Matiu

LƐ A MATIU NA SƐB A YESU ’YƐR NƱ̃Ɔ

¹A Yesu Kɩrɩsɩto sãakpãmɩne nɩ nyã, wʊ yin a Nãa David nɩ Abraham bal pɔ, ²Abraham lɛ ɩ Isaakɩ sãa, ka Isaakɩ mɩ ɩ Jekɔb sãa, ka Jekɔb mɩ dɔ̃ɔ ɩ Juda sãa nɩ a wʊ yɛɛr, ³ka Juda mɩ ɩ Perejɩ nɩ Jera sãa, ka ba ma di Tamar, nɩ Perejɩ na ɩ Hejoron sãa, ka Hejoron mɩ ɩ Aram sãa, ⁴ka Aram mɩ ɩ Aminadab sãa, ka Aminadab mɩ ɩ Nason sãa, ka Nason mɩ ɩ Salmon sãa, ⁵ka Salmon mɩ ɩ Boajɩ sãa, ka a wʊ ma di Worahab, ka Boajɩ mɩ ɩ Obed sãa, a wʊ ma lɛ Wʊruf, ka Obed mɩ ɩ Jesɩ sãa, ⁶ka Jesɩ mɩ ɩ a Nãa David sãa. David lɛ ɩ a Solomon sãa, ka a wʊ ma dɔ̃ɔ ɩ a Yurɩya pɔɔ. ⁷Ka a Solomon mɩ ɩ Wʊrehobom sãa, ka Wʊrehobom mɩ ɩ Abija sãa, ka Abija mɩ ɩ Asa sãa, ⁸ka Asa mɩ ɩ Jehosafatɩ sãa, ka a Jehosafatɩ mɩ ɩ Jehoram sãa, ka Jehoram mɩ ɩ Yujiya sãa, ⁹ka Yujiya mɩ ɩ Jotam sãa, ka Jotam mɩ ɩ Ahajɩ sãa, ka Ahajɩ mɩ ɩ Hɛjɩkiya sãa, ¹⁰ka Hɛjɩkiya mɩ ɩ Manasɛ sãa, ka Manasɛ mɩ ɩ Amɔn sãa, ka Amɔn mɩ ɩ Josiya sãa, ¹¹ka Josiya mɩ ɩ Jekoniya sãa, nɩ a wʊ yɛɛr a sɔ̃ɔ ’lɔ ban bar a ba tẽe tɩ chen tɩ kpɩɛrɛ Babilon tẽe. ¹²Ban wa tɩ be a Babilon tẽe pɔ, Jekoniya lɛ ɩ a Sealtɩɛl sãa, ka Sealtɩɛl ɩ Jerubabel sãa, ¹³ka Jerubabel mɩ ɩ Abiud sãa, ka Abiud mɩ ɩ Eliyakim sãa, ka Eliyakim mɩ ɩ Ajor sãa, ¹⁴ka Ajor mɩ ɩ Jadɔk sãa, ka Jadɔk mɩ ɩ Achɩm sãa, ka Achɩm mɩ ɩ Ɛliud sãa, ¹⁵ka Ɛliud mɩ ɩ Elɩyajar sãa, ka Elɩyajar mɩ ɩ Matan sãa, ka Matan mɩ ɩ Jekɔb sãa, ¹⁶Jekɔb mɩ lɛ ɩ a Josefʊ sãa na ɩ Mɛɛr sɩrɛ ’lɔ lɛ ɩ a Yesu ma, a Yesu nyã lɛ ɩ a Nɩ-iraa.

¹⁷An yi Abraham tɩ ta a Nãa David, a Yesu sãakpãmɩne ɩ naa pie nɩ anaar, an yi Nãa David tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a ba dɔ̃dɔ̃mɔ̃sɩ na nyɔɔr ba chiin a Babilon wɛr pɔ ba mɩ ɩ naa pie nɩ anaar, an lɛ yi a ba gbãgbaar ɩfʊ a Babilon wɛr pɔ tɩ tãn a Nɩ-iraa a ba mɩ ɩ pie nɩ anaar.

¹⁸Nɩtɔ̃ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto dɔɔfʊ yele tu. A wʊ ma Mɛɛr ŋmaan na Josefʊ baraa tɩchɛ baa kul taa sɛrɛ ɛ, ka Nãaŋmɩn Sɩɛ vɛ̃ ka wʊ tara pʊɔ. ¹⁹A wʊ baraa Josefʊ na ɩ nɩtor jũu, ba bʊɔrɔ ɩka wʊ su wʊ vĩ nɩyɔɔ pɔ ɛ, ka wʊ tɩɛr ɩka wʊ sɔɔl bar wʊ jaa jomm.

²⁰Wʊn wa tɩɛr a yele nyã maalfʊ, ka a Nãaŋmɩn malaka wa a wʊ sɛ̃ jãn pɔ wa ’yɛr, “Josefʊ, David bie, ta joro dãbãɛ ɩka fʊ de a Mɛɛr ka wʊ ɩ a fʊ pɔɔ ɛ, a bie na be a wʊ pʊɔm yin a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ pɔ. ²¹Wʊn dɔɔn dabile ka fʊ na bʊɔlɔ a wʊ yuor Yesu, ’lɔ lɛ na faa a wʊ nɩbɛ yin a ba yeldɛbɛ pɔ.”

²²Anyã a jaa ɩ naa ka a wiil a sɩ Soro ’yɛrbie wʊn dɔ̃ɔ ’yɛr tu a wʊ ’yɛ’yɛrɛ pɔ ɩ yelmãɛ, ²³“Nyɛ a pɔɔsarbile na tara na pʊɔ dɔɔ dabile, ban ’yɔ̃ɔn a wʊ yuor Emanuwɛl,” (Isaiya 7:14) a par lɛ, Nãaŋmɩn ben a sɩ sɛ̃.

²⁴Josefʊ na wa jɛɔ a gʊ̃ɔ pɔ, wʊ ɩn a lɛ jaa a Nãaŋmɩn malaka na ’yɛr ɩka wʊ ɩ. Ka wʊ de a Mɛɛr ka wʊ ɩ a wʊ pɔɔ, ²⁵tɩchɛ baa lɔɔ sɔ̃ɔ ɛ, tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn dɔɔ a dabile, na wʊ ’yɔ̃ɔ a wʊ yuor Yesu.

¹Yesu ban wa dɔɔ Bɛtɩlɛhɛm tẽe a Judiya paal pɔ a Nãa Hɛrɔd sɔ̃ɔ, yɛ̃ dẽme yin be a Jerusalɛm sapar wa, ²na ba wa sʊrɔ, “Nyɩnɛ lɛ a bie be ban dɔɔ ka wʊ ɩ a Juu nɩbɛ nãa? Sɩ nyɛ naa a wʊ ŋmɛrbir a sapar ɩka sɩ wa puor wʊ.”

³A Nãa Hɛrɔd na wa wõ a lɛ wʊ pʊɔ sɔ̃ɔ naa, ka Jerusalɛm nɩyɔɔ pʊʊr mɩ sɔ̃ɔ, ⁴be lɛ wʊ bʊɔl a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɛɛ wiwiilbe sʊʊr bʊɔrɔ ɩka wʊ bɔ̃ɔ a jie ’lɔ ban na dɔɔ a Nɩ-iraa. ⁵Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “Bɛtɩlɛhɛm na be Judiya, lɛ lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ dɔ̃ɔ sɛb bin, ⁶‘Fʊ̃ʊ Bɛtɩlɛhɛm na be a Judiya paal pɔ, fʊ̃ʊ lɛ ɩ jaa pʊʊrbile a Juda kpãɛn dẽme pɔ, fʊ pɔ lɛ a kpɛ̃ɔ sʊɔ na yi kaara a n nɩbɛ Isɩral.’ ” (Mika 5:2)

⁷Be lɛ ka Hɛrɔd sɔɔl bʊɔl a yɛ̃ dẽme bala sʊʊr ba a sɔ̃ɔ ’lɔ a ŋmɛrbir na pur wa. ⁸Be lɛ wʊ tara ba chiin Bɛtɩlɛhɛm tɩ ’yɛr, “Yɩ chen tɩ yɔbɔ a bie kaa nɛ nɛ, yin wa nyɛ wʊ yɩ lɩɛb wa ’yɛr kʊ ma ka n mɩ chen tɩ puor wʊ.”

⁹Ban wa chɛl a nãa ’yɛr baar, ba yin lo a sɔr chiine, a ŋmɛrbir ’lɔ ban nyɛ a sapar de ban nie tɩ ara a jie ’lɔ a bie na be. ¹⁰Ban wa nyɛ ka a ŋmɛrbir ara nʊ̃ɔ kpɛ ban yɔɔ jaa. ¹¹Ban kpɛ a yir pɔ, ba nyɛn a bie nɩ a wʊ ma Mɛɛr, na ba gbur dumo puor wʊ. Be lɛ ba tũ a ba wʊʊr pɔ ir kʊfʊsɩ na ɩ sɛlma, nyɩnyɩbɩ kãa nyũu nʊ̃ɔ nɩ kãnyũu ala ban bʊɔlɔ sɩmura kʊ wʊ. ¹²Tɩchɛ Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ kpãa ba a jãn pɔ, ɩka ba ta lɛ lɩɛb chen a Nãa Hɛrɔd sɛ̃ ɛ, ka ba tu jiyuo kul a ba tẽe.

¹³A yɛ̃ bɔ̃ɔnbɔ na wa chen baar, a Nãaŋmɩn malaka wan Josefʊ sɛ̃ jãn pɔ wa ’yɛr kʊ wʊ, “Vaa ir ’mɔɔ a bie nɩ a wʊ ma, na fʊ jo chiin be Ijipitɩ wɛr pɔ, na fʊ tɩ be a be wa tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ ɩn na ’yɛr kʊ fʊ, bojũu a Hɛrɔd nɩ a wʊ nɩbɛ bʊɔrɔ na a bie kʊfʊ.”

¹⁴Ka a Josefʊ ir ’mɔɔ a bie nɩ a wʊ ma a tãsɔɔ bãɩn jo chiin be a Ijipitɩ. ¹⁵Be lɛ wʊ tɩ jãnɛ tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a Nãa Hɛrɔd na wa kpi. A yelsɩ anyã ɩ naa lɛ ka a na ɩ yelmãɛ ɩka a lɛ a sɩ Soro ’yɛ’yɛrɛ na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩka, “Ijipitɩ pɔ lɛ ɩn bʊɔl a n bie yin.” (Hosea 11:1)

¹⁶A Nãa Hɛrɔd na wa bɔ̃ɔn ɩka a yɛ̃ dẽme banyã na yɩ a sapar bɛl wʊ naa a suur kpɛ wʊ a wʊ ’yɛr kʊ a wʊ sojasɩ ɩka ba chen tɩ kʊ dabile jaa na be a Bɛtɩlɛhɛm na ta yuom ayi bɩɩ na ba ta sɛrɛ ɛ, yi a sɔ̃ɔ ’lɔ jaa wʊn sʊʊr bɔ̃ɔn yi a yɛ̃ bɔ̃ɔnbɔ sɛ̃. ¹⁷A lɛ jaa a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Jeremiya na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩ yelmãɛ, ¹⁸“Ba wõn kɔkɔr be a Wurama tẽe pɔ, kõyiel nɩ wuur kpãɛn, Wurachɛl lɛ kõnõ a wʊ bibiir ’yɔ̃ɔ. Ba kpi na, waa lɛ bʊɔrɔ ’maalfʊ ɛ bojũu baa lɛ chɛnɛ go ɛ.” (Jeremiya 31:15)

¹⁹Hɛrɔd na wa kpi, Nãaŋmɩn malaka wan Josefʊ sɛ̃ be a Ijipitɩ jãn pɔ wa ’yɛr, ²⁰“Vaa ir ’mɔɔ a bie nɩ a wʊ ma na fʊ chiin a Isɩral wɛr pɔ, a bala na dɔ̃ɔ bʊɔrɔ a bie kʊfʊ kpi naa.”

²¹Josefʊ vaan ir ’mɔɔ a bie nɩ a wʊ ma chiin a Isɩral wɛr pɔ. ²²Tɩchɛ wʊn wa wõ ɩka Archelaus lɛ di a nãa a Judiya a wʊ sãa kũu puor, wʊ joro na dãbãɛ ɩka wʊ lɛ chen a be. Ka a Nãaŋmɩn wa kpãa wʊ a jãn pɔ ɩka wʊ chen be Galilee paal pɔ. ²³Be lɛ wʊ chen Najaretɩ tɩ kpɩɛrɛ a be, ka a lɛ Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩ yelmãɛ, “Ban bʊɔl wʊ naa Najaretɩ nɩrɛ.”

¹Sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ lɛ a Jɔɔn kɔ̃suor mʊɔlɔ a Judiya mɔgɔ̃ɔ pɔ ²’yɛrɛ, “Yɩ lɩɛb a yɩ befʊ, a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ta na.” ³Jɔɔn nyã ’yɛr lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Isaiya dɔ̃ɔ ’yɛr a wʊ ’yɛr, “Kɔkɔr kɔ̃ɔ lɛ gɔ̃nɔ̃ ’yɛrɛ be a mɔgɔ̃ɔ pɔ, chɔɔr a sɩ Soro sɔr, maal a wʊ sɔbie ka a tor.” (Isaiya 40:3)

⁴Nyɔɔma kɔɔlʊ fuu lɛ Jɔɔn ma su tɩ de gãn a lũn a sɩɛ. Soor nɩ sɩkãa lɛ ɩ a wʊ bʊ̃diir. ⁵Nɩyɔɔ yin a Jerusalɛm nɩ Judiya chiine a wʊ sɛ̃ nɩ a bala na yi a Jordan man koor. ⁶Ba woro naa a ba yeldɛbɛ tɩ wʊ suoro ba a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ be a Jordan man pɔ.

⁷Jɔɔn na wa nyɛ a Faraseemɩne nɩ a Saduseemɩne na waara a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ jie, ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn waa bibiir, an n ’yɛr kʊ yɩ ɩka yɩ jo yi a Nãaŋmɩn suur na waara mɔ̃? ⁸Yɩ vɛ̃ ka a yɩ lɛ befʊ wiil ɩka yɩ lɩɛb a yɩ tɩɛr. ⁹Yɩ ta chɛnɛ ŋmara jir ’yɔ̃ɔn yɩ mãɛ ɩka, ‘Abraham lɛ ɩ a sɩ sãa ɛ.’ N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka Nãaŋmɩn na tʊ̃ɔn maal a kʊsɩbɛ anyãna ka a lɩɛb ɩ a Abraham bibiir. ¹⁰A ’lar dɔɔl a tɩɛ pĩlem gu a ŋmaafʊ, tɩɛ jaa ba wa wɔ̃nɔ̃ wɔ̃ sʊ̃n ɛ ban ŋmaa wʊn lɔb ’yɔ̃ɔ bũu pɔ.

¹¹“Maa ’lɔ suoro yɩn nɩ kʊ̃ɔ ka yɩ na lɩɛb a yɩ befʊ, tɩchɛ nɩrɛ ãsʊɔ na tara kpɛ̃ɔ gar ma ben a n puor waara, a wʊ nafɔɔr gba ba sɛɛ ɩka n tuo ɛ. ’Lɔ lɛ na de a Nãaŋmɩn Sɩɛ nɩ bũu son yɩ. ¹²A ŋmayɩɛlaa ben a wʊ nũu pɔ, ka wʊ na yɩɛl a mʊ̃ɩ a vafʊ jie na wʊ kpaar a bie ’yɔ̃ɔ a boor pɔ tɩ chʊm a sɔ̃sɔɔr nɩ bũu ’lɔ na ba tara kpĩinfʊ bar.”

¹³Yesu yin a be a Galilee chen a Jordan man pɔ, ka a Jɔɔn na tɩ so wʊ a kʊ̃ɔ. ¹⁴Jɔɔn ba ta bʊɔrɔ ɩka wʊ so wʊ ɛ, na wʊ ’yɛr fʊ̃ʊ lɛ sɛɛ ɩka fʊ so ma tɩchɛ ka fʊ lɛ wa a n sɛ̃ go?

¹⁵Tɩchɛ ka Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Vɛ̃ ka a ɩ a lɛ a pʊ̃pãanyã, a vɩɛl na ɩka sɩ ɩ a lɛ jaa Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ.” Ka Jɔɔn sɔɔ lɛ a Yesu na ’yɛr.

¹⁶A lɛ wʊn wa so a Yesu a kʊ̃ɔ baar, a wʊ yi a kʊ̃ɔ pɔ, a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ wʊ nyɛ a saaju na yuo a wʊ nyɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na kaara ŋmam kaar suu wa mar a Yesu ju. ¹⁷Tɩ a kɔkɔr yɩ a Nãaŋmɩn sɛ̃ a saaju ’yɛrɛ, “A anyãna lɛ ɩ a n binʊ̃nãa ka a n ’yɔ̃ɔ ma ’maa nɩ wʊ.”

¹A Nãaŋmɩn Sɩɛ tara na Yesu kpɛ̃n a mɔgɔ̃ɔ pɔ, ka a tɩɩ tɩ bɛɛr wʊ kaa. ²Waa di bon jaa ber lɩjaayi nɩ tãsɔɔ gbulo lɩjaayi ɛ, ka kɔ̃ kpɛ wʊ. ³A ’yɛr kʊ wʊ, “Ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ a Nãaŋmɩn Bie, ’yɛr kʊ a kʊsɩbɛ a nyãna ka a lɩɛb bʊ̃diir.”

⁴Tɩchɛ ka Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, bʊ̃diir tɛɛ kʊ̃ tʊ̃ɔ kʊ nɩrɛ nyɛvʊr ɛ, tɩchɛ ’yɛrbir jaa na yi Nãaŋmɩn nɛɛ pɔ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 8:3)

⁵A bɛɛr kaa sʊɔ lɛ tara wʊn don a Jerusalɛm, tɩ wiil wʊ a puorfʊ jie na do gar a jaa, ⁶tɩ ’yɛr kʊ wʊ, “Ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ a Nãaŋmɩn Bie, ɔɔ lo a tẽe. A sɛb ɩka, wʊn vɛ̃n ka a wʊ malakasɩ gu fʊ na ba nyɔɔ fʊ nɩ a ba nuur ka fu gbɛr kʊ ŋme kʊsɩr ɛ.” (Yiel Gãn 91:11, 12)

⁷Ka a Yesu mɩ ’yɛr kʊ wʊ, “A mɩ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ta bɛɛr a yɩ Nãaŋmɩn kaa ɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 6:16)

⁸A tɩɩ lɛ tara wʊn don tɔ̃ɔ ju tɩ wiil wʊ a nãa di jiir a jaa na be ka a wɛr pɔ, na a bʊ̃vɩɛlsɩ lɛ an be. ⁹Ka wʊ ’yɛr kʊ wʊ, “Ɩn kʊ fʊ naa anyãna a jaa, ala ɩ fʊ gbur dumo puor ma.”

¹⁰Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Fʊ̃ʊ Satan nyã tɔɔ yi be. A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, a sɩ Soro Nãaŋmɩn tɛɛ lɛ a sɛɛ ɩka yɩ puoro na yɩ tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ a ’lɔ tɛɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 6:13)

¹¹A tɩɩ bar wʊn tɩ chen, tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn malakasɩ wa sʊ̃ʊ wʊ.

¹²Yesu na wa wõ ɩka ba nyɔɔn Jɔɔn na ba pɔɔ, wʊ chen Galilee. ¹³Wʊ yin Najaretɩ na wʊ tɩ kpɩɛrɛ be a Kapenahum a man nɛɛ be Jebulun nɩ Naftalɩ wɛr pɔ. ¹⁴Ka a lɛ jaa a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Isaiya na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩ yelmãɛ, ¹⁵“Jebulun wɛr, Naftalɩ wɛr, a man sɔr a Jordan man gɔ̃ɔn. Galilee be a nɩyor na kpɩɛrɛ. ¹⁶A nɩbɛ na dɔ̃ɔ be libe pɔ nyɛn chãa, nɩbɛ bala na ba dɔ̃ɔ tara nyɛvʊr Nãaŋmɩn pɔ ɛ, nyɛn Nãaŋmɩn chãa kpɛ̃ɛ.” (Isaiya 9:1, 2)

¹⁷A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ Yesu piel na wʊ mʊɔlɔ ’yɛrɛ, “Yɩ lɩɛb a yɩ befʊ a saaju nãalʊ̃ʊ ta na.”

¹⁸Yesu na wa de a Galilee man gogoro lana, wʊ nyɛn yɛɛr ayi Simon ban bʊɔlɔ Pita nɩ a wʊ yɛbɛ Andiru na lɔɔrɔ lɔyaar ’yɔ̃ɔnɔ̃ a kʊ̃ɔ pɔ. Ba dɔ̃ɔ ɩ jãnyɔɔrbɔ. ¹⁹Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ turo ma, n vɛ̃ naa ka yɩ nyɔɔrɔ nɩbɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.” ²⁰Ka ba tɔ̃ɔ tãɛ a lɔyaarsɩ bar tɩ na ba turo wʊ.

²¹Wʊn lɛ yɩ a be chiine, wʊ lɛ nyɛn yɛɛr ayi, Jemesɩ na ɩ Jebedee bidaba naa a wʊ yɛbɛ Jɔɔn ka ba be a gboro pɔ nɩ a ba sãa Jebedee, maala a ba lɔyaarsɩ ka wʊ bʊɔl ba. ²²A ba tɔ̃ɔ tɩɛ a gboro bar nɩ a ba sãa tɩ turo wʊ.

²³Yesu yɔn a Galilee wile ba a lɔ̃ɔfʊ jiir tɩ mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr nʊ̃ɔ tɩ sãana nɩrɛ jaa baal. ²⁴Ka a wʊ yele yaar a Siriya ka ba tara a baalsɩ ba jaa waan a wʊ sɛ̃, bala a baalsɩ nɩ ãgãn ɔbɔ na nyɔɔ, bala na tara a sɩdɛbɛ, banyã baal tãanaa na nyɔɔ nɩ gbɛrfʊ jaa bʊrɔ, ka wʊ sãa a ba baalsɩ. ²⁵Nɩyɔɔ yin Galilee, nɩ Dekapolisɩ, nɩ Jerusalɛm, nɩ Judiya nɩ a Jordan man gɔ̃ɔn wa turo wʊ.

¹Yesu na wa nyɛ a nɩyɔɔ, wʊ don tɔ̃ɔ ju, wʊn wa tɩ jɛ̃ baar ka a wʊ poturbo wa a wʊ sɛ̃. ²A wʊ piel wile ba ’yɛrɛ, ³“Pʊpɛl lɛ kʊ a yɩn banyãna na ba tara bon jaa ɛ, tɩ bʊɔrɔ lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ. Yɩn lɛ so a saaju nãalʊ̃ʊ. ⁴Pʊpɛl lɛ kʊ a yɩn na kõnõ, Nãaŋmɩn na ’maan a yɩ nyãa. ⁵Pʊpɛl lɛ kʊ a yɩn na siir a yɩ mãɛ. Nãaŋmɩn na kʊ ban bon jaa na be a wɛr pɔ. ⁶Pʊpɛl lɛ kʊ banyã kɔ̃ nɩ kɔ̃nyũur na kpɛ yeltorsɩ jũu, ban tɩɩ naa. ⁷Pʊpɛl lɛ kʊ yɩn banyã na kaara nɩrɛ nɩbaal, Nãaŋmɩn mɩ na kãan a yɩ nɩbaal. ⁸Pʊpɛl lɛ kʊ banyã na nʊ̃ Nãaŋmɩn sɩrɛ, nɩ a ba nyãa wʊ jaa, bala lɛ na nyɛ Nãaŋmɩn. ⁹Pʊpɛl lɛ kʊ banyã na bʊɔrɔ nyã’maar, ban bʊɔlɔ ban Nãaŋmɩn bibiir. ¹⁰Pʊpɛl lɛ kʊ yɩn bala nɩbɛ na ge yeltorsɩ jũu, yɩn lɛ so a saaju nãalʊ̃ʊ.

¹¹“Pʊpɛl lɛ kʊ yɩn a sɔ̃ɔ ’lɔ nɩbɛ na tʊrɔ yɩ, na ba gere yɩ, tɩ ŋmara jirsɩ ’yɛrɛ ’yɛr dɛbɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ yɩ, a maa jũu. ¹²Yɩ tara pʊpɛl, a yɩ sãyar bɛrma naa a saaju, lɛ nɩ wʊ ju lɛ ba dɔ̃ɔ ge a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na dɔ̃ɔ be be.

¹³“Yɩ kaara fɩka nyaar a wɛr pɔ, tɩchɛ a nyaar nʊ̃ɔ wa baar, ŋmɩnɛ ban lɛ ɩ wʊ ka wʊ lɛ nʊ̃mɔ̃ go? A maa lɛ tara tɔ̃nɔ̃ kʊ bon jaa ɛ, ba ma kpaar bar ka nɩbɛ nɛɛrɛ nɩ gbɛɛ.

¹⁴“Yɩ kaara fɩka chãa a wɛr pɔ. Yir ban mɛ tɔ̃ɔ ju kʊ̃ tʊ̃ɔ sɔɔl ɛ. ¹⁵Nɩrɛ maa chʊm fãtɩn de pɩɛ pɔɔ ɛ tɩchɛ wʊ ma bin a kuorgbe ju kʊ chaar yɔ̃ɔ nɩrɛ jaa a yir pɔ. ¹⁶Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ, yɩn lɛ ɩ chãa a yɩ taaba sɛ̃, ka ba na nyɛ a yɩ tʊ̃vɩɛlsɩ na ba pɛɛ a yɩ Sãa Nãaŋmɩn na be a saaju.

¹⁷“Yɩ ta tɩɛr ɩka n wan ɩka n wa sɔ̃ɔ a nɛbinãa bɩɩ, a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ wiilfʊ bar ɛ, n ba wa ɩka n wa sɔ̃ɔ yaa bar ɛ, n wan ɩka n vɛ̃ ka a ɩ yelmãɛ. ¹⁸Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, ɩka a saaju nɩ a wɛr ba wa baar ɛ, a sɛbir bile bʊ̃’yen gba kʊ̃ ir a nɛbinãa pɔ ɛ, tɩ ta a lɛ yele jaa na ɩ yelmãɛ. ¹⁹A lɛ jũu, nɩrɛ jaa wa sɔ̃ɔ a nɛbinsɩ anyãna ãsʊɔ jaa tɩ wiil a wʊ taaba ka ba mɩ maala a lɛ, na ɩn a bile a saaju nãalʊ̃ʊ pɔ, tɩchɛ nyã jaa na maala tɩ wile bamɩne ka ba mɩ maala a lɛ, na ɩn kpɛ̃ɛ a saaju nãalʊ̃ʊ pɔ. ²⁰N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, a yɩ yeltorsɩ ba wa tɩ gar a nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne ɛ, yɩn ba be na wa kpɛ a saaju nãalʊ̃ʊ pɔ ɛ.

²¹“Yɩ wõn ban dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ a sɩ sãakpãmɩne, ‘Ta kʊ nɩrɛ ɛ,’ (A Yifʊ Gãn 20:13) nɩrɛ nyã na kʊ nɩrɛ na nyɛn ’yɛr tɔɔrfʊ. ²²Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, ala ɩ fʊ nyɛn na yɛbɛ suur, wʊn nyɛn ’yɛr tɔɔrfʊ, ala ɩ fʊ tʊ̃n yɛbɛ na nyɛn ’yɛr tɔɔrfʊ a nɩbɛrɛ niem, fʊ̃ʊ wa ’yɛr nɩrɛ ɩka, jɔl nyã, na kpɛ̃n a bũu dagel ’lɔ pɔ.

²³“Ala wa ɩ fʊ waara nɩ naa a fʊ kʊfʊ, a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie na fʊ wa tɩɛr tɔ ɩka fʊ̃ʊ nɩ a yɛbɛ tara na ’yɛr, ²⁴bar a fʊ bon a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie tɩ lɩɛb chen tɩ ’maal a fʊ yɛbɛ tɩ pãa wa de a fʊ bon kʊ a Nãaŋmɩn.

²⁵“An ɩ yɩn nɩ a yɩ sãn sʊɔ lɛ chiine a ’yɛr tɔɔrfʊ jie, yɩ mʊlɔ wʊ a sɔr pɔ, ka lɛ ba lɛ ɛ, wʊn de yɩn ’yɔ̃ɔ a ’yɛr tɔɔrɔ nũu pɔ, ka wʊ de yɩ kʊ a nɩpɔɔraa ka wʊ mɩ pɔɔ yɩ bar. ²⁶Ala be a lɛ, faa be na wa yi ka fʊ̃ʊ ba wa yab a sãn baar ɛ.

²⁷“Yɩ dɔ̃ɔ wõ ban ’yɛr ɩka ta gãn nɩrɛ pɔɔ bɩɩ sɩrɛ ɛ. (A Yifʊ Gãn 20:14)²⁸Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, nɩrɛ nyã jaa na wa kaa pɔɔ jaa tãɩɩ tɩ bʊɔrɔ na gãn wʊ, a nɩrɛ ’lɔ gãn wʊ naa a wʊ tɩɛr pɔ. ²⁹Ala ɩ a fʊ nũsʊ̃ɔ nɩbir vɛ̃ naa ka fʊ ɩ yelbier, ’loo wʊ bar, a fʊ ãgãn lõboor ãsʊɔ na ba be be ɛ, sa naa a fʊ ãgãn wʊ jaa na kpɛ bũu pɔ. ³⁰Ala ɩ a fʊ nũsʊ̃ɔ nũu mɩ lɛ vɛ̃ ka fʊ ɩ yelbier ɛ, ŋmaa wʊ ’lɔ bar, a fʊ ãgãn lõboor ãsʊɔ na ba be be ɛ, sa naa a fʊ ãgãn wʊ jaa na kpɛ bũu pɔ.

³¹“A mɩ dɔ̃ɔ ’yɛr ɩka, nɩrɛ nyã jaa na tɔr a wʊ pɔɔ bar, wʊ kʊ wʊ a pɔɔ bar gãn. (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 24:1)³²Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, nɩrɛ nyã jaa na tɔr a wʊ pɔɔ bar, ala baa ɩ wʊ sɛ̃nɛ naa ɛ, vɛ̃n kʊ ɩ sɛ̃sɛ̃nɛ, nɩrɛ nyã jaa na kul a pɔɔ ’lɔ mɩ ɩn sɛ̃sɛ̃nɛ.

³³“Yɩ mɩ lɛ wõn ban dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ a sɩ sãakpãmɩne, ‘Yɩ taa sɔ̃ɔnɔ̃ a nɛɛ ’lɔ yɩn põl ’yɔ̃ɔ a yɩ mãɛ ɛ, tɩchɛ yɩ tara a lɛ yɩn põl ’yɔ̃ɔ a sɩ Soro.’ ³⁴Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, yɩ ta pɔ jaa ɛ, yɩ ta pɔn a saaju gba ɛ, bojũu Nãaŋmɩn jaa jie lɛ, ³⁵bɩɩ a wɛr ju, a wʊ gbɛr dɔɔlfʊ jie lɛ bɩɩ Jerusalɛm ɛ, bojũu be lɛ a Nãkpɛ̃ɛ kpɩɛrɛ. ³⁶Ta pɔn a fʊ ju ɛ, fʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ vɛ̃ ka a fʊ jukɔɔl ãsʊɔ pɛl bɩɩ sɔb ɛ. ³⁷Yɩ vɛ̃ ka a yɩ ɔ̃ɔ ɩ ɔ̃ɔ ka a yɩ kai ɩ kai, bon ’lɔ na gar a nɩtɔ̃ yin a dɛɛr sʊɔ sɛ̃.

³⁸“Yɩ dɔ̃ɔ wõ ban ’yɛr ɩka nɩbir na yãan nɩbir sãn, ka nyɩm mɩ yaa nyɩm sãn. (A Yifʊ Gãn 21:24)³⁹Tɩchɛ maa ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, ta pii a nɩrɛ ’lɔ na sɔ̃ɔ fʊ sɔr ɛ. Tɩchɛ nɩrɛ wa ’ma fʊ a tʊkpal nyã pɔ, lɩɛb a nyã lɛ ’yɔ̃ɔ wʊ. ⁴⁰Ka nɩrɛ wa bʊɔrɔ ɩka wʊ sɛb fʊ nãa yir tɩ de a fʊ fuu, kʊ wʊ a ’lɔ fʊn su, na fʊ yaa a pʊɔm bon pʊɔ wʊ. ⁴¹Nɩkpɛ̃ɛ wa fɩr fʊ ɩka fʊ de a wʊ tuor tuo chiin niem bãlãa, tuo chiin tɛɛr jaa. ⁴²Kʊ nɩrɛ jaa na sʊɔr fʊ, ta mɔ̃ɔ nɩrɛ nyã mɩ na bʊɔrɔ ɩka wʊ pɛ̃ɛ a fʊ bon ɛ.

