A PƆƆL GÃN WƱ̃N SƐB KƱ̃ A NÃAŊMƖN PUORBO NA BE A WOROM
11Maa Pɔɔl na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto gbãgbaa, Nãaŋmɩn na kaa ir bʊɔl ka n ɩ a wʊ nɩtʊ̃nãa naa ɩ a wʊ ’yɛr nʊ̃ɔ ’yɛrɛ, lɛ sɛɛrɛ kʊrɔ a yɩn na be a Worom. 2A ’yɛr nʊ̃ɔ nyã wʊn dɔ̃ɔ tɩr nɛɛ a kõr jaa tu a wʊ ’yɛ’yɛrbɛ sɛ̃ ka ba sɛb ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn gãn pɔ, 3na ɩ a wʊ Bie ’yɛr, ban dɔɔ ka wʊ ɩ a Nãa David bal nɩrɛ. 4A tu naa a Nãaŋmɩn Sɩɛ pɔ wiil kpɛ̃ɔ ɩka a Nãaŋmɩn Bie lɛ, na wʊ ir yi a kũn pɔ ɩ vʊr, ’lɔ lɛ ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a sɩ Soro. 5A tun a wʊ ’yɔ̃ɔ nɩ a wʊ yuor jũu, sɩ nyɛn wãɛfʊ nɩ a nɩtʊ̃nsɩ tʊ̃mɔ̃ na sɩn bʊɔl nɩrɛ jaa, ka ba wa wõnõ a wʊ toor nɩ sɔɔfʊ. 6Yɩn mɩ pʊɔn a bala a Nãaŋmɩn na bʊɔl ka yɩ ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto sofʊ.
7N sɛɛrɛ na kʊrɔ a yɩn bala jaa na be a Worom a Nãaŋmɩn na nʊ̃, na wʊ bʊɔl yɩ a yɩ ɩ a wʊ nɩbɛ. Wãɛfʊ nɩ nyã’maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto jie a be a yɩ sɛ̃.
8N den nie puor a maa Nãaŋmɩn yãan a yɩ jaa jũu tu a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, bojũu a yɩ sɔɔfʊ ŋmen yaar a wɛr wʊ jaa. 9A Nãaŋmɩn nyã ɩn tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ nɩ a n nyãa wʊ jaa, naa mʊɔlɔ a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã na ɩ a wʊ Bie ’yɛr, di man dãasɩɛ lɛ ɩn ma tɩɛrɛ a yɩ yele. 10N ma sʊɔrɔ naa Nãaŋmɩn ba gala ɛ, naa sʊɔrɔ ɩka a wʊ bɔfʊ a ɩ, ka wʊ yuo sɔr a pʊ̃pãanyã kʊ ma ka n wa a yɩ sɛ̃.
11N bʊɔrɔ naa yɩ nyɛfʊ naa na tʊ̃ɔ wiil yɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ kʊfʊ amɩne ka a ’yɔ̃ɔ yɩ ãkpɛ̃ɔ. 12Lɛ lɛ, a yɩn nɩ maa na pãa nʊ̃ɔ kpɛ̃mɛ a sɩ sɔɔfʊ pɔ. 13N yɛɛr, n bʊɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔ a lɛ ɩn mʊɔrɔ sɔ̃ɔ yɔɔ jaa, ɩka n wa a yɩ sɛ̃ tɩchɛ ka a sɔr pɔɔ wa tãn dɩna. Ɩn taa nyɛn a yɩ bamɩne a ba puoraa nɩtãa lɛ ɩn nyɛ a yɩ bamɩne na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, tɩ puoro.
14N din a Juu nɩbɛ nɩ a bala mɩ na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩ a yɛ̃ dẽme nɩ a jɔlɔ sãn. 15Ala lɛ so ka n mʊɔrɔ ɩka n mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ a yɩn mɩ na be a Worom.
16Vã ba kʊrɔ ma nɩ a ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna ’yɛrfʊ ɛ, bojũu a ɩ naa a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ wʊn de faara nɩ nɩrɛ jaa na sɔɔ, a Juu nɩbɛ lɛ de nie, ka bala mɩ na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, mɩ tu. 17Bojũu a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã na wiil nɩrɛ lɛ wʊn na tor Nãaŋmɩn sɛ̃, torfʊ ’lɔ na yi sɔɔfʊ pɔ, yi a pielfʊ tɩ tãn a baaraa nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Nɩrɛ ’lɔ na tara sɔɔfʊ, tor naa, wʊn tara na nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ.” (Habakuk 2:4)
18Nãaŋmɩn vɛ̃n ka a wʊ suur yele yi a saaju gã chãa pɔ, ɩka wʊ nyɛn suur ’yɔ̃ɔ a bala na ba puoro ɛ, nɩ putudẽme bala na pɔɔ a yelmãɛ nɩ a ba putuyele. 19An ɩ a ala ban na de bɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn gãn chãa pɔ, bojũu Nãaŋmɩn mãɛ lɛ ir wiil ba. 20Bojũu, an yi a lɛ daar jaa a Nãaŋmɩn na mɛ a wɛr, nɩbɛ na tʊ̃ɔ bɔ̃ɔ ɩka a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ ba tara baarfʊ ɛ, ka wʊ ɩ Nãaŋmɩn mãɛ nɩ a bonsɩ ala wʊn maal, a lɛ jũu, tu yifʊ jie ba lɛ be be go ɛ.
21Bojũu, ban sɔɔ bɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn a nɩtɔ̃nɔ̃, tɩ baa kʊ wʊ tɩɩr ɛ, bɩɩ dãna wʊ ɛ, tɩchɛ a ba tɩɛrsɩ ɩn burbur, ka a ba jɔl nyãn ala pãa lii. 22Ban sɔɔ ’yɛr ɩka yɛ̃ bɔ̃ɔnbɔ lɛ ba ɩ, ba ɩn jɔlɔ, 23an ɩ ba lɩɛb a tɩɩr ’lɔ ban taa kʊ a Nãaŋmɩn nyã na ba kpire ɛ, na ba kʊ a bʊtɩbɛ ala ban pɛ̃n, ka a kaara a nɩbɛ kaar na kpire, nɩ lubil, nɩ dʊ̃n, nɩ dʊ̃gbɛɛ anaar jaa bʊrɔ.
24Ala lɛ so ka Nãaŋmɩn ir nũu tɩchɛ ba bar be a ba vɔldɛɛr pɔ, ka ba bʊ̃nɔ̃ gãna nɩ taa, sɔ̃ɔnɔ̃ taa nɩ a ba ãgãma. 25Ba den a Nãaŋmɩn yelmãɛ tɛɛn jire, na ba puoro tɩ tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ a bonsɩ ala a Nãaŋmɩn na maal, tɩ bar a Nãaŋmɩn na ɩ a ma maala ’lɔ a pɛɛfʊ na sɛɛn bɩbir jaa. A ɩ a lɛ.
26A anyãna jũu, Nãaŋmɩn de ban bar be a vã vɔlaa pɔ. Ka a ba pɔbɔ gba ma lɩɛb gãna nɩ a ba pɔɔ taa ba. 27A lɛ nɩ wʊ ju lɛ a dɔɔr mɩ bar a pɔbɔ bɔfʊ, ka a vɔlaa vɛ̃ ka ba lɩɛb bʊɔrɔ a ba taa dɔɔr. Dɔɔr na lɩɛb tʊ̃nɔ̃ a vã tʊ̃mɔ̃ nyãna nɩ a ba taa dɔɔr ba nyɛn a ba tʊ̃dɛɛr toor tɔɔfʊ.
28Baa nyɛ a Nãaŋmɩn bɔ̃ɔfʊ a wʊ sɛɛn ba ɛ, ka a Nãaŋmɩn bar ba a be a ba tɩɛr sɔ̃ɔnaa pɔ, ka ba maala a ala na ba sɛɛn maalfʊ ɛ. 29Ba sɛɛn naa putuo jaa bʊrɔ, bier ɩfʊ, bɔgar dẽme, nɩ bier maalfʊ. Nyuur sɛɛn ba naa, na ba ɩ nɩkʊrbɔ, bʊɔrɔ jɛɛr, na ba bɛlɛ taa, na ba tɩɛrɛ taa sɔ̃ɔfʊ. Ba ɩn gagarsɩ, 30sɔ̃ɔnɔ̃ nɩ taa yoe, ’laar Nãaŋmɩn, kpɛrɛ taa, mãɛ ’mɔɔfʊ nɩ yobɔyele. Ba bɔ̃ɔn sɔɩ ban ma tu maal bier, baa turo a nɩbɛ bala na dɔɔ ba nɛɛ ɛ. 31Baa tara tɩɛr ɛ, baa tara yelmãɛ ɛ, baa tara nʊ̃fʊ ɛ, baa kaara nɩrɛ nɩbaal ɛ. 32Ban sɔɔ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn toraa nyãna binfʊ, ɩka a nɩbɛ bala na maala a anyãna sɛɛn nɩ kũu, bala mãɛ tɛɛ ba lɛ maala a anyãna ɛ, tɩchɛ ba ma sɔɔ naa a bala na tʊ̃nɔ̃ a anyãna.
21Yɩn a lɛ jũu, yaa mɩ tara tu yifʊ jie ɛ, a yɩn bala na ma tɔɔrɔ a bamɩne ’yɛr. Yele jaa pɔ fʊn tɔɔr a fʊ tɔ sʊɔ ’yɛr fʊ mɩ ’yɔ̃ɔn fʊ mãɛ ’yɛr, bojũu fʊ mɩ ɩn a yele ’lɔ̃nɔ̃ a fʊ tɔ sʊɔ na ɩ, a fʊ tɔɔr a wʊ ’yɛr. 2Pʊ̃pãanyã, sɩ bɔ̃ɔ naa ɩka Nãaŋmɩn na tɔɔr naa a bala na ɩrɛ a yelsɩ anyãna ’yɛr tun yelmãɛ sɔr pɔ. 3A lɛ a fʊ̃ʊ nɩsaal mɩ na tɔɔrɔ nɩbɛ ’yɛr, tɩ na fʊ mɩ maal a yele ala nɩ a ju, fʊ tɩɛr ɩka fʊn pɔl yi a Nãaŋmɩn ’yɛr tɔɔrfʊ pɔ ɔ? 4Bɩɩ yɩ nyɛ naa Nãaŋmɩn yɛ̃ bɔ̃ɔn yɔɔ jũu, nɩ a wʊ maalvɩla, nɩ a wʊ kãnyir, na yaa bɔ̃ɔn ɩka a Nãaŋmɩn maalvɩla wile yɩn tɩɛr lɩɛb fʊ sɔr ɛ?
5Tɩchɛ a yɩ nyãkpãɛn nɩ yɩn ba lɩɛb a yɩ tɩɛr jũu, yɩ guoro naa a Nãaŋmɩn sutuo bine kʊrɔ a yɩ mãɛ guro nɩ a wʊ suur bɩbir ’lɔ wʊn na tɔɔr nɩrɛ jaa ’yɛr nɩ torfʊ. 6Nãaŋmɩn “na yab nɩrɛ jaa lɛ wʊn tũ jã.” (Yiel Gãn 62:12)7Bala na mar ara na ba tʊ̃nɔ̃ vɩla bʊɔrɔ tɩɩr, nɩ ’yɔ̃ɔfʊ, nɩ a ala na ba pʊ̃ɔnɔ̃ ɛ, wʊn kʊ ban nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ. 8Tɩchɛ bala na bʊɔrɔ a ba mãɛ bɔb, na ba tɔr a yelmãɛ tɩ turo dɛɛr, Nãaŋmɩn suur nɩ a wʊ kpãafʊ gãn kʊ ba. 9Wõm nɩ tuo difʊ na ben be kʊ nɩsaal jaa na ɩrɛ yelbier. An piel naa a Juu nɩbɛ sɛ̃, tɩ mɩ lʊ̃ɔ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ. 10Tɩchɛ tɩɩr nɩ ’yɔ̃ɔfʊ nɩ nyã’maar na ben be kʊ nɩrɛ jaa na maala vɩla, a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ. 11Bojũu Nãaŋmɩn ba tara kaa gar taa ɛ.
12Bala jaa na ba bɔ̃ɔ a Mosesɩ nɛɛ tɩ tʊ̃ dɛɛr, mɩn wɛ naa ban ba bɔ̃ɔ a nɛɛ jũu, ka bala jaa mɩn bɔ̃ɔ a Mosesɩ nɛɛ tɩ tʊ̃ a dɛɛr Nãaŋmɩn na den a nɛɛ nyã tɔɔr a ba ’yɛr. 13Bojũu a ba ɩ a bala na wõnõ a nɛɛ lɛ tor a Nãaŋmɩn niem ɛ, tɩchɛ a bala na turo a lɛ a nɛɛ na ’yɛr bala lɛ a Nãaŋmɩn na ’yɛr ɩka ba tor naa. 14Sɩrɛ jaa a bala jaa na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na baa tara a Mosesɩ nɛbinãa ɛ, ba gba ma ɩ naa a yelsɩ a nɛɛ na ’yɛr, bojũu bala mãɛ ɩn a nɛɛ ban sɔɔ ba tara a nɛɛ ɛ. 15Ba wiil ɩka a lɛ a nɛɛ na bʊɔrɔ sɛb ’yɔ̃ɔ be a ba nyãa pɔ, ka a ba tɩɛr mɩ di dãasɩɛ ma gɔ̃nɔ̃ ba bɩɩ ’yɛrɛ pʊɔrɔ ba. 16A anyãna na ɩ naa a daar ’lɔ̃nɔ̃ a Nãaŋmɩn na tu a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ na wʊ tɔɔr nɩrɛ jaa yelsɔɔlsɩ nɩtãa lɛ ɩn ’yɛrɛ a n ’yɛr nʊ̃ɔ.
17Pʊ̃pãanyã a fʊ̃ʊ, ala ɩ fʊ bʊɔlɔ na a fʊ mãɛ Juu nɩrɛ, na fʊ dɩɛl a Mosesɩ nɛɛ na fʊ jɩrɛ lɛ fʊ̃ʊ nɩ a Nãaŋmɩn na tara nɛbʊ̃’yen, 18ala ɩ fʊ bɔ̃ɔ naa a wʊ bɔfʊ na fʊ bɔ̃ɔ a ’lɔ na gar a jaa bojũu a nɛɛ lɛ wiil fʊ, 19ala ɩ fʊ chɛn nyãa ɩka jɔ̃tɔɔrɔ lɛ fʊ ɩ, na fʊ ɩ chãa chaara a bala na be a libe pɔ, 20na fʊ wile a jɔlɔ, na fʊ wile a bibiir, bojũu a Mosesɩ nɛɛ pɔ lɛ fʊ nyɛ a bɔ̃ɔfʊ nɩ a yelmãɛ. 21Fʊ̃ʊ nyã na wile a fʊ taaba, faa wiil a fʊ mãɛ ɛ? Fʊ̃ʊ nyã na ma ’yɛrɛ ɩka jufʊ ba ɩ ɛ, fʊ ma ju naa ɔ? 22Fʊ̃ʊ na ma ’yɛrɛ ɩka nɩbɛ ba ta sɛ̃nɛ ɛ, fʊ ma sɛ̃n bɩɩ? Fʊ̃ʊ nyã na kpɛrɛ a tɩbɛ tɩ fʊ ma juro naa a tɩbɛ der bonsɩ bɩɩ? 23Fʊ̃ʊ nyã na jɩrɛ nɩ a Mosesɩ nɛɛ nyã, fʊ ma ’yɔ̃ɔn Nãaŋmɩn vã fʊn sɔ̃ɔnɔ̃ a nɛɛ ɔ? 24Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “A yɩ jũu lɛ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, sɔ̃ɔnɔ̃ a n yuor.” (Isaiya 52:5)
25Yʊɔr ŋmaafʊ tara na tɔ̃nɔ̃ ala ɩ fʊ turo naa lɛ a nɛɛ na ’yɛr, tɩchɛ ala ɩ fʊ̃ʊ baa turo a nɛɛ ɛ, fʊn kaara fɩka faa ŋmaa yʊɔr ɛ. 26Ala ɩ a bala na ba ŋmaa a yʊɔr ɛ, turo na lɛ a nɛɛ na bin, ba kʊ̃ kaara fɩka yɔŋmarba lɛ ba ɩ ɛ? 27Nɩrɛ ’lɔ na ba ŋmaa a yʊɔr a ãgãn pɔ ɛ, tɩchɛ na wʊ turo a nɛɛ jaa nɛ nɛ nɛ na ’yɔ̃ɔ yɩn ’yɛr, a yɩn bala gba na tara a nɛbinsɩ gãn na fʊ ŋmaa a yʊɔr tɩ faa turo a nɛbinsɩ ɛ.
