Luka

LƐ A LUKA NA SƐB A YESU ’YƐR NƱ̃Ɔ

¹Nɩtãa lɛ a nɩyɔɔ na mɔ̃ man a lɛ na ɩ a sɩ ber anyã pɔ, ²a lɛ ɩn yelmãɛ, ba dɔ̃ɔ be be na ba nyɛn nɩbir a pielfʊ, na ba ɩ a ’yɛr nyã gbãgbaar. ³A lɛ jũu n baraa Teofilusɩ, n mɩ mɔ̃n vɩɛr a ’yɛr tɩ tãn a pielfʊ nyɛ ka a ɩ yelmãɛ lɛ, ka n bʊɔrɔ ɩka n sɛb a lɛ na tu taa kʊ fʊ. ⁴Ka fʊ na tʊ̃ɔ bɔ̃ɔ ɩka a lɛ ban wiil fʊ ɩn yelmãɛ.

⁵A Judiya Nãa Hɛrɔd sɔ̃ɔ, a Juu nɩbɛ bɔɔrloro ãsʊɔ ben be ban bʊɔlɔ Jekariya wʊ pʊɔ naa a Abija gbul pɔ ka a wʊ pɔɔ yuor di Elijabetɩ na yi a Aaron bʊrɔ pɔ. ⁶Ba jaa ayi yele tor Nãaŋmɩn sɛ̃ ka ba turo a lɛ a Nãaŋmɩn nɛɛ na ’yɛr na baa tara chɛfʊ ɛ. ⁷Tɩchɛ baa tara bie ɛ, bojũu a Elijabetɩ abbaa ka ’lɔ naa sɩrɛ jaa nyɔ̃ɔ.

⁸A mɩ lʊɔr wa ta a Jekariya ka wʊ̃n tʊ̃ a bɔɔr lofʊ tʊ̃mɔ̃ kʊ Nãaŋmɩn. ⁹Gbãm lɛ ba gba ir wʊ nɩtãa lɛ a ba bɔɔrlo tʊ̃mɔ̃ na be, ka wʊn ma kpɛ a puorfʊ yir tɩ chʊm a tãɩ nyũu vɩla ala. ¹⁰Ka a sɔ̃ɔ na wa ta ɩka wʊ chʊm a tãɩ nyũu vɩla anyãna, a nɩbɛ ara naa a yõo puoro.

¹¹Be lɛ a Nãaŋmɩn malaka wa dũu wʊ be a tãɩ nyũu vɩla chʊmfʊ jie a nũsʊ̃ɔ jie. ¹²Jekariya na wa nyɛ wʊ a lɛ, pɩla ɔɔ wʊ naa ka dãbãɛ kpɛ wʊ. ¹³Tɩchɛ ka a malaka ’yɛr kʊ wʊ, “Jekariya ta joro dãbãɛ ɛ, Nãaŋmɩn wõn a fʊ sʊɔrfʊ, a fʊ pɔɔ Elijabetɩ na dɔɔn dabile ka fʊ ’yɔ̃ɔ a wʊ yuor Jɔɔn. ¹⁴A wʊ yele na ɩn nʊ̃ɔ kpɛ fʊ ka fʊ chɩlɛ ka nɩyɔɔ mɩ chɩlɛ a wʊ dɔɔfʊ jũu. ¹⁵An ɩ wʊn ɩn kpɛ̃ɛ a Nãaŋmɩn niem, wʊ kʊ̃ nyũ dãa ban ’yɔ̃ɔ dãbɩl ɛ, bojũu Nãaŋmɩn Sɩɛ na sɛɛ wʊn be a ma pʊɔm. ¹⁶Wʊn lɩɛb naa a Isɩral nɩbɛ yɔɔ jie waan a ba Nãaŋmɩn sɛ̃. ¹⁷Wʊn den a sɩ Soro nie nɩ a sɩɛ nɩ a kpɛ̃ɔ ’lɔ na dɔ̃ɔ be a Elaija ’yɔ̃ɔ, na wʊ lɩɛb sãamɩne ka ba tara a ba bibiir tɩɛr. Ka bawõnsɩ mɩ nyɛ yɛ̃ na ba maala yeltorsɩ na wʊ vɛ̃ ka nɩbɛ mɩ chɔɔr ba mãɛ gun a sɩ Soro.”

¹⁸Ka a Jekariya sʊʊr a malaka, “Ŋmɩnɛ ɩn ɩrɛ wa sɔɔ a nɩtɔ̃ fʊn ’yɛr? Maa nɩ n pɔɔ jaa kor naa.” ¹⁹Ka a malaka ’yɛr kʊ wʊ, “Maa lɛ a Gabɩrɛl na ma ara a Nãaŋmɩn niem, ’lɔ lɛ tʊ̃ ma nɩ a ’yɛr nyã ɩka n wa ’yɛr a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã kʊ fʊ. ²⁰A lɛ jũu fʊn ɩn wõo fʊ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ ’yɛr ’yɛr ɛ, wa tãn a bɩbir ’lɔ a anyãna na ɩ bojũu faa sɔɔ de a ’yɛr ala na wa ɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ na sɛɛ ɛ.”

²¹A nɩbɛ bala na be a yõo chɛlɛ a Jekariya wʊ̃n kor a lɛ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir, ka chĩcham kpɛ ba. ²²Be lɛ ka wʊ wa yi tɩ wʊ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ ’yɛr ’yɛr ɛ, ka a nɩbɛ bɔ̃ɔn ɩka wʊ nyɛn nyɛfʊ kɔ̃ɔ bojũu nuur kaalfʊ lɛ wʊ mana nɩ ba tɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ ’yɛr ɛ.

²³A lɛ a wʊ tʊ̃mɔ̃ bɩbie na wa baar be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir, wʊ lɩɛb kul a wʊ yir. ²⁴A anyã puor lɛ ka wʊ pɔɔ Elijabetɩ tara pʊɔ na wʊ sɔɔl ŋmɛrsɩ anũu. ²⁵Na wʊ pãa ’yɛrɛ, “Nyɛ lɛ a Nãaŋmɩn na maal ma, a wʊ maal vɩla bɩbir vɩɛ naa ka wʊ ir ma a vĩ yin a nɩbɛ niem bar.”

²⁶Elijabetɩ pʊɔ na wa ta ŋmɛrsɩ ayʊɔb, Nãaŋmɩn tʊ̃ naa a Gabɩrɛl a tẽe na be a Galilee paal pɔ ban bʊɔlɔ Najaretɩ, ²⁷be lɛ pɔɔsarbile kɔ̃ɔ be, ka daba ban bʊɔlɔ Josefʊ na ɩ a Nãa David yɔ̃ɔ ŋmaa baraa na kul ka a pɔɔbile yuor di Mɛɛr. ²⁸A malaka chen a wʊ sɛ̃ tɩ ’yɛr, “N puorfʊ naa, fʊ ɩn nɩ’yɔ̃ɔ naa, Nãaŋmɩn ben a fʊ sɛ̃.”

²⁹Ka dãbãɛ nyɔɔ a Mɛɛr nɩ a puorfʊ nyã bʊrɔ, na wʊ sʊrɔ wʊ mãɛ a puorfʊ nyã par. ³⁰Tɩchɛ ka a malaka ’yɛr kʊ wʊ, “Ta joro dãbãɛ ɛ, fʊ ɩn nɩ’yɔ̃ɔ naa Nãaŋmɩn niem. ³¹Fʊn tara na pʊɔ dɔɔ dabile, na fʊ ’yɔ̃ɔ a wʊ yuor Yesu. ³²Wʊn ɩn kpɛ̃ɛ, ka ba bʊɔlɔ wʊ a Nãaŋmɩn na be a Saaju Bie. A sɩ Soro Nãaŋmɩn na den a wʊ sãa David nãalʊ̃ʊ kʊ wʊ. ³³’Lɔ lɛ na di a Jekɔb yir nãa jaa kpo kpo, a wʊ nãa kʊ̃ wa baar ɛ.” ³⁴Ka a Mɛɛr sʊʊr a malaka, “N ba ta daba sɛrɛ ɛ, tɩ ŋmɩnɛ ɩn ɩrɛ wa dɔɔ a bie?”

³⁵Ka a malaka ’yɛr kʊ wʊ, “Nãaŋmɩn Sɩɛ na wa kpɛ fʊ naa, ka a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ wa ger pɔɔ fʊ a bichɛchɛ ’lɔ fʊn na dɔɔ, ban bʊɔlɔ wʊ̃n Nãaŋmɩn Bie. ³⁶Nyɛ a fʊ yɛbɛ Elijabetɩ gba na ɩ a pɔɔ abbaa na wʊ nyɔ̃ɔ tɩ wʊ tara na pʊɔ na dɔɔ bie, chuur ayʊɔb nɩ nyã wʊn gal. ³⁷Yele jaa ba ɩ tuo Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ.” ³⁸Be lɛ a Mɛɛr ’yɛr, “Nyɛ, Nãaŋmɩn gbãgbaa lɛ n ɩ, a ɩ a lɛ kʊ ma fʊn ’yɛr?” Ka a malaka bar wʊ tɩ chen.

³⁹A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ a Mɛɛr pɔɔ yi do a tɔ̃ɔ ju a Judiya tẽe pɔ. ⁴⁰Wʊ tɩ kpɛ naa a Jekariya yir na wʊ puor a Elijabetɩ. ⁴¹Elijabetɩ na wõ a Mɛɛr puorfʊ ka a bie ɔɔ lɩɛb be a wʊ pʊɔm ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛɛ a Elijabetɩ. ⁴²Ka wʊ ŋme chɛlma ’yɛrɛ, “Nãaŋmɩn sʊ̃ʊ fʊn gar a pɔbɔ ba jaa, na wʊ mɩ sʊ̃ʊ a bie ’lɔ na be a fʊ pʊɔm. ⁴³Tɩchɛ nyɛ ’yɔ̃ɔfʊ na kaara, ka a n Soro ma wa a n sɛ̃? ⁴⁴Ɩ̃n wa wõ a fʊ puorfʊ a bie na gã a n pʊɔm ɔɔn lɩɛb nɩ pʊpɛl. ⁴⁵Pʊpɛl sʊɔ lɛ fʊ ɩ an ɩ fʊ sɔɔn de a lɛ a n Soro na tʊ̃, ka ba wa ’yɛr fʊ ɩka an ɩ naa a lɛ.”

⁴⁶Ka a Mɛɛr ’yɛr, “N pɛɛn Nãaŋmɩn nɩ a pʊɔ wʊ jaa. ⁴⁷A n sɩɛ chɩlɛ naa a Nãaŋmɩn na ɩ a n Fafaara ’yɔ̃ɔ. ⁴⁸An ɩ wʊ tɩɛrtɔ a wʊ gbãgbapɔɔbile mãɛ siirfʊ. An yi dɩna chiine, a dɔɔ tu taa ba jaa na bʊɔlɔ ma naa bɔɔsʊ̃n sʊɔ. ⁴⁹An ɩ a Tʊ̃ɔfʊ Sʊɔ lɛ maal a lɛ kʊ ma. A wʊ yuor ɩn chɛchɛ. ⁵⁰A wʊ nɩbaal be naa a bala na joro wʊ dãbãɛ sɛ̃, yi a yɔn tɩ tãn a yɔn suulsɩ. ⁵¹A wʊ nũu tʊ̃n tʊ̃bɛrɛ, wʊ yɛ̃yɛl naa a bala na bʊɔrɔ a yuor a ba tɩɛr pɔ bar. ⁵²Wʊ dɔɔn nãmɩne a ba nãa dakɔɔr jur bar, tɩchɛ na wʊ ’mɔɔr a bala na siir a ba mãɛ ka ba do saaju. ⁵³Wʊ kʊ naa a kɔ̃ dẽme bʊ̃sʊ̃n, tɩ dii a tara dẽme bar nũjaalsɩ. ^54-55Wʊ sʊ̃ʊn a wʊ gbãgbaa Isɩral tɩ tɩɛrtɔ ɩka wʊ kaa Abraham nɩ a wʊ yɔn nɩbaal bɩbir jaa, nɩtãa lɛ wʊn dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ a sɩ sãamɩne.”

⁵⁶Mɛɛr jãnɛ na a Elijabetɩ sɛ̃ ŋmɛrsɩ ata tɩ lɩɛb kul a wʊ tẽe.

⁵⁷Elijabetɩ dɔɔfʊ bɩbir wa vɩɛ naa ka wʊ dɔɔ dabile. ⁵⁸Ka a bala na kpɩɛrɛ gbʊr a Elijabetɩ nɩ a wʊ yir dẽme na wõ lɛ a Nãaŋmɩn na maal vɩla kʊ wʊ ba pʊɔ mɩ pɛl naa a wʊ kaar.

⁵⁹A ber aniin daar ba wa naa ɩka ba wa ŋmaa a bie yʊɔr, na ba ta bʊɔrɔ ɩka ba de a sãa yuor ’yɔ̃ɔ wʊ bʊɔlɔ a Jekariya. ⁶⁰Tɩchɛ ka a ma ba sɔɔ ɛ, tɩ ’yɛr, “A bie yuor din Jɔɔn.” ⁶¹A ba ’yɛr kʊ wʊ, “Fʊ bal nɩrɛ jaa ba di a yuor nyã ɛ.”

⁶²Tɩ na ba pãa ’lɩɩr sʊʊr a sãa a yobuor wʊn bʊɔrɔ ɩka ba ’yɔ̃ɔ a bie. ⁶³Ka wʊ man ba ɩka ba kʊ wʊ bon ka wʊ sɛb, wʊn ben wa de a bon na wʊ sɛb, “A bie yuor din Jɔɔn.” Ka nɛɛr ’maa ba jaa. ⁶⁴Ajienaa lɛ a Jekariya nɛɛ mɩ ’laa ka a jãlbir bal ka wʊ tʊ̃ɔ ’yɛrɛ na wʊ pɛɛrɛ Nãaŋmɩn. ⁶⁵Ka dãbãɛ kpɛ a bala jaa na gbʊr a be ka nɩbɛ ’yɛrɛ ka a yaar de a Judiya tẽn ala na be a tɔ̃n ju. ⁶⁶Nɩrɛ jaa na wõ a nɩtɔ̃ a ma ’maa wʊn nɛɛ ka wʊ ma sʊʊr, “Ŋmɩnɛ lɛ a bie nyã na wa kaara?” Bojũu a Soro nũu dɔɔl naa a bie.

⁶⁷Jekariya na ɩ a sãa, Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛɛ wʊ naa ka wʊ ’yɛrɛ, ⁶⁸“Pɛɛfʊ wʊ ta a Isɩral Nãaŋmɩn, bojũu wʊ wa naa wa faa a wʊ nɩbɛ. ⁶⁹Wʊ kʊ sɩn gãdaa ɩka wʊ faa sɩ na yi a wʊ gbãgbaa Nãa David yir, ⁷⁰nɩtãa lɛ wʊn dɔ̃ɔ tu a wʊ ’yɛ’yɛrbɛ chɛchɛ bala sɛ̃ a kõr jaa ka ba ’yɛr, ⁷¹ɩka wʊ faa sɩ a sɩ dɔ̃dẽme sɛ̃, na wʊ faa sɩ a bala na laar sɩ nuur pɔ. ⁷²Wʊ maal a nɩtɔ̃ ɩka wʊ wiil nɩbaal kʊ a sɩ sãamɩne, na wʊ lɛ tɩɛr a wʊ nɛtɩr chɛchɛ ’lɔ, ⁷³a lɛ wʊn pɔ kʊ a sɩ sãakpã Abraham. ⁷⁴Wʊ pɔn ’yɛr ɩka, wʊn faa sɩ naa a sɩ dɔ̃dẽme nuur pɔ, ka sɩ puoro wʊ kʊ̃ lɛ joro dãbãɛ ɛ, ⁷⁵na sɩ ɩ chɛchɛ nɩ nɩtorsɩ a wʊ niem a ber a jaa. ⁷⁶A fʊ̃ʊ na ɩ a n bie ban bʊɔlɔ fʊ naa a saaju Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ, an ɩ fʊ̃ʊ lɛ na de a sɩ Soro nie chɔɔr a wʊ sɔr, ⁷⁷na fʊ vɛ̃ ka wʊ nɩbɛ bɔ̃ɔ a faafʊ sɔr, na ba nyɛ yelbier vɛ̃ kʊfʊ. ⁷⁸Nãaŋmɩn na tara nɩ sɩ nɩbaal jũu, wʊ vɛ̃ naa ka a fafaara pur chaar ’yɔ̃ɔ sɩ yi a saaju, ⁷⁹na wʊ chaar ’yɔ̃ɔ a bala na kpɩɛrɛ a libe pɔ, tɩ be a kũu gãagiel pĩlem, na wʊ wiil a sɩ gbɛɛ ka a de nyã’maar sɔr.”

⁸⁰A bie nʊ̃ɔ naa ka a sɩɛ kpɛ̃ɔ be a wʊ sɛ̃. Mɔgɔ̃ɔ pɔ lɛ wʊ kpɩɛrɛ tɩ tãn a bɩbir ’lɔ wʊn na wiil a wʊ mãɛ kʊ a Isɩral nɩbɛ.

¹A ber ala pɔ, a paal Nãkpɛ̃ɛ Siisa Agustus ’yɛr naa ɩka ba sɔr a nɩbɛ ba jaa na be a Worom paal pɔ. ²A sɔrfʊ nyã lɛ ɩ a sɔrdɔ̃ɔ ban sɔr a nɩbɛ ka a Kiriniyus mɩ ɩ a Siriya nãa. ³Nɩrɛ jaa kul a wʊ mãɛ tẽe ka ban tɩ sɔr wʊ.

⁴Ala lɛ so ka a Josefʊ mɩ na yi a Najaretɩ tẽe na be a Galilee wɛr pɔ, na wʊ chen a Judiya wɛr pɔ, a Nãa David tẽe ban bʊɔlɔ a Bɛtɩlɛhɛm, bojũu a Nãa David yir lɛ wʊ yi tɩ lɛ ɩ a wʊ bal nɩrɛ. ⁵Josefʊ tara na a Mɛɛr na tara a pʊɔ wʊn bʊɔrɔ a kulfʊ ’mataa chiin ka ban tɩ sɔr ba. ⁶A lɛ ban be a Bɛtɩlɛhɛm ka a Mɛɛr bie dɔɔfʊ daar ta. ⁷Ka wʊ dɔɔ a pɔɔsarbie ka wʊ ɩ dabile a wʊ vil wʊ a fɔbaa gaal a dʊ̃n mʊɔr ’wɔfʊ jie bojũu baa nyɛ jie na kpɛ a sãanba kpɛfʊ jie ɛ.

⁸Pɛchiinbɛ mɩ dɔ̃ɔ gbʊr a tẽe na ba gãn a ba piir be a mʊ̃ɔ pɔ kaara. ⁹Ka a Nãaŋmɩn malaka yi a saaju wa a ba sɛ̃, ka Nãaŋmɩn tɩɩr chaar pɔɔ ba, ka dãbãɛ kpɛ ba. ¹⁰Tɩchɛ a malaka ’yɛr kʊ ba, “Yɩ ta joro dãbãɛ ɛ, ’yɛr nʊ̃ɔ lɛ n waan a yɩ sɛ̃, an ɩn chɩlfʊ kpɛ̃ɛ kʊ a nɩbɛ ba jaa. ¹¹A dɩna tãsɔɔ ba dɔɔ naa a Fafaara a yɩ ’yɔ̃ɔ a Nãa David tẽe pɔ. Wʊ ɩ naa a sɩ Soro nɩ a Nɩ-iraa. ¹²Jãnɛ yɩn na de bɔ̃ɔn wʊ nɩ nyã. Yɩn nyɛ naa a bipɩla ban vil a fɔbaa gaal wʊ a dʊ̃n mʊɔr ’wɔfʊ jie.”

¹³Ajienaa a saaju malakasɩ yɔɔ wa naa wa ’matãan a malaka ’lɔ a ba dãna a Nãaŋmɩn ’yɛrɛ nɩ, ¹⁴“Tɩɩr wʊ ta a Nãaŋmɩn na be a saaju, ka nyã’maar mɩ be a nɩbɛ bala na pɛlɛ a wʊ pʊɔ a wɛr pɔ.”

¹⁵A malakasɩ na wa bar ba tɩ lɩɛb do a saaju, ka a pɛchiinbɛ ’yɛrɛ kʊrɔ taa, “Yɩ ɩ a sɩ chen a Bɛtɩlɛhɛm tẽe pɔ, tɩ kaa a yelnyɩnɛ na ɩ ka a Nãaŋmɩn tʊ̃ ’yɛr sɩ.” ¹⁶Be lɛ ba pɔɔ chen tɩ nyɛ a Mɛɛr nɩ a Josefʊ nɩ a bipɩla na gã a dʊ̃n mʊɔr ’wɔfʊ jie. ¹⁷A lɛ ban wa nyɛ wʊ, ba ’yɛr naa a lɛ a malaka na ’yɛr kʊ ba a bibile yele. ¹⁸A bala ba jaa na wõ a lɛ a pɛchiinbɛ na ’yɛr a bie ’yɛr kʊ ba, ka nɛɛr ’maa ba jaa. ¹⁹Tɩchɛ ka a Mɛɛr ’yɔ̃ɔ a anyãna a wʊ pʊɔm tara tɩɛrɛ. ²⁰A pɛchiinbɛ lɩɛb chen a piir jie tɩ dãna Nãaŋmɩn na ba pɛɛrɛ wʊ a ala a jaa ban wõ tɩ nyɛ a lɛ a malaka na ’yɛr kʊ ba.

²¹A ber aniin na wa ta, ba ŋmaa wʊn a yʊɔr tɩ ’yɔ̃ɔ wʊ a yuor Yesu, a yuor nyã lɛ a malaka ’yɛr kʊ a Mɛɛr tɩ ka wʊ wa tara a pʊɔ. ²²Mɛɛr na wa baar a padɔɔr a lɛ a Mosesɩ nɛɛ na ’yɛr, Josefʊ nɩ a Mɛɛr den a bie chiin a Jerusalɛm na tɩ kʊ a Nãaŋmɩn. ²³Nɩtãa lɛ a Soro na ’yɛr, “Yɩ de dabil dɔ̃ɔ jaa kʊ a Soro.” (A Yifʊ Gãn 13:2, 12)²⁴Ba den a bɔɔrlo bomo ala a Soro na ’yɛr ɩka, “Ŋmama ayi bɩɩ papa pɔlɔ ayi tɩ pɔl a ba mãɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 12:8)

²⁵Daba kɔ̃ɔ dɔ̃ɔ be a Jerusalɛm ban bʊɔlɔ Simeon na wʊ ɩ nɩtor na waa baala Nãaŋmɩn ɛ. Wʊ mɩ dɔ̃ɔ chɛlɛ a Isɩral nɩbɛ faafʊ bɩbir ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ be a wʊ sɛ̃. ²⁶A Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr kʊ wʊ ɩka wʊn nyɛ naa a Nɩ-iraa ’lɔ a Soro na tʊ̃ nɩ nɩbir tɩ kpi. ²⁷A Nãaŋmɩn Sɩɛ vɛ̃n ka Simeon chen be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, ka a ɩ a Josefʊ nɩ a Mɛɛr mɩ waan naa a ba bie Yesu a be na wa ir a nɛɛ. ²⁸Ka a Simeon de a bie ’yɔ̃ɔ a wʊ nũu pɔ tɩ puor Nãaŋmɩn yãan ’yɛrɛ, ²⁹“Tʊ̃ɔnɔ̃ sʊɔ, nɩtãa lɛ fʊn tɩr a fʊ nɛɛ kʊ a maa na ɩ a fʊ gbãgbaa, fʊn tʊ̃ɔ bar ma sɔr nɩ nyã’maar. ³⁰Bojũu n nɩbir nyɛ naa a fafaara, ³¹’lɔ fʊn chɔɔr ka nɩrɛ jaa nyɛ wʊ. ³²Wʊn ɩn chãa wiil a nɩbɛ bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, tɩ na wʊ ɩ tɩɩr kʊ a fʊ nɩbɛ Isɩral.”

³³Ka a Yesu sãa nɩ a ma nɛɛ ’maa a lɛ a Simeon na ’yɛr a wʊ yele. ³⁴Ka a Simeon pãa ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ ba, tɩ ’yɛr kʊ a Mɛɛr na ɩ a ma, “A bie nyãna lɛ Nãaŋmɩn kʊ a Isɩral nɩbɛ, ka ba yɔɔ na ŋme gbɛr lo tɩ ir, na wʊ ɩ jãnɛ ka ban ’yɛrɛ kpɛrɛ nɩ wʊ. ³⁵Nɩbɛ yɔɔ pʊtɩɛr na gãn chãa pɔ, ka a fʊ̃ʊ mɩ pʊɔ sɔ̃ɔ fɩka sʊɔ ban chɔr fʊ.”

³⁶Pɔɔ na ɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ben be ban bʊɔlɔ Ana na wʊ ɩ Fanuwɛl bie na wʊ ɩ Aserɩ bal nɩrɛ, na wʊ ɩ pɔɔ nyɔ̃ɔ. Wʊ kul sɩrɛ maal yuomo ayopõi. ³⁷Ka a sɩrɛ kpi tɩ wʊ ɩ a pɔɔkʊɔr maal yuomo lɩjaanaar nɩ anaar (84). Waa gala a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ɛ, tɩchɛ wʊ ma ben be na wʊ ma gal bʊ̃diir tɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn tãsɔɔ nɩ a mɔ̃tɔ̃ɔ. ³⁸A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ wʊ wa a ba sɛ̃ tɩ dãn Nãaŋmɩn tɩ na wʊ ’yɛr a bie ’yɛr kʊ a bala jaa na chɛlɛ a Jerusalɛm faafʊ bɩbir.

³⁹A lɛ a Josefʊ nɩ a Mɛɛr na wa ir a nɛɛ maal a lɛ a Soro na bin, ba lɩɛb kul a Najaretɩ na ɩ a ba tẽe na be a Galilee wɛr pɔ. ⁴⁰Be lɛ a bie tɩ nʊ̃ɔnɔ̃ nɩ fɔ̃ɔ na wʊ sɛɛn yɛ̃ ka a Nãaŋmɩn wãɛfʊ be a wʊ sɛ̃.

⁴¹Yuon jaa a sãa naa ma ma chen a Jerusalɛm tɩ lɔ̃ɔ na ba di a Gõl Bar Difʊ. ⁴²Yesu na wa nyɛ yuomo pie nɩ ayi ba tara wʊn don a Difʊ nyã jie nɩtãa lɛ ban ma ɩrɛ. ⁴³A Gõl Bar Difʊ ber na wa baar, ba lɩɛb kulo a ba tẽe tɩchɛ a Yesu bar a Jerusalɛm ka baa bɔ̃ɔn ɛ. ⁴⁴Ba tɩɛr ɩka wʊ taa pɔɔ a ba nɩbɛ kulo nɩ tɩ chen bɩbir bʊ̃’yen baa nyɛ wʊ ɛ, na ba pãa yʊɔrɔ bʊɔrɔ wʊ a ba nɩbɛ nɩ a ba nɩbɔ̃ɔnsɩ nɩ a ba barmɩne sɛ̃. ⁴⁵Ban ba wa nyɛ wʊ ɛ, ba lɩɛb chen a Jerusalɛm a wʊ bɔfʊ jie. ⁴⁶A ber ata daar lɛ a ba tɩ nyɛ wʊ a be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, ka wʊ jãnɛ a wiwiilbe chara pɔ chɛlɛ a lɛ ban ’yɛrɛ na wʊ sʊrɔ ba sʊʊrfʊsɩ. ⁴⁷Nɩrɛ jaa na wõ a lɛ wʊn ire a ’yɛrsɩ par a chɔ̃ chɔ̃ nɛɛ ’maa ba naa. ⁴⁸A sãa nɩ a ma na wa nyɛ wʊ a ba nɛɛ mɩ ’maa ba naa ka a ma sʊʊr, “Pa n bie, bo lɛ fʊ maal sɩ a nɩtɔ̃, ka maa nɩ a fʊ sãa yɔbɔ fʊ lɛ̃ɛɛ wa faa?”

