatakan manusia’ (Lihati Matius 1:21).32Anak ikam tu cagar bakuasa nang kaya padatuan-Nya Raja Daud.1:31 Raja Daud: Raja Daud adalah Nabi Daud. Inya cagar disambat Anak Nang Di Atas. 33Imbah itu, Inya cagar bakuasa salawasan atas juriat Nabi Yakub. Karajaannya kada bakasudahan” ujar Malaikat tadi manambahi.

34“Mana kawa? Ulun nih bujangan” ujar Siti Maryam manyahut.

35“Ruh Kudus 1:35 Ruh Kudus: Ruh Kudus di sini adalah Ruh Allah. Lihati catatan di Matius 1:19. cagar datang ka ikam wan kuasa Allah cagar manaungi ikam. Lantaran itu pang, anak ikam cagaran suci wan cagaran disambat Anak Nang Di Atas” ujar Malaikat tadi mahimati.

36“Sabujurnya Elisabet, dangsanak ikam tu nah sudah anam bulan batianan biar inya sudah tuha wan disambat tamanang. 37Sualnya amun Allah bakahandak, kadada nang mustahil” ujar malaikat pulang.

38“Ulun ni hamba Allah, tasarah haja. Ulun manarima haja napa-napa kahandak Allah" ujar Siti Maryam manyahut.

Lalu malaikat tu bajauh maninggalakannya.

Siti Maryam maelangi Elisabet, dangsanaknya.

1:39-48

39Kada lawas, Maryam tu badadas tulak kasabuah kuta di banua Yudea didaerah pagunungan. 40Inya masuk ka rumah Zakariya wan mambari salam lawan Elisabet. 41Pas Elisabet mandangar salam matan Maryam, anak nang di dalam parutnya bagarak-garak. Lalu Elisabet dirasuki ulih Ruh Allah.

42“Maryam! Dingsanakku! Ikam bauntung banar lantaran ikam dibarakahi Allah diantara samunyaan bibinian nang lain wan dibarkahi jua anak nang ada di dalam parut ikam. 43Siapa garang aku ni sampai uma Junjunganku hakun maelangi? 44Pas aku mandangar salam ikam, anak nang ada di dalam parutku ni batandik kasukaan. 45Bahimunglah ikam, sualnya ikam parcaya amun samunyaan nang dipadahakan Tuhan cagaran tajadi" ujar Elisabeth nyaring manyahuti.

46Lalu Maryam baucap,

“Hati ulun baucap Allahu akbar.

47Jiwa ulun himung banar karna Allah, Juru salamat ulun.

48Inya ingat lawan ulun,

hamba-Nya nang hina.

Mulai wayahini sampai ka jaman kaina,

samunyaan urang pacangan manyambat ulun dibarkahi ulih Allah.

49Sualnya Allah nang Mahakuasa sudah malakuakan hal-hal nang luar biasa lawan ulun.

Pujilah Allah, lantaran Inya suci!

50Allah mangasihi samunyaan urang tatarusan

nang takutan wan mahurmati-Nya.

51Lawan di zaman bahari, Allah manampakakan kuasa-Nya malalui gawian-Nya.

Inya rahaiakan urang nang sumbung hatinya,

lalu Inya gagalakan samunyaan rancana bubuhannya.

52Di zaman bahari, Allah manurunakan raja-raja dari takhtanya

lawan Allah maninggiakan darajatnya urang nang randah hati.

53Di zaman bahari, Allah mambari makan nang nyaman-nyaman ka urang nang lapar sampai kanyang

sadangkan Allah manyuruh urang-urang nang sugih bajauh mambawa sapuluh jari haja.

54Jadi, sakali lagi nang kaya zaman bahari,

Allah lah nang manulungi juriat Nabi Ibrahim— yaitu umat pilihan-Nya,

sakira kita bujur-bujur kawa malayani-Nya.

Inya kada kalumpanan janji-Nya mangasihani kita—

55lantaran Inya maingatakan rahmat-Nya nang sudah dijanjiakan lawan padatuan kita,

mulai matan Nabi Ibrahim sampai ka kita, juriatnya

sampai salawas-lawasnya.”

56Maryam bagana di rumah Elisabet kira-kira tiga bulan lawasnya. Imbah itu, inya bulik ka kuta Nazaret.

Diranakakannya Nabi Yahya

1:57-66

57Kada lawas sampai-am wayahnya Elisabet baranak. Lalu diranakakannya ai saikung anak lalakian. 58Urang higa-mahiga rumah lawan dangsanak-dangsanaknya mandangar amun Tuhan mambari barakah lawan rahmat-Nya nang basar lawan Elisabet. Maka bubuhannya gin umpat himung jua lawan inya.

59Wayah anak halus tu baumur dapalan hari, datangan bubuhannya gasan acara manyunat anak halus tu. Anak halus tu handak dingarani bubuhannya Zakariya nang kaya ngaran abahnya.

60“Jangan! Jangan! Inya harus dingarani Yahya!” ujar umanya.

61“Saikung-ikung gin kadada nang bangaran Yahya di antara kula-kula ikam” ujar bubuhannya manyahut.

62Lalu bubuhannya mambari tanda isarat lawan abahnya gasan manakuni ngaran anaknya. 63Zakaria minta ambilakan batu tulis gasan manulis ngaran anaknya.

“Ngarannya Yahya!” ditulis sidin di batu tu lantaran sidin kada kawa bapandir.

Bubuhannya hiran sabarataan manganai pilihan ngaran tu. 64Wayah nitu jua Zakaria ampih bisu. Inya kawa pulang bapandir.

"Sukur, Alhamdulilah. Aku kawa bapandir pulang" ujar sidin sambil mamuji Allah.

65Samunyaan warga higa-mahiga rumah basukur. Kajadian-kajadian itu tadi dipandirakan urang di saluruh pagunungan Yudea.

66“Manjadi apa jualah kaina anak halus nang itu? Sualnya Ruh Kudus 1:66 Ruh Kudus: Ruh Kudus di sini adalah Ruh Allah. Lihati catatan di Matius 1:19. ada lawan inya" ujar bubuhannya bapandir dalam hati imbah mandangar hal itu.

Zakaria mamuji Allah wan banubuat.

1:67-80

67Zakaria— Abahnya Yahya, dirasuki ulih Roh Kudus lalu Sidin banubuat nang kaya ini,

68“Tapujilah Allah, Tuhan juriat Nabi Ibrahim,

nang sudah manulung kita

wan sudah mambibasakan matan musuh-musuh kita.

69Allah sudah mautus saikung Tukang Kasalamatan nang baasal matan juriat hamba-Nya nang bangaran Nabi Daud.

Inya bakuasa manyalamatakan kita.

70Nang kaya itu tu pas banar lawan janji Allah

nang disampaiakan matan nabi-nabi nang tadahulu.

71Sualnya nabi-nabi nang tadahulu tu manyampaiakan bahwa kaina Allah manyalamatakan kita

matan musuh-musuh kita nang mamuari.

72Gasan mambuktiakan kamurahan hati-Nya lawan padatuan kita,

Allah ingat janji-Nya.

Janji-Nya nang suci tu cagar ditapati-Nya.

73Maka Allah sudah basumpah lawan padatuan kita nang bangaran Nabi Ibrahim

74supaya kita dibibasakan dari kuasa musuh-musuh kita.

Maka kita kada usah gair malayani Allah.

75Nang kaya itu tu, kita bisa hidup suci wan bujur di hadapan-Nya saumuran.

76Lalu manganai ikam — anakku nang masih halus ni,

kaina ikam disambat saikung nabi Allah nang Mahatinggi lantaran ikam mandahului Tuhan.

Ikam cagar manyiapakan jalan gasan kadatangan-Nya.

77Artinya ikam kaina cagar mahabari umat-Nya nang kaya apa cara sakira bubuhannya kawa disalamatakan

malalui pangampunan dosa-dosa bubuhannya. 78Jadi, lantaran kabaikan hati Allah, Tuhan kita,

kaina Kasalamatan dari Allah, cagar manyinari kita.

79Nang kaya itu tu, Allah cagar manarangi urang nang hidup dalam kakadapan.

Imbah itu, Inya cagar manulungi urang nang katakutanan.

Cahaya Allah itu cagar mambimbing kita baampah ka Tuhan,

sakira kita hidup ruhui dalam parlindungan-Nya.”

80Anak Zakaria nang itu, nang bangaran Nabi Yahya, sasain baganal wan jiwanya gin batambah kuat jua. Wayah inya ganal, inya bagana di padang pasir sampai wayahnya gasan manyataakan dirinya kalawan juriat Nabi Ibrahim.

2

Diranakakannya Nabi Isa

2:1-7

1“Pangumuman! Pangumuman!” ujar anak buah Kaisar Agustus.

“Kaisar Agustus maadaakan cacah jiwa di daerah Karajaan Romawi. Samunyaan urang musti mandaptarakan dirinya di kampungnya saurang” ujarnya pulang.

2Nang itu tu cacah jiwa nang panambaian nang diadaakan wayah Kirenius manjadi Hupnor di banua Siria sakira barataan urang mambayar pajak. 3Lantaran itu, asing-asing urang bulikan ka kampungnya gasan mandaftarakan diri.

4Nang kaya itu jua, Yusup, juriat Nabi Daud, nang bagana di kuta Nasaret di banua Galilea bulikan ka kuta Betlehem, iaitu kuta Nabi Daud. 5Inya tulakan ka sana gasan mandaptarakan dirinya lawan tunangannya, nang bangaran Maryam, nang lagi batianan. 6Wayah Yusup lawan Maryam sampaian di situ, pas Maryam handak baranak. 7Diranakakannya ai saikung anak lalakian nang panambaian tu. Anaknya disalimputi lawan tapih lalu dirabahakannya di wadah makanan inguan. Sualnya di situ inya kada tadapat wadah panginapan gasan bamalam. Nang didapatnya cuma sabuah kurungan binatang inguan haja gasan bamalam.

Malaikat mahabarakan diranakakannya Isa Al Masih.

2:8-20

8Wayah malam, intangan kuta Betlehem, bubuhan tukang inguan parahatan manggaduh binatang inguannya di padang kumpai. 9Bakakajutan ada malaikat bacungul parak bubuhannya. Lalu cahaya Allah manyinari bubuhannya tadi, lalu ai bubuhannya pina gair banar.

10“Jangan takutan” ujar malaikat.

“Aku mambawa habar baik gasan bubuhan ikam. Habar nang ini musti kahimungan samunyaan urang. 11Hari ini di kuta Betlehem, kutanya Raja Daud, 2:11 Raja Daud: Raja Daud di sini adalah Nabi Daud. hanyar diranakakan Al Masih,2:11 Al Masih: Dalam bahasa aslinya ‘Al Masih’ baarti ‘nang diurapi’. Istilah nang ini manunjukakan jabatan, nang kaya kata ‘camat’ atawa ‘hupnor’. Pada zaman Parjanjian Lawas, saban kalian raja diurapi, inya diurapi ulih saikung nabi lawan minyak zaitun sabagai ciri inya dipilih wan disahakan ulih Allah. Dan satiap imam dan nabi pada zaman itu diurapi jua. Nabi Isa cocok haja disambat ‘Nang Diurapi’ lantaran Sidin baisian jabatan nang kaya nabi, Raja Agung, dan Imam Agung kita (Ibr. 4-10). Lantaran babarapa tulisan dalam Kitab Suci Taurat dan Zabur, sacara umum pada zaman Nabi Isa, juriat Nabi Ibrahim mangatahuiarti dari ‘Al Masih’ adalah Tukang Kasalamatan nang Allah janjiakan. Sidin baasal matan juriat Nabi Daud. Sidin cagar mambibasakan juriat Nabi Ibrahim matan musuh-musuhnya. Sidin cagar mandiriakan suatu Karajaan lawan kuasa Allah. Lawan pulang, Sidin cagar mamerintah lawan kaadilan. Lihati Yes. 9:5-6, Kej. 3:15; Ul. 18:18-19; Mik. 5:2; Zak. 12:10-14; Mal. 3:1; 4:5-6; Mzm. 2, 16, 22, 40, 110. Junjungan nang datang gasan manyalamatakan bubuhan ikam. 12Ini nah cirinya: di situ, kaina, bubuhan ikam cagaran mandapati saikung anak halus nang disalimputi lawan tapih. Anak halus tu dirabahakan di wadah makanan inguan" ujar malaikat pulang.

13Bakakajutan malaikat-malaikat nang lain batampaian jua di higa malaikat tadi.

14

“Biar ha samunyaan malaikat-malaikat mamuji Allah di langit.

Wan biar ha manusia nang dibarakahi Allah manarima hati nang lapang bahagia di bumi” ujar malaikat-malaikat sambil mamuji Allah.

15Imbah itu, malaikat-malaikat tadi mainggalakan bubuhannya wan bulikan ka surga.

“Ee! Ee! Ayu kita tulakan ka Betlehem. Nyaman kita malihat saurang paristiwa nang dihabarakan Allah tadi" ujar bubuhan tukang inguan bapandir papadaannya.

16Badadas ai bubuhannya tulakan ka situ. Sasampainya di situ, tadapat jua bubuhannya lawan Maryam, Yusup wan anak halus tu nang dirabahakan di wadah makanan inguan. 17Imbah malihat anak halus tu, bubuhan tukang inguan mamadahakan napa nang diucapakan malaikat-malaikat tadi manganai anak halus tu. 18Urang-urang nang ada di situ tahiran-hiran mandangar habar bubuhan tukang inguan tadi. 19Tagal Maryam mahinipakan haja samunyaan parkara nang itu dalam hatinya sambil mamikirakannya.

20“Syukur Al Hamdulilah. Samunyaan nang hanyar kita dangar wan kita lihat ni pas banar lawan napa nang dipadahakan ulih malaikat tadi” ujar bubuhan tukang inguan mamuji Allah sambil bulikan.

Isa disunat, dingarani wan didoaꞌakan di Bait Allah.

2:21-24

21Dalapan hari imbah Isa diranakakan, Anak nang itu disunat lalu dibari ngaran Isa. Ngarannya tu sudah dipadahakan malaikat lawan Maryam sabalum inya batianan. 22Ampat puluh hari imbah baranak, maka sampai ai wayahnya Maryam wan Yusup maadaakan acara akikah 2:22 akikah: Biar kami mamakai istilah ’akikah’ di sini, sabujurannya acara akikah Maryam tu babida. Di dalam acara Maryam tu, nang disumbalih adalah burung, lain kambing. Lawan pulang, kadada manatak rambut bayi di dalam acara Maryam tu. Lawan pulang, kadada pambarian ngaran anak tu lantaran Isa sudah dibari ngaran sabalum hari ini. di Bait Allah nang kaya sudah disampaiakan Nabi Musa. Lalu, Maryam lawan Yusup mambawa Anak nitu ka Bait Allah di kuta Yarusalem gasan didoaꞌakan. 23Sualnya di hukum Allah nang sudah disampaiakan Nabi Musa tu ada tatulis nang kaya ini, “Satiap anak lalakian nang panambaian harus disarahakan lawan Allah.”2:23 Lihati Keluaran 13:2, 12, 15.24Allah jua mawajipakan kuitannya mamparsambahakan kurban nang sudah ditantuakan amun inya baisian anak lalakian nang panambaian. Kurbannya tu sapasang burung darakuku atawa dua ikung anak burung dara.2:24 Saikung imam manyumbalihakan burung-burung nang itu lawan cara nang Allah padahakan dalam Kitab Suci Taurat. (Lihati Ima. 3, 6:24–30, dan 12:6–8) Maka hakun ai kuitannya Isa malakuakan nang kaya itu jua.

Simiun banubuat Allah bajanji mautus Al Masih gasan manyalamatakan manusia.

2:25-35

25Wayah itu di kuta Yarusalem, ada saikung lalakian nang takwa lawan saleh. Ngarannya Simiun. Sidin lagi mahadangi kadatangan Al Masih nang dijanjiakan Allah gasan manyalamatakan Juriat Nabi Ibrahim. Sidin dibimbing ulih pitunjuk Ruh Kudus. 2:25 Ruh Kudus: Ruh Kudus di sini adalah Ruh Allah. Lihati catatan di Matius 1:19. 26Lalu, sidin dipadahi Ruh Kudus 2:26 Ruh Kudus: Ruh Kudus di sini adalah Ruh Allah. Lihati catatan di Matius 1:19. bahwa sidin kada pacangan mati sabalum malihat Al Masih. 27Lantaran dibimbing ulih Ruh Kudus tadi, sidin tulak baampah ka Bait Allah. Kabalujuran wayah itu, Yusup wan Maryam mambawa Isa ka situ jua gasan mangurbanakan burung lawan manduaꞌakan Isa nang kaya diwajipakan dalam Kitab Suci Taurat. 28Pas Simiun malihat Anak nang halus nang itu, dihimpunya ai sambil mamuji Allah.

29“Ya Allah” ujar Simiun badoa, “dasar bujur janji pian dahulu lawan ulun sudah dikabulakan.

Biar ha lagi (lagi=penguatan) ulun maninggal lawan hati nang lapang bahagia, kadapapa.

30Sualnya ulun sudah batamuan jua lawan utusan Pian

nang cagaran manyalamatakan manusia.

31Anak nang ini ni Pian pilih

gasan sabarataan urang.

32Inya ni nang kaya cahaya gasan manarangi samunyaan suku-suku.

Lawan pulang, inya ni cagaran mambawa kahormatan gasan umat Pian, juriat Nabi Ibrahim.”

33Abah lawan uma Isa tahiran-hiran mandangar ucapan Simiun manganai Anaknya. 34Lalu, Simiun mamohon barakah gasan Yusup lawan Maryam.

“Sabujurannya lah, Anak nang ini sudah ditantuakan Allah. Kaena, sapalih juriat Nabi Ibrahim pacangan manulak Anak nang ini, lalu pacangan binasa. Sapalih lagi pacangan kawa manarima Anak nang ini lalu pacangan kahimungan banar lantaran salamat. Inya ni baisi pancirian nang pacang manampaiakan kabanaran matan Allah. Tagal banyak urang nang pacangan manolak-Nya. 35Lantaran itu, napa nang ada dalam hati urang pacang jadi kanyataan. Imbah itu, ikam, Maryam ai, pacang basadih nang kaya dicucuk-cucuk (BI=ditusuk) lawan lading nang landap" ujar Simiun baucap ka Maryam.

Nubuatan Hana

2:36-38

36Di situ ada saikung nabi babinian nang sudah tuha banar. Ngarannya Hana, anak Fanuel, matan suku Asyer di banua Israil. Sidin balaki salawas tujuh tahun. 37Imbah itu, sidin manjadi balu. Wayahini umurnya sudah dalapan puluhan tahun. Sidin kada suah maninggalakan Bait Allah. Siang malam sidin ada di Bait Allah haja baibadah. Rancak jua sidin bapuasa lawan badoa. 38Wayah Simiun masih bapandir lawan Yusup wan Maryam, datang ai si Hana tu mamaraki, lalu sidin langsung mamuji Allah lantaran batamuan lawan Al Masih. Imbah itu, sidin mamandirakan ai manganai Anak tu ka urang banyak nang lagi dandaman lawan kadatangan Al Masih nang pacangan mambibasakan kuta Yarusalem.2:38 mambibasakan kuta Yarusalem: Ibukuta Yarusalem mawakili samunyaan banua Israel— nang wayah itu dijajah ulih karajaan Romawi. Di bawah karajaan Romawi, Israel dibagi manjadi propinsi Yudea wan Galilea.

Isa diganalakan di kuta Nasaret.

2:39-40

39Imbah Yusup wan Maryam tuntung manggawi samunyaan kawajipan dalam Hukum Tuhan, bulikan ai inya (XXX note inya and not bubuhanya) ka kuta Nasaret di banua Galilea, kutanya saurang. 40Tahun ka lawan tahun, Anak nang itu sasain baganal wan bakuat, lalu sasain bijaksana, wan dibarakahi Allah.

Napa nang diulah Isa wayah baumur dua balas tahun

2:41-52

41Satiap tahun kuitan Isa tulakan ka kuta Yarusalem gasan marayaakan Hari Raya Paskah di situ.2:41 Hari Raya Paskah: Juriat Nabi Ibrahim biasanya marayaakan Hari Raya Paskah lantaran ribuan tahun sabalumnya pada hari itu, malaikat Allah mambunuh samunyaan anak panuhanya urang Mesir lantaran manyiska juriat Nabi Ibrahim. Tapi anak panuhanya juriat Nabi Ibrahim kada dibunuhnya. 42Pas Isa baumur dua balas tahun, Yusup wan Maryam mambawanya tulakan ka parayaan nitu nang kaya biasa. 43Imbah parayaannya tuntung, bulikan ai Yusup wan Maryam. Tagal inya (xxx note inya and not bubuhannya) kada tahu amun Isa masih batinggal di kuta Yarusalem. 44Dikiranya, (xxx note inya and not bubuhannya) Isa masih ada di dalam rombongan nang tulakan baimbai. Imbah saharian bajalan, inya (xxx note inya and not bubuhannya) mancariꞌi Isa di antara kulawarganya wan kakawalannya. 45Lantaran kadada tadapat di situ, babulik pulang inya mancariꞌi ka kuta Yarusalem. 46Sampai talu hari, kuitannya mancariꞌi Isa. Hanyar inya tadapat Isa di Bait Allah. Wayah itu, Isa lagi duduk di tangah-tangah guru-guru agama sambil mandangarakan wan manakuni bubuhannya. 47Samunyaan urang nang mandangar pandiran Isa tahiran-hiran lantaran jawapan-jawapan Isa nang pintar banar. 48Pas kuitan-Nya malihat, tahiran-hiran jua.

Lalu umanya managur, “Nak, kanapa Ikam di sini? Kami tu kujuk-kujuk mancariꞌi (note we don’t need the word ’ikam’ here.) kamana-mana!”

49Lalu Isa manyahut, “Baapa pian, Ma, Bah, mancariꞌi Ulun? Ulun ni musti baada di Bait Allah, rumah Abah Ulun?” 50Tagal kuitannya kada paham napa nang dimaksutakan-Nya.

51Lantaran Isa ni patuh wan maasi apa ujar kuitan, lalu bulikan ai umpat kuitannya ka kuta Nasaret. Samunyaan kajadian nang itu dihinipakan uma-Nya dalam hati. 52Magin ganal, Isa magin batambah bijaksana, magin disayangi Allah lawan disayangi urang banyak jua.

3

Nabi Yahya mandahului Al Masih gasan umat Allah.

3:1-9

1-2Wayah tahun ka lima balas pamarintahan Tiberias, Raja Romawi, pada waktu nang basamaan,

Puntius Pilatus manjadi Hupnor Yudea,

Herodes manjadi raja di daerah Galilea,

Filipus, dangsanak Herodes mamerintah di daerah Iturea dan Trakhonitis,

sadangkan Lisanias lagi mamerintah di daerah Abilene.

Dan di Kota Yarusalem, Hannas wan Kayapas lagi batugas jadi imam basar.

Wayah nang itu jua, Allah manyampaiakan pesan-Nya malalui Nabi Yahya— anak Zakaria, sakira bamula palayanannya. Wayah itu, sidin bagana di padang pasir nang jauh dari kuta Yarusalem. 3Lalu ai, sidin bacaramah bakuliling di kampung-kampung di samunyaan daerah di parak Sungai Yordan.

Lalu Nabi Yahya baucap, “Ei!Batubatlah dari dosa-dosa ikam sakira ikam kawa diampuni Allah. Kaena bubuhan ikam kumandi’i gasan mambuktiakan kalau ikam tu bujur-bujur handak maumpati jalan Allah.”

4Jadi Nabi Yahya inilah nang dimaksutakan ulih Allah dalam nubuatan kitab Nabi Yesaya nang tatulis,

“Kaina ada urang nang basuara lantang di padang pasir, ujarnya,

‘Basiaplah gasan kadatangan Jujungan ikam! Bujurakan ja jalan bagi-Nya!’”3:4 Yes. 40:3

5“Samunyaan lambah musti diuruk wan tanah

wan samunyaan bukit dirataakan,

Samunyaan jalan nang baliuk-liuk dibujurakan.

Samunyaan jalan nang balubak dirataakan.

6Samunyaan nang itu musti dilakuakan sakira urang kawa mangarti

nang kaya apa caranya inya kawa disalamatakan ulih Allah.”3:5-6 Kutipan Nabi Yesaya Nabi Yahya mangutip Yes. 40:3-5. Marataakan tanah wan mambujurakan jalan baarti bahwa samunyaan nang manggangu urang nang handak maasi’i parintah Tuhan, itu tu musti dijauhi.

7Banyak ai urang mandatangi Nabi Yahya handak minta dimandi’i gasan pang buktian batobat wan patuh lawan Allah.

“Ei! Bubuhan ikam nang kaya ular nang bawisa! Bubuhan ikam jangan bapikiran kawa dilapasakan dari hukuman Allah kaina!" ujar Nabi Yahya nang pina sarik ka urang banyak tu.

8"Lantaran itu, buktiakan pang parigal (perbuatan baik/buruk=Bhs Indo) ikam amun bujur-bujur maasi lawan Allah. Jangan bapikir, ‘Aku ni kaina kada pacangan dihukum Allah lantaran aku ni juriat Nabi Ibrahim.’ Sualnya, Allah tu kawa haja marubah batu-batu nang kaya ini nah manjadi juriat Nabi Ibrahim jua! 9Nang kaya tukang kabun manabang puhun nang kada sing buahan lalu dibanamnya, nang kaya itu jua Allah tu sudah siap mamusnahakan urang-urang kita ni nah. Ditimbai-Nya ka dalam api!" ujar Nabi Yahya manarusakan.

Napa nang dicaramahakan Nabi Yahya

3:10-20

10“Jadi nang apa jua nang kami gawi ni gasan mambuktiakan kalu kami ni sudah batobat?” ujar urang banyak batakun lawan Nabi Yahya.

11“Siapa nang baisi baju dua lambar, bariakan salambar ka urang nang kada baisi. Lawan siapa nang banyak baisi makanan, dibagi-bagiakan sapalih ka urang nang kada baisi” ujar Nabi Yahya manyahuti urang banyak tadi.

12Ada jua bubuhan tukang tagih pajak3:12 tukang tagih pajak: Juriat Nabi Ibrahim, pada zaman Nabi Isa, dijajah ulih karajaan Roma. Jadi amun saikung juriat Nabi Ibrahim ditunjuk jadi tukang tagih pajak, inya dianggap sudah mahianati bangsanya saurang. Lantaran itu, urang nang ditunjuk jadi tukang tagih pajak dianggap badusa banar ulih samunyaan juriat Nabi Ibrahim. Bubuhannya ni dimuari sualnya amun managih pajak musti inya mamintah labih. Makanya itu, bubuhan tukang tagih pajak ni sugih-sugih. mandatangi sidin handak minta mandiꞌi.

“Guru, kami ini pang nang kaya apa?” ujar tukang-tukang tagih pajak batakun.

13“Bubuhan ikam jangan minta balabih amun managih pajak” ujar Nabi Yahya manyahut.

14Lalu ada pulang prajurit-prajurit nang mamaraki sidin.

“Amun kami pang, nang kayapa?” ujarnya.

“Jangan marabuti ampun urang! Jangan mampitnah urang! Imbah tu, sukuri haja gaji bubuhan ikam!” ujar Nabi Yahya.

15Wayah nitu banyak urang lagi maharapakan kadatangan Al Masih.

“Umpat batakun lah! Piankah Al Masih nang dijanjiakan Allah tu?” ujar urang batakun lawan Nabi Yahya.

16“Aku hanya bisa mamandiꞌi bubuhan ikam. Tagal Al Masih nang cagar datang tu labih bakuasa. Mamaculakan sandal Sidin gin, aku kada pantas. Bubuhan ikam kaina cagaran dimandiꞌi Sidin lawan Ruh Kudus (footnote) wan lawan api. 17Di tangan Sidin ada nyiru gasan manampi banih. Banih nang barasih dikumpulakan di kindai, banih nang hampa dibanam-Nya ka api nang kada sing pajahan" ujar Nabi Yahya manyahuti.

18Kaya itu jua Nabi Yahya mamadahi urang-urang banyak tu lawan bamacam-macam cara sambil mahabarakan habar baik. 19Nabi Yahya gin mamadahi Herodes jua, Raja di Galilea tu, lantaran banyak baulah dosa nang bamacam-macam. Bini dangsanaknya3:19 Bini dangsanaknya banyaran Herodias saurang gin dirabutinya jua. 20Herodes malah manambah kajahatannya wayah inya mamanjaraakan Nabi Yahya.

Nabi Isa dimandiꞌi ulih Nabi Yahya sabalum Nabi Yahya dipanjaraakan.

3:21-22

21Imbah samunyaan urang dimandiꞌi ulih Nabi Yahya, imbah itu, Nabi Isa gin dimandiꞌi sidin jua. Imbah tuntung dimandiꞌi, pas rahatan Nabi Isa badoa, langit tabuka 22wan Ruh Kudus nang baujut burung dara turun lalu hinggap di bahu Sidin. Lalu tadangar suara matan langit,

“Ikam Al Masih nang Kusayangi nang kaya saurang Abah manyayangi anaknya. Ikam nang maulah hati-Ku himung.

Daftar padatuan Nabi Isa

3:23-38

23Wayah Nabi Isa bamula bacaramah, Sidin baumur kurang labih tiga puluh tahun wan manurut anggapan urang, Sidin tu anaknya Yusuf,

Yusuf tu anaknya Eli,

24Eli tu anaknya Matat,

Matat tu anaknya Lewi,

Lewi tu anaknya Malkhi,

Malkhi tu anaknya Yanai,

Yanai tu anaknya Yusuf,

25Yusuf tu anaknya Matica,

Matica tu anaknya Amos,

Amos tu anaknya Nahum,

Nahum tu anaknya Hesli,

Hesli tu anaknya Nagai,

26Nagai tu anaknya Maat,

Maat tu anaknya Matica,

Matica tu anaknya Simei,

Simei tu anaknya Yosekh,

Yosekh tu anaknya Yoda,

27Yoda tu anaknya Yohanan,

Yohanan tu anaknya Resa,

Resa tu anaknya Zerubabel,

Zerubabel tu anaknya Sealtiel,

Sealtiel tu anaknya Neri,

28Neri tu anaknya Malkhi,

Malkhi tu anaknya Adi,

Adi tu anaknya Kosam,

Kosam tu anaknya Elmadam,

Elmadam tu anaknya Er,

29Er tu anaknya Yesua,

Yesua tu anaknya Eliezer,

Eliezer tu anaknya Yorim,

Yorim anaknya Matat,

Matat tu anaknya Lewi,

30Lewi tu anaknya Simeon,

Simeon tu anaknya Yehuda,

Yehuda tu anaknya Yusuf,

Yusuf tu anaknya Yonam,

Yonam tu anaknya Elyakim,

31Elyakim tu anaknya Melea,

Melea tu anaknya Mina,

Mina tu anaknya Matata,

Matata tu anaknya Natan,

Natan tu anaknya Nabi Daud,

32Nabi Daud tu anaknya Isai,

Isai tu anaknya Obed,

Obed tu anaknya Boas,

Boas tu anaknya Salmon,

Salmon tu anaknya Nahason,

33Nahason tu anaknya Aminadab,

Aminadab tu anaknya Admin,

Admin tu anaknya Arni,

Arni tu anaknya Hezron,

Hezron tu anaknya Peres,

Peres tu anaknya Yehuda,

34Yehuda tu anaknya Nabi Yakub,

Nabi Yakub tu anaknya Nabi Ishak,

Nabi Ishak tu anaknya Nabi Ibrahim,

Nabi Ibrahim tu anaknya Terah,

Terah tu anaknya Nahor,

35Nahor tu anaknya Serug,

Serug tu anaknya Rehu,

Rehu tu anaknya Peleg,

Peleg tu anaknya Eber,

Eber tu anaknya Salmon,

36Salmon tu anaknya Kenan,

Kenan tu anaknya Arpakhsad,

Arpakhsad tu anaknya Sem,

Sem tu anaknya Nabi Nuh,

Nabi Nuh tu anaknya Lamekh,

37Lamekh tu anaknya Metusalah,

Metusalah tu anaknya Henokh,

Henokh tu anaknya Yared,

Yared tu anaknya Mahalaleel,

Mahalaleel tu anaknya Kenan,

38Kenan tu anaknya Enos,

Enos tu anaknya Set,

Set tu anaknya Nabi Adam, Nabi Adam tu anaknya Allah dalam arti inya diciptakan lansung ulih Allah.

4

Nabi Isa tahan bujukan Iblis di padang pasir.

4:1-13

1Imbah bulik matan sungai Yordan, Nabi Isa dibimbing ulih Ruh Kudus ka padang pasir. 2Di sana, ampat puluh hari Sidin bapuasa wan dibujuk-bujuki ulih Iblis. Sidin ni lapar banar. 3Lalu Iblis mamaraki Sidin wan baucap,

“Amun ikam Anak Nang Di Atas tu4:3 Anak Nang Di Atas: Sabaluman Nabi Isa diranakakan di dunia ini, malaikat Jibril mamadahakan lawan Siti Maryam (Luk. 1:35), “Roh Kudus cagar datang ka ikam wan kuasa Allah cagar manaungi ikam. Lantaran itu pang, anak ikam cagaran suci wan cagaran disambat Anak Nang Di Atas.” Jadi Allah saurang nang mamadahakan Nabi Isa adalah Anak Nang Di Atas sabaluman diranakakan ke dunia ini, dan kita manyambat-Nya ‘Anak Nang Di Atas’ sasuai lawan Firman Allah. Lawan pulang, di Luk. 1:35, dasar bujur bahwa Maryam manianakan Nabi Isa lantaran kuasa Roh Kudus (Yoh. 4:24)., coba pang batu nang ini diubah jadi ruti.”

4Nabi Isa manyahut, “Kada usah gin. Sualnya ada tatulis dalam Kitab Suci Taurat, ‘Urang hidup kada tagantung lawan ruti haja tapi urang hidup sudah ditantuakan lawan Pirman Allah.’”

5Lalu Nabi Isa dibawainya pulang ka wadah nang paling tinggi. Tang, sakajap mata haja, ditampaiakannya samunyaan karajaan dunia.

6Ujar Iblis mambujuki/MANGGUDA, “Aku kawa mambari kuasa wan kasugihan dunia ka siapa haja nang kupilih sualnya samunyaannya sudah disarahakan ka aku. 7Maka samunyaan nitu kubariakan ka ikam asal ikam manyambah aku.”

8Ujar Nabi Isa manyahut pulang “Ada tatulis dalam Kitab Suci Zabur, ‘Sambahlah Allah, Tuhan nang ikam sambah. Hanya ka Allah haja baibadah.’ ”

9Lalu, Nabi Isa dibawanya pulang ka kuta Yerusalem, diandaknya ka bubungan (roof) Bait Allah.

“Amun ikam Anak nang di atas, coba pang Ikam batajun ka bawah 10sualnya ada tatulis dalam Kitab Suci Zabur, ‘Allah manyuruh malaikat-malaikat-Nya 11manyambut Ikam lawan tangan-Nya sakira batis Ikam kada takana batu’” ujar Iblis mambujuki Nabi Isa pulang.4:11 Mzm. 91:12

12Nabi Isa manyahuti, “Ada tatulis, ‘Jangan ikam mancoba-coba Allah Tuhan nang ikam sambah.’”4:12 Ul. 6:16

13Imbah tuntung mambujuki Nabi Isa, bajauhai Iblis tu. Iblis tu mahadang-hadang waktu nang pas gasan mambujuki pulang.

Nabi Isa bamula palayanan di banua Galilea.

4:14-15

14Nabi Isa babulik ka banua Galilea dibimbing ulih Ruh Kudus. Habar manganai Sidin tahabar ka unjut-unjut banua nang itu. 15Sidin bacaramah di rumah-rumah ibadah di situ wan samunyaan urang mamuliaakan Sidin.

Nabi Isa ditolak wan handak dimatiꞌi di kampung Sidin saurang.