28Nɩrɛ na ɩ a Juu nɩrɛ ba ɩ a ãgãn nyã yele tɛɛ lɛ ɛ, bɩɩ a yʊɔr ŋmaafʊ na ɩ a ãgãn yele ɛ. 29Kai, wʊ ɩn a Juu nɩrɛ na be a pʊɔm, ka a wʊ yʊɔr ŋmaafʊ ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na ŋmaa a wʊ nyãa yʊɔr a ba yi a nɛbinsɩ gãn pɔ ɛ. A nɩrɛ nyãna pɛɛfʊ ba yire nɩbɛ sɛ̃ ɛ, tɩchɛ a yin Nãaŋmɩn sɛ̃.
31Bo tɔ̃nɔ̃ lɛ a Juu nɩrɛ tara, bɩɩ bo tɔ̃nɔ̃ lɛ be be a yʊɔr ŋmaafʊ pɔ? 2Sɔr jaa pɔ, ala na de nie lɛ ɩka bala lɛ Nãaŋmɩn de nie kʊ a wʊ ’yɛrbie.
3Bo lɛ na ɩ ala ɩ bamɩne ba tara sɔɔfʊ ɛ? A ba ba sɔɔfʊ na tʊ̃ɔn sɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn yelmãɛ bar bɩɩ? 4Kai, sɔr ba be be ɛ! Vɛ̃ a Nãaŋmɩn ɩ yelmãɛ sʊɔ, tɩchɛ ka a nɩrɛ jaa ɩ jir ŋmara. Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Lɛ lɛ na wiil ɩka fʊ tor naa a fʊ ’yɛrbie pɔ, na fʊ tʊ̃ɔ a ’yɛr tɔɔrfʊ jie.” (Yiel Gãn 51:4)
5Tɩchɛ ala ɩ a sɩ ba torfʊ vɛ̃n ka Nãaŋmɩn torfʊ gã chãa pɔ, sɩ lɛ ’yɛr bo? Sɩ ’yɛr ɩka Nãaŋmɩn ba tor ɛ, wʊn vɛ̃ ka a wʊ sutuo dire sɩ ɔ? Nɩsaal nɛchɩrɛ lɛ a nyãna. 6Sɩrɛ jaa ba lɛ ɛ. Ala ɩ lɛ lɛ, ŋmɩnɛ lɛ a Nãaŋmɩn na ɩ tɔɔr a wɛr nɩbɛ ’yɛr? 7Nɩrɛ ãsʊɔ na chɩrɛ na, “Ka ala ɩ a n ba torfʊ wiil naa ɩka a Nãaŋmɩn ɩn yelmãɛ sʊɔ ka a wʊ tɩɩr pʊɔ ’yɔ̃ɔ, bãa ’yɔ̃ɔ lɛ a Nãaŋmɩn na lɛ ’yɔ̃ɔ ma ’yɛr ɩka yelbe-ɩrɛ lɛ n ɩ?” 8Bo lɛ so ka sɩ kʊ̃ ’yɛr nɩtãa lɛ a yosɔ̃ɔnbɔ na ’yɛr ka a bamɩne mɩ ’yɛrɛ ɩka sɩ ’yɛr ɩka, “Yɩ ɩ a sɩ maala dɛɛr tɩ ka a lɩɛrɛ vɩla?” A ba sɔ̃ɔfʊ sɛɛn ba naa.
9Bãa lɛ sɩn pãa de baar? Sɩn lɛ sa ba bɩɩ? Kai, sɔr ba be be ɛ. Sɩ den nie ’yɛr ɩka a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ba jaa nyɛntaa na ba be a yelbier pɔ. 10Nɩtãa lɛ ban sɛb a ba yele ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Nɩtoraa jaa ba be be ɛ, nɩbʊ̃’yen gba ba be be ɛ. 11Nɩbʊ̃’yen jaa ba be be bɔ̃ɔnɔ̃ ’yɛr par ɛ, nɩbʊ̃’yen jaa ba yʊɔrɔ bʊɔrɔ Nãaŋmɩn ɛ. 12Ba jaa lɩɛb puor, ka ba jaa lɩɛb ɩ nɩsɔ̃ɔnsɩ. Ɩ̃sʊɔ jaa ba maala vɩla ɛ, nɩbʊ̃’yen gba ba be be ɛ.” (Yiel Gãn 14:1-3)13“A ba kɔkɔbɔɔr yuon fɩka yar, ka a ba jãlbie bɔ̃ɔ bɛlfʊ.” (Yiel Gãn 5:9) “Dʊ̃pãn lɔɔ jɛlaa a ba nɛgãma.” (Yiel Gãn 140:3)14“Pɔ’yɔ̃ɔfʊ nɩ ’yɛr bitor lɛ ma yire a ba nɛɛr pɔ.” (Yiel Gãn 10:7)15“A ba gbɛɛ ma pɔɔrɔ naa jãɩ kpaarfʊ ’yɔ̃ɔ. 16Sɔr jaa ban de, sɔ̃ɔfʊ nɩ dɔɔyɛ lɛ ma ɩ a jãnɛ. 17Baa bɔ̃ɔ nyã’maar sɔr ɛ.” (Isaiya 59:7, 8)18“A ba nɩbie ba joro Nãaŋmɩn dãbãɛ ɛ.” (Yiel Gãn 36:1)
19Pʊ̃pãanyã, sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka lɛ jaa a Mosesɩ nɛɛ na ’yɛr, wʊ ’yɛr kʊ a bala na be a nɛɛ pɔ ɩka, a kpal nɩrɛ jaa nɛɛ, ka a wɛr nɩbɛ ba jaa wa man a ba nɛɛ ’yɛr kʊ a Nãaŋmɩn. 20A lɛ jũu, nɩrɛ jaa kʊ̃ ɩ nɩtor a Nãaŋmɩn niem wʊn turo a nɛɛ jũu ɛ, an ɩ a tun a nɛɛ nyã pɔ, ka sɩ bɔ̃ɔ bier. 21Tɩchɛ pʊ̃pãanyã, a chaar naa ɩka a torfʊ na yi a Nãaŋmɩn sɛ̃, ba yi a Mosesɩ nɛɛ pɔ ɛ, ala lɛ a nɛɛ nɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ di dãasɩɛ. 22A torfʊ nyã na yi a Nãaŋmɩn sɛ̃, ɩn a sɔɔfʊ na tu a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, kʊ a bala jaa na sɔɔ de. Tɛɛ taa jaa ba be be ɛ. 23Bojũu nɩrɛ jaa maal dɛɛr na baa ta a Nãaŋmɩn tɩɩr ɛ. 24A Nãaŋmɩn wãɛfʊ jũu, wʊ vɛ̃n ka sɩ tor na wʊ ’yɛrfaa sɩ pɔrɔ tu a faafʊ ’lɔ na yi a Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃. 25Nãaŋmɩn de wʊn a wʊ ɩ a bɔɔrlo bon, a wʊn de a wʊ jãɩ pɛɛn nɩrɛ jaa tu a sɔɔfʊ jũu. Nãaŋmɩn maal a anyã na wʊ wiil a wʊ torfʊ, bojũu a wʊ kãnyir vɛ̃ naa ka wʊ bar a ba yeldɛbɛ ala ban dɔ̃ɔ maal gefʊ. 26Wʊ maal naa lɛ na wiil a wʊ torfʊ a pʊ̃pãanyã, na wʊ ma vɛ̃ ka nɩrɛ jaa na sɔɔ de a Yesu yele, tor.
27Nyɩnɛ lɛ a yobɔyele lɛ be? A ba pʊɔ be ɛ. Yelbuor jũu? A Mosesɩ nɛɛ ban turo jũu bɩɩ? Kai, sɔɔfʊ jũu lɛ. 28Ala lɛ so ka sɩn chɛnɛ sɔɔ ɩka nɩrɛ yele ma tor naa wʊn tara sɔɔfʊ a ba ɩ wʊn turo a nɛbinãa jũu ɛ. 29Nãaŋmɩn ɩn a Juu nɩbɛ tɛɛ Nãaŋmɩn bɩɩ? Waa ɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ Nãaŋmɩn ɛ? Ɔ̃ɔ, wʊ ɩn a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ tʊɔr. 30An ɩ a Nãaŋmɩn bʊ̃’yen tɛɛ lɛ be be, ’lɔ lɛ na vɛ̃ ka a yɔŋmarba yele tor sɔɔfʊ jũu, na wʊ mɩ vɛ̃ ka a bala na ba ŋmaa a yʊɔr ɛ, yele mɩ tor a sɔɔfʊ jũu. 31Sɩ pãa den a sɔɔfʊ nyã sɔ̃ɔn a nɛbinãa bar bɩɩ? Kai, sɔr ba be be ɛ. Sɩn lɛ pãa bɔ̃ɔ turo wʊ.
41Ŋmɩnɛ lɛ sɩn pãa ’yɛr a sɩ sãakpã Abraham ’yɛr, a yele nyãna pɔ? 2Ala ɩ sɩrɛ jaa Abraham yele dɔ̃ɔ tor a wʊ tʊ̃mɔ̃ jũu, wʊn taa tara na yele kɔ̃ɔ bʊɔrɔ nɩ yuor, tɩchɛ a kʊ̃ naa ɩ a Nãaŋmɩn niem lɛ ɛ. 3Bo lɛ a Nãaŋmɩn gãn ’yɛr? Wʊ ’yɛr ɩka, “Abraham sɔɔn de Nãaŋmɩn ka a lɛ vɛ̃ ka wʊ ɩ nɩtor.” (A Pielfʊ Gãn 15:6)
4Pʊ̃pãanyã nɩrɛ wa tʊ̃tʊ̃mɔ̃, a wʊ sãyar ba ɩ kʊfʊ ɛ, tɩchɛ a wʊ tʊ̃mɔ̃ sãyar lɛ. 5Ala lɛ so nɩrɛ ’lɔ an ba ɩ tʊ̃mɔ̃ lɛ ɛ, tɩchɛ wʊn sɔɔ a Nãaŋmɩn ’lɔ na ma vɛ̃ ka a putudẽme yele tor, a wʊ sɔɔfʊ lɛ ma vɛ̃ ka wʊ ɩ a nɩtor. 6A Nãa David mɩ dɔ̃ɔ ’yɛr a ’yɛr bir nyãna nɩ wʊ ju, na wʊ ’yɛr ɩka, bɔɔsʊ̃n sʊɔ lɛ a ’lɔ a Nãaŋmɩn na vɛ̃ a wʊ ɩ nɩtor ka tʊ̃mɔ̃ ba pʊɔ ɛ. 7“Bɔɔsʊ̃n dẽme lɛ a Nãaŋmɩn na vɛ̃ a ba bɔrfʊsɩ kʊ ba, ka a ba yelbebe ala pɔɔ. 8Bɔɔsʊ̃n lɛ a ’lɔ a sɩ Soro na ba lɛ sɔrɔ a wʊ yelbier dɔɔlɔ wʊ ɛ.” (Yiel Gãn 32:1, 2)
9A bɔɔsʊ̃n nyãna ɩn a yɔŋmarba tɛɛ bon bɩɩ, a mɩ ɩn a bala na ba ŋmaa a yʊɔr ɛ, bon? Sɩ ’yɛr ɩka Abraham sɔɔfʊ vɛ̃n ka wʊ ɩ nɩtor. 10Ŋmɩnɛ lɛ anyãna dɔ̃ɔ ɩ kʊ wʊ? Wʊn ŋmaa a yʊɔr baar lɛ bɩɩ wʊn ba ŋmaa sɛrɛ lɛ? A ba ɩ wʊn ŋmaa baar ɛ, tɩchɛ wʊn dɔ̃ɔ ba ŋmaa sɛrɛ lɛ. 11Nãaŋmɩn wa bɩɛr man wʊ a yʊɔr ŋmaafʊ yele, ka a ɩ jãnɛ ɩka a wʊ yele tor naa a wʊ sɔɔfʊ jũu wʊn dɔ̃ɔ ba ŋmaa a yʊɔr sɛrɛ ɛ. Lɛ lɛ wʊ pãa ɩ a bala jaa na sɔɔ de sãa, tɩchɛ na baa ŋmaa a ba yɔɩ ɛ, ka a Nãaŋmɩn vɛ̃ a ba ɩ nɩtorsɩ. 12Wʊ mɩ ɩ naa bala jaa na ŋma a yɔɩ sãa. A ba ɩ yʊɔr ŋmaafʊ tɛɛ ’yɔ̃ɔ lɛ ɛ, tɩchɛ ban tara a sɔɔfʊ na ba turo nɩ a lɛ a sɩ sãa Abraham na dɔ̃ɔ turo tɩ wa ŋmaa a yʊɔr.
13A ba ɩ a nɛbinãa jũu lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʊ a Abraham nɩ a wʊ yɔn ɩka bala lɛ na so a wɛr ɛ, tɩchɛ wʊn ɩ nɩtor a wʊ sɔɔfʊ jũu lɛ. 14Ala ɩ a bala na turo a nɛbinãa lɛ so a wɛr ɛ, sɔɔfʊ ba lɛ tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, ka Nãaŋmɩn nɛɛ wʊn tɩr mɩ ɩ pɔrɔ. 15Bojũu a nɛbinãa waara nɩ naa Nãaŋmɩn suur. A jie ’lɔ mɩ a nɛbinãa na ba be ɛ, a nɛɛ bɔrfʊsɩ mɩ ba be be ɛ.
16A lɛ jũu, a nɛtɩraa wa naa a sɔɔfʊ jũu, ka a Nãaŋmɩn wãɛfʊ na sʊ̃ʊ a Abraham yɔn ba jaa, a ba ɩ a bala na turo a nɛɛ tɛɛ ɛ, tɩchɛ a bala na tara a Abraham sɔɔfʊ, ’lɔ lɛ ɩ a sɩ jaa sãa. 17Nɩtãa an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “N maal fʊ naa a fʊ ɩ a paal yɔɔ sãa.” (A Pielfʊ Gãn 17:5) ’Lɔ lɛ ɩ a sɩ sãa a Nãaŋmɩn sɛ̃, a ’lɔ wʊn sɔɔ de, a Nãaŋmɩn nyã na ma vɛ̃ ka kũn ɩ vʊɛ, na wʊ ma bʊɔl bonsɩ ala na ba dɔ̃ɔ be be ɛ, ka a be be.
18Tɩɛrtɔfʊ jie ba lɛ be be ɛ, tɩ Abraham tara tɩɛrtɔ jie, na wʊ sɔɔ de ka a lɛ vɛ̃ ka wʊ ɩ a paal yɔɔ sãa, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ wʊ, “Lɛ lɛ a fʊ yɔn na wa be.” (A Pielfʊ Gãn 15:5)19Waa bal a wʊ sɔɔfʊ pɔ ɛ, wʊ mãɛ nyɛn bɔ̃ɔn a wʊ ãgãn na kor jʊɔl, bojũu yuom kɔbaa lɛ wʊ nyɛ ka a Saara mɩ ab. 20Tɩchɛ Abraham ba tara baal a wʊ sɔɔfʊ pɔ, nɩ lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a wʊ nɛɛ ɛ, tɩchɛ wʊ nyɛn kpɛ̃ɔ a wʊ sɔɔfʊ pɔ, na wʊ de tɩɩr kʊ a Nãaŋmɩn. 21Wʊ sɔɔn de nuur ayi ɩka Nãaŋmɩn tara na kpɛ̃ɔ na maal a lɛ wʊn tɩr a wʊ nɛɛ. 22A anyãna lɛ so ka a Nãaŋmɩn, vɛ̃ a wʊ ɩ nɩtor. 23A ’yɛrbir na ’yɛr ɩka, Nãaŋmɩn vɛ̃n a wʊ ɩ nɩtor, a ba sɛb a ’lɔ tɛɛ ’yɔ̃ɔ ɛ, 24tɩchɛ a mɩ ɩn a sɩ bon, Nãaŋmɩn mɩ na vɛ̃n a sɩ yele ka a tor, sɩn bala jaa na sɔɔ ɩka, ’lɔ lɛ sãɩ a Yesu na ɩ a sɩ Soro a kũu pɔ. 25A sɩ yelbebe jũu lɛ ba dɔ̃ɔ kʊn wʊ, tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn sãɩ wʊ a kũu pɔ a wʊ ɩ vʊr, na wʊ vɛ̃ ka sɩ tor.