⁴⁹Ka Yesu sʊʊr a ma, “Bãa ’yɔ̃ɔ lɛ yɩ yʊɔrɔ bʊɔrɔ ma? Yaa bɔ̃ɔ ɩka ɩn be naa a n Sãa yir ɛ?” ⁵⁰Tɩchɛ baa bɔ̃ɔ a anyãna wʊn ’yɛr kʊ ba par ɛ.

⁵¹A wʊ ir pɔɔ ba, a ba pãa kul a Najaretɩ a wʊ tɩ wõnõ a ba toor, tɩchɛ ka a ma ’yɔ̃ɔ a ’yɛr anyãna a jaa a wʊ pʊɔm. ⁵²Ka a Yesu nʊ̃ɔnɔ̃ nɩ yɛ̃ nɩ a kpɛ̃ɛ ka wʊ yele nʊ̃mɔ̃ a Nãaŋmɩn sɛ̃ nɩ a nɩbɛ sɛ̃.

¹Yuon pie nɩ anũu lɛ a Tiberiyus Siisa di a nãkpɛ̃ɛ ka a Pontius Pilate mɩ ɩ a Judiya paal nɩkpɛ̃ɛ ka a Hɛrɔd mɩ di a Galilee nãa ka a wʊ yɛbɛ Filip mɩ ɩ a Ituriya nɩ a Tɩrakonɩtɩs nãa. Ka a Lisaniyasɩ mɩ di a Abilenɩ nãa. ²Anasɩ nɩ Kayafasɩ bala lɛ ɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ. Ka a Nãaŋmɩn de a wʊ ’yɛr kʊ a Jekariya bidaba Jɔɔn be a mɔgɔ̃ɔ pɔ. ³Wʊ yɔn a tẽn ala a jaa na jilʊ̃ a Jordan man na wʊ ’yɛrɛ kʊrɔ a nɩbɛ, “Yɩ lɩɛb a yɩ tɩɛr na yɩ so a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, ka Nãaŋmɩn vɛ̃ a yɩ yeldɛbɛ kʊ yɩ.” ⁴Nɩtãa lɛ a Isaiya na sɛb a wʊ gãn pɔ, “Nɩrɛ ’yɛrɛ naa be a mɔgɔ̃ɔ pɔ, ‘Yɩ chɔɔr a sɩ Soro sɔr, na yɩ maal a wʊ sɔr ka wʊ tor. ⁵Na yɩ ’mʊr a kʊlsɩ, na yɩ ŋmɛr a tɔ̃n nɩ a gbẽgbẽnsɩ ka a jãtaa. Yɩ maal a sɔgɔ̃rsɩ a jaa ka a tor, na yɩ maal a sɔr nyara nyara ka wʊ sal. ⁶Nɩsaal bʊrɔ ba jaa na nyɛn Nãaŋmɩn faafʊ.’ ” (Isaiya 40:3-5)

⁷Ka a nɩyɔɔ bala na waara a Jɔɔn sɛ̃ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ ’yɔ̃ɔ, ka wʊ sʊʊr ba, “Yɩn waa bibiir, an lɛ ’yɛr kʊ yɩ ɩka yɩ jo yi a Nãaŋmɩn suur na waara a yɩ sɛ̃? ⁸Yɩ vɛ̃ ka yɩ befʊ wiil ɩka yɩ lɩɛb a yɩ tɩɛr. Yɩ ta chɛnɛ ’yɛrɛ kʊrɔ a yɩ mãɛ ɩka, Abraham lɛ ɩ a sɩ sãa, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka Nãaŋmɩn na tʊ̃ɔn maal a kusɩbɛ anyãna a ba lɩɛb ɩ a Abraham bibiir. ⁹A ’lar dɔɔl a tɩɛ nyɩbɛ ju, tɩɛ jaa ba wa wɔ̃nɔ̃ wɔ̃ sʊ̃n ɛ, ban ŋmaa wʊn lɔb ’yɔ̃ɔ bũu pɔ.”

¹⁰Ka a nɩyɔɔ bala sʊʊr wʊ, “Ŋmɩnɛ sɩn pãa ɩ?” ¹¹Ka Jɔɔn ’yɛr kʊ ba, “Ɩ̃sʊɔ jaa na tara fuusɩ ayi, wʊ ir ãsʊɔ kʊ a wʊ tɔ sʊɔ na ba tara ɛ, nyã mɩ na tara bʊ̃diir wʊ ɩ a lɛ.” ¹²Lõpodierbe mɩ wan a Jɔɔn sɛ̃ ɩka wʊ so ba a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, na ba mɩ sʊʊr wʊ, “Wiwile sɩ mɩ ɩ ŋmɩnɛ?” ¹³Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ ta ma de dɔɔl a lɛ ban ɩka yɩ de ɛ.” ¹⁴Sojasɩ bamɩne mɩ wan wa sʊʊr wʊ, “Sɩn mɩ, sɩ ɩ ŋmɩnɛ?” Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ ta fɩr nɩrɛ de libir ɛ, yɩ ta mɩ ŋmaa jir kara dɔɔl nɩrɛ ɛ, na yɩ vɛ̃ ka a yɩ sãyar sɛɛn yɩ.”

¹⁵Ka a nɩbɛ mɩ na dɔ̃ɔ ’yɔ̃ɔ toor chɛlɛ, pãa tɩɛrɛ ɩka a Jɔɔn lɛ tɔ̃ɔ ɩ a Nɩ-iraa. ¹⁶A Jɔɔn ’yɛr kʊ ba, “Maa ’lɔ kʊ̃ɔ lɛ n suoro yɩ, tɩchɛ nɩrɛ ãsʊɔ na gar ma na wa naa, a wʊ nafɔɔr mibe gba, n ba sɛɛ ɩka n for ɛ. ’Lɔ lɛ na de Nãaŋmɩn Sɩɛ nɩ bũu son yɩ. ¹⁷A ŋmayɩɛl naa ben a wʊ nũu pɔ, a wʊ na yɩɛl a mʊ̃ɩ a vafʊ jie na wʊ kpaar a bie ’yɔ̃ɔ a boor pɔ tɩ chʊm a sɔ̃sɔɔr nɩ bũu ’lɔ na ba tara kpĩinfʊ bar.” ¹⁸Jɔɔn kpãa ban nɩ yelyɔɔ na wʊ ’yɛr a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ ba.

¹⁹Tɩchɛ a nãa Hɛrɔd na de a wʊ yɛbɛ pɔɔ Hɛrɔdiyas kul, Jɔɔn ’yɛr wʊ naa ɩka a ba tara sɔr ka wʊ kul wʊ ɛ, tɩ ’yɛr wʊ a dɛbɛ amɩne wʊn ɩ. ²⁰Hɛrɔd lɛ maal dɛɛr wʊn vɛ̃ ka ba nyɔɔ Jɔɔn tɩ ’yɔ̃ɔ a pɔɔfʊ die pɔ.

²¹Ban ba nyɔɔ a Jɔɔn pɔɔ sɛrɛ ɛ, wʊ so naa a nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ na wʊ mɩ so a Yesu a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. Ka a Yesu sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ka a saaju yuo. ²²Ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ de papa ãgãn suu wa ’mar a Yesu ju, tɩ a kɔkɔr yi be a saaju ’yɛr, “Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a n Bidanʊ̃naa ka fʊ yele pɛl a n pʊɔ.”

²³Yesu nyɛn yuon lɩjɛr nɩ pie tɩ piel a wʊ tʊ̃mɔ̃, ka nɩbɛ tɩɛr ɩka wʊ ɩ naa a Josefʊ bidaba, na ɩ a Heli bidaba, ²⁴Matatɩ bidaba, Levi bidaba, Melki bidaba, Janai bidaba, Josefʊ bidaba, ²⁵Matatiyasɩ bidaba, Amosɩ bidaba, Nahum bidaba, Esili bidaba, Nagai bidaba, ²⁶Maat bidaba, Matatiyasɩ bidaba, Semeyin bidaba, Josekɩ bidaba, Joda bidaba, ²⁷Joanan bidaba, Aresa bidaba, Jerubabel bidaba, Sealtɩɛl bidaba, Neri bidaba, ²⁸Melki bidaba, Adi bidaba, Kosam bidaba, Elmadam bidaba, Erɩ bidaba, ²⁹Josua bidaba, Eliyeja bidaba, Jorim bidaba, Matatɩ bidaba, Levi bidaba, ³⁰Simeon bidaba, Juda bidaba, Josefʊ bidaba, Jonam bidaba, Eliyakim bidaba, ³¹Melea bidaba, Mena bidaba, Matata bidaba, Natan bidaba, David bidaba, ³²Jesɩ bidaba, Obed bidaba, Boajɩ bidaba, Salmon bidaba, Nason bidaba, ³³Aminadab bidaba, Aram bidaba, Hejoron bidaba, Perejɩ bidaba, Juda bidaba, ³⁴Jekɔb bidaba, Isaakɩ bidaba, Abraham bidaba, Tera bidaba, Nahor bidaba, ³⁵Serugu bidaba, Wɛru bidaba, Peleg bidaba, Eber bidaba, Sela bidaba, ³⁶Kainan bidaba, Afakadɩ bidaba, Sem bidaba, Nowa bidaba, Lamekɩ bidaba, ³⁷Metusela bidaba, Enok bidaba, Jared bidaba, Mahalaleel bidaba, Kenan bidaba, ³⁸Enosɩ bidaba, Setɩ bidaba, Adama bidaba, Nãaŋmɩn bidaba.

¹Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛɛn a Yesu na wʊ lɩɛb wʊ yin a Jordan man jie kpɛ̃n wʊ a mɔgɔ̃ɔ pɔ. ²Be lɛ a tɩɩ bɛɛr wʊ kaa ber lɩjaayi, waa di bon jaa a ber anyãna pɔ ɛ, ka a kɔ̃ kpɛ wʊ. ³A tɩɩ ’yɛr kʊ wʊ, “Ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ a Nãaŋmɩn Bie, ’yɛr kʊ a kʊsɩbɛ anyãna, ka a lɩɛb bʊ̃diir.” ⁴Ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ ɩka, a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Bʊ̃diir tɛɛ kʊ̃ tʊ̃ɔ kʊ nɩrɛ nyɛvʊr ɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 8:3)

⁵A tɩɩ lɛ tara wʊn don tɔ̃ɔ ju tɩ wiil wʊ a nãa di jiir a jaa na be ka a wɛr pɔ ⁶tɩ ’yɛr, “Ɩn kʊ fʊ naa anyãna a jaa fɔ̃ɔ nɩ a ba nãyele, maa lɛ ba de a ba fɔ̃ɔ kʊ, ka n mɩ na de kʊ nɩrɛ ’lɔ jaa ɩn bʊɔrɔ. ⁷Ala ɩ, fʊ gbur dumo puor ma fʊ̃ʊ lɛ so.” ⁸Ka Yesu ’yɛr wʊ, “A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, Nãaŋmɩn tɛɛ lɛ a sɛɛ ɩka fʊ puor, na fʊ tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ a ’lɔ tɛɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 6:13)

⁹A tɩɩ lɛ tara wʊn chiin a Jerusalɛm ka wʊ tɩ do a puorfʊ yir jie ’lɔ na do na wʊ ’yɛr kʊ a Yesu, “Ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ a Nãaŋmɩn Bie ɔɔ lo a tẽe, ¹⁰bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘Nãaŋmɩn na vɛ̃ naa ka a wʊ malakasɩ wa gu fʊ taa lɛɛ, ¹¹na ba nyɔɔ fʊ nɩ a ba nuur ka a fʊ gbɛr kʊ̃ ŋme kʊsɩr ɛ.’ ” (Yiel Gãn 91:11, 12)¹²Ka a Yesu ’yɛr kʊ a tɩɩ, a mɩ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Ta bɛɛr a fʊ Nãaŋmɩn kaa ɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 6:16)¹³A tɩɩ na wa baar a bɛɛr kaa anyãna wʊ bar wʊn tɩ chen, tɩ lɛ guro nɩ sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ wʊn lɛ wa nyɛ jie.

¹⁴Yesu lɩɛb kul a Galilee nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ ka a wʊ yele yaar a wɛr ’lɔ wʊ jaa. ¹⁵Wʊ tɩ wile naa a nɩbɛ a ba lɔ̃ɔfʊ jiir ka a nɩrɛ jaa pɛɛrɛ wʊ.

¹⁶Yesu lɩɛb chen a Najaretɩ be wʊn nʊ̃ɔ, a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar wʊ tɩ kpɛ̃n a ba lɔ̃ɔfʊ yir an ɩ lɛ lɛ wʊ ma ɩrɛ na wʊ ir ara na wʊn kar gãn. ¹⁷Ka ba de Isaiya gãn kʊ wʊ, ka wʊ nyɔɔ ’yɩɛr a jie ’lɔ ban sɛb, ¹⁸“Nãaŋmɩn Sɩɛ be naa a n ’yɔ̃ɔ, bojũu wʊ ir ma naa ɩka n tɩ ’yɛr a ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ a nɔ̃n dẽme, naa mɩ tɩ ’yɛr kʊ gbãgbaar ka ban so ba mãɛ, naa ’yɛr kʊ jɔ̃n ka ba yuo, naa ’yɛr faa a bala ban gere, ¹⁹naa ’yɛr a Nãaŋmɩn maal vɩla yuon kʊ ba.” (Isaiya 61:1, 2)²⁰Be lɛ wʊ pilʊ̃ a gãn de kʊ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ tɩ jãnɛ, ka a nɩbɛ ba jaa na be a lɔ̃ɔfʊ yir kpa a nɩbie ’yɔ̃ɔ wʊ. ²¹Ka wʊ piel ’yɛrɛ kʊrɔ ba, “Dɩna a lɛ yɩn wõ a Nãaŋmɩn gãn pɔ, a ɩ naa a lɛ.” ²²Ba jaa ’yɛrɛ naa a wʊ sʊ̃ ’yɛr ka ba nɛɛr ’maa a ’yɛr vɩɛlsɩ na yire a wʊ nɛɛ pɔ ka ba sʊrɔ taa, “A ba ɩ a Josefʊ bidaba lɛ a nyã ɛ?”

²³Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Sɩrɛ jaa lɛ, yɩn sʊʊr ma naa nɩ a sʊkpa nyã, ‘Tɩtɩlɛ, tɩɩl a fʊ mãɛ, maal a ala fʊn maal a Kapenahum ka a fʊ tẽe.’ ” ²⁴A wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, ba maa de Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ a wʊ mãɛ tẽe pɔ ɛ. ²⁵Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka pɔɔkɔyɔɔ ben a Isɩral nɩbɛ wɛr pɔ a Elaija sɔ̃ɔ, a war bũu ’lɔ na dɔ̃ɔ ŋmaa a yuom ata nɩ ŋmɛrsɩ ayʊɔb a wɛr wʊ jaa. ²⁶Tɩchɛ Nãaŋmɩn ba tʊ̃ a Elaija a pɔɔkɔɛ ba nyã ãsʊɔ jaa sɛ̃ ɛ, tɩ tʊ̃ wʊ a pɔɔkʊɔr na be a Jarefat na be a Sidon wɛr pɔ. ²⁷A Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Elisa sɔ̃ɔ, kɔ̃kɔ̃n mɩ ben a Isɩral nɩbɛ wɛr pɔ tɩ ãsʊɔ jaa ba sa ɛ, ka Naaman na yi a Siriya wɛr pɔ ba lɛ ɛ.”

²⁸A nɩyɔɔ bala na be a lɔ̃ɔfʊ yir ’lɔ pɔ, ka suur kpɛ ba jaa. ²⁹Ba ir da wʊ yin a tẽe pɔ don a tɔ̃ɔ ’lɔ ju a ba tẽe na mɛ bʊɔrɔ ɩka ba daa wʊ lɔb a tɔ̃ɔ koro pɔ. ³⁰Tɩchɛ ka wʊ fʊɔl yi a nɩyɔɔ bala sãlsɔɔ a lɛ na wʊ chen.

³¹Be lɛ wʊ suu chen a Kapenahum na be a Galilee wɛr pɔ, ka a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar ka wʊ piel wile a nɩbɛ. ³²Ka a wʊ wiilfʊ ’maa ba nɛɛ bojũu a wʊ ’yɛr tara na kpɛ̃ɔ.

³³Daba mɩ ben a be a lɔ̃ɔfʊ yir na tara a dɛɛr sʊɔ, ka a sɩdɛɛr be a wʊ ’yɔ̃ɔ, a wʊ ŋme chɛlma sʊʊr, ³⁴“Ai, a fʊ̃ʊ Yesu na yi a Najaretɩ, bo fʊ bʊɔrɔ ka a sɩ sɛ̃? Fʊ wa naa ɩka fʊ wa sɔ̃ɔ sɩ bar bɩɩ? N bɔ̃ɔ naa a nɩnyɩnɛ fʊn ɩ, fʊ ɩ naa a Nãaŋmɩn nɩchɛchɛ ’lɔ.”

³⁵Ka Yesu tãn wʊ, “Pɔɔ a nɛɛ tɩ wa yi a daba ’yɔ̃ɔ.” A sɩdɛɛr daan a daba lɔb a nɩbɛ niem tɩ na wʊ yi a daba ’yɔ̃ɔ tɩ waa ’yɔ̃ɔ wʊ baal ɛ. ³⁶Ka a nɛɛr ’maa a nɩbɛ ka ba sʊrɔ taa, “Wiilbuor mɩ nɩ nyã? Wʊ den kpɛ̃ɔ nɩ tʊ̃ɔfʊ ’yɛr kʊ a sɩdɛbɛ ka a yi.” ³⁷Ka a wʊ yele yaar de a tẽn ala na jilʊ̃ a be.

³⁸Yesu yi naa a lɔ̃ɔfʊ yir na wʊ chen a Simon yir. Ka ãgãn tɔ a Simon dãɛ ma ka ba sʊɔr a Yesu ɩka wʊ sʊ̃ʊ wʊ. ³⁹Ka wʊ guun ger a pɔɔ na wʊ tãn a ãgãn tʊl ka wʊ bar a pɔɔ, ka wʊ sa na wʊ ir maal bʊ̃diir kʊ ba.

⁴⁰A mɔ̃tɔ̃ɔ na wa mʊrɔ nɩbɛ waan naa ba baalsɩ a Yesu sɛ̃, ka wʊ dɔɔl ba a wʊ nũu na wʊ sãa baal jaa bʊrɔ ban waan. ⁴¹Sɩdɛbɛ yin a nɩyɔɔ ’yɔ̃ɔ tãna ’yɛrɛ, “Fʊ ɩn Nãaŋmɩn Bie.” Tɩchɛ ka a Yesu tãn ba ka ba ta ’yɛrɛ ɛ, an ɩ ba bɔ̃ɔn naa ɩka ’lɔ lɛ ɩ a Nɩ-iraa.

⁴²A wɛr na wa chaar Yesu yin tɩ jãnɛ a jie ãsʊɔ wʊ yõ, ka a nɩbɛ yɔbɔ wʊ tɩ nyɛ a jie wʊn be ba lɛ bʊɔrɔ ɩka wʊ bar ba tɩ chen ɛ. ⁴³Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “A sɛɛ naa ɩka n ’yɛr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr kʊ a tẽn anyã mɩ bojũu a lɛ ’yɔ̃ɔ lɛ a Nãaŋmɩn tʊ̃ ma.” ⁴⁴Tɩ na wʊ chɛnɛ ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr be a a ba lɔ̃ɔfʊ yie a Juu nɩbɛ tẽe pɔ.

¹Bɩbir ãsʊɔ Yesu be naa a Genesaretɩ man nɛɛ, ka nɩyɔɔ ara jilʊ̃ wʊ chɛlɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr. ²Wʊ nyɛn gborsɩ ayi a gogoro nɛɛ a jãnyɔɔrbɔ na bar tɩ suu pɛɛrɛ a ba lɔyaarsɩ. ³Ka wʊ kpɛ a gboro ãsʊɔ pɔ na ɩ Simon bon tɩ sʊɔr wʊ ɩka wʊ daa wʊ ka wʊ jãan a gogoro bãlãa. Wʊ pãa jãnɛ naa a gboro pɔ tɩ wile a nɩbɛ.

⁴Wʊn wa baar a ’yɛr ka wʊ ’yɛr a Simon, “Daa a gboro chiin a kɔ̃die pɔ na fʊ tɩ lɔb a fʊ lɔyaar.” ⁵Ka a Simon ’yɛr, “Kpãkpãana, tãsɔɔ jaa lɛ sɩ lɔb lɛ̃ɛɛ tɩ saa nyɔɔ bon ɛ, tɩchɛ fʊn ’yɛr go, ɩn lɔbaa.” ⁶Ban wa lɔb, ba nyɔɔr jãyɔɔ ka a lɔyaarsɩ ɩrɛ na chɩɛr. ⁷Ka ba ’lɩɩr a ba taaba na be a gboro ãsʊɔ pɔ, ka ba wa sʊ̃ʊ ba. Ba wa naa ka a gborsɩ a jaa ayi wa sɛɛ ka ba ɩrɛ na mʊr.

⁸Simon Pita na wa nyɛ a lɛ, wʊ lon kpa a Yesu niem tɩ ’yɛr, “N Soro sɛr chen tɩ bar ma yelbe-ɩrɛ lɛ n ɩ.” ⁹A jãyɔɔ anyã ban nyɔɔr jũu, ’lɔ nɩ a wʊ taaba nɛɛr ’maa naa. ¹⁰Lɛ lɛ a Jemesɩ nɩ Jɔɔn na ɩ a Jebedee bibiir na ɩ a Simon taaba. Ka Yesu ’yɛr kʊ a Simon, “Ta joro dãbãɛ ɛ, an yi dɩna chiine fʊn nyɔɔrɔ na nɩbɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.” ¹¹Be lɛ ba tɔɔ a gborsɩ waan a gogoro nɛɛ wa bar bomo a jaa tɩ turo a Yesu.

¹²Yesu na wa be a tẽe ãsʊɔ pɔ, daba kɔ̃kɔ̃mɔ̃ baal na de a ãgãn wʊ jaa nyɛn a Yesu na wʊ lo kpa tẽe a Yesu niem tɩ sʊɔr wʊ, “N Soro, fʊ̃ʊ sɔɔ, sãa ma.” ¹³Ka Yesu tur a wʊ nũu sɩɩr a daba tɩ ’yɛr, “N sɔɔ naa sa.” Ajienaa ka a kɔ̃kɔ̃mɔ̃ baal bar wʊ. ¹⁴Be lɛ a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Taa ’yɛrɛ kʊrɔ nɩrɛ ɛ, tɩ chen tɩ wiil a fʊ mãɛ kʊ a Juu nɩbɛ bɔɔrloro na fʊ ir a nɛɛ ’lɔ a Mosesɩ na dɔ̃ɔ ’yɛr ka a di dãasɩɛ ɩka fʊ ɩn nɩsʊ̃.” ¹⁵Tɩchɛ ka a wʊ yele chɛnɛ ŋme yaar a jie wʊ jaa ka a nɩyɔɔ wa chɛlɛ a wʊ ’yɛr ka wʊ sãa a ba baalsɩ. ¹⁶Tɩchɛ wʊ ma chɛnɛ na tɔɔ wʊ mãɛ yin chɛ̃chɛ̃ tɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn.

¹⁷Bɩbir ãsʊɔ Yesu na wile ka a ɩ a Faraseemɩne nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe na yi a Galilee tẽbil a jaa nɩ a Judiya ka bamɩne yi a Jerusalɛm mɩ ben be jãnɛ. Ka a Soro kʊ a Yesu kpɛ̃ɔ ɩka wʊ sãan baalsɩ. ¹⁸Dɔɔr bamɩne tuon nɩrɛ nɩ sɔ̃ɔ a nuur nɩ a gbɛɛ na kpi waan bʊɔrɔ ɩka ba kpɛ̃n wʊ tɩ gaal a Yesu niem. ¹⁹Ban ba wa nyɛrɛ sɔr a nɩyɔɔ jũu, ba don naa gar ju tɩ yuo bɔɔ tur bar ka wʊ suun a sɔ̃ɔ a nɩbɛ sãlsɔɔ tɩ gã a Yesu niem.

²⁰Yesu na nyɛ a lɛ ban sɔɔ de, ka wʊ ’yɛr kʊ a baalaa, “N baraa, a fʊ yeldɛbɛ vɛ̃n bar.” ²¹Ka a nɛɛ wiwiilbe nɩ a Faraseemɩne pãa jɛ̃ tɩɛrɛ, “An lɛ a nyã na jãnɛ fere sɔ̃ɔnɔ̃ a Nãaŋmɩn yuor a nɩtɔ̃? An lɛ na tʊ̃ɔ nɩrɛ yelbier vɛ̃ bar ka Nãaŋmɩn tɛɛ ba lɛ ɛ?”

²²Yesu bɔ̃ɔn a lɛ ban tɩɛrɛ ka wʊ sʊʊr ba, “Bo lɛ yɩ tɩɛrɛ a anyã a lɛ a yɩ pʊɔm? ²³’Yɛr buor lɛ ɩ kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃? N ’yɛr ɩka a wʊ yeldɛbɛ vɛ̃n bar bɩɩ n ’yɛr ɩka wʊ ir chiine? ²⁴Tɩchɛ nɩtɔ̃ lɛ yɩn bɔ̃ɔ ɩka a maa Nɩsaal Bie tara na kpɛ̃ɔ a wɛr pɔ na vɛ̃ yeldɛbɛ bar.” Ka wʊ ’yɛr kʊ a dagbɛrɛ, “Fʊ̃ʊ lɛ n ’yɛrɛ nɩ ir ’mɔɔ a fʊ sɔ̃ɔ kulo nɩ.” ²⁵Ajienaa ka wʊ vaa ir ara a ba niem, ’mɔɔ a wʊ bʊ̃gãnaa pɛɛrɛ Nãaŋmɩn kulo nɩ. ²⁶Ka nɩrɛ jaa nɛɛ ’maa ka ba dãna Nãaŋmɩn. Ka dãbãɛ kpɛ ba ka ba ’yɛrɛ, “Sɩ nyɛn yelkal bala dɩna.”

²⁷A anyã puor Yesu yin tɩ nyɛ lõpodiere ban bʊɔlɔ Levi na jãnɛ diere wʊ lõposɩ, ka wʊ bʊɔl wʊ, “Ir turo ma.” ²⁸Ka a Levi vaa ir bar bomo a jaa tɩ turo wʊ. ²⁹Levi maal bʊ̃diir kʊ a Yesu a be a wʊ yir na wʊ bʊɔl a taaba lõpodierbe nɩ nɩyɔɔ ka ba wa ’mataa dire. ³⁰Tɩchɛ a Faraseemɩne nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe hũhũnõ nɩ a yele nyã sʊrɔ a Yesu poturbo, “Bo lɛ so ka yɩ ’mataa dire nɩ a lõpodierbe nɩ a tʊ̃dɛbɛ tʊ̃nbɔ?” ³¹Ka Yesu ’yɛr kʊ ba, “A ba ɩ nɩrɛ na kpɛ̃mɛ lɛ chiine tɩtɩlɛ jie ɛ, tɩchɛ baalaa lɛ ma chen. ³²N ba wa ɩka n wa bʊɔl a nɩtorsɩ ɛ, n wa naa ɩka n wa bʊɔl a tʊ̃dɛbɛ tʊ̃nbɔ ka ba wa lɩɛb tɩɛr.”

³³Ka ba lɛ sʊʊr a Yesu, “Ŋmɩnɛ a ɩ ka Jɔɔn poturbo nɩ a Faraseemɩne poturbo ma jɛ̃n kɔ̃ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn, tɩchɛ ka a fʊ̃ʊ poturbo ma tɔ̃ɔ kpal a dib nɩ a nyũfʊ a lɛ a tɔ̃tɔ̃?” ³⁴Ka a Yesu sʊʊr ba, “Fʊn tʊ̃ɔ maal a bala ban bʊɔl a pɔɔ paalaa jie ka ba jɛ̃n kɔ̃ a pɔɔ paalaa sɩrɛ na chɛnɛ be a ba sɛ̃ ɔ? ³⁵Tɩchɛ bɩbir kɔ̃ɔ na wa vɩɛ naa ka a pɔɔ paalaa sɩrɛ yi a ba sɛ̃, a ber ala pɔ ’lɔ ban jɛ̃n nɩ kɔ̃.”