⁴³“Yɩ wõn ban dɔ̃ɔ ’yɛr ɩka, yɩ nʊ̃ a yɩ tɔ sʊɔ tɩ ’laar a yɩ dɔ̃sʊɔ. (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:18)⁴⁴Tɩchɛ maa ’lɔ ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, nʊ̃ a yɩ dɔ̃dẽme tɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ a bala na gere yɩ, ⁴⁵ka yɩ na ɩ Nãaŋmɩn bibiir bojũu ’lɔ lɛ ma vɛ̃ ka a mɔ̃tɔ̃ɔ pur ’yɔ̃ɔ a nɩdɛbɛ nɩ a nɩsʊ̃n tɩ na wʊ ma vɛ̃ ka saa wa ’yɔ̃ɔ a bala na tor nɩ a bala na ba tor ɛ. ⁴⁶Yɩn nʊ̃ a bala na nʊ̃ yɩ tɛɛ, bo sãyar lɛ yɩn nyɛ? A lõpodierbe maa mɩ ɩ a lɛ bɩɩ? ⁴⁷Yɩn ma puoro a bala tɛɛ na ɩ a yɩ nɩbɛ, bo tɔ̃nɔ̃ lɛ be be? A bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, maa mɩ ɩ a lɛ bɩɩ? ⁴⁸Yɩ ɩ nɩmɩn a lɛ a yɩ sãa Nãaŋmɩn na be a saaju kaar.

¹“Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃, na yɩ taa mʊɔlɔ a yɩ yeltorsɩ a nɩbɛ niem ɛ, ka ba na bɔ̃ɔn ɛ, yɩn wa ɩrɛ a lɛ, yɩ kʊ̃ nyɛ sãyar a yɩ sãa Nãaŋmɩn na be a saaju sɛ̃ ɛ.

²“A lɛ jũu, fʊ̃ʊ wa de bon kʊ nɩrɛ na ba tara ɛ, ta vɛ̃ ka nɩbɛ bɔ̃ɔn ɛ, fɩka lɛ a nɛɛr ayi dẽme na ma maala a lɔ̃ɔfʊ yie nɩ a tẽn pɔ ɛ, ka nɩbɛ na pɛɛ ba ɛ. Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, bala nyɛn a ba sãyar baar. ³A lɛ jũu, fʊ̃ʊ wa de bon kʊ nɩrɛ na ba tara ɛ, ta vɛ̃ ka a gubaa nũu bɔ̃ɔn a bon ’lɔ a nũsʊ̃ɔ na maala ɛ, ⁴ka nɩrɛ ta bɔ̃ɔn a bon fʊn maala ɛ, tɩchɛ a fʊ Sãa Nãaŋmɩn na nyɛrɛ yelsɔɔlsɩ na kʊ fʊn a sãyar.

⁵“Yɩn maa wa sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn, yɩ ta ma kaara a nɛɛr ayi dẽme kaar ɛ, ba ma nʊ̃n ɩka ba puoro a lɔ̃ɔfʊ yie pɔ, nɩ a tẽbɛrɛ pɔ, nɩ a sɔchara pɔ, ka nɩbɛ na nyɛ ba. Yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, ɩka ba nyɛn a ba sãyar baar. ⁶Tɩchɛ fʊ̃ʊ maa wa sʊɔrɔ a Sãa Nãaŋmɩn nyã sɩn ba nyɛrɛ ɛ, kpɛ a fʊ die pɔ, tɩ pɔɔ a pãn, tɩ sʊɔr a Sãa Nãaŋmɩn na nyɛrɛ bon jaa, na yab fʊn a sãyar. ⁷Yɩn maa wa sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn, yɩ ta ma ’yɛrɛ ’yɛrbie ala na ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, lɛ lɛ a bala na ba bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ma maala, ba tɩɛr ɩka Nãaŋmɩn na wõn a ba sʊɔrfʊ a ba ’yɛrbiyɔɔ jũu. ⁸Yɩ ta kaara a ba kaar ɛ, a yɩ Sãa den nie bɔ̃ɔn bon ’lɔ yɩn bʊɔrɔ.

⁹“Nɩtɔ̃ lɛ yɩn ma sʊɔr a Nãaŋmɩn. Sɩ Sãa na be a saaju. Sɩ kʊ naa a fʊ yuor tɩɩr. ¹⁰A fʊ nãalʊ̃ʊ wʊ wa. A fʊ bɔfʊ wʊ ɩ a wɛr pɔ, nɩtãa lɛ a fʊ bɔfʊ na ɩrɛ be a saaju. ¹¹Kʊ sɩ a dɩna bʊ̃diir ka a sɛɛn sɩ. ¹²Vɛ̃ a sɩ yeldɛbɛ bar, nɩtãa lɛ sɩn ma vɛ̃ kʊ a sɩ taaba yeldɛbɛ bar ba. ¹³Ta sɔɔ ka bɛɛr kaa nyɔɔ sɩ ɛ, faa sɩ yin a dɛɛr sʊɔ nũu pɔ.

¹⁴“Yɩn wa vɛ̃ a yɩ taaba yeldɛbɛ bar ba, a yɩ Sãa Nãaŋmɩn na be a saaju mɩ na vɛ̃n bar yɩ. ¹⁵Yɩn ba wa vɛ̃ a yɩ taaba yeldɛbɛ kʊ ba ɛ, a yɩ Sãa Nãaŋmɩn mɩ kʊ̃ vɛ̃ a yɩ yeldɛbɛ kʊ yɩ ɛ.

¹⁶“Yɩn wa gal kɔ̃, yɩ ta sɔ̃ a yɩ nin a nɛɛr ayi dẽme kaar ɛ, ba ma sɔ̃n a ba nin ka a ba taaba nyɛ bɔ̃ɔ ka ba gal kɔ̃. Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka ba nyɛn a ba sãyar baar. ¹⁷Yɩn wa gal kɔ̃, yɩ lor a yɩ nie maal a yɩ mãɛ, ¹⁸ka nɩbɛ ta bɔ̃ɔn yɩn gal kɔ̃ ɛ, tɩchɛ a yɩ Sãa Nãaŋmɩn nyã sɩn ba nyɛrɛ ɛ, a Sãa Nãaŋmɩn nyã na nyɛrɛ yelsɔɔlsɩ na yab yɩn a sãyar.

¹⁹“Yɩ ta bine a yɩ nãbonsɩ ka a wɛr ju be kpolo, nɩ sɔrɔ, nɩ na sɔ̃ɔ bar ɛ, nɩ be nãnyisɩ nɩ naa kpɛ ju ɛ. ²⁰Tɩchɛ yɩ bʊɔrɔ nãbonsɩ bine a saaju, be lɛ a kpolo nɩ sɔrɔ na kʊ̃ tʊ̃ɔ sɔ̃ɔ bar ɛ, nɩ be a nãnyisɩ na kʊ̃ tʊ̃ɔ kpɛ ju ɛ. ²¹A jie ’lɔ a fʊ nãbonsɩ na be, be lɛ a fʊ tɩɛr mɩ ma be.

²²“A fʊ nɩbir lɛ ɩ a fʊ ãgãn chãa. A fʊ nɩbir wa ɩ a fʊ ãgãn wʊ jaa ma sɛɛn na chãa. ²³Tɩchɛ a fʊ nɩbir ba wa ɩ ɛ, a fʊ ãgãn wʊ jaa ma ɩn libe. Ala ɩ a chãa ’lɔ na be a fʊ pɔ ɩn libe, nyɛ lɛ a libe na jã.

²⁴“Nɩrɛ kʊ̃ tʊ̃ɔ tʊ̃ nɩbɛrɛ ayi tʊ̃mɔ̃ ɛ. Wʊn nʊ̃n ãsʊɔ, tɩ ’laar ãsʊɔ, bɩɩ wõnõ a ãsʊɔ toor, tɩ ba wõnõ ãsʊɔ toor ɛ. Yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ tʊ̃ kʊ Nãaŋmɩn nɩ libie ɛ.

²⁵“A lɛ jũu, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, yɩ ta vɛ̃ ka a yɩ nyɛvʊr yele wõnõ yɩ ka yɩ ’yɛrɛ ɩka, bo lɛ yɩn di, bɩɩ bo lɛ yɩn nyũ ɛ. Bɩɩ waala ɩka, bo lɛ yɩn su pɔɔ a ãgãn ɛ. A nyɛvʊr ba fɛr gar a bʊ̃diir ɛ, ka a ãgãn mɩ fɛr gar a bʊ̃sursɩ ɛ? ²⁶Yɩ kaa a lubil na be a saaju. Ba maa bʊr ɛ, bɩɩ ŋma ɛ, bɩɩ tara boor ma bin ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ guolo ba. Yaa fɛr gar a lubil bɩɩ? ²⁷A yɩ buor sʊɔ lɛ na waal na wʊ tʊ̃ɔ de bɩbir bʊ̃’yen pʊɔ a wʊ nyɛvʊr pɔ?

²⁸“Ka bo lɛ vɛ̃ ka yɩ tɩɛrɛ a bʊ̃sursɩ ’yɔ̃ɔ? Yɩ kaa nyɛ a mɔpuul lɛ an ma nʊ̃ɔ, ba maa tʊ̃ ɛ, bɩɩ wob fuu su ɛ, ²⁹a Nãa Solomon gba nɩ a wʊ tɩɩr wʊ jaa ba dɔ̃ɔ su fuu ka wʊ vɩɛlɛ gar a mɔpuul a nyãna ɛ. ³⁰Ala ɩ Nãaŋmɩn maal a mɔpuul ka a vɩɛlɛ, tɩchɛ a maa kor ɛ. Nɩbɛ ma chʊm ka a di. A Nãaŋmɩn na ma maal a mɔpuul a nɩtɔ̃, wʊ kaara a yɩn na ɩ a wʊ nɩbɛ gar a mɔpuul anyãna. A yɩ sɔɔfʊ lɛ ba jã bon ɛ. ³¹A lɛ jũu, yɩ ta waala ’yɛrɛ ɩka, bo lɛ yɩn di bɩɩ nyũ ɛ, bɩɩ bo lɛ yɩn su ɛ? ³²A bala na ba puor ɛ, lɛ de a ba tɩɛr ’yɔ̃ɔ a anyãna pɔ, a yɩ Sãa bɔ̃ɔ naa ɩka yɩ bʊɔrɔ naa a bonsɩ anyãna a jaa. ³³Yɩ de nie bɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ nɩ a wʊ yeltorsɩ, tɩchɛ a anyãna a jaa, wʊn den pʊɔ yɩ. ³⁴A lɛ jũu, yɩ ta waala a bio ’yɔ̃ɔ ɛ, bio lɛ na waala a wʊ mãɛ ’yɔ̃ɔ. Bɩbir jaa tara na a wʊ yelwõnsɩ.

¹“Yɩ ta tɔɔr nɩrɛ jaa ’yɛr ɛ, ka Nãaŋmɩn mɩ wa tɔɔr a yɩ ’yɛr ɛ. ²Nãaŋmɩn na tɔɔr a yɩ ’yɛr nɩtãa lɛ yɩn tɔɔr a yɩ tɔ sʊɔ ’yɛr. Lɛ fʊn man tɩr, lɛ mɩ lɛ ban man kʊ fʊ.

³“Ŋmɩnɛ a fʊ nyɛ dabile na be a fʊ yɛbɛ nɩbir pɔ tɩ ba chɛlɛ a dakpɛ̃ɛ na be a fʊ̃ʊ nɩbir pɔ ɛ? ⁴Bɩɩ ŋmɩnɛ fʊn ɩ ’yɛr kʊ a fʊ yɛbɛ vɛ̃ ka ir a dabile na be a fʊ nɩbir pɔ bar tɩ ba chɛlɛ a dakpɛ̃ɛ na be a fʊ nɩbir pɔ ɛ? ⁵Yɩn nɛɛr ayi dẽme, de nie ir a dakpɛ̃ɛ a fʊ nɩbir pɔ bar na fʊ pãa nyɛrɛ tʊ̃ɔ ir a dabile a fʊ yɛbɛ nɩbir pɔ mɩ bar.

⁶“Ta de bon na ɩ chɛchɛ ’yɔ̃ɔ baar ɛ, bɩɩ lɔb a fʊ bʊ̃vɩɛlsɩ ’yɔ̃ɔ dor ɛ, ban nɛb na nɩ gbɛɛ tɩ lɩɛb nyɔɔ fʊ.

⁷“Yɩ sʊɔr, Nãaŋmɩn na kʊ yɩ naa. Yɩ yɔbɔ, yɩn nyɛ naa, yɩ kpoor a pãn, wʊn yuo naa. ⁸Nɩrɛ ’lɔ na sʊɔr na nyɛ naa, ka a ’lɔ mɩ na yɔbɔ nyɛ, ka a pãn mɩ yuo kʊ a nɩrɛ ’lɔ na kpoor.

⁹“A yɩn na ɩ a sãamɩne, buor sʊɔ bie lɛ na sʊɔr a wʊ sãa bʊ̃diir, ka wʊ de kʊsɩr kʊ wʊ? ¹⁰Bɩɩ ka a bie sʊɔr jãm, ka wʊ de waa kʊ wʊ? ¹¹Ala ɩ a yɩn na ɩ a yelbe-ɩrbɛ bɔ̃ɔn bʊ̃vɩla ma maal kʊ a yɩ bibiir, ŋmɩnɛ lɛ an ɩ ka a yɩ Sãa na be a saaju, kʊ̃ de bʊ̃vɩɛl kʊ a bala na sʊɔr wʊ ɛ? ¹²A lɛ yɩn ma bʊɔrɔ ɩka a nɩbɛ ba ma maala kʊrɔ yɩ, yɩ mɩ ma maala a lɛ ban bʊɔrɔ kʊrɔ ba, a nyã lɛ ɩ a Nɛbinãa nɩ a ’Yɛ’yɛrbɛ Wiilfʊ.

¹³“Yɩ tu a dɔ̃dɔr fɩɩl pɔ kpɛ, bojũu a dɔ̃dɔr yal sɔr ɩn jaa kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃ tɩ ɩ sɔ̃ɔfʊ sɔr tɩchɛ ka nɩyɔɔ turo. ¹⁴A dɔ̃dɔr ɩn jaa fɩɩl ka nyɛvʊr sɔr mɩ ɩ jaa kãrakãra ka nɩbɛ bãlãa na tʊ̃ɔ tu.

¹⁵“Yɩ bɔ̃ɔn a jire ’yɛ’yɛrbɛ, ba ma bal ba mãɛ piir kaar tɩchɛ ba ɩn mɔdʊ̃ be be na sɔ̃ɔnɔ̃. ¹⁶A ba wɔ̃mɔ̃ lɛ yɩn bɔ̃ɔn a lɛ ban be. Ba ma pɔr ’wɔ̃rɔ gʊtɩɛ ju bɩɩ pɔr kɔ̃kɔ̃ɔ nyaartɩɛ ju ɔ? ¹⁷Lɛ mɩ lɛ tɩsʊ̃ jaa ma wɔ̃n wɔ̃sʊ̃n ka tɩdɛɛr mɩ ma wɔ̃ wɔ̃dɛbɛ. ¹⁸Tɩsʊ̃ ba wɔ̃nɔ̃ wɔ̃dɛbɛ ɛ bɩɩ tɩdɛɛr mɩ ba wɔ̃nɔ̃ wɔ̃sʊ̃n ɛ. ¹⁹Tɩɛ jaa baa wa wɔ̃nɔ̃ wɔ̃sʊ̃n ɛ, ban ŋmaa wʊn lɔb ’yɔ̃ɔ bũu pɔ. ²⁰A ba wɔ̃mɔ̃ lɛ yɩn de bɔ̃ɔn ba.

²¹“A ba ɩ nɩrɛ jaa na bʊɔlɔ ɩka n Soro, n Soro, lɛ na kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ ɛ, tɩchɛ nɩrɛ nyã na maala a lɛ a n Sãa Nãaŋmɩn na be a saaju na bʊɔrɔ. ²²A bɩbir ’lɔ daar, nɩyɔɔ na ’yɛr kʊ ma n Soro, n Soro, saa ’yɛr Nãaŋmɩn ’yɛr a fʊ yuor pɔ ɛ, na sɩ diin a sɩdɛbɛ ka a yɩ a fʊ yuor pɔ ɛ, na sɩ tʊ̃ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ a fʊ yuor pɔ ɛ? ²³A daar ’lɔ̃nɔ̃ ɩn ’yɛr kʊ ba, n ba bɔ̃ɔ yɩ ɛ, yɩ tɔɔ chen be, yɩn yelbe-ɩrbɛ.

²⁴“A lɛ jũu, nɩrɛ jaa na wõ a n ’yɛrbie anyãna tɩ maala a lɛ na kaara fɩka yɛ̃ sʊɔ na mɛ a wʊ yir dɔɔl pie ju. ²⁵Saa wa naa, ka a kʊ̃ɔ yɩ yaar jilʊ̃ a yir ka a sɛsɛbɛ fu ŋme a yir tɩchɛ waa lo ɛ, bojũu wʊ ara na kʊsɩr ju. ²⁶Tɩchɛ, nɩrɛ jaa na wõ a n ’yɛrbie anyãna tɩ na waa maal ɛ, kaara fɩka jɔl na mɛ a wʊ yir dɔɔl bire ju. ²⁷Saa wa naa, ka a kʊ̃ɔ yɩ yaar jilʊ̃ a yir, ka a sɛsɛbɛ fu ŋme a yir kʊ lo ka a wʊ lofʊ ɩ dɛɛr.”

²⁸Yesu na wa ’yɛr a ’yɛrbie anyãna baar nɛɛ ’maan a nɩyɔɔ nɩ a wʊ wiilfʊ, ²⁹bojũu wʊ wile ban nɩ kpɛ̃ɔ gar a ba nɛbinãa wiwiilbe.

¹Yesu na wa yɩ a tɔ̃ɔ ju suu nɩyɔɔ turo wʊ naa, ²a nɩyɔɔ na turo wʊ, ka daba ãsʊɔ na tara kɔ̃kɔ̃mɔ̃ baal wa gbur dumo a wʊ niem tɩ ’yɛr, “N Soro fʊ̃ʊ sɔɔ sãa ma.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 13:3)

³Ka Yesu tur a wʊ nũu sɩɩr a daba tɩ ’yɛr, “N sɔɔ naa, sa.” Ajienaa ka a daba kɔ̃kɔ̃mɔ̃ baal bar wʊ. ⁴Be lɛ ka Yesu ’yɛr kʊ wʊ, taa ’yɛrɛ kʊrɔ nɩrɛ ɛ, tɩchɛ chen tɩ wiil a fʊ mãɛ kʊ a Juu nɩbɛ bɔɔrloro na fʊ chiin a fʊ kʊfʊ tɩ ir a nɛɛ ’lɔ a Mosesɩ na dɔ̃ɔ ’yɛr ka a di dãasɩɛ.

⁵Yesu na wa kpɛ a Kapenahum a sojasɩ nɩdiere chen a wʊ sɛ̃ tɩ sʊɔr wʊ ’yɛr, ⁶“N Soro, a n tʊ̃tʊ̃nɔ̃ lɛ gã a yir ba tʊɔrɔ ire ɛ, na wʊ wõnõ a ãgãn tuo.”

⁷Ka Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Ɩ̃n wa sa naa a wʊ baal kʊ wʊ.”

⁸Ka a sojasɩ nɩdiere ’yɛr, “N Soro n ba sɛɛ ɩka fʊ wa a n yir ɛ, ’yɛr a ’yɛrbir tɛɛ, a n tʊ̃tʊ̃nɔ̃ na sa naa. ⁹A maa mãɛ tara na nɩbɛrɛ ɩn joro dãbãɛ, naa mɩ tara a sojasɩ ka ba mɩ be a n pĩlem, maa ’yɛr kʊ nyã ɩka wʊ, chen, wʊ ma chen naa, bɩɩ ãsʊɔ ɩka, wa, wʊ ma wa naa, bɩɩ ka n ’yɛr kʊ a n gbãgbaa, maal nyã, wʊ ma maal naa.”

¹⁰Yesu na wa wõ a nɩtɔ̃, nɛɛ ’maa wʊ naa ka wʊ ’yɛr kʊ a bala na turo wʊ, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ. A Isɩral nɩbɛ pɔ gba, n ba nyɛ a sɔɔfʊ nyã tɔ ɛ. ¹¹N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka nɩyɔɔ na yin jie jaa wa na ba wa lɔ̃ɔ din a Abraham nɩ a Isaakɩ nɩ a Jekɔb a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ, ¹²tɩchɛ a bala na so a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ, wʊn lɔb ban bar yõo a jilibe pɔ, be lɛ ban kõnõ ɔɔrɔ nɩ nyɩmɛ.”

¹³Yesu ’yɛr kʊ a sojasɩ nɩdiere, “Kulo, a ɩ a lɛ kʊ fʊ, fʊn tara a sɔɔfʊ jũu.” A tʊ̃tʊ̃nɔ̃ sa naa a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ pɔ.

¹⁴Yesu na kpɛ a Pita yir, wʊ nyɛn a Pita dãɛ ma ãgãn na tɔ kʊ gã. ¹⁵Wʊ sɩɩr a pɔɔ nũu, ka a ãgãn tʊl baar a wʊ ir maal bʊ̃diir kʊ wʊ.

¹⁶A jãanʊɔr ’lɔ̃nɔ̃ ba waan na nɩyɔɔ a sɩdɛbɛ na tara a Yesu sɛ̃, ka wʊ de a ’yɛrbir diin a sɩdɛbɛ ka a yi tɩ sãa a bala jaa an ɔɔrɔ. ¹⁷Ka a lɛ jaa a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Isaiya na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩ yelmãɛ, “Ɩka wʊ den a sɩn baalsɩ a jaa bar.” (Isaiya 53:4)

¹⁸Yesu na wa nyɛ a nɩyɔɔ na ŋmaa jilʊ̃ wʊ, ka wʊ ’yɛr kʊ a wʊ poturbo yɩ gɔ̃ɔ a man gɔ̃ɔn. ¹⁹A nɛɛ wiwiilbe ãsʊɔ tɔɔn ta wʊ tɩ ’yɛr, “Wiwile, jie jaa fʊn chiine ɩn turo fʊ naa.”

²⁰Ka a Yesu ’yɛr, “Mɔbaar tara naa bɔɔr ka lubil mɩ tara choor tɩchɛ maa Nɩsaal Bie ba tara jie na bin a n ju ɛ.”

²¹Ka a wʊ poturo ãsʊɔ mɩ ’yɛr kʊ wʊ, “N Soro kʊ ma sɔr ka n kul tɩ ũu a n sãa baar.”

²²Tɩchɛ ka Yesu ’yɛr kʊ a daba, “Turo ma tɩ bar ka a kũn ũno a ba mãɛ kũn.”

²³Yesu na wa kpɛ a gboro pɔ a wʊ poturbo mɩ tu wʊn kpɛ. ²⁴Kɔ̃sɛbɛ ir a man pɔ, ka a gboro sɛɛ kʊ̃ɔ ɩrɛ na mʊr tɩchɛ ka a Yesu gã gur. ²⁵Be lɛ ba chen tɩ sãɩ wʊ na ba ’yɛr, “Sɩ Soro faa sɩ, a kʊ̃ɔ dire sɩ naa!”

²⁶Ka wʊ sʊʊr ba, “Bo lɛ so ka yɩ joro a dãbãɛ? A yɩ sɔɔfʊ lɛ ba jã bon ɛ.” Ka a Yesu ir tãn ka a sɛsɛbɛ na ta furo ŋmaa vʊʊr ka a kʊ̃ɔ mɩ na ta ɔɔrɔ lo jaa jomm.

²⁷Nɛɛ ’maan a nɩbɛ ka ba sʊrɔ taa, nɩ an lɛ a nyã ka a sɛsɛbɛ nɩ a kʊ̃ɔ tu a wʊ nɛɛ?

²⁸Yesu na wa ta a Gadara paal pɔ, dɔɔr ayi na tara sɩdɛbɛ yɩn a yar par tuor wʊ. Ban ɩ a nɩbebe jũu, nɩrɛ jaa maa ’la tu a sɔr ’lɔ ɛ. ²⁹Ban wa nyɛ a Yesu ba ŋmen chɛlma tɩ ’yɛrɛ, “Bo lɛ fʊ bʊɔrɔ ka a sɩ sɛ̃, fʊ̃ʊ Nãaŋmɩn Bie? Fʊ wan ɩka fʊ wa ge sɩ tɩchɛ ka a ’yɛr tɔɔrfʊ bɩbir wa ta bɩɩ?”

³⁰Do yɔɔ mɩ dɔ̃ɔ ara gbʊr ba dire. ³¹Ka a sɩdɛbɛ sʊɔr wʊ, “Ala ɩ fʊn dii sɩn bar, sɔɔ ka sɩ chen tɩ kpɛ a dor anyã pɔ.”

³²Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chen!” Be lɛ a sɩdɛbɛ yi naa kpɛ a dor pɔ, ka a dor a jaa jo tĩgbil suu tɩ kpɛ a man kʊ̃ɔ pɔ gbʊ̃m kpi kpi. ³³A bala na kaara a dor jon kul, ban wa tɩ kpɩɛrɛ a tẽe pɔ, ba man bon ’lɔ jaa na ɩ a bala na tara a sɩdɛbɛ nɩ a lɛ jaa na ɩ a dor. ³⁴A tẽe wʊ jaa nɩbɛ yɩn wa a Yesu sɛ̃; ban wa nyɛ wʊ ba sʊɔr wʊn ɩka wʊ yɩ a ba wɛr pɔ.

¹Yesu na wa kpɛ a gboro pɔ, wʊ gɔ̃ɔn a man chen a wʊ mãɛ tẽe be a Kapenahum. ²Dɔɔr bamɩne tuon daba nɩ fɔbaa nuur nɩ a gbɛɛ na kpi waan wa kpɛ̃n wʊ gaal a Yesu niem. Yesu na wa nyɛ lɛ ban sɔɔ de wʊ, ka wʊ ’yɛr kʊ a baalaa, “N bie ta joro dãbãɛ ɛ, a fʊ yeldɛbɛ vɛ̃n bar.”

³Ka a nɛɛ wiwiilbe bamɩne pãa jɛ̃ bʊlɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃ pʊʊr pɔ, “A daba nyã fere na sɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn yuor.”

⁴Yesu bɔ̃ɔn a lɛ ban tɩɛr, ka wʊ sʊʊr ba, “Ŋmɩnɛ lɛ yɩ tɩɛrɛ dɛɛr a yɩ pʊʊr pɔ? ⁵’Yɛr buor sʊɔ lɛ ɩ kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃? N ’yɛr ɩka a wʊ yeldɛbɛ vɛ̃n bar bɩɩ n ’yɛr ɩka wʊ ir chiine? ⁶Tɩchɛ pʊ̃pãanyã ɩn wiil yɩ naa ka yɩ bɔ̃ɔn ɩka maa Nɩsaal Bie tara na kpɛ̃ɔ a wɛr pɔ, na vɛ̃ nɩrɛ yeldɛbɛ bar.” Tɩ pãa ’yɛr kʊ a gbɛrɛ, “Ir ’mɔɔ a fʊ bʊ̃gãnaa kulo nɩ.” ⁷Ka a daba vaa ir kulo. ⁸A nɩbɛ na nyɛ a lɛ nɛɛ ’maa ban ka ba pɛɛrɛ Nãaŋmɩn na kʊ nɩsaal a kpɛ̃ɔ nyã.

⁹Yesu na wa yi a be chiine, wʊ nyɛn daba na di Matiu na jãnɛ a lõpoo defʊ jie, ka wʊ ’yɛr kʊ wʊ, “Ir turo ma,” ka a Matiu ir turo wʊ.

¹⁰Ka ba ’mataa kul a wʊ yir tɩ jɛ̃ dire ka a lõpodiere nɩ a yelbe-ɩrbɛ yɔɔ wa pʊɔ ba nɩ a Yesu poturbo ka ba ’mataa dire. ¹¹A Faraseemɩne na wa nyɛ a nɩtɔ̃ ba sʊʊr a Yesu poturbo, “Bo lɛ so ka a yɩ wiwile ’mataa dire nɩ a lõpodierbe nɩ a yelbe-ɩrbɛ?”

¹²Yesu wõn a lɛ ban ’yɛr, ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Nɩrɛ na kpɛ̃mɛ ba chiine tɩtɩlɛ jie ɛ, tɩchɛ baalaa lɛ ma chen. ¹³Tɩchɛ yɩ kul tɩ tɩɛr a yele nyã kaa, ‘N bʊɔrɔ na nɩbaal a ba ɩ dʊ̃n bɔɔr lofʊ ɛ.’ (Hosea 6:6) N ba wa ɩka n wa bʊɔl a bala na tor ɛ, tɩchɛ n wan ɩka n wa bʊɔl a yelbe-ɩrbɛ.”

¹⁴Ka a Jɔɔn poturbo wa a wʊ sɛ̃ wa sʊrɔ, “Ŋmɩnɛ a sɩn nɩ a Faraseemɩne ma gal kɔ̃ tɩchɛ ka a fʊ poturbo ’lɔ maa gal kɔ̃ ɛ?”

¹⁵Ka a Yesu sʊʊr ba, “Fʊn tʊ̃ɔ maal a bala ban bʊɔl a pɔɔ paalaa jie ka ba tara pʊsɔ̃ɔ a pɔɔ paalaa sɩrɛ na chɛnɛ be a ba sɛ̃ ɔ, ban tʊ̃ɔ naa? Sɔ̃ɔ waara naa ka a nɩbɛ na wa nyɔɔ ma chiin, a ber ala pɔ lɛ a n poturbo pʊɔ na sɔ̃ɔ ka ba gal kɔ̃.

¹⁶“Nɩrɛ maa ŋmaa fɔpaalaa sɛ choo fɔkoraa pɔ ɛ, ’lɔ be ɩ a lɛ a fɔpaalaa na tɔɔn a fɔkoraa chɩɛr. Ka a chɩɛrfʊ na ɩ dɛɛr. ¹⁷Bɩɩ nɩrɛ ma den dãbãɩn ’yɔ̃ɔ dãa wɔkoraa pɔ ɛ, ’lɔ be ɩ a lɛ a dãbãɩn na pur naa a wʊɔ ka a dãa kpaar ka a wʊɔ mɩ sɔ̃ɔ. Ba ma den dãbãɩn ’yɔ̃ɔ a dãa wɔpaalaa pɔ, ka a ta sɔ̃ɔ ɛ.”

¹⁸A Yesu na chɛnɛ ’yɛrɛ a anyãna kʊrɔ ba, a lɔ̃ɔfʊ yir nɩdiere wa gbur dumo a wʊ niem tɩ ’yɛr, “A n bipɔɔ lɛ kpi ajienaa, wa lɩɛb a fʊ nuur sɩɩr wʊ tɩ wʊn sa naa.” ¹⁹Ka a Yesu nɩ a wʊ poturbo ir turo wʊ.

²⁰Ban wa de a sɔr chiine ka pɔɔ na lo sɩɛ suoro faara yuom pie nɩ ayi, wʊ gʊɔr a Yesu puor tɩ sɩɩr a fuu nɛɛ, ²¹bojũu wʊ tɩɛr a wʊ pʊɔm ɩka ’lɔ sɩɩr a Yesu fuu wʊn sa naa.

²²Yesu na lɩɛb nyɛ a pɔɔ wʊ ’yɛr naa, “Ta joro dãbãɛ ɛ n yɛpɔɔ, a fʊ sɔɔfʊ sãa fʊ naa.” A dẽdẽe daa a pɔɔ jãɩ ŋmaa naa.

²³A Yesu na wa kpɛ a lɔ̃ɔfʊ nɩdiere yir na wʊ nyɛ a ɩɩlpɛɛlbɛ nɩ a nɩyɔɔ na pɔɔrɔ gɔ̃mɔ̃, ²⁴ka wʊ ’yɛr, “Yɩ tɔɔ chen be a pɔɔbile ba kpi ɛ, wʊ gur naa.” Ka ba laara wʊ. ²⁵A nɩyɔɔ na wa yɩ a yõo baar, wʊ kpɛ̃n tɩ nyɔɔ a wʊ nũu, ka a pɔɔbile vaa ir. ²⁶Ka a yele ŋme yaar a paal ’lɔ wʊ jaa.