4:16-21

16Lalu Nabi Isa sampai ka kuta Nazaret, banua Sidin diganalakan. Wayah hari Sabat4:16 Hari Sabat adalah hari istarahat wan sambahyang gasan juriat Nabi Ibrahim, nang kaya biasanya, Sidin masuk ka rumah ibadah. Lalu Sidin badiri gasan mambacaakan Kitab Suci. 17Imbah itu, Sidin dijulungi sabuah aliran Kitab Suci, surah Nabi Yasaya. Dibuka Sidin ai, lalu tadapat bahagian nang handak dibacaakan manganai Al Masih. Di situ tatulis:

18“Ruh Kudus marasuki Aku

sualnya Allah mamilih wan mautus Aku gasan mahabarakan ka urang-urang miskin bahawa Allah cagaran manulungi bubuhannya.

Allah mautus Aku gasan mahabari bahawa urang-urang nang takurung cagaran dilapasakan,

urang-urang nang picak cagaran malihat,

urang-urang nang tatindas

cagaran dibibasakan. 19Allah mautus Aku gasan mahabarakan bahawa Inya cagaran manyalamatakan manusia” ujar Nabi Isa mambacaakan surah tadi.

20Gulungan Kitab Suci tadi digulung Sidin pulang wan diunjuk-Nya ka patugas di situ. Imbah itu, duduk ai Nabi Isa gasan mambari caramah ka urang-urang nang ada di situ. Samunyaan urang di situ maitihi Sidin.

21Lalu Nabi Isa baucap, “Hari ini, napa nang bubuhan ikam dangar tadi sudah bamula tajadi.”

22Mulanya samunyaan urang maucapakan hal-hal nang baik manganai Sidin.

Ada nang baucap, “Umai, saban caramah Sidin tu hibat banar wan nyaman didangarakan.”

Ada jua nang hiran lalu baucap, “Wah, asa kada mungkin anak Yusuf bisa bacaramah nang kaya itu?!”4:22 “Wah, ...nang kaya ini:” Urang-urang nang mandangari Nabi Isa baucap nang kaya itu tamasuk urang sakampungan Nabi Isa nang bapatuhan wan Sidin wan mangingat Yusuf— nang dianggap abah-Nya. Wayah itu, Yusuf abahnya Nabi Isa kira-kira sudah maninggal.

23Imbah itu, Nabi Isa baucap, “Musti bubuhan ikam baucap lawan Aku napa nang rancak diucapakan urang— yaitu ‘Dokter, coba pang wagasakan diri ikam saurang.’ Lawan ucapan nang itu, bubuhan ikam maminta nang kaya ini: ‘Kami mandangar bahwa ikam malakuakan mujijat di kuta Kapernaum. Lakuakan pang mujijat di sini di kampung ikam saurang.’”

24Lalu Nabi Isa baucap, “Nah, napa nang Kupadahakan wayahini tu bujur: Kadada saikung-ikung nabi pun nang dihurmati di kampungnya saurang. 25Lalu hal nang ini bujur jua: Ada banyak urang balu juriat Nabi Ibrahim pada jaman Nabi Elyas— itu tu pas musim kamarau salawas tiga tahun enam bulan, lalu ada bancana kalaparan di banua nang itu. 26Tagal Nabi Elyas kada disuruh manulungi urang balu di banuanya saurang, malahan disuruh manulungi urang balu di banua urang, artinya di kampung Sarfat— di parak kuta Sidon.

27Lawan pulang, pada jaman Nabi Elyasa, banyak urang bapanyakitan kusta di banuanya saurang. Tagal sidin kada disuruh mawigasakan saikung-ikung urang gin di banuanya saurang. Cuma Naaman— urang di banua Siria, nang diwigasakannya.”

28Wayah bubuhan jamaah mandangarakan caramah sidin tu, bubuhannya hanyar sadar kalu Sidin kada hakun maungkay mujijat di banuanya saurang. Lalu banyak urang di rumah ibadah tu nang sangit lawan Sidin. 29Lalu bubuhannya badirian manyuruh Sidin bajauh matan kampung tu. Lantaran kuta Nazaret dibangun di atas gunung, bubuhannya mahirit Sidin ka panggir jurang lalu handak manju’ung Sidin ka jurang tu. 30Tagal Nabi Isa kawa haja bahindar. Balalu Sidin bajalan haja batarus.

Nabi Isa maampihi kasarungan roh jahat di kuta Kapernaum.

4:31-37

31Lalu Nabi Isa tulak ka Kapernaum, kuta nang ada di banua Galilea. Nang kaya biasa jua, pada hari Sabat, Sidin mambari caramah di rumah-rumah ibadah di situ. 32Kagum banar urang-urang tu mandangar caramah Nabi Isa. Sualnya Sidin tu kalu bapander, bapangaruh banar. 33Di rumah ibadah tu ada saikung urang nang kasarungan roh jahat. Matanya manceleng-celeng sambil inya kuciak-kuciak.

34“Eiii! Nabi Isa, urang kampung Nasaret! Tulung pang, jangan diganggu kami! Ikam handak mambinasaakan kami kah? Aku tahu ai Ikam tu utusan nang suci matan Allah.”

35Lalu Nabi Isa baucap, “Bahinip ja! Bajauh matan urang ini!”

Lalu, ruh jahat tadi mahampas urang tu dihadapan urang banyak. Imbah itu, kaluaran ai ruh-ruh jahat tadi. Tagal urang tadi kada disakitinya pang.

36Samunyaan urang hiran lalu baucap ka nang lain, “Haratnyalah ucapan Sidin tu, bapangaruh wan bakuasa banar. Wayah Sidin manyuruh ruh-ruh jahat tu bajauh, langsung haja ruh-ruh jahat tu maasi ucapan sidin!”

37Maka kajadian nang ini tahabar jua ka samunyaan unjut di banua nitu.

Nabi Isa mawagasakan mintuha Simun wan manyuruh ruh-ruh jahat bajauh.

4:38-41

38Lalu Nabi Isa maninggalakan rumah ibadah tadi, lalu Sidin tulak ka rumah Simun. Mintuha Simun lagi mariap dingin. Lalu Nabi Isa diminta sakira mawigasakan mintuha Simun. 39Diparaki Sidin paguringannya. Lalu digaratak Sidin mariap dinginnya. Imbah tu, ampih ai mariap dingin. Langsung haja mintuha Simun bapuat, lalu malayani bubuhannya. 40Imbah magrib, banyak urang nang mambawa urang-urang lain nang baisian bamacam-macam panyakit ka Nabi Isa. Lalu Sidin maandak tangan ka atas kapala bubuhannya saikung-saikung. Wigasan ai sabarataan. 41Imbah itu, ruh-ruh jahat tadi kaluaran matan urang-urang nang dirasuki tadi sambil bakuciak-kuciak. “Pian tu Anak Nang Di Atas” ujar ruh-ruh jahat tadi. Tagal Nabi Isa manangati ruh-ruh jahat tadi manarusakan pandirannya lantaran bubuhannya sudah tahu kalu Sidin tu Al Masih.4:41 Sidin manangati ruh-ruh jahat tu manarusakan pandirannya lantaran Sidin kada hakun kadangaran pamuka agama kalu Sidin tu Al Masih. Amun bubuhannya mandangar nang kaya itu, musti bubuhannya mamusuhi Sidin.

Nabi Isa bacaramah di rumah-rumah ibadah.

42Baisukan banar, Nabi Isa tulak ka wadah nang sunyi. Sakalinya banyak urang kujuk-kujuk mancariꞌi Sidin. Pas tadapat, bubuhannya bausaha manahani Sidin sakira kada maninggalakan bubuhannya. 43Tapi Nabi Isa kada hakun ditahani.

“Aku harus mahabarakan habar baik manganai Karajaan Allah. Lantaran itu pang, Aku diutus Allah. Makanya aku harus tulak ka kuta-kuta nang lain jua” ujar Nabi Isa manjalasakan.

44Lalu tulak ai Sidin ka daerah juriat Nabi Ibrahim nang lain. Lalu Sidin mahabarakan habar baik di rumah-rumah ibadah nang ada di situ.

5

Nabi Isa mamilih pangikut-pangikut Sidin nang panambaian.

5:1-11

1Wayah itu, Nabi Isa lagi badiri di pinggir Danau Genesaret nang disambat jua Danau Galilea. Banyak urang bakajal-kajal manggurumbungi Sidin handak mandangarakan Pirman Allah nang disampaiakan Sidin. 2Nabi Isa malihat dua buah parahu di pinggir danau nang tukang tangkap iwaknya sudah turunan. Bubuhannya tu lagi mambarasihi ringginya. 3Sidin babuat ka parahu ampunnya Simun. Lalu Simun disuruh Sidin manunjulakan parahunya tu bakatangah sadikit. Duduk ai Sidin. Hanyar Sidin bacaramah matan parahu ka urang banyak tu.

4Imbah tuntung bacaramah, Sidin baucap ka Simun,

“Kayuh pang ka wadah nang dalam, imbah itu labuhakan ringgi ikam gasan manangkap iwak!”

5Lalu Simun manyahut, “Guru, kami sudah samalaman bahimat maringgi. Tagal kadada kulihan saikung-ikung iwak. Nang ini, lantaran pian nang manyuruh, ayu ai, kami labuh pulang ringgi nang ini.”

6Imbah diangkat ringginya, sakalinya saling banyakan kulihan iwak sampai handak bungkas ringginya tu. 7Lantaran itu bubuhannya mangawai kakawalannya nang ada di parahu sabuahnya sakira mangganiꞌi manangkapi iwak nang banyak tu. Datangan ai kakawalannya. Lalu baimbai maisiꞌi kadua parahu tadi sampai hibak parak tinggalam. 8Imbah manyaksiakan kajadian nang itu, lalu Simun Pitrus basujut di hadapan Sidin lalu baucap,

“Junjungan, tinggalakan ulun sualnya ulun ni urang nang badusa.”

9Inya baucap nang kaya itu lantaran inya lawan kakawalan nang saparahu wan inya hiran banar manyaksiakan saling banyakan kulihan iwak nang ditangkapnya. 10Nang kaya itu jua kakawalan Simun nang lain, nang kaya Yakub wan Yahya, anak-anak Zabdi. Bubuhannya gin tahiran-hiran jua.

“Kada usah takutan. Dahulunya bubuhan ikam mancari iwak. Tagal mulai wayahini ikam cagaran mancariakan banyak pangikut gasan Aku" ujar Nabi Isa wan Simun.

11Imbah manariki parahu-parahunya ka tabing, Simun wan kakawalannya maninggalakan samunyaan gawiannya lalu maumpati Nabi Isa.

Nabi Isa mawigasakan urang nang bapanyakit kusta.

5:12-16

12Wayah itu, Nabi Isa basinggah di sabuah kuta. Di situ ada saikung lalakian nang bapanyakit kusta saawakan. Pas urang tu malihat Nabi Isa, basujut ai inya dihadapan Sidin.

“Guru, amun Pian kawa mawigasakan panyakit ulun ni, wigasakan pang ulun sakira ulun kawa umpat sambahyang bajamaah pulang” ujarnya mamohon ka Nabi Isa.

13“Ayuha. Wigas sudah ikam” ujar Nabi Isa sambil manyurung tangan lawan manjapai urang tadi.

Langsung wigas ai inya!

14Lalu Nabi Isa baucap, “Ingatakanlah! Kada usah bakisah ka urang lain siapa nang mawigasakan ikam! Tulak ja ikam! Tampaiakan awak ikam ka imam supaya sidin kawa mamastiakan amun ikam tu sudah bujur-bujur wigas. Julung korban ikam lawan imam tu5:14 Korban disini adalah dua ikung burung halus (Lihati Imamat 14:1-7). nang sudah diwajipakan Nabi Musa dalam Kitab Suci Taurat. Kurban nang itu gasan urang nang hanyar wigas matan panyakit nang kaya ini sakira imam kawa mangorbanakannya ka Allah. Kurban nang itu tu cagar mambuktiakan amun panyakit kusta ikam sudah bujur-bujur wigas. Lalu kawa ai ikam umpat sambahyang bajamaah pulang."

15Biar urang tu sudah ditangati bakisah-kisah ka urang lain, habar manganai Nabi Isa magin tahabar ka mana-mana. Lantaran itu, datangan ai urang bajurut-jurut ka Nabi Isa handak mandangar caramah Sidin wan handak maminta lawan Sidin supaya mawigasakan nang bamacam-macam panyakit. 16Tagal Sidin tulak manyaurangan handak badoa ka wadah nang sunyi.

Nabi Isa mawagasakan urang nang lumpuh.

5:17-26

17Wayah itu Nabi Isa bacaramah di sabuah rumah. Di situ ada pamuka-pamuka agama matan aliran Parisi. Ada jua guru-guru agama5:17 Guru-guru ini malajari hukum Nabi Musa nang tadapat di Kitab Suci Taurat. badudukan mandangarakan Sidin. Bubuhannya tu datangan tumatan kampung-kampung di samunyaan banua Galilea wan Yudea wan kuta Yarusalim. Kuasa Allah ada wan Nabi Isa maka Sidin kawa mawagasakan urang. 18Ada babarapa urang nang manandu saikung urang nang lumpuh nang barabah di atas lapik guringnya. Bubuhannya bausaha mambawanya masuk ka dalam supaya kawa diandak di hadapan Nabi Isa. 19Tagal lantaran saling banyakan urang nang bakakajalan, bubuhannya tadi kada kawa mambawanya masuk. Hibak banar urangnya di rumah tu. Lalu bubuhannya mambawa urang tadi naik ka atas hatap rumah. Lalu hatap rumah tu dibungkasnya. Di luang hatap tadi, urang lumpuh tu diturunakan lawan lapik guringnya ka tangah-tangah urang banyak pas di hadapan Nabi Isa.

20“Ui dangsanak! Dusa ikam sudah Ku-ampuni!” ujar Nabi Isa pas malihat urang-urang nang manandu tadi nang bujur-bujur baiman lawan Sidin.

21Lalu guru-guru agama wan urang-urang Parisi tadi bapandir dalam hati, “Waninyalah urang ni bapiragah jadi Allah, kadada pang urang nang bahak maampuni salain Allah haja. Ini mahina Allah ngarannya!”

22“Kanapa bubuhan ikam bapikiran nang kaya itu?” ujar Nabi Isa batakun lantaran Sidin sudah tahu pikiran bubuhannya.

23“Aku bakuasa di bumi ini maampuni dusa-dusa urang. Amun Aku baucap sudah, ‘Dosa ikam sudah kuampuni,’ baluman tantu jua bubuhan ikam parcaya.” 24Tagal wayahini nang datang matan di surga5:24 nang datang matan di surga: Wayah Nabi Isa badiam di dunia, Sidin rancak manyambat diri-Nya “nang datang matan surga.” Nabi Isa manyambat diri-Nya nang kaya itu gasan mamadahi bubuhan pandangar Sidin manganai napa nang disaksiakan Nabi Daniel manganai Tukang Kasalamatan. (Dan. 7:13-14) Nabi Daniel malihat Nabi Isa di surga. Maka Nabi Isa mamakai istillah "nang datang matan di surga" wayah Allah malantik Sidin nang kaya Raja atas samunyuaan nang ada. cagar mambuktiakan kalu Inya nang bakuasa maampuni dusa urang” ujar Sidin sambil bapaling ka urang nang lumpuh tadi.

"Dangsanak bapuat ja ikam! Ikam sudah wagas! Jinting lapik guring ikam wan bulik ja!" ujar Sidin baucap ka urang nang lumpuh tadi.

25Langsung ai urang tu badiri di hadapan urang-urang nang ada di situ. Dijintingnya lapik guringnya lalu bulik ai inya.

“Allah maha basar! Syukur! Alhamdulilah! Aku sudah wagas!" ujarnya baucap mamuji Allah.

26“Allah maha basar! Ajaib banar paristiwa nang kita saksiakan hari ini!” ujar samunyaan urang tadi sambil tahiran-hiran wan katakutanan.

Lewi nang tukang tagih pajak manjadi pangikut Nabi Isa.

5:27-32

27Wayah Nabi Isa kaluar, ada malihat saikung tukang tagih pajak nang bangaran Lewi. Inya parahatan duduk di wadah inya bagawi managih pajak.

Lalu Nabi Isa baucap lawan inya, “Amun ikam hakun, umpati Aku, jadi pangikutKu.”

28Langsung ai Lewi badiri. Ditinggalakannya gawiannya gasan maumpati Sidin.

29Imbah itu, Lewi basaruan di rumahnya gasan mahurmati Sidin. Maka banyak banar datangan tukang tagih pajak wan urang-urang nang lain makanan baimbai lawan Nabi Isa.

30“Hakunyalah bubuhan ikam makanan baimbai lawan tukang-tukang tagih pajak wan urang-urang badusa nang lainnya?” ujar babarapa pamuka agama wan guru-guru agama baucap sambil bamamai lawan pangikut-pangikut Nabi Isa.

31Lalu Nabi Isa baucap, “Lain urang sihat pang nang mamarluakan tabib, tagal nang garing haja. 32Nang kaya tabib batujuan mawagasakan urang garing, Aku datang batujuan handak mambawai urang nang badusa sakira batobat. Aku kada mambawai urang nang manganggap dirinya saleh!”

Ajaran hanyar kada rasuk amun bacampur lawan ajaran lawas.

5:33-39

33Wayah itu, ada urang-urang mandatangi Nabi Isa lalu batakun lawan Sidin, “Bubuhan pangikut Nabi Yahya tabiasa bapuasa wan sambahyang. Nang kaya itu jua pamuka agama matan golongan Parisi. Tagal kanapa maka bubuhan pangikut Pian kada umpat bapuasa?”

34Lalu Nabi Isa baucap, “Nah kaya ini nah. Kadada kakawalan pangantin lalakian nang disuruh bapuasa amun pangantin lalakiannya tu ada di wadah bubuhannya! Nang kaya itu jua salawas Aku ada lawan pangikut-pangikutKu, bubuhannya kada bapuasa jua"

“Coba bubuhan ikam pikirakan napa nang cagar tajadi amun pangantin lalakiannya tu ditangkap musuh-musuhnya. Kaina hal nang itu tu nang cagar tajadi lawan Aku. Imbah itu tu, pangikut-pangikutKu cagar bapuasa lantaran marista" ujar Nabi Isa manambahi.

36Nabi Isa bakisah pulang.

“Nah, nang ini nah pulang. Kadada urang nang marabit baju hanyar ditambalakan ka baju nang lawas lantaran nang hanyar tu bisa maulah rabit nang lawas. Nang hanyar tu kada rasuk pang mun ditambalakan ka baju nang lawas. Nang hanyar gin rusak jua paampihannya. 37Nang kaya itu jua umpamanya mawadahi banyu anggur nang diulah matan kulit binatang. Kadada urang nang mambuati banyu anggur nang hanyar ka dalam wadah kulit nang lawas. Sualnya banyu anggur nang hanyar tu baragi wan mangaluarakan gas. Lalu wadah kulit nang lawas cagaran bungkas lalu kada kawa dibuati lagi. 38Banyu anggur nang hanyar mustinya dibuati ka dalam wadah kulit nang hanyar jua. 39Kadada urang nang hakun nginum banyu anggur nang hanyar imbah manginum banyu anggur nang lawas sualnya inya musti baucap, ’Banyu anggur lawas nang ini pang tanyaman pada banyu anggur nang hanyar" ujar Nabi Isa manutup kisah.

Nabi Isa bapandir nang kaya itu tadi gasan mamadahakan amun nang diajarakan Sidin kada rasuk amun dicampur lawan ajaran wan aturan bubuhan pamuka agama waktu itu.

6

Gulungan Parisi manuduh bubuhan pangikut Nabi Isa lantaran dianggap malanggar aturan hari Sabat.

6:1-5

1Wayah hari Sabat 4:3 hari Sabat: Manurut aturan agama wayah itu, urang kada bulih bagawi. Tagal ada babarapa nang manapsirakan manganai napa nang dianggap gawian., Nabi Isa lagi bajalan di ladang gandum. Bubuhan pangikutnya umpat jua. Tagal lantaran bubuhannya lapar, maka diputiknya ai bigi gandum, digusuknya lawan tangan, lalu dimakan isinya. 2Sakalinya ada jua pamuka-pamuka agama matan aliran Parisi di situ.

Lalu bubuhan Parisi baucap lawan pangikut-pangikut Nabi Isa, “Kanapa bubuhan ikam ni malanggar aturan-aturan hukum Nabi Musa? Kada bulih pang bagawian pada hari Sabat, nang kaya mamutik gandum ni nah, kada bulih!”

3Lalu Nabi Isa manyahut, “Mustinya bubuhan pian maingat lagi manganai napa nang dilakuakan Nabi Daud lawan kakawalannya wayah bubuhannya lagi lapar!”

4“Kemah suci Allah dimasukinya, ruti diambilnya lalu dimakannya, wan dibagi-bagaiakannya ka kakawalannya. Padahal cuma imam-imam haja nang bulih makan ruti nang itu. 5Aku, nang datang matan surga5:24 aku, nang datang matan surga: Lihati Lukas 5:24., nang bahak manantuakan napa nang bulih digawi wayah hari Sabat” ujar Nabi Isa manjalasakan.

Nabi Isa mawagasakan urang nang tangan kanannya kada kawa digarakakan.

6:6-11

6Wayah hari Sabat nang lain, Nabi Isa masuk ka rumah ibadah mambari caramah. Di situ ada saikung urang nang tangan kanannya kada kawa digarakakan. 7Ada jua guru-guru agama wan pamuka-pamuka agama aliran parisi nang handak mancari-cari kasalahan Nabi Isa sakira Sidin kawa disalahakan. Maka bubuhannya mahawasi tarus kalu ai Sidin mawagasakan urang garing wayah hari Sabat.6:7 Manurut hukum Nabi Musa, urang kada bulih bagawi wayah hari Sabat. Mawagasakan urang dianggap gawian ulih bubuhan tadi. Bila Nabi Isa mawagasakan urang pada hari Sabat, itu dianggap ulih bubuhannnya malanggar hukum Nabi Musa.8Tagal Nabi Isa sudah tahu pikiran bubuhannya.

Lalu Nabi Isa baucap ka urang nang tangannya lumpuh, “Ayu nah, badiri ka tangah sini nah ikam sakira sabarataan urang kawa malihat.”

Lalu badiri ai inya.

9“Nah, nang mana nang bulih dilakuakan wayah hari Sabat, artinya balaku baikkah atawa balaku jahatkah, manyalamatakan urangkah atawa mamatiꞌi urangkah?” ujar Sidin batakun ka guru-guru agama tadi.

Guru-guru agama tadi kadada nang manyahutnya. 10Lalu Nabi Isa malihat sakulilingan ka sabarataan urang nang ada di situ.

“Surung pang tangan ikam tu nah!” Sidin baucap ka urang nang tangan kanannya kada kawa digarakakan.

Lalu disurungnya ai. Langsung wagas tangannya. 11Malihat nang itu mambarangat ai hati musuh-musuh Nabi Isa lantaran bubuhannya maanggap kajadian nang itu malanggar aturan hari Sabat.

“Kita apai lah urang nang ini?” ujar musuh-musuh Nabi Isa barunding handak mamatiꞌi Sidin.

Nabi Isa mamilih dua balas urang rasul.

6:12-16

12Imbah itu, Nabi Isa naik ka bukit gasan badoa. Di situ Sidin badoa samalaman balantak ka subuh. 13Baisukannya Sidin mangiau bubuhan pangikut-pangikut Sidin. Di antara bubuhannya, dipilih Sidin dua balas urang nang disambat Sidin rasul. Bubuhannya nang dipilih tu bangaran: 14

Simun, nang dingarani Sidin Pitrus,

Andrias ading Simun,

Yakub,

Yahya,

Pilipus,

Bartulumius, 15

Matius,

Tumas,

Yakub bin Alpius,

Simun nang suah umpat mambibasakan juriat Nabi Ibrahim matan panjajahan Romawi, 16

Yudas bin Yakub,

wan Yudas Iskariut nang kaputingannya bahianat lawan Nabi Isa.

Nabi Isa bacaramah wan mawagasakan urang-urang sakit.

6:17-19

17Imbah itu, Nabi Isa turun matan bukit baimbai lawan pangikut-pangikut Sidin lalu bamandak wan badiri di tanah lapang. Di situ tu sudah banyak bakumpulan pangikut-pangikut Sidin nang lain. Ada nang datangan matan saluruh banua Yudea, kuta Yarusalim; wan ada jua matan kuta Tirus dan Sidun nang ada di pinggir pantai. 18Bubuhannya tadi datangan handak mandangarakan caramah Sidin wan ada jua nang handak minta diwagasakan panyakitnya. Nang kasarungan ruh-ruh jahat gin ampih kasarungan. 19Samunyaan urang handak manjapai awak Sidin sualnya di awak Sidin ada kuasa nang kaluar nang kawa mawagasakan wan mawarasakan urang.

Urang banyak handak mandangar caramah wan diwagasakan ulih Nabi Isa.

6:20-42

20Wayah itu, Nabi Isa manjanaki pangikut-pangikut Sidin, lalu baucap,

“Bahimunglah bubuhan ikam nang miskin6:20 miskin: Kata ’miskin’ di sini bisa baarti bubuhan pangikut Nabi Isa nang sudah maninggalakan harta-harta bubuhannya gasan maumpati Nabi Isa (lihati Lukas 5:11; 18:28)., lantaran bubuhan ikam sudah manjadi anggota karajaan Allah. 21Bahimunglah bubuhan ikam nang lapar, karna bubuhan ikam cagar dikanyangakan. 6:21 lapar: Kata ‘lapar’ di sini bisa baarti lapar tahadap makanan atawa bisa baarti urang nang bubur-bujur handak mangabdi lawan Allah atawa kadua-duannya. Kaina dalam karajaan Allah cagar ada aruh ganal. Lihati Lukas 13:28-29; 22:16, 30. Bahimunglah bubuhan ikam nang manangis lantaran bubuhan ikam cagaran tatawa. 22Bahimunglah wan basuka haja bubuhan ikam nang dimuari, ditolak, dihina, wan difitnah lantaran bubuhan ikam maumpati Aku, nang datang matan surga, 23sualnya pahalanya ganal banar gasan bubuhan ikam di surga kaina. Bubuhan nabi bahari gin diulah nang kaya itu jua. Lantaran itu, bubuhannya dapat pahala matan Allah. 24Cilakalah bubuhan ikam nang sugih, sualnya ikam sudah marasaakan nyaman wayahini. Kaina tinggal mahadang cilakanya haja lagi. 25Cilakalah bubuhan ikam nang wayahini kakanyangan, kaina ikam cagar kalaparan. Cilakalah bubuhan ikam nang wayahini tatawa. Kaina ikam cagar basadih wan manangis. 26Cilakalah bubuhan ikam amun hakun diambung urang tarus. Urang-urang bahari nang bapiragah jadi nabi gin diambung jua. Imbah itu bubuhannya dihukum Allah.

27Tapi kupadahilah, sayangi samuaan urang tamasuk musuh-musuh ikam. Babuat baiklah lawan urang nang muar lawan ikam. 28Mintalah lawan Allah sakira urang nang manyumpahi ikam mandapat barakah. Dua’akan nang baik-baik gasan samunyaan urang tamasuk urang nang manjahati ikam. 29Amun ada urang nang manapak pipi ikam gasan manyupani ikam, unjuki jua pipi nang subalahnya pulang. Amun jubah bubuhan ikam diambil urang, biarakan ha inya maambil baju ikam jua. 30Bariꞌi haja urang nang maminta lawan bubuhan ikam! Jangan maminta bulikakan ampun ikam nang sudah diambil urang. 31Kaya apa sakira urang-urang babuat baik lawan ikam? Nah, lakuakan jua nang kaya itu ka urang lain. 32Satiap urang ada haja nang sayang lawan inya. Ada jua nang kada sayang lawan inya. Amun bubuhan ikam cuma sayang wan urang nang sayang lawan bubuhan ikam, kada jadi bapahala! Urang-urang nang badusa gin sayang jua lawan urang-urang nang sayang lawan bubuhannya. 33Amun bubuhan ikam babuat baik cuma lawan urang-urang nang babuat baik lawan ikam, kada bapahala jua. Urang nang badusa gin babuat baik jua lawan urang nang babuat baik lawan inya. 34Amun bubuhan ikam mainjami cuma ka urang nang kawa mambulikakannya haja, kada bapahala jua. Urang badusa gin mainjami nang kaya itu jua.

35Tapi jangan nang kaya itu lah! Sayangi musuh-musuh bubuhan ikam. Babuat baiklah lawan bubuhannya. Injami haja bubuhannya. Kada usah baharap dibulikakan. Kaina tu ganal pahala bubuhan ikam. Amun ikam balaku nang kaya itu tadi, itu pang nang mambuktiakan kalu ikam sudah balaku kaya Nang Di Atas. Sualnya Nang Di Atas tu baik jua lawan samunyaan urang tamasuk nang jahat wan nang kada manyukuri pambarian-Nya. 36Abah surgawi katuju manulungi urang. Maka bubuhan ikam musti katuju jua manulungi urang nang kaya Abah nang di atas. 37Jangan maniwas urang sakira bubuhan ikam kada ditiwas urang jua! Jangan mahakimi urang sakira bubuhan ikam kada dihakimi urang jua! Ampuni haja! Kaina gin ikam diampuni jua. 38Bariꞌi! Kaina ikam gin dibariꞌi jua. Bariꞌi nang baik. Ikam gin cagaran dibariꞌi nang baik jua. Sabujurannya bubuhan ikam cagar baulihi pambarian nang banyak banar nang sudah ditakar bajubung gasan ikam. Sualnya takaran nang ikam pakai gasan urang cagar dipakai jua gasan ikam.

39Urang picak kada kawa manuntun urang picak! Kaina kaduduanya bisa tabarusuk ka dalam luang.” 40“Kadada pang murid nang tapintar pada gurunya. Tagal amun inya cangkal tuntung balajar, kawa ai sama pintarnya kaya gurunya. 41Kanapa ikam malihat sahimpil kayu di mata dangsanak ikam, tagal balokan di mata ikam saurang, kada ikam lihat? 42Mana kawa ikam baucap lawan dangsanak ikam, ‘Dangsanakku, maraha aku mangaluarakan sahimpil kayu tu di mata ikam’, sadangkan di mata ikam saurang ada balokan nang kada ikam lihat? Ui, urang-urang nang bapiragah alim, kaluarakan dahulu balokan nang ada di mata ikam saurang! Hanyar ikam kawa jalas malihat wan kawa mangaluarakan sahimpil kayu nang ada di mata dangsanak ikam” ujar Nabi Isa manutup caramah.6:42 Nilai carita tadi: urang kada bulih mangaritik urang lain sualnya bahanu kasalahan inya bisa taganal pada kasalahan urang lain. Lawan pulang inya gin rancak kada sadar wan kasalahannya saurang.

Caramah Nabi Isa: Kalakuan urang manggambarakan pikiran wan hati urang.

6:43-45

43Nabi Isa bakisah pulang, “Kadada puhun nang baik nang mahasilakan buah nang kada baik. Kaya itu jua, kadada puhun nang kada baik nang mahasilakan buah nang baik. 44Sualnya satiap puhun dipinandui matan buahnya. Puhun rukam kada babuah limau. Lawan pulang, kumpai baduri kada babuah tomat. 45Urang nang baik mangaluarakan hal-hal nang baik matan hatinya nang baik. Urang nang jahat mangaluarakan hal-hal nang jahat matan hatinya nang jahat. Sualnya napa nang diucapakan urang kaluar matan hatinya.”

Nabi Isa manjalasakan kanapa urang musti maasi ajaran Sidin.

6:46-49

46“Kanapa maka bubuhan ikam mangiau Aku ‘Junjungan’ tagal kada maasi lawan Aku? 47Urang nang datang, mandangar wan maasi pandiranku, inya kaya urang nang 48baulah rumah. Urang tu manabuk dalam-dalam sampai ka batu, lalu pundasi rumah diulah di atas batu sakira nahap. Bilanya banyu baꞌah ganal datang lalu mahantam rumahnya, rumah nang itu kada rabah sualnya pundasinya nahap banar. 49Sadangkan, urang nang mandangar pandiranKu tagal kada maasi, inya kaya urang nang baulah rumah di atas tanah nang kada bapundasi. Bilanya banyu baꞌah ganal datang, lalu ai rumah tu tahambur barataan.”

7

Nabi Isa mawagasakan sasuruhan komandan matan jauh.

7:1-10

1Imbah tuntung bacaramah, bulik ai Sidin ka kuta Kapernaum. 2Di situ ada saikung komandan Rumawi nang baisian saikung sasuruhannya nang disayanginya banar. Sasuruhannya tu garing bangat wan parak mati. 3Wayah komandan tu mangatahui manganai Nabi Isa, disuruhnya babarapa tatuha juriat Nabi Ibrahim mandapati Sidin maminta supaya datang gasan mawagasakan sasuruhannya. Lalu tulakan ai bubuhannya ka wadah Nabi Isa. 4Wayah batamuan wan Nabi Isa, bubuhannya mamohon banar sakira Sidin hakun manulungi.

Lalu bubuhannya baucap ka Nabi Isa, "Urang nang itu tu wajar haja pian tulungi 5sualnya sidin tu baik banar budinya. Sidin manyayangi banar lawan urang kita. Sidin tu pang nang maulahakan rumah ibadah gasan kami."

6Lalu Nabi Isa tulakan baimbai lawan tatuha-tatuha tadi. Pas bubuhannya parak sampai rumah komandan tadi, komandan tu manyuruh kakawalannya manyampaiakan pasan ka Nabi Isa,

"Junjungan kada usah bangalih-ngalih gin. Sualnya ulun ni kada pantas Pian elangi. 7Ulun gin kada pantas mandapati Pian. Pian baucap sabatik gin, maka wagasam sasuruhan ulun kaina. 8Sualnya ulun ni gin saurang bawahan jua wan dibawah ulun ada lagi parajurit-parajurit nang musti maasi samunyaan parintah ulun. Amun ulun manyuruh parajurit tu tulak, musti tulak inya. Amun ulun manyuruh ka prajurit nang lain, ‘Ka sia ikam!’, musti ka sia inya. Amun ulun manyuruh ka sasuruhan ulun, ‘Gawi nang ini!’, musti manggawi inya" ujar pasan komandan tadi ka Nabi Isa.

9Imbah mandangar ucapan komandan tadi, Nabi Isa tahiran-hiran ucapannya sambil manulih ka urang banyak nang ada di situ lalu baucap,

“Umaailah! Aku kada suah lagi manamui urang nang baiman kaya ini. Baarti sidin tu bujur-bujur baiman ka aku. Takuat sidin imannya pada juriat Nabi Ibrahim! 10Imbah urang-urang suruhan komandan tu bulikan, lalu didapatinya sasuruhan komandan tu sakalinya sudah sigar (sehat) pulang.

Nabi Isa mahidupakan urang nang sudah mati.

7:11-17

11Kada lawas limbah nitu, Nabi Isa lawan bubuhan pangikut Sidin tulakan ka kuta Nain. Banyak urang nang lain bajurut-jurut maumpati Sidin jua. 12Parak garbang kuta nang itu, ada urang kuta bajurut-jurut manandu kaluar saikung urang nang sudah mati. Urang nang mati tu anak lalakian saikungannya, umanya sudah balu. 13Pas Junjungan malihat bibinian balu tu, Sidin maras banar, lalu baucap, “Pian, kada usah basadih. Kada usah manangis, Cil ai!”

14Diparaki Sidin tanduannya, lalu dijapai Sidin.

Parahatan nang manandu bamandak, lalu Nabi Isa baucap “Nak, bapuat ikam nak!”

15Imbah itu, sakalinya bapuat ai anak nang sudah mati tu, baduduk inya lalu kawa bapandir pulang.

"Cil, ini nah anak Pian" ujar Nabi Isa.

16Imbah malihat kajadian tu, samunyaan urang takajut wan takagum-kagum.

“Nabi nang mulia sudah datang di tangah-tangah kita, Allah sudah datang manulungi umat-Nya” ujar bubuhannya sambil mamuji Allah.

17Lalu mujijat Nabi Isa tadi tahabar ka unjut-unjut Yudea wan ka unjut-unjut banua higa-mahiganya.

Nabi Yahya batakun manganai Nabi Isa.