51Wʊn ben vɛ̃ a sɩ tor a sɩ sɔɔfʊ jũu, sɩ tara na nyã’maar Nãaŋmɩn sɛ̃ tu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ. 2A wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ sɩ tu nyɛ sɔr a sɩ sɔɔfʊ jũu kpɛ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ nyã pɔ sɩn ben ara a pʊ̃pãanyã, na sɩ chɩlɛ a Nãaŋmɩn tɩɩr tɩɛrtɔ nyã jũu. 3A ba ɩ lɛ tɛɛ ɛ, tɩchɛ sɩ mɩ chɩlɛ na a sɩ dɔɔyɛ pɔ, bojũu sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a dɔɔyɛ lɛ na waan kãnyir, 4ka a kãnyir wiil a lɛ fʊn be, ka a lɛ fʊn be mɩ waan tɩɛrtɔfʊ jie. 5Ka a tɩɛrtɔfʊ jie kʊ̃ ’yɔ̃ɔ sɩ vã ɛ, bojũu Nãaŋmɩn kpaar naa a wʊ nʊ̃fʊ ’yɔ̃ɔ a sɩ nyãn pɔ, tu a wʊ Sɩɛ ’lɔ wʊn de kʊ sɩ.
6Yaa nyɛ, a sɔ̃ɔ ’lɔ na sɛɛ lɛ, sɩn sɔɔ chɛnɛ ba tara kpɛ̃ɔ ɛ, tɩ Kɩrɩsɩto kpin kʊ a bala na ba puoro ɛ. 7An kpɛ̃mɛ naa ɩka nɩrɛ na sɔɔn kpi kʊ nɩrɛ yele na tor, amɩne nɩrɛ ãsʊɔ na tʊ̃ɔn sɔɔ kpi kʊ nɩrɛ na ɩ nɩsʊ̃. 8Tɩchɛ Nãaŋmɩn wiil a wʊ mãɛ nʊ̃fʊ a nɩtɔ̃ kʊ sɩ, a sɔ̃ɔ ’lɔ sɩn chɛnɛ ɩ yelbe-ɩrbɛ, Kɩrɩsɩto kpin kʊ sɩ.
9An ben ɩka pʊ̃pãanyã wʊ ben vɛ̃ a sɩ tor a wʊ jãɩ jũu, ŋmɩnɛ lɛ an pãa kaara wʊn faa sɩ yin a Nãaŋmɩn suur pɔ. 10Bojũu ala ɩ a lɛ sɩn dɔ̃ɔ ɩ a Nãaŋmɩn dɔ̃dẽme, ka a wʊ Bie kũu wa ’maal wʊ kʊ sɩ, a lɛ wʊn ben ’maal sɩ, wʊn faa sɩ naa tu a wʊ nyɛvʊr pɔ. 11A ba ɩ anyã tɛɛ lɛ ɛ, tɩchɛ sɩ chɩlɛ naa a Nãaŋmɩn ’yɔ̃ɔ tu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, tu a ’lɔ ’yɔ̃ɔ sɩn ben nyɛ a ’maalfʊ a pʊ̃pãanyã.
12Nɩtɔ̃ jũu lɛ a yelbier kpɛ a wɛr pɔ tu nɩbʊ̃’yen ’yɔ̃ɔ, ka a kũu mɩ tu a yelbier ’yɔ̃ɔ mɩ wa, sɔr nyã lɛ a kũu mɩ tu pɔɔ nɩrɛ jaa, bojũu ba jaa maal yelbier. 13Sɛrɛ tɩchɛ ka a Mosesɩ wa bin a nɛɛ, yelbier den nie be ka a wɛr pɔ, tɩchɛ lɛ a nɛbinãa na ba dɔ̃ɔ be be ɛ, ba maa de yelbier maal bon ɛ. 14Tɩchɛ kũu din nãa yi a Adama sɔ̃ɔ tɩ tãn a Mosesɩ sɔ̃ɔ, na wʊ gba mɩ tʊ̃ɔ a bala na ba maal a yelbier sɔ̃ɔ a nɛɛ a Adama kaar ɛ, Adama lɛ dɔ̃ɔ ɩ a ’lɔ na wa wa gãagiel.
15Tɩchɛ a kʊfʊ ba kaara a bɔrfʊ kaar ɛ, bojũu ala ɩ nɩyɔɔ kpi naa nɩbʊ̃’yen bɔrfʊ jũu, Nãaŋmɩn wãɛfʊ nɩ a wʊ kʊfʊ ala na wa tu a nɩbʊ̃’yen Yesu Kɩrɩsɩto wãɛfʊ jũu, na yaar kʊ nɩyɔɔ gar a lɛ. 16A Nãaŋmɩn kʊfʊ gba ba nyɛtãan a nɩbʊ̃’yen yelbier ’lɔ ɛ. ’Yɛr tɔɔrfʊ tun a yelbe bʊ̃’yen ’lɔ na wʊ waan sɔ̃ɔfʊ, tɩchɛ a kʊfʊ mɩ tun a bɔrfʊsɩ yɔɔ pɔ, naa waan torfʊ. 17Bojũu ala ɩ a nɩbʊ̃’yen bɔrfʊ jũu kũu din nãa tu a nɩbʊ̃’yen ’lɔ ’yɔ̃ɔ, ŋmɩnɛ lɛ a bala na nyɛ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ nɩ a kʊfʊ ’lɔ na ɩ a torfʊ, na din nãa a ba nyɛvʊr pɔ tu a nɩbʊ̃’yen Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ.
18An ɩ nɩbʊ̃’yen bɔrfʊ jũu lɛ waan sɔ̃ɔfʊ wa ’yɔ̃ɔ a nɩbɛ ba jaa, lɛ lɛ so nɩbʊ̃’yen mɩ na maal ka a tor, mɩ lɛ vɛ̃ ka a nɩbɛ ba jaa tor na ba nyɛ nyɛvʊr. 19Nɩtãa lɛ a bawõno bʊ̃’yen na vɛ̃ ka a nɩyɔɔ ɩ yelbe-ɩrbɛ, lɛ mɩ lɛ a tu nɩbʊ̃’yen na tu Nãaŋmɩn nɛɛ mɩ vɛ̃, ka a nɩyɔɔ mɩ ɩ nɩtorsɩ.
20A nɛɛ pʊɔn ’yɔ̃ɔ, ka a bɔrfʊsɩ mɩ waa. Tɩchɛ jie ’lɔ a yelbier na pʊɔ ’yɔ̃ɔ, Nãaŋmɩn wãɛfʊ ma pʊɔn ’yɔ̃ɔ gar a lɛ. 21Nɩtãa lɛ a yelbier na di nãa a kũu pɔ, lɛ mɩ lɛ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ na di a nãa tu a yeltorsɩ pɔ, na wʊ waan nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ, tu a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ.
61Sɩ pãa ’yɛr ɩka bo? Sɩ chɛnɛ ɩrɛ a yelbier tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn wãɛfʊ pʊɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃? 2Kai, sɔr ba be be ɛ! Sɩ kpin kʊ yelbier, ŋmɩnɛ lɛ a ɩ a sɩn lɛ chɛnɛ be a pɔ? 3Bɩɩ yaa bɔ̃ɔ ɩka a sɩn bala jaa na so a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, wʊ pɔl sɩ ’yɔ̃ɔ a Yesu Kɩrɩsɩto pɔ, a sɩ lɔ̃ɔ kpin wʊ nɩ a wʊ kũu pɔ ɛ? 4A lɛ jũu, ba ũu sɩ naa a kʊ̃ɔ pɔ, a kũu kaar, ka a lɛ a Kɩrɩsɩto na dɔ̃ɔ ir a kũu pɔ, tu a Sãa tɩɩr pɔ, ka sɩ mɩ na be be tara nyɛvʊr paalaa.
5Ala ɩ sɩn nɩ ’lɔ ’mantaa a wʊ kũu pɔ, sɩn nɩ ’lɔ na ’mantaa ir a kũu pɔ. 6Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a sɩ ãgãn koraa pʊɔ naa a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, a ba kpan wʊ a be a daa ju, ka a yelbier ãgãn ba lɛ tara kpɛ̃ɔ a sɩ ’yɔ̃ɔ, saa lɛ ɩ a yelbier gbãgbaar ɛ. 7Bojũu nɩrɛ ’lɔ jaa na kpi, wʊ yin yelbier pɔ.
8Ala ɩ sɩn nɩ Kɩrɩsɩto lɛ ’mataa kpi, sɩ sɔɔ naa ɩka sɩn nɩ ’lɔ lɛ na ’mataa be be tara a nyɛvʊr. 9Bojũu sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a Kɩrɩsɩto na ir a kũu pɔ, wʊ kʊ̃ lɛ kpi go ɛ, kũu ba lɛ tʊ̃ɔ wʊ ɛ. 10A kũu wʊn kpi, wʊ kpin kʊ yelbier gbɛbʊ̃’yen kʊ nɩrɛ jaa, tɩchɛ a wʊ nyɛvʊr pɔ wʊn be, wʊ ben be kʊ Nãaŋmɩn. 11A lɛ nɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ ɩka, yɩ kaa a yɩ mãɛ ɩka, yɩ kpin kʊ yelbier, tɩ be be kʊ Nãaŋmɩn, Yesu Kɩrɩsɩto jũu.
12A lɛ jũu, yɩ ta sɔɔ ka yelbier lɛ di nãa a yɩ ãgãn nyãn na kpi ka yɩ turo a wʊ dɛɛr bɔfʊ ɛ. 13Yɩ taa ɩrɛ wa diere a yɩ ãgãn jie ãsʊɔ jaa kʊrɔ yelbier maalfʊ ɛ, ka a ɩ putuyele tʊ̃tʊ̃bomo ɛ. Tɩchɛ yɩ sɔɔ de a yɩ mãɛ kʊ a Nãaŋmɩn, nɩtãa nɩbɛ na yi kũu pɔ tara nyɛvʊr, na yɩ sɔɔ de a yɩ ãgãn jiir kʊ wʊ, ka a ɩ yeltorsɩ tʊ̃tʊ̃bomo. 14Bojũu, yelbier ba lɛ ɩ a yɩ nɩkpɛ̃ɛ ɛ, bojũu yaa chɛnɛ be a Mosesɩ nɛbinãa pĩlem ɛ, tɩchɛ yɩ ben a Nãaŋmɩn wãɛfʊ pĩlem.
15Ka bo go? Sɩ chɛnɛ ɩrɛ a yelbier bojũu sɩn ba lɛ chɛnɛ be a nɛɛ pĩlem ɔ, tɩ be a wãɛfʊ pĩlem bɩɩ? Kai, sɔr ba be be ɛ! 16Yaa bɔ̃ɔ ɩka ala ɩ fʊ wa den fʊ mãɛ kʊ nɩrɛ na fʊ turo a wʊ nɛɛ gbãgbaa kaar, fʊ ɩn gbãgbaa kʊ a nɩrɛ ’lɔ nɛɛ fʊn turo, ka yelbier gbãgbaa lɛ fʊ ɩ a ’lɔ na chiine a kũu pɔ, bɩɩ a Nãaŋmɩn nɛɛ tufʊ ’lɔ mɩ na chiine nɩ fʊ a yeltorsɩ jie. 17Tɩchɛ n puor Nãaŋmɩn yãan, yɩn dɔ̃ɔ gba ɩ a yelbier gbãgbaar, tɩ yɩ wa sɔɔn naa a yɩ nyãa wʊ jaa na yɩ de a yɩ mãɛ ’yɔ̃ɔ a wiilfʊ nyã pɔ. 18Nãaŋmɩn faa yɩn yin a yelbier pɔ a yɩ so yɩ mãɛ, na yɩ lɩɛb yeltorsɩ gbãgbaar.
19Nɩsaal ’yɛr lɛ n de man a yɩ ãgãma yɩn ba tʊ̃ɔnɔ̃ nyɔɔrɔ jũu. Nɩtãa lɛ yɩn dɔ̃ɔ ma de a yɩ ãgãn jiir ka a ɩ gbãgbaar kʊ a ala na ba vɩɛl ɛ, naa ma pʊɔrɔ putuyele ’yɔ̃ɔnɔ̃, pʊ̃pãanyã ’lɔ, yɩ de a yɩ mãɛ ka a ɩ yeltorsɩ nɩ chɛchɛ ɩfʊ gbãgbaar. 20Yɩn dɔ̃ɔ ɩ a yelbier gbãgbaar, a yeltorsɩ ba so yɩ ɛ. 21Tɔ̃nɔ̃ buor lɛ yɩ nyɛ yin a sɔ̃ɔ ’lɔ a yelsɩ ala na ben ɩ vã a pʊ̃pãanyã? A bomo ala baarfʊ daar ɩn kũu. 22Tɩchɛ pʊ̃pãanyã, Nãaŋmɩn na ben faa yɩ yin a yelbier pɔ a yɩ ɩ a wʊ gbãgbaar, a tɔ̃nɔ̃ yɩn nyɛ ɩn chɛchɛ ɩfʊ ka a baaraa ɩ nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ. 23Bojũu yelbier sãyar ɩn kũu, tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn kʊfʊ ɩ nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ, tu a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ.
71Yaa be bɔ̃ɔ ɛ, yɛɛr, n ’yɛrɛ na kʊrɔ a bala na bɔ̃ɔ a nɛbinãa ɩka a nɛbinãa ma tʊ̃ɔn nɩrɛ na chɛnɛ nɩ nɩbir ɛ? 2De man pɔɔ na kul sɩrɛ, a nɛɛ lũ wʊn mar a sɩrɛ ka wʊ chire dayuo na gãn wʊ, a sɩrɛ na chɛnɛ ba kpi ɛ, tɩchɛ a sɩrɛ wa kpi, a kul taa nɛɛ ’lɔ ba lɛ lũ wʊ go ɛ. 3’Lɔ wa tɩ ir dayuo a sɩrɛ na chɛnɛ vʊrɔ, ban ’yɛr naa ɩka wʊ sɔ̃ɔ naa. Tɩchɛ ala ɩ a sɩrɛ kpi naa, a nɛɛ ba lɛ lũ wʊ go ɛ, ala ɩ wʊ gba na kul dayuo, waa sɔ̃ɔ ɛ.
4Lɛ lɛ, n yɛɛr yɩ mɩ kpin kʊ a nɛbinãa tu a Kɩrɩsɩto ãgãn pɔ, ka yɩn be be kʊ nɩyuo, a ’lɔ na ir a kũu pɔ ka sɩn tʊ̃ɔ wɔ̃ wɔ̃mɔ̃ kʊ Nãaŋmɩn. 5Bojũu a sɔ̃ɔ ’lɔ a yelbier ãgãn na so sɩ, ka a yelbier vɔlaa ma de a nɛbinãa tʊ̃nɔ̃ nɩ tʊ̃mɔ̃ a sɩ ãgãn pɔ a sɩ wɔ̃nɔ̃ kũu wɔ̃mɔ̃. 6Tɩchɛ pʊ̃pãanyã, sɩ kpin kʊ a ’lɔ na dɔ̃ɔ lũ sɩ, sɩ son sɩ mãɛ yi a nɛbinãa ’lɔ pɔ, na sɩ pãa tʊ̃nɔ̃ a sɔpaalaa nyã pɔ na ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na ba ɩ a sɔkoraa ban sɛb ’yɔ̃ɔ a gãn pɔ ɛ.