²⁷Yesu na wa yi a be chiine, jɔ̃n ayi turo wʊ naa, na ba gboolo bʊɔlɔ, “Kaa sɩ nɩbaal, David Bie.”

²⁸Wʊn wa kpɛ a yir, a jɔ̃n wan a wʊ sɛ̃, ka Yesu sʊʊr ba, “Yɩ sɔɔn de ɩka ɩn tʊ̃ɔ sa a yɩ baal ɔ?” Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “Ɔ̃ɔ, sɩ Soro.”

²⁹Ka wʊ sɩɩr a ba nɩbie tɩ ’yɛr, “A yɩ sɔɔfʊ jũu yɩn nyɛrɛ naa.” ³⁰Ka a ba nɩbie tɔ̃ɔ yuo yuor. Tɩchɛ ka Yesu kpãkpãan ba ɩka ba taa vɛ̃ ka nɩrɛ jaa bɔ̃ɔn ɛ. ³¹Tɩchɛ ba yin tɩ ŋme a wʊ yele yaar a tẽe ’lɔ̃nɔ̃ wʊ jaa.

³²A jɔ̃n ayi bala na wa lɩɛb chen baar, ba tara na daba na tara sɩdɛbɛ na wʊ ɩ wõo waan a Yesu sɛ̃. ³³A sɩdɛbɛ na wa yɩ a daba pɔ baar, wʊ piel ’yɛrɛ, ka nɛɛr ’maa a nɩyɔɔ ka ba ’yɛrɛ, “Saa dɔ̃ɔ nyɛ a nɩtɔ̃ a Isɩral jaa ɛ.”

³⁴Tɩchɛ ka a Faraseemɩne ’yɛr, “A sɩdɛbɛ nãa lɛ kʊ wʊ a kpɛ̃ɔ ka wʊ dire nɩ a sɩdɛbɛ ka a yire.”

³⁵Yesu yɔn a tẽbɛrɛ nɩ a tẽbil a jaa pɔ, wile a nɩbɛ a lɔ̃ɔfʊ yie pɔ, tɩ mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr nʊ̃ɔ sãana nɩ baal jaa bʊrɔ. ³⁶Wʊn wa nyɛ a nɩyɔɔ, nɩbaal kpɛ wʊ naa bojũu baa bɔ̃ɔ a ba ju tɩɛr ɛ, na baa mɩ lɛ tara sʊ̃nɔ̃ ɛ, fɩka piir na ba tara chɩnɛ ɛ. ³⁷Ka wʊ ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, “A pʊɔ bɛrma naa tɩchɛ ka a ŋmaŋmarba ba waa ɛ, ³⁸a lɛ jũu yɩ sʊɔr a pʊɔ sʊɔ ka wʊ bar tʊ̃tʊ̃nbɔ ka ba wa a pʊɔ pɔ.”

¹Yesu bʊɔl a wʊ poturbo pie nɩ ayi na wʊ kʊ ba kpɛ̃ɔ ɩka ba dii a sɩdɛbɛ ka a yi, na ba sãana nɩ baal jaa bʊrɔ.

²A poturbo pie nɩ ayi na ɩ a nɩtʊ̃nsɩ yoe lɛ a anyãna, Simon ban bʊɔlɔ Pita, nɩ a wʊ yɛbɛ Andiru, Jemesɩ na ɩ Jebedee bidaba, nɩ a wʊ yɛbɛ Jɔɔn. ³Filip nɩ Batolomi, Tomasɩ nɩ Matiu na ɩ a lõpodiere. Jemesɩ na ɩ Alfayasɩ bidaba nɩ Tadius. ⁴Simon na mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a wʊ wɛr yele, nɩ Judas Isɩkariyot ’lɔ lɛ wa gar ’yɔ̃ɔ a Yesu.

⁵A poturbo pie nɩ ayi banyã lɛ a Yesu tʊ̃ nɩ a kpãafʊ anyãna. “Yɩ ta kpɛ a nɩyor bɩɩ a Samariya tẽn pɔ ɛ, ⁶tɩchɛ yɩ chen a Isɩral nɩbɛ bala na bɔr a piir kaar sɛ̃. ⁷Yɩ chen tɩ mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ na yɩ ’yɛrɛ, a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ta na. ⁸Yɩ sãana a baalsɩ, na yɩ sãnɛ a kũusɩ, na yɩ sãana a kɔ̃kɔ̃mɔ̃ baalsɩ na yɩn maal ba ka ba ɩ nɩsʊ̃n, na yɩ dire a sɩdɛbɛ ka a yire. Yɩ nyɛn pɔrɔ, yɩ mɩ tɩ tɩr pɔrɔ. ⁹Yɩ ta de sɛlma ɛ bɩɩ diere libie ’yɔ̃ɔnɔ̃ a yɩ wʊʊr pɔ ɛ, ¹⁰bɩɩ ’mɔɔ wʊɔ tara a sɔr pɔ ɛ, bɩɩ ’mɔɔ fuusɩ ayi ɛ, bɩɩ de nafɔbɔ pʊ̃ɔ ɛ, bɩɩ dadiiraa ɛ, bojũu tʊ̃tʊ̃nɔ̃ jaa sɛɛn naa wʊ sãyar.

¹¹“Yɩn wa kpɛ tẽe jaa pɔ, yɩ sʊʊr kaa nɩrɛ ’lɔ nɩ na de yɩ, yɩ kpɩɛrɛ a wʊ ’yɛr na yɩ wa tɩ yɩn a be. ¹²Yɩn wa kpɛ a yir, yɩ puor a nɩbɛ. ¹³A yir ’lɔ nɩbɛ wa sɔɔ de yɩ, yɩ vɛ̃ ka a yɩ nyã’maar be a ba sɛ̃, tɩchɛ bala ba wa sɔɔ de yɩ ɛ, yɩ lɩɛb a yɩ nyã’maar. ¹⁴Nɩrɛ jaa baa wa sɔɔ de yɩ ɛ bɩɩ chɛl a yɩ ’yɛr ɛ, yɩ kpoor a yɩ gbɛɛ tã-uul bar yɩn wa yire be a tẽe ’lɔ bɩɩ a yir ’lɔ pɔ. ¹⁵Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, Nãaŋmɩn na kãan a Sodom nɩbɛ nɩ a Gomora nɩbɛ nɩbaal a ’yɛr tɔɔrfʊ bɩbir gar a nɩbɛ bala a tẽe ’lɔ̃nɔ̃ pɔ. ¹⁶Yɩ nyɛ, n tʊ̃nɔ̃ yɩ naa fɩka piir na kpɛ jubɛrɛ pɔ kaar, yɩ ɩ yɛ̃n dẽme waba kaar, na yɩ kaara fɩka ŋmama na ba maala dɛɛr ɛ.

¹⁷“Yɩ gu a yɩ mãɛ, ban nyɔɔr yɩn chiin tɩ kʊ a nɩbɛrɛ na ba fɔb yɩ a ba lɔ̃ɔfʊ jiir, ¹⁸ban fɩr yɩn chiin a paal nɩbɛrɛ jie nɩ a nãmɩne yie a n yuor jũu, ka yɩ na di dãasɩɛ kʊ a bala na ɩ a nɩyor. ¹⁹Ba la wa nyɔɔr yɩ chiin a ’yɛr tɔɔr fʊ jie, yɩ ta vɛ̃ ka a wõnõ yɩ a lɛ yɩn tɩ ’yɛrɛ ɛ nɩ a lɛ yɩn na ’yɛr ɛ; bon ’lɔ yɩn na ’yɛr Nãaŋmɩn na wiil yɩ naa a sɔ̃ɔ ’lɔ nɔ̃. ²⁰A ba ɩ yɩn lɛ na ’yɛr ɛ tɩchɛ a yɩ Sãa Nãaŋmɩn Sɩɛ na wiil yɩn a lɛ yɩn na ’yɛr.

²¹“Yɛbɛ na gar ’yɔ̃ɔ yɛbɛ ka ba kʊ wʊ, ka a sãa mɩ gar ’yɔ̃ɔ a wʊ bie. Bibiir kʊ lɛ wõnõ a ba sãamɩne toor ɛ, na ba vɛ̃ ka ba kʊ ba. ²²Nɩrɛ jaa na ’laar yɩ naa yɩn sɔɔ ma jũu, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na sɔɔ ara tɩ ta a baaraa, na nyɛn faafʊ. ²³A tẽe ’lɔ nɩbɛ wa gere yɩ, yɩ yi a be fɔɔ chen tẽyuo; yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩ kʊ yɔ a Isɩral tẽn bar ɛ, tɩchɛ ka a Nɩsaal Bie wa ɛ.

²⁴“Jãjãna ba gar a wʊ wiwile ɛ bɩɩ ka gbãgbaa gar a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ɛ. ²⁵A sɛɛn ɩka a jãjãna wʊ nyɛtãan a wʊ wiwile, ka a gbãgbaa mɩ nyɛtãan a wʊ nɩkpɛ̃ɛ. Ɩ ba bʊɔlɔ na a yir sʊɔ Beeljebul, yodɛɛr buor lɛ ban pãa bʊɔlɔ a yir dẽme!

²⁶“Yɩ ta joro nɩbɛ dãbãɛ ɛ, bon jaa ba be be pɔɔ ka ba kʊ̃ yuo ɛ, bɩɩ bon jaa ba be be sɔɔl ka ba kʊ̃ bɔ̃ɔn ɛ. ²⁷Bon ’lɔ n ’yɛr kʊ yɩ libe pɔ yɩ ’yɛr wʊ chãa pɔ, bon ’lɔ yɩn wʊ ka ba bʊl ’yɛr yɔ̃ɔ pʊɔm ’yɛr mʊɔl wʊ a gaɩ jur. ²⁸Yɩ ta joro a bala na kʊ a ãgãn tɩ kʊ tʊ̃ɔ kʊ a sɩɛ ɛ, tɩchɛ yɩ joro a ’lɔ nɩ na tʊ̃ɔ kʊ a sɩɛ nɩ a ãgãn a bũu dagel ’lɔ pɔ. ²⁹Ba ma dãn tiitasɩ ayi kobsɩ ayi. Tɩchɛ ãsʊɔ kʊ lo tẽe ɛ, ala baa ɩ a yɩ Sãa Nãaŋmɩn bɔfʊ lɛ ɛ. ³⁰Nãaŋmɩn sɔr a yɩ jukɔɔl a jaa bɔ̃ɔ. ³¹A lɛ jũu, yɩ ta joro dãbãɛ ɛ, yɩ tara na tɔ̃nɔ̃ gar a tiitasɩ.

³²“Nɩrɛ jaa na wa ’yɛr ɩka wʊ bɔ̃ɔ ma naa a nɩbɛ niem, ’lɔ lɛ n mɩ na ’yɛr ɩka n bɔ̃ɔ naa a n Sãa na be a saaju niem, ³³tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na chiir ma a nɩbɛ niem, ’lɔ lɛ n mɩ na chiir a n Sãa na be a saaju niem.

³⁴“Yɩ ta tɩɛr ɩka nyã’maar lɛ n waan a wɛr pɔ ɛ; n ba waan nyã’maar ɛ tɩchɛ ootaa lɛ n waan. ³⁵N wan ɩka n wa vɛ̃ ka ‘Bie nɩ sãa ootaa, ka bipɔɔ oo a ma, pɔɔ na oo naa a wʊ bidaba pɔɔ ka a bidaba pɔɔ mɩ oo a wʊ sɩrɛ ma. ³⁶Yir dẽme na lɩɛb ɩ dɔ̃dẽme.’ (Mika 7:6)

³⁷“Nɩrɛ jaa na nʊ̃ a wʊ sãa bɩɩ a wʊ ma gar ma wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a n poturo ɛ, nɩrɛ jaa mɩ na nʊ̃ a wʊ bie bɩɩ bipɔɔ gar ma, wʊ kʊ tʊ̃ɔ ɩ a n poturo ɛ. ³⁸Nɩrɛ ’lɔ mɩ na ba de a wʊ daa tuo turo nɩ ma ɛ, wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a n poturo ɛ. ³⁹Bala na bʊɔrɔ a ba nyɛvʊr na bɔr wʊ naa tɩchɛ bala mɩ na bɔr a ba nyɛvʊr a maa jũu na nyɛ wʊ naa.

⁴⁰“Nɩrɛ ’lɔ jaa na sɔɔ de yɩ, sɔɔn de ma, nɩrɛ ’lɔ jaa mɩ na sɔɔ de ma sɔɔn de a nɩrɛ ’lɔ na tʊ̃ ma. ⁴¹Nɩrɛ ’lɔ jaa na sɔɔ de a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ wʊn ɩ Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ jũu na nyɛn a wʊ sãyar. Nɩrɛ jaa mɩ na sɔɔ de nɩrɛ na ɩ nɩtor wʊn ɩ nɩtor jũu na nyɛn a nɩtor sãyar. ⁴²Nɩrɛ ’lɔ jaa na kʊ a bʊ̃bile banyãna ãsʊɔ kɔ̃’maar nɩ ŋmele wʊ̃n ɩ a n poturbo jũu, yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka a nɩnyɩnɛ kʊ̃ faa a wʊ sãyar ɛ.”

¹Yesu na wa wiil a wʊ poturbo pie nɩ ayi baar, wʊ yin a be chen a Juu nɩbɛ tẽn tɩ wile na wʊ mʊɔlɔ a ’yɛr nʊ̃ɔ a tẽn ala na be a Galilee paal pɔ.

²Jɔɔn na be a nɩpɔɔ die pɔ, tɩ wa wõ lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto na maala, wʊ tʊ̃n a wʊ poturbo bamɩne ³ɩka ba tɩ sʊʊr, “Fʊ̃ʊ lɛ a nɩrɛ ’lɔ nɩ na wa bɩɩ, sɩ chɛlɛ nɩyuo?”

⁴Ka Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ lɩɛb kul tɩ ’yɛr kʊ a Jɔɔn, a lɛ yɩn wõ tɩ nyɛ. ⁵Jɔ̃n nyɛrɛ naa, ka a gbɛrsɩ mɩ chiine, ka kɔ̃kɔ̃n mɩ sa, ka wõn mɩ wõnõ jaa chɛchɛ, ka kũusɩ jɛɔ, ka ’yɛr nʊ̃ɔ mɩ ta a nɔ̃n dẽme. ⁶Pʊpɛl sʊɔ lɛ a ’lɔ na ba baala ma ɛ.”

⁷Ban wa chen baar, Yesu piel ’yɛrɛ a Jɔɔn ’yɛr kʊrɔ a nɩyɔɔ, “Bo lɛ yɩ dɔ̃ɔ kpɛ a mɔgɔ̃ɔ pɔ ɩka yɩ tɩ kaa? A jɩmur a sɛsɛbɛ na dɔ̃ɔnɔ̃ bɩɩ? ⁸Kai, ka bo lɛ yɩ chen ɩka yɩ tɩ kaa? Daba na su bʊ̃vɩɛl lɛ yɩ chen ɩka yɩ tɩ kaa bɩɩ? Nyɛ a bala na ma su bʊ̃vɩɛl ɛ, nãmɩne yie lɛ ba ma be. ⁹Tɩchɛ bo lɛ yɩ chen ɩka yɩ tɩ kaa? Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ bɩɩ? Ɔ̃ɔ, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka wʊ gar Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ. ¹⁰A nyã yele lɛ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka ɩn tʊ̃ naa a n tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ka wʊ de a fʊ nie na wʊ tɩ chɔɔr a fʊ sɔr kʊ fʊ. (Malakaɩ 3:1)¹¹Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka bala jaa pɔɔ na dɔɔ ka a wɛr pɔ, ba ɩ kpɛ̃ɛ gar a Jɔɔn kɔ̃suor ɛ, tɩchɛ ’lɔ mɩ na ɩ a pʊʊr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ gar wʊ naa. ¹²An yi a Jɔɔn Kɔ̃suoro sɔ̃ɔ wa tɩ tãn a dɩna a Nãaŋmɩn Nãalʊ̃ʊ nʊ̃ɔnɔ̃ naa ka a kpãɛn dẽme sɔ̃ɔ wʊ. ¹³A Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ba jaa nɩ a nɛbinãa dɔ̃ɔ ’yɛr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr tɩ tãn a Jɔɔn sɔ̃ɔ. ¹⁴Ala ɩ yɩn sɔɔn de, a anyãna ’lɔ lɛ ɩ a Elaija nɩ naa lɩɛb wa. ¹⁵Nɩrɛ ’lɔ na tara toor wʊ chɛlɛ.

¹⁶“Tɩchɛ bo lɛ ɩn de a dɩna nɩbɛ man? Ba nyɛntãan bibiir na ma jãnɛ a ba dãɛn jiir na ba bʊɔlɔ taa, ¹⁷sɩ pɛɛl a ɩlɛ tɩ yaa sɛɛrɛ bãnɛ ɛ, na sɩ kõnõ kõyiel yaa ŋmara nɩbikʊ̃ɔ ɛ. ¹⁸A Jɔɔn na wa, waa dire ɛ, na waa lɛ nyuro go ɛ, ka ba ’yɛr ɩka sɩdɛɛr lɛ wʊ ɩ. ¹⁹Tɩchɛ ka a Nɩsaal Bie wa na wʊ ma dire tɩ nyuro ka ba ’yɛr ɩka di dire nɩ dãburo lɛ wʊ ɩ, na wʊ ɩ a lõpodierbe nɩ a yelbe-ɩrbɛ baraa. A ma wiil a lɛ Nãaŋmɩn na tor, bala wa nyɛ lɛ a wʊ nɩbɛ na kpɩɛrɛ nɩ yɛ̃.”

²⁰Yesu pʊɔ sɔ̃ɔn naa a tẽn bala nɩbɛ a be a wʊ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ na tʊ̃, tɩchɛ ka baa sɔɔ de wʊ ɛ. ²¹“Nɛbier ben a yɩn Korajin dẽme sɛ̃. Nɛbier mɩ ben a yɩn Betɩsaida dẽme sɛ̃. A a ɩ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ala ɩn tʊ̃ a yɩ jie, mɩ ta tʊ̃n be a lɛ a Tire nɩ a Sidon tẽn pɔ, ban taa lɩɛb a ba tɩɛr na ba su bʊ̃jarsɩ jɛn tãpɩɛl pɔ. ²²Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka a ’yɛr tɔɔrfʊ daar Nãaŋmɩn na kãan a Tire nɩ a Sidon nɩbɛ nɩbaal gar a yɩn. ²³A yɩn Kapenahum dẽme, ban ’mɔɔ yɩn don saaju bɩɩ? Kai, ban suun yɩn a kpĩisɩ tẽe. Ala ɩ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ na tʊ̃ a yɩ pɔ mɩ ta tʊ̃n a Sodom pɔ, a tẽe anyãna naa chɛnɛ na wa tɔ dɩna. ²⁴Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka a ’yɛr tɔɔrfʊ daar Nãaŋmɩn na kãan Sodom nɩbɛ nɩbaal gar a yɩn.”

²⁵A daar ’lɔ̃nɔ̃ Yesu ’yɛr naa, “N dãn a n Sãa Nãaŋmɩn na ɩ a saaju nɩ a tẽe wʊ jaa Soro, bojũu fʊ sɔɔl a yele anyãna a yɛ̃n dẽme sɛ̃ tɩ ir wiil bibiir. ²⁶Ɔ̃ɔ, n Sãa lɛ lɛ ɩ a fʊ pʊpɛl ka fʊ maal.

²⁷“N Sãa den a yele a jaa kʊ, nɩrɛ jaa ba bɔ̃ɔ a Bie ɛ, ka a Sãa ba lɛ ɛ, nɩrɛ jaa mɩ ba bɔ̃ɔ a Sãa ɛ, ka a Bie ba lɛ ɛ, nɩ a bala a Nãaŋmɩn Bie na ir, na wiil ban a Sãa.

²⁸“Yɩ wa a n sɛ̃, yɩn banyã na bal na yɩ tuo tuor ka a wõnõ yɩ, ɩn too yɩn a yɩ pɛ̃n. ²⁹Yɩ de a n daa tuo na yɩ jãn yi a n sɛ̃, bojũu n ɩn jomm sʊɔ, naa siir a n mãɛ a n nyãa pɔ, yɩn nyɛn pɛ̃nfʊ kʊ a yɩ sɩɩr. ³⁰Bojũu a n daa ɩn kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃, ka yɩn tʊ̃ɔ tuo a tuor ala ɩn na kʊ yɩ.”

¹A ba kor ɛ tɩchɛ ka Yesu kpɛ a pʊɔ sãlsɔɔ tala a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar. Kɔ̃ kpɛ̃n a wʊ poturbo, ka ba piel fɔrɔ a bʊ̃bie ɔɔrɔ. ²A Faraseemɩne na wa nyɛ a lɛ, ba sʊʊr a Yesu, “Fʊ nyɛn lɛ na ba tu a nɛbinãa a fʊ poturbo na ɩrɛ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar ɔ?”

³Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yaa kar a Nãaŋmɩn gãn pɔ nyɛ a lɛ a Nãa David na dɔ̃ɔ ɩ nɩ a wʊ nɩbɛ a kɔ̃ na kpɛ ɛ? ⁴Wʊ kpɛ̃n a Nãaŋmɩn yir ka ’lɔ nɩ a wʊ nɩbɛ tɩ de a paanʊ̃ɔ ’lɔ ban ben kʊ Nãaŋmɩn na ba ’wɔb na ba tara sɔr ɛ, ka ala ba ɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrloro tɛɛ ba lɛ ɛ. ⁵Bɩɩ yaa kar a Mosesɩ nɛbinãa pɔ lɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlorbo a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar a puorfʊ yir pɔ na ma tʊ̃ tɩ na baa bʊɔlɔ a lɛ bier ɛ? ⁶Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, nɩrɛ kɔ̃ɔ ben ka na gar a puorfʊ yir. ⁷A Nãaŋmɩn ’yɛr a, ‘Nɩbaal lɛ n bʊɔrɔ, a ba ɩ dʊ̃n yɩn kʊ chʊm kʊ ma ɛ.’ (Hosea 6:6) Yɩn ta bɔ̃ɔ a yele nyã par, yɩ kʊ naa bʊɔlɔ nɩbɛ na ba maal dɛɛr ɛ, ɩka bier lɛ ba maal ɛ. ⁸A maa Nɩsaal Bie lɛ ɩ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Soro.”

⁹Yesu yin a be chen a ba lɔ̃ɔfʊ yir pɔ, ¹⁰tɩ nyɛ daba kɔ̃ɔ nũu na kpi. Ka ba sʊʊr wʊ, “A tara na sɔr ɩka fʊ sãa baal a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar ɔ?” Ba sʊʊr a lɛ bʊɔrɔ ɩka ba nyɛ a wʊ pɔ ’yɛr ’yɛr.

¹¹Yesu sʊʊr naa, “Ala ɩ a yɩ ãsʊɔ tara na pɛr ka wʊ lo bulo pɔ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar, ŋmɛ lɛ fʊn ɩ? A ba ɩ fʊn ir wʊn a bɔɔ pɔ ɛ? ¹²A nɩsaal gar pɛr. A lɛ jũu a sɩ nɛbinãa bar sɔr ɩka fʊ maal vɩla kʊ nɩrɛ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar.”

¹³Wʊ ’yɛr kʊ a daba ’lɔ nũu na kpi, “Tur a fʊ nũu.” A wʊ tur ka a nũu wʊ jaa sa kaara a nũu nyã sʊɔ kaar. ¹⁴A Faraseemɩne yin na ba piel guoro a Yesu kʊfʊ.

¹⁵Yesu na wa bɔ̃ɔn a lɛ ban piel guoro ɩka ba ɩ wʊ, wʊ yin a jie ’lɔ ka nɩyɔɔ jaa turo wʊ. Wʊ sãan a bala an ɔɔrɔ. ¹⁶Tɩ ’yɛr kʊ ba ɩka ba ta ’yɛr a wʊ yele kʊ nɩrɛ jaa ɛ. ¹⁷Wʊ maal a nɩtɔ̃, ka a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr tu a ’yɛ’yɛrɛ Isaiya na ɩ yelmãɛ, ¹⁸“A n tʊ̃tʊ̃nɔ̃ lɛ a nyã ɩn kaa ir, a ’lɔ n na nʊ̃, a ’lɔ a n pʊɔ na pɛlʊ. Ɩn yɔ̃ɔ wʊn a n Sɩɛ, ka wʊ mʊɔl a n ’yɛr tɔɔrfʊ yele kʊ a nɩbɛ ba jaa. ¹⁹Wʊ kʊ tara nɛchɩrɛ bɩɩ ŋmiere chɛlsɩ bɩɩ pɔɔrɔ gɔ̃mɔ̃ yõo ɛ. ²⁰Wʊn siir wʊ mãɛ kʊ a bala na siir a ba mãɛ, tɩ na wʊ maal vɩla kʊ a bala na ba tara sʊ̃nɔ̃ ɛ. Wʊn ara na kpɛ̃ɔ tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn na vɛ̃ ka a nɩbɛ sɔɔ de a Nãaŋmɩn yeltorsɩ. ²¹A wʊ yuor pɔ lɛ a nɩbɛ ba jaa na tara tɩɛrtɔ fʊ jie.” (Isaiya 42:1-4)

²²Ba waan na daba na ɩ jɔ̃ɔ tɩ ɩ wõo na tara sɩdɛbɛ Yesu sɛ̃. Wʊ sãn a daba baal, ka wʊ nyɛrɛ tɩ lɛ ’yɛrɛ jaa chɛchɛ. ²³Nɛɛr ’maan a nɩyɔɔ ka ba sʊrɔ taa ɩka, kaa ’lɔ lɛ ɩ a Nãa David Bie bɩɩ?

²⁴Tɩchɛ a Faraseemɩne na wa wõ a lɛ ba ’yɛr naa, “Wʊ dire na sɩdɛbɛ ka a yire bojũu, a sɩdɛbɛ nãa Beeljebul lɛ kʊ wʊ a kpɛ̃ɔ ka wʊ dire nɩ a sɩdɛbɛ.”

²⁵Yesu na bɔ̃ɔn a lɛ ban tɩɛrɛ, a wʊ ’yɛr kʊ ba, “Tẽe ’lɔ na ŋma dẽdẽme jɛɛrɛ taa kʊ kor ɛ. Tẽe ’lɔ bɩɩ yir kpɛ̃ɛ ’lɔ na ŋma dẽdẽme jɛɛrɛ taa kʊ ara ɛ. ²⁶Ala ɩ a Satan diin Satan kʊ yi na wʊ ŋma dẽdẽme ŋmɛ lɛ a wʊ nãalʊ̃ʊ na ɩ ara? ²⁷Ala ɩ Beeljebul lɛ kʊ ma a kpɛ̃ɔ ka dire nɩ a sɩdɛbɛ, tɩ a bala na ɩ a yɩ poturbo, bo lɛ ba tara dire nɩ a sɩdɛbɛ? A lɛ jũu bala lɛ na ɩ a yɩ ’yɛr tɔɔrbɔ. ²⁸Ala ɩ Satan diin Satan kʊ yi na wʊ ŋma dẽdẽme ŋmɛ lɛ a wʊ nãalʊ̃ʊ na ɩ ara? Ala ɩ Nãaŋmɩn Sɩɛ lɛ kʊ ma a kpɛ̃ɔ ka dire nɩ a sɩdɛbɛ ka a yire wiil ɩka a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ta yɩ naa.

²⁹“Ŋmɩnɛ lɛ nɩrɛ na tʊ̃ɔ ɩ kar kpɛ gãdaa yir de a wʊ bonsɩ, ’lɔ ba de nie lũ a gãdaa nyã tɩ de a wʊ bonsɩ ɛ?

³⁰“Nɩrɛ ’lɔ na ba be a n sɛ̃ ɛ, tara man nɩ ’yɛr, nɩrɛ ’lɔ na ba pʊɔ ma a sɩ kaal lɔ̃ɔ taa ɛ wʊ ma yɛ̃yɛl bar. ³¹A lɛ jũu n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka nɩbɛ na nyɛn yelbier jaa nɩ ’yɛrdɛɛr jaa ban ’yɛr vɛ̃ kʊ fʊ, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na ’yɛr ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ kʊ nyɛ yelbier vɛ̃ kʊ fʊ ɛ. ³²Nɩrɛ ’lɔ jaa na ’yɛr ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔ a maa Nɩsaal Bie na nyɛn yelbier vɛ̃ kʊfʊ, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na ’yɛr ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ kʊ nyɛ yelbier vɛ̃ kʊ fʊ ɛ. Dɩna nɩ daar kɔ̃ɔ.

³³“Ala ɩ tɩɛ vɩɛlɛ na wʊ ma wɔ̃n wɔ̃vɩɛl, ala ɩ tɩɛ ɩn tɩdɛɛr wʊ ma wɔ̃n wɔ̃dɛbɛ. Tɩɛ jaa a wʊ wɔ̃mɔ̃ lɛ ba ma de bɔ̃ɔn wʊ. ³⁴Yɩn waa bibiir! Ŋmɩnɛ lɛ yɩn tʊ̃ɔ ’yɛr ’yɛr vɩɛlsɩ ala ɩ yɩ ɩn yelbe-ɩrbɛ? A ala na sɛɛ a pʊɔ lɛ a nɛɛ ma ’yɛr. ³⁵A nɩsʊ̃ a yelsʊ̃n ala na be a wʊ pʊɔm lɛ wʊ ma ’yɛr, ka a nɩdɛɛr mɩ ma ’yɛr a yeldɛbɛ ala na be a wʊ pʊɔm. ³⁶Yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, a ’yɛr tɔɔrfʊ daar, nɩrɛ jaa na man ’yɛrdɛɛr ’lɔ jaa bʊrɔ na dɔ̃ɔ yi a wʊ nɛɛ pɔ. ³⁷A fʊ ’yɛrbie lɛ na wiil a lɛ fʊn be, naa wiil a fʊ sɔ̃ɔnaa.”

³⁸Be lɛ ka a nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne bamɩne ’yɛr, “Wiwile, sɩ bʊɔrɔ na ɩka sɩ nyɛ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ na ɩ jãnɛ a fʊ jie.”

³⁹Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “A yɩn banyãna na ɩ a putudẽme nɩ sɛ̃sɛ̃nbɛ tɩ bʊɔrɔ ɩka n tʊ̃ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ka a na ɩ jãnɛ, tɩchɛ yɩ kʊ̃ nyɛ ãsʊɔ jaa ɛ ka a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Jona jãnɛ ba lɛ ɛ. ⁴⁰Nɩtãa lɛ a Jona na dɔ̃ɔ gã a jãnele pʊɔm ber ata nɩ tãsɔɔ gbulo ata lɛ mɩ lɛ a Maa Nɩsaal Bie mɩ na gã a yaa pɔ ber ata nɩ tãsɔɔ gbulo ata. ⁴¹A ’yɛr tɔɔrfʊ daar Ninive nɩbɛ na yin ’yɔ̃ɔ a yɩn dɩna nɩbɛ ’yɛr, bojũu ba lɩɛb a ba tɩɛr a Jona na dɔ̃ɔ ’yɛr a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ ba, tɩchɛ yɩ kaa, a ’lɔ na gar a Jona ben ka. ⁴²A pɔɔ nãa na yin be a par a ’yɛr tɔɔrfʊ daar na wʊ wa ’yɔ̃ɔ a yɩn dɩna nɩbɛ ’yɛr, bojũu wʊ dɔ̃ɔ yi be a tẽtɛɛr wa chɛl a Nãa Solomon yɛ̃ ’yɛr, tɩchɛ yɩ kaa a ’lɔ na gar a Solomon ben ka.

⁴³“Sɩdɛɛr wa yɩ nɩrɛ pɔ, wʊ ma chen dãlpʊʊr pɔ tɩ bʊɔrɔ pɛ̃nfʊ jie ’lɔ baa wa nyɛ ɛ, ⁴⁴wʊ ma ’yɛr naa ɩn lɩɛb kul a yir ’lɔ pɔ ɩn dɔ̃ɔ yɩ. Wʊ wa nyɛn a yir ka wʊ ɩ yirkpolo na wʊ vɩɛlɛ, ⁴⁵ka wʊ chen tɩ bʊɔl sɩdɛbɛ ayopõi na tara a putuo gar wʊ ka ba tɩ kpɩɛrɛ a be. Ka a nɩrɛ nyã pãa ɩ dɛɛr gar a lɛ wʊn dɔ̃ɔ be. Lɛ lɛ an kaara a yɩn putudẽme a dɩna.”