7:18-35

18Imbah Nabi Yahya mandangar habar manganai kajadian nang itu matan pangikut-pangikutnya, lalu sidin mangiau dua ikung pangikutnya 19wan nang badua tu disuruh mahadap Nabi Isa gasan batakun, “Piankah Al Masih nang dijanjiakan Allah tu? Atawa kami mahadang urang nang lain lagi nang diutus Allah?” Nang kaya itu pasan Nabi Yahya. 20Lalu tulakan ai kaduduannya mandapati Nabi Isa.

“Guru, Nabi Yahya manyuruh kami batakun, Piankah Al Masih nang dijanjiakan Allah tu? Atawa urang lain lagi nang musti kami hadangi?” ujar kaduduannya batakun. 21Wayah nitu, banyak urang diwagasakan, ruh-ruh jahat disuruh bajauh, wan urang picak diwagasakan ulih Nabi Isa.

22Lalu Nabi Isa baucap, “Bulikan ja bubuhan ikam, padahakan lawan Nabi Yahya napa-napa nang sudah ikam lihat wan sudah ikam dangar. Nang picak sudah kawa malihat, nang lumpuh sudah kawa bajalan, urang kusta sudah manjadi barasih7:22 Kata ’barasih’ di kalimat tadi baarti kada najis lagi, dibulihakan pulang basambahyang bajamaah. lantaran wagas pulang, urang tuli sudah kawa mandangar, urang mati sudah dihidupakan pulang, lawan pulang Habar Baik sudah jua dihabarakan ka urang-urang miskin. 23Babahimunglah urang-urang nang baiman ka Aku biar Aku ni lain daripada nang diharapakan urang!”

24Imbah bubuhan pangkut Nabi Yahya bulikan, lalu Nabi Isa bamula bapandir ka urang-urang nang ada di situ manganai Nabi Yahya.

“Sabalum palayanan-Ku bamula, kanapa bubuhan ikam rancak bajalan jauh kaluar masuk padang pasir handak malihat Nabi Yahya? Gasan malihat sasuatu nang biasa hajakah nang kaya puhun paring nang digoyang angin? Kada mungkin, kalo? 25Amun kada gasan malihat puhun paring, gasan malihat urang sugih nang babaju haratkah? Kadada bataha ada pang disana. Amun handak malihat nang itu, adanya cuma di istana raja haja. 26Maka bubuhan ikam handak malihat siapa garang? Saurang nabikah? Nah, bujur tu! Kupadahilah bubuhan ikam, malah sidin itu labih panting dari saurang Nabi. 27Lantaran manganai sidin tu, ada tatulis dalam Kitab Suci Taurat:

‘Lihat ja, Aku mautus utusanKu badahulu pada Ikam,

inya cagar mambuka jalan Ikam sabalum Aku mautus Ikam.’

28“Di antara urang nang diranakakan ulih babinian kadada darajatnya labih mulia pada Nabi Yahya. Tagal nang paling randah gin dalam Karajaan Allah, labih mulia darajatnya pada inya.”

29Samunyaan nang mandangarakan pandiran Nabi Isa, tamasuk tukang-tukang tagih pajak, maakui kabanaran Allah, lantaran bubuhannya sudah dimandiꞌi ulih Nabi Yahya sabagai ciri partobatan. 30Tagal urang-urang matan aliran Parisi wan guru-guru agama mambantah kahandak Allah lantaran bubuhannya kada hakun dimandiꞌi Nabi Yahya sabagai ciri partobatan.

31Nabi Isa manarusakan caramahnya, “Aku musti mancuntuhakan gasan gambaran kabanyakan urang nang hidup pada zaman wayahini. 32Bubuhannya nang kaya dua kalumpok kakanakan nang bamain di halaman. Kalumpok nang satu bakiau ka kalumpok nang kadua,

‘Saban kalian kami mambawai bubuhan ikam bamain, bubuhan ikam tatap kada hakun! Amun kami maniup lagu tarian pakai suling,

bubuhan ikam kada hakun baigal.

Tagal wayah kami bamain nang basadih,

bubuhan ikam kada hakun manangis.’

33Kakanakan tadi gambarannya urang-urang wayahini. Sualnya wayah Nabi Yahya datang, inya rancak bapuasa wan inya kada manginum banyu anggur. Tagal, bubuhan ikam baucap, ‘Inya kasarungan ruh jahat pang.’ 34Lalu, Aku, nang datang matan surga,7:34 aku, nang datang matan surga: Lihati Luk. 5:24. datang jua, lalu makan wan nginum. Lalu bubuhan ikam baucap, ‘Lihati ja nang katuju mambantas, si pamabuk, wan kawal tukang-tukang tagih pajak wan urang-urang badusa lainnya. 35Biar nang kaya itu, kabijaksanaan Allah musti haja tabukti bujur malalui urang-urang nang manarimanya wan malakuakannya.”

Batis Nabi Isa diminyaki ulih saikung lahung.

7:18-35

36Ada saikung pamuka agama7:36 Pamuka agama nang dimaksud tu matan aliran Parisi. Urang nang ini lain pangikut Nabi Isa. nang bangaran Simun. Simun tu manyarui Nabi Isa gasan makanan di rumahnya saurang. Lalu datang ai Nabi Isa ka rumahnya lalu umpat makan baimbai. 37Di kuta nang itu, ada jua saikung lahung. Pas inya mandangar amun Nabi Isa ada di situ, datang ai inya mambawa sabutul pualam nang baisi minyak harum. 38Inya badiri di balakang Nabi Isa, parak batis Sidin nang duduk bahiring nang batisnya bahunjur. Lalu manangis ai inya sampai banyu matanya titikan mambasahi batis Sidin. Imbah itu, batis Sidin dilapnya lawan rambutnya. Batis Sidin diciumnya sabagai ciri hurmat, lalu dituanginya minyak harum. 39Pas Simun malihat kajadian nang itu, inya bapandir dalam hati, “Amun Inya dasar saurang nabi, musti tahu Inya siapa babinian nang manjapainya tu, wan dusa-dusa nang suah diulahnya.”

40Lalu ujar Nabi Isa manyahuti pikiran-pikiran Simun, “Aku tahu ai, Simon ai, urang ni! Ada nang handak Kupadahakan lawan ikam.”

“Pian sambat haja!” ujar Simun.

41“Ada dua urang nang bahutang lawan urang. Nang saikung bahutang sabanyak dua bulan gaji, nang saikungnya bahutang sabanyak dua tahun gajinya. 42Lantaran kada kawa bayar, hutang inya badua tu dihapus. Nang mana nang labih mangasihi tukang pinjam duit tu?” ujar Nabi Isa batakun. 43“Asanya urang nang paling banyak hutangnya pang” ujar Simun manyahut.

“Bujur banar ikam tu!” ujar Nabi Isa.

44“Lihati ja inya ni! Wayah Aku masuk ka rumah ikam, ikam kada mambari banyu gasan mambasuh batisku nang rigat nang kaya adat kita. Tagal, inya ni mambasuh batisku lawan banyu matanya, lalu dilapnya lawan rambutnya.” 45“Ikam, Simun ai, kada mancium Aku nang kaya adat kita. Tagal inya ni manciumi tarus ka batisKu. 46Ikam kada maminyaki rambutku nang kaya adat kita. Tagal inya ni maminyaki batisKu lawan minyak harum. 47Makanya kasihnya nang tulus ni wan Aku mambuktiakan amun dusanya nang banyak tu sudah diampuni. Tagal nang sadikit diampuni, sadikit jua manyayangi Tuhan” ujar Nabi Isa manjalasakan lawan Simun.

48“Nah, dusa ikam sudah Kuampuni” ujar Nabi Isa ka lahung tadi.

49“Bah! Inya ni kada bahak maampuni dusa-dusa urang! Allah haja nang kawa maampuni dusa urang tu! Syirik inya ni!” ujar bubuhan pamuka agama nang umpat makan di situ.

50“Ikam disalamatakan lantaran ikam baiman ka Aku. Bulik ja ikam lawan hati nang lapang bahagia!” ujar Isa ka lahung tadi.

8

Babinian-babinian nang manulungi Nabi Isa dalam palayanan Sidin.

8:1-3

1Kada lawas limbah nitu, Nabi Isa bakuliling ka kuta-kuta wan ka kampung-kampung gasan bacaramah wan mahabarakan habar baik manganai Karajaan Allah, iaitu nang kaya apa sakira urang kawa masuk ka dalam Karajaan Allah. Umpat jua bubuhan pangikut Sidin. 2Ada jua bibinian-bibinian nang sudah diwarasakan Sidin matan roh jahat. Ada Maryam, nang baasal matan kuta Magdalena. Dahulunya inya suah dirasuki ulih tujuh ruh jahat, lalu inya diwarasakan jua ulih Nabi Isa. Ada jua Yoana, bininya Khusa, nang tukang simpan duit raja Herodes. 3Ada jua Susana wan ada jua babinian-babinian lain. Samunyaan babinian-babinian nang itu umpat mambari’i ungkos-ungkos gasan palayanan rombongan Nabi Isa.

Kisah bahambur banih di ampat macam tanah.

8:4-8

4Wayah itu, urang-urang tatarusan badatangan matan banyak kuta handak mandatangi Nabi Isa. Pas urang-urangnya saling banyakan takumpulan, hanyar Sidin bamula bakisah.

5“Nah, ini nah ada satu kisah. Ada saikung patani nang mahambur banih di ladangnya8:5 Mahambur banih adalah cara mananam banih pada jaman Nabi Isa.. Sapalih tagugur di tanah jalanan, lalu tajajak urang, wan dipatuki burung sampai lingis. 6Sapalih tagugur ka tanah nang babatu-batu. Banih nang itu tumbuh haja. Lalu layu lantaran tanahnya kadada banyunya. 7Sapalih tagugur di tanah di kumpai nang baduri. Tapi kumpainya nang manang. 8Sisanya digugurakan di tanah nang subur. Nah, tumbuh subur ai lalu babuah, saratus kali lipat daripada banih nang dihamburakan” ujar Nabi Isa manutup kisah tadi.

“Ingatakanlah pandiranku tadi tu nah” ujar Nabi Isa manambahi.

Nabi maungkai arti kisah banih nang dihambur.

8:9-15

9“Guru, umpat batakun, bulihlah? Apa garang maksud kisah pian tadi?” ujar sapalih pangikut Sidin nang kada tapi paham.

10“Bubuhan ikam dibari pangatahuan manganai rahasia-rahasia karajaan Allah. Tagal gasan nang lain, dilajari lawan kisah-kisah haja. Bubuhannya mandangar haja tapi kada paham sualnya Allah bakahandak supaya napa nang ditulis ulih Nabi Yasaya tajadi. Nang ditulisnya tu babunyi nang kaya ini nah,

‘Biar bubuhannya banyak malihat mujijat-mujijat,

bubuhannya kada cagaran paham napa nang tajadi.

Wan biar bubuhannya tatarusan mandangarakan ajaran,

bubuhannya kada cagaran paham jua’” ujar Nabi Isa manyahut tatakunan tadi.

11“Ini nah arti kisah tadi nah” ujar Nabi Isa manjalasakan.

“Banih nang dihamburakan tadi, itu Pirman Allah. 12Banih nang tagugur katanah jalanan tadi, itu urang nang mandangar Pirman Allah. Tagal lantaran Iblis nang datang marampas Pirman tadi matan hati urang tu, maka urang tadi kada parcaya wan kada disalamatakan matan hukuman dusa-dusanya. 13Banih nang tagugur di tanah nang babatu-batu tu, itu urang nang mandangar Pirman tadi wan himung banar manarimanya. Tagal nang kaya banih nang akarnya kada kawa tumbuh lagi, artinya inya parcaya satumat haja. Lantaran hidupnya sasain ngalih, lalu inya kada parcaya lagi. 14Banih nang tagugur di tanah nang bakumpai baduri tu, itu urang nang mandangar haja. Lalu nang kaya banih tu tumbuhnya kalah wan kumpai tadi, inya kalah lantaran inya mamantingakan hal-hal duniawi haja. Lalu inya kada taat lagi lawan Pirman Allah. 15Nah, lain lagi banih nang tagugur di tanah subur tu, ini urang nang mandangarakan Pirman tadi lalu maingatakannya tarus sampai bujur-bujur taat. Lalu nang kaya banih nang babuah, inya urang-urang nang bujur-bujur manarima wan maamalakannya.”

Nabi Isa manjalasakan kabanaran Sidin harus dipadahakan ka urang.

8:16-18

16Nabi Isa bakisah pulang,

"Kadada pang urang nang malikit lampu lalu ditukupinya pakai balanai atawa diandaknya kabawah ranjang. Lampu tu musti diandaknya di wadah nang tinggi nyaman urang nang masuk ka rumah kawa malihat cahayanya nang tarang. 17Nang kaya itu jua, Aku bacaramah mamakai kisah. Nang wayahini artinya dirahasiaakan, tagal kaina samunyaan cagaran jalas katahuan. Nang wayahini kada jalas, kaina cagaran jalas. 18Lantaran itu, dangarakan baik-baik caramahKu! Urang nang hakun manarima ajaranKu, Allah pacang manambahi kamampuan inya supaya magin bapaham. Tagal urang nang kada hakun manarima ajaranKu, biar inya baisi pikiran amun inya paham sadikit, Allah cagar maambil kamampuannya gasan mamahaminya."

Nabi Isa manjalasakan siapa-siapa nang dianggap kulawarga Sidin.

8:19-21

19Imbah itu, datang ai uma lawan dangsanak Nabi Isa handak badapat lawan Sidin. Sakalinya kada kawa masuk ka rumah tu nah, lantaran banyak banar urang bakakajalan.

20Tagal di situ ada saikung urang nang mamadahakan, “Junjungan, itu nah ada uma lawan dangsanak Pian di luar. Handak badapat Pian jar.”

21Lalu Nabi Isa manyahut, “Samunyaan urang nang mandangar wan manaati Firman Allah, itu pang nang Kuanggap kaya kulawargaKu.”

Nabi Isa maranaiakan angin ribut.

8:22-25

22Wayah itu, Sidin wan pangikut-pangikut Sidin babuatan ka dalam sabuah parahu.

Lalu ujar Sidin, “Ayu kita manyubarangi danau.”

Lalu tulakan ai bubuhannya. 23Parahatan balayar, Sidin taguring. Bakakajutan datang angin ribut. Parahunya kamasukan banyu sampai parak tinggalam. 24Bubuhan pangikut Sidin manggarak Sidin.

“Guru bamatian kita ini nah(means ’hampir tajadi’)!” ujar bubuhannya.

Badiri ai Nabi Isa.

“Angin, baranai pang ikam!” ujar Sidin manyuruh angin ribut tadi.

Imbah Nabi Isa baucap nang kaya itu, baranai ai angin ribut tu. Lawan banyu kada bagalombang lagi.

25“Mustinya bubuhan ikam baiman lawan Aku” ujar Sidin.

“Umaailah, hibat banar Sidin ni. Sidin manyuruh angin ribut baranai. Lalu, angin ributnya maasi lawan Sidin! Langsung baranai haja!" ujar bubuhannya batakun-takun pina katakutanan wan takajut.

Nabi Isa manyuruh ruh-ruh jahat bajauh.

8:26-39

26Kada lawas imbah itu, sampai ai bubuhannya kasubarang danau Galilea di banua urang Gerasa. 27Pas Nabi Isa turun ka tanah, Sidin didatangi saikung lalakian nang kasarungan ruh-ruh jahat. Urang tu datang matan kuta. Inya sudah lawas batilanjang. Lawan pulang inya kada hakun guring di rumah. Inya guring di guha pakuburan haja.8:27 Wayah jaman itu, biasanya kuburannya babentuk guha.

28-29Rancak sudah ruh-ruh jahat tadi maulah urang tu mahamuk. Maka gasan manjaganya sakira kada mahamuk lagi, tangan lawan batisnya dipasung lawan rantai. Tagal biar dipasung lawan rantai, rantainya gin kawa dipagatnya. Lalu inya dibawai ruh-ruh jahat ka wadah-wadah nang sunyi. Imbah mandatangi Nabi Isa, inya langsung basujut di hadapan Sidin.

"Bajauh ikam!" ujar Nabi Isa manyuruh ruh-ruh jahat tadi bajauh.

“Nabi Isa! Anak Nang di Atas, nang diutus Allah nang Mahatinggi! Handak baapa pian lawan ulun? Tolong pang jangan disiksa ulun!” ujar urang nang kasarungan tadi sambil basuara nyaring.

30“Ngaran ikam siapa garang?” ujar Nabi Isa batakun.

“Kami banyak!” ujar urang tu manyahut.

Inya baucap nang kaya itu lantaran banyak banar ruh-ruh jahat nang sudah manyarunginya.

31“Junjungan, tuluuuung! Kami jangan diusir ka naraka! 32Ijinakan kami masuk ka babi-babi nang itu!” ujar ruh-ruh jahat tadi bakali-kali mamohon ka Nabi Isa.

Kada jauh matan situ, banyak babi nang lagi makanan di pinggiran bukit.

“Ayu ja. Bubuhan ikam marasuki ka awak babi-babi nang itu nah” ujar Nabi Isa mambulihakan.

33Langsung ai ruh-ruh jahat tadi kaluaran, lalu langsung ai babi-babi nang banyak tu dirasukinya. Bukahan ai babi-babi tu, lalu tajunan tumatan pinggir tabing ka dalam danau. Mati lamasan ai babi-babi tu.

34Imbah malihat kajadian tadi, bubuhan tukang jaga babi bagagas bukahan ka kuta wan ka kampung-kampung nang parak sambil mahabarakan kajadian nang itu. 35Urang-urang nang hanyar mandangar kajadian nitu datangan handak malihat jua napa nang tajadi. Wayah badapat lawan Nabi Isa, bubuhannya malihat urang nang bakas kasarungan tadi tu, sudah babaju wan sudah waras. Inya lagi baduduk parak batis Nabi Isa. Maka takutan ai bubuhan nang hanyar datang tadi, sualnya bubuhannya hanyar haja tahu manganai kuasa Nabi Isa. 36Urang-urang nang manyaksiakan kajadian nang itu mangisahakan ka urang-urang lain di situ kaya apa urang tadi bisa waras. 37Lalu samunyaan panduduk di banua Gerasa itu maminta banar sakira Nabi Isa bajauh matan banua nang itu sualnya bubuhannya takutan banar lawan kuasa Nabi Isa.

Imbah itu, Nabi Isa handak babuat ka dalam parahu wan handak bulik ka subarang danau.

38Lalu, urang nang hanyar waras tadi mandatangi Nabi Isa lalu baucap, “Ulun handak umpat lawan Pian. Kamana haja! Kawalah?”

39“Bulik haja gin ikam! Kisahakan samunyaan nang Allah parbuat lawan ikam!” ujar Nabi Isa manyahut.

Maka tulak ai urang tadi ka saluruh kuta, lalu dikisahakannya napa nang dilakuakan Nabi Isa lawan inya.

Nabi Isa mawagasakan babinian nang pandarahan tarus, lalu mahidupakan pulang saikung anak babinian.

8:40-56

40Imbah Nabi Isa babulik ka subarang danau Galilea, urang himung banar manyambut Sidin. Sualnya bubuhannya rahatan mahadang-hadang kadatangan Sidin. 41Di situ ada saikung lalakian nang bangaran Yairus nang mahadangi jua. Sidin tu kapala rumah ibadah.

“Guru, tulungi pang ulun! Anak ulun garing bangat, parak mati. Tulung!” ujarnya sambil basujut di hadapan Nabi Isa.

42Anak babinian nang saikungannya matan Yairus tu baumur kurang labih dua walas tahun. Rahatan Nabi Isa baampah ka wadah urang tadi, Sidin dikajali ulih urang-urang banyak.

43Di situ ada saikung babinian nang sudah dua walas tahun maarit pandarahan paranakannya tarus-manarus. Sudah habis banyak hartanya lantaran inya baubat ka mana-mana. Tagal kadada saikung-ikung tabib nang kawa mawagasakannya. 44Diparakinya Nabi Isa matan balakang. Dijapainya rumbai jubah Sidin. Langsung ampih pandarahannya.

45Lalu Nabi Isa baucap, “Siapa garang nang manjapai Aku ni?”

“Guru, sing banyakan urang bakajal-kajal di higa Pian. Kanapa maka sampai Pian batakun nang kaya itu?” ujar Pitrus manyahut lantaran saikung-ikung kadada nang maakuinya.

46“Aku sudah tahu ada saikung urang nang manjapai rumbai jubahKu sualnya Aku ni marasa ada kuasa kaluar matan awakKu" ujar Nabi Isa manyahut.

47Wayah babinian tu sadar amun kalakuannya sudah katahuan, diparakinya ai Nabi Isa sambil manggatar. Langsung basujut ka hadapan Sidin. Lalu bakisah ai inya ka samunyaan urang kanapa maka inya manjapai rumbai jubah Sidin. Dikisahakannya jua amun inya langsung wagas wayah itu jua.

48“Ui anak ku, ikam wagas lantaran ikam baiman ka Aku. Tulak ja ikam lawan hati nang lapang bahagia" ujar Nabi Isa baucap lawan babinian tadi.

49Wayah Nabi Isa masih bapandir, ada urang nang datang matan rumah Jairus.

“Anak ikam sudah maninggal. Ikam kada usah manga-ngalihi Guru gin!” ujar urang tadi ka Jairus.

50Pandirannya tadi didangar ulih Nabi Isa.

“Kada usah takutan! Baiman ja ka Aku. Anak ikam cagaran waras!” ujar Sidin ka Yairus.

51Lalu, Nabi Isa baimbai ai wan Yairus ka rumahnya. Imbah sampai di rumah Yairus, Nabi Isa manangati urang umpat masuk kacuali Pitrus, Yahya, Yakub, Yairus wan uma anaknya tu haja. 52Samunyaan urang nang di luar rumah tu rahatan manangisi wan maratapi anak nitu.

“Kada usah ditangisi gin. Anak nitu kada mati. Inya guring haja," ujar Nabi Isa baucap ka urang banyak tadi.

53Sapalih urang di situ, ada nang mananawaakan Sidin sualnya urang-urang tadi tahu anak babinian tu sudah mati. 54Lalu Nabi Isa masuk ka rumah lalu mamingkuti tangan anak bibinian tu.

“Nak! Bapuat ikam!” ujar Nabi Isa baucap ka anak babinian tadi. 8:54 Kata ’bapuat’ dalam bahasa Banjar Hulu nang artinya sama lawan ‘babangun’ dalam bahasa Banjar Kuala.

55Lalu, anak bibinian tu hidup pulang. Lalu, babangun ai anak tu. Imbah itu, Nabi Isa manyuruh mambari makan. 56Kuitan anak nang itu jadi tahiran-hiran.

“Bahinipan haja. Kada usah dikisahakan gin ka urang-urang sual kajadian nang ini” ujar Nabi Isa manangati bubuhannya.

9

Nabi Isa mautus kaduablas urang pangikut Sidin.

9:1-6

1-2Wayah itu, Nabi Isa manyuruh kaduablas urang pangikut Sidin bakumpul lalu Sidin baucap,

“Nah, dangarakan baik-baiklah, bubuhan ikam Kusuruh tulak ka kuta-kuta lain, bubuhan ikam Kutugasakan mahabarakan kadatangan karajaan Allah, wan Kubari kuasa sakira kawa manyuruh ruh-ruh jahat bajauh, wan jua Kubari kuasa sakira kawa maampihi urang-urang nang bapanyakitan.

3“Amun bubuhan ikam tulakan kaina, kada usah mambawa tungkat, kada usah mambawa kadut, kada usah mambawa makanan, kada usah mambawa duit, atawa baju tilasan. Pokoknya kada usah basangu napa-napa. 4Amunnya kaina di kuta tu, ada warga nang hakun manarima bubuhan ikam, bubuhan ikam bagana ja di situ sampai tuntung napa nang kutugasakan lawan bubuhan ikam. 5Tagal amun bubuhan ikam kada ditarima di kuta tu, lalui haja kuta nang itu. Kibasakan haja dabu nang ada di salawar bubuhan ikam. Itu cirinya Allah cagar mahukum warga kuta tu lantaran kada hakun manarima utusan Allah.”

6Lalu tulakan ai bubuhannya malaksanakan tugas napa-napa nang diparintahakan Nabi Isa tadi.

Raja Hirudis pusang banar lantaran mujijat-mujijat tadi.

9:7-9

7Wayah itu, Raja Hirudis, nang bakuasa di banua Galilea, marasa pusang banar ada baidabul masalah mujijat-mujijat nang itu. Ada nang manyambat Nabi Yahya sudah hidup pulang. 8Nang lain manyambat Nabi Ilyas atawa nabi nang tadahulu hidup pulang wan maulah mujijat-mujijat di situ.

9Raja Herudis baucap pina pusang, “Maka anak buahku sudah kusuruh mamanggal kapala Nabi Yahya. Ini siapa pulang nang maulah hal-hal nang kaya itu?”

Lantaran itu, Hirudis rancak bausaha handak badapat lawan Nabi Isa.

Nabi Isa mambari makan lima ribu urang, banyaknya.

9:10-17

10Imbah bulikan matan malakuakan tugas-tugas tadi, pangikut-pangikut Sidin mamadahakan lawan Nabi Isa napa-napa nang sudah bubuhannya lakuakan. Lalu Nabi Isa mambawai bubuhannya ka sabuah kampung nang bangaran Betsaida sakira kawa bajauh matan urang banyak. 11Sakalinya katahuan urang banyak, balalu ai urang banyak tu maumpatinya. Tagal Sidin mambulihakan haja bubuhannya umpat, lalu Sidin bacaramah manganai karajaan Allah, imbah itu maampihi urang-urang nang baisi bamacam-macam panyakit.

12Parak sanja, kadua walas pangikut Sidin mandatangi Sidin lalu baucap,

“Guru, suruh pang bubuhannya tu tulakan ka kampung-kampung nang parak sini sakira bubuhannya kawa manukar makanan wan mancari wadah bamalam. Sualnya di sini kadada napa-napa. Lawan pulang, bubuhannya bisa kalaparan.”

13-14“Kada usah gin. Bubuhan ikam haja nang mambari makan urang nang banyak tu” ujar Nabi Isa manyahut.

“Asa kada mungkin Guru ai. Kami cuma baisi lima bigi ruti wan dua ikung iwak haja. Kada kawa pang mambari makan urang sabanyak nang itu! Maka urangnya malima ribu ikung lalakiannya” ujar bubuhan pangikutnya pina pusang.

“Kaya ini ja, suruh bubuhannya dudukan bakalumpuk-kalumpuk, sakalumpuknya kira-kira lima puluh urang” ujar Nabi Isa manyuruh pangikutnya.

15Lalu dilaksanakannya ai napa nang disuruh ulih Nabi Isa tadi. 16Imbah itu, diambil Nabi Isa ruti nang lima bigi tu lawan iwak nang dua ikung tu. Sidin manangadah ka langit, sambil maucap syukur lawan Allah. Imbah itu, ruti tu diribit-ribit Sidin. Lalu dibagiakan Sidin ka bubuhan pangikut Sidin sakira kawa dibagiakan pulang ka urang-urang banyak tu. 17Sakalinya, samunyaan urang marasa kanyang sampai makanan tu balabihan. Imbah labihannya tu dikumpulakan, sakalinya takumpul dua walas bakul labihannya.

Pitrus baucap, “Pian ni Al Masih nang dijanjiakan Allah!”

9:18-21

18Nabi Isa lagi badoa saurangan. Imbah itu datangan pangikut-pangikut Sidin.

Lalu Nabi Isa batakun, “Ujar urang, Aku ni siapa?”

19Lalu, bubuhannya manyahut, “Ada nang manyambat Pian Nabi Yahya. Ada jua nang lain manyambat Pian Nabi Ilyas. Ada jua nang manyambat Pian salah saurang nabi, nang hidup pulang.”

20“Tagal amun pandapat bubuhan ikam pang, Aku ni siapa?” ujar Nabi Isa batakun pulang lawan pangikutnya.

“Pian ni Al Masih nang dijanjiakan Allah!” ujar Pitrus manyahut.9:20 Dalam kitab Suci Taurat, Al Masih dibari kuasa ulih Allah gasan manjalanakan palayanan suci. Wayah itu, Pitrus wan urang-urang matan juriat Nabi Ibrahim maharapakan Al Masih mambibasakan juriat Nabi Ibrahim matan panjajahan musuhnya. Dalam Quran ada tatulis manganai Al Masih nang husus gasan Nabi Isa haja (Al-Imran 3:45, An-Nisa 4:157,171,172, Al-Maidah 5:17, 72, Al-Tawbah, Al-Baraah 9:30, 31).

21"Nah, amun kaya itu, bubuhan ikam kada usah bakisah-kisah ka urang lain manganai hal ini” ujar Nabi Isa manangati bubuhan pangikutnya.

Nabi Isa mangisahakan pandaritaannya wan wafatnya

9:22-26

22Nabi Isa baucap lawan pangikut-pangikut-Nya, “Nang datang matan di surga9:22 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. sudah ditakdirakan Allah gasan banyak mandarita wan ditolak ulih pamuka-pamuka agama, imam-imam basar, wan guru-guru agama. Imbah itu, Inya kaina dimati’i ulih urang, tagal pada hari nang katiga Inya cagar dihidupakan pulang.”

23Imbah itu, Nabi Isa baucap wan urang banyak nang takumpul di situ,

“Amun urang handak jadi pangikutKu, saban hari inya musti mambuang kahandaknya saurang, musti sanggup disambati, sanggup mandarita wan sanggup mati mun inya handak umpat Aku. 24Sualnya nang kada sanggup mati lantaran umpat Aku, inya cagaran kada salamat. Tagal inya nang sanggup mati lantaran umpat Aku, inya cagaran salamat di ahirat kaina.

25Cuba ja ikam bapikir amun ikam panyugihnya di dunia ni, tagal masuk naraka lantaran manolak Aku, napa untungnya gasan ikam? Kadada untungnya! 26Amun urang supan maakui Aku wan ajaranKu, nang datang matan di surga9:26 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. supan jua maakui inya wayah Inya datang pulang ka dunia ini lawan malaikat-malaikat Allah. Wayah itu samunyaan urang cagar malihat kuasa wan kamuliaan Inya, kuasa wan kamuliaan Abah Nang di Atas, wan kamuliaan wan tarang malaikat-malaikat-Nya. 27Sabujurannya di antara bubuhan ikam nang badiri di sini, ada nang kada pacangan mati sabalum malihat karajaan Allah" ujar Nabi Isa manutup kisah.

Allah manyataakan Nabi Isa adalah Al Masih nang dijanjiakan.

9:28-36

28Imbah itu, Nabi Isa tulakan lawan Pitrus, Yahya wan Yakub naikan ka bukit handak badoa.9:28 Yahya di sini lain Nabi Yahya.29Rahatan badoa, muha Sidin bacahaya wan jubah putih Sidin jadi bagilarap (Indonesia: mengeluarkan cahayah/gemerlapang). 30Bakakajutan ada datang dua urang nang bapander lawan Nabi Isa. Sakalinya, urang tu Nabi Musa wan Nabi Ilyas. 31Kaduduanya bacahaya jua.

“Pian tu cagar mati di kuta Yarusalem gasan mamanuhi kahandak Allah” ujar kaduduanya tadi lawan Nabi Isa.

32Pitrus wan kakawalannya taguringan. Pas tabangun, bubuhannya manjanaki cahaya Nabi Isa wan cahaya kadua nabi nang badiri parak Sidin. 33Wayah Nabi Musa wan Nabi Ilyas handak maninggalakan Nabi Isa, Pitrus mamaraki Nabi Isa.

“Junjungan, nyaman banar kami di sini. Kami tajakakan sarobonglah? Sabuah gasan Pian. Sabuah gasan Nabi Musa, nang sabuahnya lagi gasan Nabi Ilyas" ujar Pitrus ka Nabi Isa.

Tagal Pitrus kada sadar sabujurannya pandirannya tu kada masuk akal. 34Parahatan Pitrus bapandir tadi, kada disangka-sangka ada awan nang turun manukupi bubuhannya. Lantaran itu, bubuhan pangikut Nabi Isa katakutanan. 35Lalu ada tadangar suara matan dalam awan tadi.

“Nabi Isa ni adalah Anak Nang Di Atas nang Kupilih wan Kuutus. Dangari (makna tasirat=tegas) Sidin bujur-bujur!” ujar suara tadi.

36Wayah suara tu tadangar, Nabi Musa wan Nabi Ilyas sudah kadada lagi. Cuma tatinggal Nabi Isa saurangan haja nang kalihatan ulih bubuhan pangikut Sidin. Tagal wayah itu, Yahya, Yakub wan Pitrus bahinipan haja. Kajadian tadi kada dikisahakannya lawan urang.

Nabi Isa mawarasakan saikung anak nang kasarungan ruh jahat.

9:37-43

37Isuknya Nabi Isa wan katiga pangikut Sidin turunan matan bukit nang itu. Wayah itu, banyak urang bajurut-jurut mamaraki Sidin.

38Sakalinya di antara urang banyak tadi, ada saikung nang bakuciak sambil mamaraki Nabi Isa.

“Guru!” ujarnya, “Tolong pang jinguki anak ulun nang saikungannya tu nah! 39Amun inya anu tu, guru ai, disarungi ruh jahat, inya tu bakakajutan bakuciak-kuciak. Matanya manciling. Awaknya kujul-kujul, lawan jua muntungnya babuihan. Sudah lawas banar inya disiksa ulih ruh jahat tu. Sualnya ruh jahat tu kada hakun kaluar pada awaknya. 40Sudah suah haja pang ulun maminta lawan anak buah Pian manyuruh ruh jahat tu sakira bajauh. Tagal ruh jahat tu kada hakun kaluar matan awak anak ulun!”

41Lalu Nabi Isa baucap ka pangikut-pangikut Sidin, “Umailah bubuhan ikam ni, masih baluman parcaya lawan baluman baiman ka Aku. Padahal, sudah lawas banar kita takumpul."

Lalu Nabi Isa bapaling ka urang nang anaknya kasarungan tadi, “Bawa ja anak ikam tu ka sia."

42Wayah dibawa ka Nabi Isa, anak tu dihampas ulih ruh jahat tu lalu awaknya kujul-kujul.

"Ikam, ruh jahat bajauh haja!" ujar Nabi Isa.

Imbah itu, langsung wagas ai anak tu, tabibas matan ruh jahat tadi. Balalu anak tadi disarahakan ai ka abahnya. 43Samunyaan urang tahiran-hiran malihat mujijat Nabi Isa tadi.

Nabi Isa mamandirakan wafatnya pulang.

9:43-45

Wayah urang-urang tadi masih tahiran-hiran malihat mujijat nang hanyar dilihatnya tu, Sidin baucap lawan pangikut-pangikut Sidin, 44“Dangari bujur-bujur nah! Nang datang matan di surga9:4 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. ni, kaina cagar dihianati lalu disarahakan ka musuh-musuhNya."

45Tagal pangikut-pangikut Sidin tanganga, hinip, kada kawa baucap. Bubuhannya kada paham napa nang dipandirakan Sidin lantaran ucapan Sidin tadi ada arti nang tasambunyi. Lawan pulang, bubuhannya kada wani manakuni Sidin manganai ucapan Sidin tadi.

Nabi Isa manjalasakan siapa nang paling tahurmat gasan Allah.

9:46-48

46Lalu pangikut-pangikut Sidin bamula bahualan manganai siapa-siapa nang paling tahurmat di hadapan Allah. 47Tagal Nabi Isa sudah tahu pikiran bubuhannya. Lantaran itu, Sidin mangiau saikung kakanakan lalu disuruh badiri di higa-Nya. 48Lalu Sidin baucap ka bubuhannya, “Nah, amun ikam maharagu kakanakan nang kaya ini nang tujuannya mamuliakan Aku, baarti ikam sudah baiman ka Aku. Lalu, amun ikam sudah baiman ka Aku, baarti ikam sudah mantaati Allah nang mautus Aku. Sualnya siapa nang randah hati, inya kaina cagar dihurmati.”

Urang nang mamakai kuasa ngaran Nabi Isa.

9:49-50

49Imbah itu, Yahya datang mamadahakan, “Guru, kami malihat ada urang nang manyuruh ruh-ruh jahat bajauh mamakai kuasa ngaran Pian. Sudah kami tangati sualnya inya tu lain bubuhan kita.” 50Lalu Nabi Isa manyahuti, “Jangan ditangati! Sualnya, siapa haja nang kada mamusuhi kita, baarti urang tu kawal kita.”