³⁶Sʊkpa nyã lɛ wʊ lɔb kʊ ba, “Nɩrɛ maa ŋmaa fɔpaalaa sɛ choo fɔkoraa pɔ ɛ, ’lɔ be ɩ a lɛ a fɔpaalaa na chɩɛraa a fɔkoraa, bʊ̃paalaa nɩ bʊ̃koraa kʊ̃ tʊ̃ɔ ’mataa ɛ. ³⁷Nɩrɛ maa ’yɔ̃ɔ dãbãɩn a dãa wɔkoraa pɔ ɛ, ’lɔ be ɩ a lɛ a dãbãɩn na pur naa a wʊɔ ka a dãa kpaar ka a wʊɔ mɩ sɔ̃ɔ. ³⁸Ba ma den dãbãɩn ’yɔ̃ɔ a dãa wɔpaalaa pɔ. ³⁹Nɩrɛ wa nyũ a dãgaa wʊ maa lɛ bʊɔrɔ a dãbãɩn ɛ, wʊ ma ’yɛr ɩka a dãgaa ɩn gar a dãbãɩn.”

¹A Pɛ̃nfʊ Bɩbir ãsʊɔ daar, Yesu nɩ a wʊ poturbo kpɛ̃n tala a puo sãlsɔɔ, ka a wʊ poturbo piel fɔrɔ a bʊ̃bie na ba ŋmɩɛnɛ nɩ a nuur ɔɔrɔ. ²Ka a Farasee bamɩne sʊʊr ba, “Bo lɛ yɩ ɩrɛ a lɛ na ba tara sɔr a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar ɛ?”

³Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yaa kar a Nãaŋmɩn gãn pɔ nyɛ a lɛ a David na dɔ̃ɔ ɩ nɩ a wʊ nɩbɛ a kɔ̃ na kpɛ ba ɛ? ⁴Wʊ kpɛ̃n a Nãaŋmɩn yir tɩ de a paanʊ̃ɔ ala ban bin kʊ Nãaŋmɩn na wʊ ’wɔb an ba tara sɔr ɛ, ka a Nãaŋmɩn bɔɔrlorbo tɛɛ ba lɛ ɛ. Tɩ de amɩne mɩ kʊ a wʊ nɩbɛ.” ⁵Ka a Yesu pãa ’yɛr kʊ ba, “Maa Nɩsaal Bie lɛ ɩ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Soro.”

⁶A Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar ãsʊɔ, wʊ ben a ba lɔ̃ɔfʊ yir na wʊ wile, ka a daba ãsʊɔ be be a nũsʊ̃ɔ na kpi. ⁷A Faraseemɩne nɩ a nɛɛ wiwiilbe bʊɔrɔ sɔr na gar ’yɔ̃ɔ a Yesu, lɛ lɛ ba tɔɔ gbʊr kaara wʊ ɩka ba kaa ala ɩ wʊn sãan a baal a Pɛ̃nfʊ Bɩbir ɔ. ⁸Tɩchɛ Yesu bɔ̃ɔn a lɛ ban tɩɛrɛ na wʊ ’yɛr kʊ a daba ’lɔ nũu na kpi, “Ir ara ka nɩrɛ jaa nyɛ fʊ.” Ka a daba ir ara. ⁹Ka a Yesu pãa ’yɛr kʊ ba, “N sʊʊr yɩ kaa, bo lɛ sɛɛ ɩka a maal a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar, fʊ maal vɩla bɩɩ fʊ maal dɛɛr? Fʊ kʊ nɩrɛ bɩɩ fʊ faa nɩrɛ, bɩɩ fʊ sɔ̃ɔ bar?” ¹⁰Wʊ kãan ba jaa gʊɔr tɩ ’yɛr a daba, “Tur a fʊ nũu.” A wʊ tur ka a nũu wʊ jaa sa. ¹¹Tɩchɛ ka a suur kpɛ ba ka ba guoro taa a lɛ ban na ɩ a Yesu.

¹²A ber ala ãsʊɔ pɔ, Yesu don a tɔ̃ɔ ju Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ jie, wʊ sʊɔr Nãaŋmɩn a tãsɔɔ ’lɔ wʊ jaa. ¹³A wɛr na wa chaar a bibio, wʊ bʊɔl naa a poturbo ka ba wa a wʊ sɛ̃, ka wʊ ir a ba pɔ pie nɩ ayi bʊɔlɔ ba nɩtʊ̃nsɩ. ¹⁴A bala wʊn ir lɛ, Simon wʊn lɛ kʊ yopaalaa Pita, nɩ a wʊ yɛbɛ Andiru, Jemesɩ, Jɔɔn, Filip, Batolomi, ¹⁵Matiu, Tomasɩ, Jemesɩ na ɩ Alfayasɩ bidaba, Simon na mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a wʊ wɛr yele, ¹⁶Jemesɩ bidaba Judas, nɩ a Judas Isɩkariyot ’lɔ lɛ wa ɩ a gagaraa.

¹⁷Yesu tara ban suun ka ba tɩ ara a jie ’lɔ na jãtaa, kaa poturbo yɔɔ be be, ka a nɩyɔɔ mɩ yi Judiya, Jerusalɛm, ka bamɩne mɩ yi a Tire tẽe nɩ a Sidon tẽe na be a man koor. ¹⁸Ba wa naa ɩka ba wa chɛl a wʊ ’yɛr tɩ wʊ sãa a ba baalsɩ. Wʊ sãan a bala ba jaa na tara a sɩdɛbɛ. ¹⁹Ka a nɩyɔɔ bala dɔ̃ɔnɔ̃ taa bʊɔrɔ a Yesu sɩɩrfʊ bojũu kpɛ̃ɔ yire naa a wʊ pɔ sãana a ba jaa baalsɩ.

²⁰Yesu kaara naa a wʊ poturbo tɩ ’yɛr, “Pʊpɛl lɛ kʊ a yɩn banyãna na ɩ a nɔ̃n dẽme. Yɩn lɛ so a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ. ²¹Pʊpɛl lɛ kʊ a yɩn a kɔ̃ na kpɛ pʊ̃pãanyã yɩn lɛ na wa tɩɩ. Pʊpɛl lɛ kʊ a yɩn na kõnõ a pʊ̃pãanyã, yɩn wa laara naa. ²²Pʊpɛl lɛ kʊ yɩ a nɩbɛ na wa ’laar yɩ, na ba oo yɩ bar, tɩ tʊrɔ yɩ na ba sɔ̃ɔnɔ̃ a yɩ yuor fɩka bʊ̃dɛɛr a maa Nɩsaal Bie jũu. ²³A bɩbir nyã wa vɩɛ yɩ chɩlɛ nɩ pʊpɛl, bojũu a yɩ sãyar waa naa na be a saaju. Lɛ lɛ a ba sãakpãmɩne dɔ̃ɔ maal a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ. ²⁴Nɛbier pɔɔn a yɩn na ɩ a tara dẽme, yɩn ’lɔ nyɛn a yɩ ’maalfʊ. ²⁵Nɛbier kpɛ̃n a yɩn na tɩɩ a pʊ̃pãanyã kɔ̃ na kpɛ yɩ naa. Nɛbier kpɛ̃n a yɩn na laara a pʊ̃pãanyã, yɩn lɛ nɩbaal na wa kpɛ a yɩ kõnõ. ²⁶Nɛbier kpɛ̃n a yɩn nɩbɛ jaa na bʊɔlɔ yɩ yo sʊ̃, lɛ lɛ a ba sãakpãmɩne mɩ dɔ̃ɔ bʊɔlɔ a jir ’yɛ’yɛrbɛ a yosʊ̃n.

²⁷“Tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ a yɩn na chɛlɛ a n ’yɛr, yɩ nʊ̃ a yɩ dɔ̃dɔ̃mɔ̃sɩ na yɩ maal vɩla kʊ a bala na ’laar yɩ. ²⁸Yɩ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ a bala na pɔ ’yɔ̃ɔ yɩ, na yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ a bala na gere yɩ. ²⁹Nɩrɛ wa ’ma fʊ tʊkpal pɔ, lɛ lɩɛb a bʊ̃’yen ka wʊ lɛ ’ma, nɩrɛ wa de a fʊ fuu kpɛ̃ɛ ta mɔ̃ɔ wʊ a fuu bile ɛ. ³⁰Nɩrɛ jaa wa sʊɔr fʊ bon de kʊ wʊ, nɩrɛ wa de a fʊ bon taa lɛ wa sʊrɔ wʊ go ɛ. ³¹A lɛ yɩn bʊɔrɔ ɩka a nɩbɛ ba maal kʊ yɩ, yɩ mɩ maal a lɛ kʊ ba.

³²“Ala ɩ yɩ nʊ̃ naa a bala na nʊ̃ yɩ, yobuor lɛ yɩ nyɛ? A yelbetʊ̃nbɔ gba mɩ nʊ̃n a bala na nʊ̃ ba. ³³Ala ɩ yɩ maala na vɩla kʊrɔ a bala na maal yɩ a vɩla, yobuor lɛ yɩn nyɛ? A yelbetʊ̃nbɔ gba mɩ ɩrɛ naa a lɛ. ³⁴Ka ala ɩ fʊ pɛ̃ɛn a bala fʊn tɩɛr ɩka ban wa yab fʊ naa, yobuor lɛ yɩn wa nyɛ? A yelbetʊ̃nbɔ ma pɛ̃ɛn a ba taaba tɩɛrɛ ɩka ban wa yab a jaa. ³⁵Tɩchɛ yɩ nʊ̃ a yɩ dɔ̃dɔ̃mɔ̃sɩ na yɩ maal vɩla kʊ ba, yɩ pɛ̃ɛ ba na yɩ taa chɛlɛ ɩka ba lɛ wa yab yɩ ɛ. Ala lɛ a yɩ sãyar na waa, ka yɩ na ɩ a saaju Nãaŋmɩn bibiir, bojũu ’lɔ lɛ maala vɩla kʊrɔ a nɩhayasɩ nɩ putudẽme. ³⁶Yɩ ɩ nɩbibaal dẽme nɩtãa lɛ a yɩ Sãa na ɩ a nɩbibaal sʊɔ.

³⁷“Yɩ ta tɔɔr nɩrɛ ’yɛr ɛ, ka Nãaŋmɩn mɩ wa tɔɔr a yɩ ’yɛr ɛ. Yɩ ta ’yɔ̃ɔ nɩrɛ ’yɛr ɛ, ka Nãaŋmɩn mɩ ta ’yɔ̃ɔ yɩ ’yɛr ɛ. Yɩ vɛ̃ kʊ nɩrɛ ka Nãaŋmɩn mɩ vɛ̃ kʊ yɩ. ³⁸Yɩ de tɩr, Nãaŋmɩn mɩn kʊ yɩ naa, man vɩla tɩ dib ’yɔ̃ɔ tɩ yɛ yɛɛ ka a yaara, an kpaar dɔɔl a yɩ gbɛɛ ju. A bon ’lɔ yɩn man tɩr, ’lɔ mɩ lɛ a Nãaŋmɩn na man kʊ yɩ.”

³⁹Sʊkpa nyã lɛ a Yesu lɛ lɔb kʊ ba, “Jɔ̃ɔ na tʊ̃ɔn jɔ̃ɔ tɔɔ? Ba jaa ayi kʊ̃ lo bɔɔ pɔ ɛ? ⁴⁰Nɩrɛ na jãna wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ gar a wʊ wiwile ɛ, tɩ ’lɔ wa jãn baar wʊn tʊ̃ɔ kaara a wʊ wiwile kaar.

⁴¹“Ŋmɩnɛ a fʊ kaara a dabile na be a fʊ yɛbɛ nɩbir pɔ, tɩ ba chɛlɛ a dakpɛ̃ɛ na be a fʊ̃ʊ nɩbir pɔ ɛ? ⁴²Bɩɩ Ŋmɩnɛ a ɩ ka fʊ ’yɛr kʊ a fʊ yɛbɛ, n yɛbɛ vɛ̃ ka n ir a a dabile bar a fʊ nɩbir pɔ, tɩ ba ire a dakpɛ̃ɛ na be a fʊ̃ʊ nɩbir pɔ ɛ? Fʊ̃ʊ nɩbɛlɛ nyã, de nie ir a dakpɛ̃ɛ a fʊ nɩbir pɔ bar na fʊ pãa nyɛrɛ tʊ̃ɔ ir a dabile a fʊ yɛbɛ nɩbir pɔ bar.

⁴³“Tɩsʊ̃ ba wɔ̃nɔ̃ bidɛbɛ ɛ, bɩɩ tɩdɛɛr mɩ ba wɔ̃nɔ̃ bisʊ̃n ɛ. ⁴⁴Tɩɛ jaa a wʊ wɔ̃mɔ̃ lɛ ba ma de bɔ̃ɔn wʊ. Ba maa pɔr kɔ̃kɔ̃ɔ gʊtɩɛ ju ɛ, bɩɩ pɔr ’wɔ̃rɔ tamiir tɩɛ ju ɛ. ⁴⁵Nɩsʊ̃ a yelsʊ̃ ala na be a wʊ pʊɔm lɛ wʊ ma ’yɛrɛ, ka a nɩdɛɛr mɩ ma ’yɛrɛ a yeldɛbɛ ala na be a wʊ pʊɔm. Ala na sɛɛ a pʊɔ lɛ a nɛɛ ma ’yɛrɛ.

⁴⁶“Ŋmɩnɛ a yɩ bʊɔlɔ ma ɩka Soro, tɩ na yaa turo a lɛ ɩn ’yɛr ɛ? ⁴⁷Nɩrɛ jaa na wa a n sɛ̃ na wʊ wõ a n ’yɛr tɩ maala, ɩn wiil yɩ naa a lɛ wʊn be. ⁴⁸Wʊ kaara fɩka nɩrɛ na mɩɛrɛ yir na wʊ tuu a dachin par kparaa bɔɔ tɩ pɔɔn kʊsɩr na mɛ a dachin dɔɔl. Kʊ̃ɔ wa yaar yi jilʊ̃ a yir, ka a kɔ̃sɛbɛ ŋmiere a yir tɩ waa dam ɛ, bojũu ba mɛ wʊn sʊ̃. ⁴⁹Tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na wõ a n ’yɛr tɩ na waa maala ɛ, wʊ kaara fɩka nɩrɛ na mɛ yir dɔɔl a tãn mʊɔr ju, waa tuu tɩ mɛ ɛ. A kɔ̃sɛbɛ wa yin ŋme a dachin, ka a dachin wʊ jaa lo ŋmɛr.”

¹A lɛ a nɩbɛ na wõ a ’yɛrsɩ anyãna a Yesu na ’yɛr kʊ ba baar wʊ chen a Kapenahum. ²Be lɛ a soja nɩdiere gbãgbaa wʊn nʊ̃ yɔɔ jaa bɩɛrɛ ɩrɛ na ŋmaa vʊʊr. ³Soja nɩdiere na wõ a Yesu yele, wʊ tʊ̃n a Juu nɩbɛ nɩdierbe bamɩne ka ba tɩ sʊɔr a Yesu ka wʊ wa sãa a wʊ gbãgbaa. ⁴Ba wan a Yesu sɛ̃ wa sʊɔr wʊ yãayãabɩlɛ ’yɛrɛ, “A daba nyã sɛɛ naa ɩka fʊ tɩ sʊ̃ʊ wʊ, ⁵bojũu wʊ nʊ̃n a sɩ nɩbɛ na vɛ̃ ka ba mɛ a sɩ lɔ̃ɔfʊ jie.”

⁶Yesu pɔɔ ba naa ka ba ’mataa chiine tɩ gbʊrɔ a daba yir, ka wʊ tʊ̃ a wʊ barmɩne ka ba tuor ’yɛr a Yesu ɩka. “N Soro, ta bal a fʊ mãɛ ɛ, bojũu n ba sɛɛ ka fʊn wa kpɛ a n yir ɛ. ⁷Ala lɛ so gba maa mãɛ na ba ’la wa a fʊ sɛ̃ ɛ. Tɩchɛ ’yɛr bir tɛɛ an sãan a n gbãgbaa. ⁸Bojũu maa mãɛ tara na nɩbɛrɛ ɩn joro dãbãɛ, naa mɩ tara a sojasɩ ka ba mɩ be a n pĩlem. Maa ’yɛr kʊ ãsʊɔ ɩka wʊ, chen wʊ ma chen naa, bɩɩ ãsʊɔ ɩka wʊ wa, wʊ ma wa naa. N ma ’yɛr kʊ a n gbãgbaa, maal anyã, ka wʊ ma maal.”

⁹A lɛ a Yesu na wõ a nɩtɔ̃ a daba nyã na ba ɩ a Juu nɩrɛ na ’yɛr, ka nɛ’maa wʊ, ka wʊ lɩɛb ’yɛr kʊ a nɩyɔɔ bala. “A Isɩral nɩbɛ pɔ gba, n ba nyɛ a sɔɔfʊ nyã bʊrɔ ɛ.” ¹⁰Ka a wʊ barmɩne bala wʊn tʊ̃ lɩɛb kpɛ a yir tɩ nyɛ ka a gbãgbaa sa.

¹¹Ala lɛ a wɛr chaar ka Yesu nɩ a wʊ poturbo ’matãan nɩyɔɔ na turo wʊ ka ba ’mantaa chen a tẽe ban bʊɔlɔ Nain. ¹²Wʊn wa gbʊr a tẽe dɔ̃dɔr kpɩɛraa ba tuon kũu wa yin na ɩ a pɔɔ bidabʊ̃’yen tɩ wʊ ɩ pɔɔkʊɔr. Ka a tẽe ’lɔ nɩbɛ yɔɔ mɩ pʊɔ wʊ. ¹³A lɛ a Soro na wa nyɛ a pɔɔ, nɩbaal kpɛ wʊ naa ka wʊ ’yɛr kʊ a pɔɔ, “Ta kõnõ ɛ.” ¹⁴Tɩ na wʊ chen tɩ sɩɩr a kũu ban tuo, ka a bala na tuo a ba ara. Ka a Yesu ’yɛr, “Pɔlbile, fʊ̃ʊ lɛ n ’yɛrɛ nɩ ir.” ¹⁵Ka a kũu vaa ir jãnɛ tɩ piel na wʊ ’yɛrɛ ka Yesu de wʊ kʊ a ma. ¹⁶Dãbãɛ kpɛ̃n ba jaa ka ba pɛɛrɛ Nãaŋmɩn ’yɛrɛ nɩ, “Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrkpɛ̃ɛ ãsʊɔ lɛ yi sɩ, Nãaŋmɩn wan ɩka wʊ wa sʊ̃ʊ a wʊ nɩbɛ.” ¹⁷Ka a Yesu yele ŋme yaar a Judiya paal wʊ jaa nɩ a tẽn ala na gbʊr.

¹⁸Jɔɔn poturbo tɩ man a yele anyã a jaa kʊ wʊ, ka wʊ bʊɔl a ba ayi ¹⁹na wʊ tʊ̃ ba a Soro sɛ̃ ka ba tɩ sʊʊr wʊ kaa, “Fʊ̃ʊ ɩ a ’lɔ na wa bɩɩ sɩ chɛlɛ nɩyuo?” ²⁰Ka a nɩbɛ bala wa a Yesu sɛ̃ wa ’yɛr, “A Jɔɔn kɔ̃suor lɛ tʊ̃ sɩ a fʊ sɛ̃ ɩka sɩ wa sʊʊr fʊ kaa, fʊ̃ʊ lɛ ɩ a ’lɔ na wa bɩɩ sɩ chɛlɛ nɩyuo?”

²¹A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ mɩ lɛ Yesu sãa baalsɩ, bala na tara a sɩdɛbɛ na wʊ yuon jɔ̃n nɩbie. ²²Ka wʊ ’yɛr kʊ a bala a Jɔɔn na tʊ̃, “Yɩ lɩɛb kul tɩ man kʊ a Jɔɔn a lɛ yɩn nyɛ tɩ wõ, jɔ̃n nyɛrɛ naa ka gbɛrsɩ chiine ka kɔ̃kɔ̃n sa, ka wõn wõnõ, ka kũusɩ ir ɩ vʊɛ, ka a ’yɛr nʊ̃ɔ mɩ ta a nɔ̃n dẽme. ²³Pʊpɛl sʊɔ lɛ a ’lɔ a n yele na ba bãr wʊ lɔb ɛ.”

²⁴A bala a Jɔɔn na tʊ̃ na wa chen baar, Yesu piel ’yɛrɛ a Jɔɔn ’yɛr kʊrɔ a nɩyɔɔ bala, “Bo lɛ yɩ dɔ̃ɔ kpɛ a mɔgɔ̃ɔ pɔ a kaafʊ jie? A jɩmur a sɛsɛbɛ na dɔ̃ɔnɔ̃ bɩɩ? ²⁵Ala ba ɩ lɛ ɛ, bo yɩ chen tɩ nyɛ? Daba na su bʊ̃pɩɛl ɔ? Kai, a bala na suro a bʊ̃sʊ̃n, na ba dire a bʊ̃sʊ̃n nãa yir lɛ ba ma be. ²⁶Tɩchɛ bo lɛ yɩ tɩ nyɛ? Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ɔ. Ɔ̃ɔ, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka wʊ gar Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ. ²⁷A anyã yele lɛ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘Ɩn tʊ̃ naa a n tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ka wʊ de a fʊ nie na wʊ tɩ chɔɔr a fʊ sɔr kʊ fʊ.’ (Malakaɩ 3:1)²⁸N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka bala pɔɔ na dɔɔ ka a wɛr pɔ ba ɩ kpɛ̃ɛ gar a Jɔɔn ɛ, tɩchɛ ’lɔ mɩ na ɩ jaa pʊʊr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ gar wʊ naa.”

²⁹Ka a nɩbɛ ba jaa lɔ̃ɔn a lõpodierbe gba na wõ a lɛ a Yesu na ’yɛr, ba sɔɔ naa ɩka Nãaŋmɩn yele tor naa, na ba sɔɔ ka a Jɔɔn so ba a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. ³⁰Tɩchɛ a Faraseemɩne nɩ a bala na bɔ̃ɔ a Mosesɩ Nɛɛ, bala mãɛ tɔr naa a lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ, bojũu baa sɔɔ ka a Jɔɔn so ba a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ ɛ.

³¹Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Ba boo lɛ ɩn de a dɩna nɩbɛ naa man? Bo lɛ ba nyɛtãan? ³²Ba nyɛntãan bibiir na jãnɛ daa pɔ bʊɔlɔ taa, ‘Sɩ pɛɛlɛ naa a laa ’lɩr tɩ yaa sɛɛrɛ bãnɛ ɛ, na sɩ kõnõ kõyiel tɩ yaa ŋmara nɩbikʊ̃ɔ ɛ.’ ³³A Jɔɔn kɔ̃suor na wa, waa dire bʊ̃diir ɛ, waa nyuro dãa ɛ, ka yɩ ’yɛr ɩka sɩdɛɛr lɛ wʊ tara. ³⁴Ka a maa Nɩsaal Bie wa na n dire na n nyuro ka yɩ lɛ ’yɛr, ‘Wʊ dire na ba gala ɛ, na wʊ nyuro dãa, na wʊ ɩ a lõpodierbe nɩ a tʊ̃dɛtʊ̃nbɔ baraa.’ ³⁵Tɩchɛ a yɛ̃ ma wiil a lɛ wʊn tor a wʊ bibiir pɔ.”

³⁶A Farasee nɩrɛ ãsʊɔ bʊɔl a Yesu ɩka wʊ wa di bʊ̃diir a wʊ yir, ka wʊ chen a Farasee nɩrɛ ’lɔ yir tɩ jãnɛ a bʊ̃diir difʊ jie. ³⁷Pɔɔ ben a tẽe pɔ na wʊ tʊ̃nɔ̃ tʊ̃dɛbɛ, wʊn wa wõ ɩka a Yesu ben a Farasee yir, wʊ den a kãnyũvɩla na sɛɛ pãrtɔbile na wʊ chiin. ³⁸Wʊ tɩ kpɛ̃n naa na wʊ ara a Yesu gbɛɛ par kõnõ. Wʊ soor a nɩbikʊ̃ɔ ’maan a Yesu gbɛɛ tɩ nyɔɔ a jukɔɔl fɩɛl bar, tɩ mʊʊr a gbɛɛ tɩ kpaar a kãnyũvɩla ala ’yɔ̃ɔ a Yesu gbɛɛ pɔ. ³⁹Ka a Farasee nɩrɛ ’lɔ na bʊɔl wʊ ka wʊ tɩ dire, na nyɛ a lɛ ka wʊ tɩɛr, “Ala ɩ a daba nyãna ta ɩn Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ wʊn taa bɔ̃ɔn naa a pɔɔ nyãna tɔ sʊɔ na sɩrɛ wʊ, wʊ tʊ̃nɔ̃ na tʊ̃dɛbɛ.”

⁴⁰Ka a Yesu ’yɛr sɔɔ wʊ, “Simon, n tara na ’yɛr na sʊʊr fʊ.” Ka a Simon ’yɛr, “Wiwile, sʊʊr ma.” ⁴¹Ka a Yesu ’yɛr, “Nɩbɛ ayi kɔ̃ɔ lɛ tɩ pɛ̃ɛ nɩrɛ ãsʊɔ libie, ãsʊɔ pɛ̃ɛn kɔɔr anũu (500) ka ãsʊɔ mɩ pɛ̃ɛ lɩjaayi nɩ pie (50). ⁴²A nɩbɛ ayi banyãna ãsʊɔ jaa ba tara a libie na yab wʊ ɛ, ka a ’lɔ na so a libie ’yɛr, ‘Yɩ ta lɛ yab go ɛ, a sãn baar naa.’ Buor sʊɔ lɛ na nʊ̃ wʊ yɔɔ?” ⁴³Ka a Simon ’yɛr, “N tɩɛr ɩka a ’lɔ sãn na waa lɛ.” Ka a Yesu ’yɛr, “Sɩrɛ fʊ ’yɛr.”

⁴⁴Yesu lɩɛb tor a pɔɔ tɩ pãa ’yɛr kʊ a Simon, “Fʊ nyɛn a pɔɔ nyãna? Ɩn wa kpɛ a fʊ yir, faa kʊ ma kʊ̃ɔ ɩka n pɛɛ gbɛɛ ɛ, tɩchɛ a pɔɔ pɛɛn a n gbɛɛ nɩ a wʊ nɩbikʊ̃ɔ tɩ de a wʊ jukɔɔl fɩɛl bar. ⁴⁵Faa sʊʊr ma kpãɛn ɛ, tɩchɛ a sɔ̃ɔ ’lɔ jaa ɩn wa kpɛ a pɔɔ nyã ba bar ma kpãɛn sʊʊrfʊ ɛ. ⁴⁶Faa pur kãa ’yɔ̃ɔ ma a ju pɔ ɛ, tɩchɛ a pɔɔ kpaar a kãnyũvɩla ’yɔ̃ɔ ma a gbɛɛ pɔ. ⁴⁷A lɛ jũu n ’yɛrɛ na kʊrɔ fʊ ɩka a wʊ tʊ̃dɛbɛ ala a jaa vɛ̃n kʊ wʊ, bojũu a wʊ nʊ̃fʊ waa naa. Tɩchɛ a ’lɔ Nãaŋmɩn na vɛ̃ jaa pʊʊr kʊ a wʊ nʊ̃fʊ mɩ ɩn jaa pʊʊr.”

⁴⁸A Yesu pãa ’yɛr kʊ a pɔɔ, “A fʊ yeldɛbɛ vɛ̃n bar.” ⁴⁹Ka a bala na lɔ̃ɔ jɛ̃n wʊ ’yɛrɛ kʊrɔ taa, “An lɛ anyã, na wʊ mɩ ma vɛ̃ nɩrɛ yeldɛɛr bar?” ⁵⁰A Yesu ’yɛr kʊ a pɔɔ, “A fʊ sɔɔfʊ faa fʊ naa, chiine nɩ nyã’maar.”