⁴⁶Wʊn chɛnɛ ’yɛrɛ nɩ a nɩyɔɔ, a wʊ ma nɩ a wʊ yɛɛr wa ben yõo bʊɔrɔ ɩka ba nyɛ wʊ. ⁴⁷Nɩrɛ ãsʊɔ ’yɛr kʊ wʊ, “Nyɛ a fʊ ma nɩ a fʊ yɛɛr lɛ be yõo bʊɔrɔ ɩka ba nyɛ fʊ.” ⁴⁸Tɩchɛ Yesu sʊʊr a nɩrɛ ’lɔ na ’yɛr a ’yɛr kʊ wʊ, “An lɛ a ɩ ma nɩ ba boo lɛ ɩ a n yɛɛr?” ⁴⁹Wʊ lɩɛb tur a wʊ poturbo nũu tɩ ’yɛr, “Nyɛ a n ma nɩ a n yɛɛr! ⁵⁰Nɩrɛ ’lɔ jaa na maala a lɛ a n Sãa na be a saaju na bʊɔrɔ lɛ ɩ a n yɛɛr nɩ a n ma.”

¹A daar ’lɔ̃nɔ̃ Yesu yin a yir pɔ tɩ jãnɛ a man kõkoor. ²A nɩyɔɔ na lɔ̃ɔ jũu wʊ kpɛ̃n jɛ̃ a gboro pɔ, tɩchɛ ka a nɩyɔɔ ara a man kõkoor. ³Sʊkpar lɛ wʊ lɔɔrɔ wile nɩ ba yelyɔɔ, “Yɩ chɛlɛ, kʊɔraa lɛ yin wʊ bʊ̃bʊrɔ bʊrfʊ jie. ⁴Wʊ tɩ yaara na yʊɔrɔ nɩ ka amɩne lo sɔr pɔ, ka lubil tuur di. ⁵A bʊ̃bie amɩne mɩ lon kʊsɩr pãn ju naa bul tɩ kpi bojũu tãn ba waa ɛ. ⁶Tɩchɛ a mɔ̃tɔ̃ɔ na wa nyãa, a bʊ̃bulo jʊɔl naa kpi, bojũu a ba ba nyɩbɛ ɛ. ⁷Ka amɩne mɩ lo gʊʊr pɔ ’mataa bul ka a gʊʊr nʊ̃ɔ fãɩn ba. ⁸Tɩchɛ amɩne mɩ lon kɔjɔ̃ pɔ bul dɔɔ jur kɔbaa, amɩne lɩjaata amɩne lɩjɛr nɩ pie. ⁹Nɩrɛ ’lɔ na tara toor wʊ chɛlɛ.”

¹⁰A poturbo wan a wʊ sɛ̃ wa sʊʊr, “Bo lɛ so fʊn ma lɔɔrɔ a sʊkpar kʊrɔ ba?”

¹¹Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn ’lɔ ɩn vɛ̃ naa ka yɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ yelsɔɔlsɩ tɩchɛ a bala na chɛ sʊkpar lɛ n lɔɔrɔ kʊrɔ ba. ¹²Nɩrɛ ’lɔ jaa na tara Nãaŋmɩn tɩɛr, Nãaŋmɩn na vɛ̃n ka a nɩnyɩnɛ bɔ̃ɔfʊ pʊɔ ’yɔ̃ɔ, tɩchɛ a bala jaa na ba bʊɔrɔ a wʊ bɔ̃ɔfʊ ɛ, Nãaŋmɩn na pɔɔn a ba tɩɛr. ¹³A par nɩ nyã ɩn lɔɔrɔ a sʊkpar kʊrɔ ba, ba ma kaa naa tɩ maa nyɛ ɛ, na ba ma wõ tɩ maa bɔ̃ɔ a par ɛ. ¹⁴Bala ’lɔ an ɩn yelmãɛ ɩka a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Isaiya na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩka, ‘A nɩbɛ banyã na ma wõ naa tɩ ba kʊ̃ bɔ̃ɔ a par ɛ, ban ma kaa naa tɩ ba kʊ̃ nyɛ ɛ. ¹⁵A nɩbɛ banyã nyãn dar naa ka a ba tobo pɔɔ baa wõnõ ɛ, na ba ũu a ba nɩbie, ka lɛ ba lɛ ɛ, ban taa kãan naa a ba nɩbie na ba wõn a ba tobo, na ba bɔ̃ɔ a par, na ba lɩɛb wa ka n sãa ba.’ (Isaiya 6:9, 10)¹⁶Tɩchɛ yɩn ’lɔ, yɩ ɩn bɔɔsʊ̃n dẽme, a yɩ nɩbie na nyɛ, ka a yɩ tobo mɩ wõ. ¹⁷Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ yɔɔ nɩ nɩtorsɩ yɔɔ ta bʊɔrɔ na ɩka ba nyɛ bon ’lɔ yɩn nyɛ tɩchɛ baa nyɛ ɛ, na ba ta wõ bon ’lɔ yɩn wõ tɩchɛ baa tʊ̃ɔ wõ ɛ.

¹⁸“Yɩ pãa chɛlɛ a kʊɔraa sʊkpa par, ¹⁹Nɩrɛ ’lɔ jaa na wõ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr tɩ ba bɔ̃ɔ a par ɛ, a dɛɛr sʊɔ ma wan wa ir a bon ’lɔ na bʊr a wʊ nyãa pɔ, a bʊ̃bie anyã lɛ, a ala na lo a sɔr pɔ. ²⁰Ala mɩ na lo a kʊsɩr pãn ju lɛ a nɩrɛ ’lɔ na wõ a ’yɛr sɔɔ de fɔfɔɔ jaa nɩ pʊpɛl, ²¹tɩchɛ a nɩrɛ nyã ba ba nyɩbɛ ɛ, na wʊ di kãnyir ara bãlãa, a lɛ jũu wõm bɩɩ bɛɛr kaa wa pɔɔ wʊ a ’yɛr jũu, a nɩrɛ nyã ma lo naa. ²²A bʊ̃bie ala mɩ na lo a gʊʊr pɔ, ’lɔ lɛ a nɩrɛ ’lɔ na wõ a ’yɛr tɩ nʊ̃ a wɛr ju nyɛvʊr yelwõnsɩ nɩ a wɛr ju bʊ̃bʊɔrsɩ fãɩn a ’yɛr ka waa dɔɔ bie ɛ. ²³Tɩchɛ a bʊ̃bie ala na lo a kɔjɔ̃ pɔ lɛ a nɩrɛ nyã na wõ a ’yɛr bɔ̃ɔ a par, ’lɔ lɛ wɔ̃ wɔ̃mɔ̃ dɔɔ jur, amɩne kɔbaa, amɩne lɩjaata amɩne mɩ lɩjɛr nɩ pie.”

²⁴Yesu lɛ lɔb a sʊkpa ãsʊɔ kʊ ba, “Nɩtɔ̃ lɛ ɩn de a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ man. Nɩrɛ ãsʊɔ lɛ bʊr bʊ̃bivɩɛl a wʊ pʊɔ pɔ, ²⁵nɩrɛ jaa na wa gã gur baar, a dɔ̃sʊɔ wan wa bʊr mɔɩ ’yɔ̃ɔ a chi pɔ tɩ na wʊ kul. ²⁶A sɔ̃ɔ ’lɔ a chi na wa tɩ bulo ka a mɔɩ mɩ bul puro.

²⁷“A daba tʊ̃tʊ̃nbɔ wan wa sʊʊr wʊ, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, a ba ɩ bʊ̃bivɩɛl lɛ fʊ bʊr a pʊɔ pɔ ɛ; tɩ nyɛ a mɔɩ mɩ yi?’ ²⁸Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘Dɔ̃sʊɔ lɛ tʊ̃ a lɛ.’ A tʊ̃tʊ̃nbɔ sʊʊr wʊ, ‘Fʊ bʊɔrɔ na ɩka sɩ chen tɩ vɔ̃ a mɔɩ bar bɩɩ?’

²⁹“Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘Kai, yɩn be vɔ̃nɔ̃ a mɔɩ, yɩn wa vɔ̃n a chi mɩ bar. ³⁰Yɩ bar ka a ’mataa nʊ̃ɔ tɩ tãn a ŋmafʊ daar, ɩn ’yɛr kʊ a ŋmaŋmarba ka ba dɔ̃ɔ vɔ̃ a mɔɩ lũ lũ chʊm bar tɩ ŋma a chi ’yɔ̃ɔ a n boor pɔ.’ ”

³¹Yesu lɛ lɔb a sʊkpa ãsʊɔ kʊ ba go, “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kaara naa fɩka kɔ̃kɔ̃ɔ bir nɩrɛ na de bʊr a wʊ pʊɔ pɔ. ³²’Lɔ lɛ a bʊ̃bie a jaa pɔ bʊ̃bile tɩchɛ ’lɔ wa nʊ̃ɔ, ’lɔ lɛ ma ɩ a tɩɩr a jaa pɔ tɩkpɛ̃ɛ, ka lubil ma ’yɔ̃ɔ choor a wʊ ju.”

³³Wʊ lɛ lɔb a sʊkpa ãsʊɔ kʊ ba, “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kaara naa fɩka dãbɩl pɔɔ na de ’yɔ̃ɔ jɔ̃ yɔɔ pɔ ka a ir vʊ̃.”

³⁴Yesu den sʊkpar ’yɛrɛ kʊrɔ nɩ a nɩyɔɔ a yelsɩ anyã, wʊ maa ’yɛr ’yɛr kʊ ba ka waa lɔb sʊkpa ɛ. ³⁵A nyã lɛ na wiil ɩka a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ na dɔ̃ɔ ’yɛr ɩn yelmãɛ, “Ɩka ɩn ma den a n nɛɛ lɔɔrɔ nɩ sʊkpar naa wiil yɩ yelsɩ ala na sɔɔl a wɛr pielfʊ daar.” (Yiel Gãn 78:2)

³⁶Wʊ yin a nɩyɔɔ pɔ kpɛ a yir, ka a wʊ poturbo wa a wʊ sɛ̃ wa ’yɛrɛ, wiil sɩ a mɔɩ na be a pʊɔ pɔ sʊkpa par.

³⁷Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “A nɩrɛ ’lɔ na bʊr a bʊ̃bivɩɛl lɛ a maa Nɩsaal Bie. ³⁸A pʊɔ lɛ ɩ a wɛr. A bʊ̃bivɩɛl lɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ bibiir. A mɔɩ lɛ a bala na ɩ a dɛɛr sʊɔ bibiir. ³⁹A dɔ̃sʊɔ ’lɔ mɩ na bʊr lɛ ɩ a tɩɩ. A ŋmafʊ lɛ ɩ a wɛr baarfʊ daar, a ŋmaŋmarba lɛ ɩ a Nãaŋmɩn malakasɩ.

⁴⁰“Lɛ ban na chʊm a mɔɩ bũu pɔ ka a di, lɛ mɩ lɛ na ɩ a wɛr baarfʊ daar. ⁴¹A maa Nɩsaal Bie na tʊ̃n a n malakasɩ ka ba wa tuur a nɩsʊ̃n a nãalʊ̃ʊ pɔ, tɩchɛ a bala jaa na vɛ̃ ka a nɩbɛ maala yelbier nɩ yelbe-ɩrbɛ ba jaa ’mataa bar. ⁴²Ka ba lɔb ba ’yɔ̃ɔ bũu dagel pɔ, be lɛ ban kõnõ ɔɔrɔ nɩ nyɩmɛ. ⁴³A bala na tor na chaar naa mɔ̃tɔ̃ɔ kaar a ba Sãa nãalʊ̃ʊ pɔ. Nɩrɛ ’lɔ na tara tobo wʊ chɛlɛ.

⁴⁴“A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kaara naa fɩka nɩrɛ na nyɛ nãbonsɩ pʊɔ pɔ ’mɔɔ sɔɔl tɩchɛ ka a wʊ pʊɔ pɛl, ka wʊ tɩ da a wʊ bonsɩ a jaa wʊn tara tɩ dãn a puo.

⁴⁵“A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ lɛ kaara naa fɩka nɩrɛ na yʊɔrɔ bʊɔrɔ kʊsɩvɩɛl, ⁴⁶wʊn wa nyɛ a ãsʊɔ daa na be tuo, wʊ tɩ dãn a wʊ bonsɩ a jaa tɩ dãn.

⁴⁷“A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ lɛ nyɛntãan fɩka lɔyaar ban lɔb ’yɔ̃ɔ man pɔ, kʊ nyɔɔr jãdẽdẽme. ⁴⁸A lɔyaar na wa sɛɛ ba tɔɔn yin a gogoro ju, tɩ jãnɛ tuur a jãsʊ̃n ’yɔ̃ɔ a pɛr pɔ, tɩ lɔb a jãdɛbɛ bar. ⁴⁹Lɛ lɛ an be a wɛr baarfʊ daar. A Nãaŋmɩn na tʊ̃n a wʊ malakasɩ ka ba wa tuur a nɩdɛbɛ yin a nɩmɩn pɔ, ⁵⁰tɩ na ba lɔb a nɩdɛbɛ ’yɔ̃ɔ a bũu dagel pɔ, be lɛ ban kõnõ tɩ ɔɔrɔ nyɩmɛ.

⁵¹“Yɩ bɔ̃ɔn a yelsɩ anyã na a jaa par ɔ?” Ka ba ’yɛr, “Ɔ̃ɔ.”

⁵²Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “A nɛɛ wile ãsʊɔ jaa ban wiil ka wʊ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ yele kaara naa fɩka yir sʊɔ na de bʊ̃paalaa nɩ bʊ̃koro yin a wʊ boor pɔ.”

⁵³Yesu na wa wiil a sʊkpar anyã par, wʊ yin a be. ⁵⁴Wʊ wan a wʊ mãɛ paal pɔ tɩ piel wile a nɩbɛ a ba lɔ̃ɔfʊ jiir, ka nɛɛr ’maa ba ka ba ’yɛr, “Nyɛ lɛ a daba nyã nyɛ a yɛ̃ nyã nɩ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ a nyã? ⁵⁵A ba ɩ a mɩmɩɛrɛ bidaba lɛ ɛ? A ba ɩ a wʊ ma lɛ ba bʊɔlɔ a Mɛɛr ɛ? A ba ɩ a wʊ yɛɛr nɩ Jemesɩ nɩ Josefʊ nɩ Simon nɩ Judas ɛ? ⁵⁶A ba ɩ sɩn nɩ a wʊ yɛpɔbɔ ba jaa lɛ ’mataa be a ka ɛ? Nyɩnɛ lɛ a daba nyã nyɛ a kpɛ̃ɔ nyã?” ⁵⁷Tɩ na ba tɔr a wʊ yele. Tɩchɛ ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ nyɛrɛ na ’yɔ̃ɔfʊ jie jaa tɩchɛ a wʊ mãɛ tẽe nɩ a wʊ mãɛ yir pɔ, wʊ maa nyɛ ’yɔ̃ɔfʊ ɛ.”

⁵⁸Ban ba sɔɔ de wʊ jũu, waa tʊ̃ɔ tʊ̃ nɛ’maa tʊ̃yɔɔ a be ɛ.

¹A ber ala pɔ, a Hɛrɔd na ɩ a Galilee nãa wõn a Yesu yele ²na wʊ ’yɛr kʊ a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ, “Jɔɔn Kɔ̃suor lɛ tɔ̃ɔ ir ɩ vʊr, ala lɛ so ka wʊ tara a kpɛ̃ɔ tʊ̃nɔ̃ nɩ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ anyãna.”

³A Nãa Hɛrɔd vɛ̃n ka ba nyɔɔ Jɔɔn lũ ’yɔ̃ɔ nɩpɔɔ die pɔ a wʊ yɛbɛ Filip pɔɔ Hɛrɔdiyas jũu. ⁴Bojũu Jɔɔn ma ’yɛrɛ na kʊrɔ wʊ ɩka, “A ba tara sɔr ka fʊ kul wʊ ɛ.” ⁵Hɛrɔd ta bʊɔrɔ na a wʊ kʊ fʊ tɩ joro a Juu nɩbɛ dãbãɛ bojũu ba sɔɔn ɩka wʊ ɩn Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ.

⁶A Hɛrɔd dɔɔfʊ bɩbir dãɛn daar, a Hɛrɔdiyas bipɔɔ sɛn bãnɛ a nɩyɔɔ niem, ka a Hɛrɔd pʊɔ pɛl ⁷yɔɔ jaa ka wʊ ’yɔ̃ɔ nɛɛ kʊ a pɔɔbile, “Sʊɔr ma bon jaa fʊn bʊɔrɔ ɩn kʊ fʊ naa.” ⁸A wʊ ma wiil wʊn a bon ’lɔ wʊn na sʊɔr, ka wʊ ’yɛr, “N bʊɔrɔ na ɩka fʊ ’yɔ̃ɔ a Jɔɔn Kɔ̃suor ju a la’yɛlma pɔ kʊ ma a pʊ̃pãanyãna.” ⁹A nãa pʊɔ sɔ̃ɔ naa, tɩchɛ wʊn faa ’yɔ̃ɔ a nɛɛ a nɩyɔɔ niem ɩka a lɛ a pɔɔbile na bʊɔrɔ a ɩ. ¹⁰Wʊ tʊ̃n ka ba ŋmaa a Jɔɔn ju a nɩpɔɔ die pɔ. ¹¹Ba ’yɔ̃ɔn a ju a la’yɛlma pɔ wa kʊ a pɔɔbile, ka wʊ de kʊ a wʊ ma. ¹²Jɔɔn poturbo wan wa ’mɔɔ a ãgãn tɩ ũu tɩ na ba tɩ ’yɛr kʊ a Yesu.

¹³A Yesu na wa wõ a nɩtɔ̃, wʊ kpɛ̃n a gboro chen jiyuo ’lɔ wʊ yõ. Tɩchɛ a nɩyɔɔ na wa wõ a nɩtɔ̃ ba yin a tẽn ala pɔ bɩɛr wʊ nɩ gbɛɛ chen a be. ¹⁴Wʊn wa yi a gboro pɔ, wʊ nyɛn nɩyɔɔ ka nɩbaal kpɛ wʊ tɩchɛ ka wʊ sãa a ba baalsɩ.

¹⁵Mɔ̃tɔ̃ɔ na wa mʊrɔ, a poturbo wa ’yɛr kʊ wʊ, “A ka ɩn mɔgɔ̃ɔ pɔ ka a sɔ̃ɔ mɩ po, bar a nɩbɛ sɔr ka ba chen a tẽbil pɔ, tɩ da bʊ̃diir di.”

¹⁶Yesu ’yɛr kʊ ba, “A ba sɛɛ ɩka ba chen ɛ, yɩ kʊ ba bʊ̃kɔ̃ɔ ka ba di.”

¹⁷Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “Paanʊ̃ɔsɩ anũu nɩ jãmɛ ayi tɛɛ lɛ sɩ tara.”

¹⁸Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ de wa kʊ ma.” ¹⁹Wʊ vɛ̃n ka a nɩyɔɔ banyãna jɛ̃ tẽe. Wʊ den a paanʊ̃ɔsɩ anũu nɩ a jãmɛ ayi ala dʊl kaa saaju tɩ puor Nãaŋmɩn yãan tɩ na wʊ ŋma de kʊ a poturbo ɩka ba de põ a nɩbɛ. Ka a poturbo de põ a nɩbɛ. ²⁰Ba jaa din tɩɩ tɩchɛ ka a poturbo wob a bʊ̃ŋmaarsɩ ala na chɛ sɛɛ pɛr pie nɩ ayi. ²¹A bala na di tɩɩ tɛɛ ɩn dɔɔr tur anũu ka pɔbɔ nɩ bibiir ba pʊɔ ɛ.

²²Ajienaa lɛ, wʊ vɛ̃n ka a poturbo kpɛ a gboro gɔ̃ɔ a man gɔ̃ɔn tɩchɛ ka wʊ vɛ̃ ka a nɩbɛ yaar. ²³Wʊn wa wɛl a nɩbɛ baar, wʊ don a tɔ̃ɔ ju ɩka wʊ tɩ sʊɔr Nãaŋmɩn. Jãanʊɔr na wa ta, wʊ chɛnɛ na be a be a wʊ yõ. ²⁴Tɩchɛ a kɔ̃sɛbɛ ŋmen a gboro dãdaal chiin tɛɛr ka wʊ jãan a man nɛɛ, bojũu a kɔ̃sɛbɛ fɔ̃ɔ gar ba naa.

²⁵A wɛr na wa chaara wa la la la ba nyɛn a Yesu na chiine a kʊ̃ɔ ju waara a ba sɛ̃. ²⁶A poturbo na wa nyɛ a Yesu na chiine a kʊ̃ɔ ju waara a ba sɛ̃, dãbãɛ kpɛ ba naa, ka ba kõ ’yɛr, “Kpĩin lɛ!”

²⁷Tɩchɛ ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ tara kãnyir, maa lɛ, yɩ ta joro dãbãɛ ɛ.”

²⁸Pita ’yɛr kʊ wʊ, “N Soro, ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ vɛ̃ ka chiine a kʊ̃ɔ ju wa a fʊ sɛ̃.”

²⁹Ka wʊ ’yɛr wʊ, “Wa,” ka Pita yi a gboro pɔ piel chiine a kʊ̃ɔ ju waara a Yesu sɛ̃. ³⁰Pita na nyɛ a sɛsɛbɛ na furo yɔɔ dãbãɛ kpɛ wʊ naa, ka wʊ piel mʊrɔ a kʊ̃ɔ pɔ, ka wʊ bʊɔl, “N Soro, faa ma.”

³¹Ajienaa lɛ, a Yesu tur a wʊ nũu nyɔɔ wʊ tɩ ’yɛr, “Fʊ̃ʊ sɔɔfʊ na ba jã bon ɛ, bo so ka fʊ baala?”

³²Ban wa kpɛ a gboro pɔ baar ka a sɛsɛbɛ ŋmaa jaa jomm. ³³A bala na be a gboro pɔ gbur dumo puor wʊ tɩ ’yɛrɛ, “Yelmãɛ, fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Nãaŋmɩn Bie.”

³⁴Ban wa gɔ̃ɔ a man baar ba chen a Genesaretɩ wɛr pɔ. ³⁵A tẽe ’lɔ dẽme na wa wõ a wʊ yele ba ’yɛr lʊɔr a paal ’lɔ wʊ jaa na ba waan bala jaa an ɔɔrɔ, ³⁶na ba wa sʊɔrɔ ɩka ba sɩɩr a wʊ fuu nɛɛ, a bala jaa na sɩɩr a fuu nɛɛ sa naa.

¹A Faraseemɩne nɩ a nɛɛ wiwiilbe bamɩne na yi a Jerusalɛm wan a Yesu sɛ̃ wa sʊʊr wʊ, ²“Ŋmɩnɛ a fʊ poturbo ba turo a sɩ sãakpãmɩne wiilfʊ ɛ? Ba maa pɛɛ a ba nuur tɩ di ɛ.”

³Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Ŋmɩnɛ ka yɩ sɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nɛbinsɩ tɩ na yɩ turo a yɩ mãɛ wiilfʊ? ⁴Nãaŋmɩn ’yɛr naa, ‘’Yɔ̃ɔnɔ̃ a fʊ sãa nɩ a fʊ ma,’ (A Yifʊ Gãn 20:12) ka ‘Nɩrɛ jaa wa pɔ ’yɔ̃ɔ a wʊ sãa bɩɩ a wʊ ma, ba kʊ wʊ.’ (A Yifʊ Gãn 21:17)⁵Tɩchɛ yɩn ’yɛr ɩka nɩrɛ ’lɔ jaa na ’yɛr a wʊ sãa bɩɩ ma ɩka, sʊ̃ʊfʊ ’lɔ jaa ɩn tara naa kʊ fʊ, n den kʊ Nãaŋmɩn. ⁶Tɩchɛ na waa de a wʊ bʊ̃tarsɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ nɩ a a wʊ sãa ɛ, yɩn ɩ a lɛ, yɩ sɔ̃ɔn Nãaŋmɩn nɛɛ, tɩ na yɩ turo a yɩ mãɛ binfʊ. ⁷Yɩn nɛɛr ayi dẽme! Isaiya ’yɛr yelmãɛ nɩ wʊn dɔ̃ɔ ’yɛr ɩka, ⁸‘A nɩbɛ banyãna den a ba nɛɛr ’yɔ̃ɔnɔ̃ nɩ ma tɩchɛ a ba nyãn pɔ, ba tɔɔn jãan ma. ⁹A ba puorfʊ ba tara tɔ̃nɔ̃ kʊ ma ɛ, nɩsaal wiilfʊ lɛ ba wile.’ ” (Isaiya 29:13)

¹⁰Yesu bʊɔl a nɩyɔɔ a ba wa a wʊ sɛ̃, ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chɛlɛ na yɩ bɔ̃ɔ a par. ¹¹A ba ɩ bon ’lɔ na ma tu a nɩsaal nɛɛ pɔ kpɛ lɛ ma sɔ̃ɔ wʊ ɛ, tɩchɛ bon ’lɔ na ma yɩ a nɩsaal nɛɛ pɔ lɛ ma sɔ̃ɔ wʊ.”

¹²A poturbo wa ’yɛr kʊ wʊ, “Fʊ bɔ̃ɔn naa an kpɛ a Faraseemɩne ban wõ a ’yɛr nyã fʊn ’yɛr ɔ?”

¹³Ka wʊ ’yɛr, “Tɩɛ ’lɔ jaa a n Sãa na be a saaju na ba sɛl ɛ, ɩn vʊ̃ɔ wʊn bar. ¹⁴Yɩ bar ba, jɔ̃n lɛ tɔɔrɔ jɔ̃n. Jɔ̃ɔ wa tɔɔrɔ a wʊ jɔ̃ɔ tɔ sʊɔ ba jaa ma lon bɔɔ pɔ.”

¹⁵Tɩchɛ ka Pita ’yɛr kʊ wʊ, “Wiil a sʊkpa nyã par kʊ sɩ.”

¹⁶Be lɛ wʊ ’yɛr, “A yɩn mɩ na ɩ a n poturbo ba bɔ̃ɔ a par ɛ? ¹⁷Yaa bɔ̃ɔ ka bon ’lɔ jaa na tu a nɛɛ pɔ kpɛ a pʊɔ pɔ ma tun a par bɔɔ pɔ yi bɩɩ? ¹⁸Tɩchɛ bon ’lɔ na ma yi a nɛɛ pɔ, yin a tɩɛr pɔ, anyãna lɛ ma sɔ̃ɔ a nɩsaal. ¹⁹A nɩsaal tɩɛr pɔ lɛ a tɩɛr dɛbɛ ma yi, nɩrɛ kʊfʊ, pɔɔdeyele, sɛ̃sɛ̃yele, nãnyiyele, jir dãasɩɛ, nɩ a gagaryele ma be. ²⁰A anyãna lɛ a bonsɩ ala na ma sɔ̃ɔ a nɩsaal tɩchɛ nɩrɛ na din nũdɛbɛ ba sɔ̃ɔnɔ̃ wʊ ɛ.”

²¹Yesu yin a be chen a Tire paal nɩ Sidon paal pɔ. ²²Be lɛ a pɔɔ na yi a Kanaan paal pɔ yi piel ŋmiere chɛlsɩ, “N Soro kaa a n nɩbaal David Bie, a sɩdɛɛr lɛ tara a n bipɔɔ.” ²³Tɩchɛ a Yesu ba ’yɛr ’yɛr jaa kʊ wʊ ɛ. Ka a wʊ poturbo wa ’yɛr kʊ wʊ, “Dii wʊ bar, wʊ pɔɔrɔ sɩn gɔ̃mɔ̃.” ²⁴Ka wʊ ’yɛr, “A piir ala na bɔr a Isɩral nɩbɛ pɔ tɛɛ ’yɔ̃ɔ lɛ ba tʊ̃ ma.” ²⁵Tɩchɛ ka a pɔɔ wa gbur dumo a wʊ niem ’yɛr, “N Soro, sʊ̃ʊ ma.” ²⁶Ka a Yesu ’yɛr, “A ba sɛɛ ɩka fʊ de bibiir bʊ̃diir lɔb ’yɔ̃ɔ baar ɛ.” ²⁷Ka a pɔɔ ’yɛr, “Ɔ̃ɔ, n Soro, a baar gba ma dire na a bʊ̃di pʊr pʊr ala na ma ŋmara loro a ba nɩkpɛ̃ɛ dakɔɔ pĩlem.” ²⁸Ka Yesu ’yɛr kʊ a pɔɔ, “Pɔɔ, a fʊ sɔɔfʊ bɛrma naa! A ɩ kʊ fʊ a lɛ fʊn bʊɔrɔ.” A wʊ bipɔɔ sa naa a dẽdẽe daa ’lɔ̃nɔ̃.

²⁹Yesu na wa yi a be, wʊ den a Galilee man yal kõkoor ’lana, na wʊ tɩ do tɔ̃ɔ ju jãnɛ. ³⁰A nɩyɔɔ tara na a nɩbɛ gbɛɛ na kpi kpi, nɩ jɔ̃n, nɩ a gbɛrsɩ, nɩ a wõn ’matãan baalsɩ yɔɔ waan a wʊ sɛ̃. Ba wa bin ban a wʊ niem a wʊ sãa a ba jaa baalsɩ. ³¹Nɛɛr ’maan a nɩbɛ ban wõ ka a wõn ’yɛrɛ, ka a gbɛrsɩ sa chiine ka a bala a gbɛɛ nɩ na kpi kpi mɩ sa ka a jɔ̃n mɩ nyɛrɛ. Ka ba dãna a Isɩral nɩbɛ Nãaŋmɩn.

³²Yesu bʊɔl a wʊ poturbo wa ’yɛr kʊ ba, “Nɩbaal kpɛ ma naa nɩ a nɩyɔɔ banyãna bojũu ba ben a n sɛ̃ ber ata tɩ ba di bon jaa ɛ, n ba bʊɔrɔ ɩka n vɛ̃ ka ba lɩɛb chiine kɔ̃ ɛ, amɩne ban wa lon sɔr pɔ.”

³³Ka a wʊ poturbo ’yɛr kʊ wʊ, “Nyɛ lɛ sɩn nyɛ paanʊ̃ɔ a dãlpʊɔ nyã pɔ tʊ̃ɔ kãan a nɩyɔɔ banyãna?”

³⁴Ka Yesu sʊʊr ba, “Paanʊ̃ɔ aŋmɩnɛ lɛ yɩ tara?” Ka ba ’yɛr, “Ayopõi nɩ jãmɛ bãlãa.”

³⁵Wʊ vɛ̃n ka a nɩbɛ jãnɛ tẽe. ³⁶Ka wʊ pãa de a paanʊ̃ɔsɩ ayopõi nɩ a jãbãlãa ala na wʊ puor Nãaŋmɩn yãan, tɩ na wʊ ŋma de kʊ a wʊ poturbo, ka ba de põ a nɩbɛ. ³⁷Ba jaa din tɩɩ, ka a poturbo wob a bʊ̃ŋmaar ’yɔ̃ɔ pɛr ayopõi. ³⁸A bala na di ɩn dɔɔr tur anaar, ka pɔbɔ nɩ bibiir nũu ba pʊɔ ɛ. ³⁹Wʊn wa vɛ̃ ka a nɩbɛ yaar baar wʊ kpɛ̃n a gboro na wʊ chen Magadan paal pɔ.

¹A Faraseemɩne nɩ a Saduseemɩne wan ɩka ba bɛɛr Yesu kaa na ba ’yɛrɛ, “Wiil sɩ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ na ɩ jãnɛ na yi a saaju.”

²Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Ala wa ɩ jãanʊɔr lɛ, yɩ ma ’yɛr ɩka a wɛr chaar naa bojũu a saaju mʊ̃ɔ naa. ³Ala wa ɩ bibio lɛ, yɩ ma ’yɛr ɩka saa na wan a dɩna, a julõjuur sɔb naa ka saa koro. Yɩ ma kãan a saaju tɩ ’yɛr ɩka saa na wan bɩɩ wʊ kʊ̃ wa ɛ, yɩ bɔ̃ɔn a tẽe nɩ a saaju ’yɛr ma ’yɛr, ŋmɩnɛ a yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ bɔ̃ɔ a jãnsɩ a dɩna ɛ? ⁴Yɩn yelbe-ɩrbɛ nɩ sɛ̃sɛ̃nbɛ lɛ bʊɔrɔ ɩka n tʊ̃ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ka yɩ kaa, yɩ kʊ̃ nyɛ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ka a Jona nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ba lɛ ɛ.” Be lɛ wʊ bar ba tɩ chen.