Urang-urang nang kada hakun manarima Nabi Isa.

9:51-56

51Wayah Nabi Isa handak diangkat ka surga, Sidin handak banar tulak ka kuta Yarusalem. 52Tagal amun handak tulak ka kuta Yarusalem, urang musti malalui banua Samaria. Maka disuruh Sidin pangikut-pangikut-Nya tulak badahulu ka sabuah kampung di banua Samaria gasan manyiapakan kadatangan Sidin. 53Sakalinya sabarataan warga banua Samaria kadada nang hakunnya manarima kadatangan Sidin lantaran kalompok Sidin lagi baampah ka kuta Yarusalem.9:53 Wayah zaman Nabi Isa, urang Samaria wan juriat Nabi Ibrahim kada hakun bakawal. Juriat Nabi Ibrahim maanggap urang Samaria najis lantaran kayakinan baagama urang Samaria sudah tacampur lawan adat-adat suku-suku lain.54Maka, wayah Yakub wan Yahya tahu manganai kalakuan urang Samaria, kaduduanya tu mamaraki Nabi Isa.

“Guru," ujarnya, "kaya apa amun kami manurunakan api tumatan langit gasan mamusnahakan urang-urang Samaria tu? Bulih haja kalo?” 9:54 Dalam babarapa naskah bahari ada jua kata-kata: nang kaya dilakuakan Nabi Elias.

55"Haw! Kada usah gin! Kada usah ikam badua bapikiran nang kaya itu" ujar Nabi Isa manyahuti sambil pina sarik.

56Lalu tulakan ai bubuhanya ka kampung nang lain.

Sarat-sarat manjadi pangikut Nabi Isa

9:57-62

57Parahatan rombongan Nabi Isa baampah ka kuta Yarusalem, ada urang mamaraki Sidin lalu baucap,

“Guru, ulun handak umpat wan pian. Ka mana haja. Bulihlah?"

58Jadi Nabi Isa manyahuti, “Hadupan-hadupan nang hidup di hutan baisian liang wan burung-burung jua baisian sarang, tapi nang datang matan di surga9:58 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. kadada baisian rumah saurang."

59Lalu Nabi Isa bapaling ka urang nang lainnya, lalu baucap, “Umpati ja Aku.”

Lalu urang nang lain tadi baucap, “Guru, ulun bulik gin dahulu handak maharagu abah ulun sampai sidin maninggal.”

60Lalu Nabi Isa manyahut, “Biarakan ja urang-urang nang kada mantaati Allah mahadang kamatian kakawalannya. Tagal ikam Kutugasakan gasan mahabarakan manganai Karajaan Allah.”

61Lalu ada jua urang nang lainnya nang mamaraki Nabi Isa.

“Guru" ujarnya "Ulun hakun ai umpat lawan pian. Tagal bulihlah ulun bulik dahulu bapadah lawan kulawarga?"

62Lalu Nabi Isa baucap, “Amun urang maluku di pahumaan, tagal masih manoleh ka balakang inya kada pantas malayani Allah di karajaan-Nya.”

10

Nabi Isa mautus tujuh puluh dua urang pangikutnya.

10:1-12

1Imbah itu, Nabi Isa mamilih tujuh puluh dua urang pangikut Sidin. Lalu disuruh Sidin bubuhannya tulakan badua badua ka kampung-kampung nang handak didatangi Sidin keana.

2Tagal sabalum bubuhannya tulak, Nabi Isa mangiaunya wan bapasan, “Samuaan ladang gandum nang ampun Tuhan tu sudah siap dikatam, tagal tukang katamnya kasadikitan urangnya. Lantaran itu, bado’a ja sakira Tuhan nang ampun ladang-ladang ini mautus tukang-tukang katam gasan mangatami samuaan gandum nang itu.”

3“Maka, wayah ini, tulak ja! Tagal ingatakan dahulu! Aku manyuruh bubuhan ikam ini ka dalam kaadaan nang babahaya— nang kaya domba-domba dihirit (BI: diarahkan) ka kalompok sarigala. 4Kada usah bubuhan ikam mambawa salipi, tas, atawa capal gasan baganti. Amun bubuhan ikam tadapat lawan kakawalan ikam di jalan, jangan bamandak wan jangan bapapandiran. 5Amunnya bubuhan ikam mandatangi rumah urang, ucapakan salamKu dahulu, iaitu ’tarima ha hati nang lapang bahagia dalam parlindungan Tuhan!’ 6Amun ada urang di rumah itu nang hakun manarima hati nang lapang bahagia, baarti inya cagar manarima bubuhan ikam. Lalu Tuhan cagar mambarakahi inya wan kulawarganya nang kaya ucapan ikam tadi. Tagal amun di situ kadada nang hakun manarima hati nang lapang bahagia, baarti ucapan barakah ikam tu cagar kada tajadi di rumah bubuhannya. 7Bagana ja lawan kulawarga nang manarima ikam tu sampai tuntung napa nang Kutugasakan lawan bubuhan ikam. Makan wan nginum haja napa nang disurungi tuan rumah nang itu. Sualnya satiap tukang katam bahak manarima upahnya.

8Amun bubuhan ikam masuk ka sabuah kuta nang panduduknya hakun manarima bubuhan ikam, makan wan nginum ja napa-napa nang disurungi bubuhannya ka ikam. 9Wagasakan ja urang-urang nang bapanyakitan. Padahakan ja lawan panduduknya, ‘Kaina Allah cagar mandiriakan karajaan-Nya di dunia ini.’

10Amun bubuhan ikam masuk ka sabuah kuta nang panduduknya kada hakun manarima bubuhan ikam, tulakan ja ka jalan-jalan raya di kuta tu lalu padahakan, 11‘Dabu-dabu kuta nang barikit di salawar kami ini gin, kami kibahakan. Itu pang cirinya kaina Allah cagar mahukum bubuhan ikam! Tapi katahui ja: kaina itu, Allah mandiriakan karajaan-Nya di dunia ini!’ 12Aku mamadahi pulang sabujurannya pada Hari Kiamat, Allah cagar mahukum warga kuta nang itu labih barat dari hukuman warga kuta Sodom nang banyak banar maulah dusa!” ujar Nabi Isa manutup suruhan Sidin tadi.10:12 Urang-urang nang bagana di kuta Sodom ratusan tahun tadahulu banyak badusa dan Allah bajanji gasan mahukum bubukannya [lihat Kejadian 19]. Panduduk-panduduk Sodom kada tahu rencana Allah gasan mautus saurang Jurusalamat, maka bubuhannya kada parcaya Allah kawa manyalamatakan bubuhannya. Tapi panduduk-warga kuta nang manolak pangikut-pangikut Nabi Isa dan pesannya manganai Jurusalamatnya cagar dihukum labih barat lagi katimbang panduduk-warga kuta Sodom.)

Hukuman urang nang kada mamparcayai Nabi Isa

10:13-16

13Nabi Isa mambari papadah, “Cilakalah urang-urang warga kuta Korazim lawan warga kuta Betsaida! Kaina hukuman Allah barat banar gasan bubuhan ikam! Sualnya jakanya mujijat-mujijat nang sudah Ku-lakuakan di kuta bubuhan ikam, tajadi jua pada jaman bahari di kuta Tirus wan Sidon, samustinya bubuhan Tirus wan Sidon batobat, nang partobatannya dibuktiakan lawan cara mamakai kain karung wan maandak habu di kapalanya. Tagal bubuhannya kada malakuakan nang kaya itu. 14Lantaran itu, wayah Hari Kiamat kaina, ajab gasan bubuhan ikam pacangan labih barat daripada ajab gasan warga kuta Tirus wan Sidon. 15Kaya itu jua bubuhan ikam di kuta Kapernaum! Bubuhan ikam bapikiran bahwa ikam cagar mandapat kahormatan nang mulia di surga. Tapi, kada! Malah bubuhan ikam pacang ditimbai ka naraka!10:15 naraka: Secara harfiah, “Hades”— yaitu wadah gasan bubuhan urang jahat imbah maninggal. Lihat Luk. 16:23; Why. 20:13-14.

16Lalu Nabi Isa bapaling ka pangikut-pangikut Sidin wan baucap, “Dalam katantuan Allah, siapa nang hakun mandangarakan bubuhan ikam, itu sama haja inya hakun mandangarakan Aku. Siapa haja nang manolak bubuhan ikam wayah ikam mahabarakan pasan-Ku, itu sama haja manolak Aku. Siapa haja nang manolak Aku, itu sama haja manolak Allah nang mautus Aku.”

Katujuh-puluh dua urang suruhan babulik pulang ka Nabi Isa.

10:17-20

17Kada lawas imbah itu, katujuh-puluh dua pangikut tu bulikan.

“Ya Junjungan,” ujarnya, “lantaran kuasa ngaran Pian, kami kawa maatasi ruh-ruh jahat” bubuhannya baucap sambil kahimungan.

18“Ya ai. Bujur ai! Wayah bubuhan ikam manyuruh ruh-ruh jahat tu bajauh, Aku malihat Iblis gugur matan di langit nang kaya kilat” ujar Nabi Isa manyahuti.

19“Nah, dangarakan pulang lah. Bubuhan ikam ni sudah kubari kuasa maatasi ruh-ruh jahat. Amun bubuhan ikam manjajak ular nang bawisa atawa kalajengking, atawa jua manamui kakuatan-kakuatan gaip10:19 kakuatan-kakuatan gaip nang dimaksutakan di sini, adalah contohnya parang maya wan pulasit (Bhs Indo: parang maya=ilmu hitam yang menyebabkan orang menjadi sakit tapi tidak sampai mati; pulasit=membaca-baca yang menjadikan orang kesurupan saja), bubuhan ikam kadada nang cilaka. 20Tagal biar nang kaya itu, bubuhan ikam jangan kahimungan lantaran kawa maatasi ruh-ruh jahat. Nang parlu bubuhan ikam himungi tu adalah ngaran-ngaran bubuhan ikam tu sudah tacatat di surga."

Doa syukur Nabi Isa

10:21-24

21Wayah itu, Nabi Isa kahimungan banar lantaran Sidin dikuasai ulih Ruh Allah. Lalu Sidin maucapakan syukur,

“Ya, Abah Nang Di Atas, ulun basyukur lawan Pian, nang manguasai langit wan bumi! Pian marahasiaakan hal-hal tantang karajaan Pian matan urang-urang nang maanggap dirinya pintar. Tagal Pian manampakaiakannya ka urang-urang nang hakun manarima kabanaran Pian. Itu tu nang maulah Pian himung.”

22Lalu, Sidin baucap ka pangikut-pangikut Sidin, “Samunyaan kuasa sudah disarahakan ka Aku ulih Abahku Nang Di Atas. Kadada pang saikung-ikung urang nang manganal Aku salain AbahKu Nang Di Atas. Kadada jua nang manganal-Nya salain Aku wan urang-urang nang handak Kukanalakan lawan-Nya.”

23Imbah itu, Sidin manoleh ka bubuhannya wan baucap, “Nah, bahimunglah bubuhan ikam lantaran sudah malihat napa nang kulakuakan. 24Sabujurannya Kupadahakan lawan bubuhan ikam, nabi-nabi dahulu tu wan raja-raja bahari handak jua malihat mujijat-mujijat nang bubuhan ikam lihat, tapi kada kawa. Bubuhannya tu handak jua mandangar napa nang bubuhan ikam dangar, tapi kada kawa jua.”

Kisah urang Samaria nang baik hati10:25 Pandangar-pandangar Nabi Isa disini tahiran-hiran lantaran pahlawan kisah nang ini adalah urang Samaria wan juriat Nabi Ibrahim maangap urang Samaria najis.

10:25-37

25Wayah itu, ada saikung guru agama batakun sambil badiri handak manjabak Nabi Isa lawan tatakunannya.

“Guru, nang kayapa caranya sakira kawa hidup salawasan di surga?” ujar guru agama tadi batakun.

26“Napa nang tatulis dalam Kitab Suci Taurat?” ujar Nabi Isa balas batakun.

27“Kita musti manyayangi Allah lawan saganap hati, saganap jiwa, saganap kakuatan wan saganap akal budi. Lawan pulang, kita musti manyayangi papadaan nang kaya manyayangi diri kita saurang” ujar guru agama tadi manyahut.

28“Bujur pian ni. Umpati ja, kaina pian cagaran hidup salawasan di surga” ujar Nabi Isa.

29“Siapa papadaan tu nang musti kusayangi?” guru agama tu mambalas kada hakun kalah pandir.

30“Nah, ada satu kisah,” ujar Nabi Isa manyahut. “Ada saikung lalakian nang turun matan kuta Yarusalim ka kuta Yeriko. Inya tu dipukuli, ditilanjangi, wan dirampuk. Wayah inya sudah parak mati, inya ditinggalakan. 31Kabulujuran, ada saikung imam nang lalu di situ. Imbah maitihi urang tadi, inya baliung wan bajalan tarus.

. 32Ada jua saikung urang nang bagawi di bait Allah. Inya maitihi urang tadi jua, tagal imbah tu inya baliung jua wan bajalan tarus. 33Kada lawas, datang saikung urang Samaria nang lalu disitu jua. Rahatan maitihi urang tadi, inya maras banar. 34Diparakinya urang tadi, dibarasihinya luka-luka urang tadi lawan ubat tradisional.10:34 Ubat tradisional disini adalah ’banyu anggur wan minyak zaitun’. Lalu, dibabatnya luka-lukanya. Imbah itu, urang tu dinaikakannya ka atas kaladai tunggangannya, lalu dibawa ka panginapan sakira kawa dirawat.10:34 Kaladai di sini adalah kaladai urang Samaria.35Isuknya, pas handak kaluar, inya manjulung duit ka ampun panginapan. ‘Rawatakanlah urang tu, kaina kugantiꞌi samunyaan ungkusnya’ ujar urang Samaria tadi. 36Nah, kaya itu pang kisahnya. Jadi nang mana di antara talu urang tadi nang kalakuannya kaya papadaan ka urang nang dirampuk tadi?” ujar Nabi Isa batakun wan urang-urang nang mandangarakan Sidin.

37“Urang nang sudah manulung tu,” ujar guru agama tadi manyahut.

“Nah, tulak ja wan lakuakan nang kaya itu jua” ujar Nabi Isa manutup kisah.

Nabi Isa mamadahi Marta nang gair banar maurusi rumah-tangga.

10:38-42

38Wayah lagi batulakan ka kuta Yarusalem10:38 Rombongan Nabi Isa masih baampah ka kuta Yarusalem (Lihat Lukas 9.53)., Nabi Isa wan pangikut-pangikut Sidin sampai di sabuah kampung. Lalu ada saikung babinian nang bangaran Marta mamaraki Nabi Isa wan mamohon sakira rombongan Sidin basinggah ka rumah. 39Adingnya, nang bangaran Maryam, baduduk di higa Sidin sambil mandangari caramah Sidin. 40Tagal Marta haur banar maurusi bubuhannya.

Lalu inya mamaraki Sidin wan baucap, “Ya, Junjungan, padahi pang ading ulun tu nah sakira inya hakun mangganiꞌi ulun. Ulun saurangan hajalah nang maurusi gawian di rumah nang ini?” ujar Marta pina sarik lawan adingnya.

41“Marta, Marta” ujar Sidin, “Ikam kada usah gair wan kada usah malapahi diri ikam saurang haja maurusi rumah tangga. 42Ada satu hal nang panting. Maryam sudah mamilih hal nang panting tu. Itu tu barakah matan Allah nang kada cagar diambil matan inya.”

11

Nabi Isa malajari cara badoa.

11:1-13

1Wayah itu, Nabi Isa lagi badoa di suatu tempat. Imbah tuntung badoa, ada saikung pangikut Sidin nang baucap,

“Junjungan, lajari pang kami cara badoa nang kaya Nabi Yahya malajari pangikutnya.”

2Lalu Nabi Isa manyahut, “Wayah bubuhan ikam badoa, sambat ja, ’Ya Allah, Abah kami nang di atas, kami maakui Pian tu Nang Maha Suci. Bakuasalah atas kami wan samunyaan urang. 3Bariꞌilah kami saban hari makanan nang samayunya. 4Ampunilah dusa-dusa kami nang kaya kami mamaapakan urang nang basalah lawan kami. Jangan mambiarakan kami kalah wayah digudai Iblis.”

5Lalu Nabi Isa bakisah nang kaya apa cara badoa. “Umpamanya landung malam ikam baucap ka kawal di subalah rumah, ‘O, wal, inta baras pang. 6Kabulujuran, kawal kami nang matan jauh datang handak umpat bamalam. Tagal kami kada kawa manyurungi napa-napa lantaran kami kada baisian napa-napa gasan basasurung.’

7Kaina kawal ikam tu cagaran manyahuti, ‘Mauk banar ikam ni! Malam sudah landung banar! Lawang sudah bakancingan, kakanakan gin sudah guringan. Wayahini ni aku kada kawa mambariꞌi napa-napa gasan ikam!’

8Tagal kupadahakan nah, biar kawal ikam tu pamulaannya kada hakun mambariꞌi napa napa gasan ikam, kaputingannya, inya cagaran mambariakan jua samunyaan nang ikam minta. Sualnya ikam tadi cangkal banar maminta, kada sing ampihan. Nang kaya itu jua samustinya amun bubuhan ikam badoa lawan Allah.

9Nah, jadi minta ja lawan Allah, ikam cagaran dibariꞌi. Cari ja, ikam musti mandapatakan. Kiau ja tarus, maka lawang cagaran dibukaakan. 10Sualnya samunyaan nang mainta lawan Allah, cagaran baulihi. Wan samunyaan nang mancariꞌi, cagaran baulihi jua. Gasan samunyaan nang mangiau tarus, lawang cagaran dibukaakan. 11Kadada pang abah nang mambariꞌi ular gasan anaknya amun anaknya maminta iwak! 12Kadada jua abah nang mambariꞌi kalajengking gasan anaknya amun anaknya maminta intalu! 13Bubuhan ikam nang jahat gin tahu mambariꞌi nang baik gasan anak-anak ikam. Maginnya ai Abah Nang Di Atas labih tahu.11:13 Abah Nang Di Atas: Istillah ini baarti Allah. Ruh KudusNya gin dibariakan gasan urang nang mamintanya.”

Urang manuduh Nabi Isa mamakai kakuatan Iblis.

11:14-23

14Wayah itu, ada urang nang dirasuki ruh jahat. Urang tu langsung jadi bisu, kada kawa bapandir lagi. Imbah ruh jahat tu disuruh bajauh ulih Nabi Isa, situ saini urang tu kawa bapandir pulang. Lalu urang banyak di situ tahiran-hiran malihat kajadian nang itu.

15Tagal sapalih ada nang garunuman sambil baucap, “Dasar kakuatan Iblis11:15 Iblis: Bubuhan musuh Nabi Isa mamakai ngaran Beelzebul nang baarti Iblis. Tapi kita mamakai ngaran ’Iblis’ di sini. Iblis adalah katuasamuaan janis ruh jahat. nang digunaakan-Nya gasan mausir ruh-ruh jahat tu.”

16Ada jua sapalih nang lain mancari-cari alasan gasan manyalahakan Sidin. Lalu bubuhannya manyuruh Sidin mambari tanda gasan mambuktiakan amunnya Allah nang mautus Sidin. 17-18Tagal Nabi Isa sudah tahu napa nang ada dalam hati bubuhannya.

Maka Sidin baucap lawan bubuhannya, “Kada mungkin Iblis mausir ruh-ruh jahat nang sabujurannya kakawalannya jua. Amun anak buah Iblis tapacah-pacah lalu bamusuh-musuhan, artinya karajaan Iblis kainanya hancur. Sama halnya amun di satu banua. Amun warganya bamusuh-musuhan wan bakalahian, artinya banua nitu kainanya musti hancur. Sama jua, amun di satu kulawarga, tajadi basingkingan. Maka kulawarga tu cagar hancur jua.

Nah, kada masuk akal amun bubuhan ikam baucap, ’Aku manyuruh ruh-ruh jahat bajauh manggunakan kakuatan Iblis.’ 19Tagal amun Aku mausir ruh-ruh jahat manggunaakan kakuatan Iblis, lalu bubuhan ikam manggunaakan kakuatan siapa wayah mausir ruh-ruh jahat? Musti bubuhan ikam manyalahakan wan manuduh Aku.

20Tadi tu bubuhan ikam maminta tanda gasan mambuktiakan amunnya Allah nang mautus Aku. Amun Aku mausir ruh-ruh jahat tu lawan kuasa Allah, itu pang tandanya amun Allah sudah mandiriakan karajaanNya wan sagala kakuasaanNya di antara bubuhan ikam. 11:20 tanda: Sakira mangarti maksud ayat ini lawan kata ’tanda’, coba lihati Luk. 11.16.

21-22“Iblis ibaratnya tuan rumah nang kuat nang tatarusan manjaga rumahnya lawan sanjata nang langkap. Inya mangandalakan sanjata-sanjatanya tadi gasan manjaga samuaan hartanya wan gasan mangalahakan musuhnya— yaitu Aku. Tagal Aku takuat pada inya! Pas Aku manyarangnya, inya kawa haja Kukalahakan. Samuaan sanjata-sanjatanya tu kawa Kuambil. Hartanya Kurampas lalu Kubagi-bagi manurut kahandak-Ku.

23“Siapa haja nang kada mamihak ka Aku, baarti inya mamusuhi Aku. Siapa nang kada manggani’i maingu kakawanan dombaKu, baarti inya marahai-rahai domba-dombaKu.”

Ruh jahat nang kaluar, lalu babulik pulang.

11:24-26

24Nabi Isa bakisah pulang, “Amunnya ruh jahat sudah kaluar di awak urang, inya musti mancari urang nang lain gasan dirasukinya sakira ada wadah bagana. Tagal sampai ka padang karing gin, inya kadada baulihi urang nang kawa dirasukinya. Lantaran kada tadapat, lalu inya bapikir, ‘Baiknya kubuliki pulang urang nang kurasuki tadi.’ 25Babulik ai inya ka urang nang dirasukinya tadi. Pas dirasukinya, sakalinya barasih banar nang kaya rumah nang sudah simpun. 26Imbah itu, bakiau ai inya mambawai tujuh ruh jahat nang tajahat pada inya gasan bagabung di awak urang tu. Lalu, masukan ai bubuhannya. Balalu ai, tambah babangat urang tu pada nang dahulu.”

Urang-urang nang dibarakahi Allah.

11:27-28

27Wayah Nabi Isa rahatan bacaramah, ada saikung babinian nang manyalah pandir, “Dibarakahi banar ulih Allah uma nang maranakakan wan manyusui Pian.” 28“Labih dibarakahi lagi urang nang mandangari Firman Allah lalu manaati wan malaksanaakannya” ujar Nabi Isa manyahuti babinian tadi.

Kasamaan ciri antara Nabi Yunus wan Nabi Isa

11:29-32

29Wayah urangnya sasain babanyak, Nabi Isa bacaramah pulang, “Bubuhan ikam nang hidup di jaman ini tamasuk urang-urang nang jahat! Biar bubuhan ikam sudah malihat mujijat-mujijatKu, tagal bubuhan ikam masih haja minta liatakan pulang ciri mujijat-mujijatKu nang lain sakira bubuhan ikam kada ragu-ragu lagi manganai Aku. Tagal kada pacangan kutampaiakan lagi pang. Kacuali Aku bakisah haja manganai mujijat Nabi Yunus11:30 Nabi Yunus diutus Allah ka kuta Niniwe. Pasan Nabi Yunus adalah urang-urang Niniwe nang mandangarinya musti batobat. Mun kada, cagar dihukum ulih Allah. Pasan Nabi Yunus sama lawan pasan Nabi Isa: musti batobat atawa dihukum ulih Allah. Nabi Yunus baada di dalam parut iwak nang ganal, lawasnya tiga hari tiga malam. Nabi Yunus sudah dianggap mati ulih urang-urang nang manimbainya ka laut. Tagal sidin nang kaya hidup lagi imbah diluak iwak nang ganal tu. Makna nang tasambunyi di situ adalah sasuatu nang mahirip cagar tajadi lawan Nabi Isa. Sidin dianggap sudah mati, tagal imbah tiga hari Sidin hidup pulang. nang ditaguk iwak. 30Sualnya kajadian Nabi Yunus tamasuk ciri gasan warga kuta Niniwe. Nang kaya itu jua Aku Nang Datang Matan Di Surga,11:30 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. manjadi ciri gasan bubuhan ikam.

31“Kaina pada Hari Kiamat, ratu nang datang matan salatan11:31 ratu nang datang di selatan: Yaitu ratu negara Syeba, nang bajalan jarak kira-kira 1.500 kilometer gasan mangatahui hikmat nang sudah Allah bari’i lawan Nabi Sulaiman. Kisahnya dalam 1Raj. 10:1-13. cagar basaksi malawan bubuhan ikam. Sualnya ratu nang itu jauh banar mandatangi Nabi Sulaiman gasan mampalajari kabijaksanaan sidin. Nah, dangarakanlah. Kadudukanku tatinggi pada Nabi Sulaiman! Tagal bubuhan ikam kada hakun mandangarakan Aku.

32“Pada Hari Pambalasan, warga kuta Niniwe cagar basaksi malawan bubuhan ikam. Sualnya wayah Nabi Yunus manyampaiakan pasan Allah lawan bubuhan warga kuta Niniwe, bubuhannya batobat. Nah, kadudukanku tatinggi pada Nabi Yunus! Tagal bubuhan ikam tatap jua kada hakun batobat!”

Jagalah mata sakira tatap tarang.

11:33-36

33Nabi Isa manarusakan, "Amun ada urang nang malikit lampu, kada mungkin diandaknya dibawah barumahan atawa ditukupinya lawan tajau. Samustinya lampu tu diandaknya di wadah nang tinggi sakira urang nang masuk ka rumah tu malihat cahayanya. 34Mata ikam ibarat nang kaya jendela. Ada cahaya matan luar nang masuk malalui jendela tu manarangi rumahnya. Maka, nang kaya itu jua ada cahaya nang masuk malalui mata ikam, itu tu nang manarangi kahidupan ikam.

Amun mata ikam baguna sabaik-baiknya, maka kahidupan ikam gin kaina ditaranginya. Tagal amun mata ikam rusak11:34 mata ikam rusak: Secara harfiah, “mata ikam jahat/bapanyakit.” Nabi Isa lagi bapandir lawan bubuhan pamuka agama— tamasuk anggota-anggota Farisi dan ahli-ahli Taurat. Dalam konteks pasal ini, kita malihat bahwa bubuhannya sudah malihat banyak mujijat nang mambuktiakan bahwa Nabi Isa bujur-bujur diutus Allah, Tapi bubuhannya kaya manjadi buta tahadap samuaan mujijat nang itu (11:29-30)— bahkan bubuhannya baucap bahwa Sidin malakuakan samunyaan lawan Kuasa Iblis. Mata nang rusak jua rancak ditafsirakan nang kaya mata duitan. Lihati Luk. 16:14., maka kahidupan ikam manjadi kadap banar. 11:34 Amun mata kita sihat, cahaya lampu kawa masuk. Kaya itu jua amun kita baisi hati tabuka tahadap kabanaran Firman Allah, samunyaan jiwa kita kawa dipanuhi cahaya Firman Allah.35Lantaran itu, dijaga ai mata ikam tu. Jangan sampai rusak sakira tarang nang ada di kahidupan ikam tu kada manjadi kadap. 36Amun kahidupan ikam tu ditarangi cahaya, wan kadada nang malindungi, maka kahidupan ikam tu pacangan tarang.11:36 Amun kita bujur-bujur handak manganal Allah sampai kadada bagian kita nang manolak kabanaran Allah, Allah pacang mambari wahyu dan pangertian lawan kita manganai kabanaran Inya.

Nabi Isa mamadahi guru-guru agama nang munapik.

11:37-54

37Imbah Nabi Isa tuntung bacaramah, ada saikung guru agama matan aliran Farisi mambawai makanan dirumahnya. Hakun ai Sidin. Di rumah guru agama tadi, ada jua guru-guru agama nang lain matan aliran Farisi.

38Lalu tuan rumah tadi baucap dalam hati, “Bah, urang nang itu kada mambasuh tangan nang kaya adat kita, urang Farisi.”11:38 mambasuh tangan … adat kita Adat ini kada tatulis dalam Kitab Suci Taurat. Sakalinya adat nang ini cuma dilakuakan ulih urang-urang aliran Farisi haja. Bubuhannya manculupakan tangan ka dalam banyu, atawa saikung urang mangubui banyu ka tangan bubuhannya. Hal nang ini digawi sabagai syarat dalam agamanya. Lihat Mrk. 7:3-4.

39Tagal lantaran sudah tahu pikiran urang tadi, lalu Nabi Isa baucap, “Cara urang Farisi manaati Allah bisa diibaratakan nang kaya urang mambasuh mangkuk wan piring di bagian luarnya haja, tagal kada ingat mambasuh bagian dalamnya nang rigat banar. Nang kaya hati bubuhan ikam jua nang masih rigat, macam-macam bapikiran nang sarakah wan macam-macam kahandak nang jahat! 40Ui, bubuhan ikam nang kada tapi pintar! Allah nang manciptaakan manusia sabujurnya sudah tahu haja napa-napa nang ada di dalam hati bubuhan ikam! 41Maka harta nang manguasai bubuhan ikam tu, coba pang disadakahakan ka urang-urang miskin. Imbah itu, hanyar ikam cagar manjadi nang kaya mangkuk nang barasih di mata Allah— matan luarnya sampai ka dalamnya.

42“Cilakalah urang-urang Parisi! Bubuhan ikam cuma manaati paraturan Hukum Taurat nang ringan haja. Tagal bubuhan ikam kada ingat manaati parintah Allah nang sabujurnya panting banar. Misalnya hasil tanaman bubuhan ikam kaya rarampahan wan sasayuran, biar dibariakan saparsapuluhnya11:42 saparsapuluhnya Di dalam Kitab Suci Taurat, juriat Nabi Ibrahim musti mambariakan saparsapuluhnya matan bahan makanan hasil ladangnya (Im. 27:30-32; Ul. 26:12). Hal nang itu tu kada tamasuk hasil tanaman kecil nang kaya nang disambat dalam ayat nang ini. Baarti urang-urang Farisi sudah mambariakan labih daripada tuntutan Kitab Suci Taurat gasan manunjukakan kacakahan bubuhannya maamalakan Kitab Suci Taurat. ka Bait Allah, tagal bubuhan ikam kada ingat balaku adil lawan nang lain wan mangasihi Allah. Padahal kaadilan wan mangasihi Allah mustinya bubuhan ikam lakuakan jua, wan jangan kada ingat pambarian saparsapuluh tu gasan Allah.

43“Cilakalah urang-urang Parisi! Amun di rumah ibadah, bubuhan ikam katuju baduduk di wadah paling muka. Di pasar-pasar jua, bubuhan ikam handak minta dihurmati haja. 44Cilakalah bubuhan ikam nang bapiraga jadi urang alim sualnya bubuhan ikam nang kaya kuburan nang kada banisan. Amun urang bajalan di atasnya, urang tu kada sadar amunnya manjadi najis lantaran manjajak kuburan nang itu. Nang kaya itu jua lawan bubuhan ikam: Wayah urang lain maumpati ajaran bubuhan ikam, inya kada manyadari tajangkit sifat bubuhan ikam nang sabujurnya najis di hadapan Allah lantaran kamunifikan ikam.

45“Ano, Guru ai, pandiran pian tadi tu sama haja mahina kami!” ujar saikung guru agama nang ada disitu.

46“Cilakalah jua bubuhan ikam nang jadi guru-guru agama! Sualnya bubuhan ikam maadaakan paraturan-paraturan agama nang ngalih banar diumpati. Bubuhan ikam saurang bapiragah manjadi urang alim tagal sabujurannya kada bausaha manaati lawan paraturan-paraturan agama nang itu.

47Cilakalah bubuhan ikam nang maulah wan mahiasi kuburan nabi-nabi gasan maingatnya. Padahal padatuan ikam saurang nang mamatiꞌi nabi-nabi nang tu.

48Lawan parbuatan ikam nang itu, itu sama haja mambuktiakan bubuhan ikam akur haja lawan parbuatan datu-datu ikam tu. 49Lantaran itu, hikmat Allah sudah tatulis, ’Bakali-kali, Aku pacang mautus nabi-nabi wan rasul-rasul gasan juriat Nabi Ibrahim. Tagal sapalih ada nang dimatiꞌi, ada jua nang disiksa ulih urang-urang mu’ul nang tu.’

50Maka gasan urang-urang nang hidup wayahini hutang darah samuaan nabi nang sudah dimatiꞌi mulai dunia diciptaakan musti ditabus 51matan darah Habil sampai ka darah Zakaria!11:51 Habel … Zakaria: Habel adalah urang nang panambaian nang dimati’i manurut Kitab Suci. Zakaria adalah urang nang paampihian nang dimati’i (Kej. 4:8; 2Taw. 24:21). (Zakaria dimatiꞌi di antara wadah pambakaran kurban dan Bait Allah.) Parcaya ja! Urang-urang nang hidup wayahini pacangan dihukum lantaran samunyaan parbuatan nang itu.

52Cilakalah bubuhan ikam nang guru-guru agama! Sualnya bubuhan ikam sudah dibari ilmu pangatahuan ulih Allah manganai kasalamatan,11:52 Ilmu pangatahuan manganai kasalamatan Allah: Ilmu pangatahuan nang ditulis di sini manunjukakan bahwa Nabi Isa adalah Al Masih nang diutus Allah gasan manyalamatakan urang nang mamparcayaiNya. yaitu ajaran nang kawa digambarakan nang kaya kunci. Tagal bubuhan ikam kadada nang hakunnya manggunakan ilmu pangatahuan nang itu. Malahan bubuhan ikam marahasiaakan wan mahalang-halangi sabarataan urang nang handak mangatahui ajaran nang itu!”

53Wayah Nabi Isa handak maninggalakan rumah nang itu, guru-guru agama lawan urang-urang aliran Parisi nang dandam lawan Sidin, bamula manyarang Sidin lawan tatakunan-tatakunan. 54Bubuhannya bausaha manjabak Sidin sakira amun Sidin tasalah pandir, kawa ditangkap.

12

Hurmati wan taati Allah!

12:1-5

1Baribu-ribu urang bakakajalan parak Nabi Isa sampai batis bubuhannya tajajak-jajak. Lalu, Nabi Isa mambari papadah lawan pangikut-pangikut Sidin, “Bahati-hatilah. Jangan sampai bubuhan ikam taumpati kalakuan pamuka-pamuka agama aliran Parisi. Sualnya bubuhannya tu cuma bapiraga haja manjadi urang baik. Lawan pulang, kalakuan bubuhannya nang jahat tu bisa malalar ka urang-urang lain, nang kaya ragi tu nah maulah galapung manjadi kamer. 2Sualnya samunyaan usaha wan rancana jahat manusia nang dirahasiaakan, musti kaina dinampakakan wan dikatahui jua. 3Napa nang dipandirakan bubuhan ikam badidiaman haja, pacangan jalas kadangaran. Lawan pulang, napa nang dibisikakan bubuhan ikam ka urang di dalam kamar nang bakantop, pacangan tahabar ka mana-mana.”

4“Nah, dangarakanlah, kakawalan-Ku, kada usah takutan lawan manusia. Sualnya manusia tu cuma kawa mamati’i awak ikam haja. Imbah itu, kadada hal-hal jahat nang kawa dilakuakannya lagi. 5Tagal wayahini Kupadahi nah, siapa nang musti ikam takutani: Takutan haja wan hormati haja lawan Allah. Sualnya Allah haja nang kawa mancabut panyawaan ikam lalu kawa jua mamasukakan ikam ka dalam naraka. Inya tu pang nang patut dihurmati wan ditakutani.”

Pantingnya mangaku sabagai pangikut Nabi Isa

12:6-12

6“Nah, ingatakanlah contoh nang ini: Ada lima ikung burung pipit nang dijual, harganya murah banar. Biar nang kaya itu, kadada saikung-ikung burung tu nang dilupaakan ulih Allah. 7Malah rambut ikam gin sudah dihitung ulih Allah jumlahnya. Nah, lantaran itu, ikam kada usah gair! Bubuhan ikam tu jauh labih baharaga daripada burung pipit.