¹A anyãna puor, Yesu yɔn a tẽbɛrɛ nɩ a tẽbil ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr kʊrɔ ba ka a wʊ nɩtʊ̃nsɩ Pie nɩ Ayi pʊɔ wʊ. ²Ka a pɔbɔ bamɩne mɩ pʊɔ wʊ, bala lɛ wʊ dɔ̃ɔ dii a sɩdɛbɛ ka a yi na wʊ sãa a ba baalsɩ, ãsʊɔ lɛ ba bʊɔlɔ Mɛɛr na yi a Magdala ’lɔ lɛ wʊ dii a sɩdɛbɛ ayopõi ka a yi, ³Joana lɛ a ãsʊɔ na ɩ a Kuja na kaara a Hɛrɔd yir pɔɔ, Susana lɛ a ãsʊɔ nɩ a pɔbɔ yɔɔ bamɩne. Banyãna lɛ de a ba bomo sʊ̃nɔ̃ nɩ a Yesu nɩ a wʊ poturbo.

⁴Nɩyɔɔ yin tẽn tẽn waara a Yesu sɛ̃, a nɩyɔɔ banyãna na wa duo, sʊkpa nyã lɛ wʊ lɔb kʊ ba, ⁵“Kʊɔraa lɛ yin wʊ bʊ̃bʊrɔ bʊrfʊ jie. Wʊ tɩ yaara naa yʊɔrɔ nɩ ka amɩne tɩ lo sɔr pɔ, ka ba nɛ nɛb ka lubil wa tuur di. ⁶Ka amɩne mɩ tɩ lo kʊsɩr pãn ju naa bul tɩ kpi bojũu tãn ba be be ɛ. ⁷Ka amɩne mɩ lo gʊʊr pɔ ’mataa bul ka a gʊʊr nʊ̃ɔ fãɩn ba. ⁸Tɩchɛ ka amɩne mɩ lo a kɔjɔ̃ pɔ bul dɔɔ jur kɔɔkɔɔr naa gar a lɛ wʊn bʊr.” Yesu na wa ’yɛr a nɩtɔ̃ baar, wʊ ’yɛr kpɛ̃ɔ jaa, “Nɩrɛ ’lɔ na tara tuor wõnõ nɩ wʊ chɛlɛ.”

⁹Ka a wʊ poturbo sʊʊr wʊ a sʊkpa nyã par. ¹⁰A wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn ’lɔ, n vɛ̃ naa ka yɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ yelsɔɔlsɩ, tɩchɛ a bala na chɛ, sʊkpar lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ ba, ‘Ba ma kaa naa tɩ maa nyɛ ɛ, na ba ma wõnõ tɩ ba bɔ̃ɔ a par ɛ.’ (Isaiya 6:9)

¹¹“A sʊkpa par nɩ nyã. Nãaŋmɩn ’yɛr lɛ ɩ a bʊ̃bie. ¹²A ala na lo a sɔr pɔ ɩn a bala na wõ a Nãaŋmɩn ’yɛr, tɩchɛ ka a tɩɩ wa ir naa a ba nyãa pɔ, ka ba ta sɔɔ de nyɛ faafʊ ɛ. ¹³Ala mɩ na lo a kʊsɩr pãn ju ɩn a bala na wõ a ’yɛr den pʊpɛl, tɩchɛ baa tara nyɩbɛ ɛ. Ba sɔɔn ara bãlãa tɩchɛ bɛɛr kaa wa wa ba ma lo naa. ¹⁴A bʊ̃bie ala na lo a gʊʊr pɔ ɩn a bala na wõ a ’yɛr, tɩchɛ ka a ãgãn nyã vɔlaa nɩ bʊ̃tarsɩ nɩ a bʊ̃bʊɔrsɩ fãɩn ba ka baa tʊ̃ɔ dɔɔ bie ɛ. ¹⁵Tɩchɛ a bʊ̃bie ala na lo a kɔjɔ̃ pɔ, ɩn a bala na wõ a ’yɛr na ba sɔɔ den nyãa ara nɩ pʊpɛl, ka a kãnyir vɛ̃ ka ba dɔɔ jur.

¹⁶“Nɩrɛ jaa maa chʊm fãtɩn de laa kpa pɔɔ ɛ, bɩɩ de su gado pĩlem ɛ. Tɩchɛ wʊ ma den dɔɔl a dɔɔlfʊ jie ka a bala na kpɩɛrɛ nyɛ a chãa. ¹⁷Bojũu bon jaa ba be be na sɔɔl ka ba kʊ̃ nyɛ wʊ ɛ, bɩɩ bon jaa ba be be sɔɔl ka ba kʊ̃ bɔ̃ɔn ɛ, bɩɩ kʊ̃ yi chãa pɔ ɛ. ¹⁸A lɛ jũu, yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃ a lɛ yɩn chɛlɛ. Nɩrɛ ’lɔ na bɔ̃ɔ a par Nãaŋmɩn na lɛ kʊ wʊn dɔɔl, nɩrɛ ’lɔ mɩ na ba bɔ̃ɔ a par ɛ, Nãaŋmɩn na den a bãlãa ’lɔ wʊn tɩɛr ɩka wʊ bɔ̃ɔn a par.”

¹⁹Yesu ma nɩ a wʊ yɛɛr wan ɩka ba wa nyɛ wʊ, tɩchɛ a nɩyɔɔ jũu ba kʊ̃ tʊ̃ɔ kpɛ ɛ. ²⁰Ka nɩrɛ ãsʊɔ ’yɛr wʊ, “A fʊ ma nɩ a fʊ yɛɛr lɛ be a yõo bʊɔrɔ ɩka ba nyɛ fʊ.” ²¹A Yesu ’yɛr, “N ma nɩ a n yɛɛr lɛ a bala na wõ a Nãaŋmɩn ’yɛr na ba turo.”

²²Bɩbir ãsʊɔ lɛ a Yesu ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, “Yɩ ɩ a sɩ gɔ̃ɔ a kasɛn a manyal gɔ̃ɔn.” Be lɛ ba kpɛ a gboro na ba gɔ̃ɔnɔ̃. ²³Ban gɔ̃ɔnɔ̃ tɩ wʊ gã gur. Ka a kɔ̃sɛkpɛ̃ɛ ire a man pɔ ka a kʊ̃ɔ ɔɔrɔ kpɩɛrɛ a gboro pɔ, ka ba ɩrɛ na mʊr. ²⁴Ka a poturbo tɩ sãɩ wʊ ’yɛrɛ, “Kpãkpãana, a kʊ̃ɔ na di sɩ naa.” Ka a Yesu ir tãn a sɛsɛbɛ nɩ a kʊ̃ɔ na ɔɔrɔ, ka a sɛsɛbɛ ŋmaa vʊʊr ka a kʊ̃ɔ mɩ lo jaa jomm.... ²⁵Tɩ pãa sʊʊr a wʊ poturbo, “Nyɩnɛ a yɩ sɔɔfʊ be?” Ka ba mɩ de dãbãɛ sʊrɔ nɩ taa, “Nɩ an lɛ anyã, na ’yɛr ka a sɛsɛbɛ nɩ kʊ̃ɔ tu a wʊ nɛɛ?”

²⁶Ba yin a Galilee gɔ̃ɔn na ba gɔ̃ɔ a Gerasenɩ gɔ̃ɔn. ²⁷Yesu na wa yire a gogoro ju wʊ tuor daba na tara sɩdɛbɛ na wʊ gele yi a tẽe ’lɔ pɔ. Bojũu a kor wʊn yi a yir na wʊ maa su fuu ɛ, tɩ na wʊ gãna a yar par. ²⁸Wʊn wa nyɛ a Yesu wʊ ŋmen chɛlma tɩ lo a Yesu niem na wʊ tãna ’yɛrɛ nɩ, “Bo lɛ fʊ bʊɔrɔ ka a n sɛ̃, a fʊ̃ʊ na ɩ a saaju Nãaŋmɩn Bie? N sʊɔrɔ fʊ naa, ta ge ma ɛ.” ²⁹Bojũu Yesu dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ a sɩdɛɛr ɩka wʊ yi a daba ’yɔ̃ɔ. Gbɛɛ yɔɔ jaa lɛ a ma ir a daba ka ba ma gbar a nuur nɩ a gbɛɛ nɩ bɔ̃jɔrsɩ kaara wʊ, tɩ wʊ ma kar a bɔ̃jɔrsɩ bar ka a sɩdɛɛr ma dii wʊ bar be a mɔgɔ̃ɔ pɔ wʊ yõ.

³⁰Ka a Yesu sʊʊr wʊ, “A fʊ yuor lɛ di bo?” Ka wʊ ’yɛr, “Nɩyɔɔ.” Bojũu sɩdɛyɔɔ lɛ kpɛ wʊ. ³¹Ka a sɩdɛbɛ sʊɔrɔ a Yesu ɩka wʊ ta dii ba ’yɔ̃ɔ be a bɔɔ fulom ’lɔ pɔ ɛ.

³²Doyɔɔ mɩ dɔ̃ɔ ara be a tɔ̃ɔ kõkoor dire, ka a sɩdɛbɛ sʊɔr a Yesu ɩka wʊ sɔɔ ka ba yi tɩ kpɛ a dor ala pɔ, ka wʊ sɔɔ kʊ ba sɔr. ³³A sɩdɛbɛ yin a daba pɔ tɩ kpɛ a dor pɔ, ka a tĩgbil suu tɩ kpɛ a man kʊ̃ɔ pɔ tɩ gbʊ̃m kpi kpi.

³⁴A bala na kaara a dor na wa nyɛ a lɛ na ɩ, ba jon kul a tẽe pɔ, nɩ a tẽbil ala na gbʊr tɩ ’yɛr a lɛ na ɩ. ³⁵Ka a nɩbɛ yi chen ɩka ba tɩ kaa a lɛ na ɩ. Ba chen a Yesu sɛ̃ tɩ nyɛ a dagẽgelaa a sɩdɛbɛ na yi tɩ chɛ bar ka wʊ chɩ na wʊ su a fuu jãnɛ a Yesu gbɛɛ par, ka a dãbãɛ kpɛ ba. ³⁶A nɩbɛ bala na dɔ̃ɔ nyɛ a lɛ an ɩ ka a gẽgelaa sa pãa mana kʊrɔ a nɩbɛ. ³⁷Ka a Gerasenɩ paal nɩbɛ ba jaa sʊɔrɔ a Yesu ɩka wʊ yi a be, bojũu dãbãɛ kpɛ ba naa. Lɛ lɛ wʊ kpɛ a gboro yi a be chen.

³⁸Ka a daba ’lɔ pɔ a sɩdɛbɛ na yi sʊɔr a Yesu ɩka ba ’mataa chen, tɩchɛ a Yesu lɩɛb wʊ bar tɩ ’yɛr kʊ wʊ, ³⁹“Lɩɛb kul a fʊ yir tɩ man a lɛ a Nãaŋmɩn na ɩ kʊ fʊ.” Lɛ lɛ ka a daba kul a tẽe pɔ tɩ mana kʊrɔ a nɩbɛ a lɛ a Yesu na ɩ kʊ wʊ.

⁴⁰Yesu na wa lɩɛb wa, a nɩyɔɔ tuor de wʊ, bojũu ba dɔ̃ɔ chɛlɛ wʊ. ⁴¹Ka daba ban bʊɔlɔ Jairusɩ na ɩ a lɔ̃ɔfʊ yir nɩdier, wa gbur dumo a Yesu niem sʊɔrɔ wʊ yãayãabɩlɛ ɩka wʊ wa a wʊ yir, ⁴²bojũu a wʊ bipɔɔ bʊ̃’yen tɛɛ na nyɛ yuom pie nɩ ayi lɛ kpire. Yesu na de a sɔr chiine ka a nɩyɔɔ mɩl pɔɔ wʊ. ⁴³Ka pɔɔ mɩ be be na lo sɩɛ suoro faara yuom pie nɩ ayi, nɩrɛ jaa ba tʊ̃ɔ wʊ sãa ɛ. ⁴⁴A wʊ turo a puor tɩ sɩɩr a Yesu fuu nɛɛ ka a jãɩ ŋmaa ajienaa.

⁴⁵Ka a Yesu sʊʊr, “An lɛ sɩɩr ma?” Ka ba jaa chiir ɩka baa sɩɩr wʊ ɛ, tɩchɛ ka a Pita ’yɛr, “N Soro, a nɩbɛ waa naa na dara taa tɩɛr fʊ.” ⁴⁶Tɩchɛ ka a Yesu ’yɛr, “Nɩrɛ kɔ̃ɔ lɛ sɩɩr ma na wʊ sa ka n bɔ̃ɔn.” ⁴⁷A pɔɔ na wa nyɛ ka ɩ wʊ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ sɔɔl ɛ, wʊ mɩrɛ naa wa lo gã a Yesu niem. A nɩyɔɔ bala niem tɩ na wʊ ’yɛr a lɛ jũu wʊn sɩɩr wʊ na wʊ sa ajienaa. ⁴⁸Ka a Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “N bipɔɔ, a fʊ sɔɔfʊ sa fʊ naa, kulo nɩ nyã’maar.”

⁴⁹Yesu na chɛnɛ ’yɛrɛ, nɩrɛ kɔ̃ɔ yin a lɔ̃ɔfʊ nɩdier Jairusɩ yir wa ’yɛrɛ, “A fʊ bipɔɔ kpi naa ta lɛ fɩrɛ a wiwile go ɛ.” ⁵⁰Yesu na wõ a lɛ ka wʊ ’yɛr kʊ a Jairusɩ, “Ta joro dãbãɛ ɛ. Sɔɔ ma dɛ. Wʊn sa naa.”

⁵¹Wʊn wa ta a Jairusɩ yir waa sɔɔ ka nɩyuo kpɛ be ɛ, tɩ tara Pita, Jɔɔn nɩ Jemesɩ nɩ a bi sãa nɩ a ma kpɛ̃n. ⁵²Ka a nɩyɔɔ bala na kõnõ ŋmiere a chɛlsɩ, Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ bar a kõn waa kpi ɛ, wʊ gur naa.” ⁵³Ka ba laara wʊ ban bɔ̃ɔn ɩka a bie kpi naa.

⁵⁴Tɩchɛ ka a Yesu nyɔɔ a bie nũu tɩ ’yɛr, “N bie, ir.” ⁵⁵Ka wʊ sɩɛ lɩɛb wa kpɛ ka wʊ vaa ir. Ka a Yesu pãa ’yɛr, yɩ kʊ wʊ bʊ̃kɔ̃ɔ ka wʊ di. ⁵⁶Ka a sãa naa ma nyɔɔ nɛɛ, tɩchɛ ka a Yesu kpãkpãan ba ɩka ba taa ɩrɛ wa ’yɛrɛ kʊrɔ nɩrɛ jaa a lɛ na ɩ ɛ.

¹Yesu na wa bʊɔl a wʊ nɩtʊ̃nsɩ pie nɩ ayi lɔ̃ɔ taa, wʊ kʊ ban kpɛ̃ɔ nɩ tʊ̃ɔfʊ ka ban diin sɩdɛbɛ ka a yi tɩ sãa baalsɩ. ²Wʊ tʊ̃ ba naa ka ba chen tɩ ’yɛr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr tɩ sãa baal. ³Wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ taa tara bon jaa chiine ɛ. Yɩ ta de dãgbal ɛ, bɩɩ wʊɔ ɛ, bɩɩ bʊ̃diir ɛ, bɩɩ libie ɛ, bɩɩ de fuusɩ ayi ɛ. ⁴Yir jaa pɔ yɩn tɩ kpɛ, yɩ jãnɛ a be tɩ tãn a daar ’lɔ yɩn na yi a tẽe ’lɔ pɔ. ⁵Ala ɩ nɩbɛ ba wa de yɩ ɛ, yɩ yi a tẽe ’lɔ pɔ, tɩ yɩn wa yire yɩ pĩ pĩ a yɩ gbɛɛ tã-uul ka a di a ba dãasɩɛ.” ⁶Be lɛ ba yi lʊɔrɔ a tẽn tẽn ’yɛrɛ a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã sãa na nɩ a nɩbɛ baalsɩ a jie wʊ jaa.

⁷A Nãa Hɛrɔd na wõ a nɩtɔ̃ na ɩrɛ, ka tɩɛr nyɔɔ wʊ, bojũu bamɩne ’yɛrɛ naa ɩka Jɔɔn lɛ tɔ̃ɔ ir ɩ vʊr. ⁸Ka bamɩne mɩ ’yɛrɛ ɩka a Elaija lɛ tɔ̃ɔ yi, ka bamɩne mɩ chɛnɛ ’yɛrɛ ɩka a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ãsʊɔ lɛ tɔ̃ɔ ir ɩ vʊr. ⁹Tɩchɛ ka a Hɛrɔd ’yɛr, “N ŋmaan Jɔɔn ju, tɩ an ’yɛr lɛ a nyã ɩn wõnõ?” Na wʊ mʊɔrɔ ɩka wʊ nyɛ a Yesu.

¹⁰A nɩtʊ̃nsɩ lɩɛb wa na ba wa man kʊ a Yesu a lɛ ban tʊ̃. Ka wʊ pãa tara a bala tɛɛ ka ba ’mataa chen a tẽe ban bʊɔlɔ Betɩsaida. ¹¹Tɩchɛ ka a nɩyɔɔ chɛnɛ bɔ̃ɔn na ba bɩɛr chen a jie. Wʊ de ba naa na wʊ ’yɛr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr kʊ ba, tɩ sãa a bala na bʊɔrɔ a sãafʊ.

¹²Mɔ̃tɔ̃ɔ na wa mʊrɔ, a nɩtʊ̃nsɩ pie nɩ ayi tɩ ’yɛr kʊ wʊ, “Wɛl a nɩbɛ bar a ba chen a tẽbil anyã nɩ a por anyã na gbʊr na ba tɩ bɔ gaa jie nɩ bʊ̃diir di bojũu a ka ɩn mɔgɔ̃ɔ.” ¹³Ka wʊ ’yɛr sɔɔ ba, “Yɩn lɛ na kʊ ba bʊ̃kɔ̃ɔ ka ba di.” Ka ba ’yɛr, “Paanʊ̃ɔsɩ anũu nɩ jãbie ayi tɛɛ lɛ sɩ tara, ka a ba ɩ sɩ chen tɩ da bʊ̃diir wa kʊ a nɩyɔɔ ba nyãna ɛ?” ¹⁴A nɩyɔɔ bala, dɔɔr tɛɛ ɩn tur anũu (5,000). Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ a poturbo, “Yɩ ŋma a nɩbɛ ka ba jãnɛ jãnɛ gbulsɩ lɩjaayi nɩ pie pie.”

¹⁵A poturbo ɩn a lɛ ka nɩrɛ jaa jɛ̃ tẽe. ¹⁶Yesu den a paanʊ̃ɔsɩ a nũu nɩ a jãmɛ ayi ala dʊl kaa saaju tɩ puor Nãaŋmɩn yãan, tɩ na wʊ ŋma ŋma, de kʊ a poturbo ɩka ba de põ a nɩbɛ. ¹⁷Ba jaa din tɩɩ, ka a poturbo wob a bʊ̃ŋmaar ala na chɛ sɛɛ pɛr pie nɩ ayi.

¹⁸Daar kɔ̃ɔ lɛ a Yesu tɛɛ wa sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ka wʊ poturbo be be ka wʊ sʊʊr ba, “An lɛ a nɩbɛ ’yɛrɛ ɩka n ɩ naa?” ¹⁹Ka ba ’yɛr, “Bamɩne ’yɛr ɩka fʊ ɩn a Jɔɔn ’lɔ na dɔ̃ɔ suoro a nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, ka bamɩne mɩ ’yɛr ɩka Elaija lɛ, ka bamɩne mɩ ’yɛr ɩka a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ãsʊɔ kɔ̃ɔ lɛ lɩɛb wa.” ²⁰Ka wʊ sʊʊr ba, “Tɩchɛ yɩn mɩ, an lɛ yɩ ’yɛr ɩka n ɩ naa?” Ka a Pita ’yɛr, “Fʊ ɩ naa a Nɩ-iraa yi a Nãaŋmɩn sɛ̃.”

²¹Ka a Yesu kpãkpãan ba ɩka ba taa ’yɛrɛ kʊrɔ nɩrɛ jaa ɛ. ²²Tɩ na wʊ ’yɛr, “A maa Nɩsaal Bie na din dɔɔyɛ yɔɔ ka a nɩbɛrɛ nɩ a bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe tɔr ma bar, ka ba kʊ ma, ka a ber ata daar ka n ir ɩ vʊr.”

²³Be lɛ wʊ ’yɛr kʊ ba jaa, “Ala ɩ nɩrɛ na turo ma naa, wʊ ’laar a wʊ mãɛ tɩ tuo a wʊ daa turo nɩ ma. ²⁴Bojũu nɩrɛ ’lɔ jaa na bʊɔrɔ ɩka wʊ faa a wʊ nyɛvʊr a wʊ nyɛvʊr na bɔr naa, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ jaa na lɔb a wʊ nyɛvʊr bar a maa jũu na faa wʊ naa. ²⁵Ala ɩ nɩrɛ tara naa a wɛr wʊ jaa bonsɩ tɩ bɔr bɩɩ ka a wʊ sɩɛ wɛ, bo tɔ̃nɔ̃ wʊ nyɛ? ²⁶Ala ɩ nɩrɛ nyɛ naa maa nɩ a n ’yɛr ka a ɩ vĩ yele a wʊ sɛ̃, a maa Nɩsaal Bie mɩ na kaa naa nɩnyɩnɛ ka wʊ ɩ vĩ sʊɔ maa wa lɩɛb waara nɩ a n tɩɩr nɩ a Sãa tɩɩr nɩ a malaka chɛchɛ bala. ²⁷Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka a yɩ bamɩne gba ara naa kana kʊ̃ kpi ɛ, tɩ na ban nyɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ.”

²⁸Yesu na ’yɛr a ’yɛrbie anyãna baar a maal ber aniin tɩ wʊ tara Pita, Jɔɔn nɩ Jemesɩ don a tɔ̃ɔ ju Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ jie. ²⁹Wʊn tɩ sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn ka a nie lɩɛb, ka a fuu pɛl nyɩlɛ bũu ’lɩraa kaar. ³⁰Ka a dɔɔr ayi, Mosesɩ nɩ Elaija wa naa a wʊ sɛ̃. ³¹Ba wa yin naa a saaju tɩɩr ’yɛrɛ nɩ a Yesu. Ba ’mantaa ’yɛrɛ a kũu a Yesu na tɩ kpi a Jerusalɛm ’yɛr. ³²Gʊ̃ɔ kpɛ̃n a Pita nɩ a wʊ taaba, tɩchɛ ban wa jɔɔ ir ba nyɛn a wʊ tɩɩr nɩ a dɔɔr ayi bala a ba ara a wʊ sɛ̃. ³³A dɔɔr bala na lɩɛb chiine ka Pita ’yɛr, “N Soro, a sɛɛn ka sɩn kpɩɛrɛ a ka. Bar a sɩ ’yɔ̃ɔ sɛɛr ata, fʊ̃ʊ so ãsʊɔ, Mosesɩ ãsʊɔ Elaija mɩ ãsʊɔ.” Waa bɔ̃ɔ a lɛ wʊn ’yɛrɛ ɛ.

³⁴Wʊn chɛnɛ ’yɛrɛ a julõjuur wa pɔɔn ba jaa ka a dãbãɛ kpɛ a Pita, Jɔɔn nɩ Jemesɩ. ³⁵Ka a kɔkɔr yi be a julõjuur pɔ ’yɛrɛ, “Nyã lɛ ɩ a n Bie ɩn ir, yɩ chɛlɛ a wʊ ’yɛr.” ³⁶A kɔkɔr na wa ’yɛr baar, ba nyɛn a Yesu tɛɛ na ara. Ka a poturbo ba ’la man kʊ nɩrɛ a lɛ ban nyɛ ɛ.

³⁷A wɛr na wa chaar, ba yin a tɔ̃ɔ ju suu, a nɩyɔɔ wa lɔ̃ɔ a wʊ sɛ̃. ³⁸Ka a daba bʊɔl be a nɩyɔɔ bala pɔ, “Wiwile, n sʊɔrɔ fʊ naa, kaa a n bidaba, ’lɔ tɛɛ lɛ ɩ a n bie. ³⁹Sɩɛ kɔ̃ɔ lɛ tara wʊ, ma ire wʊ ba gala ɛ. Wʊ maa ŋmen a chɛlma tɩ tãanaa tɩ furo a natafuul a nɛɛ pɔ. Wʊ maa bara wʊ ɛ, na wʊ bʊɔrɔ a wʊ sɔ̃ɔfʊ. ⁴⁰N sʊɔr a fʊ poturbo ɩka ba dii a sɩɛ nyã bar tɩchɛ baa tʊ̃ɔ ɛ.”

⁴¹Ka a Yesu ’yɛr, “Yɩn babãma dẽme na ba tara sɔɔfʊ ɛ, n be a yɩ sɛ̃ naa tara yɩ nɩ kãnyir tɩ tãn dabor?” Tɩ ’yɛr a daba, “Tɔɔ a bie wa kʊ ma!”

⁴²A bie na chɛnɛ waara ka a sɩdɛɛr ir a bie tãa lɔb a tẽe, tɩchɛ ka a a Yesu tãn a sɩdɛɛr na wʊ sãa a bie de kʊ a sãa. ⁴³Nɩbɛ ba jaa nɛ’maa naa ban nyɛ a Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ. A nɩbɛ na chɛnɛ kpire a lɛ a Yesu na ɩ, tɩ wʊ ’yɛr kʊ a poturbo, ⁴⁴“Yɩ chɛlɛ a lɛ ɩn ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, ban gar naa maa Nɩsaal Bie ’yɔ̃ɔ a nɩbɛ nuur pɔ.” ⁴⁵Tɩchɛ baa bɔ̃ɔ a anyãna wʊn ’yɛr par ɛ, a lii ba naa, ka ba bɔ̃ɔ faa, tɩ joro dãbãɛ ba ’la sʊʊr wʊ ɛ.

⁴⁶Nɛchɩrɛ ir naa a Yesu poturbo pɔ ɩka a ba buor sʊɔ lɛ na ɩ a ba kpɛ̃ɛ. ⁴⁷Yesu na bɔ̃ɔ a ba tɩɛr, wʊ tɔɔn bibile wa lan a wʊ lõboor. ⁴⁸Tɩ pãa ’yɛr kʊ ba, “Nɩrɛ jaa na de a bibile nyãna a maa jũu maa lɛ wʊ de. Nɩrɛ jaa mɩ na de ma wʊ mɩ den a ’lɔ na tʊ̃ ma. Bojũu nɩrɛ ’lɔ na ɩ a yɩ jaa bile, ’lɔ lɛ ɩ kpɛ̃ɛ gar yɩ jaa.”

⁴⁹Ka a Jɔɔn ’yɛr, “N Soro, sɩ nyɛn nɩrɛ na de a fʊ yuor dire nɩ a sɩdɛbɛ ka a yire, ka sɩ ’yɛr wʊ ɩka wʊ ta ɩrɛ a lɛ ɛ, bojũu waa ɩ a sɩ ãsʊɔ ɛ.” ⁵⁰Ka a Yesu ’yɛr, “Yɩ ta ŋmaa wʊ sɔr ɛ, bojũu nɩrɛ ’lɔ na ba kpɛrɛ yɩ ɛ, wʊ pʊɔ yɩ naa.”

⁵¹Lɛ a sɔ̃ɔ na wa gbʊrɔ ka Yesu na lɩɛb do a saaju, wʊ ŋmen nyãa a Jerusalɛm chenfʊ. ⁵²Wʊ den nie tʊ̃ nɩbɛ ka ba de nie chen a Samariya tẽbile ãsʊɔ pɔ, na ban tɩ chɔɔr a jie bar wʊ. ⁵³Tɩchɛ a tẽe ’lɔ nɩbɛ ba sɔɔ de wʊ ɛ, bojũu Jerusalɛm lɛ wʊ chiine. ⁵⁴Ka a wʊ poturbo Jemesɩ nɩ Jɔɔn na wa nyɛ a lɛ, ka ba sʊʊr a Yesu, “Sɩ Soro, fʊ bʊɔrɔ naa ɩka sɩ bʊɔl bũu ka ayi saaju suu wa di ba bɩɩ?” ⁵⁵Tɩchɛ ka a Yesu lɩɛb tãn ba ɩka ba ta ɩ a lɛ ɛ. ⁵⁶Tɩ na ba chen tẽyuo pɔ.