⁵A poturbo ĩin ba tʊ̃ɔ de paanʊ̃ɔ ɛ, tɩ na ba gɔ̃ɔ a man gɔ̃ɔn. ⁶Ka Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ gu yɩ mãɛ a Faraseemɩne nɩ a Saduseemɩne dãbɩl pɔ.” ⁷Ba piel mana kʊrɔ taa, “Sɩn ba waan paanʊ̃ɔ jaa lɛ so.” ⁸Yesu na wa bɔ̃ɔn wʊ ’yɛr naa, “Yɩn sɔɔfʊ na ba jã bon ɛ, ŋmɩnɛ a yɩ ’yɛrɛ ɩka yaa tara paanʊ̃ɔ ɛ? ⁹Yaa nyɛ bɔ̃ɔ a par sɛrɛ bɩɩ? Yaa tɩɛrtɔ a paanʊ̃ɔsɩ anũu a nɩbɛ tur anũu na di faa tɩ yɩ wob a bʊ̃ŋmaar ’yɔ̃ɔ a pɛr pie nɩ ayi bɩɩ? Yaa tɩɛrtɔ a paanʊ̃ɔsɩ anũu a nɩbɛ tur anũu na di faa tɩ yɩ wob a bʊ̃ŋmaar ’yɔ̃ɔ a pɛr pie nɩ ayi bɩɩ? ¹⁰Bɩɩ a paanʊ̃ɔsɩ ayopõi a nɩbɛ tur anaar na di faa tɩ yɩ wob ’yɔ̃ɔ pɛr ayopõi bɩɩ? ¹¹Bo lɛ so ka yaa tɩɛr bɔ̃ɔ ɩka a ba ɩ paanʊ̃ɔ lɛ n ’yɛrɛ ɛ? Yɩ gu yɩ mãɛ a Faraseemɩne nɩ a Saduseemɩne dãbɩl yele pɔ.” ¹²Be lɛ ba pãa tɩɛr bɔ̃ɔn ɩka a ba ɩ a paanʊ̃ɔ dãbɩl lɛ ɛ tɩchɛ ba bɔ̃ɔn a Faraseemɩne nɩ a Saduseemɩne wiilfʊ.

¹³A Yesu na wa kpɛ a Sisariya Filipai paal pɔ, wʊ sʊʊr a wʊ poturbo, “An lɛ a nɩbɛ ’yɛr ɩka a maa Nɩsaal Bie ɩ naa?”

¹⁴Ka ba ’yɛr, “Bamɩne ’yɛr ɩka Jɔɔn Kɔ̃suoro, ka bamɩne mɩ ’yɛr ɩka Elaija lɛ, ka bamɩne mɩ ’yɛr ɩka Jeremiya bɩɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ãsʊɔ lɛ.”

¹⁵Tɩchɛ a wʊ sʊʊr ba, “An lɛ yɩn ’yɛr ɩka n ɩ naa?”

¹⁶Ka Simon Pita ’yɛr, “Fʊ̃ʊ lɛ a Nɩ-iraa, a Nãaŋmɩn Vʊr Bie.”

¹⁷Ka Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Fʊ ju nʊ̃mɔ̃ na Simon, Jona bie! A ba ɩ nɩsaal nɩ nɩrɛ lɛ ir wiil fʊ ɛ, tɩchɛ a n Sãa na be a saaju lɛ. ¹⁸Maa lɛ ’yɛrɛ kʊrɔ fʊ, a fʊ̃ʊ Pita, a par lɛ kʊsɩr pie, a fʊ ’yɛr nyãna pɔ lɛ, ɩn tu bʊɔl nɩbɛ a ba wa sɔɔ de ma ka a kpĩi tẽe kʊ̃ tʊ̃ɔ ba ɛ. ¹⁹Ɩn kʊ fʊn a saaju nãalʊ̃ʊ pãn bie, bon ’lɔ jaa fʊn lũ ka a wɛr pɔ, a mɩn lũn a be a saaju, bon ’lɔ jaa fʊn for bar ka a wɛr pɔ, a mɩn for bar a be a saaju.” ²⁰Ka wʊ pãa kpãkpãan a wʊ poturbo ɩka ba taa ’yɛrɛ kʊrɔ nɩrɛ jaa ɩka ’lɔ lɛ ɩ a Nɩ-iraa ɛ.

²¹An piel a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ a Yesu piel ’yɛrɛ kʊrɔ ba ɩka wʊn chen Jerusalɛm tɩ di dɔɔyɛ a nɩbɛrɛ nɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɛɛ wiwiilbe nuur pɔ, ka ba kʊ wʊ, ka a ber ata daar a wʊ lɛ ir ɩ vʊr.

²²Ka Pita tɔɔ wʊ yin chɛ̃chɛ̃ɛ na wʊ tɩ piel ’yɛrɛ, “N Soro, Nãaŋmɩn kʊ sɔɔ ka a yele nyã ɩ fʊ ɛ.”

²³Tɩchɛ a Yesu lɩɛb ’yɛr kʊ a Pita, “Tɔɔ lan ka tɩ chɛ ma. Fʊ ɩn Satan, na fʊ ɩ gbɛr ŋme bon kʊ ma. Faa tara Nãaŋmɩn bonsɩ tɩɛr ɛ, tɩchɛ nɩsaal bonsɩ tɩɛr lɛ fʊ tara.”

²⁴Ka a Yesu pãa ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, “Ala ɩ ãsʊɔ jaa bʊɔrɔ na ɩka wʊ ɩ a n poturo, wʊ ’laar a wʊ mãɛ tɩ ’mɔɔ a wʊ daa tuo turo nɩ ma. ²⁵A nɩrɛ ’lɔ na bʊɔrɔ ɩka wʊ faa a wʊ nyɛvʊr na bɔr wʊ naa, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ mɩ na bɔr a wʊ nyɛvʊr a maa jũu, na nyɛ wʊ naa. ²⁶Ala ɩ nɩrɛ tara naa a wɛr ju bonsɩ a jaa, tɩ bɔr a wʊ nyɛvʊr, bo tʊ̃nɔ̃ lɛ wʊn nyɛ? Bɩɩ bo lɛ wʊn de tɛɛn a wʊ nyɛvʊr? ²⁷A maa Nɩsaal Bie na waan naa Nãaŋmɩn tɩɩr nɩ a wʊ malakasɩ wa yab nɩrɛ jaa bon ’lɔ wʊn maal. ²⁸Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka a yɩ bamɩne na ara a ka kʊ̃ kpi ɛ, tɩ na yɩ nyɛ a maa Nɩsaal Bie na waara a n nãa difʊ jie.”

¹A ber ayʊɔb daar, Yesu tara na Pita nɩ Jemesɩ nɩ a wʊ yɛbɛ Jɔɔn don tɔ̃wõo ju a ba tɛɛ. ²Wʊ chil wʊ mãɛ a ba niem, ka a wʊ nie nyɩlɛ mɔ̃tɔ̃ɔ kaar, ka a fuu pɛl nyɩlɛ bũu kaar. ³Mosesɩ nɩ Elaija mɩ wa dũun yɩ ara a wʊ sɛ̃, ka ba wa ’mataa ’yɛrɛ.

⁴Pita ’yɛr kʊ Yesu, “N Soro, a vɩla na ka sɩn kpɩɛrɛ a ka. Ala ɩ fʊ sɔɔ naa, ɩn ’yɔ̃ɔn sɛɛr ata a ka na, ka fʊ so a ãsʊɔ, ka Mosesɩ mɩ so a ãsʊɔ, ka Elaija mɩ so a ãsʊɔ.”

⁵Wʊn chɛnɛ ’yɛrɛ ka a julõjupɩla wa pɔɔ ba naa, ka Nãaŋmɩn kɔkɔr ’yɛr be a julõjuur pɔ, “Nyã lɛ a n Binʊ̃nãa, a n pʊɔ pɛl wʊ naa, yɩ chɛlɛ a wʊ ’yɛr.”

⁶A poturbo na wa wõ a nɩtɔ̃ dãbãɛ kpɛ ba naa ka ba lo kpa tẽe. ⁷Tɩchɛ ka Yesu wa sɩɩr ba tɩ ’yɛrɛ, “Yɩ ir, yɩ ta joro dãbãɛ ɛ.” ⁸Ban wa dʊɔ kaa, baa nyɛ nɩrɛ jaa ka a Yesu tɛɛ ba lɛ ɛ.

⁹Ban wa yi a tɔ̃ɔ ju suro, Yesu kpãa ba naa, “Yɩ taa ’yɛrɛ kʊrɔ nɩrɛ jaa a bon ’lɔ yɩn nyɛ ɛ, tɩ tãn a daar ’lɔ a maa Nɩsaal Bie na lɩɛb ir a kũu pɔ.”

¹⁰Ka a wʊ poturbo sʊʊr wʊ, “Ŋmɩnɛ lɛ a ɩ ka a nɛɛ wiwiilbe ’yɛr ɩka Elaija lɛ na de nie wa?”

¹¹Ka Yesu ’yɛr, “Sɩrɛ jaa lɛ, ɩka Elaija wa naa wa chɔɔr a bonsɩ a jaa. ¹²Tɩchɛ yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka Elaija den nie wa ka baa bɔ̃ɔ wʊ ɛ, tɩchɛ ba ɩ wʊn a lɛ na pɛl a ba pʊɔ. Lɛ mɩ lɛ a maa Nɩsaal Bie mɩ na di a dɔɔyɛ a ba nuur pɔ.” ¹³Be lɛ a poturbo pãa bɔ̃ɔn ɩka Jɔɔn Kɔ̃suoro ’yɛr lɛ wʊ ’yɛrɛ.

¹⁴Yesu nɩ a wʊ poturbo na wa chen a nɩyɔɔ sɛ̃, daba wa gbur dumo a wʊ niem, ¹⁵tɩ ’yɛr, “N Soro, kaa a n bie nɩbaal, kpũgul lɛ wʊ loro na wʊ dire dɔɔyɛ yɔɔ, sɔ̃ɔ ãsʊɔ wʊ ma lon bũu pɔ bɩɩ kʊ̃ɔ pɔ. ¹⁶N tara wʊn waan a fʊ poturbo sɛ̃, tɩchɛ baa tʊ̃ɔ sãa wʊ ɛ.”

¹⁷Ka a Yesu ’yɛr, “Yɩn dɩna nɩbɛ babãma dẽme, a yɩ sɔɔfʊ na ba jã bon ɛ, n be a yɩ sɛ̃ naa tɩ tãn dabor? N tara nɩ yɩ kãnyir jã ŋmɩnɛ?” Tɩ ’yɛr a daba, “Tɔɔ a bie wa kʊ ma.” ¹⁸Yesu tãn a sɩdɛɛr ka wʊ yi a bie pɔ, a dẽdẽe daa ka a bie sa.

¹⁹A poturbo wan a Yesu tɛɛ sɛ̃ wa sʊʊr, “Ŋmɩnɛ a ɩ ka sɩn ba tʊ̃ɔ dii a sɩdɛɛr bar ɛ?”

²⁰Wʊ ’yɛr kʊ ba, “Bojũu a yɩ sɔɔfʊ ba jã bon ɛ. Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩn tara sɔɔfʊ kʊ jã a kɔ̃kɔ̃ɔ bir, yɩn ’yɛr kʊ a tɔ̃ɔ nyãna, ir a ka chen a be; wʊn ir chen. Tɩ yele jaa kʊ ɩ kpɛ̃ɔ kʊ yɩ ɛ.” 17:20 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ lɩjɛr nɩ bʊ̃’yen ɛ ɩka, 21Tɩchɛ yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ a sɩdɛɛr nyã tɔ dii bar ɛ, ka ala ba ɩ Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ nɩ kɔ̃ galfʊ lɛ ɛ.

²²Ban wa lɔ̃ɔ taa a Galilee, Yesu ’yɛr kʊ ba, “Ban gar ’yɔ̃ɔ a maa Nɩsaal Bie ka n di dɔɔyɛ a nɩbɛ nuur pɔ. ²³Ban kʊ maa naa, ka a ber ata daar ka n lɩɛb ir ɩ vʊr.” Ban wõ a nɩtɔ̃, ba pʊʊr sɔ̃ɔ naa.

²⁴A Yesu nɩ a wʊ poturbo na wa ta a Kapenahum, a puorfʊ yir lõpodierbe wa ’yɛr a Pita, “A yɩ wiwile maa yab a puorfʊ yir lõpoo bɩɩ?” ²⁵Ka wʊ ’yɛr, “Ɔ̃ɔ, wʊ ma yab naa.” Pita na wa ta a yir, Yesu lɛ de nie sʊʊr Simon, “Bo lɛ fʊ tɩɛr?” Ba boo lɛ ma yab a lõpoo kʊ a wɛr ju nãmɩne? A ba bibiir lɛ bɩɩ nɩyor lɛ ma yab? ²⁶Pita na ’yɛr ɩka nɩyor sɛ̃, lɛ Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “A lɛ a bibiir son ba mãɛ. ²⁷Tɩchɛ saa bʊɔrɔ ɩka sɩ sɔ̃ɔ a nɩbɛ banyãna pʊɔ ɛ, yɩ chen a man pɔ tɩ lɔb a jãpãɩ, yin wa ir a jãdɔ̃ɔ ’lɔ yɩ yuo a nɛɛ, yɩn nyɛn libir, yɩ de ya a sɩ lõpoo. De a jãm ’lɔ fʊn dɔ̃ɔ nie nyɔɔ, fʊ̃ʊ wa haa a wʊ nɛɛ fʊn nyɛn libibir, de a ’lɔ yab a sɩ lõpoo.”

¹A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ a poturbo wa a Yesu sɛ̃ na ba wa sʊʊr, “An lɛ ɩ kpɛ̃ɛ gar ba jaa a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ?”

²Wʊ bʊɔl bibile na wʊ vɛ̃ a wʊ ara a ba pɔ, ³tɩ wʊ ’yɛr, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩn baa lɩɛb na yɩ kaara fɩka bibiir kaar ɛ, yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ ɛ. ⁴A lɛ jũu, nɩrɛ ’lɔ na sɩɩr wʊ mãɛ a bibile nyãna kaar, lɛ ɩ a kpɛ̃ɛ gar ba jaa a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.

⁵“Nɩrɛ ’lɔ jaa na de a bibile nyãna a n jũu, maa lɛ wʊ de. ⁶Tɩchɛ, ala ɩ ãsʊɔ jaa mɩ vɛ̃ naa a bʊ̃bile nyãna na sɔɔ ma ɩ yelbier, a nɩnyɩnɛ ’lɔ̃nɔ̃, bala ’mɔɔ nɩɛr lũ yɔɔl a wʊ nyĩe pɔ daa ’yɔ̃ɔ a man pɔ, ala sa.

⁷“Nɛbier lɛ kʊ a wɛr, a bɛɛr kaa na vɛ̃ ka ba ɩ yelbier. Bɛɛr kaa na wa naa, tɩchɛ nɛbier lɛ kʊ a nɩrɛ ’lɔ ’yɔ̃ɔ an tu wa! ⁸Ala ɩ a fʊ nũu bɩɩ gbɛr vɛ̃ naa ka fʊ ɩ yelbier, ŋmaa wʊ lɔb bar. Fʊn tɩ kpɛ a nyɛvʊr pɔ nɩ nũŋmaa bɩɩ gbɛŋmaa sãn fʊn tara a nuur nɩ a gbɛɛ a jaa ayi tɩ na fʊ tɩ kpɛ a wõm jie a be a bũu na ba kpĩine ɛ. ⁹Ala ɩ a fʊ nɩbir mɩ vɛ̃ naa ka fʊ ɩ yelbier, ’loo lɔb bar. Fʊn tɩ kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ nɩ nɩbifɩɛ sa naa fʊn tara a nɩbie ayi tɩ na fʊ tɩ kpɛ wõm jie.

¹⁰“Yɩ bɔ̃ɔn sʊ̃ na yɩ taa kaara a bʊ̃bil banyãna ãsʊɔ pɔrɔ ɛ, yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ a ba malakasɩ ben a saaju ma kaara a n Sãa niem. 18:10 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ pie nɩ bʊ̃’yen ɛ ɩka, 11A maa Nɩsaal Bie wan ɩka n wa faa a bala na bɔr.

¹²“Bo lɛ yɩ tɩɛr? Ala ɩ a nɩrɛ ãsʊɔ tara na piir kɔbaa, ka bʊ̃’yen wa bɔr, a ba ɩ wʊn bar a kɔbaa forbir ala a pɛchiin baa pɔ, tɩ yʊɔrɔ bʊɔrɔ a bʊ̃’yen ’lɔ tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ jaa wʊn na tɩ nyɛ wʊ bɩɩ? ¹³Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, ’lɔ wa nyɛ wʊ, nʊ̃ɔ ma kpɛ wʊ naa gar a kɔbaa forbir ala na ba bɔr ɛ. ¹⁴Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ ɩka a ba ɩ a yɩ Sãa saaju bɔfʊ ɩka a bʊ̃bil banyãna ãsʊɔ wʊ bɔr ɛ.

¹⁵“Ala ɩ a fʊ yɛbɛ ãsʊɔ ɩ fʊn yelbier, chen tɩ wiil wʊ a wʊ sɔ̃ɔnaa fʊ̃ʊ nɩ a ’lɔ tɛɛ. ’Lɔ wa sɔɔ a wʊ bɔrfʊ, yɩ lɛ ɩn yɛɛr go. ¹⁶Tɩchɛ ’lɔ ba wa sɔɔ a fʊ ’yɛr ɛ, tara nɩbʊ̃’yen bɩɩ nɩbɛ ayi chiin, ka a nɩbɛ ayi bɩɩ nɩbɛ ata di a ’yɛr dãasɩɛ. (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:15)¹⁷’Lɔ wa tɔr a nɩbɛ bala niem, ’yɛr kʊ a pupuorbiir, ka ’lɔ wa chɛnɛ tɔr na waa tu a ba nɛɛ ɛ, fʊ maal wʊ fɩka a lɛ fʊn na maal a nɩyuo, bɩɩ a lõpodier kaar.

¹⁸“Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, bon ’lɔ jaa yɩn lũ ka a wɛr pɔ, mɩ lũn a saaju bon ’lɔ yɩn lor bar a wɛr pɔ a mɩ lor bar a saaju.

¹⁹“Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, a yɩ nɩbɛ ayi tara sɔɔfʊ sʊɔr bon jaa, a n Sãa na be a saaju na kʊ yɩ naa. ²⁰Jie ’lɔ nɩbɛ ayi bɩɩ ata na ara nɩ a maa yuor, n ben a ba pɔ.”

²¹Pita wan wa sʊʊr wʊ, “N Soro, ala ɩ a n tɔ sʊɔ ɩ man yelbier gbɛɛ aŋmɩnɛ lɛ ɩn vɛ̃ bar wʊ? Gbɛɛ ayopõi (7) bɩɩ?”

²²Ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “N ’yɛrɛ na kʊrɔ fʊ a ba ɩ gbɛɛ ayopõi ɛ, tɩchɛ gbɛɛ lɩjaata nɩ pie nɩ ayopõi gbɛɛ ayopõi (77).”

²³“A lɛ jũu a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ na nyɛntaa fɩka nãa na bʊɔr ɩka ’lɔ nɩ a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ ba guor a ba libie kaa. ²⁴Wʊn wa tɩ piel guoro a libie yele ba nyɔɔn ãsʊɔ na di wʊ turo pie sãn waan a wʊ sɛ̃, ²⁵wʊn kʊ̃ tʊ̃ɔ yab a sãn ɛ, a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr ɩka ba da ’lɔ nɩ a wʊ pɔɔ nɩ a bibiir nɩ a wʊ bonsɩ a jaa yab a sãn.

²⁶“Ka a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ lo gbur dumo a wʊ niem lɔɔrɔ nuur ’yɛrɛ, ‘Tara nɩ ma kãnyir, ɩn yab a fʊ sãma a jaa.’ ²⁷A nɩkpɛ̃ɛ kãan a wʊ nɩbaal tɩ vɛ̃ a wʊ sãma kʊ wʊ, tɩ bar wʊ.

²⁸“Tɩchɛ, a daba nyã nɩ wʊ ju na wa yɩ a yõo nyɛ a wʊ tʊ̃tʊ̃tɔ sʊɔ na di wʊ toofar kɔbaa sãn, wʊ chɩm a daba kɔkɔr pɔ tɩ ’yɛr, ‘Yab ma a sãn fʊn di.’

²⁹“Ka a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyã mɩ lo gbur dumo tɩ sʊɔrɔ, ‘Tara nɩ ma kãnyir, tɩ ɩn yab fʊn a sãn.’

³⁰“Ka wʊ tɔr, tɩ nyɔɔ wʊ chiin tɩ pɔɔ tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn yab a sãn. ³¹A wʊ tʊ̃tʊ̃taaba na wa nyɛ a lɛ wʊn ɩ, ba pʊɔ sɔ̃ɔ naa, ka ba chen tɩ man a jaa kʊ a nɩkpɛ̃ɛ a lɛ jaa na ɩ. ³²Ka a wʊ nɩkpɛ̃ɛ bʊɔl wʊ wa sʊʊr wʊ, ‘Fʊ̃ʊ tʊ̃tʊ̃putuo sʊɔ. Fʊn sʊɔr ma jũu lɛ so ka n vɛ̃ a sãn bar fʊ. ³³Fʊ mɩ kʊ̃ naa kaa a fʊ tʊ̃tʊ̃tɔ sʊɔ nyã nɩbaal nɩtãa a lɛ ɩn kaa a fʊ nɩbaal ɛ?’ ³⁴A wʊ nɩkpɛ̃ɛ suur ir naa ka wʊ de wʊ tɩr ɩka ba tɩ pɔɔ wʊ ge wʊ tɩ tãn a daar ’lɔ wʊn yab a sãn a jaa.

³⁵“Lɛ mɩ lɛ a n Sãa na be a saaju na ɩ yɩ mɩ, yɩn baa vɛ̃ a yɩ yɛbɛ yelbier bar ɛ.”

¹Yesu na wa ’yɛr a anyã baar, wʊ yin a Galilee chen Judiya paal pɔ, a Jordan man gɔ̃ɔn. ²Nɩyɔɔ turo wʊ naa, ka wʊ sãa a ba baalsɩ a be.

³Faraseemɩne bamɩne wan a wʊ sɛ̃ ɩka ba wa bɛɛr wʊ kaa, na ba sʊʊr wʊ, “Sɔr ben be ɩka daba wʊ bar a wʊ pɔɔ yele kɔ̃ɔ jũu bɩɩ?”

⁴Ka Yesu ’yɛr, “Yaa kar a be a nɩrɛ ’lɔ na maal ba a pielfʊ daar ‘Maal daba nɩ pɔɔ’ ”, (A Pielfʊ Gãn 1:27)⁵na wʊ ’yɛr, “A lɛ jũu, daba na bar a wʊ sãa nɩ a wʊ ma, tɩchɛ ka ’lɔ nɩ a wʊ pɔɔ ɩ bʊ̃’yen, ka ba jaa ayi ɩ ãgãn bʊ̃’yen? (A Pielfʊ Gãn 2:24)⁶Baa lɛ chɛnɛ ɩ ayi ɛ, tɩchɛ ba ɩn ãgãn bʊ̃’yen. A lɛ jũu, bon ’lɔ Nãaŋmɩn na ’mataa, nɩrɛ wʊ ta oor aa ɛ.”

⁷Ka ba sʊʊr wʊ, “Ŋmɩnɛ ka a Mosesɩ ’yɛr ɩka sɩ kʊ wʊ pɔɔ bar gãn, tɩ bar wʊ?”

⁸Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Bojũu a yɩ nyãkpãɛn jũu lɛ so ka a Mosesɩ bar a sɔr ɩka, yɩ bar a yɩ pɔbɔ, tɩchɛ a pielfʊ daar a ba dɔ̃ɔ be a lɛ ɛ. ⁹A lɛ jũu, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, nɩrɛ ’lɔ jaa na bar a wʊ pɔɔ, ka ala ba ɩ sɛ̃fʊ jũu tɩ kul pɔɔ yuo, wʊ sɔ̃ɔn a kul taa.”

¹⁰A wʊ poturbo ’yɛr kʊ wʊ, ala ɩ lɛ lɛ a be a daba nɩ a wʊ pɔɔ, a ba sɛɛ ɩka nɩrɛ wʊ kul pɔɔ ɛ.

¹¹Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Nɩrɛ jaa kʊ̃ tʊ̃ɔ sɔɔ a wiilfʊ nyã ka a bala a Nãaŋmɩn na vɛ̃ a ba bɔ̃ɔ a par tɛɛ ba lɛ ɛ. ¹²Bamɩne ben be na ba dɔɔr ɛ, an ɩ lɛ lɛ ba dɔɔ ba ka be, ka bamɩne mɩ a ba taaba lɛ maal ba ka baa dɔɔr ɛ, ka bamɩne mɩ tɔr a kul taa a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ jũu, ’lɔ jaa nɩ na tʊ̃ɔ sɔɔ a wiilfʊ nyã, wʊ sɔɔ.”

¹³Nɩbɛ waan na bibiir ɩka wʊ dɔɔl ba a wʊ nũu na wʊ sʊɔr Nãaŋmɩn kʊ ba. Tɩchɛ a poturbo mɩɩn ’yɔ̃ɔ a bala na waan ba. ¹⁴Ka a Yesu ’yɛr, “Yɩ bar a bibiir sɔr ka ba wa a n sɛ̃, yɩ ta pii ba sɔr ɛ, a banyã taaba lɛ so a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ.” ¹⁵Wʊ dɔɔl ban a wʊ nuur sʊɔr Nãaŋmɩn kʊ ba, tɩ chen.

¹⁶Be lɛ ka nɩrɛ ãsʊɔ wa a wʊ sɛ̃ wa sʊʊr, “Wiwile, bo yelvɩla lɛ ɩn ɩ naa nyɛ nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ?”

¹⁷Ka a Yesu sʊʊr, “Ŋmɩnɛ a fʊ sʊrɔ ma bon ’lɔ na ɩ vɩla? Nɩbʊ̃’yen tɛɛ lɛ ɩ nɩbie. Ala ɩ fʊ bʊɔrɔ na ɩka fʊ nyɛ nyɛvʊr turo a nɛbinsɩ.”

¹⁸Ka daba sʊʊr wʊ, “A boo?” Ka Yesu ’yɛr, “Ta kʊ nɩrɛ ɛ, ta sɛ̃ ɛ, ta ju ɛ, ta di jir dãasɩɛ ɛ, ¹⁹’yɔ̃ɔnɔ̃ a fʊ sãa nɩ a fʊ ma, (A Yifʊ Gãn 20:12-16) na fʊ mɩ lɛ nʊ̃ a fʊ tɔ sʊɔ a fʊ mãɛ kaar.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:18)

²⁰Ka a daba ’yɛr kʊ wʊ, “N tu naa anyãna a jaa, bo lɛ chɛ ma?”

²¹Ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Ala ɩ fʊ bʊɔrɔ na ɩka fʊ ɩ chɛchɛ, tɩ de a fʊ bʊ̃tarsɩ a jaa da, na fʊ de a libie kʊ a nɔ̃n dẽme, fʊn nyɛn a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ tɩ na fʊ wa turo ma.”

²²A daba na wa wõ a nɩtɔ̃, wʊ chiin naa pʊsɔ̃ɔ bojũu wʊ tara na bʊ̃tarsɩ.

²³Ka Yesu ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ yɩ, an ɩn kpɛ̃ɔ tara sʊɔ na kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ. ²⁴Sɩrɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ go, an ɩn kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃ ka nyɔɔma na kpɛ kparpĩi bɔɔ pɔ gar tara sʊɔ na kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.”

²⁵A poturbo na wa wõ a nɩtɔ̃, nɛɛ ’maa ba naa ka ba sʊrɔ, “An lɛ na pãa nyɛ faafʊ?” ²⁶Ka Yesu kaa ba tɩ ’yɛr, “Ala na ɩ tuo nɩrɛ sɛ̃, Nãaŋmɩn sɛ̃ yele jaa ba ɩ tuo ɛ.” ²⁷A Pita ’yɛr kʊ wʊ, “Nyɛ sɩn bar bonsɩ a jaa tɩ wa turo fʊ? Bo sãyar lɛ sɩn nyɛ?” ²⁸Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, a bonsɩ a jaa bʊ̃paalaa lɩɛbfʊ daar, a maa Nɩsaal Bie na jãnɛ naa a tɩɩr nãalʊ̃ʊ dakɔɔ ju. Ka a yɩn bala mɩ na turo ma mɩ jãnɛ a nãa dakɔɔ pie nɩ ayi ju, tɔɔrɔ a Isɩral bala pie nɩ ayi ’yɛr. ²⁹Nɩrɛ nyã jaa na bar a wʊ yir bɩɩ yɛɛr bɩɩ yɛpɔbɔ, bɩɩ sãa, bɩɩ ma, bɩɩ bibiir, bɩɩ puo a maa jũu na nyɛn dɔɔltaa gbɛɛ kɔbaa tɩ tara nyɛvʊr na ba tara baar fʊ ɛ. ³⁰Tɩchɛ a nɩyɔɔ na de a nie na wa ben puor, tɩchɛ ka a puor dẽme nɩ wa de a nie.

¹“Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ nyɛntãan fɩka daba kɔ̃ɔ na dɔ̃ɔ ŋmaa ir bibio jaa pipi yi ɩka wʊ tɩ bɔ nɩbɛ ka ba chen tɩ kɔ wʊ puo pɔ. ²Wʊ sɔɔ naa ɩka wʊn yab ba naa a lɛ ban na de a bɩbir gbul ka wʊ tara ba chiin a wʊ puo pɔ.

³“A mɔ̃tɔ̃ɔ nɩ lɛ wa do bãlãa wʊ yɩn tɩ nyɛ a nɩbɛ bamɩne na ara a daa pɔ na baa maala bon jaa ɛ. ⁴Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘Yɩ mɩ chen a n puo pɔ tɩ ɩn yab yɩn naa a lɛ jaa na sɛɛn.’ ⁵Ka ba sɔɔ chen. Tɩ wʊ lɛ yɩ go a mɔ̃tɔ̃ɔ na wa vɩrʊ̃ gar ju sãlsɔɔ nɩ a mɔ̃tɔ̃ɔ na wa suro a tɩɩr pɔ na wʊ tɩ bɔ a nɩbɛ bamɩne mɩ. ⁶A jãanɔ’maar sɔ̃ɔ, wʊ lɛ yin tɩ nyɛ bamɩne mɩ na chɛnɛ jɛ̃ pɔrɔ jaa. Ka wʊ sʊʊr ba, ‘Bo lɛ so a dɩna yɩn jãnɛ ba maala bon jaa ɛ?’ ⁷A ba ’yɛr, ‘Nɩrɛ jaa ba sʊɔr sɩ kɔb ɛ.’ Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘Yɩ wa a sɩ chen a n puo pɔ a yɩ tɩ kɔ.’

⁸“Jãanʊɔr na wa ta, a puo sʊɔ ’yɛr kʊ a nɩrɛ ’lɔ na kaara a wʊ puo, ‘Bʊɔl a tʊ̃tʊ̃nbɔ kʊ ba a ba libie, de nie piel a bala na bɩɛr wa tɩ tãn a bala na dɔ̃ɔ nie wa.’

⁹“A bala na wa bɩɛr wa ãsʊɔ jaa den a bɩbir gbul libir. ¹⁰A dɔ̃ɔ nie dẽme na wa tɩ wa, ba tɩɛr ɩka ban nyɛn gar a lɛ, tɩchɛ a wʊ kʊ ãsʊɔ jaa mɩ bɩbir gbul libir. ¹¹Tɩchɛ ban wa de a lɛ baar, ba vʊ̃n nɛɛr ’yɔ̃ɔ a puo sʊɔ, ¹²na ba gɔ̃ɔnɔ̃ a puo sʊɔ ’yɛrɛ, ‘A nɩbɛ banyãna wa bɩɛr wa tɩ fʊ yab sɩ jãtaa, nɩ sɩn na ŋmaa ir nɩ ɔɔr wa tʊ̃ lɛ̃ɛɛ ka mɔ̃tɔ̃ɔ ŋme sɩ tɩ mʊrʊ̃.’

¹³“Ka wʊ lɩɛb sʊʊr a ba ãsʊɔ, ‘N badaba, n ba ɩ fʊ dɛɛr ɛ, a ba ɩ yɩn lɛ sɔɔ ɩka yɩn den a bɩbir gbul libir ɛ? ¹⁴De a fʊ libir chiine. Maa lɛ nʊ̃ naa kʊ a puor dẽme nɩtãa a lɛ ɩn kʊ yɩ. ¹⁵N ba tara sɔr na de a n libie ɩn a lɛ ɩn bʊɔrɔ bɩɩ? Bɩɩ fʊ tara nyuur nɩ a n maal vɩla?’

¹⁶“A lɛ jũu, a puor dẽme na wa ben niem ka a nie dẽme mɩ wa be a puor.”