8“Jadi siapa-siapa nang mangaku sabagai pangikutKu di hadapan urang, maka kaina nang datang matan di surga12:8 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. gin, maakui inya jua sabagai pangikutNya di hadapan Allah wan malaikat-malaikat-Nya.

9Kaya itu jua, urang nang baucap, "Bah, Aku lain pangikut Nabi Isa!"

Maka di hadapan Allah wan malaikat-malaikat Allah, nang datang matan di surga12:9 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. gin cagar baucap, "Ya, inya tu lain pangikutKu!"

10Bilanya urang bapandir nang malawan nang datang matan di surga12:10 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24., inya kawa diampuni. Tagal urang nang mamfitnah Ruh Kudus12:10 mamfitnah Ruh Kudus: Contoh dusa mamfitnah Roh Kudus adalah wayah urang-urang Farisi baucap, “Nabi Isa mamakai kuasa Iblis.” (Luk. 11:15). Padahal Nabi Isa mamakai kuasa Ruh Kudus di situ. kada kawa diampuni.

11Wayah ikam ditangkap wan dibawa ka panguasa gasan diadili, kada usah gair manganai napa nang ikam jawab gasan mambelah diri. 12Sualnya Ruh Kudus pacang malajari napa nang musti ikam jawab.

Kisah urang sugih tapi kada pintar.

12:13-21

13Lalu ada saikung urang di antara urang nang banyak tu baucap, “Guru, tulung pang padahiakan dangsanak ulun tu nah sakira hakun mambagi harta warisan lawan ulun.”

14Lalu Nabi Isa manyahut,“Dangsanak, aku ni kada suah pang disambat hakim atawa tukang bagi warisan ikam badua.”

15Imbah itu, Nabi Isa baucap lawan samunyaan urang nang ada di situ, “Dangarakanlah! Jangan sampai bubuhan ikam jadi sarakah. Sualnya biar urang saling banyakan baisi harta, hartanya tu kada kawa manulungi inya kaina.”

16Lalu Nabi Isa bamula bakisah, “Ada satu kisah. Ada urang nang banyak banar baisian tanah pahumaan. Banih nang dihasilakan banyak banar. 17Urang sugih tu bapikiran dalam hati, ‘Waduh, kadada lagi wadah gasan manyimpan banihku. Kaya apa yo aku ni?’ 18Imbah itu, inya baucap pulang dalam hati, ‘Nah, aku ada akal, kubabak haja kindai-kindaiku tu lalu kutajak baasa nang taganal. Di situ kaina pacang kusimpan samunyaan banihku lawan barang-barangku nang lain. 19Lalu aku baucap ka jiwaku saurang, ‘Oi, jiwaku, hidup ikam sudah nyaman banar! Samunyaan nang baik-baik, ikam sudah baisi. Kada bahahabisan batahun-tahun. Santai haja ikam tu! Makan, nginum wan basanang-sanang haja.’

20Tagal malam nang itu jua, Allah baucap lawan inya, ujar Nabi Isa, ‘Oi ikam nang kada pintar! Malam ini jua, ikam cagar Kucabut panyawaan ikam lalu ikam Kuhukum. Gasan siapa garang harta nang sudah ikam kumpulakan tu?’

21Nah, nang kaya itu pang jadinya lawan satiap urang nang bausaha mangumpulakan harta kasugihan gasan kasanangannya di dunia nang ini, tagal kada bausaha mangumpulakan harta gasan di surga12:21 mangumpulakan harta di surga: Urang nang ini kada mamparcayai Allah. Inya kada manggunakan hartanya gasan malayani Allah atawa malayani urang. wan kada hakun mahurmati Allah” ujar Nabi Isa manutup kisah.

Jangan gair manganai kaparluan hidup sahari-hari.

12:22-28

22Nabi Isa bapaling lalu bapapadah ka pangikut-pangikut Sidin, “Nah, dangarakanlah, bubuhan ikam jangan gair gasan kaparluan hidup sahari-hari, nang kaya kakurangan makanan atawa kakurangan pakaian. 23Sualnya tujuan ikam hidup12:23 tujuan ikam hidup: Arti frasa Nabi Isa di sini dinyatakan di ayat 31. nang sabujurnya jauh labih panting daripada makanan wan pakaian ikam. 24Tu nah, coba itihi cara hidup burung-burung gagak. Kada parlu inya bahuma atawa mangatam, kada parlu jua baulah kindai. Tagal Allah sudah manyadiakan umpan-umpannya. Nah, sabujurannya, di mata Allah, bubuhan ikam jauh labih baharga daripada burung-burung nang liar tu! 25Kanapa maka bubuhan ikam tatarusan gair? Urang nang tatarusan gair kada kawa mamanjangakan umurnya. Sahari haja gin, kada kawa. 26Jadi, amun hal-hal nang halus haja kada kawa ikam gawi, samustinya dalam hal napa haja ikam kada usah gair!

27“Itihi ja kambang-kambang nang tumbuh liar. Kambang-kambang nang itu tumbuh kada parlu bagawi wan kada parlu jua pakaian. Contohnya, Nabi Sulaiman dahulu tu nah, biar panyugihnya di antara raja-raja waktu itu, sidin kada baisian baju nang bengkeng daripada kambang-kambang nang itu. 28Allah maulah tumbuhan liar nang itu manjadi bagus— padahal tumbuhan nang itu hidupnya cuma satumat haja. Amunya layu, ditimbai ka api. Nah, sudah jalas banar kalo, Allah labih maharagu bubuhan ikam daripada kambang nang itu. Ikam musti baiman ka Allah sualnya Allah cagar mancukupi pakaian lawan ikam!”

Cara hidup sambil mancari’i karajaan Allah

12:29-34

29“Jadi jangan haur mamikirakan gasan makan wan minum haja. Kada usah gair gin manganai hal-hal nang itu tadi. 30Bubuhan ikam jangan nang kaya urang kada manganal Allah nang tatarusan gair manganai hal-hal tadi. Sualnya urang kada manganal Allah tu kada baiman wan kada yakin diharaguNya. Makanya baiman ja lawan Abah Nang Di Atas nang sudah tahu napa nang ikam parlu. 31Jangan haur mancariꞌi harta duniawi haja, cariꞌi ja karajaan Allah. Allah gin cagar mambariꞌi napa nang ikam parluakan. 32Ui pangikut-pangikutKu nang kada banyak, kada usah gair kakurangan hal-hal duniawi tadi. Sualnya bubuhan ikam sudah manjadi warga karajaan Allah. 33Juali harta ikam, lalu sidakahakan ka urang-urang nang miskin. Amun bubuhan ikam mamantingakan kahandak Allah nang kaya itu tadi, baarti bubuhan ikam manabung harta nang kakal di surga nang kada suah rusak. Harta nang itu kada cagar hilang. Sualnya maling kada kawa manyuntannya wan rayap kada kawa marusaknya. 34Napa nang paling baharaga gasan ikam, musti rancak ikam ganang wan pikirakan, baik harta ikam di dunia atawa harta ikam nang kakal tadi di surga.”

Basiap-siaplah gasan kadatangan tuan12:35-36 Nang dimaksutakan tuan di sini adalah Nabi Isa (Lihati Luk.12:40)..

12:35-48

35-36“Maka basiap-siaplah bubuhan ikam nang kaya pambantu-pambantu nang mahadangi tuannya bulik matan panganten. Siang wan malam, inya musti bajaga tarus manyambutnya lawan lampu-lampu nang tatarusan banyala. Lawan cara nang kaya itu, pas tuannya tu bulik lalu bakiau di halaman rumah, inya siap mambukaakan lawang gasan tuannya. 37Bujur-bujur dibarakahi pambantu-pambantu nang itu nang pas tuannya datang, inya lagi bajaga-jaga.

Dangarakanlah, tuan nang itu cagar manyilahakan bubuhannya duduk. Lalu inya mamakai baju nang kaya pambantunya lalu inya mambari makan pambantu-pambantunya. 38Bubuhan pambantu tu cagar labih dibarakahi lagi amun tuannya tu bulik landung malam wan masih manamui bubuhannya tatap bajaga-jaga!

39“Ingatakanlah: Amun tuan rumah mangatahui jam barapa maling datang, musti ai inya bajaga-jaga, sakira rumahnya kada dibungkas maling.

40Nah, nang kaya itu bubuhan ikam! Musti bajaga-jaga tarus lantaran nang datang matan di surga12:40 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. ni cagar datang kaina nang waktunya kada disangka-sangka.”

41Lalu Pitrus batakun, “Junjungan, papadah pian tadi ditujuakan gasan kami hajakah atawa gasan samunyaan urang?”

42Nabi Isa manyahut, “Siapa kapala pambantu nang bijaksana tu? Inya diangkat ulih tuannya gasan maaturi pambantu-pambantu nang lain. Inya tu nang mambari makan bubuhannya wayah tuannya kadada di rumah. 43Bauntung banar kapala pambantu tu nang kadapatan tuannya wayah malaksanaakan tugasnya wayah tuannya tu datang! 44Nah, dangarakanlah! Sabujurannya, kapala pambantu tu cagar diangkat manjadi pangawas samunyaan ampun tuannya.

45Tagal kapala pambantu tu baucap dalam hatinya, ‘Nah, tampulu tuanku kadada di rumah, baik kupukuli haja samunyaan pambantu-pambantu tu lalu aku makan sakahandakku, nginum sampai mauk.’ 46Sakalinya tuannya tu datang bakakajutan. Lalu babincul-bincul ai kapala pambantu tu dihajar ulih tuannya. Imbah itu, inya pacang dijadiakan nang kaya urang-urang nang kada taat. 47Pambantu nang tahu kahandak tuannya, tagal kada basiap-sadia tarus wan kada malakuakan kahandak tuannya, pacangan barat banar hukumannya. 48Tagal pambantu nang kada tahu kahandak tuannya, lalu malakuakan hal nang salah sampai kena hukuman, hukumannya tu ringan haja. Sualnya pambantu nang sudah dibariꞌi banyak papadah ulih tuannya, pacang banyak jua tuntutan matan tuannya. Wan pambantu nang sudah banyak dibari tanggung jawab ulih tuannya, pacangan labih banyak lagi dituntut ulih tuannya.”

Lain pardamaian tapi bahualan

12:49-53

49“Kadatangan-Ku nang kaya api nang cagar mambanam dunia nang ini.12:49 api: Api di ayat ini kawa diibaratakan lawan tiga cara, wan maksud Nabi Isa bisa manyangkut katiga-tiganya. 1) Api diibaratakan bahualan nang cagar tajadi di dunia lantaran Nabi Isa, nang kaya talihat dalam ayat 51. 2) Api diibaratakan caranya Allah kaina mambarasihi sacara ilahi umat-Nya malalui Nabi Isa. 3) Api diibaratakan jua hukuman Allah lawan urang-urang nang kada mamparcayai Nabi Isa. Aku baharap amun api nang itu sudah bamula malalar ka mana-mana! 50Tagal sabalum hal nang itu tu bakajadian, Aku sudah ditakdirakan mananggung pandaritaan nang barat banar.12:50 maalami pandaritaan nang barat banar: Sacara harfiah, “Aku musti dimandi’i lawan parmandian.” Hati-Ku marista banar sampai datang pandaritaan nang itu!

51Jangan bubuhan ikam bapikir amun Aku datang ka dunia ini gasan mambawa damai. Sabujurannya, kada damai pang nang Kubawa! Tagal kadatangan-Ku mambawa banyak hual. 52Sualnya mulai wayahini, cagar tajadi bahualan manganai Aku di antara kulawarga-kulawarga. Amun di kulawarga tu ada lima ikung urang, maka nang tiga ikung nang maumpati Aku mahual nang badua, atawa nang dua urang tu mahuali nang batiga, nang kaya sudah tatulis di dalam ayat Kitab Suci nang ini,

53‘Kakanakan lalakian wan abahnya cagar bahual,

kakanakan bibinian wan umanya cagar bahual,

wan minantu bibinian wan uma mintuhanya cagar bahual.’”12:53 Mik. 7:6

Kita batanggung jawab gasan maitihi ciri-ciri jaman.

12:54-56

54Di lain hari, Nabi Isa maungkai kisah ka urang banyak, “Amun bubuhan ikam malihat awan kadap di subalah barat, ikam musti baucap, ‘Umai, muru banar harinya. Bah, cagar hujan nang ini,’ lalu nang itu tu bujur-bujur hujan.

55Lawan pulang, wayah angin batiup matan salatan, bubuhan ikam musti baucap, ‘Pacangan handak panas harinya ni,’ lalu hal nang itu bujur-bujur tajadi. 56Ui bubuhan ikam nang bapura-pura baik! Ikam kawa mangira-ngira ari cuma wayah malihat ciri-ciri di langit, tagal ikam kada tahu samasakali manganai ciri-ciri mujijat nang lagi bakajadian wayahini12:56 Mujijat-mujijat nang dilakuakan ulih Nabi Isa mambuktiakan amun Sidin tu Al Masih. !

Baakuranlah dahulu lawan urang sabalum dibawa ka panjara.

12:57-59

57“Kanapa maka bubuhan ikam kada bujur-bujur mambuka mata wan mamilih jalan nang bujur? 58Amunnya ikam handak dikaduakan (dilaporkan) ka pangadilan, mustinya ikam baakuran (berdamai) dahulu lawan musuh ikam tampulu baluman bujur-bujur dikaduakannya. Amun kada, ikam kaina disidang urang, imbah itu disarahakan ka patugas, lalu dimasukakan ka panjara. 59Parcaya ja, ikam kada cagar kaluar di panjara tu amun hutang-hutang ikam kadadipunahi.12:59 panjara...hutang: Kisah Nabi Isa nang ini ada maknanya. Hakim dalam kisah nang ini adalah Allah. Hutang nang harus dibayar adalah dosa-dosa nang baluman ditabusi. Urang nang disidang di pangadilan adalah kita nang cagar di sidang ulih Allah di Hari Kiamat. Urang nang kada mamunahi hutangnya cagar dipanjaraakan. Baarti urang nang kada batobat wan kada mamparcayai Allah lawan utusan-Nya, ditimbai ka naraka.

13

Batobatlah!

13:1-5

1Wayah Sidin bacaramah, ada urang-urang nang mamadahakan amun Hupnor Pilatus mambunuh urang wayah bubuhannya malaksanaakan kurban. Lalu, darah urang nang dibunuhnya tu tacampur lawan darah hewan-hewan kurban tu. 2Mandangar habar nang itu, lalu Sidin mamadahakan, “Lantaran bubuhannya dibunuh lawan cara nang kaya itu, ikam mangira dusa-dusa urang nang dibunuh tu labih banyak daripada dusa-dusa urang Galilea nang lain? 3Kada!" ujar Sidin, “Dangarakan nah! Amun bubuhan ikam tu kada batobat wan kada maumpati jalan Allah, bubuhan ikam gin, amun mati, dimasukakan ka naraka!

4Nah, ada lagi sabuting kisah. Ada sabuah manara di Siloam nang runtuh wan ada dalapan balas urang mati nang tatindih. Bubuhan ikam mangira dosa-dosa bubuhannya labih banyaklah daripada dosa-dosa urang lain nang ada di kuta Yarusalem? 5Kada kaya itu pang sabujurannya! Dangarakan! Amun bubuhan ikam kada batobat, lalu amun mati, dimasukakan ka naraka!”

Allah mahukum urang nang kada babuat baik.

13:6-9

6“Ada satu kisah” ujar Nabi Isa, “Ada urang nang mananam puhun ara di kabunnya. Lawas banar mahadangi buahnya. Tagal kada sing buahan jua. 7Lalu inya baucap ka tukang haragu kabunnya, ‘Tahulah ikam? Sudah maniga tahun aku handak maambil buah puhun nang ini tagal sabigi-bigi kada suah talihat buahnya. Tabang haja gin puhun nang itu! Kadada gunanya jua diharagu!’

8‘Tuan’, ujar tukang haragu ‘maraha ulun maharagunya satuhan lagi! Kaina tanahnya ulun gamburakan wan ulun bari pupuk. 9Kalu ai tahun dudi babuah. Amun kada babuah jua, kaina ulun nang manabangnya.’”13:9 manabangnya: Cara urang manilai puhun buah (Luk. 13:9) adalah sama lawan cara Allah manilai kahidupan saikung urang (Luk. 13:5). Jaka urang tu kada batobat wan kada maasi parintah Allah, urang tu kadada nilainya. Lalu inya dimusnahakan. ujar tukang haragu manyahut.

Nabi Isa mawagasakan saikung bibinian nang bungkuk wayah hari Sabat.

13:10-17

10Wayah hari Sabat nang itu, Nabi Isa lagi bacaramah di sabuah rumah ibadah. 11Sidin malihat ada saikung babinian nang bungkuk. Sudah lapan balas tahun lawasnya urang tu maarit bungkuknya, kada kawa mancagatakan balakang lantaran ulahan ruh jahat.

12Lalu dikiau Sidin wan baucap, “Panyakit pian sudah kadada lagi!”

13Diandak Sidin tangan Sidin di atas bahu babinian nang itu. Lalu langsung wagas ai wan kawa badiri cagat.

“Sukur Alhamdulilah,” ujar babinian tu, “Ulun kawa badiri cagat pulang. Lapan balas tahun ulun kada kawa badiri! Allah bujur-bujur ada lawan Pian.”

14Lalu kapala rumah ibadah baucap ka urang banyak tu, “Ada anam hari haja gasan bagawi! Datang pang di hari-hari nang itu amun handak diwagasakan. Jangan di hari Sabat!”

15“Bubuhan ikam urang-urang nang munapik!” ujar Nabi Isa manyahuti kapala rumah ibadah.

“Urang malapas sapi atawa kaladai matan kandangnya wan mambawanya ka wadah panginuman di Hari Sabat. 16Tagal, wayahini ada saikung babinian juriat Nabi Ibrahim nang sudah lapan balas tahun dipasung ulih Iblis. Maulah inya kada bulih diwagasakan di hari Sabat?” ujar Nabi Isa baucap ka urang banyak nang ada di situ.

17Lantaran Nabi Isa baucap nang kaya itu, musuh-musuh Sidin tasupani banar. Tagal samunyaan urang nang lain himung banar malihat mujijat Sidin tadi.

Dua ibarat nang manggambarakan kakuasaan Allah ka urang nang manaatiNya.

13:18-21

18“Ganalnya kuasa Allah dalam kahidupan manusia tu nang kaya apalah?” ujar Nabi Isa lawan urang-urang nang ada di situ.

19“Nang kaya ini nah. Kakuasaan Allah ka urang nang manaatiNya, kuibaratakan nang kaya bigi sawi nang halus banar,13:19 bigi sawi nang halus banar Tanaman sawi (atawa sasawi) nang tumbuh di banua Timur Tangah lain kaya sawi nang dikanal di Indonesia. Sawi di Indonesia kada bisa “tumbuh jadi puhun” lalu burung-burung kada bisa jua “ maulah sarang di cikang-cikangnya.” Nang panting dalam kisah nang ini adalah bahwa sasuatu nang dimulai dari kaadaan nang halus banar bisa tumbuh manjadi ganal banar. Kajadian itulah nang diibaratakan lawan karajaan Allah. lalu dihamburakan urang di kabunnya. Bigi nang itu tumbuh manjadi puhun nang ganal. Burung-burung gin kawa maulah sarang di cikang-cikangnya.

20Ada pulang Kuibaratakan kakuasaan Allah ka urang nang manaatiNya,” ujar Nabi Isa baucap pulang.

21“Nah, dangarakanlah. Kakuasaan Allah ka urang nang manaatiNya tu kuibaratakan sadikit ragi nang diambil babinian, diadunnya lawan galapung nang banyak banar13:21 banyak banar: Jumlah galapung nang ini, baratnya tiga puluh kilo. sampai manjadi kamir. Biar raginya sadikit wan galapungnya nang banyak, tagal adonan galapung nang banyak tu kawa kamir sampai diulah manjadi roti.”

Masuk ja malalui lawang nang kipit!

13:21-30

22Nabi Isa bajalan tarus ampah ka Yarusalem malalui babarapa kuta. Sidin bacaramah di kuta-kuta nang dilaluiNya. 23Wayah itu, ada saikung urang mandatangi Sidin wan baucap,

“Junjungan, parmisi, ulun umpat batakunlah. Sadikit hajalah urang nang disalamatakan kaina?”

24Lalu Nabi Isa manyahut, “Bausaha ja nang cangkal sakira bubuhan ikam kawa masuk ka dalam karajaan Allah malalui lawang nang kipit. Sabujurannya banyak urang nang bausaha masuk, tagal kada kawa. 25Kainanya, nang ampun rumah— yaitu Aku, cagar mangantup lawang rumah tu. Lalu kadada kasampatan lagi urang masuk karajaan Allah tu.

“Samuaan urang nang badiri di muka lawang tu cagar mangiau sambil baucap, ‘Tuan, Tuan, tolongi pang buka lawang gasan kami.’

“Tagal kaina Kusahuti, ‘Aku kada patuh lawan bubuhan ikam.’

26“Lalu, ikam cagar baucap pulang, ‘Tapi kami sudah makan wan nginum basama Pian. Kami sudah mandangar caramah Pian di jalan-jalan kuta kami!’

27“Lalu Aku cagar baucap pulang lawan ikam, ‘Aku bujur-bujur kada patuh lawan bubuhan ikam. Ei bubuhan ikam lawan samuaan palaku kajahatan, bajauhan matan sini!’

28“Di luar sana, ikam cagar manangis wan mandarita banar 13:28 mandarita banar: Sacara harfiah, “kertak gigi.” wayah ikam malihat Nabi Ibrahim, Nabi Ishak, Nabi Yakub, wan jua samuaan nabi nang lagi manikmati hidup nang kakal di dalam karajaan Allah, sadangkan ikam saurang ditangati masuk.

29Kaina, pacangan datang banyak urang juriat Nabi Ibrahim matan sagala panjuru. Lalu bubuhannya cagar masuk wan bararamian di dalam karajaan Allah.

30“Dangarakan nah, urang-urang nang bakadudukan randah wayahini, kaina mandapat kadudukan nang tinggi. Urang-urang nang bakadudukan wayahini tinggi, kaina mandapat kadudukan nang randah.”

Nabi Isa mamadahakan Sidin musti mati di kuta Yarusalem.

13:31-35

31Wayah itu, ada pamuka-pamuka agama matan aliran Parisi mandatangi Nabi Isa lalu baucap,

“Ikam bajauh haja matan sini! Sualnya Raja Hirudis handak mamatiꞌi Ikam!”

32Nabi Isa manyahuti, “Padahakan ja lawan hadupan hutan tu,13:32 hadupan hutan: Binatang ini dalam kabudayaan juriat Nabi Ibrahim manggambarakan urang nang culas, jahat, lawan kada baguna. ‘Hari ini wan isuk, Aku manyuruh ruh-ruh jahat bajauh. Aku mawagasakan urang lalu pada hari nang katiga aku manuntungakan tugasKu.’ 33Biar nang kaya itu, hari ini, isuk, wan isuknya, Aku musti manarusakan sampai ka kuta Yarusalem. Sualnya kadada saurang nabi nang dimatiꞌi di luar kuta Yarusalim. Nang kaya itu jua Aku, Aku musti tulak ka sana sakira kamatianKu di kuta Yarusalem.”

34Lalu Nabi Isa baucap pulang, “Ui warga kuta Yarusalem. Bubuhan ikam nang mamatiꞌi nabi-nabi bahari wan manawaki utusan-utusan Allah sampai mati! Aku rancak manyurung kadua tanganKu gasan malindungi ikam— nang kaya parinduan hayam malukupi anaknya lawan halarnya. Tagal ikam kada hakun.

35Nah, dangarakan! Kuta nang ini cagar ditinggalakan Allah. Parcaya ja, mulai wayahini, ikam pacang kada malihat Aku lagi sampai kaina wayah ikam baucap, “Dibarakahi Raja kita nang datang mawakili Allah.’”

14

Nabi Isa mawagasakan urang pada hari Sabat.

14:1-6

1Pada hari Sabat, Sidin tulak ka rumah pamuka agama aliran Parisi nang manyarui Sidin. Urang-urang Parisi nang lain mahawasi Sidin gasan mancari-cari kasalahan Sidin sakira Sidin kawa dituduh malanggar paraturan Hari Sabat. 2Sakalinya di situada saikung lalakian nang tangan wan batisnya babangkak-bangkak. Inya baduduk pas dihadapan Sidin!

3Lalu Sidin baucap, “Manurut Hukum Taurat, kawalah urang nang ini diwagasakan wayah hari Sabat?”

4Tagal pamuka-pamuka agama tu, saikung-ikung kadada nang manyahutnya. Imbah dijapai Sidin urang nang bapanyakit tu, langsung wagas ai.

“Bulik ja ikam lawan hati nang lapang bahagia!” ujar Sidin ka urang nang hanyar wagas tadi.

Lalu bulik ai inya.

5Lalu Sidin baucap pulang, “Amun saupamannya anak ikam atawa sapi ikam tacabur ka dalam sumur pada hari Sabat, musti bubuhan ikam langsung maangkatnya, ya kalo?”

6Lalu bubuhannya mandam, kadada nang manyahutnya lantaran samunyaan pandiran Sidin tu bujur.

Jangan bapiragah harat.

14:7-11

7Lantaran Nabi Isa malihat urang nang katuju duduk di pamukaan wayah saruan pangantinan, Sidin bamula bacaramah lawan maungkai kisah sindiran.

8“Bilanya ikam ada saruan pangantinan, jangan bausaha handak duduk di pamukaan! Burusiah14:8 Musiah=kalu ai ada urang nang disarui tu nang tapanting pada ikam nang pacang duduk di situ.

9“Amun urang tu datang, musti tuan rumah baucap ka ikam, ‘Maapailah, wadah nang ini sudah kami sadiakan gasan tamu nang tahurmat. Pian bapindah haja duduk ka buncu!’ Hakun kada hakun ikam musti bapindah ka buncu tu. Tasupani ai ikam jadinya. 10Makanya am amun ikam disarui urang, duduk di buncu-buncu haja. Amun duduk buncu-buncu haja, siapa tahu tuan rumah tu datang ka ikam lalu baucap, ‘Pian, duduk di pamukaan haja.’ Jadinya ikam tahurmat di hadapan samunyaan tamu nang ada di situ. 11Sualnya urang nang sumbung pacangan dibari supan. Lawan pulang urang nang santun pacangan dihurmati” ujar Nabi Isa manutup kisah.

Saruan gasan urang kada mampu

14:12-14

12Lalu Nabi Isa manulih ka tuan rumah wan baucap, “Bilanya ikam basaruan salamatan, jangan manyarui kakawalan ikam haja. Jangan jua manyarui kulawarga ikam haja atawa urang higa-mahiga rumah nang sugih-sugih. Sualnya bubuhannya tu cagar manyarui ikam pulang. Amun kaya itu, ikam sudah manarima balasan. 13Nang paling baik tu, bilanya ikam basaruan, sarui haja bubuhan urang miskin, urang cacat, urang lumpuh, wan urang picak. 14Ikam cagar dibarakahi ulih Tuhan sualnya bubuhannya tadi kada baisian napa-napa gasan mambalas saruan ikam. Ikam kaina cagar baulihi balasan matan Tuhan wayah urang saleh dihidupakan pulang.

Aruh ganal di karajaan Allah

14:15-24

15Wayah itu ada urang nang lagi makan baimbai lawan Nabi Isa. Imbah mandangar kisah Sidin tadi, balalu urang tu baucap, “Bauntung banar kaina urang nang dapat saruan di aruh ganal karajaan Allah.”

16Lalu Nabi Isa maungkai pulang sabuting kisah. “Ada urang nang handak maadaakan aruh ganal, lalu urang-urang banyak nang disaruinya. 17Disuruhnya anak buahnya basaruan, ‘Tuan kami handak baaruh ganal. Pian disarui sakira datangan.’ 18Tagal samunyaan kada hakun datang, baalasan macam-macam. Nang panambaian baucap, ‘Aku hanyar manukar tanah. Aku musti tulak mamariksanya. Maapailah. Aku kada kawa datang.’ 19Nang saikungnya baucap, ‘Aku hanyar manukar lima pasang hadangan. Aku musti tulak mamariksanya. Kada kawa datang ai aku nah. Maapailah.’ 20Nang lain ada jua baucap, ‘Aku hanyar ja babini. Lantaran itu aku kada kawa datang. Maapailah.’

21Lalu bulik ai anak buahnya tu ka wadah tuannya. ‘Tuan’ ujarnya ‘saikung-ikung tuan ai kadada nang hakunnya datang ka aruh pian! Kayapa tuan?’

Lalu tuannya manyahuti, ‘Amun kaya itu, lakasi ja ikam tulak ka samunyaan jalan wan gang di kuta ni! Bawaai ka sia urang-urang nang susah wan nang cacat!’

22Lalu tulak ai inya basaruan ka urang-urang tadi. Imbah itu, inya balapor ka tuannya,‘Tuan, samunyaan parintah pian tu sudah ulun lakuakan. Tagal masih ada wadah nang puang.’

23Lalu tuannya baucap, ‘Amun kaya itu, tulak ai lagi ikam basaruan ka jalan-jalan nang jauh wan gang-gang di luar kuta. Paksa haja urang-urang nang ada di situ datang sakira wadahku hibak. Lalu banyak ai nang datangan ka aruh ganal tadi. 24Ingatakan ja, urang-urang nang panambaian nang disarui tu, saikung-saikung gin kadada nang cagar manikmati aruh ganalku ni’14:24 cagar manikmati aruh ganalku ini: Makna tasirat dalam kisah ini adalah bubuhan nang manulak saruannya kada cagar disarui lagi.

Sarat-sarat manjadi pangikut Nabi Isa.

14:25-33

(Lukas 5:11, 9:23)

25Wayah itu, banyak urang bajurut-jurut mairingi Nabi Isa wayah dalam parjalanan Sidin. Lalu Sidin manulih ka bubuhannya wan baucap, 26“Amun urang handak manjadi pangikutKu, musti inya mangasihi Aku malabihi 14:26 mangasihi Aku malabihi: Sacara harfiah, “mamuari lawan” abahnya, umanya, bininya, anaknya, wan dadangsanaknya. Amun manjadi pangikutKu, urang musti mangasihi Aku malabihi dirinya saurang 27wan sanggup mandarita lawan jua rela mati lantaran umpat Aku” ujar Nabi Isa lawan bubuhannya tadi.

28Aku manggambarakannya kaya ini. Amun ikam handak maulah manara, musti ikam marikin dahulu biayanya, ya kalo? Mayukah, kadakah, duitnya, gasan manuntungakannya? 29Burusiah sampai pundasi haja, habis sudah duitnya. Ditatawaakan urang am kaina. 30Lalu ai ada urang manyambat, “Bah, urang nang ini waninya pang maulah manara. Sakalinya kada kawa manuntungakan.”

31Nang kaya itu jua, saurang raja nang baisi sapuluh ribu prajurit handak baparang lawan raja nang lain nang baisi dua puluh ribu prajurit, musti dipikirakannya dahulu. Kawa manangkah, kalahkah amun inya malawan musuhnya tu? 32Amun dikira-kira kada kawa manang, wayah musuhnya tu masih jauh, dikirimnya ai utusan gasan mambawai musuhnya baakuran. 33Kaya itu jua lawan bubuhan ikam. Siapa haja nang kada sanggup maninggalakan samunyaan miliknya nang disayangi, kada kawa manjadi pangikutKu.

Pangikut Nabi Isa musti masin.

14:34-35

34Lalu Nabi Isa bacaramah pulang, "Bubuhan ikam nang sudah jadi pangikutKu, itu sama nang kaya uyah. Uyah tu dipakai gasan manyamanakan makanan! Tagal amunnya kahilangan rasa masin, 35uyah tu kada baguna lagi gasan pahumaankah gasan pupukkah. Musti dibuang haja uyah tu lantaran kada baguna lagi. Nah, siapa nang hakun mandangarakan, maka dangari baik-baik.

15

Kahilangan saikung biri-biri.

15:1-7

1Wayah itu, banyak tukang tagih pajak wan urang-urang badusa nang lain datangan ka Nabi Isa handak mandangarakan caramah Sidin.

2Ada jua pamuka-pamuka agama wan guru-guru agama nang garunuman, “Bah! Hakunnyalah urang nang ini manarima urang-urang nang badusa, makan baimbai ha pulang lawan bubuhannya?!”

3Lantaran itu, Nabi Isa maungkai sabuting kisah.

4“Amun ikam ada baisi saratus ikung biri-biri, lalu hilang saikung. Napa nang pacangan ikam lakuakan? Musti ikam tinggalakan nang sambilan puluh sambilan ikung tu di padang kumpai, lalu tulak mancariꞌi nang hilang tu sampai dapat. 5Amun ikam tadapat, musti himung banar ikam, manyahannya bulik. 6Imbah sampai di rumah, ikam musti bakiau urang di higa-mahiga rumah wan kakawalan lalu ikam baucap, ‘Ayu! Ka sinian nah. Bararamian lawan aku sualnya biri-biriku nang hilang sudah tadapat pulang!’ 7Nah, kaya itu jua Allah. Inya himung banar amunnya ada urang badusa nang batobat. Daripada sambilan puluh sambilan urang nang dirinya marasa alim wan kada parlu batobat” ujar Nabi Isa manutup kisah tadi.

Kahilangan sabigi duit perak

15:8-10

8Nabi Isa bakisah pulang, “Jaka saikung babinian nang baisi sapuluh bigi duit perak15:8 sapuluh bigi duit perak: Dalam bahasa aslinya, sapuluh drakma. Satu drakma banilai sama lawan gaji urang sahari. nang baharaga, lalu kahilangan sabigi, napa nang pacangan dilakuakannya? Musti inya malikit lampu, disapunya sarumahan sambil bahimat mancariꞌi sampai dapat. 9Pas duit tu tadapat, lalu ai dikiauinya kakawalannya nang bibinian, ‘Ayu ka sini nah. Kita bararamian. Sualnya duitku nang hilang sudah tadapat pulang.’

10Nah, nang kaya itu jua, malaikat-malaikat Allah kahimungan amunnya ada urang badosa nang batobat.”

Kahilangan saikung anak

15:11-32

11Gasan manahapi maksud nang labih dalam, Nabi Isa maungkai lagi sabuting kisah.

“Nah, ada saikung abah nang baisian dua ikung anak lalakian” ujar Nabi Isa bamula bakisah.

12“Nang ading baucap, ‘Bah, bagiakan pang harta pian nang manjadi bagian ulun. Wayahini jua!’

Lalu dibagi abahnya ai hartanya gasan kadua anaknya. 13Kada lawas, nang ading tu manjual samunyaan bagiannya. Imbah tu inya tulak madam ka banua urang. Di pamadaman tu, inya hidup gasan bararamian haja mahabisakan duitnya nang banyak tu. 14Wayah duitnya parak bakarik, tajadi musibah kalaparan di banua nang itu sampai inya gin taumpat kakurangan. 15Maka umpat bagawi ai inya ka saikung saudagar banua nang itu. Inya disuruh maumpani babi-babinya salajur maharaguakan. 16Wayah maumpani babi-babi nitu, parutnya lapar banar sampai inya handak mamakan umpan babi-babi nang itu lantaran saikung-ikung gin kadada urang nang mambarinya makanan. 17Kaputingannya inya sadar.

Lalu inya baucap dalam hati, ‘Sabarataan urang nang umpat bagawi lawan abahku kalabihan makanannya. Amun di sini, aku parak mati kalaparan. 18Bulik haja sudah aku ni. Kaina aku bapadah lawan abahku amun aku ni sudah badusa wan handak batobat. 19Aku ni kada pantas lagi disambat anak sidin. Amun kawa, aku ni umpat bagawi lawan sidin.’

20Basiap-siap ai inya. Lalu inya bulik ka rumah abahya. Biar masih jauh matan rumahnya, abahnya sudah pinandu malihatnya. Maras banar abahnya malihatnya. Bukah ai abahnya mandapatinya. Diragapnya sambil batatangisan. Himung banar abahnya.

21Lalu nang anak baucap, ‘Bah,’ ujarnya, ‘Ulun ni sudah badusa lawan Nang di Atas wan katulahan lawan pian! Kada pantas lagi ulun ni disambat anak pian.’