⁵⁷A sɔr ban chɛnɛ de chiine ka daba ãsʊɔ ’yɛr kʊ a Yesu, “Jie jaa fʊn chiine ɩn turo fʊ naa!” ⁵⁸Ka a Yesu ’yɛr, “Mɔbaar tara naa bɔɔr ka a lubil mɩ tara choor, tɩchɛ maa Nɩsaal Bie ba tara jie na bin a n ju ɛ.”

⁵⁹Wʊ ’yɛr kʊ a daba ãsʊɔ, “Turo ma.” Tɩchɛ ka a daba ’yɛr, “N Soro, bar ma sɔr ka n kul tɩ ũu a n sãa baar.” ⁶⁰Ka a Yesu ’yɛr kʊ a daba, “Bar ka a kũn ũno ba mãɛ kũn tɩchɛ fʊ̃ʊ ’lɔ, chen tɩ mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr.”

⁶¹Ka ãsʊɔ mɩ ’yɛr, “N Soro, ɩn turo fʊ naa tɩ bar ma sɔr ka n kul tɩ ’yɛr a n yir dẽme.” ⁶²Ka a Yesu ’yɛr, “Nɩrɛ na nyɔɔ niin kuur tɩ lɩɛb kaara a puor ba sɛɛn a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ tʊ̃mɔ̃ ɛ.”

¹A nyã puor Yesu lɛ ir naa nɩbɛ lɩjaata nɩ pie nɩ ayi (72) bamɩne go, na wʊ tʊ̃ ba ayir yir ka ba de nie chen a tẽn nɩ a jiir ala a jaa wʊn na yɔ. ²Wʊ ’yɛr kʊ ba, “A puo bɛr ma naa, tɩchɛ ka a bala na ŋmara ba waa ɛ, a lɛ jũu yɩ sʊɔr a puo sɔɔ ka wʊ waan tʊ̃tʊ̃nbɔ wa ’yɔ̃ɔ a puo pɔ. ³Yɩ chen, yɩ kaara na fɩka piir ɩn tʊ̃nɔ̃ ka yɩn tɩ kpɛ gbõgborosɩ pɔ. ⁴Yɩ taa de libie ɛ, bɩɩ wʊɔ ɛ, bɩɩ na fɔɔr ɛ, na yɩ puor nɩrɛ taa wa jaa a sɔr pɔ ɛ.

⁵“Yir jaa pɔ yɩn wa kpɛ, yɩ de nie ’yɛr, ‘Nyã’maar wʊ be a yir nyã pɔ.’ ⁶Ala ɩ nyã’maar sʊɔ ben a yir pɔ, a yɩ nyã’maar na be naa a wʊ sɛ̃, ala ba ɩ lɛ ɛ, an lɩɛb wa a yɩ sɛ̃. ⁷Yɩ jãnɛ a yir nyɩnɛ pɔ dire na yɩ nyuro bon jaa ban wa kʊ yɩ, tʊ̃tʊ̃nɔ̃ sãyar sɛɛn wʊ naa. Yɩ taa lʊɔrɔ yie yʊɔrɔ nɩ ɛ. ⁸Tẽe jaa pɔ yɩn wa kpɛ, ka ba de yɩ, yɩ dire bon jaa ban kʊ yɩ. ⁹Yɩ sãana a baalsɩ bala na be be tɩ na yɩ ’yɛr kʊ ba, ‘A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ gbʊr yɩ naa.’ ¹⁰Tɩchɛ tẽe jaa pɔ yɩn wa kpɛ, ka baa de yɩ ɛ, yɩ yi de a tẽe sãlsɔɔ tɩ ’yɛr, ¹¹‘A yɩ tẽe tã-uul gba na mar a sɩ gbɛɛ, sɩ kpoor ’yɔ̃ɔ yɩ. Yɩ bɔ̃ɔn a nyãna ɩka a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ gbʊr naa.’ ¹²N ’yɛr kʊ yɩ ɩka a Nãaŋmɩn ’yɛr tɔɔrfʊ bɩbir, Sodom na sa naa a tẽe ’lɔ̃nɔ̃.

¹³“Nɛbier ben a yɩn Korajin dẽme sɛ̃, nɛbier mɩ ben a yɩn Betɩsaida dẽme mɩ sɛ̃. A nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ala ɩn tʊ̃ a yɩ jie, ala ɩ a mɩ ta tʊ̃n a lɛ a Tire nɩ Sidon tẽe pɔ, ban taa sun bʊ̃jarsɩ jɛ̃n tãpɩɛl pɔ lɩɛb ba tɩɛr. ¹⁴Tɩchɛ a ’yɛr tɔɔrfʊ daar, a Tire nɩ a Sidon na sa yɩ naa. ¹⁵A yɩn Kapenahum dẽme, ban ’mɔɔ yɩn don saaju bɩɩ? Kai, ban suun yɩ naa kpĩisɩ tẽe. ¹⁶Nɩrɛ ’lɔ na chɛlɛ a yɩn na ɩ a n poturbo na chɛl naa a n ’yɛr, nɩrɛ ’lɔ na tɔr yɩ mɩ tɔr ma naa. Tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na tɔr ma mɩ tɔr naa a ’lɔ na tʊ̃ ma.”

¹⁷A nɩbɛ lɩjaata nɩ pie nɩ ayi bala wʊn tʊ̃ lɩɛb wa a wʊ sɛ̃ chɩlɛ ’yɛrɛ, “Sɩ Soro, a fʊ yuor jũu a sɩdɛbɛ tu naa a sɩ nɛɛ na be yire a nɩbɛ pɔ.” ¹⁸Ka Yesu ’yɛr sɩrɛ jaa lɛ, “N nyɛn Satan na yi saaju lo fɩka saa na nyɩɩr. ¹⁹N kʊ yɩn kpɛ̃ɔ ka yɩn nɛɛrɛ waba nɩ lɔ̃n na yɩ tʊ̃ɔ a yɩ dɔ̃dɔ̃mɔ̃ Satan, bon jaa kʊ̃ ɩ yɩ ɛ. ²⁰Yɩ ta chɩlɛ a sɩdɛbɛ na tu a yɩ nɛɛ ɛ, tɩchɛ yɩ chɩlɛ a yɩ yuor sɛb bin be a saaju.”

²¹A daar ’lɔ̃nɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ nʊ̃ɔ kpɛ a Yesu ka wʊ ’yɛr, “N dãn a fʊ̃ʊ n Sãa na ɩ a saaju nɩ a tẽe Soro, bojũu fʊ̃ʊ lɛ sɔɔl a yele anyãna bar ka a bala na ɩ a yɛ̃ dẽme nɩ a bala na jãn ba bɔ̃ɔ ɛ, tɩ na fʊ de wiil kʊ bibiir. Ɔ̃ɔ, n Sãa lɛ lɛ nʊ̃mɔ̃ fʊ ka fʊ maal. ²²Maa lɛ a n Sãa kʊ a yele a jaa, nɩrɛ jaa ba bɔ̃ɔ a Bie ka a Sãa ba lɛ ɛ. Nɩrɛ jaa mɩ ba bɔ̃ɔ a Sãa ka a Bie ba lɛ ɛ, tɩchɛ a bala a maa Nãaŋmɩn Bie na ir, na wiil naa a sãa kʊ ba. Ka ba bɔ̃ɔ lɛ a Nãaŋmɩn na be.” ²³Tɩ pãa lɩɛb ’yɛr kʊ a wʊ poturbo tɛɛ, “Pʊpɛl dẽme lɛ a bala nɩbir na nyɛ a anyã yɩn nyɛ. ²⁴Bojũu n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ nɩ a nãmɩne dɔ̃ɔ bʊɔrɔ ɩka ba nyɛ a anyã yɩn nyɛ, tɩ ba nyɛ ɛ, na ba ta wõ a anyã yɩn wõ tɩ ba wõ ɛ.”

²⁵Nɩrɛ ãsʊɔ na bɔ̃ɔ a Mosesɩ Nɛɛ bʊɔrɔ naa ɩka wʊ bɛɛr a Yesu kaa na wʊ ir sʊʊr, “Wiwile, ŋmɩnɛ lɛ ɩn ɩ naa nyɛ nyɛvʊr kpo kpo?” ²⁶Ka a Yesu sʊʊr wʊ, “Bo ba sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ bin? Ŋmɩnɛ fʊ ma kar?” ²⁷Ka a daba ’yɛr, “Nʊ̃ a fʊ Nãaŋmɩn nɩ a fʊ nyãa wʊ jaa, nɩ a fʊ nyɛvʊr wʊ jaa, nɩ a fʊ kpɛ̃ɔ wʊ jaa, nɩ a fʊ tɩɛr wʊ jaa. (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 6:5) Na fʊ nʊ̃ a fʊ tɔ sʊɔ nɩtãa a fʊ mãɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:18)²⁸Be lɛ a Yesu ’yɛr, “Fʊ ’yɛr vɩla, tɩ ɩrɛ a lɛ, fʊn ben be kpo kpo.” ²⁹Tɩchɛ wʊn ba ɩrɛ a lɛ ɛ, tɩ bʊɔrɔ ɩka wʊ sɔɔl a wʊ mãɛ bar jũu, wʊ sʊʊr naa Yesu, “Nɩbuor lɛ ɩ a n tɔ sʊɔ?”

³⁰Ka a Yesu ’yɛr, “Daba kɔ̃ɔ lɛ dɔ̃ɔ yi Jerusalɛm chiine Jeriko ka a nãnyisɩ tɩ var wʊ be a sɔr pɔ. Ba yaar naa fuusɩ tɩ ŋme ŋme wʊ, ka wʊ vɔɔ chɛ bãlãa naa kpi, ka ba bar wʊ tɩ chen. ³¹A Juu nɩbɛ bɔɔrloro ãsʊɔ mɩ de a sɔr ’lɔ̃nɔ̃, wʊn tɩ nyɛ a daba, wʊ gõl bar tɩ chen. ³²Ka a Nãaŋmɩn Puorfʊ yir tʊ̃tʊ̃nbɔ nɩrɛ ãsʊɔ mɩ waara wa nyɛ, na wʊ mɩ gõl tu jiyuo chen. ³³Tɩchɛ ka a nɩrɛ ãsʊɔ na ɩ a Samariya nɩrɛ mɩ tu a sɔr ’lɔ a daba na gã, wʊn wa nyɛ wʊ, nɩbaal kpɛ wʊ naa. ³⁴Ka wʊ tɔɔ ta a daba pʊr dãa pɛɛn a natɩɛ bar, tɩ maal kãa fɔ, tɩ de fɔbaa lũ pɔɔ. Na wʊ ’mɔɔ a daba dɔɔl a wʊ bʊ̃ɔ ju chiin a sãanba gaa jie tɩ gãn. ³⁵Wɛr na wa chaar, wʊ den a kpãna libikue ayi kʊ a nɩrɛ ’lɔ na kaara a sãanba tɩ ’yɛr, ‘Kaara wʊ, maa wa lɩɛb gɔr, ala ba wa ta ɛ, ɩn lɛ yab kʊ fʊ.’ ” ³⁶Ka a Yesu sʊʊr a daba, “A nɩbɛ ata banyãna, buor sʊɔ lɛ ɩ a daba nyã, a nãnyisɩ na ŋme tɔ sʊɔ?” ³⁷A wʊ ’yɛr, “Nɩrɛ ’lɔ na kaa a wʊ nɩbaal.” Ka a Yesu ’yɛr, “Mɩ chen tɩ maal a lɛ nɛ.”

³⁸Yesu nɩ a wʊ poturbo na chiine ba vɩɛn kpɛ tẽbile kɔ̃ɔ pɔ, ka pɔɔ ban bʊɔlɔ Mata ka wʊ de ba na ir ba sãan. ³⁹A Mata tara na yɛbɛ ban bʊɔlɔ Mɛɛr, ka ’lɔ jãnɛ a Soro gbɛɛ par chɛlɛ a lɛ wʊn ’yɛrɛ. ⁴⁰Tɩchɛ ka a Mata wʊ yõ sõsoro nɩ a tʊ̃mɔ̃, na wʊ wa tɔɔ ta a Yesu sɛ̃ ’yɛr, “N Soro, a ba bã fʊ a n yɛbɛ na bar a tʊ̃mɔ̃ ’yɔ̃ɔ ma ka n sõsoro nɩ ɛ? ’Yɛr wʊ ka wʊ ir wa sʊ̃ʊ ma.” ⁴¹Ka a Soro ’yɛr, “Mata, Mata fʊ fɩrɛ na fʊ mãɛ ka suur kʊrɔ fʊ. ⁴²Tɩchɛ yelbʊ̃’yen tɛɛ lɛ fɛr, Mɛɛr ir naa a bʊ̃sʊ̃ nɩrɛ na kʊ̃ tʊ̃ɔ faa wʊ yin a wʊ sɛ̃ ɛ.”

¹Bɩbir ãsʊɔ Yesu ben a jie kɔ̃ɔ na wʊ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn, wʊn wa sʊɔr baar, ka a wʊ poturbo ãsʊɔ ’yɛr kʊ wʊ, “Sɩ Soro, wiil sɩ a Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ, nɩtãa lɛ a Jɔɔn na wiil a wʊ poturbo.” ²A wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn ma wa sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn yɩ ’yɛr, Sɩ Sãa, sɩ kʊ naa a fʊ yuor tɩɩr. A fʊ nãalʊ̃ʊ wʊ wa. ³Na fʊ kʊ sɩ a sɩ bɩbir jaa bʊ̃diir. ⁴Vɛ̃ a sɩ maal dɛbɛ bar, bojũu sɩ mɩ vɛ̃n kʊ a bala jaa na maal sɩ a dɛɛr. Ta sɔɔ ka bɛɛr kaa nyɔɔ sɩ ɛ.”

⁵Be lɛ wʊ pãa ’yɛr kʊ ba. “Ala ɩ a yɩ ãsʊɔ tara na baraa na wʊ wa ir chen a wʊ sɛ̃ tãsɔɔ bãɩn tɩ ’yɛr, ‘Pɛ̃ɛ ma jɔ̃ nɩ ŋmele, ⁶bojũu n baraa ãsʊɔ lɛ wa suu a tãsɔɔ nyãna tɩ n ba tara bon na maal kʊ wʊ ɛ.’ ⁷Ka wʊ gã be a die pɔ tɩ ’yɛr, ‘Ta dɔ̃ɔnɔ̃ ma ɛ, a pãn pɔɔ naa ka maa naa bibiir be gã, n kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ ir kʊ fʊ bon go ɛ.’ ⁸N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ, a wʊ baraa na ba sɔɔ ir kʊ wʊ a jɔ̃ ɛ, tɩchɛ wʊn chɛnɛ ara kpãkpãana, wʊn wa ir kʊ wʊ jã a lɛ wʊn bʊɔrɔ.

⁹“Lɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩ sʊɔr, Nãaŋmɩn na kʊ yɩ naa. Yɩ kaa yɩn nyɛ naa, yɩ kpoor a pãn wʊn yuo naa. ¹⁰Nɩrɛ ’lɔ na sʊɔr, wʊn nyɛ naa, ka a ’lɔ mɩ na kaara nyɛ, ka a pãn mɩ yuo kʊ a ’lɔ na kpoor. ¹¹A yɩn na ɩ a sãamɩne, buor sʊɔ bie lɛ na sʊɔr wʊ jãm ka wʊ de waa kʊ wʊ. ¹²Bɩɩ sʊɔr najɛl ka wʊ de lɔ̃ɔ kʊ wʊ? ¹³Ala ɩ a yɩn gba na ɩ nɩdɛbɛ bɔ̃ɔn vɩla ma ɩ kʊ a yɩ bibiir, ŋmɩnɛ lɛ an ɩ ka yɩ Sãa na be a saaju kʊ̃ de a Sɩɛ kʊ a bala na sʊɔr wʊ ɛ?”

¹⁴Yesu dire naa a sɩdɛɛr na be daba yɔ̃ɔ vɛ̃ ka wʊ ɩ wõo. A sɩdɛɛr na wa yi a daba ’yɔ̃ɔ, ka wʊ tʊ̃ɔ ’yɛrɛ, ka nɛ’maa a nɩbɛ. ¹⁵Tɩchɛ ka a bamɩne ’yɛrɛ, “A sɩdɛbɛ nãa Beeljebul lɛ wʊ de dire nɩ a sɩdɛbɛ.” ¹⁶Ka a bamɩne mɩ bɛɛr wʊ kaara na ba bʊɔrɔ jãnɛ na yi saaju.

¹⁷Yesu bɔ̃ɔn a lɛ ban tɩɛrɛ na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Nãa jaa na jɛɛrɛ nɩ a wʊ mãɛ a wʊ nãa na sɔ̃ɔ naa. Yir nɩbɛ mɩ na ir jɛɛrɛ taa kʊ̃ tʊ̃ɔ ’mataa kpɛ ɛ. ¹⁸Lɛ mɩ lɛ, ala ɩ a Satan lɩɛb jɛɛrɛ nɩ a wʊ mãɛ, ŋmɩnɛ a wʊ nãalʊ̃ʊ na ɩ ara? N ’yɛr naa nɩtɔ̃ bojũu yɩ ’yɛr ɩka a Beeljebul lɛ n de dire nɩ a sɩdɛbɛ. ¹⁹Ala ɩ a Beeljebul lɛ n tara dire nɩ a sɩdɛbɛ, tɩ a bala na ɩ a yɩ poturbo bo lɛ ba tara dire nɩ a sɩdɛbɛ? A lɛ jũu, bala lɛ na ɩ a yɩ ’yɛr tɔɔrbɔ. ²⁰Tɩchɛ ala ɩ Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ lɛ n dire nɩ a sɩdɛbɛ ka a yire wiil yɩn ɩka a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ wa naa a yɩ sɛ̃.

²¹“Gãdaa na gu a wʊ yir nɩ jɛɛr bomo, a wʊ bonsɩ maa dam ɛ. ²²Tɩchɛ ala ɩ nɩrɛ ãsʊɔ wa wa naa na wʊ kpɛ̃mɛ gar wʊ, wʊn faan a wʊ jɛɛr bomo ala wʊn dɩɛl tɩ de a wʊ bonsɩ põn nɩbɛ.

²³“Nɩrɛ ’lɔ na ba be a n sɛ̃ ɛ, wʊ tara man nɩ ’yɛr, nɩrɛ ’lɔ na ba pʊɔ ma a sɩ kaala lɔ̃ɔnɔ̃ taa ɛ, wʊ ma yɛ̃yɛl bar.

²⁴“Sɩdɛɛr ban wa dii bar ka wʊ yi nɩrɛ pɔ, wʊ ma chen dal pʊɔ ju tɩ bʊɔrɔ pɛ̃nfʊ jie, na waa nyɛ ɛ, na wʊ pãa wa ’yɛr, ‘Ɩn lɩɛb kul a nɩrɛ ’lɔ pɔ ɩn yi tɩ chɛ bar.’ ²⁵Wʊn wa lɩɛb wa, wʊ nyɛn a nɩrɛ ’lɔ na kaara yir kaar ban pɩɩr tɩ chɔɔr wʊ sʊ̃. ²⁶Ka wʊ pãa tɩ bɔ sɩɩr ayopõi na tara putuo gar wʊ ka ba chen tɩ kpɩɛrɛ a be. Ka a daba pãa ɩ dɛɛr gar a lɛ wʊn dɔ̃ɔ be.”

²⁷A nyãna lɛ a Yesu ’yɛrɛ ka a pɔɔ ŋme chɛlma be a nɩyɔɔ pɔ tɩ ’yɛr, “Pʊpɛl lɛ kʊ a fʊ ma ’lɔ na dɔɔ fʊ, nɩ a wʊ bɩr fʊn ’yɛn.” ²⁸Ka a Yesu ’yɛr, “Lɛ ba lɛ ɛ, a bala na wõ a Nãaŋmɩn ’yɛr na ba turo, bala lɛ ɩ a pʊpɛl dẽme.”

²⁹A nɩbɛ na waara ’yɔ̃ɔnɔ̃ ka Yesu ’yɛr, “A dɩna nɩbɛ banyãna ɩn putudẽme tɩ bʊɔrɔ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ka a na ɩ jãnɛ, tɩchɛ ba kʊ̃ nyɛ ãsʊɔ jaa ɛ, ka a Jona jãnɛ ba lɛ ɛ. ³⁰Bojũu, lɛ a Jona na dɔ̃ɔ ɩ jãnɛ kʊ a Ninive dẽme, lɛ mɩ lɛ a maa Nɩsaal Bie na ɩ a jãnɛ kʊ a dɩna nɩbɛ. ³¹A Siba Pɔɔ Nãa na yin a ’yɛr tɔɔrfʊ daar na wʊ wa ’yɔ̃ɔ a yɩn dɩna nɩbɛ ’yɛr, bojũu wʊ dɔ̃ɔ yi be a tẽtɛɛr wa chɛl a Nãa Solomon yɛ̃ ’yɛr, tɩchɛ yɩ kaa a ’lɔ na gar a Solomon ben ka. ³²A ’yɛr tɔɔrfʊ daar Ninive nɩbɛ na ir ’yɔ̃ɔ a yɩn dɩna nɩbɛ ’yɛr, bojũu ba lɩɛb ba tɩɛr a Jona na dɔ̃ɔ ’yɛr a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ ba, yɩ kaa a ’lɔ na gar a Jona ben ka.

³³“Nɩrɛ jaa ba be na chʊm fãtɩn na wʊ sɔɔl bar ɛ, bɩɩ de laa kpa pɔɔ ɛ. Wʊ ma dɔɔl bar a dɔɔl fʊ jie, ka a bala na kpɩɛrɛ nyɛ a chãa. ³⁴A fʊ nɩbir ɩn a ãgãn fãtɩn. A fʊ nɩbie wa ɩ, a fʊ ãgãn wʊ jaa ma sɛɛn nɩ chãa. Tɩchɛ ala ba wa ɩ ɛ, a fʊ ãgãn wʊ jaa ma ɩn libe. ³⁵Yɩ kaara sʊ̃ ka a chãa ’lɔ na be a yɩ pɔ, taa lɩɛb libe ɛ, ³⁶A lɛ jũu, ala ɩ a chãa sɛɛn a fʊ ãgãn wʊ jaa ka a libe bãlãa jaa ba be be ɛ, wʊ jaa na ɩn chãa nɩtãa lɛ a fãtɩn na ma chaar fʊ a wʊ chãa.”

³⁷Yesu na wa ’yɛr baar, Farasee nɩrɛ ãsʊɔ bʊɔl wʊ naa ka wʊ tɩ di bʊ̃diir, lɛ lɛ wʊ chen tɩ kpɛ jãnɛ a bʊ̃diir par. ³⁸Tɩchɛ ka a Farasee nɩrɛ jʊrɔ a Yesu ka a ɩ waa pɛɛ a ba pɛɛfʊ ɛ, ka nɛɛ ’maa wʊ. ³⁹Be lɛ a Soro pãa ’yɛr kʊ wʊ, “Faa nyɛ, a yɩn Faraseemɩne ma pɛɛr naa a ŋmama nɩ a laar dũkur, tɩchɛ ka a yɩ pʊɔ sɛɛn fɔlfʊ nɩ putuo. ⁴⁰Jɔlɔ banyã, a ba ɩ a ’lɔ na maal a yõo ’lɔ lɛ mɩ maal a pʊɔ ɛ? ⁴¹Tɩchɛ a ala na be a laa pʊɔm, yɩ de kʊ a nɔ̃n dẽme ka a bonsɩ a jaa pãa vɩɛlɛ kʊ yɩ.

⁴²“Nɛbier ben a yɩn Faraseemɩne sɛ̃, bojũu bʊ̃bile jaa yɩn da lɔ̃ɔn badʊʊ gba vaar, yɩ ma ir a da ŋmaa tɩ na yɩ ĩin vɩla maalfʊ nɩ Nãaŋmɩn nʊ̃fʊ bar. Ala lɛ yɩn taa irɛ na yɩ ta ĩin a ala na de nie bar ba maal ɛ. ⁴³Nɛbier ben a yɩn Faraseemɩne sɛ̃, bojũu yɩ nʊ̃ naa a nɩbɛrɛ jaa jie a yɩ lɔ̃ɔfʊ yie pɔ na yɩ mɩ nʊ̃ a daa pɔ puorfʊ. ⁴⁴Nɛbier ben a yɩ sɛ̃, bojũu yɩ kaara naa fɩka yar nɩbɛ na ba bɔ̃ɔ ɛ, tɩ do yʊɔrɔ.”

⁴⁵Ka a Mosesɩ Nɛɛ wiwile ãsʊɔ ’yɛr, “Wiwile, a anyãna fʊn ’yɛr, sɩ jaa lɛ fʊ ’mataa tʊrɔ.” ⁴⁶Be lɛ a Yesu ’yɛr wʊ, “A yɩn Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe nɛbier ben a yɩ sɛ̃, bojũu yɩ ma tuon nɩbɛ tuor na tɩrɛ tɩ na yɩ maa ir a yɩ nubir gba tɩɛ ’yɔ̃ɔ ba ɛ. ⁴⁷Nɛbier ben a yɩ sɛ̃, bojũu a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ bala a yɩ sãamɩne na kʊ, yɩn lɛ mɛ a ba yar. ⁴⁸A lɛ yɩn maal din dãasɩɛ ɩka a yɩ sãamɩne lɛ. Bala lɛ kʊ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ka yɩ mɩ mɛ a ba yar. ⁴⁹A nɩtɔ̃ jũu lɛ a Nãaŋmɩn na ɩ yɛ̃ sʊɔ ’yɛr, ‘N tʊ̃n a n ’yɛ’yɛrbɛ nɩ a n nɩtʊ̃nsɩ a ba sɛ̃, ka ban ir bamɩne kʊ tɩ ge bamɩne.’ ⁵⁰A lɛ jũu, yele tuon a yɩn dɩna nɩbɛ. A Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ bala ban kʊ a kõr jaa, yɩn lɛ na yab a ba sãn. ⁵¹Piel a Abel jãɩ sɔ̃ɔ tɩ tãn a Jekariya ban kʊ a Nãaŋmɩn bɔɔr lofʊ jie nɩ a puorfʊ jie chara pɔ. Ɔ̃ɔ, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka a yɩn dɩna nɩbɛ lɛ na yab a jaa sãn. ⁵²Nɛbier ben a yɩn Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe sɛ̃, bojũu yɩn lɛ tara a bɔ̃ɔfʊ pãn bir, yɩn mãɛ ba kpɩɛrɛ ɛ, tɩ pɔɔ var a bala na bʊɔrɔ a kpɛfʊ.”

⁵³Yesu yin a be wʊn ’yɛr a anyãna, ka a Faraseemɩne nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe kpãkpãana wʊ nɩ suur sʊrɔ nɩ wʊ ’yɛr yɔɔ. ⁵⁴Na ba bʊɔrɔ ɩka wʊ ’yɛr ’yɛr lɩɛb nyɔɔ wʊ mãɛ.

¹A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ pɔ lɛ, a nɩyɔɔ turo turo tire taa na ba nɛɛrɛ taa, ka Yesu piel kpãana a wʊ poturbo na wʊ ’yɛrɛ, “Yɩ gu yɩ mãɛ a Faraseemɩne dãbɩl pɔ, ala lɛ ɩ a ba nɛɛr ayi. ²Bon jaa ba be be na pɔɔ naa kʊ̃ wa yuo ɛ, bɩɩ sɔɔl ka ba kʊ̃ bɔ̃ɔn ɛ. ³Ala yɩn ’yɛr libe pɔ, na yin chãa pɔ, ka ba wõ naa, ka a ala yɩn bʊl ’yɛr be a die pɔ, ban mʊɔl ’yɛr be a gar ju.

⁴“N ’yɛrɛ na kʊrɔ a yɩn na ɩ a n barmɩne ɩka, yɩ ta joro a bala na kʊ a yɩ ãgãn ɛ, tɩ na ba kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ yele jaa ɩ ɛ. ⁵Tɩchɛ ɩn wiil yɩ naa a ’lɔ yɩn na joro. Yɩ joro a ’lɔ na tʊ̃ɔ kʊ yɩ, tɩ lɛ tʊ̃ɔ lɔb yɩ ’yɔ̃ɔ a dɔɔyɛ jie. Ɔ̃ɔ, ’lɔ lɛ n ’yɛrɛ ɩka yɩ joro. ⁶A ba ɩ kobsɩ ayi lɛ ba ma dãn tiitasɩ anũu ɛ? Tɩchɛ Nãaŋmɩn maa ĩin a ba bʊ̃’yen bar ɛ. ⁷Sɩrɛ jaa, Nãaŋmɩn sɔr a yɩ jukɔɔl a jaa bɔ̃ɔ, yɩ ta joro dãbãɛ ɛ, yɩ gar tiita yɔɔ.