¹⁷Yesu na wa pãa duoro a Jerusalɛm, wʊ tara na a poturbo pie nɩ ayi yin chɛ̃chɛ̃ɛ na wʊ tɩ ’yɛr kʊ ba, ¹⁸“Nyɛ, sɩ ben duoro a Jerusalɛm ka ban tɩ de a maa Nɩsaal Bie ’yɔ̃ɔ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɛɛ wiwiilbe nuur pɔ. ¹⁹Ban de man kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ba la ma, tʊrɔ ma, chɩrɛ nataar ’yɔ̃ɔnɔ̃ ma, na ba ge ma, tɩ kʊ ma, ka a ber ata daar ka n ir ɩ vʊr go.”

²⁰Be lɛ ka Jebedee pɔɔ tara a wʊ bibiir ayi waan a wʊ sɛ̃ wa lo gbur dumo a wʊ niem na wʊ sʊɔrɔ bon kɔ̃ɔ.

²¹Ka a Yesu sʊʊr wʊ, “Bo lɛ fʊ bʊɔrɔ?” Ka wʊ ’yɛr, “Vɛ̃ ka a n bibiir banyã ayi ka ãsʊɔ jãnɛ a fʊ nũsʊ̃ɔ ka ãsʊɔ mɩ jãnɛ a fʊ gʊbaa jie a fʊ nãalʊ̃ʊ pɔ.”

²²Ka a Yesu ’yɛr, “Faa bɔ̃ɔ a bon ’lɔ fʊn sʊɔrɔ ɛ. Ban tʊ̃ɔ nyũn a dɔɔyɛ ŋmele ’lɔ ɩn na nyũn ɔ?” Ka ba ’yɛr, “Sɩn tʊ̃ɔ naa.”

²³Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩn tʊ̃ɔ nyũn a n ŋmele tɩchɛ maa kʊ̃ tʊ̃ɔ ’yɛr a buor sʊɔ na jãnɛ a n nũsʊ̃ɔ bɩɩ a n gʊbaa jie ɛ, ka a bala a n Sãa na chɔɔr kʊ tɛɛ ba lɛ ɛ.”

²⁴A poturbo pie bala na wa wõ a nɩtɔ̃, ba nyɛn naa a yɛɛr ayi bala suur. ²⁵Ka a Yesu bʊɔl ba waan wa ’yɛr, “Yɩ bɔ̃ɔn na ɩka a bala na kaara a nɩbɛ bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ lɛ kaara ba bon jaa pɔ, ka a ba nɩbɛrɛ tʊ̃ɔ ba. ²⁶A kʊ̃ tʊ̃ɔ be a lɛ a yɩ pɔ ɛ, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na bʊɔrɔ ɩka wʊ ɩ a yɩ kpɛ̃ɛ, wʊ ɩ a yɩ tʊ̃tʊ̃nɔ̃. ²⁷Nɩrɛ ’lɔ mɩ na bʊɔrɔ ɩka wʊ ɩ a yɩ nɩdiere, wʊ ɩ a yɩ gbãgbaa. ²⁸Nɩtãa lɛ a maa Nɩsaal Bie na ba wa ɩka ba tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ ma ɛ, tɩchɛ ka wʊ ɩ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ na wʊ de a n nyɛvʊr faan nɩyɔɔ yelbier bar.”

²⁹Yesu nɩ a wʊ poturbo na wa yire a Jeriko nɩyɔɔ turo wʊ naa. ³⁰Ka a jɔ̃n ayi jãnɛ a sɔr kõkoor. Ban wa wõ ɩka Yesu lɛ tala, ka ba gboolo, “Sɩ Soro, David Bie wooo ɩ, kaa a sɩ nɩbaal.”

³¹Ka a nɩyɔɔ ’yɛr ɩka ba bar gɔ̃mɔ̃ tɩchɛ ka ba chɛnɛ gboolo, “Sɩ Soro, David Bie wooo ɩ, kaa a sɩ nɩbaal.”

³²Yesu ara na tɩ bʊɔl ba sʊrɔ, “Bo lɛ yɩ bʊɔrɔ ɩka n maal kʊ yɩ?”

³³Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “Sɩ Soro, sɩ bʊɔrɔ na ɩka sɩ nyɛrɛ.”

³⁴Nɩbaal kpɛ̃n a Yesu, ka wʊ sɩɩr a ba nɩbie, ka ba nyɛrɛ na ba turo wʊ.

¹Ban wa gbʊrɔ a Jerusalɛm nɩ a Betefagɩ a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ ju, Yesu tʊ̃n a wʊ poturbo ayi, ²na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chen a tẽbile ’lɔ na be a yɩ niem, yɩn tɩ nyɛn bʊ̃ɔ ban lũ ka a bʊ̃pɔl ara kɔɔ wʊ, yɩ for yaa waan. ³Ala ɩ nɩrɛ wa sʊʊr yɩ naa, ‘Ŋmɩnɛ a yɩ foro a bʊ̃ɔ?’ Yɩ ’yɛr kʊ wʊ, ‘A Sɩ Soro lɛ bʊɔrɔ yaa.’ Wʊn bar sɔr ka yɩ foraa waan fɔɔ jaa.”

⁴A yele anyã ɩ na ka a na ɩ yelmãɛ a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ na dɔ̃ɔ ’yɛr na wʊ ’yɛrɛ. ⁵“’Yɛr kʊ a Jerusalɛm nɩbɛ, ‘Nyɛ, a yɩ nãa waara na a yɩ sɛ̃. Wʊ siir wʊ mãɛ na wʊ do bʊ̃ɔ. Bʊ̃pɔl bile lɛ wʊ do waara nɩ.’ ” (Jekariya 9:9)

⁶A poturbo chen tɩ tʊ̃ a lɛ a Yesu na ’yɛr ɩka ba ɩ. ⁷Ba waan na a bʊ̃ɔ nɩ a bʊ̃pɔl bile na ba de a ba fɔɔr ’yɩɛr dɔɔl, ka wʊ do jãnɛ a bʊ̃pɔl ju. ⁸Nɩyɔɔ ’yɩɛr a ba fɔɔr a sɔr pɔ ka bamɩne mɩ ’mɛl vaɩ ’yɩɛr a sɔr pɔ. ⁹A nɩyɔɔ bala na be a niem nɩ a bala na turo a puor chɩlɛ na ’yɛrɛ, “Yãan yooo, Nãa David Bie! Nãaŋmɩn wʊ sʊ̃ʊ a ’lɔ wʊn tʊ̃! (Yiel Gãn 118:26) Yãan yooo, dãnfʊ wʊ ta a saaju Nãaŋmɩn.”

¹⁰Wʊn wa kpɛ a Jerusalɛm tẽe pɔ, a nɩbɛ ba jaa ɩrɛ na yulõbʊmm, na ba sʊrɔ, “An lɛ a nyã?”

¹¹Ka a nɩyɔɔ bala na turo wʊ ’yɛr, “Nyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ, Yesu na yi a Najaretɩ na be Galilee.”

¹²Yesu kpɛ naa a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, na wʊ dire a bala na chiin a bonsɩ tɩ daara nɩ a bala na daara baraa, tɩ na wʊ dara a libitɛɛrbɛ tɛɛbʊlsɩ nɩ a bala na daara a papar dakɔɔr lɔɔrɔ. ¹³Wʊ ’yɛr kʊ ba, “A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘A n yir na ɩ naa Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ jie,’ (Isaiya 56:7) tɩchɛ ‘Ka yɩn maal wʊ ka wʊ ɩ nãnyisɩ sɔɔlfʊ jie.’ ” (Jeremiya 7:11)

¹⁴Jɔ̃n nɩ gbɛrsɩ chen a be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ka wʊ sãa ba. ¹⁵Tɩchɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɛɛ wiwiilbe na nyɛ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ wʊn tʊ̃ nɩ a bibiir na ɩrɛ a gɔ̃mɔ̃ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir pɔ ɩka, “Yãan yooo! Nãa David Bie.” Ka a ba pʊʊr sɔ̃ɔ.

¹⁶Ba sʊɔr a Yesu, “Fʊ wõn a lɛ a bibiir banyãna na ’yɛrɛ ɔ?” Ka wʊ ’yɛr, “Ɔ̃ɔ, yaa dɔ̃ɔ kar ɩka, ‘A bibiir nɩ bipɩlɛ nɛgãma pɔ lɛ yɩ bʊɔrɔ pɛɛfʊ ɛ?’ ” (Yiel Gãn 8:2)

¹⁷Wʊ bar ba naa tɩ yi chen a Betanɩ tẽe pɔ tɩ gã a be.

¹⁸Wʊn wa lɩɛb chen a tẽkpɛ̃ɛ pɔ a bibio, kɔ̃ kpɛ wʊ naa. ¹⁹Wʊ nyɛn kɔ̃kɔ̃ɔ tɩɛ na ara a sɔr kõkoor, a wʊ chen tɩ ta ka wɔ̃mɔ̃ ba be be ɛ, tɩ wʊ ɩ va nara tɛɛ. Ka Yesu ’yɛr kʊ a tɩɛ, “Fʊ kʊ̃ lɛ wɔ̃ wɔ̃mɔ̃ go ɛ!” Ka a tɩɛ juɔl kpi ajienaa.

²⁰A poturbo na wa nyɛ a tɩɛ na kpi, nɛɛr ’maa ba naa ka ba ’yɛrɛ, “Ŋmɩnɛ lɛ a tɩɛ ɩ juɔl ajienaa a lɛ?”

²¹Ka Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩn tara sɔɔfʊ na yaa baal ɛ, a ba ɩ a lɛ na tʊ̃ kʊ a tɩɛ nyã tɛɛ lɛ yɩn tʊ̃ ɛ, tɩchɛ yɩn gba ’yɛr kʊ a tɔ̃ɔ nyãna, ‘Ir suu a man pɔ,’ tɩ wʊ̃n ir naa. ²²Yɩn wa sʊɔr bon jaa tɩ tara sɔɔfʊ, yɩn nyɛ naa.”

²³Yesu na wa tɩ kpɛ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ na wʊ wile, ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Juu nɩbɛrɛ wa a wʊ sɛ̃ a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn wile wa sʊʊr wʊ, “Bo kpɛ̃ɔ lɛ fʊ de tʊ̃nɔ̃ nɩ a anyã nɩ an lɛ kʊ fʊ a sɔr ɩka fʊ tʊ̃nɔ̃ nɩ a anyã?”

²⁴Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “N mɩ na sʊʊr yɩn sʊʊrfʊ bʊ̃’yen. Yɩn wa tʊ̃ɔ wiil ma a par, n mɩ na wiil yɩ naa a nɩrɛ ’lɔ na kʊ ma a kpɛ̃ɔ ka tʊ̃nɔ̃ nɩ a anyãna. ²⁵A Jɔɔn na dɔ̃ɔ suoro a nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, Nãaŋmɩn lɛ kʊ wʊ a sɔr bɩɩ nɩbɛ lɛ kʊ wʊ a sɔr? Yɩ ’yɛr n kaa?” Ka ba piel chɩrɛ taa, “Sɩn be ’yɛr ɩka Nãaŋmɩn lɛ tʊ̃ wʊ wʊn sʊʊr sɩ naa ka bo lɛ so ka saa sɔɔ de wʊ ɛ? ²⁶Tɩchɛ sɩn mɩ ’yɛr ɩka nɩrɛ lɛ tʊ̃ wʊ a ba ɩ ɛ, sɩ joro naa a nɩbɛ dãbãɛ bojũu nɩrɛ jaa sɔɔ naa ɩka a Jɔɔn ɩn Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ.”

²⁷Be lɛ a ba ’yɛr kʊ a Yesu, “Saa bɔ̃ɔ ɛ.” Ka a Yesu mɩ ’yɛr kʊ ba, “N mɩ kʊ̃ ’yɛr kʊ yɩ a nɩrɛ ’lɔ na kʊ ma a kpɛ̃ɔ ka n tʊ̃nɔ̃ nɩ a anyãna ɛ.”

²⁸Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Ŋmɩnɛ lɛ yɩ tɩɛr? Daba lɛ tara bibiir ayi, na wʊ chen tɩ ’yɛr kʊ a dɔ̃ɔ sʊɔ, ‘N Bie chen tɩ tʊ̃ a n puo tʊ̃mɔ̃ a dɩna.’ ²⁹Ka wʊ ’yɛr, ‘N kʊ̃ chen ɛ,’ tɩchɛ na wʊ ta sɔ̃ɔ lɩɛb a wʊ tɩɛr na wʊ chen. ³⁰A sãa lɛ chen tɩ ’yɛr kʊ a ayi sʊɔ a lɛ nɩ wʊ ju mɩ, ka wʊ ’yɛr, ‘N chen naa,’ tɩ na wʊ tɔr.

³¹“A bibiir banyãna ayi, buor sʊɔ lɛ tʊ̃ a wʊ sãa bɔfʊ?” Ka ba ’yɛr, “A dɔ̃ɔ sʊɔ lɛ.” Ka Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ a lõpodierbe nɩ a pɔɔ baar na dɔ̃ɔ yɩn nie kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ. ³²Jɔɔn Kɔ̃suoro wan wa wile yɩ a yelmãɛ sɔr ka yaa sɔɔ de wʊ ɛ, tɩchɛ a lõpodierbe nɩ a pɔɔ baar sɔɔn de wʊ, yɩn sɔɔ wa nyɛ gba yaa lɩɛb a yɩ tɩɛr sɔɔ de wʊ ɛ.

³³“Yɩ lɛ chɛlɛ a sʊkpa ãsʊɔ. Daba lɛ kɔ wʊ puo na wʊ. Wʊ wɔɔn a puo wʊ jaa jilʊ̃, na wʊ tuu bɔɔ ka ban ma pɔr a wɔ̃mɔ̃ ’yɔ̃ɔnɔ̃ na ba nɛŋmɛr ir a kʊ̃ɔ. Wʊ mɛn jie ãsʊɔ na do ka nɩrɛ na ma do jãnɛ a be kaara a puo. Wʊ den a puo kʊ nɩbɛ ɩka ba kaara tɩ na wʊ yɔ chen paal yuo pɔ. ³⁴A pɔrfʊ sɔ̃ɔ na wa ta, wʊ tʊ̃n a wʊ gbãgbaar ɩka ba chen a nɩbɛ bala sɛ̃ tɩ pɔr a tɩɛ wɔ̃mɔ̃.

³⁵“Tɩchɛ ka a nɩbɛ bala nyɔɔ a wʊ gbãgbaar ŋme a ãsʊɔ, na ba kʊ a ãsʊɔ tɩ na ba lɔb a ãsʊɔ nɩ kʊsɩbɛ kʊ. ³⁶Be lɛ wʊ lɛ tʊ̃ a gbãgbaar bamɩne ka ba ge ba a lɛ nɛ nɩ wʊ ju. ³⁷A baaraa lɛ wʊ tʊ̃ a wʊ mãɛ bie a ba sɛ̃ na wʊ ’yɛr, ‘Ban ’yɔ̃ɔ naa a n bie.’

³⁸“Tɩchɛ a pokaarba na wa nyɛ a bie, ba ’yɛr kʊ taa, ‘Nyã lɛ ɩ a bʊ̃dire, yɩ ɩ a sɩ kʊ wʊ tɩ de a bonsɩ.’ ³⁹Be lɛ ba nyɔɔ wʊ kʊ lɔb bar a puo kõkoor.

⁴⁰“Pʊ̃pãanyã a puo sʊɔ wa wa, ŋmɩnɛ lɛ wʊn ɩ a pokaarba banyãna?”

⁴¹Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “Wʊn wan wa kʊ a pokaarba banyã ba jaa tɩ de a puo kʊ nɩyor, a bala na ma sɔɔ ka ba põ a puo bonsɩ a ŋmafʊ sɔ̃ɔ.”

⁴²Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yaa kar a jie nyã a Nãaŋmɩn gãn na ’yɛr ɩka a, ‘A kʊsɩr ’lɔ a mɩmɩɛrbɛ na tɔr bar lɛ ɩ a kʊsɩr ju. A sɩ Soro lɛ tʊ̃ a nɩtɔ̃ ka a sɔb sɩ a nɩbie.’ (Yiel Gãn 118:22, 23)

⁴³“A lɛ jũu n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, Nãaŋmɩn na faan a wʊ nãalʊ̃ʊ yin a yɩ sɛ̃ kʊ a nɩyor bala na sɔɔ wʊ. ⁴⁴Nɩrɛ nyã na lo a kʊsɩr nyã ju na pʊrpʊr a, tɩchɛ a wʊ mɩ na kʊ nɩrɛ nyã ju wʊn lo dɔɔl.”

⁴⁵A Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Faraseemɩne na wa wõ a wʊ sʊkpar anyãna, ba bɔ̃ɔn naa ɩka bala lɛ wʊ lɔɔrɔ a sʊkpar gbɛɛrɛ nɩ. ⁴⁶Ka ba bʊɔrɔ na sɔr ɩka ba nyɔɔ wʊ, tɩ na ba joro a nɩyɔɔ dãbãɛ bojũu ba nyɛn ka wʊ ɩ Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ.

¹Yesu lɛ lɔɔrɔ na sʊkpar kʊrɔ a nɩbɛ na wʊ ’yɛrɛ, ²“A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ nyɛntãan fɩka nãa kɔ̃ɔ na maal a wʊ bidaba na kulo pɔɔ paalaa bʊ̃diir. ³Wʊ tʊ̃n a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ ɩka ba tɩ ’yɛr a bala wʊn bʊɔl a pɔɔ paalaa jie, tɩchɛ a bala wʊn bʊɔl ka ba tɔr.

⁴“Wʊ lɛ tʊ̃n nɩyor ɩka ba tɩ ’yɛr a bala wʊn bʊɔl, ‘Nyɛ, n maal a pɔɔ paalaa bʊ̃diir baar, n kʊn a n nadar nɩ a napɔl ka yele jaa chɔɔr baar, yɩ wa a pɔɔ paalaa jie.’

⁵“Tɩchɛ ka ba tɔr ka nyã jaa ma chen wʊ chenfʊ jie, ka ãsʊɔ mɩ chen a wʊ puo pɔ, ka ãsʊɔ mɩ chen a wʊ yar jie. ⁶Tɩchɛ ka a bala na chɛ nyɔɔr a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ ge ba tɩ na ba kʊ ba. ⁷A nãa suur ir naa ka wʊ tʊ̃ a wʊ sojasɩ ɩka ba tɩ kʊ a nɩkʊrbɔ bala tɩ chʊm a ba tẽe.

⁸“Tɩ na wʊ pãa ’yɛr kʊ a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ, ‘Yele jaa chɔɔr baar, tɩchɛ a bala ɩn bʊɔl ba sɛɛ ɛ. ⁹Yɩ yi a tẽe pɔ tɩ bʊɔl nɩrɛ jaa yɩn nyɛ ka wʊ wa a pɔɔ paalaa jie.’ ¹⁰Lɛ lɛ, a tʊ̃tʊ̃nbɔ yin a tẽe pɔ tɩ bʊɔl nɩrɛ jaa ban nyɛ, a nɩmɩn nɩ a nɩdɛbɛ ka a yir wa sɛɛn nɩbɛ wʊ jaa.

¹¹“Tɩchɛ a nãa na wa kpɛ ɩka wʊ kaa a nɩbɛ, wʊ nyɛn daba ãsʊɔ na ba su a pɔɔbɩɛl fuu ɛ, ¹²Ka wʊ suur wʊ, ‘N badaba, ŋmɩnɛ fʊ ɩrɛ wa kpɛ a ka tɩ ba su a pɔɔ paalaa fuu ɛ?’ Ka a daba kpal a nɛɛ.

¹³“Ka a nãa ’yɛr kʊ a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ, ‘Yɩ lũ a wʊ gbɛɛ naa nuur na yɩ lɔb wʊ bar yõo a libe pɔ, be lɛ nɩbɛ na kõnõ tɩ ɔɔrɔ nyɩmɛ.’

¹⁴“Nɩyɔɔ lɛ ba bʊɔl, tɩchɛ bãlãa lɛ ban chɛl ir.”

¹⁵Be lɛ ka a Faraseemɩne guor taa na ba wa bɛɛr Yesu kaa na ba na nyɔɔ wʊ a wʊ ’yɛrbie pɔ. ¹⁶Be lɛ ba tʊ̃ a ba poturbo nɩ a nɩbɛ bamɩne na yi a Nãa Hɛrɔd sɛ̃, na ba ’yɛr, “Wiwile, sɩ bɔ̃ɔ naa ɩka fʊ ɩn yelmãɛ sʊɔ, na fʊ wile Nãaŋmɩn sɔr nɩ yelmãɛ, bojũu faa kaara lɛ nɩbɛ na ’yɛrɛ bɩɩ oor ɛ. ¹⁷’Yɛr kʊ sɩ a lɛ fʊn tɩɛr. A tara na sɔr ɩka sɩ yab a lõpoo kʊ a Nãkpɛ̃ɛ Siisa bɩɩ sɩ ta yab ɛ?” ¹⁸Tɩchɛ a Yesu na bɔ̃ɔn a ba pʊtɩdɛɛr jũu, ka ka wʊ sʊʊr ba, “Yɩn nɛɛr ayi dẽme. Bo lɛ yɩ bʊɔrɔ ɩka yɩ bɛɛr ma kaa? ¹⁹Yɩ wiil ma a libir n kaa.” Be lɛ ba de a libikur waan. ²⁰Ka wʊ sʊʊr ba, “An foto nɩ an yuor lɛ be a libir pɔ?” ²¹Ka ba ’yɛr, “A Nãkpɛ̃ɛ Siisa lɛ.” Lɛ lɛ ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ de a ’lɔ na ɩ a Nãkpɛ̃ɛ Siisa sofʊ na yɩ kʊ wʊ, na yɩ mɩ de a ’lɔ na ɩ a Nãaŋmɩn sofʊ mɩ kʊ a Nãaŋmɩn.” ²²Ban wa wõ a nɩtɔ̃, nɛɛ ’maa ba naa ka ba bar wʊ tɩ chen jaa jomm.

²³A bɩbir ’lɔ̃nɔ̃, a Saduseemɩne na ’yɛr ɩka a kũu pɔ irfʊ ba be be ɛ, ba wan a Yesu sɛ̃ wa sʊʊr wʊ, ²⁴“Wiwile, Mosesɩ sɛb ɩka yɛbɛ wa kpi tɩ bar pɔɔ na ba tara bie ɛ, a wʊ yɛbɛ wʊ kul a pɔɔkʊɔr ’lɔ na wʊ dɔɔ bibiir kʊ a wʊ yɛbɛ ’lɔ na kpi. ²⁵Yɛɛr ayopõi lɛ dɔ̃ɔ be a ka a sɩ sɛ̃ ka a ba kpɛ̃ɛ kul pɔɔ na waa dɔɔ bie ɛ, tɩ kpi tɩchɛ a pɔɔkʊɔr bar ka a yɛbɛ de kul. ²⁶Ka a ayi sʊɔ mɩ de a pɔɔkʊɔr kul baa mɩ dɔɔ bie, tɩchɛ ka wʊ mɩ kpi. A lɛ nɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ ata tɩ tãn a ayopõi sʊɔ. ²⁷Ba jaa na wa kul a pɔɔkʊɔr nyã lʊɔr taa baar a pɔɔkʊɔr nyã mɩ baar kpi. ²⁸Bala wa ir yi a kũu pɔ, a nɩbɛ banyã ayopõi an pɔɔ, lɛ wʊn ɩ, an ɩ ba jaa kul wʊn lʊɔr taa?”

²⁹Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yaa nyɛ yɩn bɔr, bojũu yaa bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn gãma nɩ a wʊ kpɛ̃ɔ ɛ. ³⁰Nɩbɛ wa ir a kũu pɔ, ba kʊ̃ lɛ kul taa ɛ, tɩ ban kaara fɩka malakasɩ na be a saaju. ³¹Tɩchɛ a kũu pɔ ir fʊ yele, yaa kar a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ yɩ ɩka, ³²n ɩ naa a Abraham Nãaŋmɩn nɩ a Isaakɩ Nãaŋmɩn nɩ a Jekɔb Nãaŋmɩn ɛ? (A Yifʊ Gãn 3:6) Wʊ ɩn Nãaŋmɩn vʊr, waa ɩ Nãaŋmɩn kũu ɛ.”

³³A nɩbɛ na wa wõ a nɩtɔ̃ nɛɛr ’maa ba naa nɩ a wʊ wiilfʊ.

³⁴A Faraseemɩne na wa wõ ɩka Yesu ’yɛr tʊ̃ɔ a Saduseemɩne, ba mɩ lɔ̃ɔn taa. ³⁵Ka a ba ãsʊɔ na ɩ a nɛɛ wiwile sʊʊr ’yɛrbir bʊɔrɔ ɩka wʊ bɛɛr a Yesu kaa, ³⁶“Wiwile, A Mosesɩ nɛbinsɩ a jaa pɔ, buor lɛ ɩ kpɛ̃ɛ?” ³⁷Ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “ ‘Nʊ̃ a fʊ Soro Nãaŋmɩn nɩ a fʊ nyãa wʊ jaa, nɩ a fʊ nyɛvʊr wʊ jaa, nɩ a fʊ tɩɛr wʊ jaa.’ (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 6:5)³⁸Nyã lɛ ɩ a kpɛ̃ɛ nɩ a nɛdɔ̃ɔ. ³⁹A ayi sʊɔ mɩ nɩ nyã, ‘Nʊ̃ a fʊ tɔ sʊɔ a fʊ kaar.’ (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:18)⁴⁰A Mosesɩ nɛɛr a jaa nɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ wiilfʊ kpãkpãana na a binfʊ nyãna.”

⁴¹A Faraseemɩne na wa ’mataa, Yesu sʊʊr ba naa. ⁴²“Ŋmɩnɛ lɛ yɩ tɩɛr a Nɩ-iraa yele? An bie lɛ wʊ ɩ?” Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “David bie lɛ.”

⁴³Ka a Yesu sʊʊr ba, “Ŋmɩnɛ lɛ ka a nãa David a Nãaŋmɩn Sɩɛ na dɔ̃ɔ kpɛ, a wʊ bʊɔl wʊ ɩka, ‘N Soro’? Bojũu wʊ ’yɛr naa ɩka, ⁴⁴‘A Soro ’yɛr kʊ a n Soro, “Jãnɛ a n nũsʊ̃ɔ jie, ka n wa de a fʊ dɔ̃dẽme ka ba ɩ a fʊ gbɛɛ dɔɔlfʊ jie.” ’ (Yiel Gãn 110:1)⁴⁵Ala ɩ David bʊɔl wʊn wʊ ɩka, ‘N Soro,’ ŋmɩnɛ wʊn ɩrɛ wa ɩ a wʊ bie?” ⁴⁶An yɩ a daar ’lɔ̃nɔ̃ chiine, nɩrɛ jaa ba lɛ haa nɛɛ ’yɛr ’yɛr ɛ bɩɩ lɛ ’la sʊʊr sʊʊrfʊ jaa go ɛ.

¹Yesu pãa ’yɛr kʊ a nɩyɔɔ bala nɩ a wʊ poturbo, ²“A nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne jãnɛ na a Mosesɩ dakɔɔ ju. ³A lɛ jũu, yɩ maala a lɛ ban wile tɩ na yɩ turo, tɩ yɩ ta maala a lɛ ban maala ɛ, bojũu ba maa turo a lɛ ban wile ɛ. ⁴Ba ma lũn tuor tɩɩr tuo nɩbɛ, tɩ maa sɔɔ de a ba nubir sɩɩr ɛ.

⁵“Yele jaa ban tʊ̃nɔ̃, ba ma bʊɔrɔ naa ɩka nɩbɛ ba nyɛ ba, na ba ma lũ a fɔɔr a ba jur pɔ, tɩ na ba ma su fuusɩ ban ma sɛ bonsɩ ’yɔ̃ɔ jaa vɛvɛɛ. ⁶Bala wa lɔ̃ɔ taa dire, a ji’yɔ̃ɔnsɩ jie lɛ ba ma nʊ̃ ɩka ba jãnɛ, nɩ a ba lɔ̃ɔfʊ jiir a jibɛrɛ jiir. ⁷Ala tɩ na ba ma bʊɔrɔ ɩka bama puoro ba a dar pɔ, na ba ma bʊɔrɔ ɩka nɩbɛ ba bʊɔlɔ ba, Wiwiilbe.

⁸“Yɩ ta sɔɔ ka ba bʊɔlɔ yɩ, Wiwiilbe ɛ, nɩkpɛ̃ɛ bʊ̃’yen tɛɛ lɛ yɩ tara. Yɩ jaa ɩn yɛɛr. ⁹Yɩ ta bʊɔl nɩrɛ jaa yɩ, sãa a wɛr pɔ ɛ, bojũu yɩ tara na Sãa bʊ̃’yen na be a saaju. ¹⁰Bɩɩ yɩ ta bʊɔl nɩrɛ jaa wiwile ɛ, bojũu yɩ tara na Wiwile bʊ̃’yen tɛɛ na ɩ a Nɩ-iraa. ¹¹A ’lɔ na bʊɔrɔ ɩka wʊ ɩ a yɩ kpɛ̃ɛ wʊ ɩ a yɩ tʊ̃tʊ̃nɔ̃. ¹²Nɩrɛ ’lɔ na ’mɔɔrɔ a wʊ mãɛ ire nɩ, Nãaŋmɩn na suun wʊn pĩlem tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ mɩ na siir wʊ mãɛ Nãaŋmɩn na ’mɔɔ wʊn ka wʊ do.

¹³“Tɩchɛ nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩ pɔɔn a nɩbɛ var bar a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ. Yɩn mãɛ ba kpɩɛrɛ ɛ, tɩ na yɩ pɔɔ var a bala na bʊɔrɔ a kpɛfʊ bar. 23:13 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ pie nɩ anaar ɛ ɩka, 14Nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩn lɛ ma fɔb a pɔɔkɔɛ a ba yie na yɩ ma sʊɔr Nãaŋmɩn kor wile nɩbɛ. A lɛ jũu yin lɛ a Nãaŋmɩn na ge yɔɔ.

¹⁵“Nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩ ma yɔn jitɛbɛ nɩ a man pɔ na yɩ tɩ ’yɛr lɩɛb nɩrɛ tɩɛr, yɩn wa tʊ̃ɔ wʊ ka wʊ kaara a yɩ kaar, yɩ ma lɩɛb wʊ naa ka wʊn di dɔɔyɛ a bũu dagel pɔ a yɩ kaar.

¹⁶“Nɛbier ben a bala na ɩ jɔ̃n tɩ na ba tɔɔrɔ a jɔ̃n, na ba ma ’yɛr ɩka, ‘Nɩrɛ ’lɔ na pɔn a Nãaŋmɩn puorfʊ yir a ba ɩ tuo ɛ, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na pɔn a sɛlma ’lɔ na be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir a lũ wʊ naa.’ ¹⁷Yɩ ɩn jɔ̃n na yɩ ɩ jɔlɔ. Buor lɛ ɩ kpɛ̃ɛ, a sɛlma bɩɩ a Nãaŋmɩn yir ’lɔ na maal a sɛlma ka wʊ ɩ a chɛchɛ? ¹⁸Yɩ mɩ ’yɛr naa, ‘Ala ɩ nɩrɛ pɔn na a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie, a ba tuo ɛ, tɩchɛ ala ɩ nɩrɛ pɔn na a Nãaŋmɩn kʊfʊ ’lɔ na dɔɔl a jie, a lũ wʊ naa.’ ¹⁹Yɩn jɔ̃n banyã. Buor lɛ ɩ kpɛ̃ɛ, a kʊfʊ bɩɩ a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie na ma vɛ̃ ka wʊ ɩ chɛchɛ? ²⁰A lɛ jũu, nɩrɛ ’lɔ jaa na pɔn a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie, pɔn wʊ naa nɩ bon jaa na dɔɔl a wʊ ju. ²¹Nɩrɛ ’lɔ mɩ na pɔn a Nãaŋmɩn yir, pɔn wʊ naa nɩ a nɩrɛ ’lɔ na jãnɛ a be. ²²Nɩrɛ ’lɔ mɩ na pɔn a saaju, pɔn naa a Nãaŋmɩn nãkɔɔ nɩ a nɩrɛ ’lɔ mɩ na jãnɛ a be.

²³“Nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩ ma ir a bonsɩ pɔ jiir pie pɔ bʊ̃’yen lɔ̃ɔn badʊʊ gba vaar kʊ Nãaŋmɩn, tɩ na yɩ tɔr a Nãaŋmɩn nɛɛr ala na tɩrɛ bar na ɩ yelmãɛ sɔr tufʊ, nɩbaal kaafʊ nɩ yelmãɛ tarfʊ. A anyã lɛ a sɛɛ ɩka yɩ turo tɩ na yɩ taa ire amɩne bara ɛ. ²⁴Yɩn jɔ̃tɔɔrbɔ ba nyã. Yɩ ma chuor a jãajubil bar tɩ ma vɔl a nyɔɔma.