7Bo lɛ sɩn lɛ ’yɛr go? A nɛbinãa ɩn yeldɛɛr bɩɩ? Kai, sɔr ba be be ɛ! Waa ɩ yeldɛɛr ɛ. Sɩrɛ jaa n kʊ̃ naa bɔ̃ɔ yelbier ɛ, ala ɩ a nɛbinãa ba be be ɛ. Bojũu n kʊ̃ naa bɔ̃ɔ jɩɛlfʊ ɛ, ala ɩ a nɛbinãa ba ta ’yɛr ɩka, “Taa jɩɛlɛ nɩrɛ bon ɛ.” (A Yifʊ Gãn 20:17)8Tɩchɛ a yelbier far kpɛ na wʊ nyɛ sɔr a nɛbinãa sɛ̃ vɛ̃ ka n wɔ̃ jɩɛlfʊ jaa bʊrɔ vɔlaa. A nɛbinãa baa be be ɛ, yelbier ɩn bʊ̃kũu. 9Ɩn dɔ̃ɔ be be ba bɔ̃ɔ a nɛbinãa ɛ, tɩchɛ a nɛbinãa na wa wa, yelbier faan a nyɛvʊr, ka a kũu kʊ ma. 10Be lɛ n nyɛ ɩka a nɛbinãa ’lɔ naa waan nyɛvʊr, kũu lɛ wʊ bar tɩ waan.
11Bojũu a yelbier nyɛn sɔr a nɛbinãa na kʊ wʊ, a wʊ far kpɛ na wʊ bɛl ma, ka a tu a nɛbinãa nyã pɔ, ka a kũu kʊ ma. 12A lɛ jũu, a nɛbinãa ɩn chɛchɛ, ka a nɛbinãa ’yɛr mɩ ɩ chɛchɛ, naa tor ɩ vɩla. 13Bon ’lɔ na ɩ bʊ̃vɩla pãa lɩɛb kũu wa kʊ ma? A ba ɩ lɛ lɛ ɛ. Tɩchɛ n bɔ̃ɔn naa ɩka a ɩn yelbier, na a lɩɛb kũu kʊ ma tu a bon ’lɔ na ɩ vɩla pɔ. A tu naa ’yɛr binãa pɔ, ka bier na ɩ yelbier sɩrɛ jaa.
14Sɩn bɔ̃ɔn naa ɩka a nɛbinãa ɩn Nãaŋmɩn Sɩɛ bon lɛ, tɩchɛ ka a maa ɩ ãgãn yelbier na da ka n ɩ a wʊ gbãgbaa. 15N maa bɔ̃ɔ a lɛ ɩn maala ɛ, bojũu a ala ɩn bʊɔrɔ ɩka n maal n maa maal ɛ, tɩchɛ a ala ɩn ’laar lɛ n ma maala. 16Ala ɩ n ma maala naa ala ɩn ba bʊɔrɔ ɩka n maala ɛ, n sɔɔ naa ɩka a nɛbinãa ɩn vɩla. 17An ben be a lɛ, a ba ɩ maa mãɛ lɛ bɔ̃ɔn tɩ ɩrɛ ɛ, tɩchɛ a yelbier ’lɔ̃nɔ̃ na be a n pɔ lɛ ɩrɛ. 18N bɔ̃ɔn naa ɩka yelvɩla jaa ba be a n ’yɔ̃ɔ ɛ, a maa yelbier ãgãn tɛɛ lɛ. Bojũu n ma bʊɔrɔ naa ɩka n maal vɩla tɩ naa maa tʊ̃ɔ maal ɛ. 19Bojũu a ala ɩn maala ba ɩ a vɩla ala ɩn bʊɔrɔ a maalfʊ ɛ. Kai, a bier ala ɩn ba bʊɔrɔ a maalfʊ lɛ, ala lɛ n ma maala. 20Pʊ̃pãanyã, ala ɩ n maala naa a ala ɩn ba bʊɔrɔ ɩka n maal ɛ, a ba lɛ ɩ maa lɛ lɛ maala go ɛ, tɩchɛ a yelbier ’lɔ̃nɔ̃ na be a n ’yɔ̃ɔ lɛ maala.
21Lɛ lɛ, n nyɛn a lɛ a nɛbinãa na tʊ̃nɔ̃, maa wa bʊɔrɔ ɩka n maal vɩla, a yelbier lɛ ma tɔɔ gbʊr ma jaa yɛ̃ yɛ̃. 22N bʊɔrɔ naa Nãaŋmɩn nɛbinãa nɩ a n pʊɔ wʊ jaa, 23tɩchɛ n nyɛ naa a nɛbinãa ãsʊɔ na tʊ̃nɔ̃ nɩ a n ãgãn jiir amɩne. Wʊ jɛɛrɛ nɩ naa a n tɩɛr na wʊ maal ma ka n ɩ a yelbier nɩpɔɔraa a n ãgãn jiir pɔ. 24Nɩjarma lɛ n pãa ɩ! An lɛ na faa ma yin a yelbier ãgãn nyã na chiine ma a kũu jie? 25Nãaŋmɩn son puorfʊ tu a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ! A maa mãɛ a n tɩɛr pɔ, n ɩn a Nãaŋmɩn nɛɛ gbãgbaa, tɩchɛ a n yelbier ãgãn mɩ ɩ gbãgbaa kʊ a yelbier nɛɛ.
81A lɛ jũu pʊ̃pãanyã, yele ba pɔɔrɔ a bala na be a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ ɛ. 2A tun a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ jũu, a nɛɛ ’lɔ na ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ nyɛvʊr faa man yin a nɛɛ ’lɔ na ɩ yelbier nɩ kũu pɔ. 3Bojũu a bon ’lɔ a Mosesɩ nɛɛ na ba dɔ̃ɔ tara kpɛ̃ɔ na maal ɛ, a sɩ yelbier ãgãn na bal bar, Nãaŋmɩn maal naa na wʊ tʊ̃ a wʊ mãɛ Bie a wʊ nyɛtãan a sɩn na maala a yelbier kaar a wʊ wa ɩ a yelbier bɔɔrlo bon. Lɛ lɛ wʊ sɔ̃ɔ yelbier a nɩsaal pɔ bar, 4ka a lɛ a Mosesɩ nɛbinãa na bʊɔrɔ ka a sɛɛ a sɩ ’yɔ̃ɔ, a sɩ kʊ̃ lɛ turo a lɛ a yelbier ãgãn na bʊɔrɔ ɛ, tɩ turo a lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na bʊɔrɔ.
5A bala na turo a ba yelbier ãgãn, ba den a ba tɩɛr ’yɔ̃ɔ a ala na ɩ a ãgãn vɔlaa pɔ, tɩchɛ a bala mɩ na turo a lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na bʊɔrɔ, mɩ den a ba tɩɛr ’yɔ̃ɔ a ala a Nãaŋmɩn Sɩɛ na bʊɔrɔ. 6Yelbier sʊɔ tɩɛr ɩn kũu, tɩchɛ a tɩɛr ’lɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na so ɩn nyɛvʊr nɩ nyã’maar. 7A yelbe-ɩrɛ tɩɛr ma ’laar Nãaŋmɩn, wʊ maa siir wʊ mãɛ kʊ a Nãaŋmɩn nɛɛ ɛ, wʊ mɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ ɛ. 8Bala na turo a lɛ a ba ãgãn na bʊɔrɔ, kʊ̃ tʊ̃ɔ pɛl Nãaŋmɩn pʊɔ ɛ.
9Yɩn ’lɔ ba lɛ turo a lɛ a yelbier ãgãn na bʊɔrɔ ɛ, tɩchɛ yɩ turo naa a lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na bʊɔrɔ, ala ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ ben a yɩ ’yɔ̃ɔ. Ala ɩ ãsʊɔ jaa ba wa tara a Kɩrɩsɩto Sɩɛ ɛ, waa ɩ a Kɩrɩsɩto tʊɔr ɛ. 10Tɩchɛ ala ɩ Kɩrɩsɩto ben a yɩ ’yɔ̃ɔ, a yɩ ãgãn kpi naa a yelbier jũu, tɩchɛ ka a yɩ sɩɩr tara nyɛvʊr a yeltorsɩ jũu. 11Ala ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’lɔ na sãɩ a Yesu a kũu pɔ, ben a yɩ ’yɔ̃ɔ, ’lɔ na sãɩ a Kɩrɩsɩto a kũu pɔ, na kʊn a yɩ ãgãn kũn nyɛvʊr tu a wʊ Sɩɛ pɔ, a ’lɔ na be a yɩ ’yɔ̃ɔ.
12A lɛ jũu n yɛɛr, sɩ din sãn, tɩchɛ a ba ɩ a sɩ yelbier ãgãn nyã lɛ ɛ, a sɩn turo a lɛ wʊn bʊɔrɔ ɛ. 13Bojũu ala ɩ yɩ turo naa a lɛ a yɩ yelbier ãgãn na bʊɔrɔ, yɩn kpi naa, tɩchɛ ala ɩ yɩ den a Nãaŋmɩn Sɩɛ kʊ̃n a ãgãn ma maal bidɛbɛ bar, yɩ ben a nyɛvʊr sɔr pɔ. 14Bojũu bala jaa a Nãaŋmɩn Sɩɛ na chiine, bala lɛ ɩ a Nãaŋmɩn bibiir. 15A ba ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wʊn kʊ yɩ, waa maala yɩ gbãgbaar ka a dãbãɛ kʊrɔ yɩ go ɛ, tɩchɛ wʊ kʊ yɩn a wʊ Sɩɛ a yɩ lɩɛb a wʊ bibiir. A Sɩɛ nyã lɛ sɩ ma de bʊɔlɔ wʊ, “N Sãa Nãaŋmɩn.” 16A Nãaŋmɩn Sɩɛ mãɛ din dãasɩɛ nɩ a sɩ sɩɩr ɩka sɩ ɩn Nãaŋmɩn bibiir. 17Pʊ̃pãanyã, ala ɩ sɩ ɩ naa Nãaŋmɩn bibiir, sɩn lɛ so a bʊ̃sʊ̃n ala a Nãaŋmɩn na tɩr a wʊ nɛɛ, ’matãan a Kɩrɩsɩto. Ala ɩ sɩrɛ jaa, sɩ lɔ̃ɔn wʊn di a wʊ dɔɔyɛ, lɛ lɛ sɩ mɩn ’matãan wʊ põ a wʊ tɩɩr.
18N man nyɛ a sɩ dɩna dɔɔyɛ ka waa jã bon ɛ, ɩn de man a Nãaŋmɩn tɩɩr ’lɔ na wa nyɩr a sɩ sɛ̃. 19A bʊ̃maalsɩ a jaa nyʊnyʊlɔ naa chɩlɛ nɩ a Nãaŋmɩn bibiir wʊn wa vɛ̃ a ba nyɩrɛ. 20Bojũu a bʊ̃maalsɩ a jaa ben a ãgãn sal pĩlem an ba ɩ a ba mãɛ bɔfʊ ɛ, 21tɩ ɩ a ’lɔ na maal ba bɔfʊ, na wʊ chɛnɛ tara ba nɩ tɩɛr sʊ̃, ɩka a Nãaŋmɩn na wa faa ban yin a gbãgbaa ’lɔ na sɔ̃ɔnɔ̃ kpɛ a mãɛ sofʊ ’lɔ na ɩ a Nãaŋmɩn bibiir tɩɩr pɔ.
22Bojũu sɩ bɔ̃ɔn naa a bʊ̃maalsɩ a jaa na hʊ̃nɔ̃, ka a ɔɔrɔ ba fɩka pɔɔ na dɔɔrɔ yi a lɛ daar jaa wa tãn a dɩna. 23A ba ɩ lɛ tɛɛ lɛ ɛ, tɩchɛ a sɩn mãɛ lɛ tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ kʊfʊ bidɔ̃ɔ, mɩ ʊrɔ a sɩ pʊɔm na sɩ nyʊnyʊlɔ chɛlɛ nɩ wʊn wa lɩɛb sɩ a wʊ bibiir, nɩ a faafʊ wʊn wa faan a sɩ ãgãma. 24A tɩɛrtɔ nyãna jũu lɛ sɩ nyɛn a faafʊ. Tɩchɛ bon fʊn nyɛn nɩbir, fʊ maa lɛ tara a wʊ tɩɛr go ɛ. An lɛ ma tɩɛrɛ bon wʊn tara baar? 25Tɩchɛ ala ɩ sɩ tɩɛrɛ na bon sɩn ba tara sɛrɛ ɛ, sɩ ma din kãnyir chɛlɛ.
26A lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ ma sʊ̃nɔ̃ sɩ a sɩ balfʊ pɔ. Saa bɔ̃ɔ a lɛ sɩn taa ma sʊɔr a Nãaŋmɩn ɛ, a Nãaŋmɩn Sɩɛ mãɛ lɛ ma de hʊ̃ʊnfʊ ’lɔ sɩn kʊ̃ tʊ̃ɔ man a ’yɛrbie ɛ, na wʊ ma sʊɔrɔ kʊrɔ sɩ. 27Nɩrɛ ’lɔ na ma chɛl a sɩ nyãa bɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn Sɩɛ tɩɛr, bojũu a Nãaŋmɩn Sɩɛ nyãna lɛ sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn kʊrɔ a wʊ nɩbɛ nɩ a lɛ wʊn bʊɔrɔ.
28Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a yele a jaa pɔ, Nãaŋmɩn ma tʊ̃n ka a ɩ sʊ̃ kʊ a bala na nʊ̃ wʊ, a bala wʊn tu a wʊ tɩɛr pɔ bʊɔl. 29Bojũu bala a Nãaŋmɩn na de nie bɔ̃ɔn na wʊ chɛl ir ka ba lɩɛb kaara a wʊ Bie kaar, ka wʊn ɩ a yɛɛr ba jaa pɔ Bidadɔ̃ɔ. 30A bala wʊn de nie ir, bala lɛ wʊ bʊɔl, a bala wʊn bʊɔl, bala lɛ wʊ vɛ̃ ka a ba yele tor, a bala mɩ wʊn vɛ̃ ka a ba yele tor, bala mɩ lɛ wʊ ’yɔ̃ɔ tɩɩr.
31Bo lɛ sɩn pãa ’yɛr nɩ a yele nyãna? Ala ɩ Nãaŋmɩn ben a sɩ sɛ̃, an lɛ na tʊ̃ɔ jɛb sɩ? 32A ’lɔ na ba mɔ̃ɔ sɩ a wʊ mãɛ bie ɛ, tɩchɛ na wʊ sɔɔ bar sɔr ka ba kʊ wʊ a sɩ jũu, bo lɛ na ŋmaa wʊ sɔr ka wʊ kʊ̃ de a wʊ wãɛfʊ ’matãan a bomo a jaa kʊ sɩ ɛ? 33An lɛ na tʊ̃ɔ ’yɛr ’yɛr dɔɔl a bala a Nãaŋmɩn na ir? Nãaŋmɩn mãɛ lɛ maal ba a ba tor. 34An ’lɔ lɛ na tʊ̃ɔ ’yɔ̃ɔ ba ’yɛr? Nɩrɛ jaa ba be be ɛ. A Yesu Kɩrɩsɩto nyã na kpi, ’lɔ lɛ a Nãaŋmɩn mɩ sãɩ ka wʊ ir ɩ vʊr na wʊ ara Nãaŋmɩn nũsʊ̃ɔ jie, ’lɔ lɛ sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn kʊrɔ sɩ. 35An lɛ na tʊ̃ɔ tɔɔ sɩ yin a Kɩrɩsɩto nʊ̃fʊ nyã pɔ? Wõm, bɩɩ wʊʊr, bɩɩ gefʊ, bɩɩ kɔ̃, bɩɩ sal’mʊɔr, bɩɩ dɔɔyɛ, bɩɩ ban na kʊ sɩ nɩ sʊɔ? 36Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “A yɩ jũu, sɩ ma tuor kũu bɩbir jaa. Ba ma kaa sɩn fɩka piir ban chiine nɩ kɔkɔɛ ŋmafʊ jie.” (Yiel Gãn 44:22)37Kai, a anyãna a jaa pɔ, sɩ ɩ naa tʊ̃tʊ̃ɔnbɔ tu a ’lɔ na nʊ̃ sɩ ’yɔ̃ɔ. 38Bojũu n bɔ̃ɔn sɩrɛ jaa ɩka kũu, bɩɩ nyɛvʊr, bɩɩ malakasɩ, bɩɩ a sɩdɛbɛ, bɩɩ ka dɩna lɛ, bɩɩ nɩdaar, bɩɩ ka kpãɛn dẽme lɛ, 39ka dofʊ lɛ, bɩɩ suufʊ lɛ, bɩɩ bon jaa na be a bʊ̃maalsɩ pɔ lɛ, ãsʊɔ jaa kʊ̃ tʊ̃ɔ tɔɔ sɩ yin a nʊ̃fʊ a Nãaŋmɩn na nʊ̃ sɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ ɛ.
91Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, n ba ŋmara jirsɩ ɛ, a n tɩɛr mɩ din dãasɩɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ pɔ. 2Nɩbaal kpɛ man tɩ põn bar, ka wʊʊr sɛɛ ma a nyãa. 3An taa nʊ̃mɔ̃ ma naa ɩka n ben pɔ’yɔ̃ɔfʊ pɔ naa ba lɛ pʊɔ a Kɩrɩsɩto pɔ ɛ, a n yɛɛr Isɩral nɩbɛ jũu, bala lɛ ɩ a n mãɛ nɩbɛ. 4A Isɩral nɩbɛ bala lɛ a Nãaŋmɩn de ka ba ɩ a wʊ bibiir, na wʊ kʊ ba a wʊ tɩɩr nɩ a nɛtɩrsɩ wʊn pɔn ba, na wʊ kʊ ba a nɛbinãa, nɩ a lɛ ban na puoro wʊ a wʊ puorfʊ yir nɩ a nɛɛr wʊn tɩr kʊ ba. 5Bala lɛ ɩ a sãakpãmɩne, a ba pɔ lɛ ba bɩɛr a Kɩrɩsɩto mɩ na ɩ a nɩsaal yi, na wʊ ɩ a Nãaŋmɩn kaara a bomo a jaa, ’lɔ lɛ ban pɛɛrɛ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ.
6A ba ɩ fɩka a Nãaŋmɩn ’yɛr ɩn faa ɛ, bojũu a ba ɩ a bala jaa ban dɔɔ a Isɩral nɩbɛ pɔ, ba jaa lɛ ɩ a Isɩral nɩbɛ ɛ. 7A ba ɩ baa yi a wʊ par pɔ ɛ, ba jaa baa ɩ Abraham bibiir ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr nɛɛ kʊ a Abraham ɩka, “Isaakɩ ’yɔ̃ɔ lɛ a fʊ yɔn na yi.” (A Pielfʊ Gãn 21:12)8A ba ɩ a ãgãn vaar bibiir lɛ ɩ a Nãaŋmɩn bibiir ɛ, tɩchɛ a bibiir bala a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ a wʊ dɔɔ, bala lɛ wʊ kaa a ba ɩ Abraham bibiir. 9Bojũu nɩtɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ ’yɛr, “A daar wa ta, ɩn lɩɛb wa ka a Saara dɔɔ dabile.” (A Pielfʊ Gãn 18:10, 14)
10A ba ɩ anyã tɛɛ lɛ ɛ, tɩchɛ a Worbɛka dɔɔn dabil ayi ka ba sãa ɩ bʊ̃’yen tɛɛ na ɩ a sɩ sãakpã Isaakɩ. 11Sɛrɛ tɩ ka wʊ wa dɔɔ a yɩbɛ banyãna, baa mɩ maal yele jaa vɩla bɩɩ dɛɛr ɛ, tɩ nɩtɔ̃ lɛ a ɩ ɩka a Nãaŋmɩn bɔfʊ pɔ lɛ wʊ ma tu ir a nɩrɛ. 12A kʊ̃ ɩ a fʊ tʊ̃mɔ̃ jũu ɛ, tɩchɛ a ’lɔ na bʊɔl fʊ. Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ a Worbɛka, “A yɛkarma na tʊ̃nɔ̃ na kʊrɔ a yɛbile.” (A Pielfʊ Gãn 25:23)13Lɛ mɩ lɛ a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “N nʊ̃n Jekɔb tɩchɛ naa ’laar a Esau.” (Malakaɩ 1:2, 3)
14Bo lɛ sɩn pãa lɛ ’yɛr? Nãaŋmɩn ɩn nɩfɩlefɩle bɩɩ? Kai. Sɔr ba be be ɛ! 15Bojũu wʊ ’yɛr kʊ a Mosesɩ, “Nɩrɛ ’lɔ ɩn na kaa nɩbaal lɛ ɩn na kaa nɩbaal, naa maal vɩla kʊ a ’lɔ ɩn na maal vɩla kʊ.” (A Yifʊ Gãn 33:19)16A lɛ jũu a ba ɩ lɛ nɩrɛ na bʊɔrɔ ɛ, bɩɩ na tʊ̃nɔ̃ lɛ ɛ, tɩchɛ a yin Nãaŋmɩn nɩbaal kaafʊ pɔ. 17Bojũu Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ a Ijipitɩ nãa Faaro ɩka yaa, “Maa lɛ bin fʊ a yele nyãna jũu, ɩka n wiil a n kpɛ̃ɔ a fʊ ’yɔ̃ɔ, ka ban bʊɔl a n yuor a wɛr wʊ jaa.” (A Yifʊ Gãn 9:16)18A lɛ jũu, Nãaŋmɩn ma kãan nɩrɛ ’lɔ wʊn bʊɔrɔ nɩbaal, a ’lɔ wʊ mɩn bʊɔrɔ, wʊ ma vɛ̃n ka a wʊ nyãa kpɛ̃mɛ.
19Ɩ̃sʊɔ na sʊʊr ma naa ɩka, “Bo lɛ so ka a Nãaŋmɩn na de yele dɔɔl sɩ? Bojũu nɩrɛ jaa kʊ̃ tʊ̃ɔ tɔr a lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ ɛ?” 20Tɩchɛ fʊ̃ʊ mɩ nɩ ana, nɩsaal na fʊn ’yɛr lɩɛr Nãaŋmɩn? “Laa na tʊ̃ɔn sʊʊr a ’lɔ na mɛ wʊ ɩka, ‘Bo lɛ fʊ mɛ ma a nɩtɔ̃ ɔ?’ ” (Isaiya 29:16)21A lamɩɛrɛ ba tara sɔr ɩka wʊ de a yɔɔr bʊ̃’yen ’lɔ̃nɔ̃ mɛn bʊ̃ʊdʊʊ tɩchɛ mɛn ladiraa ɛ?
22Bo lɛ, ala ɩ Nãaŋmɩn lɛ kaa ir ɩka wʊ wiil a wʊ suur na wʊ vɛ̃ a ba bɔ̃ɔn a wʊ kpɛ̃ɔ, tɩ na wʊ chɛnɛ tara kãnyir nɩ a bonsɩ ala wʊn chɔɔr gun a sɔ̃ɔ barfʊ? 23Bo lɛ, ala ɩ wʊ maal a nɩtɔ̃ ɩka a bonsɩ ala na ɩ a wʊ nɩbaal bomo, ka a bɔ̃ɔn a wʊ tɩɩr tɔ̃nɔ̃, a bala wʊn de nie chɔɔr gun a wʊ tɩɩr, 24a sɩn gba wʊ mɩ na bʊɔl, na ba ɩ a Juu nɩbɛ tɛɛ ɛ, tɩchɛ na wʊ bʊɔl a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ? 25Nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na vɛ̃ ka a wʊ ’yɛ’yɛrɛ Hosea sɛb a wʊ gãn pɔ, “Ɩn bʊɔl ban a maa nɩbɛ, a bala na ba ɩ a n nɩbɛ ɛ, naa bʊɔl wʊ a n nɩ nʊ̃ naa, ’lɔ na ba dɔ̃ɔ ɩ a n nɩ nʊ̃ naa ɛ.” (Hosea 2:23)26Ka wʊ sɛb a nɩtɔ̃nɔ̃ an ɩ a jie ’lɔ̃nɔ̃ wʊn ’yɛr ɩka, “Yaa ɩ a n nɩbɛ ɛ, bala naa lɛ ban lɛ bʊɔl a Nãaŋmɩn vʊr bibiir.” (Hosea 1:10)
27Isaiya mɩ dɔ̃ɔ mʊɔl a Isɩral nɩbɛ na wʊ ’yɛr, “Ala ɩ a Isɩral nɩbɛ gba waan fɩka man nɛɛ bire, a bãlãa bala na wa chɛ, lɛ na nyɛ faafʊ. 28Bojũu a sɩ Soro na pɔɔn naa a wʊ ’yɛr tɔɔrfʊ na wʊ ŋmaa a ju.” (Isaiya 10:22, 23)
29Isaiya dɔ̃ɔn de nie ’yɛr, “Ala ba ɩ a sɩ Soro na ɩ a gãdaa jaa gãdaa sʊɔ lɛ dɔ̃ɔ bar a sɩ par ŋmaa ɛ, sɩn taa mɩ nyʊɔl kaara a Sodom nɩ a Gomora tẽn kaar.” (Isaiya 1:9)
30Bo lɛ sɩn pãa lɛ ’yɛr? A bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na ba dɔ̃ɔ turo a yeltorsɩ ɛ, bala lɛ be tara yaa. A ba yele tor naa ban tara sɔɔfʊ jũu. 31Tɩchɛ a Isɩral nɩbɛ na turo a yeltorsɩ ba tara yaa ɛ, 32Bo lɛ so? Bojũu baa turo nɩ sɔɔfʊ ɛ, tɩ turo nɩ tʊ̃mɔ̃, na ba bãr a kʊsɩr bãraa. 33Nɩtãa lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ a wʊ ’yɛr, “Nyɛ, n bin a kʊsɩr be a Jiyon ka nɩbɛ na bãra nɩ a pie ’lɔ na vɛ̃ ka ba loro, ka nɩrɛ ’lɔ jaa na sɔɔ de wʊ, vã kʊ̃ kpɛ wʊ ɛ.” (Isaiya 8:14)
101N yɛɛr, lɛ a n nyãa na bʊɔrɔ ka n sʊɔrɔ nɩ Nãaŋmɩn lɛ ɩka, a Isɩral nɩbɛ ba nyɛ faafʊ. 2Bojũu ɩn tʊ̃ɔn di a ba dãasɩɛ ɩka ba tara na nɩbijɩɛ nɩ a Nãaŋmɩn yele, tɩchɛ bɔ̃ɔfʊ lɛ ba pʊɔ a ba nɩbijɩɛ pɔ ɛ. 3Ban ba bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn yeltorsɩ ɛ, tɩ na ba bʊɔrɔ ɩka ba bin a ba mãɛ yeltorsɩ, baa siir ba mãɛ kʊ a Nãaŋmɩn yeltorsɩ ɛ. 4Kɩrɩsɩto lɛ ɩ a nɛbinãa tɛɛfʊ jie, ka nɩrɛ jaa na sɔɔ de wʊ, wʊn vɛ̃n ka a nɩnyɩnɛ yele tor.
5Nɩtɔ̃ lɛ a Mosesɩ man a lɛ a nɛbinãa na ma vɛ̃ ka nɩrɛ yele tor, “A nɩrɛ ’lɔ na maala a lɛ a nɛbinãa na ’yɛr, na tara na nyɛvʊr.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 18:5)6Tɩchɛ a yeltorsɩ ala na yire a sɔɔfʊ pɔ ’yɛr naa, “Ta tɩɛr a fʊ nyãa pɔ sʊʊr ɩka, ‘An lɛ na do a saaju?’ (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 30:13) Ka a lɛ wiil ɩka, tɩ tara a Kɩrɩsɩto suu waan. 7Bɩɩ sʊʊr a fʊ mãɛ ɩka, ‘An lɛ na chen a kpĩi tẽe?’ ” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 30:13) Ka a lɛ wiil ɩka, tɩ ir a Kɩrɩsɩto a kũu pɔ waan. 8Tɩchɛ bo lɛ a ’yɛr a Nãaŋmɩn gãn pɔ? “A ’yɛr gbʊr fʊ naa, a ben a fʊ nɛɛ pɔ, naa be a fʊ nyãa pɔ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 30:14) Ala lɛ ɩ a sɔɔfʊ ’yɛr nyã sɩn mʊɔlɔ. 9Ala ɩ fʊ haan a fʊ nɛɛ chiir a fʊ pʊɔ ’yɛr ɩka, “A Kɩrɩsɩto lɛ ɩ a Soro,” na fʊ sɔɔn a fʊ nyãa wʊ jaa ɩka, Nãaŋmɩn ir wʊn a kũu pɔ, fʊn nyɛn faafʊ. 10Bojũu a fʊ nyãa ’lɔ fʊn sɔɔ den lɛ na vɛ̃ ka a fʊ yele tor, ka a fʊ nɛɛ ’lɔ fʊn haan ’yɛr lɛ na faafʊ. 11Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Nɩrɛ ’lɔ jaa na sɔɔ de wʊ, vã kʊ̃ kpɛ wʊ ɛ.” (Isaiya 28:16)12Bojũu tɛɛ taa ba be a Juu nɩrɛ nɩ a ’lɔ na ba ɩ a Juu nɩrɛ ɛ. A Soro bʊ̃’yen ’lɔ̃nɔ̃ lɛ ɩ ba jaa Soro, na wʊ sʊ̃nɔ̃ a bala jaa na bʊɔlɔ a wʊ yuor. 13Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Bala jaa na bʊɔlɔ a Soro yuor ɩka wʊ sʊ̃ʊ ba, na nyɛn faafʊ.” (Joɛl 2:32)
14Ŋmɩnɛ lɛ ban ɩrɛ wa bʊɔl a Nãaŋmɩn ’lɔ ban ba sɔɔ ɛ? Ŋmɩnɛ lɛ ban ɩ wa sɔɔ a nɩrɛ ’lɔ ban ba wõ a wʊ ’yɛr ɛ? Ŋmɩnɛ lɛ ban ɩrɛ wa wõ a wʊ ’yɛr ka nɩrɛ kɔ̃ɔ ba wa mʊɔl a wʊ ’yɛr kʊ ba ɛ? 15Ŋmɩnɛ lɛ ban ɩrɛ wa mʊɔl ka baa tʊ̃ ba ɛ? Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Nyɛ lɛ a bala na waara nɩ a ’yɛr nʊ̃ɔ gbɛɛ na vɩɛlɛ ka.” (Isaiya 52:7)
16Tɩchɛ a ba ɩ a Isɩral nɩbɛ ba jaa lɛ lɩɛb kaa a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã ɛ. Bojũu Isaiya dɔ̃ɔ sʊʊr, “Sɩ Soro, an lɛ sɔɔ de a sɩ ’yɛr?” (Isaiya 53:1)17Sɩrɛ jaa lɛ ɩka ’yɛr fʊn ma wõ pɔ lɛ fʊ ma sɔɔ, ka a ’yɛrbie ala ban wõ ɩn a Kɩrɩsɩto ’yɛr. 18Tɩchɛ ka n sʊʊr, a mɔ̃ baa wõ naa ɛ? Sɩrɛ jaa lɛ ba wõ naa naa. “A ba kɔkɔr yin de jie wʊ jaa, ka a ba ’yɛr tɩ ta a wɛr tɛɛfʊ jie.” (Yiel Gãn 19:4)19N lɛ sʊʊr kaa go, a mɔ̃ a Isɩral nɩbɛ ba bɔ̃ɔ a par ɛ? Mosesɩ dɔ̃ɔ de nie ’yɛr, “A bala na ba ɩ paal ɛ, ɩn maal ba naa ka nyuur kpɛ yɩ, naa lɛ maal a paal ’lɔ na ba bɔ̃ɔ bon jaa ɛ, ka suur kpɛ yi.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 32:21)20Ka Isaiya mɩ ba dɔ̃ɔ jo dãbãɛ ɛ, tɩ ’yɛr ɩka, “A bala na ba dɔ̃ɔ yʊɔrɔ bʊɔrɔ ma ɛ, ba nyɛ ma naa, n wiil naa n mãɛ kʊ a bala na ba dɔ̃ɔ sʊrɔ ma ɛ.” (Isaiya 65:1)21Tɩchɛ a Isɩral nɩbɛ ’lɔ, nɩtɔ̃ lɛ wʊ ’yɛr, “Bɩbir jaa lɛ n ma tur a n nuur bʊɔlɔ a bibawõnsɩ nɩ a nɩdɛbɛ, na turo a sɔɩ ala na ba vɩɛlɛ ɛ bʊɔrɔ a ba mãɛ tɩɛrsɩ bʊ̃bʊɔrsɩ.” (Isaiya 65:2)
111N pãa sʊʊr naa, a Nãaŋmɩn ben tɔr a wʊ nɩbɛ bar bɩɩ? Kai! A maa mãɛ ɩn a Isɩral nɩrɛ, naa ɩ a Abraham yɔ̃ɔ yi a Benjamin bʊrɔ pɔ. 2Nãaŋmɩn ba tɔr a wʊ nɩbɛ bar ɛ, bala lɛ wʊ de nie bɔ̃ɔ. Yaa bɔ̃ɔ a lɛ a Nãaŋmɩn gãn na ’yɛr, lɛ a Elaija na dɔ̃ɔ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn waala dɔɔlɔ a Isɩral nɩbɛ, 3“N Soro, ba kʊn a fʊ ’yɛ’yɛrbɛ, na ba wɛl a fʊ bɔɔr lofʊ jiir bar. Maa tɛɛ lɛ chɛ, tɩ a ba bʊɔrɔ a n kʊfʊ.” (Nãmɩne Gãn Dɔ̃ɔ 19:10, 14)4Bo lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ a Elaija? Wʊ ’yɛr naa, “N chɛnɛ na tara nɩbɛ tur ata kɔɔr anũu (7,000) na ba gbur dumo puor a tɩɩ Baal ɛ.” (Nãmɩne Gãn Dɔ̃ɔ 19:18)5Lɛ mɩ lɛ a dɩna, nɩbɛ bamɩne chɛ naa ka Nãaŋmɩn na ir ba a wʊ wãɛfʊ jũu. 6Ala be ɩ a wãɛfʊ jũu lɛ, a ba lɛ ɩ tʊ̃mɔ̃ ’yɔ̃ɔ lɛ go ɛ, ka lɛ ba lɛ ɛ, a wãɛfʊ kʊ̃ lɛ ɩ wãɛfʊ lɛ go ɛ.