⁸“N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, nɩrɛ ’lɔ jaa na wa ’yɛr chã a nɩbɛ niem, ɩka wʊ bɔ̃ɔ naa a maa Nɩsaal Bie, ’lɔ lɛ n mɩ na ’yɛr chã ɩka, n bɔ̃ɔ wʊ naa a Nãaŋmɩn malakasɩ niem. ⁹Tɩchɛ ’lɔ mɩ na chiir ma a nɩbɛ niem, ’lɔ lɛ n mɩ na chiir a Nãaŋmɩn malakasɩ niem. ¹⁰Nɩrɛ jaa na ’yɛr ’yɛr kpɛ̃n a maa Nɩsaal Bie na chɛnɛ na nyɛ vɛ̃ kʊ fʊ, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na ’yɛr ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ kʊ̃ nyɛ vɛ̃ kʊ fʊ ɛ. ¹¹Bala wa nyɔɔr yɩ chiin a lɔ̃ɔfʊ yie nɩbɛrɛ nɩ a kpãɛn dẽme sɛ̃, yɩ ta vɛ̃ ka a ɩ yɩ tɩɛr a lɛ yɩn na tɩ ’yɛr faa yɩ mãɛ ɛ, bɩɩ a lɛ yɩn na ’yɛr ɛ. ¹²Bojũu a daar ’lɔ̃nɔ̃ Nãaŋmɩn Sɩɛ na wiil yɩ naa a lɛ yɩn na ’yɛr.”

¹³Ka nɩrɛ kɔ̃ɔ na be a nɩyɔɔ bala pɔ ’yɛr kʊ wʊ, “Wiwile ’yɛr a n yɛbɛ ka wʊ ɩ a sɩ põ a kpĩi bonsɩ.” ¹⁴A Yesu ’yɛr wʊ, “Daba, an ’yɔ̃ɔ ma ɩka n ɩ ’yɛr tɔɔrɔ naa põnõ yɩ kpĩi bomo?” ¹⁵Tɩ na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ kaara sʊ̃, na yɩ gu yɩ mãɛ a bʊ̃yɔɔ bɔfʊ pɔ, nɩrɛ bʊ̃yɔɔ ba kʊrɔ wʊ nyɛvʊr ɛ.” ¹⁶Be lɛ wʊ lɔb a sʊkpa nyã kʊ ba, “Danãa kɔ̃ɔ lɛ dɔ̃ɔ be be, na wʊ kɔ chɛ yɔɔ jaa a wʊ puo pɔ. ¹⁷Na wʊ piel tɩɛrɛ ɩka ŋmɩnɛ lɛ wʊn ɩ, ‘Ɩn ba tara jie na bin a bonsɩ ɛ?’ ¹⁸Nɩtɔ̃ lɛ ɩn ɩ, ‘Ɩn ŋmɛr a bobo anyãna bar, tɩ naa mɛ bʊ̃bɛrɛ naa su a chi ’yɔ̃ɔn a bonsɩ a be. ¹⁹Tɩ pãa ’yɛr kʊ n mãɛ, ãgãn, pɛnɛ, n tara na bʊ̃yɔɔ ɩn bin kʊ n mãɛ yuon kʊ̃ bɔ̃ɔ sɔr ɛ. Ɩn dire naa, na n nyuro, na n chɩlɛ.’ ²⁰Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ wʊ, ‘Jɔl nyã, fʊn kpin a tãsɔɔ nyãna, tɩ a bonsɩ ala fʊn bin kʊ a fʊ mãɛ, an lɛ na de?’ ²¹Nɩtɔ̃ lɛ an be nɩrɛ jaa na bin bonsɩ kʊ a wʊ mãɛ, tɩ ba ɩ tara sʊɔ Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ.”

²²Kaa Yesu pãa ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, “A lɛ jũu, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, yɩ ta waala a yɩ nyɛvʊr ’yɔ̃ɔ ɛ, ’yɛrɛ ɩka bo lɛ yɩn di ɛ. Bɩɩ waala ɩka bo lɛ yɩn su pɔɔ a ãgãn ɛ. ²³A nyɛvʊr gar naa a bʊ̃diir, ka a ãgãn mɩ gar a fɔɔr. ²⁴Yɩ kaa a gagasɩ, ba maa bʊr ɛ, bɩɩ ŋma ɛ, bɩɩ tara boor ma bin ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ guolo ba. Yɩn, yɩ gar a lubil. ²⁵A yɩ buor sʊɔ lɛ na waal na wʊ wa de bɩbir bʊ̃’yen pʊɔ a wʊ nyɛvʊr pɔ? ²⁶Ala ɩ yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ a yelbile nyãna ɩ ɛ, ŋmɩnɛ a yɩ tɩɛrɛ a ala na chɛ?

²⁷“Yɩ kaa nyɛ a lɛ a bonsɩ puul na ma nʊ̃ɔ. Ba maa tʊ̃ ɛ, bɩɩ wob fuu su ɛ, tɩchɛ a nãa Solomon gba nɩ a wʊ bʊ̃tarsɩ ba dɔ̃ɔ su fuu ka wʊ vɩɛlɛ gar naa ɛ. ²⁸Ala ɩ nɩtɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn ma pãɛ a bonsɩ puul a mʊ̃ɔ pɔ ka a vɩɛlɛ a dɩna tɩchɛ ka a wɛr chaar ka a bũu di, wʊ kʊ̃ pãɛ a yɩn gar a lɛ ɛ? Yɩn sɔɔfʊ na ba jã bon ɛ. ²⁹Yɩ ta ir nyãa ’yɔ̃ɔ a ala yɩn na di bɩɩ nyũ pɔ ɛ, yɩ ta vɛ̃ ka a yɩ pɩla ɔɔrɔ ɛ. ³⁰Nɩrɛ jaa, ala puor lɛ ba turo, tɩchɛ a yɩ Sãa bɔ̃ɔ naa ɩka yɩ bʊɔrɔ naa a bonsɩ anyãna. ³¹Yɩ de nie bɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ, ka anyãna a jaa wʊn den pʊɔ yɩ.

³²“Yɩn piir na ba jã bon ɛ, yɩ ta joro dãbãɛ ɛ, bojũu a yɩ Sãa pʊɔ pɛl naa wʊn kʊ yɩ a wʊ nãalʊ̃ʊ. ³³Yɩ da a yɩ bonsɩ de a libie põ nɔ̃n dẽme, yɩn tara naa a libie wʊʊr ala na ba sɔ̃ɔnɔ̃ ɛ. Ka a yɩ bʊ̃tarsɩ be a saaju, naa kʊ̃ wur ɛ. Nãnyie kʊ̃ gbʊr be ɛ, kpolo ba be be na mʊʊ ɛ. ³⁴Bojũu, a jie a yɩ bʊ̃tarsɩ na be, be lɛ a yɩ nyãa mɩ ma gã.

³⁵“Yɩ chɔɔr yɩ mãɛ gu tɩ chʊm a yɩ fãtɩnsɩ ka a lɩrɛ. ³⁶Yɩ kaara fɩka tʊ̃tʊ̃nbɔ na chɛlɛ a ba nɩkpɛ̃ɛ ka wʊn yi a pɔɔ kulfʊ jie wa. ’Lɔ wa kpoor a pãn ban yuo wʊn a pãn ajienaa ka wʊ kpɛ. ³⁷An ɩn bɔɔsʊ̃n kʊ a tʊ̃tʊ̃nbɔ banyãna a ba nɩkpɛ̃ɛ na wa nyɛ ba ka ba chɛnɛ jɛ̃ gu wʊ. Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka wʊn chɔɔr naa a wʊ mãɛ ka ba ’mataa jãnɛ a bʊ̃diir jie ka wʊ põ ba a bʊ̃diir. ³⁸An ɩn bɔɔsʊ̃n kʊ a tʊ̃tʊ̃nbɔ bala a ba nɩkpɛ̃ɛ na wa nyɛ ban chɔɔr, ala ɩ gba ka tãsɔɔ põn lɛ bɩɩ, ka nɔrsɩ kõnõ naa. ³⁹Tɩchɛ yɩ bɔ̃ɔ a par, ɩka ala ɩ a yir sʊɔ bɔ̃ɔ naa a sɔ̃ɔ ’lɔ a nãnyie na waara, wʊ kʊ̃ sɔɔ ka a nãnyie kar a pãn tɩ kpɛ a yir ɛ. ⁴⁰A yɩn mɩ yɩ chɔɔr gu, bojũu a maa Nɩsaal Bie na lɩɛb wa a sɔ̃ɔ ’lɔ yɩn ba lɛ tɩɛrɛ ma ɛ.”

⁴¹Ka a Pita sʊʊr wʊ, “N Soro, sɩn lɛ fʊ lɔb a sʊkpa nyã kʊ bɩɩ nɩrɛ jaa lɛ?” ⁴²Ka a Yesu ’yɛr, “An lɛ pãa ɩ a yelmãɛ nɩ a yɛ̃ sʊɔ, a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na ’yɔ̃ɔ ka wʊ kaara wʊ a yir, na wʊ kʊrɔ a tʊ̃tʊ̃nbɔ a ba bʊ̃diir a sɔ̃ɔ ’lɔ na sɛɛ? ⁴³An ɩn bɔɔsʊ̃n kʊ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyãna a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na wa nyɛ wʊn ɩrɛ a lɛ. ⁴⁴Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, wʊn vɛ̃n ka wʊ kaara a wʊ bonsɩ a jaa. ⁴⁵Tɩchɛ ala ɩ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyãna tɩɛr a wʊ nyãa pɔ ɩka, a n nɩkpɛ̃ɛ kor a waa, tɩ piel pɔɔrɔ a tʊ̃tʊ̃nbɔ bala na be a yir, tɩ pãa ma di na wʊ nyũ buu. ⁴⁶A tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyãna, a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na wa dũu wʊ naa a bɩbir ’lɔ wʊn ba tɩɛrɛ nɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn ba bɔ̃ɔ ɛ. Wʊn ŋma wʊn jaa gbʊl gbʊl, tɩ lɔb wʊ ’yɔ̃ɔ a bala na ba sɔɔ de pɔ ɛ. ⁴⁷A tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ’lɔ na bɔ̃ɔ lɛ a wʊ nɩkpɛ̃ɛ na bʊɔrɔ tɩ na waa chɔɔr tʊ̃n a lɛ a nɩkpɛ̃ɛ na bʊɔrɔ ɛ, wʊn nyɛn ŋmefʊ yɔɔ. ⁴⁸Tɩchɛ a ’lɔ na ba bɔ̃ɔ ɛ, tɩ maal bɔr ban ŋme wʊn jaa bãlãa. Nɩrɛ ’lɔ ban kʊ yɔɔ ban bʊɔrɔ na yɔɔ yi a wʊ sɛ̃, fʊ̃ʊ nũu pɔ ban ’yɔ̃ɔ yɔɔ, fʊ̃ʊ lɛ ban sʊʊr yɔɔ.

⁴⁹“Bũu lɛ n waan ɩka n wa ’yɔ̃ɔ a wɛr pɔ, ɩn taa bʊɔrɔ naa ala ɩ a ben ta ’lɩrɛ. ⁵⁰Tɩchɛ n chɛnɛ tara yele ɩn na ɩ Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ kaar ka a ɩ ma tɩɛr tɩ tãn ɩn na wa baar. ⁵¹Yɩ maa tãan nɛbʊ̃’yen yele lɛ n waan a wɛr pɔ bɩɩ? Kai, n ’yɛr kʊ yɩ, tɩchɛ ootaa lɛ n waan. ⁵²An yi a dɩna nɩbɛ anũu na kpɩɛrɛ yir na ŋman jiir ayi. Ka ata jɛɛrɛ nɩ a ayi ka ayi mɩ jɛɛrɛ nɩ a ata. ⁵³Ban ooro nɩ taa, sãa na oon bie ka a bie mɩ oo a sãa, ka a ma oo a bipɔɔ ka a bipɔɔ mɩ oo a ma. Pɔɔ na oo naa a wʊ bidaba pɔɔ, ka a bidaba pɔɔ mɩ oo a wʊ sɩrɛ ma.”

⁵⁴Ka a Yesu ’yɛr kʊ a nɩyɔɔ bala, “Yɩn wa nyɛ julõjuur na ire a mɔ̃tɔ̃ɔ mʊrfʊ jie yɩ ma ’yɛr ɩka saa na wa naa, ka a ma ɩ a lɛ. ⁵⁵Yɩn wa nyɛ sɛsɛbɛ mɩ na furo duoro jũu, yɩ ma ’yɛr ɩka tʊl na wa naa. Ka a ma ɩ a lɛ. ⁵⁶A yɩn nɛɛr ayi dẽme banyãna. Yɩ bɔ̃ɔn a tẽe nɩ a saaju ’yɛr ma ’yɛr, ŋmɩnɛ a yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ a dɩna ’yɛr ’yɛr ɛ?

⁵⁷“Bo lɛ so ka yɩn mãɛ kʊ̃ tʊ̃ɔ tɔɔr a lɛ na tor ɛ? ⁵⁸An ɩ a yɩn nɩ a yɩ sãn sʊɔ lɛ ’mataa chiine, yɩ mʊlɔ wʊ a sɔr pɔ, ka lɛ ba lɛ ɛ, wʊn de yɩn ’yɔ̃ɔ a ’yɛr tɔɔrɔ nũu pɔ, ka wʊ de yɩ kʊ a nɩpɔɔrɔ ka wʊ mɩ pɔɔ yɩ bar. ⁵⁹N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka, ala be ɩ a lɛ, faa be na wa yi ka faa yab a fʊ sãn baar ɛ.”

¹Nɩbɛ bamɩne mɩ ben be a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃, na ba pãa mana kʊrɔ a Yesu a lɛ a paal nɩkpɛ̃ɛ Pilate na dɔ̃ɔ kʊ a Galilee dɔɔr bamɩne, a sɔ̃ɔ ’lɔ ban be a bɔɔr lofʊ jie. ²A Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ tɩɛr ɩka bala lɛ maal dɛɛr gar a Galilee nɩbɛ ba jaa, ala lɛ so ban di a dɔɔyɛ nyã bɩɩ? ³A ba ɩ lɛ lɛ ɛ, tɩchɛ n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka yɩn ba wa lɩɛb a yɩ tɩɛr ɛ, yɩ mɩ na wɛ naa. ⁴Bɩɩ a nɩbɛ pie nɩ aniin (18) bala a jiwõo ’lɔ na kar lo kʊ a Siloam, yɩ tɩɛr ɩka bala lɛ maal yeldɛɛr gar a bala jaa na kpɩɛrɛ a Jerusalɛm bɩɩ? ⁵N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka lɛ ba lɛ ɛ, tɩchɛ yɩn mɩ baa lɩɛb a yɩ tɩɛr ɛ, yɩ mɩ na wɛ naa.”

⁶A sʊkpa nyã lɛ Yesu pãa lɔb kʊ ba, “Daba kɔ̃ɔ lɛ tara kɔ̃kɔ̃tɩɛ a wʊ puo pɔ, a wʊ wa chen ɩka wʊ tɩ kaa a tɩɛ wɔ̃n bɩɩ, tɩchɛ a tɩɛ ba wɔ̃ ɛ. ⁷Be lɛ wʊ ’yɛr kʊ a nɩrɛ ’lɔ wʊn vɛ̃ ka wʊ kaara a puo, ‘Bojũu, yuom ata nɩ nyã ɩn yɔ ka, ma bʊɔrɔ a wɔ̃mɔ̃ ɩka n pɔr tɩ ma wa bɔ faa. Ŋmaa wʊ lɔb, ŋmɩnɛ an ɩ ka wʊ pii a wɛr ara nɩ?’ ⁸Ka a ’lɔ na kaara a puo ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, bar wʊ ka n tuu jilʊ̃ ’yɔ̃ɔ pʊɔr ka yuon waara, ⁹’lɔ wa wɔ̃ go, tɩ ’lɔ ba wa wɔ̃ ɛ, ka n ŋmaa wʊ lɔb.’ ”

¹⁰A Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar Yesu ben a lɔ̃ɔfʊ yir ãsʊɔ pɔ wile ba, ¹¹be lɛ a pɔɔ be a sɩdɛbɛ na maal ka wʊ kab gʊ̃mɔ̃ yuom pie nɩ aniin (18), wʊ maa tʊ̃ɔ dɔl ɛ. ¹²Yesu na nyɛ a pɔɔ a lɛ, wʊ bʊɔl wʊ naa ka wʊ wa a wʊ sɛ̃, ka wʊ ’yɛr kʊ wʊ, “Pɔɔ, a fʊ baal bar fʊ naa.” ¹³Tɩ na wʊ pãa de a wʊ nũu dɔɔl a pɔɔ, ka a pɔɔ dɔl ajienaa na wʊ pɛɛrɛ a Nãaŋmɩn. ¹⁴Tɩchɛ ka a suur kpɛ a lɔ̃ɔfʊ yir nɩdier Yesu na sãa a baalaa a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar jũu, ka wʊ ’yɛr kʊ a nɩbɛ, “Bibie ayʊɔb ben be ka nɩrɛ na de tʊ̃n tʊ̃mɔ̃, yɩ ma wa ka wʊ sãana yɩ a ber ala pɔ, yɩ ta ma waara a Pɛ̃nfʊ Daar ɛ.” ¹⁵Ka a Soro ’yɛr kʊ wʊ, “Yɩn nɛɛr ayi dẽme banyãna, a yɩ buor sʊɔ lɛ maa yuo a wʊ niin bɩɩ a wʊ bon chiin tɩ ’yɔ̃ɔ kʊ̃ɔ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir ɛ? ¹⁶Ka a pɔɔ nyãna na ɩ a Abraham bipɔɔ, a tɩɩ na lũ yuom pie nɩ aniin (18), a ba sɛɛ ɩka wʊ for a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar bɩɩ?” ¹⁷Wʊn wa ’yɛr a nɩtɔ̃ ka a vĩ kpɛ a bala jaa na bɛrɛ wʊ a nɛɛ, tɩchɛ ka a nɩbɛ chɩlɛ a tʊ̃vɩɛlɛ ala wʊn tʊ̃.

¹⁸A Yesu pãa ’yɛr, “Bo lɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ nyɛtãan? Bo lɛ ɩn de man? ¹⁹Wʊ kaara fɩka kɔ̃kɔ̃ɔ bir nɩrɛ na de bʊr a puo pɔ ka wʊ bul na wʊ ɩ tɩɛ, ka a lubil wa ’yɔ̃ɔ choor a wilsɩ ju.”

²⁰Wʊ lɛ sʊʊr ban go, “Bo lɛ ɩn de a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ man? ²¹Wʊ kaara fɩka dãbɩl pɔɔ na de ’yɔ̃ɔ jɔ̃ yɔɔ pɔ ka a ir vʊ̃.”

²²Yesu wile naa nɩbɛ be a tẽbɛrɛ nɩ a tẽbil ala pɔ tɩ na wʊn chen Jerusalɛm. ²³Be lɛ a nɩrɛ ãsʊɔ sʊʊr wʊ, “N Soro, nɩbɛ bãlãa tɛɛ lɛ na nyɛ faafʊ bɩɩ?” Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, ²⁴“Yɩ mɔ̃ tu a dɔ̃dɔ̃ bile pɔ kpɛ, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka nɩyɔɔ lɛ na mʊɔrɔ bʊɔrɔ ɩka ba kpɛ tɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ kpɛ ɛ. ²⁵A yir sʊɔ na wa ir pɔɔ a pãn var yɩ bar be a yõo, ka yɩ ara kpooro sʊɔrɔ, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, yuo sɩ a pãn.’ Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ yɩ, ‘N ba bɔ̃ɔ yɩ ɛ, bɩɩ a jie yɩn yi ɛ.’ ²⁶Ka yɩ pãa ’yɛrɛ, ‘Sɩn nɩ fʊ̃ʊ jaa ’mantaa di tɩ nyũ, a fʊ wiil sɩ be a sɩ tẽe sãlsɔɔ.’ ²⁷Tɩchɛ ka wʊn ’yɛr, ‘N ba bɔ̃ɔ yɩ ɛ, bɩɩ a jie yɩn yi ɛ, yɩ tɔɔ yi tɩ chɛ ma a yɩn na tʊ̃nɔ̃ a dɛbɛ.’

²⁸“Be lɛ yɩn kõnõ ɔɔrɔ a nyɩmɛ, yɩn wa nyɛ a Abraham, Isaakɩ nɩ Jekɔb nɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ba jaa be a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ, tɩchɛ ka a yɩn ’lɔ be a yõo. ²⁹Nɩbɛ na yin a mɔ̃tɔ̃ɔ purfʊ jie, a mʊrfʊ jie, a jũu nɩ a par na ba wa jãnɛ dire be a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ. ³⁰Sɩrɛ jaa, nɩbɛ ben puor tɩ na ban wa de nie, ka a bala mɩ na be a niem mɩ wa be a puor.”

³¹A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ pɔ lɛ a Faraseemɩne bamɩne wa a Yesu sɛ̃ wa ’yɛr kʊ wʊ, “Yi a ka chen jiyuo. A Hɛrɔd bʊɔrɔ na a fʊ kʊfʊ.” ³²Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chen tɩ ’yɛr a mɔbaa ’lɔ̃nɔ̃, ɩn dii naa a sɩdɛbɛ ka a yi ka n sãa a nɩbɛ baalsɩ a dɩna nɩ bio ka a dayere daar ka n baar a n tʊ̃mɔ̃. ³³Lɛ jaa an ɩ, ɩn chɛnɛ na chiine a dɩna nɩ bio nɩ a dayere. Sɩrɛ jaa lɛ, Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ kʊ̃ kpi ka Jerusalɛm ba lɛ ɛ.

³⁴“Gboo yɩn Jerusalɛm dẽme, yɩn lɛ ma kʊrɔ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ tɩ lɔɔrɔ a bala Nãaŋmɩn na tʊ̃ a yɩ sɛ̃ nɩ kʊsɩbɛ. N ma bʊɔrɔ naa ɩka n kaal a fʊ bibiir ’mataa nɩtãa lɛ nʊ̃ɔ na ma kaal a wʊ bil ’mataa a wʊ pɩrɛ pɔ, tɩ yɩ maa sɔɔ ɛ. ³⁵Yɩ nyɛ, a yɩ yir na lɩɛb dakpolo, tɩ ka n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka yɩ kõ lɛ nyɛ ma go ɛ, tɩ tãn a daar ’lɔ yɩn na ’yɛr, ‘Nãaŋmɩn wʊ sʊ̃ʊ a ’lɔ wʊn tʊ̃!’ ” (Yiel Gãn 118:26)

¹A Pɛ̃nfʊ Bɩbir ãsʊɔ daar, Yesu chen a Faraseemɩne nɩdiere ãsʊɔ yir difʊ jie ka ba jʊrɔ wʊ. ²Be lɛ ka daba kɔ̃ɔ na tara a baal vʊ̃ naa ara a wʊ niem. ³Ka a Yesu sʊʊr a Faraseemɩne nɩ a Mosesɩ nɛɛ bɔ̃ɔnbɔ, “A tara na sɔr ka fʊn sãa nɩrɛ na bɩɛrɛ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir bɩɩ a ba tara sɔr ɛ?” ⁴Tɩchɛ ka ba ɩ jaa gbulo, ka Yesu de a nũu dɔɔl a daba sãa a wʊ baal tɩ bar wʊ sɔr. ⁵Tɩ na wʊ pãa sʊʊr ba, “Ala ɩ a yɩ ãsʊɔ bie bɩɩ a wʊ nadar lon bulo pɔ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir, wʊ kʊ̃ chen tɩ ir wʊ fɔfɔɔ jaa bɩɩ?” ⁶Baa lɛ tara ’yɛr na ’yɛr ɛ.

⁷Yesu nyɛn a nɩbɛ bala ban bʊɔl ɩka ba wa di, ka ba tuur a nɩbɛrɛ jaa jiir jãnɛ, ka wʊ lɔb a sʊkpa nyã kʊ ba, ⁸“Nɩrɛ wa bʊɔl fʊ pɔɔ kulfʊ jie, fʊ̃ʊ wa chen ta tɩ jãnɛ a nɩbɛrɛ jaa jie ɛ, amɩne wʊ bʊɔl nɩrɛ na gar fʊ ka wʊn wa. ⁹Ala wa ɩ a lɛ, wʊn wa ’yɛr fʊ naa, ‘Ir, ka a daba nyã jãnɛ a fʊ jaa jie.’ Vĩ lɛ fʊn ir tɩ jãnɛ nɩ a puor. ¹⁰Tɩchɛ bala wa bʊɔl fʊ, tɩ jãnɛ a puor, ka a ’lɔ na bʊɔl fʊ wa ’yɛr, ‘N badaba wa jãnɛ ka a niem, be lɛ fʊn pãa vʊ̃ a fʊ taaba niem.’ ¹¹Bojũu, nɩrɛ jaa na ’mɔɔrɔ wʊ mãɛ saaju, Nãaŋmɩn na siir wʊ naa, ’lɔ mɩ na siir a wʊ mãɛ, Nãaŋmɩn na ’mɔɔ wʊn saaju.”

¹²Ka Yesu pãa ’yɛr kʊ a ’lɔ na bʊɔl wʊ, “Fʊ̃ʊ wa bʊɔl nɩrɛ ɩka wʊ wa di, taa wa bʊɔlɔ a fʊ barmɩne, bɩɩ a fʊ yɛɛr, bɩɩ a fʊ bal nɩbɛ, bɩɩ a fʊ tɔ dẽme bala na ɩ tara dẽme ɛ. Ala ɩ fʊ ɩn a lɛ, ban bʊɔl fʊn daar kɔ̃ɔ tɩ yaa a sãn. ¹³Tɩchɛ fʊ̃ʊ wa bʊɔlɔ nɩbɛ ɩka ba wa di, bʊɔl a nɔ̃n dẽme, nɩ a gbɛrsɩ, nɩ a nɩbaalsɩ, nɩ a jɔ̃n. ¹⁴Fʊ̃ʊ lɛ Nãaŋmɩn na sʊ̃ʊ. Ban ba tara bon na yab fʊ ɛ, fʊ̃ʊ lɛ na nyɛ sãyar a lɛ a nɩtʊ̃nsɩ na wa ir a kũu pɔ ɩ vʊ ɛ.”

¹⁵Ka a bala na lɔ̃ɔ dire ãsʊɔ na wõ a nɩtɔ̃, na wʊ ’yɛr kʊ a Yesu, “An ɩn bɔɔsʊ̃n kʊ a ’lɔ na wa jãnɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ dire.” ¹⁶Be lɛ a Yesu lɔb a sʊkpa nyã, “Nɩkpɛ̃ɛ kɔ̃ɔ lɛ dɔ̃ɔ chɔɔrɔ na wʊ bʊɔlɔ nɩyɔɔ ɩka ba wa di. ¹⁷A sɔ̃ɔ na wa ta, wʊ tʊ̃n a wʊ tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ɩka wʊ chen tɩ ’yɛr a bala wʊn bʊɔl ɩka wʊ maal yele a jaa baar. ¹⁸Tɩchɛ ka a ba ãsʊɔ jaa ’yɛr ɩka ba kʊ̃ nyɛ jie ɛ. Ka a ’lɔ ban dɔ̃ɔ ta ka wʊ ’yɛr, ‘N dãn popaalaa naa chiine ɩka n tɩ kaa, n kʊ̃ tʊ̃ɔ tɩ ɛ.’ ¹⁹Ka a ãsʊɔ mɩ ’yɛr, ‘N dãn narkʊɔrsɩ pie naa jãna n kʊ̃ tʊ̃ɔ tɩ ɛ.’ ²⁰Ka a ãsʊɔ mɩ ’yɛr, ‘Pɔɔ lɛ n de n kʊ̃ tʊ̃ɔ tɩ be ɛ.’