22Tagal abahnya mangiau anak-buahnya, ‘Lakasi ka sini! Bawaakan jubah nang pambaiknya.15:22 jubah nang pambaiknya: Jubah adalah ciri bahwa anak nitu sudah ditarima pulang ulih abahnya. Purukakan ka awaknya. Pasangakan utas15:22 utas: Dalam kabudayaan Timur Tangah, utas manandaakan kakuasaan dan kahurmatan. Jadi abahnya manunjukakan bahwa anaknya tu lain anak buahnya tapi anaknya saurang! di jarijinya lalu pasangakan sipatu15:22 sipatu: Sipatu dipasangakan supaya anaknya tu dianggap urang nang tahurmat, lain anak buah. Wayah anaknya datang, inya masih bapelang. di batisnya. 23Lalu sumbalihakan saikung anak sapi nang lamak. Basanang-sanang ai kita baaruh salamatan. 24Sualnya anakku ni dahulu kuanggap mati nang wayahini hidup pulang. Inya dahulu tu hilang, tagal inya sudah bacungul pulang. Lalu bamula ai bubuhannya baaruhan.

25Wayah itu, anak nang panuhannya masih bagawi di ladang. Wayah inya bulik, sabalum masuk rumah, inya mandangar suara orkes lawan malihat urang baigal-igal dalam rumah. 26Dikiaunya saikung sasuruhan abahnya nang ada di situ. Lalu ditakuninya. ‘Ui, lagi baapaan ni? Pina rami banar!’ ujarnya batakun.

27‘Ading pian sakalinya bulik! Abah pian manyuruh manyumbalih anak sapi nang palamaknya gasan bararamian. Sualnya sidin sudah badapat lagi lawan ading pian dalam kaadaan salamat’ ujar sasuruhan tadi.

28Lalu sarik ai anak nang panuhannya tu sampai kada hakun masuk ka rumah. Lalu abahnya kaluar gasan mambisai anak nang panuhanya tu sakira hakun masuk. 29Tagal ujar anaknya, ‘Bah, coba pikirakan! Sudah lawas ulun bahimat bagawi mangganiꞌi pian. Ulun gin maasi tarus napa ujar abah. Biar nang kaya itu, saikung anak kambing gin pian kada suah sumbalihakan gasan ulun sakira kawa bararamian lawan kakawalan ulun! 30Anak abah nang itu sudah malingisakan harta abah gasan malahung. Tagal imbah inya bulik, abah manyumbalih anak sapi nang lamak gasan inya!

31‘Nah, kaya ini anakku,’ ujar abahnya, ‘ikam saban hari ada haja lawan aku. Samunyaan hartaku, ya ampun ikam jua.’ 32Kita musti himung wan basanang-sanang. Sualnya ading ikam tu dahulu hilang, wayahini sudah tadapat pulang. Nang dahulu tu kuanggap sudah mati, tagal wayahini hidup pulang. Kaya itu pang nak ai” ujar abahnya manjalasakan.

16

Kita musti mangunaakan harta kita sasuai anjuran Allah.

16:1-13

(Lukas 12:32)

1Nabi Isa lalu bakisah pulang ka pangikut-pangikut Sidin. “Ada saikung urang nang sugih banar. Inya baisian saikung bandahara, urang nang diparcayaakan manjalanakan usahanya. Tagal hanyar haja katahuan bandaharanya tu banyak banar mamborosakan hartanya. 2Lalu ai dikiaunya bandaharanya tu, ‘Sabalum ikam kuampihi, samunyaan pambukuan masalah hartaku sarahakan lawan aku!’

3“Maka bandahara tu bapandir dalam hati, ‘Umai, amun aku jadi diampihi kaya apa lah? Amun bakabun, aku mancangkul, kada kuat lagi. Amun jadi paminta-minta gin, supan banar aku. 4Nah, aku ada akal supaya urang-urang hakun manarima aku di rumah-rumahnya amun aku diampihi bagawi.’

5“Lalu dikiaunya satiap urang nang ada tahutang lawan majikannya. ‘Barapa ikam tahutang lawan majikanku’ ujarnya batakun lawan urang nang panambaian.

6“‘Aku ada bahutang saratus jerigen16:6 jerigen: Satu jerigen baisi kira-kira tiga puluh liter. minyak zaitun’ ujarnya bapadah.

“‘Ini nah bon hutangnya. Tulis lima puluh jerigen haja gin’ ujar bandahara tu.

7“ Lalu dikiaunya pulang, nang saikung nang bahutang. Ditakuninya, “Ikam barapa hutang lawan majikanku?’

“‘Aku ada bahutang saribu karung gandum 16:7 saribu karung gandum Secara harfiah, ukuran “seratus kor.” Satiap kor baisi sapuluh atawa sabanyak dua blas karung gandum nang ganal. ’ jar.

“‘Ini nah bon hutangnya. Tulis ja dapalan ratus karung haja’ ujar bandahara tu.

8“Maka urang nang sugih tu maakui bandaharanya nang kada jujur tu pintar banar maakali.

“Nah, urang-urang nang mancintai hal-hal duniawi tapintar pang lawan papadaannya daripada urang-urang nang mantaati Allah. 9Dangarakanlah! Gunaakanlah harta duniawi ikam gasan mambantu urang sakira ikam baulihi kakawalan. Kaina wayah harta duniawi ikam kadada lagi, ikam pacang ditarima Allah di kadiaman kakal lantaran ikam bijak mangunaakan harta duniawi ikam.

10“Urang nang kawa diparcayai dalam hal-hal nang kacil, musti kawa jua diparcayai dalam hal-hal nang ganal. Tagal nang kada kawa diparcayai dalam hal-hal nang kacil, kada kawa jua diparcayai dalam hal-hal nang ganal. 11Amun lawan harta duniawi haja, ikam kada kawa diparcayai, kadada harapan diparcayaakan ka ikam harta nang sabujurnya di surga. 12Amun ikam kada jujur lawan harta urang, kadada urang nang hakun manjulungi ikam harta nang pacang manjadi ampun ikam saurang.

13Kadada nang kawa bagawi gasan dua ikung majikan. Sualnya inya musti labih sayang nang saikung pada nang saikungnya. Atawa inya pacang labih satia lawan nang saikung pada nang saikungnya. Kaya itu jua lawan bubuhan ikam. Bubuhan ikam kada kawa manjadi hamba Allah sakaligus manjadi hamba harta duniawi.”

Pirman Allah tu kada kawa diubah salawasan.

16:14-18

14Bubuhan aliran parisi mandangar samunyaan nang dicaramahakan Nabi Isa tadi. Lalu Sidin ditatawaakan ulih bubuhannya lantaran bubuhannya tu mata duitan.

15Lalu, Nabi Isa bapaling ka bubuhannya wan baucap, “Bubuhan ikam bapiragah manjadi urang saleh wan katuju dipuji urang. Tapi Allah tahu haja napa nang ada di dalam hati ikam. Napa nang dipuji urang, dimuari ulih Allah.

16Hukum Taurat nang diturunakan lawan Nabi Musa lawan tulisan nabi-nabi bahari balaku sampai jaman Nabi Yahya. Bamula wayah itu, Habar Baik manganai Karajaan Allah dihabarakan. Lalu satiap urang bujur-bujur disilahakan masuk ka dalam Karajaan Allah tu. 17Samunyaan Pirman Allah tadi tatap balaku. Itu tu labih kakal daripada langit wan bumi.

18Contohnya, satiap urang nang basarakan lawan bininya lalu babini pulang lawan babinian lain, itu sama lawan bajinah. Lawan pulang urang nang babini lawan babinian nang sudah sarak, sama haja bajinah jua.”

Kisah urang sugih lawan urang miskin

16:19-31

19Nabi Isa bakisah pulang, “Ada urang nang sugih nang katuju babaju nang larang-larang. Saban hari inya bararamian haja, banyak mahabisakan duitnya. 20Ada saurang paminta-minta nang barabah di muka kandang rumahnya nang bangaran Lasarus.16:20 Lasarus Urang miskin Lasarus dalam kisah nang ini babida lawan Lasarus— kawal Nabi Isa nang dihidupakan pulang ulih Nabi Isa dari kematian (Yoh. 11).21Awaknya bakorengan sampai korengnya dijilati kuyuk-kuyuk. Inya handak banar marasai makanan labihan nang tagugur matan mija urang sugih tu.

22“Imbah itu mati ai urang nang miskin tu lalu panyawaannya diangkat malaikat ka wadah nang tahurmat, di pangkuan Nabi Ibrahim. Kada lawas imbah itu, mati jua urang nang sugih tu, lalu dikuburakan. 23Wayah mandarita siksaan di naraka,16:23 naraka Sacara harfiah, “Hades.” Hades baarti ‘Sheol’ dalam bahasa Ibrani— yaitu wadah urang mati sambil mahadangi Hari Kiamat. Tagal dalam konteks kisah nang ini, pinanya Lazarus wan urang sugih tu sudah dihakimi. urang sugih tu manangadah lalu dilihatnya di wadah nang jauh Lasarus nang lagi duduk di pangkuan Nabi Ibrahim.16:23 dilihatnya...Nabi Ibrahim: Urang badusa kawa balalihatan lawan urang saleh di alam maut (Lihati Lukas 13:28).24Lalu urang sugih tu baucap wan Nabi Ibraham, “Oh, Baginda Nabi, marasi pang ulun.16:24 Baginda Nabi: Nabi Ibrahim ibaratnya nang kaya saurang abah gasan samuaan umat nang baiman. Makanya urang sugih tadi mahurmati Nabi Ibrahim di sini. Coba pang suruh Lasarus manculupakan jarigi tangannya ka banyu lalu datangi ulun basahiakan ilat ulun. Ulun sangsara banar di dalam nyala api ni!” ujarnya.

25“‘Ingatakan nak ai,’ ujar Nabi Ibrahim manyahut, ‘Salawasan ikam hidup, ikam marasai nang nyaman-nyaman haja. Amunnya Lasarus, inya tu maka am, sakit hidupnya salawas di dunia. Wayah ini pang inya dihimungi di sia, amunnya ikam, sangsara. 26Lawan pulang, di antara ikam wan kami diulah jurang nang dalam banar nang kada kawa disubarangi. Maka urang di sia kada kawa ka situ wan urang di situ kada kawa ka sia.

27“‘Amun kaya itu, baginda ai,’ ujar urang sugih tu, ‘Suruh pang Lasarus mandatangiakan kulawarga ulun. 28Sualnya ulun ni ada baisian dangsanak, lima ikung nang masih hidup. Bubuhannya baluman batobat jua. Suruh pang Lasarus mangisahakan nang kaya apa ajab naraka nang ini lawan bubuhannya sakira bubuhannya kada masuk ka sia.’

29“‘Sudah ada lawan bubuhannya Kitab Suci Taurat nang sudah disampaiakan lawan Nabi Musa wan nabi-nabi lainnya. Samustinya bubuhannya mamatuhi napa nang ditulis di situ’ ujar Nabi Ibrahim manyahuti.

30“‘Itu kada cukup baginda ai. Tapi, amun ada urang mati nang hidup pulang lalu babulik pulang ka dunia gasan mamadahi bubuhannya, musti bubuhannya batobat’ ujar urang sugih tadi.

31‘Amun bubuhannya kada mamatuhi Kitab Suci Taurat nang disampaiakan lawan Nabi Musa wan nabi-nabi lainnya, musti bubuhannya kada hakun parcaya jua biar ada urang nang mati nang hidup pulang gasan mamadahi bubuhannya’ ujar Nabi Ibrahim manyahuti pulang.

17

Allah pacangan mahukum urang nang maulah urang lain badusa.

17:1-4

1Nabi Isa bacaramah pulang lawan pangikut-pangikutnya, “Gudaan nang maulah urang badusa tu salalu ada. Tagal cilaka lagi urang nang maulah urang lain badusa. 2Amun ada urang nang mambawai pangikut-pangikut-Ku nang kada kuat imannya maulah dusa, itu hukumannya barat banar. Baiknya batu ganal dijaratakan ka puhun gulu urang itu, lalu inya dicaburakan ka laut daripada inya maulah urang lain badusa. 3Maka mun kawa, bajaga-jaga ai diri ikam ni. Jangan sampai disasatakan urang apalagi manyasatakan urang. Amun dangsanak ikam maulah dusa, tagur! Amun inya batobat, ampuni inya. 4Biar inya rancak maulah dusa lawan ikam, tagal tiap kali imbah itu inya baucap, ‘Minta maaplah, ampunilah aku,’ ikam musti mamaafakannya wan maampuninya.”

Urang nang bujur-bujur baiman ka Allah.

17:5-6

5Lalu pangikut-pangikut Nabi Isa baucap ka Sidin, “Tulungi pang kami ini biar kami bujur-bujur baiman ka Allah.” 17:5 Kikira bubuhan pangikut Sidin sadar itu ngalih mamaafi urang nang kaya dipadahakan Sidin di kisah tadi dalam Luk. 17:1-4. Maka bubuhannya maminta nang kaya itu.

6Lalu Sidin manyahuti, “Amun ikam hanya baisian iman nang halus nang kaya bigi sawi, bilanya ikam manyuruh puhun nang itu baalih ka laut, maka baalih ai inya. Baarti inya tu taat lawan parintah ikam.”

Jadilah hamba Allah nang randah hati.

17:7-10

7Lalu Nabi Isa baucap pulang, “Coba ikam bayangakan, amun ikam baisi anak buah nang manjaga inguan ikam atawa mahumai tanah ikam. Amun inya tuntung bagawian di luar, inya naik ka rumah ikam. Ikam kada bataha baucap, ‘Ayu lakasi makanan, makanan sudah siap.’

8Sabaliknya ikam sabagai majikan cagaran baucap lawan anak buah ikam, ‘Puruk tu nah baju nang disadiakan gasan bagawian di rumah. Siapakan makanan gasan aku. Lalu layani aku di mija makan. Hanyar ikam bulih makan imbah aku tuntung makan!”

9Ikam kada bataha maucapakan batarima-kasih lawan anak buah ikam habis inya tuntung manggawian. 10Nang kaya itu jua lawan ikam. Imbah ikam manggawi samunyaaan nang Allah suruh, bapadah ja, ‘Ulun nih hamba biasa haja, ulun nih hanya manunaikan kawajiban ulun haja.’”

Sapuluh ikung urang nang ditatambai ulih Nabi Isa. Tagal cuma saikung nang baucap tarimakasih.

17:11-19

11Wayah itu, Nabi Isa baampah ka kuta Yarusalem malalui banua Samaria nang basubalahan wan banua Galilea. 12Pas masuk sabuah kampung, Sidin didatangi sapuluh ikung urang nang bapanyakit kulit nang manular. 17:12 panyakit kulit nang manular: Panyakit kulit nang ini adalah panyakit kusta. Bubuhannya tu badiri jauh-jauh, 13sambil bakuciak. “Guru! Marasi pang kami! Tatambaiakan pang panyakit kami ini!” ujarnya.

14Pas Sidin maliat bubuhanya, Sidin baucap, “Datangi ja ka imam17:14 Imam: Imam adalah pamuka agama Yahudi. bubuhan ikam! Kaina tampaiakan ja awak bubuhan ikam tu lawan imam tu.17:14 Tampaiakan awak...imam: Nabi Isa baucap nang kaya ini supaya bubuhan imam kawa mambuktiakan amun awak bubuhan nang bapanyakit kulit tu sudah waras. Itu nang diwajibakan Nabi Musa. Lihati: Im. 14:1-32.

15Balum sampai mandatangi imam, sakalinya panyakit bubuhannya sudah waras. Tagal cuma saikung urang haja dari sapulu urang tadi nang hakun babulik ka wadah Nabi Isa.

“Alhamdulilah! Panyakit ulun sudah waras!” ujarnya sambil mamuji Allah lawan suara nyaring.

16Lalu inya langsung basujut di hadapan Nabi Isa sambil baucap, “Guru, tarima kasih banar.”

Urang nang hakun baucap tarima kasih tadi sakalinya urang Samaria.17:16 urang Samaria: Kamungkinan urang Samaria nang ini kada manunjukakan awaknya lawan imam juriat Nabi Ibrahim, sualnya samuaan urang Samaria ditolak wan dianggap najis ulih bubuhan juriat Nabi Ibrahim. Lihati catatan di Luk. 9:53.

17“Maka sapuluh ikung urang tadi nang hanyar waras tu. Kanapa maka nang sambilan ikung urang tadi nang diwarasakan kada babulik gasan basyukur lawan batarima kasih? 18Kanapa maka hanya urang luar haja nang babulik basyukur ka Allah, lain urang nang juriatnya Nabi Ibrahim?!” ujar Sidin marasa tahiran-hiran sambil baucap ka urang nang banyak tu.

19“Badiri ja ikam wan tulak ja ikam. Ikam sudah waras wan ikam disalamatakan lantaran ikam baiman ka Aku” ujar Nabi Isa ka urang nang hanyar waras tadi.

Nang kaya apa Allah cagar mandiriakan karajaan-Nya.

20Wayah itu, Nabi Isa didatangi babarapa pamuka agama aliran Farisi. Lalu bubuhannya batakun, “Guru, pabila karajaan Allah cagar didiriakan?”

21Lalu Nabi Isa manyahuti, “Urang-urang cagaran kada kawa manangguh di mana posisi kadatangan karajaan Allah tu. Sualnya karajaan Allah sudah ada sacara gaib di tangah-tangah antara kita.”17:21 Ayat 21b Kalimat tadi kawa jua ditarjamahakan, “Lantaran Allah mamarintah nang kaya Raja di dalam diri bubuhan ikam masing-masing.”

22Sidin baucap pulang lawan pangikut-pangikut Sidin, “Kaina, bubuhan ikam cagar marasa kaganangan banar lawan Aku, lalu baucap nang kaya ini, ‘Oh, baik banar jakanya Nang Datang Matan Di Surga17:22 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan diriNya saurang. Lihati Luk. 5:24. babulik pulang hari ini lalu mamarintah di sini nang kaya Sidin mamarintah di surga!’ Tapi ikam pacangan kada kawa malihatnya. 23Urang cagar baucap lawan ikam, ‘Lihati, Nabi Isa ada di sini!’ atawa ‘Sidin ada di sana!’ Tapi janganlah bubuhan ikam tulakan mandatangi ka wadah nang dipadahi tadi.” 24Sualnya nang kaya kilat manarangi di langit dari hujung ka hujung, nang kaya itu jua samunyaan urang cagar malihat kadatangan-Ku kaina. 25Tapi sabalumnya Aku musti banyak mandarita wan Aku musti ditolak ulih urang-urang nang hidup di jaman ini.

26“Nang kaya kajadian hidupnya urang-urang nang hidup pada jaman Nabi Nuh, nang kaya itu jua nang cagar tajadi waktu kadatangan-Ku kaina. 27Bubuhannya kada bapikir cagar ada bancana nang manimpa bubuhannya. Bubuhannya haur makan wan nginum, lalakian babini, babinian balaki. Artinya urusannya duniawi haja. Bubuhannya hidup nang kaya biasa biasa haja sampai waktunya kulawarga Nabi Nuh masuk ka dalam parahu nang ganal tu, lalu datang ai bancana banyu baah nang ganal tu lalu matian bubuhannya samunyaan. Tapi Nabi Nuh wan kulawarganya tatap salamat.

28“Kadatangan-Ku kaina sama nang kaya bancana nang tajadi waktu di jaman Nabi Lot. Bubuhan warga kuta Sodom hidup nang kaya biasa biasa haja. Ada nang haur makan wan nginum, wan ada nang haur badagang. Ada nang haur bahuma, ada jua nang haur baulah rumah. 29Tapi bakakajutan pas waktu Nabi Lot kaluar di kuta nang itu, hujan api dan belerang turun di langit lalu mambinaasakan bubuhannya sabarataan. 30Nang kaya itu jua, bakakajutan Nang Datang Matan Di Surga17:30 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. cagar datang gasan mamarintah.

31“Pada hari nang itu, urang nang baada di teras rumah17:31 di teras rumah: Secara harfiah, “di atas rumah.” Di banua Israel bagian atas rumah-rumah adalah datar wan digunaakan nang kaya urang-urang Indonesia manggunakan teras atawa halaman rumah. janganlah masuk pulang ka dalam rumah gasan maambil sasuatu dari harta bandanya. Nang kaya itu jua, urang nang lagi di pahumaan, janganlah handak bulik ka rumah lagi. 32Ingatakan ja napa nang tajadi lawan bini Nabi Lot!17:32 bini Lot: Samunyaan urang nang mandangar Nabi Isa sudah tahu napa nang tajadi lawan bini Lot. Inya mamantingakan hartanya daripada manaati parintah Allah. Maka inya mati sama nang kaya urang-urang lain nang kada manaati Allah. Lihati Kej. 19:15, 17, dan 26.

33“Samunyaan urang nang bajuang mampartahanakan panyawaannya di dunia ini cagar tatap kahilangan panyawaannya. Tapi samunyaan urang nang siap mangurbanakan panyawaannya lantaran maumpati Aku, inya tu pang nang cagar mandapatakan kahidupan nang kakal.

34“Dangarakan: Pada waktu kadatangan-Ku kaina, hal-hal nang kaya ini nang cagar tajadi. Pada malam itu, ada dua urang nang lagi guring di paguringannya. Nang saikung cagar dibawa malaikat, lalu nang saikungnya lagi cagar ditinggalakan. 35-36Di wadah lain, dua ikung babinian lagi manggiling gandum pakai batu gilingan. Nang saikung cagar dibawa malaikat, nang saikungnya lagi cagar ditinggalakan.”17:36 Ayat 36 Babarapa salinan bahasa Yunani nang kuno manambah kata-kata nang matan Mat. 24:40: Dua ikung lalakian lagi bagawi di pahumaan. Nang saikung cagar dibawa malaikat, nang saikungnya lagi cagar ditinggalakan.

37Lalu pangikut-pangikut Sidin batakun, “Junjungan, di mana hal nang itu tu bakal tajadi?”

Lalu Nabi Isa manyahut, “KadatanganKu kaina diibaratakan nang kaya rancak diucapakan, ‘Di mana ada bangkai, di situ jua burung-burung pamakan bangkai salalu bakumpulan.’”17:31 Di mana ...bakumpulan.: Ada babarapa tafsiran arti dari paribahasa nang ini. Di antara lain, 1) Kadatangan Nabi Isa kaina cagar jalas talihat. 2) Hukuman Allah pasti cagar manimpa urang-urang nang kada baiman ka Allah.

18

Allah musti mangabulakan doa kita bila kita rancak badoa.

18:1-8

1Nabi Isa maungkai pulang [xxxsabuting/sabuah] kisah gasan pangikut-pangikut Sidin sakira jangan muyak badoa wan jangan baputus asa. 2“Di sabuah kuta ada saikung hakim. Hakim nang tu kada takutan lawan Allah wan kada parduli lawan urang lain. 3Di kuta nitu ada jua saikung [balu/babinian balu] nang tatarusan mandatangi hakim tu. ‘Tulungi pang ulun! Lawanakan xxx GASAN ulun {??malawan] musuh ulun nang handak marugiakan ulun’ ujar babinian balu tu.

4Asalnya hakim nang itu kada hakun/HANDAK manulungiakan [si babinian balu tu/babinian balu nang itu]. Tapi kaputingannya, inya bapikir dalam hati, “Aku kada takutan lawan Allah wan kada [parduli/paduli] lawan urang lain, 5tapi lantaran [nang balu/nang si balu ni] tatarusan manangsai aku, baik [kulawanakan/kulanjurakan] haja sudah pakaranya. Amun kada, diharunginya tarus aku kaina.

6“Nah,” ujar Nabi Isa manutup kisah tadi, “Ingatakan ja napa nang dipandirakan hakim nang culas tu! 7Kaputingannya si hakim gin hakun jua malawanakan. Maginnya ai Allah! Inya gin musti hakun manulungi umat-Nya nang mangiau-Nya tarus saban hari. [MAGINNYA AI ALLAH HAKUN JUA MANULUNGI UMATNYA NANG SABAN HARI MANGIAU INYA TARUS] Inya lakas haja manulungi umat-Nya. 8Nah, coba dangarakan! Situ saini Allah pacang mambariꞌi kaadilan lawan umat-Nya! Biar nang kaya itu, wayah Nang Datang Matan Di Surga18:8 nang datang matan di surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. babulik pulang ka dunia ini, balum tantu Inya manamui urang-urang nang [delete:masih] parcaya lawan Inya.”

Urang nang sumbung wan urang nang randah hati

18:9-14

9Nabi Isa bakisah pulang sabuting kisah lawan urang-urang nang maanggap dirinya [panyalehnya/si panyalehnya] wan katuju marandahakan urang lain.

10“Ada satu kisah,” ujar Nabi Isa, “Dua ikung lalakian [handak tulak/tulakan] ka Bait Allah handak badoa. Nang saikung pamuka agama, nang saikungnya lagi tukang tagih pajak nang [rancak/rajin] mambunguli urang.18:10 Pamimpin agama ini matan golongan agama nang disambat ’Urang Parisi’.

11Imbah itu, nang pamuka agama badiri manyaurangan. Lalu inya badoa, ‘Ya Allah, aku nang saleh ini nah, aku basukur, aku kada kaya urang lain, nang jahat, {manipu atawa bajinah/[aku kada manipu wan aku kada bajinah]} wan aku kada kaya tukang tagih pajak nang itu tu nah’ ujarnya mamuji dirinya saurang. 12‘Aku bapuasa dua kali saminggu. Aku basadakah sapuluh parsen matan samunyaan pakulihanku.’18:12 Teks asli: ’saparsapuluh’.

13Tapi si tukang tagih pajak tu badoa jua tapi inya badiri jauh, kada wani manangadah lawan [Allah/Nang Di Atas] xxxx nang kaya kabiasaan juriat Nabi Ibrahim.18:13 nang kaya kabiasaan juriat Nabi Ibrahim: Kata-kata ini ditambah supaya pambaca pada jaman wayah ini paham maksud Lukas dalam ayat ini. Kabiasaan badoa pada zaman wayahini [adalah] manundukakan kapala— nang kaya tukang tagih pajak dalam kisah tadi, sadangkan kabiasaan badoa juriat Nabi Ibrahim pada zaman Nabi Isa [adalah] mamanjatakan doa-doanya ka surga dengan manangadah ka atas. Sudah pasti urang Farisi dalam kisah nang ini maumpati kabiasaan badoa dengan manangadah ka atas. ‘Ya Allah, marasi haja ulun, nang badusa ini’ ujarnya sambil manitikakan banyu mata.18:13 sambil manitikakan banyu mata: Secara harfiah, “sambil memukul-mukul dadanya.” Dalam kebudayaan orang Yahudi, memukul dada adalah tanda sangat sedih, meratap, dan menyesal. Lihat juga Luk. 23:48.

14“Nah, tanggui pang! Siapa nang diampuni dosanya?” ujar Nabi Isa batakun. “Tukang tagih pajak tu nang diampuni dusanya wan dihargai Allah, lain pamuka agama tadi! Sualnya urang nang sumbung cagar dibari supan. Tapi urang nang marandahakan diri, itu tu nang dihargai Allah.”

Nabi Isa mambarakahi kakanakan.

18:15-17

15Wayah itu, ada babarapa urang nang mambawa kakanakan mandatangi Nabi Isa handak minta kakanakan tu dijapaiakan wan dibarakahi ulih Sidin.

“Ui, jangan mahauri Guru!” ujar pangikut-pangikut Sidin sambil manangati lawan kuitan kakanakan tadi.

16Biar nang kaya itu, Nabi Isa tatap mambulihakan kakanakan tu mandatangi sidin. Lalu Sidin baucap, “Biarakan haja kakanakan ni mandatangi Aku. Jangan ditangati. Sualnya Allah katuju maharagu urang nang manarima kuasa-Nya nang kaya kakanakan ni manarima kuasa kuitannya. 17Nah, dangarakan nih nah! Sabujurannya, nang hakun mandangarakan wan manaati Pirman Allah lawan hati nang tulus nang kaya kakanakan nih nah, inya cagaran masuk karajaan Allah. Nang kada hakun, inya kada kawa masuk.

Ngalih banar urang sugih masuk ka dalam karajaan Allah

18:18-27

18Ada saikung pamuka agama mandatangi Nabi Isa lalu batakun, “Guru nang baik,” ujarnya, “umpat batakunlah, napa nang musti kulakuakan gasan baulihi hidup nang kakal?”

19“Kanapa jadi ikam mamadahakan Aku urang nang baik? Nang baik tu hanya Allah haja” ujar Nabi Isa balas batakun.

20“Ikam sudah tahu parintah Kitab Suci Taurat nang ini: ‘Jangan bajina, jangan mambunuh, jangan mancuntan, jangan basaksi palsu, wan hormatilah kuitan ikam.’”18:20 Kel. 20:12-16; Ul. 5:16-20

21“Inggih, guru ay, samuaan parintah nang itu sudah ulun taati tumatan anum sampai wayahini” ujar pamuka agama tadi manyahut.

22“Tapi, ada sabuting lagi nang musti ikam lakuakan. Juali samuaan harta ikam tu nah, imbah tu bagiakan duitnya ka urang-urang miskin.18:22 Juali ...ka urang miskin.: Nabi Isa manujukakan urang ini masih ada sabuting parintah nang baluman inya taati. Dalam senarai parintah Allah nang Allah bari ka Nabi Musa, parintah nang paampihan adalah: “Janganlah mahandaki ampun orang.” Dosa nang itu nang mahalangi urang nang itu baulihi hidup nang kakal. Kaina ikam baulihi harta di surga. Lalu umpati Aku.

23“Umai ngalih banar pang lah saratnya. Aku nih urang nang sugih! Musti manjuali samuaan hartaku? Habisam hartaku amun dibagiakan ka urang nang miskin!" ujarnya bapandir dalam hati.

24“Ngalihnyalah urang nang sugih masuk ka karajaan Allah.18:24 Ngalihnyalah...ka karajaan Allah: Urang nang labih mamparcayai duitnya lawan hartanya daripada mamparcayai Allah, inya tupang nang kada kawa masuk karajaan Allah.25Tanyaman saikung unta masuk malalui luang jarum katimbang urang sugih masuk ka dalam karajaan Allah.”

26“Wah! Amun kaya itu, siapa garang nang bakal disalamatakan wan masuk ka dalam karajaan Allah?” ujar urang nang hadir di situ sambil batakun.

27“Napa nang kada kawa dilakuakan manusia, kawa haja dilakuakan ulih Allah” ujar Sidin manyahut.

Upah maumpati Nabi Isa

18:28-30

28“Anu, Guru ai” ujar Pitrus baucap ka Nabi Isa, “Kami ini sudah maninggalakan kasamuaan gawian lantaran maumpati Pian!”18:28 Luk. 5:1-11

29“Parcaya ja!” ujar Nabi Isa, “Urang nang maanggap karajaan Allah labih panting daripada harta wan kaluarganya, 30inya cagaran baulihi ganjaran balipat-lipat ulih Allah di dunia ini wan kaina inya cagaran baulihi hidup kakal di surga.”

Nabi Isa mamadahakan amun Sidin tu cagar dimatiꞌi urang tapi kaina dihidupakan pulang.

18:31-34

31Lalu Nabi Isa manyuruh kaduabalas pangikut-Nya baparak lalu Sidin baucap,

“Nah, dangarakanlah! Pada jaman dahulu, bubuhan nabi sudah manulis bahwa Nang Datang Matan Di Surga18:31 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. sudah ditakdirakan maalami hal-hal nang manyakitakan di kuta Yarusalem. Satumat lagi, kita gin handak tulakan ka sana. Imbah itu, hal-hal nang itu bakalan tajadi wan Aku. 32Aku kaina ditangkap wan disarahakan ka urang Roma gasan diadili. Aku kaina dihuhuluti, dibari supan, diludahi, dicambuki wan paampihannya Aku dimatiꞌi. 33Tapi talu hari imbah itu, Aku dihidupakan pulang.”

34Tapi bubuhan pangikut Sidin kada paham hal-hal nitu tadi lantaran inya masih kada parcaya bahawa Nabi Isa tu kawa disiksa, dimatiꞌi wan dihidupakan pulang. Arti pandiran Nabi Isa tadi tasambunyi.

Nabi Isa mawarasakan saikung paminta-minta nang picak.

18:35-43

35Wayah Nabi Isa sudah parak sampai kuta Yeriko, ada saikung paminta-minta nang picak duduk di pinggir jalan.

36“Ada apa garang nih? Pina rami banar urang lalu lalang di sini?” ujarnya batakun.

37“Itu nah, Nabi Isa matan kuta Nasaret parahatan lalu di sini” ujar urang mamadahinya.

38“Nabi Isa! Juriat Nabi Daud18:38 Juriat Nabi Daud: Dalam teks aslinya: ‘Anak Daud’. Urang sudah mulai manggalari Nabi Isa kaya itu lantaran malaikat Jibril mamakai istilah itu sabaluman Nabi Isa diranakakan. Lihati jua Luk. 1:27, 32, 69; 2:4-7, 11; 3:31 dan 20:41-44. Lawan pulang, sabalum Nabi Isa diranakakan, nabi-nabi bahari gin sudah banubuat bahawa Juru Salamat cagar datang dari juriat Raja Daud. Jadi banyak urang juriat Nabi Ibrahim manyambatakan-Nya ‘Juriat Nabi Daud’. Lantaran nubuat nabi-nabi itu, bubuhannya bapikir jua, “Sidin cagar mawagasakan urang sakit wan urang picak.” Maka urang picak nang ini sudah tahu bahawa Nabi Isa lain pada urang biasa. Lihati Yes. 29:18-19; 35:4-6; 42:6-7. marasi pang ulun!” ujar urang picak tadi bakuciak.

39Inya disariki urang-urang nang balalu-lalang di hadapannya. Bubuhannya manangatinya bakuciak-kuciak.

“Juriat Nabi Daud, marasi pang ulun!” ujar urang picak tambah nyaring bakuciak pulang.

40Bamandak ai Nabi Isa. Lalu disuruh Sidin urang mambawa urang picak tadi.

41“Baapa garang, ikam bakiaw?” ujar Nabi Isa batakun.

“Junjungan, ulun handak supaya kawa malihat,” ujarnya manyahut.

42“Ayuai amun kaya itu, malihat ja! Ikam sudah waras wan salamat lantaran ikam baiman ka Aku,” ujar Nabi Isa baucap.

43Langsung kawa malihat ay urang tu. Lalu ai inya maumpati Nabi Isa sambil mamuji Allah.

“Syukur al hamdulilah. Ulun kawa malihat. Ulun kawa malihat,” ujarnya bakuciak.

Urang lain gin umpat jua mamuji Allah lantaran mujizat Nabi Isa tadi.

19

Zakeus handak banar batamu lawan Nabi Isa.

19:1-7

1Nabi Isa wan pangikut-pangikut Sidin mamasuki kuta Yariko wan manarusakan parjalanan bubuhannya malalui kuta nang itu. 2Di situ ada saikung [komandan/kapala] tukang tagih pajak nang sugih, ngarannya Zakeus. 3Inya handak banar malihat siapa Nabi Isa tu, tapi kada kawa lantaran awaknya [endek/hendep/handap] banar wan urang banyak bakarumun di parak Sidin. 4Jadi, inya buka mandahului urang-urang, lalu banaik ka atas puhun sakira kawa malihat Nabi Isa nang satumat lagi handak lalu di situ.

5Pas Nabi Isa sampai di bawah pohon tu, Sidin malihat ka atas balalu baucap, “Oh, Zakeus, lakasi, turun ikam! Aku handak baelang ka wadah ikam hari ini.”

6Lalu ay Zakeus turun [badadas/balakas] lantaran kahimungan. Lalu inya mamparsilahakan Sidin baelang ka rumahnya. 7Sabarataan urang nang malihat hal nang itu manggarunum sambil baucap, ”Cih! Guru nih hakunnya lah maelangi urang nang banyak badusa!” 19:7 urang nang badusa: Lihat catatan di Luk. 3:12.

Imbah batamu lawan Nabi Isa, Zakius baubah cara hidupnya.