7Bo pãa lɛ? A ala a Isɩral nɩbɛ na bʊɔrɔ nɩbijɩɛ baa nyɛ ɛ, tɩchɛ a bala a Nãaŋmɩn na ir lɛ nyɛ. Ka a bala na chɛ kpɛ̃mɛ a ba nyãa. 8Nɩtãa lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Nãaŋmɩn vɛ̃n ka ba ɩ jaa bũrtũm wa tãn a dɩna. A ba nɩbie ala maa tʊ̃ɔ nyɛ bon ɛ, ka a ba tobo ala maa tʊ̃ɔ wõ ’yɛr ɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 29:4)9A Nãa David mɩ dɔ̃ɔ ’yɛr a ba ’yɛr a wʊ gãn pɔ, “Vɛ̃ ka a ba bʊ̃diir difʊ jie ka a lɩɛb bʊ̃nyɔɔrsɩ nɩ chɛɛr, ka a ɩ a ba bãr lofʊ jie nɩ a ba sãyar. 10A ba nɩbie a jɔ̃ɔ, a ba kʊ̃ tʊ̃ɔ nyɛ jaa ɛ, na ba kab gʊ̃mɔ̃ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ dɔl ɛ.” (Yiel Gãn 69:22, 23)
11N lɛ sʊʊr go, ba ben bãr na lo na ba kʊ̃ tʊ̃ɔ ir jaa ɛ? A ba ɩ lɛ ɛ. A ba maal bɔrfʊ jũu, a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nyɛn faafʊ ka nyuur na kpɛ a Isɩral nɩbɛ. 12Tɩchɛ ala ɩ a ba maal bɔrfʊ vɛ̃n ka a wɛr wʊ jaa le, ka a ba bɔrfʊ mɩ le a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, a bala mãɛ wa pʊɔ ŋmɩnɛ lɛ an kaara!
13Yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ, an ben ɩka maa lɛ a Nãaŋmɩn ir tʊ̃ a yɩ pɔ, ka n ɩ a nɩtʊ̃nãa a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. N mʊ̃ɔn nɩbir nɩ a tʊ̃mɔ̃ nyã. 14A maa tɩɛr lɛ ɩka nyuur wʊ kpɛ a maa mãɛ nɩbɛ ka n tʊ̃ɔ a bamɩne faa. 15Bojũu ala ɩ a ba tɔr barfʊ ɩn ’maalfʊ kʊ a wɛr, ka a Nãaŋmɩn lɛ wa de ba, ŋmɩnɛ lɛ an kaara, a kʊ̃ kaara fɩka nɩrɛ na yi kũu pɔ tara nyɛvʊr ɛ? 16Ala ɩ fʊ den a paanʊ̃dɔ̃ɔ kʊ Nãaŋmɩn, a paanʊ̃ɔ ala na chɛ, a jaa ɩn chɛchɛ. Ala ɩ fʊ den a tɩɛ nyɩɩr kʊ Nãaŋmɩn, a tɩɛ wilsɩ mɩ ɩn chɛchɛ.
17Ala ɩ ba ’mɛl a tɩɛ mãɛ wile ãsʊɔ bar tɩ ŋmaa a yɩn na ɩ a mʊɔ pɔ tɩɛ wile wa mar ka yɩ ’mataa tɔɔrɔ nyuro a kɔ̃bʊ̃’yen yire a tɩɛ ãgãn pɔ nʊ̃ɔnɔ̃, 18taa tɩɛr ɩka fʊ sa naa a wilsɩ ala ɛ. Fʊ̃ʊ wa ’mɔɔrɔ fʊ mãɛ, lɩɛb tɩɛr kaa ɩka a ba ɩ a fʊ̃ʊ na ɩ a wile lɛ tuo a nyɩbɛ ɛ, tɩ a nyɩbɛ lɛ tuo a fʊ̃ʊ na ɩ a wile. 19Yɩn ’yɛr yɩn pãa na ’yɛr nɩ nyã, “Ba ’mɛl a wilsɩ ala bar tɩ pãa na de ma mar.” 20A lɛ ɩn yelmãɛ, tɩchɛ ba dɔ̃ɔ ’mɛl ba bar a ba ba sɔɔfʊ jũu, tɩchɛ ka a yɩn ara nɩ sɔɔfʊ. Yɩ ta bʊɔrɔ yuor ɛ, tɩchɛ yɩ joro dãbãɛ. 21Bojũu ala ɩ Nãaŋmɩn ba dɔ̃ɔ bar a tɩɛ mãɛ wilsɩ ɛ, wʊ kʊ̃ bar a yɩn mɩ ɛ.
22Yɩ tɩɛr kaa lɛ a Nãaŋmɩn na ɩ a maal vɩla sʊɔ ka a wʊ yele mɩ kpɛ̃mɛ, a wʊ yele kpɛ̃mɛ na kʊ a bala na lo, tɩchɛ na wʊ maal vɩla kʊ a yɩn, ala ɩ yɩ chɛnɛ na chiine a wʊ maal vɩla pɔ. Ka lɛ ba lɛ ɛ, wʊn ŋmaa yɩn bar. 23Ala wa ɩ ba tɛɛn a ba baal bar, Nãaŋmɩn na tʊ̃ɔn de ba lɛ mar a tɩɛ ’yɔ̃ɔ, Nãaŋmɩn na tʊ̃ɔn lɛ de ba mar a lɛ go. 24Yɩ kaa, ala ɩ a yɩn ban ŋmaa yin a mʊɔ pɔ tɩɛ pɔ wa mar a yir tɩɛ ban sɛl, an lɛ ɩn tuo a yir tɩɛ wilsɩ ala ban dɔ̃ɔ ’mɛl bar marfʊ bɩɩ?
25N ba bʊɔrɔ ɩka n vɛ̃ ka a yelsɔɔlaa nyã sɔɔl a yɩn na ɩ a n yɛɛr tɩ ba ɩ a Isɩral nɩbɛ ɛ, ka yɩ taa bʊɔrɔ yuor nɩ a yele nyã ɛ. A Isɩral nɩbɛ tara na a nyãkpãɛn a lɛ nɛ na tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a bala na ba ɩ a Isɩral nɩbɛ ɛ, na wa tɩ nyɛ a faafʊ baar. 26Lɛ lɛ na ɩ tɩ a Isɩral nɩbɛ ba jaa pãa nyɛ faafʊ nɩtãa lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Fafaara na yin be a Jiyon wa, na wʊ wa lɩɛb tɩɛr jaa na ba vɩɛlɛ ɛ, yin a Jekɔb bal nɩbɛ pɔ bar. 27A nɛtɩraa lɛ a nyãna ɩn na tara nɩ ba, a sɔ̃ɔ ’lɔ ɩn wa de a ba yeldɛbɛ a jaa bar.” (Isaiya 59:20, 21)
28Fʊ̃ʊ kaa, a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã vɛ̃n ka ba ɩ Nãaŋmɩn dɔ̃dẽme a yɩn na sɔɔ de jũu. Tɩchɛ ala ɩ a irfʊ pɔ mɩ lɛ, bala lɛ a Nãaŋmɩn nʊ̃ yɔɔ a ba sãakpãmɩne jũu. 29Bojũu Nãaŋmɩn kʊfʊ nɩ a wʊ bʊɔlfʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ lɩɛb jaa ɛ. 30Nɩtãa lɛ a yɩn mɩ na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na yaa dɔ̃ɔ wõnõ a Nãaŋmɩn toor ɛ, tɩchɛ pʊ̃pãanyã yɩ nyɛn a wʊ nɩbaal a ba bawõfʊ jũu. 31Lɛ lɛ a bala mɩ na ɩ a Juu nɩbɛ, ba mɩ lɩɛb ɩ bawõnsɩ, na ba pãa mɩ na nyɛ a Nãaŋmɩn nɩbaal a pʊ̃pãanyã, nɩtãa lɛ a sɩn mɩ na nyɛ a Nãaŋmɩn nɩbaal. 32Bojũu Nãaŋmɩn pɔɔn a nɩbɛ ba jaa a bawõnsɩ die pɔ, na wʊn tʊ̃ɔ kaa ba jaa nɩbaal. 33Nyɛ lɛ a Nãaŋmɩn lefʊ na suu jã. A wʊ yɛ̃ nɩ a wʊ bɔ̃ɔfʊ ba gbʊr ɛ! A wʊ ’yɛr tɔɔrfʊ ba be bɔ̃ɔfʊ ɛ. A wʊ sɔɩ mɩ ba be bɩɛrfʊ ɛ! 34“An lɛ dɔ̃ɔ bɔ̃ɔ a sɩ Soro tɩɛr? Bɩɩ an lɛ mɩ dɔ̃ɔ ɩ a wʊ ’yɛr sʊ̃nɔ̃.” (Isaiya 40:13)35“An lɛ dɔ̃ɔ de nie kʊ Nãaŋmɩn bon, ka wʊ pãa wa yara a sãn?” (Job 41:11)36Bojũu wʊ jie lɛ a bomo a jaa yi. ’Lɔ lɛ maal a jaa, na wʊ so a bonsɩ a jaa. ’Lɔ lɛ so a tɩɩr bɩbir nɩ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ.
121A lɛ jũu, n sʊɔrɔ yɩ naa yɛɛr, a Nãaŋmɩn nɩbaal nyã jũu, yɩ de a yɩ mãɛ na ɩ bʊ̃nɩbie lon bɔɔr kʊ Nãaŋmɩn. A ɩn chɛchɛ naa pɛlɛ a Nãaŋmɩn pʊɔ. Lɛ lɛ ɩ a puorfʊ na tara par. 2Yɩ taa lɛ wa lɩɛrɛ maala a lɛ a wɛr nɩbɛ na maala go ɛ, tɩchɛ yɩ maala a lɛ na lɩɛrɛ yɩ a tɩɛr paalaa nyã yɩn nyɛ. Yɩn pãa tʊ̃ɔn bɛɛr na yɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn bɔfʊ, a ala na ɩ vɩla naa pɛlɛ a wʊ pʊɔ naa ɩ chɛchɛ.
3A Nãaŋmɩn wãɛfʊ nyã wʊn wãɛ ma jũu, n sʊɔrɔ naa a yɩ ãsʊɔ jaa ɩka, ta tɩɛr a yɩ mãɛ tɩ põn bar a lɛ yɩn taa tɩɛr ɛ, tɩchɛ yɩ ma tɩɛr a yɩ mãɛ ’yɛr tɔɔrfʊ nɩbijɩɛ jaa jã a sɔɔfʊ ’lɔ a Nãaŋmɩn na kʊ yɩ. 4Nɩtãa lɛ a sɩ ãsʊɔ jaa na tara ãgãn tɩ ka a tara jidẽdẽme, a jidẽdẽme anyãna ba tʊ̃nɔ̃ tʊ̃bʊ̃’yen ɛ. 5Lɛ mɩ lɛ a Kɩrɩsɩto pɔ, a sɩn bala na ɩ yɔɔ tɩ lɔ̃ɔ ãgãn bʊ̃’yen pɔ, a jidẽdẽme anyã a jaa ’mantaa tʊ̃nɔ̃. 6Sɩ jaa tara na kʊfʊsɩ na tɛɛ taa, tu a lɛ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ wʊn wãɛn sɩ. Ala ɩ a ãsʊɔ kʊfʊ ɩn a Nãaŋmɩn ’yɛr ’yɛrfʊ lɛ, wʊ ma ’yɛrɛ jã a lɛ a wʊ sɔɔfʊ na ta. 7Ka ala ɩ tʊ̃mɔ̃ tʊ̃fʊ mɩ lɛ, vɛ̃ ka wʊ ma tʊ̃nɔ̃, ala ɩ wiilfʊ mɩ lɛ, vɛ̃ ka wʊ ma wile. 8Ala ɩ ãkpɛ̃ɔ ’yɔ̃ɔfʊ lɛ, vɛ̃ ka wʊ ma ’yɔ̃ɔnɔ̃ a ãkpãɛn. Ka ala ɩ a wʊ kʊfʊ lɛ nɩbaalsɩ sʊ̃ʊfʊ, vɛ̃ ka wʊ ma sʊ̃nɔ̃ ba nɩ pʊpɛl. Ala ɩ nɩdiere tʊ̃mɔ̃ lɛ, vɛ̃ a wʊ ma mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a tʊ̃mɔ̃. Ala wa ɩ nɩbɛ ’maalfʊ tʊ̃mɔ̃ lɛ, wʊ ma maala a lɛ nɩ chɩlfʊ.
9Nʊ̃fʊ wʊ ɩ yelmãɛ nʊ̃fʊ. ’Laar bon ’lɔ na ɩ dɛɛr, tɩ ’mar bon ’lɔ na ɩ sʊ̃. 10Yɩ chɛlɛ taa yele, na yɩ de a yɛɛr nʊ̃fʊ nʊ̃n taa. Yɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a yɩ taaba gar a yɩ mãɛ. 11Yɩ ta ɩ nɩ tũtũlsɩ ɛ, tɩchɛ yɩ vɛ̃ ka a nʊ̃mɔ̃ yɩ a yɩ mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a sɩ Soro tʊ̃mɔ̃. 12Yɩ chɩlɛ nɩ a yɩ tɩɛrtɔfʊ jie, na yɩ tara kãnyir a yɩ wõm pɔ, na yɩ tara yelmãɛ nɩ a yɩ Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ pɔ. 13Yɩ ma lɔ̃ɔ põn a Nãaŋmɩn nɩbɛ bala na ba tara bon jaa ɛ, na yɩ ma diere sãanba a yɩ yie pɔ.