²¹“A tʊ̃tʊ̃nɔ̃ lɩɛb wa ’yɛr a nɩtɔ̃ kʊ a wʊ nɩkpɛ̃ɛ, ka a suur kpɛ a nɩkpɛ̃ɛ ka wʊ ’yɛr kʊ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃, ‘Lɩɛb chen fɔfɔɔ jaa a tẽe sãlsɔɔ nɩ a kõkorsɩ pɔ, na fʊ tɩ bʊɔl a nɔ̃n dẽme, a gbɛrsɩ, jɔ̃n nɩ a nɩbaalsɩ waan.’ ²²Ka a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ wa ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, n ɩ naa a lɛ fʊn ’yɛr ɩka n ɩ, tɩchɛ ka a jie chɛnɛ be be.’ ²³Be lɛ a nɩkpɛ̃ɛ pãa lɛ ’yɛr kʊ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃, ‘Yi chen a sɔɩ pɔ, nɩ a sɛɛr pɔ tɩ bʊɔl nɩbɛ waan ka n yir wa sɛɛ. ²⁴N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka ãsʊɔ jaa kʊ̃ lɛ̃ maa ɛ.’ ”

²⁵Yesu nɩ a nɩyɔɔ ’mantaa chiine, ka wʊ lɩɛb kaa ba tɩ ’yɛr, ²⁶“Ala ɩ nɩrɛ na wa naa a n sɛ̃, na waa ’laar a wʊ sãa nɩ a wʊ ma, nɩ a wʊ pɔɔ, a wʊ bibiir, a wʊ yɛɛr nɩ a wʊ yɛpɔbɔ ’matãan a wʊ mãɛ nyɛvʊr ɛ, wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a n poturo ɛ. ²⁷Nɩrɛ ’lɔ mɩ na ba de a wʊ daa tuo turo nɩ ma ɛ, wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a n poturo ɛ.

²⁸“Ala ɩ a yɩ ãsʊɔ bʊɔrɔ na yir kpɛ̃ɛ mɛfʊ, a ba ɩ wʊn den nie jãnɛ guor kaa ala ɩ wʊ tara naa a libie na tʊ̃ɔ mɛn baar ɛ? ²⁹Na wʊ taa kpar a yir tɩ ba tʊ̃ɔ baar ɛ, ka a wʊ taaba nyɛ laara wʊ ³⁰’yɛrɛ, ‘Jaal piel a mɛfʊ tɩ na waa baar ɛ.’ ³¹Bɩɩ nãbuor lɛ bʊɔrɔ ɩka wʊ tɩ jɛb a wʊ nãa tɔ sʊɔ na waa de nie jãnɛ kaa ɩka wʊn tʊ̃ɔ de a wʊ nɩbɛ turo pie (10,000) tɩ jɛb a ’lɔ na waara nɩ a wʊ nɩbɛ turo lɩjɛr (20,000) ɔ? ³²Ala ɩ wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɛ, wʊn tʊ̃n nɩbɛ ka ba chen tɩ ’maal a nãa ’lɔ na chɛnɛ be a tɛɛr. ³³Lɛ mɩ lɛ, a yɩ ãsʊɔ jaa baa bar a wʊ bonsɩ a jaa ɛ, wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a n poturo ɛ.

³⁴“Nyaar ɩ naa, tɩchɛ a wʊ nʊ̃ɔ wa baar, ŋmɩnɛ ban lɛ ɩ wʊ ka wʊ lɛ nʊ̃mɔ̃ go? ³⁵Wa vɩɛl kʊ a tãpuor tãna ɛ, ban lɔb bar. Nɩrɛ ’lɔ na tara toor wõnõ, vɛ̃ ka wʊ wõ naa.”

¹A lõpodierbe nɩ a tʊ̃dɛtʊ̃nbɔ lɔ̃ɔn taa na chɛl a Yesu ’yɛr. ²Tɩchɛ ka a Faraseemɩne nɩ a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe hũhũnõ ’yɛrɛ, “A daba nyã diere naa tʊ̃dɛtʊ̃nbɔ ka ba ’mataa dire.”

³A Yesu pãa lɔb a sʊkpa nyã kʊ ba, ⁴“Ala ɩ a yɩ ãsʊɔ tara na piir kɔbaa ka a bʊ̃’yen wa bɔr, a ba ɩ wʊn bar a kɔbaa forbir ala a pɛchiin baa pɔ, tɩ yʊɔrɔ bʊɔrɔ a bʊ̃’yen ’lɔ tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ jaa wʊn wa tɩ nyɛ wʊ bɩɩ? ⁵’Lɔ wa nyɛ a pɛr nʊ̃ɔ ma kpɛ wʊ naa ka wʊ ’mɔɔ dɔɔl bɔɔ ju ⁶kulo nɩ a yir, tɩ pãa bʊɔlɔ a wʊ barmɩne nɩ a wʊ taaba lɔ̃ɔ taa tɩ ’yɛr, ‘Yɩ pʊɔ ma chɩlɛ, bojũu n nyɛ naa a n pɛr ’lɔ na bɔr.’ ⁷N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka a lɛ nɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ, chɩl kpɛ̃ɛ na ben a saaju a tʊ̃dɛtʊ̃nɔ̃ bʊ̃’yen na lɩɛb a wʊ tɩɛr gar a kɔbaa forbir bala na ba tara tɩɛr lɩɛb fʊ ɛ.

⁸“Bɩɩ pɔɔ buor lɛ tara libibie pie ka ãsʊɔ bɔr, wʊ kʊ̃ chʊm bũu den saar pɩɩr a die wʊ jaa na wʊ wa tɩ nyɛ wʊ bɩɩ? ⁹’Lɔ wa nyɛ wʊ, wʊ ma bʊɔl a wʊ barmɩne nɩ a wʊ taaba lɔ̃ɔ taa tɩ ’yɛr, ‘Yɩ pʊɔ ma chɩlɛ, n nyɛ naa a n libir na bɔr.’ ¹⁰Lɛ nɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka, nʊ̃ɔ mɩ na kpɛ naa a Nãaŋmɩn malakasɩ ala ɩ a tʊ̃dɛtʊ̃nɔ̃ bʊ̃’yen lɩɛb a wʊ tɩɛr.”

¹¹Yesu chɛnɛ na ’yɛrɛ kʊrɔ ba, “Daba lɛ tara wʊ dabil ayi. ¹²Ka a bile sʊɔ wa ’yɛr kʊ a sãa, ‘N sãa, põ a fʊ kpĩi bomo ir a n bon kʊ ma.’ Ka a sãa de a wʊ kpĩi bomo põ ba. ¹³A ba kor ɛ, ka a bile ’lɔ lɔ̃ɔ taa a wʊ bonsɩ a jaa yi chiin tẽyuo pɔ, na wʊ tɩ bũbur a bonsɩ sɔ̃ɔ a jaa bar. ¹⁴Wʊn wa sɔ̃ɔ a jaa baar, ka a kɔ̃ lo a tẽe ’lɔ pɔ, ka a wõm piel kpɛ wʊ. ¹⁵Wʊ chen a tẽe ’lɔ pɔ nɩrɛ ãsʊɔ yir tɩ bɔ tʊ̃mɔ̃, ka a nɩrɛ ’lɔ ma tʊ̃ wʊ ka wʊ chen a puo pɔ tɩ ’yɔ̃ɔ a wʊ dor bʊ̃diir. ¹⁶A jɔ̃ pɛbɛ ala ma ɩrɛ wʊn vɔlaa ka wʊ bʊɔrɔ ɩka wʊ ’wɔb tɩɩ, tɩchɛ nɩrɛ jaa maa kʊ wʊ bon ɛ.

¹⁷“Ka a yɛ̃ wa wʊ ka wʊ ’yɛr, ‘N sãa tara na tʊ̃tʊ̃nbɔ a ŋmɩnɛ a ba ma di bʊ̃diir faa, tɩchɛ ka a maa wa kpire nɩ kɔ̃ ka? ¹⁸Ɩn lɩɛb kul a n sãa sɛ̃ naa tɩ ’yɛr wʊ, n maal dɛɛr Nãaŋmɩn sɛ̃ nɩ a fʊ sɛ̃. ¹⁹N ba lɛ chɛnɛ sɛɛ ka ban bʊɔl ma a fʊ bie ɛ, maal ma ka n ɩ a fʊ tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ãsʊɔ.’ ²⁰Lɛ wʊ ir kulo a sãa sɛ̃. Tɩchɛ wʊn chɛnɛ be a nɩdaa waara, a sãa nyɛ wʊ naa ka nɩbaal kpɛ wʊ ka wʊ jotuor a bie kõr tɩ puor wʊ. ²¹Ka a bidaba ’yɛr kʊ wʊ, ‘N sãa, n maal dɛɛr Nãaŋmɩn sɛ̃ nɩ a fʊ sɛ̃, n ba lɛ sɛɛn ka ban bʊɔl ma a fʊ bie go ɛ.’ ²²Tɩchɛ ka a sãa ’yɛr kʊ a gbãgbaar, ‘Yɩ pɔɔ fɔɔ tɩ de fuu nyã na vɩɛlɛ wa su wʊ, na yɩ de bɔ̃bile ’yɔ̃ɔ wʊ a nubir pɔ, na yɩ de nafɔbɔ wa su wʊ. ²³Yɩ tɩ kaa nele na ’wɔr na yɩ waan wa kʊ ka sɩ ’wɔb tɩ chɩlɛ. ²⁴Bojũu a n bidaba nyãna dɔ̃ɔ kpi tɩ lɛ ir ɩ vʊr, wʊ dɔ̃ɔ bɔr tɩ sɩ lɛ nyɛ wʊ.’ Ka ba piel chɩlɛ.

²⁵“Tɩchɛ ka a bidakpɛ̃ɛ ’lɔ be a puo pɔ, na wʊ wa ir waara, wʊn wa gbʊrɔ a yir wʊ wõn bãnɛ nɩ chɛlsɩ. ²⁶Be lɛ wʊ bʊɔl a gbãgbaa ãsʊɔ na wʊ sʊʊr a yelnyɩnɛ na be be. ²⁷Ka a gbãgbaa ’yɛr kʊ wʊ, ‘A fʊ yɛbile lɛ wa ka a fʊ sãa ɩ a ba kʊ nel’wɔr jaa, bojũu wʊ nyɛn a wʊ bie na lɩɛb wa nɩ lãafɩɛ tɩ chɛnɛ kpɛ̃mɛ.’ ²⁸A suur kpɛ a yɛkarma ka wʊ jɛ, waa kpɛ ɛ. Ka a sãa yi ’maala wʊ ɩka wʊ kpɛ. ²⁹Tɩchɛ ka wʊ ’yɛr kʊ a sãa, ‘Nyɛ lɛ ɩn wõnõ a fʊ toor naa tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ fʊ a yuom anyãna a jaa, n ba gɔ̃ɔ fʊ nɛɛ jaa ɛ. Tɩchɛ faa mɩ wa kʊ ma bule gba ɩka, n mɩ kʊ ka maa nɩ a n barmɩne mɩ ’mataa di tɩ chɩlɛ ɛ. ³⁰Tɩchɛ a fʊ bibawõno nyãna na de a fʊ bonsɩ yin ka a ’lɔ nɩ a pɔɔ baar tɩ ’mataa sɔ̃ɔ bar, tɩ lɩɛb wa a yir ka fʊ ir kʊ nel’wɔr kʊ wʊ.’ ³¹Ka a sãa ’yɛr, ‘Fʊ̃ʊ ’lɔ, fʊ ben a n sɛ̃, ka a bomo a jaa ɩn tara ɩ a fʊ bonsɩ. ³²Tɩchɛ a sɛɛ naa ka sɩn dãɛnɛ na sɩ chɩlɛ bojũu a fʊ yɛbile nyãna dɔ̃ɔ kpi tɩ lɛ ɩ vʊr go, na wʊ dɔ̃ɔ bɔr tɩ sɩ lɛ nyɛ wʊ.’ ”

¹Yesu ’yɛr kʊ a wʊ poturbo ɩka, “Taraa sʊ̃ɔ kɔ̃ɔ lɛ dɔ̃ɔ be be, na wʊ tara nɩrɛ na kaara wʊ a bonsɩ, na wʊ pʊ̃pʊrɔ bara. ²Ka wʊ bʊɔl wʊ waan wa sʊʊr, ‘N wõn ban ’yɛrɛ a fʊ ’yɛr yʊɔrɔ nɩ, man a lɛ fʊn tʊ̃ kʊ ma, bojũu fʊ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ tʊ̃ a tʊ̃mɔ̃ ɛ.’ ³Ka a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ’yɛr kʊ a wʊ mãɛ, ‘Ŋmɩnɛ lɛ ɩn pãa ɩ a pʊ̃pãanyã? A n nɩkpɛ̃ɛ faa man a tʊ̃mɔ̃, n mɩ ba lɛ kpɛ̃mɛ na tʊ̃ɔ kɔ ɛ, a mɩ na ɩn vĩ ɩn na sʊɔrɔ. ⁴N bɔ̃ɔ lɛ ɩn na ɩ maa ba lɛ wa tara tʊ̃mɔ̃ ɛ, tɩchɛ ka nɩbɛ chɛnɛ de ma a ba yie.’ ⁵Be lɛ wʊ bʊɔl a wʊ nɩkpɛ̃ɛ sãma dẽme ba jaa na wʊ sʊʊr a ’lɔ na de nie, ‘A ŋmɩnɛ lɛ fʊ di a n nɩkpɛ̃ɛ sãn?’ ⁶Ka wʊ ’yɛr, ‘Kãlaar kɔbaa (100) lɛ n di a sãn.’ Ka a ’lɔ na kaara a bonsɩ ’yɛr, ‘De a gãn nyãna jɛn fɔɔ jaa na fʊ sɛb lɩjaayi nɩ pie (50).’ ⁷Tɩ na wʊ lɛ sʊʊr a ayi sʊɔ, ‘A ŋmɩnɛ fʊ mɩ di a n nɩkpɛ̃ɛ sãn?’ Ka wʊ ’yɛr, ‘Chi bɔtɔr kɔbaa (100) sãn lɛ n di.’ Ka wʊ ’yɛr, ‘De a fʊ gãn na fʊ sɛb lɩjaa naar ’yɔ̃ɔ (80).’ ⁸Ka a nɩkpɛ̃ɛ dãn a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ nyãna na ba tara yelmãɛ ɛ, bojũu wʊ tɩɛr nɩdaar. A wɛr nyã nɩbɛ tara na yɛ̃ a ba taaba jie gar a chãa nɩbɛ.

⁹“N ’yɛr na kʊrɔ yɩ ɩka, yɩ de a wɛr nyã bʊ̃tarsɩ na yɩ ŋman barmɩne ala wa baar, Nãaŋmɩn na de yɩn kpɛ̃n a yir kpo kpo ’lɔ pɔ. ¹⁰Nɩrɛ ’lɔ jaa na tara yelmãɛ nɩ a bʊ̃bile, wʊn tara naa yelmãɛ nɩ a bʊ̃yɔɔ. Nɩrɛ ’lɔ jaa mɩ na ba tara yelmãɛ nɩ a bʊ̃bile ɛ, wʊ kʊ̃ mɩ tara yelmãɛ nɩ a bʊ̃yɔɔ ɛ. ¹¹Ala ɩ yaa tara yelmãɛ nɩ a wɛr bʊ̃tarsɩ ɛ, an lɛ na sɔɔ de a yelmãɛ bomo kʊ yɩ? ¹²Ala ɩ yaa tara yelmãɛ nɩ nɩrɛ kɔ̃ɔ bon ɛ, an lɛ na kʊ yɩ a yɩ bon? ¹³Gbãgbaa kʊ̃ tʊ̃ɔ tʊ̃ kʊ nɩbɛrɛ ayi ɛ, wʊn nʊ̃n ãsʊɔ tɩ ’laar ãsʊɔ, bɩɩ wʊn wõnõ na ãsʊɔ toor tɩ ba wõnõ ãsʊɔ toor ɛ. Yɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ tʊ̃ kʊ Nãaŋmɩn nɩ libie ɛ.”

¹⁴A Faraseemɩne na nʊ̃ libie na wõ a lɛ a Yesu na ’yɛr, ka ba laara wʊ. ¹⁵A Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yɩ ma maal yɩ mãɛ nɩtorsɩ a nɩbɛ niem, tɩchɛ Nãaŋmɩn bɔ̃ɔn a yɩ tɩɛr. Bon ’lɔ nɩbɛ na ’yɔ̃ɔnɔ̃ ɩn Nãaŋmɩn bʊ̃chiiraa.

¹⁶“A Mosesɩ Nɛɛ nɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ’yɛr wa tãn a Jɔɔn sɔ̃ɔ. An yi a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊ jaa, ba ’yɛr naa a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr sʊ̃n ka a ãsʊɔ jaa mʊɔrɔ wʊ sɔr, ɩka wʊ kpɛ. ¹⁷An ɩn kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃ kʊ a saaju nɩ a tẽe ka a po tal, gar a Nɛɛ ’yɛr bir na yi lo. ¹⁸Nɩrɛ jaa na dii a wʊ pɔɔ bar tɩ kul pɔɔ yuo, wʊ maal dɛɛr, ka a daba ’lɔ mɩ na kul a pɔɔ a sɩrɛ na dii bar, mɩ maal dɛɛr.

¹⁹“Tara sʊɔ kɔ̃ɔ lɛ dɔ̃ɔ be be, na wʊ ma su kparsɩ nɩ fuu pɩɛl na wʊ dire bʊ̃nʊ̃n bɩbir jaa. ²⁰Ka a sʊsʊɔrɔ kɔ̃ɔ yuor na di Lajarusɩ mɩ be be na ɩ natɩnara ma jãnɛ a tara sʊɔ dɔ̃dɔr nɛɛ. ²¹Na wʊ ma bʊɔrɔ ɩka wʊ nyɛ a bʊ̃di pʊr pʊr ala a tara sʊɔ na dire ka a ŋmara loro, ka a baar gba ma wa lɛnɛ a wʊ natɩɛ. ²²A sʊsʊɔrɔ nyãna wa kpi naa, ka a malakasɩ wa de wʊ chiine tɩ bin a Abraham sɛ̃. Ka a tara sʊɔ ’lɔ mɩ wa kpi ka ba ũu wʊ.

²³“A be a kpĩisɩ tẽe, ka a ɩ dɔɔyɛ jie lɛ, ka wʊ gbã nyɛ Abraham tɛɛr jaa ka a Lajarusɩ jãnɛ a wʊ lõboor. ²⁴Be lɛ wʊ bʊɔl, ‘N sãa Abraham, kaa n nɩbaal tɩ na fʊ tʊ̃ a Lajarusɩ ka wʊ ’me kʊ̃ɔ nɩ nubir wa ’maan ma jãlbir, bojũu a wõnõ ma naa ka a bũu pɔ.’ ²⁵Tɩchɛ ka a Abraham ’yɛr, ‘N bie, tɩɛr kaa fʊn dɔ̃ɔ be a wɛr pɔ dire nʊ̃ɔ, tɩchɛ ka a Lajarusɩ mɩ dire dɔɔyɛ, pʊ̃pãanyã, wʊ mɩ dire naa a nʊ̃ɔ tɩchɛ ka fʊ mɩ dire a dɔɔyɛ. ²⁶A nyã gba ba ɩ yele ɛ, a bɔɔ kpɛ̃ɛ nyã na be a sɩ chara pɔ, ka a bala na bʊɔrɔ ɩka ba yi a ka tɩ a yɩ sɛ̃ kʊ̃ tʊ̃ɔ ɛ, ãsʊɔ jaa kʊ̃ tʊ̃ɔ yi a be tɩ mɩ wa a sɩ sɛ̃ ɛ.’

²⁷“Ka wʊ lɔb nũu ’yɛr, ‘Yãayãaabɩlɛ lɛ n sʊɔrɔ, n sãa, tʊ̃ a Lajarusɩ ka wʊ kul a be a sãa yir, ²⁸n tara na yɛɛr anũu wʊ tɩ kpãa ba ka ba taa ɩrɛ mɩ wa wa a dɔɔyɛ nyã pɔ ɛ.’ ²⁹Ka Abraham ’yɛr, ‘Mosesɩ nɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ a lɛ ban sɛb bin ben a ba sɛ̃, ba chɛlɛ a ala ban ’yɛrɛ.’ ³⁰Ka wʊ ’yɛr, ‘Kai n sãa Abraham, ala ɩ nɩrɛ lɛ ir a kũu pɔ tɩ ’yɛr kʊ ba ban lɩɛb a ba tɩɛr.’ ³¹Ka a Abraham ’yɛr kʊ wʊ, ‘Ala ɩ ba kʊ̃ chɛl a lɛ a Mosesɩ nɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na ’yɛr lɩɛb a ba tɩɛr ɛ, nɩrɛ sɔɔ ir kũu pɔ tɩ ’yɛr an ɩn pɔrɔ.’ ”

¹Yesu ’yɛr kʊ a wʊ poturbo, “Yelsɩ ala na vɛ̃ ka nɩrɛ ɩ bier ben be na wa, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ jie an tu wa ben pɔ’yɔ̃ɔ fʊ pɔ. ²A nɩnyɩnɛ ’lɔ̃nɔ̃, bala ’mɔɔ nɩɛr lũ yɔɔl a nyĩe pɔ daa lɔb a man kʊ̃ɔ pɔ, ala sa wʊn na vɛ̃ ka a bʊ̃bil banyãna ãsʊɔ ɩ bier. ³Yɩ guro yɩ mãɛ, ala ɩ fʊ yɛbɛ maal fʊn dɛɛr gɔ̃ wʊ, ’lɔ wa de a bɔrfʊ vɛ̃ kʊ wʊ. ⁴Ala ɩ a bɩbir bʊ̃’yen pɔ lɛ wʊ maal fʊ dɛɛr gbɛɛ ayopõi tɩ mɩ lɩɛb wa a gbɛɛ ayopõi wa de bɔrfʊ, vɛ̃ kʊ wʊ.”

⁵Ka a nɩtʊ̃nsɩ ’yɛr, “Sɩ Soro, pʊɔ sɩ sɔɔfʊ.” ⁶Ka a Soro ’yɛr kʊ ba, “Yɩn tara sɔɔfʊ jaa pʊʊr fɩka kɔ̃kɔ̃ɔ bir, yɩn tʊ̃ɔ ’yɛr kʊ a tɩkpɛ̃ɛ nyãna, ‘Vʊ̃ɔ tɩ ba man pɔ, ka wʊ tu a lɛ yɩn ’yɛr.’

⁷“Ala ɩ a yɩ ãsʊɔ tara na gbãgbaa ka wʊ kʊɔrɔ bɩɩ ŋmaara piir, ’lɔ wa yi a tʊ̃mɔ̃ jie wa, fʊn ’yɛr wʊ naa ɩka wʊ wa jãnɛ di ɔ? ⁸A ba ɩ fʊn ’yɛr wʊ naa, ‘Maal a bʊ̃diir fɔɔ na fʊ chɔɔr a fʊ mãɛ wa ara gu ma, ka n di tɩ nyũ baar ka fʊ mɩ pãa di tɩ nyũ ɛ.’ ⁹Wʊn puor naa a gbãgbaa nyãna wʊn ’yɔ̃ɔ ka wʊ maal bɩɩ? ¹⁰A yɩn mɩ lɛ lɛ, yɩn wa maal ala a jaa Nãaŋmɩn na ’yɔ̃ɔ yɩ, yɩn ’yɛr naa, ‘Saa sɛɛn ɛ, gbãgbaar lɛ sɩ ɩ na sɩ maal a lɛ na ɩ a sɩ tʊ̃mɔ̃.’ ”

¹¹Yesu den a sɔr chiine a Jerusalɛm, wʊ kpɛ̃n a Samariya nɩ a Galilee chara pɔ. ¹²Na wʊ chiine kpɛ a tẽbile ãsʊɔ pɔ, ka a kɔ̃kɔ̃n pie tuor wʊ a be. Ba ara na tɛɛr jaa ¹³tɩ gboolo bʊɔlɔ, “Nɩkpɛ̃ɛ Yesu, kaa sɩ nɩbaal.” ¹⁴Wʊn nyɛ ba a lɛ, na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chen tɩ wiil a yɩ mãɛ kʊ a Juu nɩbɛ bɔɔrlorbo.” Ban chen a lɛ, ka a ɩ ba sa naa. ¹⁵A ba ãsʊɔ na nyɛ ka a ɩ wʊ sa naa, wʊ lɩɛb wa de nɛkpɛ̃ɛ na wʊ pɛɛrɛ nɩ Nãaŋmɩn. ¹⁶Wʊ lon kpa a Yesu gbɛɛ par tɩ puor wʊ, Samariya lɛ wʊ yi. ¹⁷Ka a Yesu sʊʊr, “A ba ɩ pie lɛ sa ɛ? Ka nyɩnɛ a pie forbir be? ¹⁸Ɩ̃sʊɔ jaa ba lɩɛb wa ɩka wʊ wa puor Nãaŋmɩn yãan ka a sãan nyã ba lɛ ɛ.” ¹⁹Tɩ pãa ’yɛr kʊ wʊ, “Ir kulo, a fʊ sɔɔfʊ sa fʊ naa.”

²⁰A Faraseemɩne lɛ sʊʊr naa Yesu ɩka dabor lɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ na wa, ka a Yesu ’yɛr, “Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kʊ̃ wa ka ba bɔ̃ɔn ɛ. ²¹Bɩɩ ka nɩbɛ ’yɛr, yɩ nyɛ wʊ ka, bɩɩ yɩ nyɛ wʊ kasɛn, bojũu Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ben a yɩ pɔ.”

²²Tɩ pãa ’yɛr kʊ a poturbo, “Sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ waara na a yɩn wa bʊɔrɔ ɩka yɩ nyɛ a maa Nɩsaal Bie nɩ nɩbir, tɩchɛ yɩ kʊ̃ nyɛ ma ɛ. ²³Nɩbɛ na ’yɛr yɩ naa, ‘Kasɛn lɛ wʊ be,’ bɩɩ ‘Ka lɛ wʊ be.’ Yɩ taa ɩrɛ wa joro turo ba chiine be ɛ. ²⁴A maa Nɩsaal Bie bɩbir na kaara naa fɩka a saa na ma nyɩɩr a saaju yi a lõboor nyã tɩ gbem a lõboor ãsʊɔ. ²⁵Tɩchɛ ɩn den nie di dɔɔyɛ yele yɔɔ jaa pɔ, ka a dɩna nɩbɛ tɔr ma.

²⁶“Lɛ an dɔ̃ɔ kaara a Nowa sɔ̃ɔ, lɛ mɩ lɛ an kaara a maa Nɩsaal Bie sɔ̃ɔ. ²⁷Nɩbɛ dire naa na ba nyuro ka dɔɔr nɩ pɔbɔ kulo taa, tɩ tãn a bɩbir ’lɔ a Nowa na kpɛ a gbor kpɛ̃ɛ pɔ, ka a kʊ̃ɔ paal wa sɔ̃ɔ ba jaa bar.

²⁸“Lɛ mɩ lɛ a kaara a Lotɩ sɔ̃ɔ, nɩbɛ dire naa, na ba nyuro, na ba daara lɩɛb daara, na ba bʊrɔ na ba mɩɛrɛ nɩ yie. ²⁹Tɩchɛ a bɩbir ’lɔ a Lotɩ nɩ wa yi a Sodom bũu nɩ kʊsɩlirsɩ yin saaju lo pɔɔ a nɩbɛ ka ba jaa kpi. ³⁰Lɛ lɛ a maa Nɩsaal Bie bɩbir mɩ na kaara.

³¹“A bɩbir ’lɔ̃nɔ̃, nɩrɛ na be a wʊ gar ju, ka a wʊ bonsɩ be a die pɔ, wʊ kʊ̃ suu tɩ de ɛ. Lɛ mɩ lɛ nɩrɛ na be puo pɔ kʊ̃ kul tɩ de bon ɛ. ³²Yɩ tɩɛr a Lotɩ pɔɔ. ³³Ɩ̃sʊɔ jaa na bʊɔrɔ ɩka wʊ faa a wa nyɛvʊr na bɔr wʊ naa, nɩrɛ ’lɔ na lɔb a wʊ nyɛvʊr bar, wʊn tara wʊ naa.