²⁵“Nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩ ma pɛɛn a ŋmanyuraa nɩ a ladiraa a yõo tɩchɛ ka a pʊɔ sɛɛn bɔgar nɩ nyuur. ²⁶Yɩn Faraseemɩne na ɩ jɔ̃n. Yɩ ma dɔ̃ɔ pɛɛ a ŋmanyuraa pʊɔ tɩchɛ ka a yõo mɩ pãa pɛɛ a yõo ka a vɩɛlɛ.

²⁷“Nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩ kaara fɩka yar ban pãɛ ka a vɩɛlɛ, tɩchɛ ka a pʊɔ pɔ tara nɩbɛ kɔbɔ nɩ dɛɛr jaa bʊrɔ. ²⁸Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ a yɩn a yõo, yɩ ɩn nɩtor a yɩ taaba sɛ̃, tɩchɛ a yɩ pʊɔm, yɩ tara na nɛɛr ayi nɩ putuyele.

²⁹“Nɛbier ben a yɩn nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne na ɩ a nɛɛr ayi dẽme sɛ̃. Yɩ mɛn a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ yar, tɩ na chɔɔr a bala na tor yar, ³⁰tɩ na yɩ ’yɛr ɩka, ‘Sɩn ta be be a sɩ sãakpãmɩne sɔ̃ɔ, sɩ kʊ̃ naa ta pʊɔ ba kʊ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ɛ.’ ³¹A nɩtɔ̃ jũu yɩ din a yɩ mãɛ dãasɩɛ ɩka yɩ ɩn a nɩbɛ bala na kʊ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ bibiir. ³²Yɩ baar baar a lɛ a yɩ sãakpãmɩne na dɔ̃ɔ ɩ.

³³“Yɩn waa bibiir, ŋmɩnɛ yɩn ɩrɛ wa chãɛ a bũu dagel kũu. ³⁴A lɛ jũu ɩn tʊ̃n Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ, yɛ̃n dẽme, nɩ a wiwiilbe, ka yɩ kʊ bamɩne yɔɔl a daa ju, yɩn pɔɔn bamɩne na yɩ fɔb ba a yɩ lɔ̃ɔfʊ jiir, tɩ na yɩ pãa tulo yʊɔrɔ bʊɔrɔ ba a tẽn a jaa. ³⁵Ka a na di yɩ a nɩbɛ bala na ɩ a nɩtor ba bɔ̃ɔ yele jaa yɩn kʊ, piel a Abel jãɩ sɔ̃ɔ tɩ tãn a Jekariya bidaba Barakiya ban kʊ a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie nɩ a puorfʊ jie chara pɔ. ³⁶Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, a yɩn dɩna nɩbɛ na nyɛn gefʊ a yele anyãna jũu.

³⁷“Pa yɩn Jerusalɛm nɩbɛ, a yɩn na ma kʊrɔ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na yɩ lɔɔrɔ a bala a Nãaŋmɩn na tʊ̃ a yɩ sɛ̃ nɩ kʊsɩbɛ, nyɛ lɛ an ma ɩrɛ ma vɔlaa jã ka n ma bʊɔrɔ ɩka n kaal a fʊ bibiir ’mataa fɩka nʊ̃ɔ na ma ũun a wʊ bil, tɩchɛ ka faa bʊɔrɔ ɩka fʊ maal a lɛ ɛ. ³⁸A lɛ jũu n bar a fʊ tẽe kʊ fʊ ka wʊ ɩ dakpolo. ³⁹Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka yɩ kʊ̃ lɛ nyɛ ma go ɛ, wa tɩ tãn yɩn na ’yɛr ɩka, ‘Nãaŋmɩn wʊ sʊ̃ʊ a ’lɔ wʊn tʊ̃.’ ” (Yiel Gãn 118:26)

¹Yesu na wa yi a Nãaŋmɩn puorfʊ yir pɔ na wʊ chiine, a wʊ poturbo turo wile ɩka wʊ nyɛ lɛ ban mɛ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ka wʊ kaara. ²Be lɛ a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Mɩ yɩ mɩ nyɛ naa anyãna a jaa? Yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, a kʊsɩvɩɛl anyãna ãsʊɔ jaa kʊ lɛ wa chɛnɛ dɔɔl a wʊ tɔ ju ɛ. Ban wa dãn a jaa lɔb.”

³Yesu na wa do jãnɛ a Olive Tɔ̃ɔju, a poturbo wan a wʊ sɛ̃ a ba tɛɛ wa sʊʊr wʊ, “’Yɛr kʊ sɩ a daar ’lɔ̃nɔ̃ a anyãna nɩ na ɩ. Bo lɛ na ɩ a jãnɛ a fʊ waa sɔ̃ɔ nɩ a wɛr baarfʊ daar?”

⁴Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ bɔ̃ɔn sʊ̃ ka nɩrɛ jaa ta wa bɛl yɩ ɛ. ⁵Bojũu, nɩyɔɔ na de naa maa yuor waan wa ’yɛrɛ, ‘Maa lɛ a Nɩ-iraa,’ na ban bɛl nɩyɔɔ. ⁶Yɩn wa wõn tam, ka ba ’yɛrɛ a tam ’yɛr, yɩ ta mɩrɛ ɛ. A lɛ na ɩ naa, tɩchɛ a wɛr baarfʊ chɛnɛ na be puor. ⁷Paal dẽdẽme na yin tam, ka a nãmɩne mɩ yɩ tam ka kɔ̃ mɩ lo ka a tẽe jiir amɩne dɔ̃ɔnɔ̃. ⁸A dɔɔyɛ anyãna, an kaara fɩka a pɔɔ na ma dɔɔrɔ ka a wõnõ wʊ.

⁹“Ban pãa nyɔɔr yɩn chiin na ba tɩ pɔb yɩ na ba kʊ yɩ, ka a paalsɩ a jaa ’laar yɩ, yɩn sɔɔ ma jũu. ¹⁰Nɩyɔɔ na bar a ba sɔɔfʊ, na ba gar ’yɔ̃ɔ taa na ba ’laar taa. ¹¹Jir ŋmarba ’yɛ’yɛrbɛ na wan wa ’yɛrɛ bɛlɛ nɩyɔɔ. ¹²Nɩyɔɔ nɩ na tɔr Nãaŋmɩn nɛɛ, ba kʊ̃ nʊ̃ taa ɛ. ¹³Tɩchɛ nɩrɛ nyã na ara tɩ tãn a baaraa Nãaŋmɩn na faa wʊ naa. ¹⁴Ban mʊɔl a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr nʊ̃ɔ nyã a wɛr wʊ jaa ka a ɩ dãasɩɛ a paalsɩ a jaa pɔ, tɩchɛ ka a wɛr pãa baar.

¹⁵“Yɩn wa nyɛ naa a yele ’lɔ a Nãaŋmɩn na ’laar na waara nɩ sɔ̃ɔfʊ ka wʊ be a jichɛchɛ ’lɔ nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Danɩɛl na dɔ̃ɔ ’yɛr. Vɛ̃ ka a nyã na kara bɔ̃ɔ a par. (Danɩɛl 9:27)¹⁶Yɩn wa nyɛ a lɛ a nɩbɛ bala na kpɩɛrɛ a Juda, ba jo do a tɔ̃ɔ ju. ¹⁷Nɩrɛ jaa na be gar ju, wʊ ta suu a die pɔ tɩ de bon jaa ɛ. ¹⁸’Lɔ mɩ na be a puo pɔ wʊ ta kul a yir tɩ de a wʊ fuu ɛ. ¹⁹A bɩbir nyãna wa vɩɛ an ɩn tuo kʊ a pɔɔpʊʊr nɩ a bala na tara a bi’yɛnsɩ. ²⁰Yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ka a yɩ jofʊ ta ɩ sãɛ ɛ, bɩɩ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar ɛ. ²¹Nãaŋmɩn na maal a wɛr wa tãn a pʊ̃pãanyã, baa di a dɔɔyɛ nyã bʊrɔ ɛ, bɩɩ dɔɔyɛ kʊ̃ lɛ wa jã wʊ go ɛ. ²²Ala ɩ a Nãaŋmɩn ba ŋmaa a ber ala bar ɛ, nɩrɛ kʊ̃ lɛ chɛnɛ go ɛ. Tɩchɛ a bala wʊn chɛl ir jũu wʊn ŋmaan a ber bar. ²³A lɛ daar nɩrɛ wa ’yɛr yɩ ɩka, ‘Nyɛ a Nɩ-iraa,’ bɩɩ ‘’Lɔ nɩ nyã,’ yɩ ta sɔɔ de ɛ. ²⁴Bojũu jirsɩ Nɩ-irsɩ nɩ jirsɩ ’yɛ’yɛrbɛ na wa naa wa tʊ̃nɔ̃ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ na ba bɛl nɩbɛ bamɩne ala ɩ ba tʊ̃ɔ naa ban ’mantaa bɛl a bala a Nãaŋmɩn na chɛl ir. ²⁵Yɩ nyɛ, n den nie ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ.

²⁶“A lɛ jũu, bala wa ’yɛr kʊ yɩ ɩka, ‘Nyɛ ’lɔ nɩ nyã a dãlpʊɔ ju,’ yɩ ta yi a be ɛ. ‘Bala wa ’yɛr nyɛ, ’lɔ nɩ nyã a die pɔ,’ yɩ ta sɔɔ ɛ. ²⁷A lɛ a saa nyɩɩrfʊ na ma yi a mɔ̃tɔ̃ɔ purfʊ jie na wʊ chaar ’yɔ̃ɔ a mɔ̃tɔ̃ɔ mʊrfʊ jie, lɛ lɛ a maa Nɩsaal Bie waa mɩ na kaara. ²⁸Jie ’lɔ jaa bʊ̃kũu na be, be lɛ a sɩdumo ma ’laara.

²⁹“Ajienaa, a ber anyãna a dɔɔyɛ baarfʊ puor, ‘A mɔ̃tɔ̃ɔ na lii naa, ka a chuu mɩ kʊ̃ lɛ chaar ɛ, ka a ŋmɛrbie pɔrɔ yire a saaju loro, ka a saaju bonsɩ a jaa dɔ̃ɔnɔ̃.’ (Isaiya 13:10)

³⁰“A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ ban nyɛ a maa Nɩsaal Bie na waara a julõjuur pɔ, ka a paalsɩ a jaa na be ka a wɛr pɔ kõnõ. Ka ba nyɛ a maa Nɩsaal Bie na yi a saaju a julõjuur pɔ, waara nɩ kpɛ̃ɔ nɩ tɩɩr. ³¹Wʊn tʊ̃n a wʊ malakasɩ ka ba pɛɛl a ɩɩl kpɛ̃ɔ jaa na ba bʊɔl a nɩbɛ bala wʊn chɛl ir a wɛr wʊ jaa ’mataa.

³²“Yɩ de a pɔlpɔl tɩɛr yele jãn yɛ̃. ’Lɔ wa tʊɔrɔ a vaar, yɩ bɔ̃ɔn ɩka a tʊl sɔɔ gbʊr naa. ³³A lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ, yɩn wa nyɛ a yelsɩ anyãna, yɩ bɔ̃ɔn ɩka a maa Nɩsaal Bie waa gbʊr naa jaa yɛ̃yɛ̃. ³⁴Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, a pʊ̃pãanyã nɩbɛ kʊ̃ kpi baar ɛ, wa tɩ tãn a yelsɩ anyãna na ɩ. ³⁵A saaju nɩ a wɛr na wa baaraa, tɩchɛ maa ’yɛrbie ’lɔ kʊ̃ wa baar ɛ.

³⁶“Nɩrɛ jaa ba bɔ̃ɔ a bɩbir nyã ɛ, bɩɩ a sɔ̃ɔ ɛ, a malakasɩ mɩ gba na be a saaju ba bɔ̃ɔ ɛ, bɩɩ a Bie ɛ, ka a Sãa tɛɛ ba lɛ bɔ̃ɔ ɛ. ³⁷A lɛ an dɔ̃ɔ kaara a Nowa sɔ̃ɔ, lɛ lɛ an mɩ na kaara a maa Nɩsaal Bie waa sɔ̃ɔ. ³⁸Bojũu sɛrɛ, tɩchɛ ka a kɔ̃paalaa wa nɩbɛ dire na, tɩ nyuro, ka dɔɔr nɩ pɔbɔ kulo taa, tɩ tãn a bɩbir ’lɔ a Nowa na kpɛ a daka bulomtum pɔ. ³⁹Baa bɔ̃ɔn ɛ, tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a kɔ̃paalaa na wa di ba, lɛ mɩ lɛ an kaara a maa Nɩsaal Bie waa daar. ⁴⁰Nɩbɛ ayi na ben puo pɔ, ka a Nãaŋmɩn wa de a ãsʊɔ chiin tɩ bar a ãsʊɔ. ⁴¹Pɔbɔ ayi na ’mantaa nɩɛnɛ jɔ̃ ka a Nãaŋmɩn wa de a ãsʊɔ chiin tɩ bar a ãsʊɔ.

⁴²“A lɛ jũu yɩ kaara sʊ̃, bojũu yaa bɔ̃ɔ a bɩbir ’lɔ a yɩ Soro nɩ na wa ɛ. ⁴³Tɩchɛ yɩ bɔ̃ɔn a yele anyã par, a yir sʊɔ ta bɔ̃ɔn a sɔ̃ɔ ’lɔ a nãnyie na waara a tãsɔɔ, wʊ kʊ̃ naa gur ɛ, ka a nãnyie wa kar kpɛ wʊ a yir ɛ. ⁴⁴A lɛ jũu, yɩ mɩ guro a yɩ mãɛ, bojũu a maa Nɩsaal Bie na wan a sɔ̃ɔ ’lɔ yɩn kʊ̃ bɔ̃ɔn ɛ.

⁴⁵“An lɛ a nɩrɛ ’lɔ na ɩ a yɛ̃ nɩ a yelmãɛ sʊɔ a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na ’yɔ̃ɔ ka wʊ kaara wʊ a yir na wʊ kʊrɔ a tʊ̃tʊ̃nbɔ a ba bʊ̃diir a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn ’yɔ̃ɔ wʊ? ⁴⁶An ɩn bɔɔsʊ̃n kʊ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyãna a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na wa nyɛ ka wʊ ɩrɛ a lɛ. ⁴⁷Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, wʊn vɛ̃n ka wʊ kaara a wʊ bonsɩ a jaa. ⁴⁸Tɩchɛ ala ɩ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyãna ɩn putusʊɔ na wʊ tɩɛr a wʊ nyãa pɔ ɩka, a n nɩkpɛ̃ɛ kor naa, ⁴⁹tɩ piel gere a tʊ̃tʊ̃nbɔ bala na be a yir tɩ pãa ma di na wʊ ma pʊɔ a dãnyurbo pɔ, ⁵⁰a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na wa dũu wʊ naa a bɩbir ’lɔ wʊn ba tɩɛr nɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn ba bɔ̃ɔn ɛ. ⁵¹Wʊn ŋma wʊn gbʊl gbʊl ’yɔ̃ɔ a nɛɛr ayi dẽme pɔ, be lɛ ban kõnõ tɩ ɔɔrɔ nyɩmɛ.

¹“A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃, a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ na kaara fɩka pɔɔsarsɩ pie na de a ba fãtɩnɛ ɩka ba tɩ tuor a pɔɔ paalaa nɩ a wʊ sɩrɛ. ²Ka a ba anũu ɩ jɔlɔ, tɩchɛ ka a ba anũu mɩ ɩ yɛ̃ dẽme. ³A jɔlɔ bala den a ba fãtɩnɛ tɩchɛ baa de kãa pʊɔ ɛ, ⁴tɩchɛ ka a ba anũu bala mɩ na ɩ a yɛ̃ dẽme, de kãa pʊɔ a ba fãtɩnɛ pɔ. ⁵A pɔɔ paalaa sɩrɛ na wa kor a waa jũu, gʊ̃ɔ kpɛ ba naa ka ba gã gur.

⁶“A tãsɔɔ bãɩn lɛ ba ŋme chɛlma tãna ’yɛrɛ, ‘A pɔɔ paalaa sɩrɛ waara, yɩ yi wa tuor wʊ yooo.’

⁷“A pɔɔsarsɩ pie banyãna vaan ir tɩɛ tɩɛ a ba gonsɩ ’yɔ̃ɔ a ba fãtɩnɛ pɔ. ⁸A jɔlɔ bala ’yɛr kʊ a yɛ̃ dẽme, ‘Yɩ pʊr a yɩ kãa amɩne kʊ sɩ, a sɩ bonsɩ kpĩine naa.’

⁹“Be lɛ ka a yɛ̃ dẽme bala ’yɛr kʊ ba, ‘Kai, a kʊ̃ ta sɩ nɩ a yɩn ɛ. Yɩ chen a be ban daara na yɩ tɩ da.’

¹⁰“Tɩchɛ, ban lɩɛb chiine a dafʊ jie, a pɔɔ paalaa sɩrɛ wa naa, ka a bala jaa na chɔɔr ’mataa kpɛ a pɔɔ paalaa kulfʊ jie, tɩ na ba nyɔɔ a pãn pɔɔ.

¹¹“A jɔlɔ anũu bala mɩ wa bɩɛr wa na ba mɩ wa kpooro a pãn ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, nɩkpɛ̃ɛ, yuo a pãn ka sɩ kpɛ.’

¹²“Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘Yelmãɛ jaa, n ba bɔ̃ɔ yɩ ɛ.’

¹³“A lɛ jũu yɩ gu yɩ mãɛ bojũu yaa bɔ̃ɔ a bɩbir bɩɩ a sɔ̃ɔ ɛ.

¹⁴“A mɩ lɛ nyɛntãan go fɩka daba kɔ̃ɔ na bʊɔrɔ yɔfʊ na wʊ bʊɔl a wʊ gbãgbaar ’mataa de a wʊ bonsɩ põ ba. ¹⁵Wʊ kʊn ãsʊɔ sɛlbie anũu, na wʊ kʊ ãsʊɔ mɩ sɛlbie ayi na wʊ kʊ ãsʊɔ mɩ sɛlbir bʊ̃’yen. Wʊ ma kʊn ãsʊɔ jaa man a wʊ fɔ̃ɔ, tɩ na wʊ yɔ. ¹⁶A ’lɔ na de a sɛlbie anũu tɩ yar nyɛ sɛlbie anũu tʊ̃nɔ̃ dɔɔl. ¹⁷A ’lɔ mɩ na de a sɛlbie ayi tɩ yar mɩ nyɛ sɛlbie ayi tʊ̃nɔ̃ dɔɔl. ¹⁸Tɩchɛ a ’lɔ na de a sɛlbir bʊ̃’yen tɩ tuun bɔɔ de a wʊ nɩkpɛ̃ɛ sɛlbir ũu.

¹⁹“An wa kor bãlãa ka a gbãgbaar bala nɩkpɛ̃ɛ wa wa ɩka ba guor a sɛlbie yele. ²⁰A ’lɔ na de a sɛlbie anũu waan na sɛlbie anũu wa ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, sɛlbie anũu lɛ fʊ dɔ̃ɔ kʊ ma, nyɛ sɛlbie anũu tɔ̃nɔ̃ lɛ n nyɛ dɔɔl.’

²¹“Ka a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr kʊ wʊ, ‘Fʊ tʊ̃n vɩla, gbãgbamãɛ lɛ fʊ ɩ. Fʊ tara na yelmãɛ a bʊ̃bile pɔ, ɩn ’yɔ̃ɔ fʊn ka fʊ kaara bʊ̃yɔɔ. Wa pʊɔ ma ka sɩ ’mataa dire a nʊ̃ɔ.’

²²“A ’lɔ mɩ wʊn kʊ a sɛlbie ayi wa ’yɛr kʊ a wʊ nɩkpɛ̃ɛ, ‘Fʊ dɔ̃ɔ kʊ ma sɛlbie ayi, nyɛ sɛlbie ayi tʊ̃nɔ̃ lɛ n nyɛ dɔɔl.’

²³“Ka a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr kʊ wʊ, ‘Fʊ tʊ̃n vɩla, gbãgbamãɛ lɛ fʊ ɩ. Fʊ tara na yelmãɛ a bʊ̃bile pɔ, ɩn ’yɔ̃ɔ fʊn ka fʊ kaara bʊ̃yɔɔ. Wa pʊɔ ma ka sɩ ’mataa dire a nʊ̃ɔ.’

²⁴“A ’lɔ mɩ wʊn kʊ a sɛlbir bʊ̃’yen wa ’yɛr naa, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, n bɔ̃ɔn na fʊn ɩ nɩbikõo sʊɔ na fʊ ma ŋma a be fʊn ba bʊr ɛ, na fʊ ma wob a be fʊn maa yaar bar ɛ. ²⁵Ala lɛ so ka dãbãɛ kpɛ ma ka de a fʊ sɛlbir tɩ ũu bar. Nyɛ a fʊ sɛlbir.’

²⁶“Ka a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr kʊ wʊ, ‘Fʊ̃ʊ gbãgbaputuo nɩ koro sʊɔ nyã. Fʊn ben bɔ̃ɔn ɩka n ma ŋman a be ɩn maa bʊr ɛ, naa wob a jie ’lɔ ɩn maa yaar bar ɛ, ²⁷a ta sɛɛn ɩka fʊ ta de a n sɛlbir tɩ yɔ̃ɔ a libie yir pɔ, ka maa ta wa lɩɛb wa ka n nyɛ tʊ̃nɔ̃ dɔɔl ɛ?

²⁸“ ‘Yɩ faa a sɛlbir bʊ̃’yen a wʊ sɛ̃ na yɩ kʊ a nɩrɛ ’lɔ na tara a sɛlbie pie. ²⁹Nɩrɛ ’lɔ jaa na tara yɔɔ, ban kʊ wʊn yɔɔ pʊɔ ka ba tara yɔɔ tɩchɛ a nɩrɛ ’lɔ na ba tara bon jaa ɛ, a bãlãa ’lɔ wʊn tara gba ban faan yin a wʊ sɛ̃. ³⁰A gbãgbaburbur nyã ’lɔ, yɩ de wʊ lɔb bar yõo be lɛ ban kõnõ tɩ ɔɔrɔ nyɩmɛ.’

³¹“A maa Nɩsaal Bie wa wa a n tɩɩr pɔ, nɩ a n malakasɩ ba jaa, ɩn wa jãnɛ naa, a n tɩɩr nãalʊ̃ʊ dakɔɔ ju. ³²A paalsɩ a jaa na pãa lɔ̃ɔ taa a n niem, ka n pãa oor a nɩbɛ nɩtãa lɛ pɛchinɛ na ma oor a piir nɩ a bʊʊr. ³³Ɩn oon a piir bar a n nũsʊ̃ɔ jie, tɩchɛ ka a bʊʊr mɩ ara a n gʊbaa jie.

³⁴“Ka n pãa ’yɛr kʊ a bala na be a n nũsʊ̃ɔ jie, ‘Yɩ wa, yɩn a n Sãa Nãaŋmɩn na sʊ̃ʊ. Yɩ wa kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ, de a yɩ nãbomo wʊn chɔɔr bin gun yɩ a wɛr pielfʊ sɔ̃ɔ. ³⁵Bojũu kɔ̃ dɔ̃ɔ kpɛ ma, ka yɩ kʊ ma ka n di, kɔ̃nyũur dɔ̃ɔ kpɛ ma, ka yɩ kʊ ma kʊ̃ɔ ka n nyũ, n dɔ̃ɔ ɩ sãan ka yɩ ir ma sãan. ³⁶N ba dɔ̃ɔ tara bʊ̃sursɩ ɛ, ka yɩ kʊ ma fuu ka n su, n dɔ̃ɔ bɩɛrɛ ka yɩ sãa ma. N dɔ̃ɔ be pɔɔfʊ die pɔ, ka yɩ wa piir ma kaa.’

³⁷“A nɩmɩn na pãa lɩɛb sʊʊr wʊ, ‘Sɩ Soro, nyɩnɛ lɛ sɩ nyɛ fʊ, ka a kɔ̃ kpɛ fʊ, ka sɩ kʊ fʊ bʊ̃diir a fʊ di, bɩɩ ka kɔ̃nyũur kpɛ fʊ, ka sɩ kʊ fʊ kʊ̃ɔ a fʊ nyũ? ³⁸Sɔ̃ɔ buor lɛ sɩ nyɛ fʊ, ka fʊ ɩ sãan ka sɩ ir fʊ a sãan, bɩɩ ka faa tara bʊ̃sursɩ ɛ, ka sɩ kʊ fʊ fuu a fʊ su? ³⁹Sɔ̃ɔ buor lɛ sɩ nyɛ fʊ, ka fʊ bɩɛrɛ, ka sɩ tɩ piir fʊ kaa, bɩɩ sɔ̃ɔ buor lɛ ba nyɔɔ fʊ pɔɔ ka sɩ chen tɩ piir fʊ kaa?’

⁴⁰“A nãa na ’yɛr kʊ ba, ‘Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, a lɛ yɩn dɔ̃ɔ maal kʊ a nɩba’yɔ̃ɔnsɩ bala na ɩ a n sofʊ, maa lɛ yɩ maal kʊ.’

⁴¹“Tɩchɛ na wʊ pãa ’yɛr kʊ a bala mɩ na be a wʊ gʊbaa jie, ‘Pɔ ’yɔ̃ɔfʊ turo yɩ naa, yɩ tɔɔ chen be na yɩ tɩ kpɛ a bũu ’lɔ a Nãaŋmɩn na gbɔɔ gun a tɩɩ nɩ a wʊ malakasɩ. ⁴²Bojũu kɔ̃ dɔ̃ɔ kpɛ ma, ka yaa kʊ ma bon jaa ka n di ɛ. Kɔ̃nyũur dɔ̃ɔ kpɛ ma, ka yaa kʊ ma kʊ̃ɔ ka n nyũ ɛ. ⁴³N dɔ̃ɔ ɩ sãan, ka yaa kaa ma sãan kaa fʊ ɛ, n ba tara bon jaa na su ɛ, ka yaa kʊ ma fuu ka su ɛ, ka n bɩɛrɛ, bɩɩ be pɔɔfʊ die pɔ, ka yaa wa piir ma kaa ɛ.’

⁴⁴“Ka ba pãa mɩ lɩɛb sʊʊr wʊ, ‘Sɩ Soro, sɔ̃ɔ buor lɛ sɩ nyɛ fʊ, ka a kɔ̃ kpɛ fʊ, bɩɩ ka a kɔ̃nyũur kpɛ fʊ, bɩɩ ka fʊ ɩ sãan, bɩɩ ka faa tara bon jaa na su ɛ, bɩɩ ka fʊ bɩɛrɛ, bɩɩ ka fʊ be pɔɔfʊ die pɔ, ka saa kaa fʊ ɛ?’

⁴⁵“Wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩn ba maal kʊ a nɩba’yɔ̃ɔnsɩ bala ãsʊɔ ɛ, maa lɛ yaa maal kʊ ɛ.’

⁴⁶“A nɩbɛ banyãna na chen a dɔɔyɛ ’lɔ na ba tara baarfʊ jie, tɩchɛ ka a nɩmɩn mɩ chen a nyɛvʊr na ba tara baarfʊ jie.”

¹A Yesu na wa ’yɛr a anyãna a jaa baar, wʊ ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, ²“Yɩ bɔ̃ɔn ɩka a chɛn ber ayi ka a Gõl Bar Difʊ na ta, ka ba na de a maa Nɩsaal Bie tɩr ka ba kpa ma a daa ju.”

³A Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛrɛ lɔ̃ɔ taa a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ yir na di Kayafasɩ, ⁴na ba bʊɔrɔ vuo ban na tu nyɔɔ a Yesu na ba kʊ. ⁵Tɩchɛ ka ba ’yɛr, a ta ɩ a Gõl Bar Difʊ sɔ̃ɔ ɛ, ka jɛɛr taa ɩrɛ wa ir a chara pɔ ɛ.

⁶Yesu na wa be a Betanɩ a Simon ’lɔ na dɔ̃ɔ ɩ a kɔ̃kɔ̃mɔ̃ yir, ⁷ban wa jɛ̃ dire, pɔɔ kɔ̃ɔ waan na pãrtɔvɩla nɩ kãnyũu kɔ̃ɔ dafʊ na ba wõnõ ɛ, na wʊ kpaar dɔɔl a Yesu ju.

⁸A poturbo na wa nyɛ a lɛ, ba nyɛn suur na ba ’yɛr, “Bo lɛ so ka wʊ sɔ̃ɔnɔ̃ a kãnyũu nyã bar a nɩtɔ̃? ⁹Fʊn taa den a kãnyũu anyãna da libiyɔɔ de kʊ a nɔ̃n dẽme.”

¹⁰Yesu na bɔ̃ɔn a ba tɩɛr, wʊ ’yɛr kʊ ba, “Bãa ’yɔ̃ɔ lɛ yɩ mii ’yɔ̃ɔ wʊ? Wʊ maal vɩla kʊ ma. ¹¹A nɔ̃n dẽme ’lɔ, yɩn nɩ bala ben ka tɩchɛ maa kʊ be a yɩ sɛ̃ sɔ̃ɔ jaa ɛ. ¹²Wʊn kpaar a kãnyũu anyãna ’yɔ̃ɔ ma, wʊ maal a lɛ chɔɔr ma gun a n ũufʊ. ¹³Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, jie jaa ban wa mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna a wɛr wʊ jaa pɔ, ban ’yɛr naa a lɛ a pɔɔ nyã na ɩ na ba chɛnɛ tara a wʊ tɩɛr.”

¹⁴A Pie Nɩ Ayi bala ãsʊɔ ban bʊɔlɔ Judas Isɩkariyot chen a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ sɛ̃ ¹⁵tɩ sʊʊr ba, “Bo lɛ yɩn kʊ ma ala ɩ n de wʊn ’yɔ̃ɔ a yɩ nuur pɔ?” Ba sɔr sɛlbie lɩjɛr nɩ pie kʊ wʊ. ¹⁶An yɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ wʊ bʊɔrɔ na vuo wʊn na tu de a Yesu ’yɔ̃ɔ a ba nuur pɔ.

¹⁷A bɩbir dɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ ɩ naa a Paanʊ̃kõo Lɔ̃ɔfʊ, ka a Yesu poturbo wa sʊʊr wʊ, “Nyɩnɛ lɛ fʊ bʊɔrɔ ɩka sɩ chen tɩ chɔɔr a Gõl Bar nyã Difʊ bar ka sɩ tɩ di?”

¹⁸Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chen a tẽe pɔ, daba kɔ̃ɔ sɛ̃ na yɩ tɩ ’yɛr kʊ wʊ, ‘A wiwile ’yɛr naa, a n sɔ̃ɔ gbʊr naa, ka maa nɩ a n poturbo na di a Gõl Bar Difʊ a fʊ yir.’ ” ¹⁹A poturbo ɩn a lɛ jaa a Yesu na ’yɛr ɩka ba ɩ. Ka ba maal a Gõl Bar bʊ̃diir.

²⁰A jãanʊɔr na wa ta, Yesu nɩ a wʊ poturbo Pie nɩ Ayi wa jɛ̃n jil a bʊ̃diir na di. ²¹Ban wa dire, wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, a yɩ ãsʊɔ na gar ’yɔ̃ɔ ma.”

²²Be lɛ ka ba jaa pʊʊr sɔ̃ɔ ka ba sʊrɔ wʊ bʊ̃’yen ’yen, “An ɩn maa lɛ ɔ, n Soro?”

²³Ka a Yesu ’yɛr, “A ’lɔ ɩn ’mataa tun ala bʊ̃’yen pɔ lɛ na gar ’yɔ̃ɔ ma. ²⁴A maa Nɩsaal Bie na kpi naa nɩtãa lɛ ban sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ. Tɩchɛ nɛbier ben a nɩrɛ ’lɔ na gar ’yɔ̃ɔ a maa Nɩsaal Bie wʊn din dɔɔyɛ gar nɩrɛ jaa. Bala ta ba dɔɔ wʊ ɛ, ala sa.”

²⁵Judas a ’lɔ na gar ’yɔ̃ɔ wʊ sʊʊr, “An ɩn maa lɛ ɔ, Wiwile?” Ka a Yesu sɔɔ, “Ɔ̃ɔ, fʊ̃ʊ lɛ.”