14Na yɩ ’yɛrɛ nɛvɩla ’yɔ̃ɔnɔ̃ a bala na gere yɩ, na yɩ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ ba, yɩ ta pɔ ’yɔ̃ɔ ba ɛ. 15Yɩ chɩlɛ nɩ a bala na chɩlɛ, na yɩ mɩ pʊɔ a bala na kõnõ na yɩ kõnõ. 16A yɩn nɩ a bala na kpɩɛrɛ, yɩ tara tɩɛr bʊ̃’yen. Yɩ ta kaara ba pɔrɔ ɛ, tɩchɛ yɩ sɔɔ ’matãan a nɩbɛ bala na ba jã yɩ ɛ. Yɩ ta kaa ɩka yɩn ɩn yɛ̃ dẽme ɛ.
17Yɩ ta de bier yãan bier sãn ɛ. Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃, na yɩ maala a ala na vɩɛlɛ nɩrɛ jaa niem. 18Ala ɩ an tʊ̃ɔ naa, an ɩ yɩn mãɛ lɛ, yɩ tara nyã’maar nɩ a bala jaa yɩn lɔ̃ɔ kpɩɛrɛ nɩ. 19N barmɩne, yɩ taa ɩrɛ wa yaara taa sãn ɛ, tɩchɛ yɩ baraa kʊ a Nãaŋmɩn suur. Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Maa lɛ so a sãn yaafʊ, ɩn lɩɛb yaa a sãn.” Lɛ lɛ a Soro ’yɛr. (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 32:35)20Lɛ an na ɩ lɛ ɩka, “Ala ɩ kɔ̃ kpɛ̃n a fʊ dɔ̃sʊɔ, kʊ wʊ bʊ̃diir a wʊ di. Ala ɩ kɔ̃nyũur wa kpɛ wʊ naa, kʊ wʊ kʊ̃ɔ a wʊ nyũ. Fʊ̃ʊ be maala a nɩtɔ̃, an kaara fɩka bũu saalbie lɛ fʊ mʊ̃ɔ dɔɔl wʊ a jum.” (Sʊkpar Gãn 25:21, 22)21Yɩ ta vɛ̃ ka bier tʊ̃ɔ yɩ ɛ, tɩchɛ yɩ de vɩla tʊ̃ɔn bier.
131A yɩ ãsʊɔ jaa wʊ ma siir a wʊ mãɛ kʊ a paal nɩbɛrɛ, bojũu kpɛ̃ɔ jaa ba be be ka a ba ɩ Nãaŋmɩn lɛ bin ɛ. Kpɛ̃ɔ sʊɔ jaa ba be be ka Nãaŋmɩn ba lɛ bin wʊ ɛ. 2A lɛ jũu, nɩrɛ ’lɔ jaa na chɩrɛ nɩ a kpãɛn dẽme ba nyãna, a Nãaŋmɩn na bin ba lɛ wʊ chɩrɛ nɩ, ka a bala na ɩrɛ a lɛ na ’yɔ̃ɔn ba mãɛ ’yɛr. 3Bojũu a kpãɛn dẽme maa diere bier dɔɔlɔ a bala na maala vɩla ɛ, tɩchɛ a bala na maala a dɛɛr lɛ ba ma de yele dɔɔlɔ. Fʊ bʊɔrɔ naa ɩka fʊ ta joro a kpãɛn dẽme dãbãɛ bɩɩ? Fʊ pãa maala a lɛ na vɩɛlɛ, ban dãna fʊ naa. 4Bojũu wʊ ɩn Nãaŋmɩn tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ɩka wʊ maal fʊ vɩla. Tɩchɛ fʊ̃ʊ wa maal dɛɛr ’lɔ, vɛ̃ ka dãbãɛ kʊrɔ fʊ, a ba ɩ pɔrɔ ’yɔ̃ɔ lɛ wʊ tara a sʊɔ ɛ. Nãaŋmɩn tʊ̃tʊ̃nɔ̃ lɛ wʊ ɩ na ara kʊ yeltorsɩ ɩka wʊ kpãana a bala na maala dɛɛr. 5A lɛ jũu, a tara na sɔr ka yɩ siir yɩ mãɛ kʊ a kpãɛn dẽme, a ba ɩ ban na kpãa yɩ tɛɛ jũu ɛ, tɩchɛ an ɩ a yɩn mãɛ mɩ bɔ̃ɔ nyɔɔfʊ jũu.
6A anyãna jũu lɛ so yɩn yara lõpoo kʊrɔ a kpãɛn dẽme na ɩ a Nãaŋmɩn tʊ̃tʊ̃nbɔ na de a ba sɔ̃ɔ wʊ jaa tʊ̃nɔ̃ nɩ. 7Nɩrɛ jaa sãn fʊn wa di, yab wʊ. Ka ala ɩ lõpoo lɛ faa yab ɛ, yab. Ka tẽmaal libie yabfʊ lɛ bɩɩ, yɩ ma yab, na yɩ joro a ’lɔ a jofʊ na sɛɛn, tɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a ’lɔ mɩ a ’yɔ̃ɔfʊ na sɛɛn.
8Yɩ taa pɛ̃nɛ taa libie ka sãn ma gã a yɩ chara pɔ ɛ, a sãn ’lɔ tɛɛ na gã a yɩ chara pɔ lɛ, nʊ̃fʊ yɩn na nʊ̃ nʊ̃ taa, bojũu nɩrɛ ’lɔ jaa na nʊ̃ a wʊ tɔ sʊɔ tun a lɛ a nɛbinãa na ’yɛr a jaa. 9A ’yɛrbinsɩ lɛ a anyãna, “Ta sɛ̃ ɛ.” “Ta kʊ nɩrɛ ɛ.” “Ta ju nɩrɛ bon ɛ.” “Ta jɩɛlɛ nɩrɛ bon ɛ.” (A Yifʊ Gãn 20:13-17) A ’yɛrbinsɩ ala a jaa nɩ pãa chɛ, ba den a jaa ’yɛr ’yɛr bir bʊ̃’yen ɩka, “Nʊ̃ a fʊ tɔ sʊɔ nɩtãa a fʊ mãɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:18)10Fʊ̃ʊ wa nʊ̃ nɩrɛ, faa maala wʊ bier ɛ. Ala lɛ so, fʊ̃ʊ wa tara nʊ̃fʊ, fʊ tu naa a lɛ jaa a Mosesɩ nɛɛ na ’yɛr.
11Yɩ maala a nɩtɔ̃, bojũu yɩ bɔ̃ɔn naa lɛ a dɩna sɔ̃ɔ nyã na kaara. A sɔ̃ɔ ta naa ɩka yɩ jɛɔ ir a yɩ gʊ̃ɔ pɔ, bojũu a sɩ faafʊ gbʊr jaa yɛ̃yɛ̃ gar a bɩbir ’lɔ sɩn dɔ̃ɔ sɔɔ de. 12A chɛn bãlãa ka a tãsɔɔ baar, tɩchɛ ka a ɩ a wɛr mɩ tɔ̃ɔ chaar a lɛ nɛ. Yɩ ɩ a sɩ yaar a tãsɔɔ bomo bar tɩ de a chãa bomo su. 13Yɩ ɩ a sɩ kpɩɛrɛ jaa kãkar fɩka a mɔ̃tɔ̃ɔ nɩbɛ, na sɩ ir sɩ mãɛ yin dãɛn bɔyuor pɔ, dãa buufʊ pɔ, sɛ̃sɛ̃yele pɔ, nɩ folaa ɩfʊ pɔ, bɩɩ gɔ̃mɔ̃ bɔfʊ nɩ nyuur pɔ. 14Tɩchɛ yɩ de a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto na yɩ su pɔɔ a yɩ mãɛ, na yɩ ta lɛ tɩɛrɛ ɩka yɩ ɩrɛ a lɛ a yɩ ãgãn vɔlaa na bʊɔrɔ go ɛ.
141Nɩrɛ ’lɔ sɔɔfʊ na ba jã bon ɛ, yɩ ma sɔɔ de wʊ na yɩ ta tɔɔrɔ a wʊ yelbil ’yɛr ɛ. 2Ɩ̃sʊɔ sɔɔfʊ ma vɛ̃n ka waa chire bon jaa ɛ, ka a ãsʊɔ sɔɔfʊ mɩ na bal ka ’lɔ mɩ dire jɛvai tɛɛ. 3A nɩrɛ ’lɔ na ba chire bon jaa ɛ, wʊ ta kaara a ’lɔ na ba dire a jaa pɔrɔ ɛ, a fʊ̃ʊ nyã mɩ na ba dire a jaa ɛ, ta kpɛrɛ a ’lɔ na dire a jaa ɛ, bojũu Nãaŋmɩn de wʊ naa. 4Fʊ̃ʊ mɩ nɩ ana na fʊn tɔɔr nɩrɛ kɔ̃ɔ tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ’yɛr? A wʊ mãɛ nɩkpɛ̃ɛ sɛ̃ ka wʊ ara na bɩɩ wʊ lo naa, wʊn lɛ ara na, bojũu a wʊ Soro na tʊ̃ɔn maal wʊ a wʊ ara.
5Nɩrɛ ma kãan a bɩbir ãsʊɔ a wʊ gar ãsʊɔ, ka ãsʊɔ kaa a bɩbie a jaa ka a ɩ bʊ̃’yen. Ɩ̃sʊɔ jaa wʊ ma tɩɛr kaa a wʊ mãɛ tɩɛr pɔ. 6Nɩrɛ ’lɔ na de a bɩbir ãsʊɔ a wʊ gar a jaa, wʊ ɩrɛ a lɛ a sɩ Soro jũu. ’Lɔ na ɔɔrɔ a nʊ̃n, wʊ ɔɔrɔ a sɩ Soro jũu, bojũu wʊ ma sʊɔr Nãaŋmɩn ’yɔ̃ɔ. A ’lɔ mɩ na ba ɔɔrɔ ɛ, wʊ mɩ ɩrɛ a lɛ a sɩ Soro jũu, wʊ mɩ ma puor Nãaŋmɩn yãan. 7Bojũu nɩrɛ ãsʊɔ jaa ba be be kʊ a wʊ mãɛ tɛɛ ’yɔ̃ɔ ɛ. Nɩrɛ ãsʊɔ jaa mɩ ba kpi kʊ a wʊ mãɛ tɛɛ ɛ. 8Ala ɩ sɩ ben ka, sɩ ben be kʊ a sɩ Soro. Ala ɩ sɩ mɩ kpi naa, sɩ kpin kʊ a sɩ Soro. Ka sɩ chɛnɛ na vʊrɔ, bɩɩ sɩ kpi naa, a sɩ Soro lɛ so sɩ.
9A anyãna jũu lɛ a Kɩrɩsɩto kpi tɩ na wʊ lɛ ir ɩ vʊr, ɩka a wʊ ɩ a kũn nɩ a vʊɛ ba jaa Soro. 10Fʊ̃ʊ mɩ, baa ’yɔ̃ɔ lɛ fʊ tɔɔrɔ a fʊ yɛbɛ ’yɛr, bɩɩ bo lɛ so ka fʊ kaara a fʊ yɛbɛ pɔrɔ? Bojũu sɩ jaa lɛ na ara a Nãaŋmɩn ’yɛr tɔɔrfʊ dakɔɔ par. 11A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “A sɩ Soro lɛ ’yɛr, ɩn ɩ vʊr jũu, a gbɛdumo a jaa na gbur a n niem, ka a kɔkɔr jaa haa ’yɛr ɩka maa lɛ ɩ a Nãaŋmɩn.” (Isaiya 45:23)12Be lɛ a sɩ ãsʊɔ jaa na pãa ’yɛr a sɩ mãɛ ’yɛr kʊ a Nãaŋmɩn.
13A lɛ jũu, yɩ ɩ a sɩ bar a sɩ taaba ’yɛr tɔɔrfʊ, na sɩ lɩɛb a sɩ tɩɛr na sɩ ta ɩrɛ kʊsɩr bãraa kʊrɔ a sɩ taaba sɔɩ pɔ a ba ŋmiere loro ɛ. 14A maa na be a sɩ Soro Yesu ’yɔ̃ɔ, n sɔɔn sɩrɛ jaa ɩka bʊ̃diraa jaa ba ɩ dɛɛr a wʊ mãɛ ɛ. Tɩchɛ ala ɩ a nɩrɛ ãsʊɔ jaa wa kãan bon ɩka wʊ ɩn bʊ̃dɛɛr, a bʊ̃nyɩnɛ ɩn bʊ̃dɛɛr kʊ wʊ. 15Ala wa ɩ a chɛn a fʊ yɛbɛ bʊ̃diraa kɔ̃ɔ fʊn di jũu, faa maala wile nɩ nʊ̃fʊ ɛ. Ta vɛ̃ ka a fʊ bʊ̃dirsɩ sɔ̃ɔ a fʊ yɛbɛ ’lɔ ’yɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto na kpi ɛ. 16Ta vɛ̃ ka a bon ’lɔ fʊ̃ʊ na bʊɔlɔ bʊ̃vɩla, ka nɩrɛ bʊɔl wʊ bʊ̃dɛɛr ɛ. 17Bojũu a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ yele ba ɩ bʊ̃diir nɩ bʊ̃nyursɩ yele ɛ, tɩchɛ a ɩn torfʊ, nɩ nyã’maar nɩ a pʊpɛl na yi a Nãaŋmɩn Sɩɛ pɔ yele lɛ, 18bojũu nɩrɛ jaa na tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ a Kɩrɩsɩto tu a sɔr nyã pɔ, wʊ maala na a lɛ na pɛlɛ a Nãaŋmɩn pʊɔ, ka a nɩbɛ mɩ ’yɛrɛ a nɩnyɩnɛ ’yɛr vɩla.
19A lɛ jũu, yɩ ɩ a sɩ mʊ̃ɔ nɩbir, na sɩ maala a lɛ na waan nyã’maar a sɩ ’yɔ̃ɔn taa ãkpãɛn. 20Yɩ ta de bʊ̃diir yele sɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn tʊ̃mɔ̃ bar ɛ. Bʊ̃diraa a jaa vɩɛlɛ naa, tɩchɛ a ɩn dɛɛr ala ɩ nɩrɛ din bon na vɛ̃ ka a wʊ tɔ sʊɔ lo. 21A lɛ a sɛɛ naa ka nɩrɛ ta ’wɔb nʊ̃n ɛ, bɩɩ nyũ dãa ɛ, bɩɩ maal yele kɔ̃ɔ na vɛ̃ ka a wʊ tɔ sʊɔ lo ɛ.
22Lɛ jaa fʊn bɔ̃ɔ a yelsɩ anyãna pɔ, bar ka a be a fʊ̃ʊ nɩ Nãaŋmɩn chara pɔ. Pʊpɛl sʊɔ lɛ a ’lɔ tɩɛr na ba ’yɔ̃ɔ wʊ yele nɩ a bonsɩ ala a ’lɔ mãɛ na ’yɛr ɩka a ɩ naa ɛ. 23Tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na dire nɩ baal, ’yɔ̃ɔn a wʊ mãɛ ’yɛr, bojũu waa dire nɩ sɔɔfʊ ɛ. Bon jaa mɩ na ba wa yi sɔɔfʊ pɔ ɛ, a ɩn bier.