19:8-10

8Lalu Zakius badiri. “Nah, kaya ini nah Junjungan,” ujarnya, “Satangah hartaku kubariakan lawan urang-urang miskin. Lawan urang nang suah [kutipu/kudustai], pajaknya, kubulikakan duitnya ampat kali lipat.”

9Imbah itu, Nabi Isa baucap, “Hari ini, sarumahan nih salamat lantaran Zakius umpat maimani napa nang diimani ulih Nabi Ibrahim. 10Sualnya Nang Datang Matan Di Surga datang19:10 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. gasan mancariꞌi wan manyalamatakan urang-urang nang sasat.”

Kita musti wani maambil risiko lawan napa nang diparcayai Allah lawan kita.

19:11-28

11Nabi Isa sudah parak masuk ka kuta Yarusalem. Urang banyak manyangka bahwa amun Sidin masuk kuta Yarusalem, Sidin handak langsung mandiriakan karajaan Allah dan jua juriat Nabi Ibrahim cagar bibas dari panjajahan Roma. Maka lantaran itu, Sidin maungkaiakan sabuting kisah supaya urang tahu bahwa Karajaan Allah tu kada langsung jadi. Ini nah kisahnya.

12“Ada saikung urang nang tulak ka banua nang jauh handak diangkat manjadi raja. Imbah itu, hanyar inya handak bulik gasan mamarintah di banuanya saurang. 13Pas balum tukak, sidin mangiau sapuluh urang anak buahnya. Dijulunginya saikung-ikung sakilo uang perak.19:13 satu kilo uang perak: Bahasa Yunani: 10 minas dibagiakan ka 10 urang. Jadi satiap urang baulihi satu mina. Satu mina sama nilainya lawan gaji tiga bulan. Lalu inya baucap, ‘Nah, ini nah, kujulungi buhan ikam sakilo uang perak gasan bausaha. Modelakan duit ni nah gasan badagang sampai aku babulik ka banua pulang.’ 14Tagal urang-urang nang sabangsa lawan inya muar lawan inya. Maka imbah inya tulak, diutus bubuhannya utusan manyusulnya. ‘Kami kada hakun urang nang ini jadi raja di wadah kami’ ujar bubuhannya lawan utusan tu.

15Imbah diangkat manjadi raja, inya babulik pulang ka banua. Lalu [dikiaunya/inya mangiau] anak-anak buahnya tunggal ikungan nang sudah dimodelinya. Raja tu handak tahu barapa hujungan nang didapat bubuhannya. 16Nang panambaian datang wan bapadah, ‘Ampun baginda ay, duit nang pian julung tu ka ulun sudah mahasilakan sapuluh kali lipat!’ 17‘Umai lah. Bagus banar’ ujar raja tu. ‘Ikam ni anak buah nang baik. Dalam hal-hal nang halus ja, ikam sudah tabukti kawa diparcayai. Lantaran itu, ikam kuangkat manjadi panguasa sapuluh kuta.’

18Lalu anak buah nang kadua datang wan bapadah, ‘Ampun baginda ay, duit nang pian julung ka ulun sudah mahasilakan lima kali lipat.’ 19‘Nah, bagus jua ikam ni!’ ujar raja tadi, ‘Ikam kuangkat manjadi panguasa lima kuta!’ 20Lalu datang anak buah nang saikungnya lagi lalu baucap, ‘Ampun baginda ay, ini nah duit nang pian julung ka ulun. Ulun simpanakan dalam kain sakira aman. 21Sualnya ulun takutan lawan pian lantaran pian tu urang nang kajam banar. Pian haur maambil napa nang ampun urang. Wan pian haur mamutik buah [biar pian kada suah mananam/nang kada suah pian tanam].

22‘Jahat banar ikam tu!’ ujar raja tu manyariki anak buahnya. ‘Kajam jua aku ni lah? Ayuai lantaran ikam maanggap aku kajam, maka aku bakajam lawan ikam. Ikam kuhukum. Amun ikam tahu aku tu urang nang kajam nang haur maambil napa nang lain ampunku wan mamutik buah nang kada suah kutanam, 23lalu kanapa duit nang kujulung samalam tu kada ikam bungaakan haja supaya wayah aku bulik ka banua, duitku tu kawa kutagih lawan bunganya?’

24Lalu raja tu manyuruh urang-urang nang badiri di parak inya, ‘Ambil duit nang ada lawan urang tu. Imbah itu, julung lawan urang nang mahasilakan sapuluh kilo tadi!’ 25Lalu urang-urang nang disuruh ulih Raja tadi baucap, ‘Wah! Jangan nang kaya itu Baginda ay. Inya sudah baisian sapuluh kilo!’

26‘Bujur ai’ ujar raja tu. ‘Nah, kupadahilah, siapa nang bahasil mausahaakan napa nang Allah bariakan lawan inya, pacangan dibariꞌi labih banyak. Tagal siapa nang kada bahasil mausahaakan napa nang Allah bariakan lawan inya, maka nang ada lawan inya pacangan diambil.

27Nah, bawa ka sini musuh-musuhku nang kada katuju aku manjadi raja. Matiꞌi bubuhannya di hadapanku” ujar Nabi Isa manutup kisah tadi.

28Imbah tuntung bakisah, Nabi Isa mambawa pangikut Sidin baampah ka kuta Yarusalim.

Nabi Isa masuk ka kuta Yarusalim kaya raja tapi [delete: lawan] randah hati.

19:29-40

29Wayah handak masuk kuta Betpage wan kuta Betania di Bukit Zaitun, Sidin manyuruh dua ikung pangikut Sidin gasan masuk badahulu.

30“Masuki ja kampung nang di muka tu” ujar Nabi Isa. “Imbah masuk ka sana, bubuhan ikam cagar malihat saikung kaladai nang masih anum nang bajarat. Kaledai tu kada biasa ditunggangi urang. Pacul ja tali kaladai tu, imbah itu bawa ka mari” ujar Nabi Isa pulang. 31“Amun ada urang nang batakun, ‘Kanapa bubuhan ikam lapas kaladai tu?’, [sahuti ja/sambat ja] ‘Junjungan nang manyuruh malapas lantaran Junjungan nang mamarluakannya’ ” ujar Nabi Isa manjalasakan.

32Lalu tulakan ai bubuhannya badua. Sakalinya napa nang dapati bubuhannya pas banar lawan napa-napa nang dipadahakan Nabi Isa tadi.

33Rahatan malapas kaladai tu, ampunnya datang manakuni “Kanapa bubuhan ikam malapas kaladai tu?” ujarnya.

34“Junjungan nang manyuruh malapas [karna/lantaran] Junjungan nang mamarluakannya” ujar bubuhannya.

35Lalu ai, kaladai tu dibawa bubuhannya ka Nabi Isa. Imbah tu, kaladai tu dilapiki ulih bubuhannya pakai baju-baju bubuhannya hanyar [manulungi Nabi Isa/Nabi Isa ditulungi] manunggangi kaladai tu. 36Parahatan Sidin manunggangi kaladai nang itu, urang-urang maampar baju-baju [delete?:bubuhannya] di jalanan sabagai [ciri/bantuk] mahurmati Nabi Isa sabagai Raja. 37Rahatan Nabi Isa parak sampai kuta Yarusalim, di jalan nang manurun di Bukit Zaitun, sagalumukan urang-urang tamasuk pangikut Sidin sing nyaringan mamuji Allah lantaran kahimungan manyaksiakan samuaan mujizat Sidin.

38

“Dibarakatilah,

Raja kita nang mawakili Allah!19:38 Mzm. 118:25-26

Mudahan ada damai sajahtera antara Allah wan manusia!

Allahu akbar!” ujar bubuhannya sing nyaringan.19:38 Di Luk. 13:35, Nabi Isa banubuat bahwa perkataan-perkataan nang ini cagar diucapakan pulang wayah Sidin datang pulang ka kuta Yarusalim.

39“Guru, suruh badiam pang pangikut-pangikut pian tu” ujar babarapa anggota aliran Parisi nang kada katuju amun Nabi Isa dipuji.

40“Nah, dangarakanlah. Jaka bubuhannya bahinip, maka batu-batu nang ini pang nang cagar mamuji Aku,” ujar Nabi Isa manyahuti.

Nabi Isa maratapi kahancuran kuta Yerusalem.

41Pas Nabi Isa parak sampai kuta Yarusalem, Sidin mamandangi wan maratapi kuta nang itu. 42“Hai warga kuta Yarusalem, Aku basadih! Baiknya amun hari ini bubuhan ikam tahu caranya baulihi kadamaian dari Allah, tagal wayahini kada mungkin bubuhan ikam paham! 43Sualnya kaina musuh bubuhan ikam mangalilingi kuta nang ini. Tanah parak tembok ditinggiakan ulih musuh ikam tu. Lalu ay kawa disubalahi tembok kuta bubuhan ikam tu. Lalu bubuhan ikam disarang matan sagala arah. 44Sabarataan panduduk kuta ikam cagar dibunuh wan samuaan tembok kuta bubuhan ikam tu dirabahakan sampai rata wan tanah. Hal itu tu cagar tajadi lantaran bubuhan ikam kada manyadari bahwa Aku tu datang sabagai wakil Allah.”

Nabi Isa manyuruh urang nang bajualan bajauh pada halaman Bait Allah.

Nabi Isa masuk ka halaman Bait Allah.

19:45-48

45Lalu Nabi Isa masuk ka halaman Bait Allah19:45 halaman Bait Allah: Halaman Bait Allah kada bulih dipakai gasan bajualan. di Yarusalem. Lalu sabarataan urang nang bajualan di situ disuruh Sidin bajauh.

46Sidin baucap, “Di dalam Kitab Suci ada tatulis, ‘Bait Allah tu dihususakan gasan badoa, lain gasan bajualan. Tapi diulah bubuhan ikam manjadi sarang parampok.’”19:46 Yes. 56:7, Yer. 7:11

47Saban hari Sidin bacaramah di Bait Allah. Tapi imam-imam kapala, guru-guru agama wan pamuka-pamuka agama lainnya basakongkol handak mamatiꞌi Sidin. 48Tagal bubuhannya kada tahu nang kaya apa caranya. Sualnya sabarataan urang sudah katujua mandangarakan camarah Sidin tarus.

20

Tatakunan tantang kuasa Nabi Isa.

20:1-8

1Wayah Nabi Isa bacaramah di Bait Allah manganai karajaan Allah, lalu ai datangan imam-imam kapala, guru-guru agama lawan tatuha-tatuha agama.

2“Padahakan pang! Siapa nang manyuruh ikam bacaramah di sini wan maulah hal-hal nitu di Bait Allah?” ujar bubuhannya batakun.

3Nabi Isa mambalas, “Sabalum ulun manjawab napa nang ditakunakan bubuhan pian, Ulun handak batakun dulu.” 4Siapa nang manyuruh Nabi Yahya mamandi’i urang? Manusiakah atawa Allahkah? 20:4 Allahkah Di sini wan ayat 5, sacara harfiah, “matan di surga.” ?”

5Lalu barundingan ai bubuhannya tadi. “Apa lah jawaban kita?” jar. “Amun kita jawab dari Allah, inya musti batakun, ‘kanapa maka bubuhan ikam kada mamparcayainya?’” 6“Tagal amun kita padahakan ‘dari manusia’, kita bisa ditawaki urang lawan batu sampai mati. Sualnya bubuhannya tu yakin amun Yahya tu nabi.”

7Kaputingannya bubuhannya baucap, “Kami kada tahu siapa nang manyuruh Nabi Yahya tu.”

8“Nah, bubuhan pian ja kada tahu siapa nang manyuruh Nabi Yahya mamandi’i urang. Amun nang kaya itu, kaya apa ulun handak mambari tahu pian siapa nang manyuruh ulun bacaramah di sini” ujar Nabi Isa manyahut.

Juriat Nabi Ibrahim rancak manolak utusan-utusan Allah.

20:9-19

9Lalu, Nabi Isa maungkai pulang sabuting kisah gasan imam-imam kapala wan guru-guru agama tadi.

“Ada satu kisah,” ujarnya, “urang nang mananam anggur di kabun nang luas. Imbah ditanami, dikarunakan/disewa sidin ka urang. Imbah itu sidin tulak balawas. 10[Wayah musim mamutik buahnya/Pas musimnya], ampun kabun tu manyuruh anak buah sidin tulak managih hasil supaya bisa maambil bagian sidin matan tukang-tukang kabun tadi. Sakalinya, jangankan dapat bagian, malah dihajarnya lalu disuruh bajauh. 11Imbah tu disuruh sidin anak buah sidin nang lain lagi. Inya gin dihajar wan dibari supan jua. Bulik ai inya, kada mambawa napa-napa. 12Dikirim pulang anak buah sidin nang katiga. Tatap ai dihajarnya jua, wan ditimbai kaluar kabun.

13“Maka ujar ampun kabun tadi, ‘Kaya apa lagilah aku ni? Wayah ini, anak tunggal-Ku nang kusayangi, nang cagar kukirim lawan nang tukang-tukang [karun/kabun] tu nah. Pasti bubuhannya mahurmatinya, lalu manjulung bagianku.’ 14Tapi pas bubuhannya malihat anak sidin saurang nang datang, bubuhannya barundingan lalu baucap, ‘Nah, nang ini pang pawarisnya. Baik kita matiꞌi ja. Jadi kita nang maambil warisannya keana.’ 15Lalu ai, anak sidin tadi ditimbai bubuhannya kaluar kabun, lalu dimatiꞌi bubuhannya. Itu pang kisahnya! Nah, kikira napa yu nang pacangan dilakuakan ampun kabun tadi? 16Bubuhan tukang karun/kabun musti langsung didatangi sidin, lalu dimatiꞌi sidin. Imbah itu disuruh sidin urang nang lain lagi maharagunya.

Pas mandangar kisah Nabi Isa tadi, urang-urang nang ada di situ baucap, “Astagfirullah! Jangan sampai kajadian nang kaya itu!”

17Lalu Nabi Isa manjanaki bubuhannya wan baucap, “Nah, amun kaya itu, kikira napa artinya ayat nang ini dari Kitab Suci Zabur,

‘Batu nang dibuang ulih tukang-tukang bangunan,

sudah manjadi batu nang panting banar.20:17 Mzm. 118:22; 1Ptr. 2:4, 7

18Urang nang tagugur ka atas batu tu pacangan hancur. Lalu siapa haja nang ditindih batu nang itu, pacangan ramuk.’ ”

19Imbah mandangar kisah Nabi Isa tadi, guru-guru agama wan imam-imam kapala sabujurnya handak manangkap langsung Nabi Isa. Sualnya bubuhanya tahu amun kisah Nabi Isa tadi ditujuakan ka bubuhannya. Biar nang kaya itu, bubuhannya kada wani langsung manangkap Sidin sualnya bubuhannya takutan lawan reaksi urang banyak.

Pamuka-pamuka agama [mambujuki/mambawai] Nabi Isa [supaya/gasan] malawan pamarintah Roma.

20:20-26

20Pamuka-pamuka agama tadi mahawasi Nabi Isa tarus lalu manyuruh anak buahnya bapiraga jadi urang baik supaya kawa manjabak Sidin malalui tatakunannya. Jakanya Sidin tasalah pandir nang malawan pamarintah Roma, Sidin kawa ditangkap wan disarahakan ka pamarintah Roma nang bakuasa.

21“Anu guru ai,” ujar anak buahnya tadi batakun lawan Nabi Isa, “bujur haja isi caramah Pian tu. Kami tahu ai Pian tu kada bapilih lawan urang. Lawan Pian jujur haja maajarakan jalan Allah. 22“Umpat batakunlah! Manurut hukum agama kita, wajiblah kita mambayar pajak lawan pamarintah Roma atawa kada?” 20:22 wajiblah...atawa kada: Nabi Isa tahu jaka Sidin manyahut ‘Wajib!’, Sidin bisa dituduh mahianati bubuhan pamuka agama. Tapi jaka Sidin manyahut ‘kada wajib’, Sidin bisa dituduh malawan pamarintah Roma.

23Tagal Nabi Isa tu manyadari bubuhannya [tu] handak manjabak Sidin.

24“Injami pang ulun duit sakaping! Gambar lawan ngaran siapa garang nang ada di duit nang ini?” ujar Nabi Isa batakun.

“Kaisar!” ujar urang banyak tu manyahut.

25Lalu Nabi Isa manjalasakan, “Amun nang kaya itu, [sarahakan/bulikakan] ka Kaisar napa nang ampun Kaisar, wan [sarahakan/bulikakan] ka Allah napa nang ampun Allah.”

26Kada bahasil ai bubuhannya manjabak Sidin lawan tatakunannya tadi. Malah bubuhannya [mandam/tanganga] lantaran kagum banar mandangar sahutan Sidin tadi.

Tatakunan manganai sual urang nang dihidupakan pulang

20:27-40

27Ada babarapa pamuka agama nang dari aliran Saduki nang kada parcaya urang nang mati kawa dihidupakan pulang.20:27 pamuka agama ...Saduki: Urang-urang Saduki kada parcaya bahwa urang mati kawa dihidupakan pulang, kada parcaya adanya malaikat Allah wan kada parcaya adanya Ruh Kudus atawa ruh jahat. Lihati Kis. 23:8. Maka bubuhannya batakun lawan Nabi Isa, 28“Guru” jar “Nabi Musa mamadahakan dalam Taurat bahawa jakanya saikung lalakian maninggal wan kada baisian anak, maka ading lalakiannya tadi wajib maambil bini kakanya tadi sakira kawa mambari juriat aruah kakanya. 29Nah, ada satu kisah. Ada tujuh lalakian badangsanak. Nang panuhannya tu babini lalu maninggal, tapi kada [baisian/baisi] anak. 30Lalu [balunya/bininya tadi] dikawini ulih ading nang panambaian lalu sakalinya mati jua. 31Kaya itu jua dangsanak nang katiga sampai nang katujuh. Sama kajadiannya, imbah mangawininya kaputingannya [mati/matian barataan] jua, wan tatap [kada sing anakan/kadada nang baanakan]. 32Kaputingannya babinian tu maninggal jua. 33Amun bujuran urang mati tu nah kawa dihidupakan pulang, Jawab pang! Wayah urang-urang dihidupakan pulang, babinian tu jadi bini siapa yu? Sualnya katujuh-tujuhnya suah manjadi lakinya.

34Nabi Isa mambalas, “Urang nang hidup wayah ini, kawin wan dikawinakan. 35Tapi kaina wayah urang dihidupakan pulang, kadada nang kawin atawa dikawinakan lagi. 36Sualnya kaina bubuhannya kada kawa mati lagi lantaran bubuhannya sama nang kaya malaikat. Lantaran dihidupakan pulang ulih Allah, bubuhannya tu disambat anak-anak nang disayangi Allah. 37Malah Nabi Musa mamadahakan bahawa urang mati cagar dihidupakan pulang. Sualnya sidin mangiau Allah, Tuhan nang disambah ulih Nabi Ibrahim, Nabi Ishak, wan Nabi Yakub.20:37 Nabi Isa baucap nang kaya ini karna amun Allah bapadah Inya tu Tuhan urang nang sudah lawas mati (Nabi Ibrahim, dll), itu baarti katiga-tiga nabi tu musti hidup wayah Allah bapandir wan Nabi Musa. Maka Nabi Ibrahim, Nabi Ishak, wan Nabi Yakub musti dihidupakan pulang ulih Allah.38Allah tu lain Tuhan nang disambah ulih urang nang sudah mati. Inya tu Tuhan nang disambah ulih urang nang masih hidup. Sualnya gasan Allah sabarataan urang masih hidup.”

39“Uuu Guru, pas banar jar Pian tu nah!” ujar babarapa guru agama sambil mamuji Nabi Isa.

40Lantaran itu, bubuhannya kada wani lagi manakuni Nabi Isa.

Nabi Isa manjalasakan/mangisahakan bahawa Al Masih [labih agung/taagung] pada Nabi Daud.

20:41-44

41Lalu Nabi Isa baucap, “Tangguhi nah, nang kaya apa Al Masih tu bisa disambat juriat Nabi Daud?”

42“Sualnya dalam Kitab Zabur nang disampaiakan ulih Nabi Daud ada tasurat, ‘Tuhan bapirman lawan Junjunganku: Duduk ja di subalah kanan-Ku batatai wan Aku,20:42 Manurut kabudayaan urang Ibrani, nang dibari kahormatan wan kakuasaan duduk di subalah kanan. Lihati Mzm. 110:1.43sampai Kuulah musuh-musuh Ikam manjadi takluk wan Ikam.’

44“Maka amun Nabi Daud mangiau Al Masih tu ‘Junjungan,’ nang kaya apa Al Masih tu bisa disambat juriatnya jua?”

Jangan munapik nang kaya guru-guru agama.

20:45-47

(Luk. 11:37-54)

45Wayah sabarataan urang masih mandangarakan pandiran Nabi Isa, Sidin baucap ka pangikut-pangikut Sidin, 46“Baapik-apiklah. Jangan diumpati lah gaya hidup guru-guru agama nih. Bubuhannya ni katuju baagak-agak wayah mamakai jubah nang larang, katuju dihurmati di pasar-pasar, katuju duduk di wadah-wadah nang tahurmat baik di rumah-rumah ibadah atawa di saruan-saruan. 47Bubuhannya mambunguli balu-balu supaya dapat hartanya. Bubuhannya basinghaja badoa panjang-panjang sakira dianggap urang alim. Hukuman bubuhannya tu kaina musti labih barat daripada hukuman nang biasa !”20:47 Lihati Lk. 11:43

21

Saikung balu nang miskin mambari’i samunyaan duitnya lawan Allah.

21:1-4

1Wayah Nabi Isa badiri di [teras/palatar] Bait Allah, Sidin [manjanaki/maitihi] urang-urang nang sugih mambuati uang parsambahan ka dalam [kutak parsambahan/wadah amal]. 2Imbah itu, Sidin malihat jua [saikung/saurang] balu nang kada baisi napa-napa. Inya mambuati dua [kaping/buting] uang logam nang nilainya paling randah. 3Lalu Nabi Isa baucap, “Dangarakan lah barataan, Ini nah, urang nang balu nang ini nah labih banyak mambari’i ka Allah pada nang lain. 4Sualnya urang sugih tadi kada saapa mambari’i daripada nang balu tadi. Sualnya urang nang sugih tadi baisi harta nang banyak. Sadangkan nang balu nang ini manyarahakan samunyaan hartanya nang inya miliki.

Bait Allah pacangan hancur.

21:5-19

5Wayah itu, ada urang bapapandiran manganai Bait Allah. Bubuhannya kagum banar malihat batu-batu bangunan nang ganal wan bagus, wan barang-barang parsambahan nang mahiasi bangunan nang itu.

6Lalu Nabi Isa baucap wan bubuhannya, “Kaina bubuhan ikam malihat bangunan nang ini dihancurakan— sampai kadada basisa lagi sabuting-buting batu nang basusun.”21:6 1 Raja 9:6–9; Dan. 9:26; Mic. 3:5–12; Mal. 4:1–2.

7“Guru, pabila hal nang itu tajadi? Adalah [ciri-ciri/tanda-tanda]nya?” ujar urang-urang tadi batakun.

8Imbah itu, Nabi Isa mamadahi pangikut-pangikut Sidin, “Baingat-ingatlah! Jangan sampai dibunguli manganai napa nang pacangan tajadi. Sualnya kaina banyak urang nang mangaku sabagai Isa Al Masih bahwa Hari Kiamat sudah parak. Tapi janganlah parcaya lawan bubuhan pangaramput nang itu. 9Lawan pulang, bubuhan ikam kada usah gair amun mandangar habar tantang paparangan wan karusuhan. Sualnya hal-hal nang kaya itu tu musti tajadi, tapi wayah itu hari kiamat masih lawas, hanyar tajadi. 10Suku-suku urang gin pacangan baperang. 11Gampa bumi, bahaya kalaparan, wan wabah panyakit pacangan ada di mana-mana. Hal-hal nang manakutanakan cagaran bacungulan di langit.”

12“Tapi sabalum samunyaan nang itu [tajadi/bajadian], urang-urang cagar manangkap wan manganiaya bubuhan ikam. Gara-gara ikam tamasuk pangikutKu, sapalih bubuhan ikam cagar diadili di rumah ibadah. Sapalihnya lagi cagar dipanjaraakan. Bubuhan ikam cagar dihirit dan dihadapakan lawan raja-raja wan panguasa-panguasa. 13Lantaran kajadian-kajadian nang itu, ikam sawat basaksi tantang Aku lawan bubuhannya. 14Maka, sabalum [hal itu tajadi/bajadian nang itu], buhan ikam jangan sampai gair sambil baucap, ‘Napa nang musti kusambat gasan mambela diri?’ 15Sualnya Aku saurang nang maulah ikam supaya kawa bapandir lawan kata-kata nang bijak, sampai musuh-musuh ikam kada kawa malawan ikam. 16Bahkan kuitan ikam, dangsanak ikam, wan kakawalan ikam cagar mahianati ikam. Banyak bubuhan ikam cagar dimati’i ulih musuh-musuh bubuhan ikam. 17Sabarataan urang mamuari ikam lantaran ikam tamasuk pangikutKu. 18Biar nang kaya itu, jangan sampai gair. 21:18 jangan gair: Bahasa Yunani: “Bahkan sahalai rambut ikam gin kadada nang cagar hilang!” nang baarti “jangan gair”19Amun ikam tatap batahan dalam kasusahan nang itu, maka ikam cagaran baulihi hidup nang kakal.”

Kuta Yarusalem cagaran dihancurakan.

21:20-24

20Wayah bubuhan ikam malihat kuta Yarusalem dikapung ulih tantara-tantara musuh, katahuilah bahwa sudah wayahnya kuta nang itu cagar dihancurakan. 21Pas wayah nitu, urang nang masih ada di propinsi Yudea musti bajauh tulak ka pagunungan. Lalu nang ada di dalam kuta Yarusalem musti lakas bajauhan pada kuta nang itu. Lalu nang ada di luar kuta, janganlah babulik lagi ka kuta. 22Lantaran itulah Allah cagar mahukum kajahatan urang nang ini, supaya samunyaan tulisan nabi-nabi tadahulu manganai hukuman nang itu dilaksanaakan.21:22 1 Raja 9:6–9; Dan. 9:26; Mic. 3:5–12; Mal. 4:1–2.23Wayah bancana nang itu tajadi, kasihan banar acil-acil nang lagi batianan dan nang lagi manyusui anak! Bubuhannya cagaran mandarita banar lantaran ngalih malariakan diri. Hukuman Allah kaina barat banar gasan sabarataan panduduk nargi nang ini. 24Banyak nang cagar dibunuh pakai pedang. Banyak jua nang ditawan lalu dibawa ka banua-banua nang lain. Lalu urang-urang nang itu kaina manguasai kuta Yarusalem sampai waktu nang sudah ditakdirakan ulih Tuhan.”

Ciri-ciri manganai [kadatangan/turunnya] Nabi Isa nang kadua kalinya

21:25-28

25“Kaina di matahari, wan bulan wan bintang-bintang, kalihatan ciri-cirinya. Manusia barataan nang ada di bumi katakutanan wan kabingungan mahadapi hamukan laut. 26Manusia cagaran [abut/panik] wan siupan mahadapi napa-napa nang tajadi di dunia nang ini, sabab banda-banda nang ada di langit baguncangan. 27Rahatan nitu [am], Aku, Nang Datang Matan Di Surga21:27 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24., turun di awan nang liwar tarangnya. Lalu Aku bakuasa atas sabarataan urang. 28Wayah hal nang itu tajadi, buhan ikam himunglah wan parcaya ja. Sualnya satumat lagi bubuhan ikam Kusalamatakan barataan.”

Ucapan Nabi Isa kada sing ubahan.

21:29-33

29Lalu Nabi Isa maungkai pulang kisah nang ini, “Itihi ja puhun ara atawa pohon apa haja. 30Amun malihat puhun tu bamula bakambang, kada lawas lagi pacangan babuah. 31Kaya itu jua, amun ikam malihat ciri-ciri tu ada, kada lawas lagi tu Allah mandiriakan karajaan-Nya di bumi.

32“Nah, dangarakanlah barataan. Wayah samunyaan ciri nang itu tajadi, manusia di jaman nang ini masih hidup. 33Langit wan bumi cagaran hilang. Tapi samunyaan nang sudah Kupadahakan kada baubah.”

Nabi Isa mamadahi urang-urang.

21:34-38

34“Baingat-ingatlah bubuhan ikam ni! Jangan sampai talalu asyik bararamian wan mabuk-mabukan, wan jangan sampai gair tarus masalah kahidupan sahari-hari. Jangan sampai baluman batobat wan baluman siap gasan Hari Kiamat! 35Sualnya hari nang paampihan nang itu datangnya bakakajutan manimpa sabarataan manusia nang di bumi nang ini. 36Maka, baingat-ingatlah bubuhan ikam ni! Badoa ja saban hari sakira ikam kawa batahan wan tabebas dari samuaan hal tadi nang cagar tajadi. Ikam musti basiap-siap gasan kadatangan-Ku supaya Aku himung lawan ikam dan supaya ikam kada supan [awan diaku] wayah Aku datang pulang ka dunia nang ini.

37Saban hari pada minggu nang itu, Nabi Isa tulak bacaramah di Bait Allah, dan malam harinya Sidin tulak gasan guring di Bukit Zaitun. 38Imbah itu, baisukan banar urang-urang datang ka Bait Allah handak mandangarakan caramah Sidin.

22

[Pamuka-pamuka agama/tokoh-tokoh agama] basakungkul handak mamatiꞌi Nabi Isa.

22:1-2

1Wayah itu, parayaan hari raya Ruti Kada Baragi nang disambat Paskah sudah parak wayahnya.22:1 parayaan ...Paskah: Parayaan nang ini bamula pada parayaan hari raya Ruti Kada Baragi dan balangsung salawas lapan hari— di mana ada dua kali Hari Sabat. Kadua parayaan dirayaakan sacara basamaan. Lihati Kel. 12 dan catatan di Luk. 22:16.2Imam-imam kapala wan guru-guru agama parahatan barundingan mancari akal kaya apa caranya [handak] mamatiꞌi Nabi Isa. Sualnya bubuhannya takutan kalu pina tajadi karusuhan wayah rakyat malihat Nabi Isa ditangkap ulih bubuhannya.

Yudas bahianat.

22:3-6

3Yudas Iskariot tamasuk saikung/saurang dari dua balas pangikut Nabi Isa. Yudas [dirasuki/dimasuki] Iblis wan inya bahianat wan Nabi Isa. 4Imbah itu, Yudas mandatangi imam-imam kapala wan kapala-kapala panjaga kaamanan Bait Allah gasan [marundingakan/barunding] kaya apa caranya pamuka-pamuka/tokoh-tokoh agama kawa manangkap Nabi Isa. 5Bubuhannya himung banar Yudas hakun bahianat. Lalu bubuhannya bajanji [maunjuki/mambari] duit lawan Yudas sabagai imbalannya. 6Inya akur haja lawan mancari waktu nang baik gasan maunjuk Nabi Isa pada tokoh-tokoh agama sakira kada katahuan urang banyak.

Parsiapan gasan Hari Raya Ruti Kada Baragi

22:7-13

7Lalu sampai ai harinya Parayaan Hari Raya Ruti Kada Baragi nang wayah itu hewan korban wajib disumbalih gasan dimakan. Lalu Nabi Isa mandatangi Pitrus wan Yahya wan baucap,

8“Pitrus ikam badua lawan Yahya tulakan ja basasadi makanan gasan Aku wan sabarataan pangikutKu gasan marayaakan Paska.”

9“Di mana garang Pian handak kami manyiapakannya kaina?” ujar nang badua tu batakun.

10Nabi Isa baucap, “Wayah ikam masuk ka kuta kaina ikam badua malihat ada saurang/saikung lalakian nang mambawa sabuah kandi nang baisi banyu. Umpati ja urang tu masuk ka rumahnya. 11Lalu ucapakan ka ampun rumah, ‘Guru manyuruh kami batakun. Di mana yu tempatnya nang cagar dipakai Sidin wan pangikut-pangikut Sidin gasan makan makanan Paska? Kawalah kami umpat malihat?’

12Maka [si ampun rumah/nang ampun rumah] manampaiakan tempat nang legar di loteng nang sudah langkap parabotannya. Siapakan ja samunyaan makanan di situ.”

13Lalu tulakan ai buhannya badudua. Samunyaan nang didapati bubuhannya pas banar lawan napa nang [dipadahakan/disambat] Nabi Isa tadi. Lalu disiapakan bubuhannya ai samunyaan nang diparluakan.

Nabi Isa manyuruh pangikut-Nya mangganang wapatnya kaina.

22:14-23

14Lalu, wayah Hari Raya Paskah, Nabi Isa lawan pangikut-pangikut Sidin makanan basama-basama di atas loteng tadi.

15“Aku handak banar makan makanan Paskah ini basama-basama wan bubuhan ikam sabalum Aku mandarita. 16Parcaya ja! Aku kada makan nang kaya ini lagi sampai arti parayaan Paska ini manjadi nyata wan dirayaakan dalam Karajaan Allah”22:16 arti parayaan Paska... Karajaan Allah: Paskah dalam bahasa aslinya baarti “balalu.” Pada parayaan Paskah nang ini, bubuhan pangikut Nabi Isa masih taingat waktu malaikat maut melewati rumah-rumah juriat Nabi Ibrahim nang sudah baciri lawan darah domba dan masuk ke dalam setiap rumah orang Mesir (nang kada baciri lawan darah domba) gasan mambunuh satiap anak lalakian nang panuhannya. Imbah malihat mujijat paampihan nang itu, maka raja Mesir manyuruh juriat Nabi Ibrahim kaluar dari Mesir. (Kel. 2:1-51) Pada malam Perayaan Paskah nang panambaian di Mesir, juriat Nabi Ibrahim sudah maciri’i lawan darah domba pada lawang rumah bubuhannya. Nabi Isa bagaikan domba Paskah gasan kita. Nang kaya malaikat maut melewati rumah-rumah juriat Nabi Ibrahim di Mesir, nang kaya itu jua kita diselamatakan dari hukum Allah akibat dosa-dosa kita karena darah Nabi Isa. Waktu juriat Nabi Ibrahim makan domba Paskah, manurut paraturan Nabi Musa tulang domba itu kada boleh dipatahakan. Bubuhan panulis Kitab Suci Injil manulisakan bahwa tulang Nabi Isa jua kada dipatahakan wayah Sidin masih di kayu bapalang. Jadi wayah ini Hari Raya Paskah malambangakan kasalamatan kita dengan pangurbanan Nabi Isa dan kabaikan hati Allah. Dan kaina wayah kita bapistaan pada bamulanya karajaan Allah, arti dari Hari Raya Paskah cagar manjadi nyata. ujar Nabi Isa.

17Imbah itu Sidin maambil cawan, maucap sukur lalu baucap, “Ambil nah, lalu kinum ja banyu anggur ni bagantian. 18Parcaya ja! Aku kada [manginum/tanginum lagi pang] banyu anggur lagi sampai Karajaan Allah datang.

19Imbah itu, Sidin maambil sabuting ruti, maucap sukur, disibit-sibit Sidin lalu dibagiakan ka bubuhannya.

“Ruti nang ini [malambangakan/sabagai lambang]awak-Ku nang Kusarahakan gasan bubuhan ikam. Jadiakan kabiasaan nang ini gasan mangganang wapatnya Aku!”

20Nang kaya itu jua, imbah makanan, diambil Sidin sabuting cawan nang baisi banyu anggur lalu baucap, “Banyu anggur nang ini [malambangakan/sabagai lambang] parjanjian nang hanyar matan Allah gasan manusia. Parjanjian itu disahakan lawan darahku nang pacang dicucurakan gasan bubuhan ikam. 21Tapi buhan ikam tahulah, nang cagaran mahianati aku, urangnya ada lawan kita di sini.22:21 Mzm. 41:10.22Sabujurnya Nang Datang Matan Di Surga22:22 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24., cagaran mati kaya nang ditakdirakan Allah. Tapi cilaka tu pang nang mahianati Inya,” ujar Nabi Isa manutup panjalasan tadi.

23“Siapa yulah urangnya nang wani mahianati Sidin?” ujar bubuhan pangikut Sidin batakun-takun lawan papadaannya saurang. xxxxxxxxx

Nang manjadi tuan [samustinya/mustinya] malayani nang kaya palayan.