²⁶Ban wa dire, Yesu den a paanʊ̃ɔ puor Nãaŋmɩn yãan na wʊ ŋma de kʊ a wʊ poturbo, tɩ na wʊ ’yɛr, “Yɩ de ’wɔb, a maa ãgãn lɛ.”

²⁷Wʊ lɛ den a ŋmele ’lɔ ban nyuro nɩ, na wʊ puor Nãaŋmɩn yãan tɩ lɛ de kʊ ba, “Yɩ jaa yɩ de nyũ. ²⁸A anyãna lɛ ɩ a n jãɩ na ɩ a nɛtɩraa ɩn tara nɩ yɩ na tara kpɛ̃ɔ. An kpaar na a faa nɩyɔɔ ka yelbier vɛ̃ kʊfʊ be be. ²⁹N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, n kʊ̃ lɛ nyũ a dãa anyãna ɛ, wa tɩ tãn a daar ’lɔ̃nɔ̃ ɩn na ’mataa nyũn yɩ a dãpaalaa a n Sãa nãalʊ̃ʊ pɔ.”

³⁰Ban wa yiel a yiel dãn Nãaŋmɩn, ba suun chen a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ ju.

³¹Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ jaa na jon a tãsɔɔ nyãna tɩ bar ma a n yõ, a maa jũu. A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘Ɩn ŋme naa pɛchinɛ kʊ ka a piir yɛ̃yɛl.’ (Jekariya 13:7)³²Tɩchɛ maa wa ir a kũu pɔ, ɩn dɔ̃ɔ yɩn nie chen a Galilee.”

³³Ka a Pita ’yɛr kʊ wʊ, “Ala ɩ ba jaa sɔɔn bar fʊ a fʊ jũu, maa ’lɔ kʊ̃ bar fʊ ɛ.”

³⁴Yesu ’yɛr kʊ a Pita, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ fʊ, ɩka a tãsɔɔ nyãna a nɔrdɔ̃ɔ kʊ̃ kõ ɛ, tɩchɛ ka fʊ chiir ma gbɛɛ ata.”

³⁵Tɩchɛ ka a Pita ’yɛr kʊ wʊ ɩka, “Ala ɩ maa nɩ fʊ̃ʊ na ’mataa kpi gba, tɩ n kʊ̃ ’yɛr ɩka n ba bɔ̃ɔ fʊ ɛ.” Ka a poturbo bala mɩ na chɛ ’yɛr a lɛ nɛ.

³⁶Yesu nɩ a wʊ poturbo chen a jie ’lɔ ban bʊɔlɔ a Getɩsemanɩ, ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ jãnɛ a kana tɩchɛ ka n chen tɩ sʊɔr Nãaŋmɩn.” ³⁷Be lɛ wʊ tara Pita nɩ Jebedee bibiir ayi ka a wʊ pʊɔ sɔ̃ɔ yɔɔ jaa ka tɩɛr nyɔɔ wʊ. ³⁸Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “N tɩɛr sɔ̃ɔ naa, tɩ nyɛtãan kũn, yɩ jãnɛ a ka na gu ma.”

³⁹Wʊ chen a niem bãlãa tɩ lo kpa tẽe sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ’yɛrɛ, “N Sãa ala ɩ a tara naa ɩfʊ kɔ̃ɔ, vɛ̃ ka a dɔɔyɛ ŋmele nyãna po ma. Tɩchɛ a ta ɩ lɛ maa na bʊɔrɔ ɛ, tɩ a ɩ a lɛ fʊ̃ʊ na bʊɔrɔ.”

⁴⁰Wʊ lɩɛb wa a poturbo sɛ̃ wa nyɛ ka ba guro. Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “A mɔ̃ yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ jɛ̃ bãlãa jaa gu ma ɛ? ⁴¹Yɩ jɛɔ chɛlɛ, na yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ka a bɛɛr kaa ta wa nyɔɔ yɩ ɛ. A ba tɩɛr bʊɔrɔ naa tɩchɛ ka a ba ãgãma ba tʊɔr ɛ.”

⁴²Wʊ lɛ chen a gbɛɛ ayi sʊɔ tɩ sʊɔr Nãaŋmɩn. “N Sãa, ala ɩ a dɔɔyɛ ŋmele nyã kʊ̃ tʊ̃ɔ po ma ɛ, ka maa ba nyũn wʊ ɛ, fʊ̃ʊ bɔfʊ wʊ ɩ.”

⁴³Wʊ lɛ wan wa nyɛ ka ba chɛnɛ guro, bojũu gʊ̃ɔ kpɛ ba naa. ⁴⁴Be lɛ wʊ lɛ bar ba tɩ chen a gbɛɛ ata sʊɔ tɩ sʊɔr Nãaŋmɩn a lɛ nɛ nɩ wʊ ju.

⁴⁵Wʊ lɩɛb wa a poturbo sɛ̃ wa sʊʊr ba, “Yɩ chɛnɛ na gã guro na yɩ pɛnɛ wɛ? Nyɛ, a sɔ̃ɔ ta naa ka ban gar ’yɔ̃ɔ a maa Nɩsaal Bie de wʊ kʊ a yelbe-ɩrbɛ. ⁴⁶Yɩ vaa ir ka sɩ chen. Yɩ nyɛ a gagaraa na waara.”

⁴⁷A Yesu na chɛnɛ ’yɛrɛ, ka Judas na ɩ a wʊ poturbo Pie nɩ Ayi ãsʊɔ, tɩ daasãa nɩ nɩbɛ na yi a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ sɛ̃ waara nɩ sɔbɛrɛ nɩ dakʊrsɩ a wʊ sɛ̃. ⁴⁸A Judas dɔ̃ɔ man ba ɩka, a ’lɔ wʊn tɩ puor tɩ mʊʊr a kɔtɩr ’lɔ lɛ, yɩ nyɔɔ wʊ. ⁴⁹Ban wa tɩ ta, Judas pɔɔn chen tɩ ’yɛr, “Wiwile, n puor fʊ naa,” tɩ mʊʊr a Yesu kɔtɩr.

⁵⁰Ka Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “N badaba, tʊ̃ a lɛ fʊn bʊɔrɔ ɩka fʊ tʊ̃.” Be lɛ ba wa nyɔɔ a Yesu. ⁵¹Be lɛ ka a Yesu poturbo ãsʊɔ na ara gbʊr wʊ vʊ̃ɔ a sʊɔ chen a Juu dẽme bɔɔrlo nãa gbãgbaa toor ŋmaa.

⁵²Be lɛ ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “De a sʊɔ su a sʊkpa pɔ, bala na jɛɛrɛ nɩ a sʊɔ na kpin a sʊɔ kũu. ⁵³Fʊ tɩɛr ɩka n kʊ̃ tʊ̃ɔ bʊɔl a n Sãa ka wʊ sʊ̃ʊ ma nɩ a malakasɩ gbulo pie nɩ ayi bɩɩ? ⁵⁴Tɩchɛ ŋmɩnɛ lɛ an ɩrɛ wa ɩ yelmãɛ a lɛ a Nãaŋmɩn gãma na ’yɛr ɩka a nɩtɔ̃ lɛ na ɩ?”

⁵⁵A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃, a Yesu sʊʊr a nɩyɔɔ bala, “A mɔ̃ nɩbier lɛ n ɩ ka yɩ waan sʊʊr nɩ dakʊrsɩ a n nyɔɔ fʊ jie wɛ? Bɩbir jaa lɛ n ma jãnɛ wile yɩ a puorfʊ yir bɛchaar pɔ, tɩ yaa nyɔɔ ma ɛ. ⁵⁶Tɩchɛ a ɩ naa a lɛ ka a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na dɔ̃ɔ ’yɛr a Nãaŋmɩn gãma pɔ ɩ yelmãɛ.” Be lɛ ka a Yesu poturbo ba jaa bar wʊ tɩ jo.

⁵⁷A bala na nyɔɔ a Yesu, chiin wʊ naa a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nãa Kayafasɩ sɛ̃, ka a nɛɛ wiwiilbe nɩ a nɩbɛrɛ ba jaa wa lɔ̃ɔ taa. ⁵⁸Tɩchɛ ka Pita be a puor jaa turo, na wʊ tɩ kpɛ a bɔɔrlo nãa yir bɛchaar pɔ, tɩ lɔ̃ɔ jãnɛ nɩ a gugurbo, ɩka wʊ nyɛ lɛ an na baar.

⁵⁹Ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a ’yɛr tɔɔrfʊ nɩbɛrɛ pãa bʊɔrɔ jir ŋmarba ka ba na ŋmaa jire ’yɔ̃ɔ wʊ, ka ba na tu a be kʊ a Yesu. ⁶⁰Tɩchɛ baa nyɛ yele jaa a wʊ ’yɔ̃ɔ ɛ. Nɩyɔɔ daan yi ŋma jiryɔɔ ’yɔ̃ɔ wʊ, tɩchɛ ka a ba ’yɛrbie ɩ jirsɩ. A baaraa nɩbɛ ayi daan yi ⁶¹na ba ’yɛr ɩka, “A daba nyãna lɛ ’yɛr ɩka, ‘Ɩn tʊ̃ɔ ŋmɛr a Nãaŋmɩn puorfʊ yir nyãna bar tɩ de ber ata lɛ mɛn wʊ.’ ”

⁶²A be lɛ ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nãa ir ara tɩ sʊʊr a Yesu, “Faa tara ’yɛr jaa na ’yɛr bɩɩ? Bo dãasɩɛ lɛ a anyã ban dire dɔɔlɔ fʊ?” ⁶³Tɩchɛ ka a Yesu ɩ jaa gbul. Be lɛ ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nãa ’yɛr, “N sʊrɔ fʊ naa a Nãaŋmɩn nyã na ɩ a vʊr niem, ɩka fʊ ’yɛr kʊ sɩ, ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Nɩ-iraa na ɩ a Nãaŋmɩn Bie.”

⁶⁴Ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Ɔ̃ɔ, a lɛ nɛ fʊn ’yɛr lɛ. Tɩchɛ yɩ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ ɩka daar kɔ̃ɔ, yɩn nyɛn a maa Nɩsaal Bie na jãnɛ a Kpɛ̃ɔ Sʊɔ nũsʊ̃ɔ jie. Yɩ mɩ na lɛ nyɛ ma naa ka n yɩ a julõjuur pɔ waara.”

⁶⁵Ka a bɔɔrlo nãa tɔɔ a fuu chɩɛr tɩ ’yɛr, “Wʊ sɔ̃ɔn Nãaŋmɩn yuor. Bo lɛ so sɩn chɛnɛ bʊɔrɔ dãasɩdirbe? Yɩ wõn wʊ tʊ Nãaŋmɩn. ⁶⁶Ŋmɩnɛ lɛ yɩ tɩɛr?” Ka ba ’yɛr, “Wʊ sɛɛn kũu.”

⁶⁷Ba chir nataar ’yɔ̃ɔ wʊ a nie pɔ, tɩ ma gbul nũu ŋmen wʊ, ka bamɩne mɩ ma ’ma wʊ, ⁶⁸tɩ sʊʊr, “Nɩ-iraa, ala ɩ fʊ bɔ̃ɔn yele jaa wiil sɩ a nɩrɛ ’lɔ na ŋme fʊ?”

⁶⁹Pita jãnɛ naa a yõo a bɛchaar pɔ. Ka a gbãgbapɔɔbile ãsʊɔ wa a wʊ sɛ̃ wa ’yɛr, “Fʊ mɩ dɔ̃ɔ turo a Yesu na yi a Galilee.”

⁷⁰Tɩchɛ ka wʊ chiir a ba jaa niem tɩ ’yɛr, “N ba bɔ̃ɔ a ’yɛr ’lɔ par fʊn ’yɛrɛ ɛ.”

⁷¹Wʊn wa tɩ ara a dɔ̃dɔr nɛɛ, a pɔɔbile ãsʊɔ nyɛ wʊ naa na wʊ ’yɛr kʊ a nɩbɛ na ara a be, “A daba nyã mɩ dɔ̃ɔ turo a Yesu na yi a Najaretɩ.”

⁷²Be lɛ a Pita lɛ chiir pɔ tɩ ’yɛr ɩka, “N ba bɔ̃ɔ a daba nyãna ɛ.”

⁷³A ba kor ɛ, ka a bala na ara gbʊr a Pita mɩ ’yɛr, “Sɩrɛ jaa lɛ, fʊ ɩ naa a ba ãsʊɔ. A fʊ kɔkɔr yin fʊn chãa pɔ.”

⁷⁴Be lɛ ka a Pita pɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a wʊ mãɛ tɩ mɩ pɔrɔ kʊrɔ ba ’yɛrɛ ɩka, “N ba bɔ̃ɔ a daba nyãna ɛ.” Ka a nɔraa mɩ tɔ̃ɔ kõ. ⁷⁵Be lɛ ka Pita tɩɛr tɔ a lɛ a Yesu na dɔ̃ɔ ’yɛr, “Fʊn chiir ma naa gbɛɛ ata tɩchɛ ka a nɔraa kõ.” Ka a Pita ir yi a yõo tɩ kõ nɩbaal kõn.

¹A wɛr na wa chaar bibio, a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛrɛ ba jaa lɔ̃ɔ taa guor lɛ ban na ɩ kʊ a Yesu. ²Ba lũ wʊn tara chiin a paal Nãkpɛ̃ɛ Pilate sɛ̃.

³Judas na gar ’yɔ̃ɔ wʊ na wa nyɛ ɩka ba tɔɔr a Yesu ’yɛr guor a wʊ kʊfʊ, wʊ pʊɔ sɔ̃ɔ naa ka wʊ lɛ lɩɛb a libibie lɩjɛr nɩ pie na wʊ tɩ kʊ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛrɛ. ⁴Tɩ na wʊ ’yɛr, “N maal yelbier nɩ ɩn gar ’yɔ̃ɔ nɩrɛ na ba maal yelbier jaa ɛ.” Tɩchɛ ka ba ’yɛr, “Sɩ baka ba lɛ ɛ? Fʊ ’yɛr a ɩ.” ⁵Wʊ den a libie lɔb bar a Nãaŋmɩn puorfʊ yir pɔ, tɩ na wʊ yi tɩ yɔɔl miir.

⁶Ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ wob a libie na ba ’yɛr ɩka a ba sɛɛ ɩka sɩ de yaa ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir libie pɔ ɛ, bojũu a ɩn jãɩ libie. ⁷Ban wa guor taa baar, ba den a libie dãn a lamɩɛr wɛr a jie ban ma ũno sãanba. ⁸Lɛ lɛ so ka nɩbɛ bʊɔlɔ a jie nyã, “Jãɩ Wɛr,” wa tãn dɩna. ⁹A ɩn yelmãɛ nɩ a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Jeremiya na dɔ̃ɔ ’yɛr, “Ba den a libibie lɩjɛr nɩ pie a lɛ a Isɩral nɩbɛ na sɔɔ de, ¹⁰na ba dãn a lamɩɛr wɛr nɩtãa lɛ a sɩ Soro na ’yɛr.” (Jeremiya 19:1-13)

¹¹Yesu na wa ara a Nãkpɛ̃ɛ Pilate niem, wʊ sʊʊr wʊ naa, “Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Juu nɩbɛ nãa ɔ?” Ka a Yesu ’yɛr “Ɔ̃ɔ, a lɛ nɛ fʊn ’yɛr lɛ.”

¹²A bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛrɛ na sɔ̃ɔnɔ̃ a wʊ yuor, waa ’yɛr ’yɛr jaa ɛ. ¹³Be lɛ a Pilate sʊʊr wʊ, faa ’yɛrɛ ’yɛr jaa wɛ? Nyɛ lɛ ban sɔ̃ɔnɔ̃ a fʊ yuor jã? ¹⁴Tɩchɛ a Yesu ba haa nɛɛ sɔɔ wʊ nɩ a ala a jaa ban ’yɛrɛ dɔɔlɔ wʊ ɛ, ka a ’maa a Pilate nɛɛ.

¹⁵A lɔ̃ɔ difʊ sɔ̃ɔ wa ta, ba ma ’yɛr ɩka a Nãkpɛ̃ɛ Pilate wʊ ir nɩrɛ ’lɔ a nɩbɛ na bʊɔrɔ a pɔɔ fʊ die pɔ bar. ¹⁶A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃, ba pɔɔn daputuo sʊɔ kɔ̃ɔ nɩrɛ jaa na bɔ̃ɔ ka wʊ di Barabasɩ. ¹⁷A lɛ a nɩyɔɔ na wa lɔ̃ɔ taa, Pilate sʊʊr ba naa, “An lɛ yɩ bʊɔrɔ ɩka n yuo kʊ yɩ, Barabasɩ bɩɩ Yesu, a ’lɔ ban bʊɔlɔ a Nɩ-iraa?” ¹⁸Bojũu wʊ bɔ̃ɔn naa ɩka a nyuur ban tara nɩ a Yesu lɛ so ban nyɔɔ wʊ waan a wʊ sɛ̃.

¹⁹A Pilate na wa jãnɛ a ’yɛr tɔɔrfʊ dakɔɔ ju, a wʊ pɔɔ tʊ̃n ’yɛr wʊ, “Taa ɩrɛ wa ɩrɛ a daba ’lɔ̃nɔ̃ na ba maal bon jaa yele jaa ɛ, bojũu jãa, n din dɔɔyɛ jãn pɔ nɩ a wʊ yele.”

²⁰Tɩchɛ a bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛrɛ ’yɛr kʊ a nɩyɔɔ ɩka ba sʊɔr ka wʊ yuo Barabasɩ bar, tɩ kʊ a Yesu.

²¹Ka a Nãa Pilate lɛ bɔ̃ɔ sʊʊr ba go, “A nɩbɛ banyã ayi, buor lɛ yɩ bʊɔrɔ ɩka n yuo kʊ yɩ?” Ka ba ’yɛr, “Barabasɩ.”

²²Ka a Nãa Pilate sʊʊr ba, “Tɩ n ɩ ŋmɩnɛ nɩ a ’lɔ yɩn bʊɔlɔ a Nɩ-iraa?” Ka ba jaa ’yɛr, “Kpa wʊ a daa ju.”

²³Ka wʊ sʊʊr ba, “Bo yelbier lɛ wʊ ɩ? Bo dɛɛr lɛ wʊ maal?” Tɩchɛ ka ba tãna kpɛ̃ɔ jaa ’yɛrɛ, “Kpa wʊ a daa ju.”

²⁴A Pilate na wa nyɛ bɔ̃ɔn ɩka wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ yele jaa ɩ ɛ, tɩchɛ ka a nɩbɛ wɩlɛwɩlɛ jaa tɩ gar, ka wʊ de kʊ̃ɔ pɛɛn a wʊ nuur a nɩyɔɔ niem, tɩ na wʊ ’yɛr, “Maa ba pʊɔ a daba nyã kũu pɔ ɛ. Yɩn sɛ̃ lɛ a be.”

²⁵Be lɛ ka a nɩbɛ ba jaa ’mataa ’yɛr, “Vɛ̃ ka a wʊ jãɩ dɔɔl a sɩn nɩ a sɩ bibiir ju.”

²⁶Be lɛ wʊ yuo a Barabasɩ kʊ ba. Wʊ vɛ̃ naa ka ba fɔb a Yesu tɩ wʊ de wʊ kʊ a sojasɩ ka ban tɩ kpa a daa ju.

²⁷Be lɛ ka a sojasɩ tara a Yesu tɩ kpɛ̃n a nãa yir kpɛ̃ɛ ’lɔ pɔ, tɩ bʊɔl a ba taaba sojasɩ lɔ̃ɔ taa. ²⁸Ba yaar a wʊ bonsɩ bar tɩ de fuu jɩɛ su wʊ, ²⁹na ba lɛ de gʊʊr wob nãa jupil kaar su wʊ. Ba den dãgbal ’yɔ̃ɔ wʊ a nũsʊ̃ɔ pɔ, na ba gbur dumo a wʊ niem laara wʊ, “Yãan yooo, Juu nɩbɛ nãa!” ³⁰Ba ma chɩr nataar ’yɔ̃ɔ wʊ tɩ de daa ŋmen wʊ a ju pɔ. ³¹Ban wa la wʊ a nɩtɔ̃ wa baar, ba yãan a fuu jie ’lɔ bar tɩ de a wʊ mãɛ fuu su wʊ, na ba pãa de wʊ chiin ɩka ba tɩ kpa a daa ju.

³²Ban wa yi a sɔr pɔ, ba nyɛn daba na yi Sirenɩ ka a wʊ yuor di Simon, ka ba nyɔɔ wʊ fɩr wʊ ka wʊ tuo a Yesu daa. ³³Ba tɩ tãn jie ban bʊɔlɔ Gɔlgɔta, a par lɛ ɩka, Julaa Jie. ³⁴Ba den tãɩtuo ’yɔ̃ɔ dãa pɔ ɩka a Yesu wʊ nyũ, tɩ wʊn wa lɛm kaa, wʊ tɔr bar. ³⁵Ban wa kpa wʊ a daa ju baar, ba põ naa a wʊ fɔɔr ŋmen gbãm bɔ̃ɔn ala ãsʊɔ jaa nɩ na di, ³⁶tɩ na ba jãnɛ a jie pire wʊ. ³⁷Ba sɛb a yele ’lɔ jũu ban kʊn wʊ mar a daa ju ɩka, NYƐ A YESU, A JUU NƖBƐ NÃA. ³⁸Ba mɩ kpan nɩfarba ayi a dabãbãnsɩ mɩ ju, ka ãsʊɔ be a Yesu nũsʊ̃ɔ jie ka ãsʊɔ mɩ be a wʊ gubaa jie. ³⁹A bala na tala a be tʊrɔ wʊ, na ba vavire jur ⁴⁰’yɛrɛ, “A fʊ̃ʊ na ’yɛr ɩka fʊn ŋmɛr a Nãaŋmɩn puorfʊ yir tɩ de ber ata mɛn, faa a fʊ mãɛ. Ala ɩ fʊ ɩ naa a Nãaŋmɩn Bie, wa suu a daa ju.”

⁴¹Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɛɛ wiwiilbe nɩ a nɩbɛrɛ mɩ laara wʊ, ⁴²na ba ’yɛrɛ, “Wʊ faan nɩbɛ bamɩne, tɩ wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ faa a wʊ mãɛ ɛ. ’Lɔ lɛ ɩ a Isɩral Nãa, wʊ wa suu a daa ju a pʊ̃pãanyãna, ka sɩ sɔɔ de wʊ. ⁴³Wʊ sɔɔn Nãaŋmɩn. Vɛ̃ ka Nãaŋmɩn faa wʊ a pʊ̃pãanyãna, bojũu wʊ ’yɛr naa ɩka wʊ ɩn Nãaŋmɩn Bie.” ⁴⁴Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ a nɩfarba ayi bala mɩ ban kpa gbʊr wʊ, mɩ tʊ wʊ.

⁴⁵A mɔ̃tɔ̃ɔ na wa ara gar ju sãlsɔɔ, a wɛr wʊ jaa sɔb naa tɩ tãn a mɔ̃tɔ̃ɔ balfʊ sɔ̃ɔ. ⁴⁶A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ a Yesu chɩɩr kpɛ̃ɔ jaa na wʊ ’yɛr, “Ɛloɩ, Ɛloɩ, lama sabakatanɩ.” A par lɛ ɩka “N Nãaŋmɩn, n Nãaŋmɩn, bo lɛ so fʊn lɩɛb puor ’yɔ̃ɔ ma?” (Yiel Gãn 22:1)

⁴⁷A nɩbɛ bala na ara gbʊr wʊ, na wa wõ a lɛ wʊn ’yɛr, ka ba ’yɛr ɩka, “Elaija lɛ wʊ bʊɔlɔ.”

⁴⁸Ajienaa ka a daba ãsʊɔ jo chen tɩ ’mɔɔ sapɔ ’lɔr a dãmiir amɩne pɔ, na wʊ char daa pɔ, de kʊ a Yesu ɩka wʊ mʊʊr. ⁴⁹Tɩchɛ ka bamɩne ’yɛr, “Yɩ bar a sɩ kaara, Elaija na wa yɔɔ wʊ naa bɩɩ.”

⁵⁰Be lɛ a Yesu chɩɩr kpɛ̃ɔ jaa tɩ ŋmaa a vʊʊr.

⁵¹Ka a Nãaŋmɩn puorfʊ yir pɔ, ban lũ fɔbaa chɩɛr a saaju tɩ gbem a par. Ka a tẽe dãm, ka a kʊsɩbɛ mɩ ŋmɛr ŋmɛr. ⁵²A yar mɩ yuo yuor, ka a Nãaŋmɩn nɩbɛ bamɩne na dɔ̃ɔ kpi, jɛɔ. ⁵³Ban wa yi a ba yar pɔ a lɛ, ka a Yesu na wa ir a kũu pɔ baar, ka ba pãa kpɛ a tẽchɛchɛ pɔ, ka nɩyɔɔ jaa tɩ nyɛ ba.

⁵⁴A sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ nɩ a bala wʊn ara nɩ na ba pire a Yesu, nyɛn a wɛr na dãm nɩ a lɛ jaa na ɩ, ka dãbãɛ kpɛ ba, ka ba ’yɛr, “Yelmãɛ jaa lɛ, a daba nyã ɩn a Nãaŋmɩn Bie.”

⁵⁵Pɔɔ yɔɔ mɩ dɔ̃ɔ be a be ara tɛɛr jaa kaara, bala lɛ dɔ̃ɔ tu wʊ yin a Galilee na ba sʊ̃nɔ̃ wʊ. ⁵⁶A pɔbɔ banyãna pɔ lɛ Mɛɛr na yi Magdala, nɩ Mɛɛr na ɩ Jemesɩ nɩ Josefʊ ma, nɩ a Jebedee bibiir ma.

⁵⁷A jãanʊɔr na wa ta, a taraa sʊɔ kɔ̃ɔ na yɩ Arimatɩya ban bʊɔlɔ Josefʊ, wʊ mɩ dɔ̃ɔ ɩ a Yesu poturo. ⁵⁸Wʊ chen a Pilate sɛ̃ tɩ sʊɔr a Yesu ãgãn. Ka a Pilate bar sɔr ka ba yɔɔ a Yesu kʊ wʊ. ⁵⁹A Josefʊ yɔɔn a ãgãn pil fɔpɩla, ⁶⁰kul tɩ ũu a wʊ mãɛ yaa paalaa pɔ wʊn chɩ a kʊsɩr pɔ. Wʊ bil kʊsɩr wa pɔɔ a yaa nɛɛ tɩ na wʊ kul. ⁶¹Mɛɛr na yi Magdala nɩ a Mɛɛr ãsʊɔ ben be jãnɛ a yaa puor.

⁶²A Chɔɔrfʊ Bɩbir ka a wɛr na chaar ka a ɩ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir lɛ, a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Faraseemɩne chen tɩ ’yɛr a Nãkpɛ̃ɛ Pilate, ⁶³“Nɩkpɛ̃ɛ, sɩ lɛ tɩɛr a lɛ a jir ŋmara ’lɔ̃nɔ̃ na dɔ̃ɔ ’yɛr wʊn dɔ̃ɔ chɛnɛ, ‘Ɩka ber ata daar ɩn lɛ lɩɛb ir ɩ vʊr.’ ⁶⁴A lɛ jũu vɛ̃ ka ba gu a yaa tɩ tãn a ber ata daar, ka ala ba ɩ lɛ ɛ, a wʊ poturbo na chen tɩ ju a ãgãn a yaa pɔ, tɩ ’yɛr kʊ a nɩbɛ ɩka, ’lɔ lɛ ir a kũu pɔ, ka a bɛlfʊ taa ɩ dɛɛr gar a lɛ wʊn dɔ̃ɔ ’yɛr ɛ.”

⁶⁵Ka a Pilate ’yɛr, “Yɩ de gugurbo ka ba tɩ gu a yaa a lɛ yɩn bɔ̃ɔ.” ⁶⁶Be lɛ ba tara a gugurbo chiin ka ba tɩ bɛ a yaa bɔɔ pɔɔ, tɩ na ba ’yɔ̃ɔ a kʊsɩr jãnɛ, tɩ ’yɔ̃ɔ ka a gugurbo ara gu.

¹A Pɛ̃nfʊ Bɩbir na wa baar, ka a na ɩ a Pɛ̃nfʊ divɩɛ bio daar a wɛr na wa chaara wa la la la, Mɛɛr na yi a Magdala nɩ a Mɛɛr ãsʊɔ yin chen ɩka ba tɩ kaa a yaa.

²Be lɛ ka a tẽe dãm kpɛ̃ɔ jaa, ka a ɩ Nãaŋmɩn malaka lɛ yi a saaju suu wa bil a kʊsɩr bar a yaa nɛɛ tɩ do jãnɛ. ³A wʊ nie nyɩlɛ saa nyɩɩrfʊ kaar, ka a wʊ bʊ̃sursɩ pɛl jaa pɩlpɩl. ⁴Dãbãɛ kpɛ̃n a bala na ara kaara, ka ba gĩem ara kũn kaar.

⁵A malaka ’yɛr kʊ a pɔbɔ, “Yɩ ta joro dãbãɛ ɛ, n bɔ̃ɔn naa ɩka a Yesu ’lɔ ban kpa a daa ju lɛ yɩ bʊɔrɔ. ⁶Waa be ka ɛ. Wʊ ir naa ɩ vʊr nɩtãa a lɛ wʊn dɔ̃ɔ ’yɛr. Yɩ wa muul kaa a jie wʊn gã. ⁷Yɩ chen fɔɔ jaa na yɩ tɩ ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, ‘Wʊ lɩɛb ir a kũu pɔ, na wʊ de yɩ nie chiine a Galilee. Be lɛ yɩn tɩ nyɛ wʊ.’ N pãa ’yɛr kʊ yɩ.”

⁸A pɔbɔ banyãna yin a yaa par nɩ dãbãɛ jo fɔɔ jaa nɩ pʊpɛl chen ɩka ba tɩ ’yɛr kʊ a wʊ poturbo. ⁹Be lɛ ka ajienaa, ka a ɩ Yesu lɛ tuor puor ba, ka ba lo kpa a wʊ niem nyɔɔ a wʊ gbɛɛ puor wʊ. ¹⁰Be lɛ a Yesu ’yɛr kʊ ba, yɩ ta joro dãbãɛ ɛ, “Yɩ tɩ ’yɛr kʊ a n yɛɛr ɩka ba chen a Galilee, be lɛ ban tɩ nyɛ ma.”

¹¹A pɔbɔ na wa chiine, a sojasɩ bamɩne na dɔ̃ɔ guro a yaa kpɛ̃n a tẽkpɛ̃ɛ pɔ, tɩ ’yɛr kʊ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ a lɛ jaa na ɩ. ¹²A bɔɔrlo nãa nɩ a wʊ nɩbɛrɛ na wa lɔ̃ɔ taa, ba guor taa de libiyɔɔ kʊ a sojasɩ ¹³tɩ na ba ’yɛr kʊ ba, “Yɩ ’yɛr ɩka, ‘A wʊ poturbo lɛ wa ju a wʊ ãgãn a sɔ̃ɔ ’lɔ sɩn chɛnɛ gã guro.’ ¹⁴Ala ɩ a ’yɛr nyã wa lon a Nãa Pilate toor pɔ, sɩn maal wʊ naa ka a wʊ pʊɔ pɛl a sɩ ir yɩ yin wõm pɔ.” ¹⁵A sojasɩ den a libie tɩ na ba ɩ a lɛ ban ’yɛr ɩka ba ɩ. A Juu nɩbɛ ma chɛnɛ na ’yɛr a yele nyãna a dɩna.

¹⁶A poturbo pie nɩ bʊ̃’yen chen a Galilee a tɔ̃ɔ ’lɔ ju a Yesu na wiil ba ɩka ba do. ¹⁷Ban wa nyɛ wʊ, ba gbur dumo na ba puor wʊ tɩchɛ ka bamɩne chɛnɛ baala. ¹⁸Ka a Yesu wa ’yɛr kʊ ba, “A n Sãa den a kpãɛn ala a jaa na be a saaju, nɩ a kpãɛn ala a jaa na be a wɛr pɔ kʊ ma. ¹⁹A lɛ jũu, yɩ yɔ a wɛr wʊ jaa na yɩ tɩ ’yɔ̃ɔ paalsɩ ka ba wa turo ma, na yɩ suoro ba a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, a Sãa yuor, nɩ a Bie yuor, nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ yuor ’yɔ̃ɔ, ²⁰tɩ na yɩ wile ba ka ba sɔɔ de, tɩ turo bon jaa ɩn ’yɛr kʊ yɩ. Yɩ bɔ̃ɔn ɩka ɩn ma ben a yɩ sɛ̃ sɔ̃ɔ jaa, tɩ tãn a wɛr baarfʊ daar.”