151Sɩn bala na kpɛ̃mɛ, a sɛɛ naa ka sɩ tuo a bala na ba kpɛ̃mɛ ɛ, na loro tuor, na sɩ ta pɛlɛ a sɩn mãɛ pʊʊr ɛ. 2A sɩ ãsʊɔ jaa wʊ ma pɛlɛ a wʊ tɔ sʊɔ pʊɔ, na sɩ sʊ̃ʊ wʊ a wʊ mɩ ba nyɩbɛ. 3Bojũu a Kɩrɩsɩto mãɛ gba mɩ ba dɔ̃ɔ pɛl a wʊ mãɛ pʊɔ ɛ, tɩchɛ a lɛ an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “A tʊbie ala a bala na tʊfʊ, a wa dɔɔl a n ju.” (Yiel Gãn 69:9)4Bojũu a ala a jaa na dɔ̃ɔ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, a kõr jaa bin, a sɛb a sɩn wiilfʊ ’yɔ̃ɔ, ka a gãma anyãna kʊ sɩ kãnyir ’yɔ̃ɔn sɩ ãkpãɛn ka sɩ tara tɩɛrtɔfʊ jie.
5A Nãaŋmɩn na kʊrɔ yɩ a kãnyir na wʊ ’yɔ̃ɔnɔ̃ yɩ a ãkpãɛn, wʊ kʊ yɩ nɛbʊ̃’yen ka yɩ turo nɩ a Yesu Kɩrɩsɩto. 6Ka yɩ jaa ’mataa tara tɩɛr bʊ̃’yen na yɩ de nɛbʊ̃’yen ’yɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn tɩɩr na ɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto Sãa.
7Yɩ sɔɔ diere taa nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto mɩ na sɔɔ de yɩ, ka yɩn tʊ̃ɔ waan pɛɛfʊ wa kʊ Nãaŋmɩn. 8N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, a Kɩrɩsɩto wa lɩɛb naa a Juu nɩbɛ tʊ̃tʊ̃nɔ̃ a Nãaŋmɩn yelmãɛ jũu, na wʊ vɛ̃ ka a lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ kʊ a sɩ Sãakpãmɩne ɩ yelmãɛ. 9Ka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, mɩ na tʊ̃ɔ kʊ Nãaŋmɩn tɩɩr a wʊ nɩbaal jũu. Nɩtãa lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “A lɛ jũu, ɩn dãnfʊ naa a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ sɛ̃, naa yiel yiel kʊ a fʊ yuor.” (2 Samuwɛl 22:50)10A lɛ sɛb go, “A yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, yɩ ’matãan a Nãaŋmɩn nɩbɛ chɩlɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 32:43)11A lɛ sɛb go, “A yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, yɩ pɛɛrɛ a sɩ Soro, na yɩ yiele pɛɛfʊ yiel kʊrɔ wʊ, a yɩn nɩbɛ ba jaa.” (Yiel Gãn 117:1)12Isaiya gba mɩ lɛ ’yɛr go a wʊ gãn pɔ, “A Jesɩ nyɩɩr na lɛ tɔ naa. ’Lɔ lɛ na ir na wʊ kaara a paalsɩ a jaa, na wʊ mɩ ɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, tɩɛrtɔfʊ jie.” (Isaiya 11:10)
13A Nãaŋmɩn na ɩ a yɩ tɩɛrtɔfʊ sʊɔ, wʊ sɛɛ a yɩ nyãn nɩ chɩlfʊ, nɩ nyã’maar a lɛ yɩn sɔɔ wʊ, ka a yɩ tɩɛrtɔfʊ pãa ŋme yaar nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ.
14N yɛɛr, maa mãɛ sɔɔ naa ɩka yɩ sɛɛn naa vɩla maalfʊ, na yɩ tara yɛ̃ na yɩ bɔ̃ɔ taa wiilfʊ. 15N sɛb a da sɛɛr amɩne ’yɔ̃ɔ kʊ yɩ, ka a kaara fɩka n lɛ bɔ̃ɔ tɩɛr yɩ go, a Nãaŋmɩn wãɛfʊ wʊn kʊ ma 16ka n ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto tʊ̃tʊ̃nɔ̃ naa tʊ̃nɔ̃ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ jũu, naa sʊ̃nɔ̃ mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn ’yɛr nʊ̃ɔ. Lɛ lɛ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, puorfʊ na tara par ka a Nãaŋmɩn sɔɔ de na wʊ oon ba nɩ a wʊ Sɩɛ.
17Ɩn be a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ jũu, a tʊ̃mɔ̃ ɩn tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ a Nãaŋmɩn yin yuor. 18N kʊ̃ wa ’la ’yɛr ’yɛr jaa ɛ, ka a ala a Kɩrɩsɩto na maal baar ba lɛ ɛ, tu a n ’yɔ̃ɔ ka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, lɩɛrɛ wa wõnõ a Nãaŋmɩn toor, tu a lɛ ɩn ’yɛr nɩ a lɛ ɩn tʊ̃, 19wʊ den kpɛ̃ɔ tʊ̃n nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ nɩ tʊ̃fɛrsɩ tun a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ pɔ. Lɛ lɛ, n yin a Jerusalɛm chen lɛ̃ɛɛ tɩ gʊɔr a Ilirikum tẽe naa man a Kɩrɩsɩto ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna jaa nɛ nɛ nɛ. 20Maa nɩbijɩɛ yele lɛ ɩka n mʊɔl ’yɛr a ’yɛr nʊ̃ɔ jie ’lɔ jaa ban ba wõ a Kɩrɩsɩto yele ɛ, naa ta ɩrɛ wa mɛ dɔɔl nɩrɛ kɔ̃ɔ dachin par kparaa ju ɛ. 21Nɩtãa lɛ an dɔ̃ɔ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “A bala ban ba dɔ̃ɔ ’yɛr a wʊ ’yɛr kʊ ɛ, na nyɛ naa, ka a bala mɩ na ba dɔ̃ɔ wõ naa ɛ, na bɔ̃ɔn a par.” (Isaiya 52:15)22A yele nyãna lɛ var ma a sɔr ka n ba tʊɔrɔ waara a yɩ sɛ̃ ɛ.
23Tɩchɛ pʊ̃pãanyã ’lɔ, n ba lɛ tara jipaalaa ka a paalsɩ anyã pɔ na lɛ tʊ̃ go ɛ, n mɩn dɔ̃ɔ bʊɔrɔ a yɩ nyɛfʊ a yuon yɔ̃ɔ na po jũu. 24N guor naa ɩka n chen Sɩpẽen, maa wa tala ɩn ara na piir yɩ kaa, naa jɛ̃ a yɩ sɛ̃ bãlãa a yɩ sʊ̃ʊ ma ka n chen. 25Pʊ̃pãanyã ’lɔ, Jerusalɛm lɛ n chiine nɩ a sʊ̃ʊfʊ ɩka n tɩ kʊ a Nãaŋmɩn puorbo a be. 26Bojũu a Masedonɩya dẽme nɩ a Akaya dẽme man taa ɩka ba chɩɛr chɩɛrfʊ sʊ̃ʊn a Nãaŋmɩn puorbo bamɩne na be a Jerusalɛm na ba tara bon jaa ɛ. 27Ba nyɛn a lɛ ka a ɩ sãn kʊ ba a ba de a lɛ dɔɔl a ba mãɛ. Ala ɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, põn naa a Juu nɩbɛ a Nãaŋmɩn sʊ̃ʊfʊsɩ, ala lɛ so ka a mɩ sɛɛ ɩka ba mɩ lɔ̃ɔn a Juu nɩbɛ põn a ba bʊ̃tarsɩ. 28Maa wa tʊ̃ a nɩtɔ̃, naa de a chɩɛrfʊsɩ anyã kʊ ba baar, ala lɛ ɩn chen a Sɩpẽen naa tɩ ’lɔɔ piir yɩ kaa. 29N bɔ̃ɔn naa ɩka maa wa waara, ɩn waan naa a Kɩrɩsɩto sʊ̃ʊfʊ na bɛrma.
30N sʊɔrɔ yɩ naa n yɛɛr, nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ nʊ̃fʊ ɩka, yɩ pʊɔ ma a n mɔ̃fʊ nyã pɔ, sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ ma. 31Yɩ sʊɔr Nãaŋmɩn, a wʊ faa ma yin a bala na ba sɔɔ be a Judiya, ka a lɛ mɩ ɩn chiine a Jerusalɛm ka a Nãaŋmɩn puorbo mɩ tɩ sɔɔ de, 32ka ala ɩka Nãaŋmɩn bɔfʊ lɛ, ka n wa a yɩ sɛ̃ nɩ pʊpɛl a sɩ ’mataa ’yɔ̃ɔ taa ãkpãɛn. 33Nãaŋmɩn na ɩ a nyã’maar sʊɔ, wʊ be a yɩ jaa sɛ̃. A ɩ a lɛ.
161N pʊrɔ naa a sɩ yɛpɔɔ Fiibi yovɩla kʊrɔ yɩ, a pɔɔ nyã ɩn tʊ̃tʊ̃nɔ̃ be a Kenkɩrya tẽdẽme pupuorbiir pɔ. 2N sʊɔrɔ yɩ naa ɩka ’lɔ wa tɩ, yɩ de wʊ nɩ a sɩ Soro yuor, na yɩ maal wʊ a lɛ na sɛɛn a Nãaŋmɩn puoro, na yɩ mɩ kʊ wʊ sʊ̃ʊfʊ jaa wʊn na bʊɔrɔ yi a yɩ sɛ̃. Bojũu wʊ mɩ dɔ̃ɔ sʊ̃ʊ nɩyɔɔ nɩ a maa mãɛ.
3Yɩ puor a Pɩrɩsɩla nɩ Akuila kʊ ma. Ba ɩ naa a n tʊ̃tʊ̃taaba a Yesu Kɩrɩsɩto tʊ̃mɔ̃ pɔ. 4Ba tʊ̃n kũu tʊ̃mɔ̃ kʊ ma. A ba ɩ maa tɛɛ gba lɛ ɛ, tɩchɛ a pupuorbo bala ba jaa na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ãgãn mɩ ’maan ba naa.
5Puor a pupuorbiir bala na ma lɔ̃ɔ puor a ba yir. Puor a n badaba Epainɩtʊsɩ, ’lɔ lɛ de nie turo a Kɩrɩsɩto be a Asɩya paal pɔ.
6Yɩ puor a Mɛɛr mɩ na ir nyãa ’yɔ̃ɔ tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ yɩ, 7na yɩ mɩ puor a Andirunɩkasɩ nɩ a Junɩyasɩ. Ba ɩn a n bʊr nɩbɛ ka maa nɩ bala jaa mɩ dɔ̃ɔ ’mataa be a pɔɔfʊ die pɔ. A nɩtʊ̃nsɩ bɔ̃ɔ ban jaa chɛchɛ, bala mɩ lɛ de nie turo a Kɩrɩsɩto tɩchɛ ka a maa wa bɩɛr.
8Yɩ puor Ampɩlatusɩ kʊ ma, n nʊ̃ wʊ naa a Kɩrɩsɩto tufʊ jũu, 9na yɩ mɩ puor Urbanusɩ na pʊɔ sɩ tʊ̃nɔ̃ a Kɩrɩsɩto tʊ̃mɔ̃ pɔ nɩ a n badaba Sɩtachɩsɩ.
10Yɩ puor Apelesɩ nɩrɛ jaa na sɔɔ ɩka wʊ turo naa a Kɩrɩsɩto sɔr jaa nɛ nɛ nɛ, na yɩ mɩ puor Aristobulus nɩ a wʊ yir dẽme ba jaa.
11Yɩ puor a Hɛrɔdiyɔn na ɩ a n bʊr nɩrɛ, na yɩ mɩ puor a Narsɩsusɩ nɩ a wʊ yir dẽme ba jaa na turo a sɩ Soro.
12Yɩ puor a Tɩrafaina nɩ Tɩrafosa, a pɔbɔ ba nyãna mʊ̃ɔn nɩbir nɩ a sɩ Soro tʊ̃mɔ̃, na yɩ puor a Persis mɩ na ɩ a pɔɔ ãsʊɔ na mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a sɩ Soro tʊ̃mɔ̃.
13Yɩ puor a Worofʊs ban ir a sɩ Soro pɔ nɩ a wʊ ma, a wʊ ma mɩ ɩn a n ma.
14Yɩ puor Asɩnkirtusɩ, nɩ Filegon, nɩ Hɛmɩsɩ nɩ Patrobas nɩ Hermasɩ nɩ a yɛɛr bala jaa na be a ba sɛ̃.
15Yɩ puor a Filologusɩ nɩ Juliya nɩ Nereyus nɩ a wʊ yɛpɔɔ nɩ Olinpasɩ nɩ a Nãaŋmɩn puorbo ba jaa na be a ba sɛ̃.
16Yɩ puor puor taa nɩ pʊpɛl. A pupuorbiir ba jaa puor yɩ naa nɩ a Kɩrɩsɩto yuor.
17N kpãkpãana yɩ naa yɛɛr ɩka yɩ guro yɩ mãɛ sʊ̃ nɩ a bala na ma waara nɩ a ootaa, na ba ma vɛ̃ ka yɩ bãra loro a wiilfʊ nyã yɩn jãn pɔ. Yɩ tɔɔ ’laa tɩ bar ba. 18Bojũu a nɩbɛ ba nyãna a ba ɩ a sɩ Soro Kɩrɩsɩto tʊ̃mɔ̃ lɛ ba tʊ̃nɔ̃ ɛ, tɩchɛ a bala mãɛ vɔlaa bomo lɛ ba tʊ̃nɔ̃ bʊɔrɔ. Ba ma ’yɛrɛ na jaa hɛ lɛ lɛ lɛ na ba de nɛnʊ̃ɔ bɛl a nɩbɛ bala tɩɛr na ba chen niem ɛ. 19Nɩrɛ jaa wõn a lɛ yɩn turo a Nãaŋmɩn ’yɛr nɛ nɛ nɛ, ka nʊ̃ɔ kpɛ sɩ a yɩ yele jũu. Tɩchɛ n bʊɔrɔ naa ɩka yɩ maala vɩla nɩ yɛ̃, na yɩ ta bɔ̃ɔ yelbier maalfʊ ɛ.
20A Nãaŋmɩn nyã na ɩ a nyã’maar sʊɔ, a kʊ̃ lɛ kor ɛ, tɩchɛ ka a wʊ ŋmãɛ a Satan a yɩ gbɛɛ pĩlem. A wãɛfʊ na yi a sɩ Soro Yesu sɛ̃ a be a yɩ sɛ̃.
21Timoti na ɩ a n tʊ̃tʊ̃tɔ sʊɔ puor yɩ naa, ka a Lusiyusɩ nɩ Jason nɩ Sosipater na ɩ a n bʊr nɩbɛ mɩ puoro yɩ naa.
22Maa mɩ na ɩ Tɛrtɩyɔsɩ na sɛɛrɛ a Pɔɔl gãn nyã mɩ puoro yɩ naa nɩ a sɩ Soro yuor.
23Gayus yir maa nɩ pupuorbiir na kpɩɛrɛ a wʊ kaara sɩ mɩ puoro yɩ naa. Erastus na ɩ a tẽe libikaara nɩkpɛ̃ɛ nɩ a sɩ yɛbɛ Kuwartusɩ mɩ puoro yɩ naa. 16:23 A põfʊ lɩjɛr nɩ anaar ba dɔ̃ɔ pʊɔ a gãn pɔ ban sɛb ɩka, 24 A sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto wãɛfʊ a be a yɩ jaa sɛ̃. A ɩ a lɛ.
25Pʊ̃pãanyã, tɩɩr wʊ ta a Nãaŋmɩn nyã na sʊ̃ʊ yɩ a yɩ tʊ̃ɔ ara tu a n ’yɛr nʊ̃ɔ nyã ɩn mʊɔl na ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto, naa chaar a yelsɔɔlaa nyãna na sɔɔl a kõr jaa na po. 26Tɩchɛ pʊ̃pãanyã, a yelsɔɔlaa chaar naa tu a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ a lɛ a Nãaŋmɩn vʊr nyã na ’yɛr ba, ka a paalsɩ ba jaa na sɔɔ de, na ba turo wʊ. 27A Nãaŋmɩn nyã tɛɛ lɛ ɩ a yɛ̃ sʊɔ, wʊ nyɛrɛ tɩɩr bɩbir nɩ bɩbir jaa tu a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ. A ɩ a lɛ.