22:24-30

24Imbah itu, bubuhannya bamula bahualan manganai siapa nang [dianggap paling tahurmat/cagaran dituhaakan].

25Lalu Nabi Isa baucap, “Raja-raja urang-urang manyiksa rakyaknya. Tapi rakyaknya tu disuruhnya bapadah [panguasanya tu ‘pambela rakyat.’/panguasannya tu malindungi] ”

26“Tapi jangan bakalakuan nang kaya itu. Amun handak dihurmati urang musti bakalakuan nang kaya urang anum sualnya urang nang anum tu bakawajiban malayani nang tuha-tuha. Nang handak manjadi tuan samustinya malayani nang kaya palayan. 27Siapa nang labih tahurmat? Nang dilayanikah atawa nang malayani? Nyata ay nang dilayani! Tapi wayah ini, Aku nang malayani bubuhan ikam. 28Bubuhan ikam ni pang nang tatap satia wan Aku wayah [Aku maalami kasusahan/Aku tapiasat]. 29Nang kaya AbahKu Nang Di Atas mambari kuasa lawan Aku gasan mamarintah dalam karajaan-Ku, nang kaya itu jua Aku mambari kuasa lawan bubuhan ikam. 30Bubuhan ikam kaina kawa makan wan nginum samija lawan Aku di dalam karajaanKu. Bubuhan ikam cagaran duduk di atas takhta gasan mamarintah lawan Aku kadua balas suku juriat Nabi Ibrahim22:30 mamerintah … kadua balas suku juriat Nabi Secara harfiah, “mangadili kadua balas suku juriat Nabi Ibrahim.” [Kemungkinan besar/Kaluay] artinya ‘kadua belas suku juriat Nabi’ di sini tamasuk barataan umat Allah nang masuk karajaan Allah kaina— artinya tamasuk bangsa manapun. (Gal. 3:26-29; 6:16; Luk. 13:29)..

Nabi Isa baucap bahawa Pitrus cagar bakulim jadi pangikut Nabi Isa.

22:31-38

31Nabi Isa baucap lawan Simun Pitrus, “Simon! Simon! Tahulah ikam Iblis cagaran mauji bubuhan ikam?22:31 Teks asli: ...Iblis sudah dibari ijin ulih Allah gasan manampi’i bubuhan ikam nang kaya urang manampi’i gandum pakai nyiru. Iblis handak mangguda bubuhan ikam supaya bubuhan ikam kada baiman lagi wan Aku. 32Tapi Aku sudah [mandoaakan ikam/badoa gasan ikam] supaya jangan murtad. Imbah ikam batobat, [kuatakan/ingatakan] dangsanak-dangsanak ikam nang saiman.”

33“Junjungan, ulun siap dipanjaraakan wan ulun siap mati gasan Pian!” ujar Pitrus manyahut.

34“Tiga kali ikam cagar bakulim manjadi pangikutKu sampai hayam [bakungku’uk/batangku’uk]” ujar Nabi Isa bahimat.

35“Wayah bubuhan ikam disuruh tulakan bacaramah, kada disangui napa-napa, kakurangan lah?” ujar Nabi Isa manakuni bubuhan pangikut Sidin.22:35 Teks asli: ...disuruh tulakan, kada disangui epok, kadut atawa sandal...

“Kada! Asanya kada pang!” ujar bubuhannya manyahut.

36“Tapi wayah ini, amun bubuhan ikam baisian ipok atawa kadut, dibawa haja. Amun bubuhan ikam kada baisian pedang, baju dijuali gasan manukarnya.22:36 Ada dua tafsiran gasan kalimat nang ini. Tafsiran nang panambaian adalah bubuhan pangikut Sidin harus basiap-siap gasan pandaritaan lantaran Nabi Isa pacangan dimatiꞌi urang. Tafsiran nang kadua adalah Nabi Isa lagi mancerminakan pikiran bubuhan pangikut Sidin, artinya bubuhannya nang handak mambawa padang, ipok, lawan kadut.37Sualnya samunyaan musti tajadi nang kaya ditulisakan bubuhan nabi dahulu, tamasuk tulisan nang ini:

‘Inya pacang dianggap nang kaya panjahat.’22:37 Yes. 53:12

Nang tatulis tantang Aku tadi pacang jadi nyata,” ujar Nabi Isa manjalasakan.

38“Anu Junjungan ai! Ini nah dua bilah padang!”

“Sudah gin” ujar Nabi Isa manyahut.

Nabi Isa badoa di Bukit Zaitun.

22:39-46

39Nabi Isa wan pangikut-Nya tulakan matan kuta Yarusalem ampah ka Bukit Zaitun nang kaya rajin.

40Pas sampai di sana, Sidin baucap, “Bubuhan ikam, badoa taruslah supaya jangan baulah dusa wayah digudai Iblis.”22:40 Teks asli: Badoa tarus supaya jangan gugur dalam pancubaan.

41Imbah itu, Nabi Isa bajauh kira-kira sajauh tawakan batu. Imbah itu, Sidin balutut lalu badoa.

42“Abah, amun Pian hakun, jauhakan siksaan nang pacang ulun tanggung. Tapi jangan kahandak ulun nang jadi. Tapi kahandak Pian haja nang jadi,” ujar Nabi Isa badoa ka Allah.

43Parahatan Sidin badoa, datang malaikat matan surga manguatakan Sidin. 44Sidin bujuran mandarita sacara batin sampai Sidin badoa magin husu. Paluh Sidin bacampur darah lalu batitikan ka batu. 45Imbah tuntung badoa, Nabi Isa babulik ka pangikut Sidin. Sakalinya bubuhannya taguringan, kauyuhan lantaran sadih.

46Nabi Isa baucap, “Jangan guringan! Bangunan barataan! Badoa tarus supaya ikam jangan baulah dusa wayah digudai ulih Iblis.”.22:46 Teks asli: Badoa tarus supaya jangan gugur dalam pancubaan.

Nabi Isa ditangkap.

22:47-53

47Wayah itu sudah landung malam. Sagalumukan urang mandatangi Nabi Isa di Bukit Zaitun. Wayah itu, Sidin bapandiran lawan pangikut Sidin. Bubuhannya tadi dipimpin ulih Yudas nang dahulunya pangikut Sidin. Nabi Isa diparakinya, lalu diciumnya. 22:47 diciumnya: Cara nang ini wajar haja dalam kabudayaan urang Ibrani gasan basalaman.

48Nabi Isa baucap, “Yudas, ikam purun banar mahianati Nang Datang Matan Di Surga22:48 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24., apalagi lawan ciuman bakakawalan.”

49Pas malihat kajadian nang itu, bubuhan pangikut Sidin hanyar paham bahawa Nabi Isa satumat lagi handak ditangkap.

“Guru, biar kami haja nang malawaninya!” ujar bubuhan pangikut Sidin.

50Lalu saikung pangikut Sidin langsung mahantam [kapada/saikung] hamba katua imam-imam. Talinga kanan urang tu ditataknya.

51“Ampih ja ikam mahantam!” ujar Nabi Isa managur pangikut Sidin tadi. Lalu dijapai Sidin talinga urang tadi. Langsung waras. 52Nang dibawa Yudas ka sana adalah imam-imam, panjaga-panjaga kaamanan Bait Allah, wan tatuha-tatuha agama. Bubuhannya datangan gasan manangkap Nabi Isa.

Nabi Isa baucap wan bubuhannya, “Aku ni lain panjahat. Kada usah mambawa parang wan pamangkung! 53Saban hari, Aku ada lawan bubuhan ikam di Bait Allah. Tapi bubuhan ikam, kadada nang handak manangkap Aku. Tapi hanyar am ini, wayah landung malam, bubuhan ikam manangkap Aku sakakahandak hati ikam haja, sualnya Iblis sudah manguasai ikam barataan.”

Pitrus bakulim jadi pangikut Nabi Isa.

22:54-62

54Lalu Nabi Isa ditangkap urang, lalu dibawa masuk ka rumah imam basar. Sanunuhan Pitrus maumpati, inya maumpati matan jauh haja. 55Di patangahan halaman rumah imam basar, ada api nang ganal nang sudah dilikitakan. Bubuhannya dudukan mahangatakan awak di sakulilingnya. Sakalinya Pitrus umpat jua lawan bubuhannya. 56Saikung hamba babinian malihat Pitrus nang hanyar duduk parak api nang ganal tadi. Inya maminandui Pitrus lalu baucap, “Asanya urang nang ini pangikut Sidin.”

57“Lain aku Bu ay! Aku kada patuh wan Sidin” ujar Pitrus bakulim.

58Kada lawas imbah itu, ada pulang nang pinandu lawan Pitrus, lalu baucap, “Ikam gin pangikutnya.”

“Bah! Lain Aku Pa ay!” ujar Pitrus bakulim pulang.

59Kira-kira sajam limbah nitu, ada pulang nang mamaraki Pitrus. “Dasar bujur urang nang ini pangikut Sidin sualnya inguhnya kaya urang Galilea” ujarnya banyaring.

60“Kada, ikam tu dasar salah!” ujar Pitrus bakulim pulang.

Tapi pas wayah Pitrus lagi bapandir tadi, saikung hayam bakungkuꞌuk. 61Imbah tu, Nabi Isa manulih lawan Pitrus. Hanyar Pitrus kaingatan napa-napa nang diucapakan Nabi Isa samalam, “Talu kali ikam cagar bakulim jadi pangikutku. Hanyar, hayam cagar bakungkuꞌuk”

62Imbah itu kaluar ai Pitrus lalu manangis lantaran basadih banar.

Panjaga-panjaga kaamanan Bait Allah mahulut-hulut Nabi Isa.

22:63-65

63Imbah itu, urang-urang nang [manahan/manangkap] Nabi Isa bamula mahulut-hulut Sidin lawan [mamukuli/mamupuhi] Sidin. 64Mata Sidin ditukupinya. Lalu bubuhanya minta tangguh, “Tangguhi pang! Siapa garang nang [mamukuli/mamupuhi] ikam?” 65Lalu Sidin [dihina/diwada] tarus ulih bubuhannya.

Nabi Isa diadili di Makamah Agama.

22:66-71

66Wayah parak subuh, imam-imam, guru-guru agama, wan tatuha-tatuha agama bakumpulan. Nabi Isa dihirit ka hadapan Mahkamah Agama.

67“Bujurlah ikam ni Al Masih22:67 Al Masih: Istilah ’Al Masih’ adalah suatu jabatan nang baarti Raja Panyalamat Manusia. Istilah ini lain sabuah ngaran. Lihat catatan di Luk. 2:11.?” ujar bubuhan hakim batakun.

Nabi Isa manyahut, “Amun Ulun bapadah Ulun ni Al Masih, [pian gin kada parcaya jua/kada parcaya jua pian]. 68Amun Ulun batakun wan pian, ‘Kanapa maka pian kada parcaya?’, musti pian [badiam/baranai] haja. 69Tapi kaina Nang Datang Matan Di Surga22:69 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. duduk batatai di subalah kanan Allah nang bakuasa.”

70Lalu bubuhannya batakun pulang, “Amun kaya itu, ikam ni bujuran kah Anak Nang Di Atas?”

“Inggih. Bujur tu nang pian sambat tadi” ujar Nabi Isa [manyahut/manyahuti] pulang.

71“Nah! Amun kaya itu, kita samunyaan sudah mandangarnya. Kita kada parlu saksi lagi gasan mambuktiakan Inya tu basalah. Inya [maakuinya/maakui] saurang. Sadang sudah! Inya ni dimatiꞌi haja lantaran mahujat Allah!” ujar bubuhannya.

23

Nabi Isa dituduh nang kada bujur wan dihadapakan ka Hupnor Pilatus.

23:1-7

1Lalu badirianay bubuhan hakim Mahkamah Agama nitu. Lalu Nabi Isa dihadapakan ka Hupnor Pilatus.

2Bubuhannya baucap ka Hupnor Pilatus, “Kami mandapati urang ini manyasatakan [ka?] rakyat. Inya manangati urang-urang [mambayar/mambayari] pajak lawan karajaan Roma.23:2 Inya manangati ...Kaisar: Nabi Isa dituduh nang kada bujur di sini. Lihati Luk. 20:21-24. Inya mangaku [dirinya/bahwa inya ni] Al Masih, nang baarti Raja juriat Nabi Ibrahim!”

3“Raja? Bujurankah Ikam ni raja juriat Nabi Ibrahim?” ujar Hupnor Pilatus manakuni Nabi Isa.

“Inggih. Bujuray, tuanay” ujar Nabi Isa manyahut.

4“Kadada alasan Aku mahukum Inya” ujar Hupnor Pilatus lawan imam-imam kapala wan urang banyak nang sudah bakumpul di situ.

5“Inya ni pang nang maulah tumbur di saluruh daerah Yudea, mulai di Galilea sampai ka sini” ujar bubuhannya bakarasan.

6“Galilea? Inya ni urang Galilea?

7Amun kaya itu, anjurakan ja inya ka Hirudis sualnya Galilea tu dibawah kakuasaan Hirudis. Lawan pulang wayah ini Hirudis masih di Yarusalem jua” ujar Hupnor manyahuti musuh-musuh Nabi Isa.

Nabi Isa dihadapakan ka Hirudis.

23:8-12

8Hirudis sudah rancak banar mandangar tantang Nabi Isa lawan mujijat-mujijat Sidin. Maka [wayah/waktu] maliat Nabi Isa, Hirudis himung banar lantaran sidin sudah lawas handak malihat langsung mujijat Nabi Isa. 9Nabi Isa ditakuni tarus ulih Hirudis, tapi Sidin bahinip haja. 10Wayah itu, imam-imam kapala lawan guru-guru agama baparak lalu manuduhi Nabi Isa. 11Imbah Hirudis wan tantaranya tuntung [mahina/mawada] wan mahuluti Nabi Isa, Hirudis manyuruh anak buahnya mamurukakan jubah nang bagus ka bahu Nabi Isa. Jadi masih mamakai jubah tu, Sidin dihadapakan pulang ka Hupnor Pilatus. 12Hari nang itu jua, Hirudis wan Pilatus jadi bakawal padahal sabalumannya nang badua tu [bamusuhan/bamusuh].

Nabi Isa dihukum mati.

23:13-25

13Imbah itu, Hupnor Pilatus mangumpulakan imam-imam kapala, hakim-hakim Mahkama Agama, wan rakyat lalu sidin bacaramah.

14“Bubuhan ikam mambawa urang ini ka hadapan aku wan manuduh inya manyasatakan urang. Tadi, sudah kupariksa dihadapan bubuhan ikam. Tagal kadada alasan Aku mahukum Inya. 15Nang kaya itu [jua/pulang] pandapat Hirudis sualnya Inya dihadapakannya pulang ka aku. Ingatakan ja, urang ini kada pantas amun dihukum mati. 16Jadi, Inya ni kucambuki haja. Lalu, kulapas” ujar Pilatus manjalasakan.

17Saban tahun, wayah hari raya Paskah, Hupnor Pilatus biasanya mambibasakan [saikung/saurang] tahanan gasan bubuhan juriat Nabi Ibrahim. 18Urang banyak tu sudah bakumpulan di situ. Lalu bubuhannya baucap,

“Matiꞌi ja Inya. Lapasakan si Barabas gasan kami!”

19Barabas sudah dipanjaraakan lantaran mambunuh urang lawan maulah tumbur di kuta.

20“Urang nang ini kada basalah,” ujar Pilatus baucap sakira kawa malapasakan Nabi Isa.

21“Matiꞌi ja Inya di kayu bapalang! Matiꞌi ja Inya di kayu bapalang!” ujar bubuhannya kuciakan.

22“Napa garang kasalahan Inya?” ujar Pilatus batakun, “Urang nang ini kada pantas [amun] dihukum mati. Jadi, Inya kucambuki haja. Lalu, kulapas.”

23Tagal bubuhannya kuciakan pulang sing nyaringan mamaksa Pilatus sakira mahukum mati Nabi Isa. Kaputingannya kahandak bubuhannya nang manang. 24Jadi Pilatus mamutusakan gasan manulusakan kahandak bubuhannya tadi, gasan mahukum mati Nabi Isa wan 25mambibasakan si Barabas tadi. Imbah itu, Nabi Isa [disarahakan/diunjuk] ka anak buah Pilatus gasan dimatiꞌi.

Nabi Isa dibawa handak dimatiꞌi.

23:26-32

26Imbah Nabi Isa dicambuki,23:26 Imbah … dicambuki Urutannya nang kaya ini malangkapi kisah nang ini sesuai lawan nang tatulis di Mat. 27:26-31 wan Mrk. 15:16-20. Kira kira Lukas kada manulis manganai Nabi Isa dicambuki lantaran pambaca-pambaca pada jaman Lukas tahu bahwa urang nang [dijatuhakan/dijatuhi] hukuman mati salalu dicambuki dahulu, hanyar dimati’i. Sidin dibawa handak dimatiꞌi. Prajurit-prajurit malihat Simun, urang Kirene, nang hanyar handak masuk kuta. Simun tu ditahan lalu disuruh manyahan 23:26 disuruh manyahan Di samuaan propinsi nang manjadi daerah jajahan pemerintah Roma, samuaan prajurit Roma dibulihakan manyuruh masyarakat gasan manyahan barang apa haja. Kejadian ini manunjukakan bahwa Nabi Isa saurang kada [kawa/mampu] lagi manyahan kayu bapalang nang itu. kayu bapalang tu mairingi Nabi Isa. 27Banyak banar urang nang umpat mairingi Nabi Isa tamasuk babarapa ikung babinian. Babinian-babinian nang itu manangisi wan maratapi Sidin.

28Lalu, Nabi Isa manulih ka bubuhannya wan baucap, “Babinian Yarusalem. Aku kada usah ditangisi. Tangisi haja diri ikam saurang wan anak-anak buhan ikam. 29Sualnya kaena Allah mahukum kuta nang ini. Lalu, wayah itu, urang cagar baucap, ‘Bauntunglah babinian-babinian nang kada suah batianan, wan nang kada suah baranak wan jua nang kada suah manyusui anak!’ 30Bila tajadi [bancana/bala] kasusahan nang barat banar nang itu, panduduk daerah ini cagaran baucap, ‘Hai gunung-gunung wan bukit-bukit, runtuhlah wan timbuni ja kami!’23:30 Timbuni ja kami: Wayah itu urang cagar baucap nang kaya itu lantaran labih baik mati [daripada/amun cagaran] manarima pandaritaan nang kaya itu.23:30 Hos. 10:831Sualnya amun urang nang saleh gin marasai hukuman Allah, [maginnya ai/apalagi] urang nang [badusa/jaba].”23:31 Teks asli: Sabab amun tahadap kayu nang masih hidup, urang sudah baulah kayaini, napa lagi nang pacang diulah bubuhannya tahadap kayu nang sudah karing!

32Ada dua ikung urang lain nang dibawa baimbai lawan Nabi Isa nang handak dimatiꞌi jua. Kaduduanya tu panjahat.

Nabi Isa dimatiꞌi di kayu bapalang.

23:33-43

33Pas sampai di bukit Tangkurak, 23:33 bukit ...Tangkurak: Ngaran Golgota— nang baarti ‘wadah tangkurak’ dalam bahasa Ibrani. Dalam bahasa Roma, itu disambat ‘Kalvari’. Bukit nang itu baada di subalah utara kuta Yarusalem. Kabalujuran di bukit nang itu ada batu ganal nang bantuknya nang kaya tangkurak. Makanya dingarani ’Tangkurak.’ tangan wan batis Sidin dipakui di kayu bapalang. [Kaya itu/Damintu] jua kadua ikung panjahat tu. Saikung diandak subalah kanan. Nang saikungnya diandak disubalah kiwa Nabi Isa.

34Nabi Isa badoa, “Abah, ampuniakan urang-urang nang mamatiꞌi Ulun ni. Sualnya bubuhannya tu sabujurannya kada tahu napa nang digawinya tu.”

Lalu prajurit-prajurit [nang itu] mambagiakan baju-Nya lawan cara baundi.23:34 mambagiakan...baundi: Kata-kata ini mirip Zabur. 22:18.35Urang banyak tu badiri wan manyaksiakan samunyaan kajadiannya. Sadangkan pamuka-pamuka agama [mahuhuluti/mahulut-huluti] Sidin sambil baucap,

“Urang lain Inya kawa salamatakan. Amun inya bujur-bujur Al Masih nang dipilih wan diutus Allah, biar haja inya manyalamatakan dirinya saurang.”

36Prajurit-prajurit gin umpat [mahuhuluti/mahulut-hulut] jua. Banyu anggur nang masam ditawari lawan Sidin.

37Prajurit-prajurit tadi baucap, “Amun ikam Raja juriat Nabi Ibrahim salamatakan pang diri ikam saurang!”

38[Di bahagian atas/Paatasan] tihang kayu bapalang nang itu— yaitu di atas kapala Sidin, diandak tulisan nang ini: “Inilah Raja juriat Nabi Ibrahim.”

39“Amun ikam tu Al Masih, salamatakan pang diri ikam saurang wan kami,” ujar panjahat nang di subalah Sidin.

40Tapi panjahat nang saikungnya managur. “Ikam tu dihukum mati,” ujarnya. “Ikam kada takutankah lawan Allah? 41Amun nang kaya kita ni, [pantas/wajar] haja amun dihukum mati lantaran kita ni bujur-bujur basalah. Tapi Sidin ini kada basalah. Sabujurannya Sidin ni kada dihukum mati nang kaya kita ni” ujarnya manjalasakan ka pajahat nang saikungnya.

42Lalu panjahat nang itu baucap ka Sidin, “Nabi Isa, ganang ulun lah, wayah Pian mamarintah kaina sabagai Raja di dalam Karajaan Allah!”

43Nabi Isa manyahuti, “Sabujurannya hari ini jua, ikam cagar baada di surga Firdaus basama-sama lawan Aku.”

Wapatnya Nabi Isa

23:44-49

44Wayah itu, kira-kira pukul dua balas siang, harinya bakakajutan kadap hari di saluruh banua tu sampai pukul tiga kamarian. 45Sualnya matahari kada timbul cahayanya. Lalu kain pahalat Bait Allah23:45 kain pahalat Bait Allah: Kain pahalat nang itu adalah kain kandal nang salalu dipasang di Ruang Kudus di Bait Allah. Kain tu manggambarakan pamisah antara manusia lawan Tuhan. Arti rohani ini dijalasakan di Kitab Ibrani, fasal 9— yaitu bahwa kadada halangan lagi nang mahalangi manusia batamu lawan Allah. (Lihati Kel. 26:31-33, Ibr. 9:1-8.) tabalah dua.

46Lalu Nabi Isa badoa lawan suara nyaring, “Abah, lawan Pian, Ulun sarahakan panyawaan Ulun.” 23:46 Mzm. 31:6

Imbah itu, Sidin langsung wapat. 47Wayah malihat kajadian nang itu tadi, kapala prajurit nang ada di situ mamuji Allah sambil baucap,

“Dasar bujur urang nang ini urang nang saleh.” 48Imbah malihat wapatnya Nabi Isa, urang banyak bulikan wan basadih banar. 49Tapi sabarataan kakawalan Nabi Isa, tamasuk babinian-babinian nang maumpati Sidin matan banua Galilea, manyaksiakan dari jauh samunyaan kajadian-kajadian nang itu. xxxxxxxxx

Nabi Isa [dikuburakan/dipatak]

23:50-56

50Ada saikung urang matan kuta Arimitia di banua Yudea nang bangaran Yusup. Yusup tu, urangnya saleh wan takwa. 51Sidin lagi mahadangi kadatangan karajaan Allah. Biar sidin angguta Makamah Agama, sidin kada akur lawan kaputusan Makamah tu gasan mambunuh Nabi Isa. 52Jadi sidin mainta ijin lawan Hupnor Pilatus gasan [manguburakan/mamatak] mayat Nabi Isa. Lalu, diijinakan ai ulih Hupnor Pilatus. 53Mayat Nabi Isa diturunakan di kayu bapalang. Lalu, dikafaninya nang kaya adat juriat Nabi Ibrahim, lalu dirabahakan [ka/di] dalam guha batu ulahan nang ditabuk gasan kuburan. Urang lain kada suah [dikuburakan/dipatak] di situ. 54Samunyaan nang ini dilakuakan [pada] hari Jumahat kamarian, artinya hari parsiapan. Sualnya hari Sabat sudah parak. 55Babinian-babinian nang datang di banua Galilea, umpat jua lawan Yusup, lalu malihat kuburan Nabi Isa. 56Imbah itu bubuhanya bulikan lalu manyiapakan rarampahan wan [banyu wangi/minyak harum] gasan [maminyaki/mamaliti] mayat Nabi Isa.

Pas tuntung basiap-siap gasan hari Sabat, bubuhannya baistirahat lantaran manaati hukum agama.

24

Nabi Isa hidup pulang.

24:1-12

1Talu hari imbah hari wapatnya Nabi Isa, yaitu hari Ahad, 24:1 hari Ahad: Teks asli: hari panambaian minggu nang itu. baisukan banar, bubuhan babinian tulakan mambawa rarampahan handak manjiarahi kuburan Nabi Isa. 2Tapi, pas sampai di sana, [dilihat/dilihati] bubuhannya batu panutup kuburan24:2 panutup kuburan: Batu panutup dipakai ulih juriat Nabi Ibrahim sakira mayat tu kada dicuntan urang atawa diganggu binatang. sudah taguling. 3Lalu masuk ka dalamay bubuhannya. [Dilihatinya/Dilihati bubuhannya], sakalinya mayat Nabi Isa sudah kadada lagi di [situ/sana]. 4Asa bingung [ai] bubuhannya pas taungut kahilangan mayat Nabi Isa. Sakalinya, bakakajutan badiri dua ikung lalakian di parak bubuhannya. Baju kaduduanya mancarunung [barasih banar/liwar barasihnya]. 5Lantaran katakutanan, bubuhan babinian tadi basujut lawan kadua urang tu/Imbah itu, bubuhannya katakutanan lalu basujut lawan kadua urang tu.]

“[Kanapa/Nang apa] bubuhan ikam mancari urang nang hidup di [wadah/tempat] urang mati?” ujar dua ikung lalakian tadi batakun. 6“Sidin kadada lagi disini. Sidin [sudah] hidup pulang. Kada ingat kah [pandiran/pamandiran]Sidin dahulu, wayah takumpul wan bubuhan ikam di banua Galilea: 7‘Nang Datang Matan Di Surga24:7 Nang Datang Matan Di Surga: Nang ini adalah makna sambatan Nabi Isa gasan Inya saurang. Lihati Luk. 5:24. cagaran [diunjuk/disarahakan] ka urang Roma, lalu dimatiꞌi di kayu bapalang. Tagal imbah talu hari, Sidin cagaran hidup pulang,’” ujar lalakian tadi. 24:7 Luk. 18:31-34

8[Lalu taingat ai bubuhan babinian/Lalu bibinian-bibinian taingat/kaganangan] wan [pandiran/pamandiran] Nabi Isa nang dahulu tu. 9Lalu [babulik bubuhannya/bubuhannya babulik] ka kuta Yarusalem handak mangisahakan samunyaan kajadian tadi lawan kasawalas pangikut Nabi Isa lawan dangsanak saiman nang lain nang sudah takumpulan di situ. 10[Babinian tadi] nang mangisahakan habar tadi adalah Maryam dari Magdalena, Yuhana, Maryam nang umanya Yakub wan babinian lain nang umpat jua. 11Tapi bubuhan pangikut Sidin nang mandangar kisah tadi kada parcaya. Kisah bubuhan bibinian tu dianggapnya kisah karamput haja. 12Biar nang kaya itu, Pitrus badadas bangun lalu tulak bukah ka kuburan. Imbah babungkuk, inya bajinguk ka dalam. Tapi kain kafanNya haja nang talihat di situ. Hiran banar Pitrus lalu bulik batakun dalam hati napa nang tajadi.

Nabi Isa manampaiakan diri wayah di jalan ka kampung Emaus.

24:13-35

13Ada dua ikung pangikut Nabi Isa lagi [bajalan/tulakan baampah] [ka kampung Emaus/ka sabuah kampung nang bangaran Emaus], sabalas pal [jauhnya] matan kuta Yarusalem. 14Wayah di jalan, kaduduanya tu [bapapandiran/bapandiran/mamandirakan] [manganai/tentang] wapatnya Nabi Isa. 15Lalu bakakajutan Nabi Isa umpat baimbai bajalan wan kadua urang tu. 16Bubuhannya maliatay lawan Sidin. Tagal asa ada sasuatu nang mahalangi [panglihatan bubuhannya] sampai bubuhannya tu kada pinandu wan Sidin.

17“Nang [apa/apang] nang bubuhan ikam pandirakan tadi?” ujar Sidin batakun.

Lalu bubuhannya bamandak. Muha bubuhannya kalihatan sadih.

18“Bujurlah/bujuranlah] ikam [kada tahu-manahu/kada tahu sama hama] napa-napa nang sudah tajadi di kuta Yarusalem manganai Nabi Isa?” ujar Kleopas [saikung pada bubuhannya] batakun ka Nabi Isa.

19“[Paristiwa/Kajadian] [napa/napang] garang nang sudah tajadi?” ujar Nabi Isa balas batakun.

“[Paristiwa-paristiwa/Kajadian/kajadian] tantang Nabi Isa matan kuta Nasaret” bubuhannya manjawab.

“Sidin saurang Nabi. Sidin bapandir bawibawa. Lawan Sidin rancak [manampaiakan/manunjukakan] mujijat. 20Tapi Sidin sudah ditangkap ulih imam-imam kapala wan [pamimpin-pamimpin/pamimpin] kami. Lalu Sidin [disarahakan/diunjuk] ka panguasa Roma gasan dihukum mati. Imbah itu Sidin dimatiꞌi. 21Sabalum wapatnya, kami maharapakan Sidin kawa mambibasakan kami yaitu juriat Nabi Ibrahim matan musuh-musuh kami. Lawan pulang, sudah talu hari kajadian nang itu. 22Kami gin takajut [banar/jua] lantaran ada babarapa ikung babininan di kulumpuk kami nang umpat manjiarahi ka kuburan Sidin baisukan tadi. 23Tapi mayat sidin sudah kadada lagi. Bubuhannya babulik lalu mamadahi kami ada malaikat-malaikat di situ nang baucap bahwa Nabi Isa sudah hidup pulang. 24Lalu babarapa kakawalan kami nang umpat jua manjiarahi mambuktiakan kabujurannya. Sakalinya pandiran babinian tu bujur barataan. Kuburan Sidin puang. Mayat Nabi Isa kadada lagi!”

25“Wah! [kanapa/nang apang] bubuhan ikam ngalih banar mamaham nang sudah [tatulis/ditulisakan] nabi-nabi nang tadahulu?! 26Allah sudah mambuktiakan apa-apa nang ditulis bubuhan nabi nang tadahulu bahwa Al Masih musti maalami samunyaan pandaritaan nang itu, hanyar dimuliaakan” ujar Sidin pina sadih. 27Maka bamula lawan Kitab Suci Taurat sampai tulisan nabi-nabi nang tadahulu, Sidin manjalasakan isi samunyaan Pirman Allah manganai diri Sidin saurang.

28Sampai di kampung tujuannya, Nabi Isa handak tarus haja bajalan. 29Tapi bubuhannya [manahan/manahani] Sidin.

“Bamalam/Guring di rumah kami haja gin! Parak magrib sudah!” ujar bubuhannya ka Sidin.

Maka Nabi Isa hakunay [basinggah bamalam/guring] di situ lawan bubuhannya.

30Pas wayah makanan lawan bubuhannya, Sidin maambil ruti wan [baucap sukur/basukur] atasnya. Ruti tu disibit-sibit Sidin lalu dijulung ka bubuhannya. 31Wayah nitu [am] [bubuhannya] hanyar pinandu Sidin tu bujur-bujur Nabi Isa. Tapi pas wayah nitu jua, Nabi Isa [kada talihat lagi baada di situ/bahilang].

32Bubuhannya bapandir papadaan, “Hati kita basamangat banar di jalan tadi wayah Sidin manarangakan Kitab Suci lawan kita!”

33Walaupun sudah malam, bubuhannya badadas tulakan ka kuta Yarusalem mandapati nang kasawalas pangikut Sidin lawan dangsanak saiman nang lagi bakumpulan.

34“Junjungan kita nang ilahi sudah hidup pulang! Sakalinya, Sidin sudah manampaiakan diri Sidin lawan Simon!” ujar bubuhannya nang di Yarusalem baucap ka dua ikung urang tadi nang hanyar datang.

35Lalu kaduanya nang hanyar datang itu bakisah jua samunyaan nang hanyar tajadi di jalan lawan nang kaya apa bubuhannya hanyar pinandu lawan Nabi Isa wayah Sidin manyibit-nyibit ruti tadi.

Nabi Isa manampaiakan diri lawan pangikutNya.

24:36-53

36Wayah bubuhan pangikut Sidin lagi bapapandiran, Nabi Isa bakakajutan [manampakakan diri/badiri] di tangah-tangah bubuhannya.

“Assalamu alaikum” ujar Sidin manyapa bubuhannya. 24:36 Assalamu alaikum: Teks asli: “Sajahteralah bubuhan ikam.”

37Bubuhannya kabuliangan banar sualnya dikira hantu nang bapandir tadi.

38“[Kanapa/Nang apa] bubuhan ikam ni gair? [Kanapa/Nang apa] jua maka bubuhan ikam masih ragu-ragu [bahawa] aku sudah hidup pulang?” ujar Nabi Isa batakun. 39“Ini nah Aku! Itihi nah [bakas luka paku/luka bakas paku] di tanganKu wan di batisKu. Japai ja nyaman bubuhan ikam [parcaya/yakin]. Amun hantu, [badaging wan kada batulang/kada harapan baisi daging atawa tulang] nang kaya Aku ni!” ujar Sidin majalasakan pulang.

40Wayah bapandir, Sidin manampaiakan tangan wan batis Sidin supaya kawa dilihati. 41Bubuhannya tu masih manga lantaran kahimungan wan kahiranan.

“Adalah baisian makanan di sini?” ujar Nabi Isa batakun.

42Lalu dijulungiay sahiris iwak basanga. 43Lalu dimakan Sidin di hadapan bubuhannya.

44“Sabaluman Aku dimatiꞌi, sudah kupadahakan lawan bubuhan ikam kajadian-kajadian nang sudah tatulis tantang Aku dalam Taurat, Zabur, wan kisah nabi-nabi. Nah, samunyaan paristiwa nang itu musti tajadi,” ujar Nabi Isa manjalasakan. 45[Lalu isi kitab-kitab nang itu dijalasakan Sidin pulang sakira bujur-bujur paham artinya/Lalu Sidin manjalasakan isi kitab-kitab nang itu sakira bujur-bujur paham artinya.] 46Lalu Nabi Isa baucap, “Ini nah nang sudah tatulis di dalam Kitab Suci manganai Aku, ’Sasuai lawan kahandak Allah, Al Masih tu musti dimati’i. Tagal, talu hari imbah itu, dihidupakan pulang.’ 47Habar nang ini musti ikam habarakan ka samuaan suku-suku: Amun urang batobat, baiman lawan Aku, samuaan dusanya diampuni, lalu inya dibibasakan dari hukuman dusanya. 48Bubuhan ikam sudah manyaksiakan Aku disiksa wan dimatiꞌi [tagal Aku/wan] sudah hidup pulang. Makanya bubuhan ikam kusuruh mahabarakan nang ini. 49Kaina Kuutus Ruh Kudus gasan bubuhan ikam. Maka bubuhan ikam tatap badiam haja di kuta Yarusalem sampai dilangkapi lawan kuasa Ruh Kudus tu gasan tugas ikam” ujar Nabi Isa manambahi. 50Lalu Sidin mambawa bubuhannya matan kuta Yarusalem ka banua parak kuta Betani. Di situ, Sidin maangkat kadua tanganNya mambarakahi bubuhannya. 51Wayah Sidin mambarakahi bubuhannya, Sidin diangkat ka surga lalu ai tapisah wan bubuhannya. 52Imbah itu, bubuhannya basujut manyambah Sidin, lalu bulikan ka kuta Yarusalem lawan parasaan himung. 53Lalu bubuhannya saban hari di Bait Allah mamuji Allah.