³⁴“N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka a tãsɔɔ ’lɔ̃nɔ̃, nɩbɛ ayi na gãn gaa jie, ka a Nãaŋmɩn wa de bʊ̃’yen tɩ chɛ bʊ̃’yen bar. ³⁵Ka a pɔbɔ ayi nɩɛnɛ jɔ̃, ka a Nãaŋmɩn de bʊ̃’yen tɩ chɛ bʊ̃’yen bar. ³⁶Dɔɔr ayi mɩ na ben puo pɔ, ka a Nãaŋmɩn wa de ãsʊɔ tɩ chɛ bʊ̃’yen bar.” ³⁷Ka ba sʊʊr wʊ, “Sɩ Soro, nyɩnɛ?” Ka wʊ ’yɛr, “Jie bʊ̃kũu na be, be lɛ sɩdumosɩ ma loro.”

¹Yesu pãa lɔb sʊkpa kʊ a wʊ poturbo na wʊ wiil ba a lɛ ban na sʊɔrɔ Nãaŋmɩn taa baala ɛ. ²Wʊ ’yɛr naa, “A tẽe kɔ̃ɔ pɔ, ’yɛr tɔɔrɔ kɔ̃ɔ dɔ̃ɔ be be, waa joro Nãaŋmɩn dãbãɛ ɛ, waa mɩ kaara nɩrɛ nɩbaal ɛ. ³Ka a pɔɔ kʊɔr kɔ̃ɔ mɩ be be a tẽe pɔ, na wʊ ma waara a wʊ sɛ̃ wa ’yɛrɛ, ‘’Yɛr faa ma a n sãn sʊɔ sɛ̃.’ ⁴Bojũu, gbɛɛ aŋmɩnɛ jaa lɛ wʊ ma tɔr, tɩ wa ’yɛr kʊ wʊ mãɛ, ‘N gba ba joro Nãaŋmɩn dãbãɛ ɛ, bɩɩ kaara nɩrɛ nɩbaal lɛ. ⁵Tɩchɛ bojũu, a pɔɔ kʊɔr nyãna na yʊɔrɔ dɔ̃ɔnɔ̃ ma, ɩn tɔɔr a wʊ ’yɛr kʊ wʊ ka wʊ ta yʊɔrɔ bala ma ɛ.’ ”

⁶Ka a Soro ’yɛr, “Yɩ nyɛ lɛ a ’yɛr tɔɔr filefile nyã na ’yɛr. ⁷Nãaŋmɩn mɩ kʊ̃ ’yɛr faa a wʊ nɩ-irsɩ na kõnõ kʊrɔ wʊ mɔ̃tɔ̃ɔ nɩ tãsɔɔ jaa ɛ? Bɩɩ wʊn lɩɛrɛ ban bara? ⁸N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka Nãaŋmɩn na tɔɔr a ba ’yɛr fɔɔ jaa kʊ ba. A maa Nɩsaal Bie wa lɩɛb wa a wɛr pɔ, ɩn nyɛn nɩbɛ ka ba tara sɔɔfʊ ɔ?”

⁹Yesu lɛ lɔb sʊkpa de man a nɩbɛ bamɩne na tɩɛr ɩka ba ɩn nɩtorsɩ tɩ kaara a ba taaba pɔrɔ. ¹⁰“Nɩbɛ ayi lɛ dɔ̃ɔ do a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ɩka ba tɩ sʊɔr Nãaŋmɩn. Ɩ̃sʊɔ ɩn Farasee nɩrɛ, ka a ãsʊɔ mɩ ɩ lõpodiere. ¹¹Ka a Farasee nɩrɛ ’lɔ ir ara, tɩ sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn ’yɛrɛ nɩ, ‘Nãaŋmɩn n puor fʊn yãan, nɩ ɩn ba kaara a nɩbɛ bamɩne kaar ɛ, nɩfarba, tʊ̃dɛtʊ̃nbɔ, sɛ̃sɛ̃nbɛ, bɩɩ a lõpodiere nyã kaar gba ɛ. ¹²Maa ’lɔ, n ma gal kɔ̃ gbɛɛ ayi daa jaa pɔ, n bonsɩ pie jaa pɔ, n ma ir naa a bʊ̃’yen.’ ¹³Tɩchɛ ka a lõpodiere ’lɔ mɩ ara tɛɛr jaa na wʊ ’wor nuur, waa ’la dʊɔ kaa saaju ɛ, tɩ na wʊ ’yɛr, ‘Nãaŋmɩn kaa n nɩbaal, yelbe-ɩrɛ lɛ n ɩ.’ ¹⁴A lõpodiere nyã yele tor naa a Nãaŋmɩn sɛ̃, ka wʊ lɩɛb kul gar, a Farasee nɩrɛ ’lɔ. Bojũu nɩrɛ jaa na ’mɔɔrɔ wʊ mãɛ saaju, Nãaŋmɩn na siir wʊ naa, tɩ nɩrɛ nyã mɩ na siir a wʊ mãɛ, Nãaŋmɩn na ’mɔɔ wʊn saaju.”

¹⁵Nɩbɛ dɔ̃ɔ waara nɩ bibibil a Yesu sɛ̃ ɩka wʊ sɩɩr ba, ka a poturbo na nyɛ a lɛ na ba mĩi ’yɔ̃ɔ ba. ¹⁶Tɩchɛ ka a Yesu bʊɔl a bibiir ka ba wa a wʊ sɛ̃, ka wʊ ’yɛr, “Yɩ bar a bibiir sɔr ka ba wa a n sɛ̃, na yɩ ta ŋmaa ba sɔr ɛ, bojũu banyãna taaba lɛ so a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ. ¹⁷Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, ãsʊɔ jaa ba wa de a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ nɩtãa a bibibile nyãna kaar ɛ, wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ kpɛ be ɛ.”

¹⁸A nɩdiere kɔ̃ɔ sʊʊr a Yesu, “Wiwiilsʊ̃, bo lɛ ɩn ɩ naa nyɛ nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ?” ¹⁹Ka a Yesu sʊʊr wʊ, “Bãa ’yɔ̃ɔ lɛ fʊ bʊɔl ma nɩsʊ̃? Nɩrɛ jaa ba ɩ nɩsʊ̃ ka Nãaŋmɩn tɛɛ ba lɛ ɛ. ²⁰Fʊ bɔ̃ɔ naa a Nãaŋmɩn Nɛɛ. Taa sɛ̃nɛ ɛ, taa kʊrɔ nɩrɛ ɛ, taa juro ɛ, taa ŋmaa jir kara ’yɔ̃ɔ nɩrɛ ɛ, na fʊ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a fʊ sãa nɩ a fʊ ma.” (A Yifʊ Gãn 20:12-16)²¹Ka a daba ’yɛr, “A anyãna a jaa lɛ n turo a n bile sɔ̃ɔ wa tãn dɩna.” ²²Yesu na wõ a nɩtɔ̃ ka wʊ ’yɛr kʊ wʊ, “A chɛ fʊn yelbʊ̃’yen, tɩ da a fʊ bonsɩ a jaa, de põ nɔ̃n dẽme ka a fʊ tara bomo be a saaju, tɩ na fʊ pãa wa turo ma.”

²³A daba na wõ a nɩtɔ̃ wʊ pʊɔ sɔ̃ɔ naa, bojũu tara sʊɔ lɛ wʊ ɩ. ²⁴Yesu kaa wʊn tɩ ’yɛr, “An ɩn kpɛ̃ɔ a tara sʊɔ na kpɛ Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ. ²⁵Sɩrɛ jaa lɛ, an ɩn kɔ̃mɔ̃kɔ̃mɔ̃ nyɔɔma na kpɛ kparpĩi bɔɔ pɔ, gar tara sʊɔ na kpɛ Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.”

²⁶Ka a bala na wõ a nɩtɔ̃ sʊʊr a Yesu, “An lɛ na pãa nyɛ faafʊ?” ²⁷Ka a Yesu ’yɛr, “Ala na ɩ tuo nɩrɛ sɛ̃, Nãaŋmɩn sɛ̃ yele jaa ba ɩ tuo ɛ.” ²⁸A Pita ’yɛr kʊ wʊ, “Sɩn bar bonsɩ a jaa, tɩ wa turo fʊ.” ²⁹Ka a Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, nɩrɛ na bar a wʊ yir, bɩɩ pɔɔ, bɩɩ yɛɛr, bɩɩ a wʊ sãa naa ma, bɩɩ bibiir a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ jũu, ³⁰wʊn nyɛn dɔɔl taa a dɩna nɩ daar kɔ̃ɔ na wa lɔɔn nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ.”

³¹Yesu tɔɔn a Pie nɩ Ayi yin chɛ̃chɛ̃ɛ, tɩ ’yɛr kʊ ba, “Sɩ ben duoro a Jerusalɛm, ala a jaa a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na sɛb ’yɛr a maa Nɩsaal Bie ’yɛr, an tɩ ɩ naa. ³²Ban tɩ nyɔɔ man kʊ a nɩbɛ bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ba la ma, tʊrɔ ma, na ba chɩr nataar ’yɔ̃ɔ ma, na ba ge ma, tɩ kʊ ma. ³³Ka a ber ata daar ka n ir ɩ vʊr go.” ³⁴A poturbo ba bɔ̃ɔ a anyãna wʊn ’yɛr par bãlãa jaa ɛ. A liin ba jaa, baa bɔ̃ɔ a ala wʊn ’yɛrɛ ɛ.

³⁵Yesu na wa gbʊrɔ a Jeriko, jɔ̃ɔ jɛ̃n be a sɔr kõkoor na wʊ sʊɔrɔ. ³⁶Wʊn wa wõ a nɩyɔɔ na chiine tala, a wʊ sʊrɔ, ɩka bo lɛ ɩrɛ. ³⁷Ka ba ’yɛr kʊ wʊ, “Yesu na yi Najaretɩ lɛ tala.” ³⁸A wʊ gboolo, “Yesu, David Bidaba, kaa a n nɩbaal.” ³⁹Ka a bala na de a nie tãn wʊ ’yɛrɛ pɔɔ a nɛɛ, tɩchɛ ka wʊ chɛnɛ gboolo bʊɔlɔ, “Yesu, David Bidaba, kaa n nɩbaal.”

⁴⁰Ka Yesu tɛɛ ara tɩ ’yɛr ɩka ba tara a daba waan. Lɛ a jɔ̃ɔ na wa gbʊr a Yesu ka wʊ sʊʊr wʊ, ⁴¹“Bo lɛ fʊ bʊɔrɔ ɩka n ɩ kʊ fʊ?” Ka a jɔ̃ɔ ’yɛr, “N Soro n bʊɔrɔ naa ɩka n nyɛrɛ.” ⁴²Ka a Yesu ’yɛr, “Nyɛrɛ a fʊ sɔɔfʊ sa fʊ naa.” ⁴³Ajienaa ka a ɩ wʊ nyɛrɛ naa, na wʊ dãna Nãaŋmɩn turo nɩ a Yesu. A nɩbɛ ba jaa na wa nyɛ a lɛ, ba mɩ dãna naa a Nãaŋmɩn.

¹Yesu kpɛ̃n a Jeriko tẽe pɔ tala. ²Ka a daba kɔ̃ɔ be be ban bʊɔlɔ Jakiyas, ’lɔ lɛ ɩ a lõpodierbe nɩkpɛ̃ɛ na wʊ ɩ tara sʊɔ. ³Wʊ bʊɔrɔ naa ɩka wʊ nyɛ Yesu nɩ nɩbir, tɩchɛ ka a nɩbɛ waa, a wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ nyɛ wʊ ɛ, bojũu nɩŋmaa lɛ wʊ ɩ. ⁴Be lɛ wʊ de nie jo chen tɩ do kɔ̃kɔ̃ɔ tɩɛ ju ɩka wʊ nyɛ a Yesu an ɩ a be lɛ wʊ tu tala.

⁵Yesu na wa ta a tɩɛ pĩlem, wʊ dʊɔn bʊɔl wʊ, “Jakiyas wa suu fɔɔ, a fʊ yir lɛ ɩn gã dɩna.” ⁶Ka a Jakiyas suu fɔɔ jaa na wʊ tuor de a Yesu nɩ pʊpɛl. ⁷A nɩbɛ ba jaa nyɛn a lɛ na ba piel hũhũnõ ’yɛrɛ, “Wʊ ben na tɩ kpɛ a yelbe-ɩrɛ nyãna sãan.” ⁸Tɩchɛ ka a Jakiyas ir ara tɩ ’yɛr kʊ a Yesu, “Nyɛ n Soro, ɩn põ naa a n bʊ̃tarsɩ ŋmaa, naa kʊ a nɔ̃n dẽme, ala ɩ n mɩ fɔl nɩrɛ jaa bon, ɩn yab a lɛ dɔɔl gbɛɛ anaar.” ⁹A Yesu ’yɛr kʊ wʊ, “Dɩna faafʊ wan a yir nyã pɔ, bojũu a daba nyã mɩ ɩn a Abraham bie. ¹⁰Bojũu a maa Nɩsaal Bie wa naa ɩka n wa bɔ na n faa a bala na bɔr.”

¹¹Ban chɛlɛ a anyãna ka wʊ lɔb sʊkpa kʊ ba, bojũu ba gbʊrɔ naa a Jerusalɛm ka nɩbɛ tɩɛr ɩka a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ na tɔɔn daa yi ajienaa. ¹²Wʊ ’yɛr kʊ ba, “Nãbie ãsʊɔ lɛ ir na chen a tẽtɛɛr ãsʊɔ ka ba tɩ su wʊ nãa, ka wʊ lɩɛb wa. ¹³Na wʊ bʊɔl a wʊ gbãgbaar pie na wʊ de a sɛlbie pie na wʊ kʊ ba tɩ ’yɛr, ‘Yɩ de a libie anyãna tʊ̃nɔ̃ nɩ, wa tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ ɩn na lɩɛb wa.’ ¹⁴Tɩchɛ ka a wʊ tẽe dẽme ’laar wʊ, ir nɩbɛ tʊ̃ wʊn chen baar ka ba tɩ ’yɛr ɩka, ‘Baa bʊɔrɔ a daba nyã ɩka wʊ wa ɩ a ba nãa ɛ.’

¹⁵“Wʊ din a nãa na wʊ lɩɛb wa a wʊ tẽe, wʊ wa tʊ̃n bʊɔl a wʊ gbãgbaar bala wʊn kʊ a libie ka ba wa a wʊ sʊʊr kaa a lɛ ban tʊ̃n a libie. ¹⁶A ’lɔ na de nie wa ’yɛr naa, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, a fʊ libir dɔɔn pie dɔɔl.’ ¹⁷Ka a nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr, ‘Fʊ maal vɩla fʊn ben tara yelmãɛ nɩ a bʊ̃bile nyã, ɩn vɛ̃ naa ka fʊ kaara tẽn pie.’ ¹⁸A ayi sʊɔ wa ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, a fʊ libir mɩ dɔɔn anũu dɔɔl.’ ¹⁹Ka a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr, ‘Mɩ kaara tẽn anũu.’

²⁰“Ka ata sʊɔ mɩ wa ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ nyɛ a fʊ libir ɩn lũ ’yɔ̃ɔ fɔbaa pɔ bin. ²¹N joro fʊn dãbãɛ, bojũu a fʊ yele kpɛ̃mɛ naa. Fʊ ma den a jie ’lɔ fʊn ba bin ɛ, na fʊ ŋma a jie ’lɔ fʊn ba bʊr ɛ.’ ²²Ka a wʊ nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr, ‘A fʊ nɛɛ ’yɛrbie lɛ ɩn de tɔɔr a fʊ ’yɛr, gbãgbadɛɛr lɛ fʊ ɩ. Fʊ̃ʊ mãɛ bɔ̃ɔn naa ɩka a n yele kpɛ̃mɛ naa, ma de a be ɩn ba bin ɛ, na n ma ŋmara a jie ’lɔ ɩn ba bʊr ɛ. ²³Bo lɛ so ka faa de a n libir tɩ ’yɔ̃ɔ a be a libie binfʊ jie ɛ, ɩn ben ta wa, n kʊ̃ naa de ka bon dɔɔl ɛ?’ ²⁴Tɩ pãa ’yɛr kʊ a bala na ara a be, ‘Yɩ faa a libir ’lɔ a wʊ sɛ̃, na yɩ kʊ a ’lɔ na tara a libie pie.’ ²⁵Ka ba ’yɛr, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, pie lɛ wʊ tara.’ ²⁶Wʊ ’yɛr naa, ‘N ’yɛrɛ yɩ naa ɩka nɩrɛ ’lɔ na tara wʊn lɛ nyɛn dɔɔl, tɩchɛ nɩrɛ ’lɔ na ba tara ɛ, tɩ tara bãlãa ban den a bãlãa ala. ²⁷Tɩchɛ a n dɔ̃dẽme bala na ba bʊɔrɔ ma ɩka n ɩ a ba nãa ɛ, yɩ nyɔɔr ba waan wa kʊ a ka a n niem.’ ” ²⁸Yesu na ’yɛr a anyãna baar wʊ de ban nie ka ba duoro a Jerusalɛm.

²⁹A lɛ wʊn wa gbʊrɔ a Betefagɩ nɩ a Betanɩ, tɔ̃ɔ ben be ka ba bʊɔlɔ Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ, wʊ tʊ̃ naa a wʊ poturbo ayi tɩ ’yɛr kʊ ba. ³⁰“Yɩ chen a tẽbile ’lɔ a yɩ niem, yɩn wa kpɩɛrɛ a tẽe pɔ yɩn nyɛn bʊ̃pɔlbile ban lũ, baa do wʊ jaa sɛrɛ ɛ, yɩ for wʊ waan. ³¹Ala ɩ nɩrɛ wa sʊʊr yɩ naa, ‘Ŋmɩnɛ a yɩ foro a bʊ̃pɔlbile?’ Yɩ ’yɛr wʊ, ‘A sɩ Soro lɛ bʊɔrɔ wʊ.’ ” ³²A bala wʊn tʊ̃ chen tɩ nyɛ a lɛ nɛ wʊn ’yɛr ba. ³³Ban wa foro a bʊ̃pɔlbile, a bʊ̃pɔlbile dẽme sʊʊr ba naa, “Ŋmɩnɛ a yɩ foro a bʊ̃pɔlbile?” ³⁴A ba ’yɛr, “A sɩ Soro lɛ bʊɔrɔ wʊ.” ³⁵Ba waan naa a bʊ̃pɔlbile wa kʊ a Yesu, na ba ’yɩɛr a ba fɔɔr dɔɔl a bʊ̃pɔlbile ju, tɩ nyɔɔ a Yesu ka wʊ do jãnɛ. ³⁶A lɛ wʊn chiine, lɛ mɩ lɛ a nɩbɛ ’yɩɛrɛ a fɔɔr den a sɔr.

³⁷Wʊn chen wa gbʊrɔ a jie a sɔr na suu a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ ju, a nɩyɔɔ bala na turo wʊ piel chɩlɛ nɩ nɛkpɛ̃ɛ na ba pɛɛrɛ Nãaŋmɩn a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ala a jaa ban nyɛ jũu. ³⁸“Nãaŋmɩn wʊ sʊ̃ʊ a nãa ’lɔ wʊn tʊ̃! (Yiel Gãn 118:26) Nyã’maar ben a saaju, ka a tɩɩr be a saaju jaa saaju.” ³⁹Ka a Faraseemɩne na be a nɩyɔɔ bala pɔ, ’yɛr kʊ a Yesu, “Wiwile tãn a fʊ poturbo a ba bar a gɔ̃n.” ⁴⁰A Yesu ’yɛr kʊ ba, “Ala ɩ ba bar a gɔ̃n, kʊsɩbɛ na pɔɔrɔ naa gɔ̃mɔ̃.”

⁴¹Yesu na wa tara a Jerusalɛm na wʊ nyɛ a tẽe wʊ kõn kʊ wʊ, ⁴²tɩ ’yɛr, “Ala ɩ a fʊ̃ʊ, fʊ̃ʊ gba ta bɔ̃ɔ a bon ’lɔ a dɩna bɩbir nɩ taa waan nyã’maar, tɩchɛ a sɔɔl naa a fʊ sɛ̃. ⁴³A bɩbir na wa vɩɛ yɩ naa, ka a yɩ dɔ̃dẽme wa jilʊ̃ yɩ gʊɔr gʊɔr a jie wʊ jaa. ⁴⁴Ban nɛb yɩn ŋmɛr nɩ a yɩ bibiir nɩ a yɩ tẽe ba kʊ̃ wa bar kʊsɩr ka wʊ dɔɔl wʊ tɔ ju ɛ, bojũu yaa tɩɛr tɔ a sɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn na waara a yɩ sɛ̃ ɛ.”

⁴⁵Wʊ pãa tɩ kpɛ naa a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ na wʊ piel dire a bala na daara bara. ⁴⁶Na wʊ ’yɛr kʊ ba, “A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘A n yir na ɩ naa a puorfʊ jie,’ (Isaiya 56:7) tɩchɛ ka a yɩn maal wʊ a ‘nãnyisɩ sɔɔlfʊ jie.’ ” (Jeremiya 7:11)⁴⁷Bɩbir jaa lɛ wʊ wile ba be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir, tɩchɛ ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe nɩ a nɩbɛrɛ bʊɔrɔ a wʊ kʊfʊ. ⁴⁸Tɩchɛ baa bɔ̃ɔ lɛ ban na ɩ ɛ, bojũu nɩbɛ ba jaa ’yɔ̃ɔn toor chɛlɛ a wʊ ’yɛr.

¹A bɩbir ãsʊɔ Yesu ben a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, wile a nɩbɛ ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr nʊ̃ɔ kʊrɔ ba. Ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe nɩ a nɩbɛrɛ wa a wʊ sɛ̃. ²Na ba sʊʊr wʊ, “’Yɛr kʊ sɩ a jie fʊn nyɛ a sɔr maala nɩ a anyãna, an kʊ fʊ a sɔr nyã?” ³Ka a Yesu mɩ ’yɛr, “N tara na sʊʊrfʊ na sʊʊr yɩ. ⁴A Jɔɔn na dɔ̃ɔ suoro a nɩbɛ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ an lɛ ’yɔ̃ɔ wʊ, Nãaŋmɩn lɛ ’yɔ̃ɔ bɩɩ nɩrɛ lɛ ’yɔ̃ɔ wʊ?” ⁵A ba lɩɛb guor taa ’yɛrɛ, “Ala ɩ sɩ ben ’yɛr ɩka Nãaŋmɩn lɛ ’yɔ̃ɔ wʊ, wʊn lɩɛb sʊʊr sɩ, ŋmɩnɛ a saa sɔɔ de wʊ ɛ? ⁶Tɩchɛ sɩn mɩ ’yɛr ɩka nɩrɛ lɛ ’yɔ̃ɔ wʊ, a nɩbɛ ba jaa na lɔb sɩn nɩ kʊsɩbɛ, bojũu ba jaa sɔɔn de ɩka Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ lɛ wʊ ɩ.” ⁷Be lɛ a ba ’yɛr, “Saa bɔ̃ɔ a jie an yi ɛ.” ⁸A Yesu mɩ ’yɛr kʊ ba, “N mɩ kʊ̃ ’yɛr kʊ yɩ a jie ɩn nyɛ a sɔr maala nɩ a anyãna ɛ.”

⁹Yesu chɛnɛ na ’yɛrɛ nɩ a nɩbɛ na wʊ lɔb a sʊkpa nyã kʊ ba, “Daba lɛ bʊr a tɩwɔ̃nsɩ de kʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ a ba kaara, tɩ yɔ chen tɛɛr na wʊ tɩ kor be jaa. ¹⁰Ka a tɩɩr wɔ̃mɔ̃ mʊɔfʊ sɔ̃ɔ wa ta ka wʊ ir a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ãsʊɔ tʊ̃ a bala na kaara wʊ a puo ka ba pɔr a wɔ̃mɔ̃ amɩne tɩr. Tɩchɛ ka a nɩbɛ bala ŋme wʊ bar ka wʊ kul nũjaal. ¹¹Ka wʊ lɛ tʊ̃ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ãsʊɔ go, tɩchɛ a ’lɔ mɩ ba lɛ ŋme ŋme naa tɩ tu tu wʊ bar, ka wʊ mɩ lɩɛb kul a nũjaala. ¹²Ka wʊ lɛ maal tʊ̃ a ata sʊɔ ka ba ŋme a ’lɔ ’yɔ̃ɔ baal ’mɔɔ lɔb bar a yõo.

¹³“A puo sʊɔ pãa ’yɛr, ‘Ŋmɩnɛ lɛ ɩn ɩ? Ɩn tʊ̃n a n bidanʊ̃naa amɩne sɛ̃ ban jo wʊn vĩ.’ ¹⁴Tɩchɛ a tʊ̃tʊ̃nbɔ na wa nyɛ a bidaba na waara a ba guor taa ’yɛr, ‘Nyã lɛ ɩ a bʊ̃dire, yɩ ɩ a sɩ kʊ wʊ bar tɩ de a bonsɩ.’ ¹⁵Na ba nyɔɔ wʊ vu yin a puo kõkoor na ba tɩ kʊ wʊ. Bo lɛ a puo sʊɔ na wa ɩ a nɩbɛ banyãna? ¹⁶Wʊn wa kʊ naa a nɩbɛ banyãna bar, tɩ de a puo kʊ nɩyor.” Lɛ a nɩbɛ na wa wõ a ’yɛrbir nyã a ba ’yɛr, “A kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a lɛ ɛ.”

¹⁷Ka a Yesu kaa ba a lɛ a tãɩɩ tɩ sʊʊr, “Ala ɩ a kʊ̃ ɩ a lɛ ɛ, a par nɩ bo an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘A kʊsɩr ’lɔ a mɩmɩɛrbɛ na tɔr lɛ ɩ a kʊsɩr ju?’ (Yiel Gãn 118:22)¹⁸Ɩ̃sʊɔ jaa wa lo a kʊsɩr nyã ju na kar kara, tɩchɛ ’lɔ mɩ wa lo dib ãsʊɔ wʊn pʊrpʊr wʊ naa.” ¹⁹Ka a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe nɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ kaara sɔr ’lɔ ban na tu nyɔɔ wʊ fɔɔ, bojũu ba bɔ̃ɔn naa ɩka bala lɛ wʊ lɔb a sʊkpa gbɛb, tɩchɛ na ba joro a nɩbɛ dãbãɛ.

²⁰Ba jʊrɔ naa Yesu, na ba ir nɩbɛ tʊ̃ ka ba tɩ maala fɩka nɩsʊ̃n tɩ jʊrɔ wʊ. Ba bʊɔrɔ naa ɩka ba wõ a wʊ nɛɛ ’yɛrbie de nyɔɔn wʊ ’yɔ̃ɔ kpɛ̃ɔ sʊɔ nũu pɔ, na ɩ a paal nɩkpɛ̃ɛ. ²¹A nɛbɛr nɩbɛ banyãna sʊʊr wʊ naa, “Wiwile sɩ bɔ̃ɔ naa ɩka fʊ ma ’yɛr naa na fʊ wiil a lɛ na tor, faa ’yɔ̃ɔnɔ̃ nɩbɛ gar taa ɛ, tɩchɛ na fʊ wile a nɩbɛ Nãaŋmɩn sɔr nɩ yelmãɛ. ²²Sɔr ben be a sɩn yab a lõpo kʊ a Nãkpɛ̃ɛ Siisa bɩɩ sɔr ba be be ɛ?” ²³Yesu nyɛn a ba yɛ̃ na wʊ ’yɛr kʊ ba, ²⁴“Yɩ wiil ma a libikur. An ju ŋmaa nɩ a wʊ yuor lɛ be be?” ²⁵A ba ’yɛr, “A Nãkpɛ̃ɛ Siisa lɛ.” A wʊ ’yɛr kʊ ba. “Yɩ kʊ a Nãkpɛ̃ɛ Siisa a ala na ɩ a Nãkpɛ̃ɛ Siisa bon na yɩ mɩ de a ala na ɩ a Nãaŋmɩn bon mɩ kʊ a Nãaŋmɩn.” ²⁶Ba bɛr wʊn a nɛɛ faa a anyãna wʊn ’yɛr a chãsara, ka nɛɛr ’maa ba nɩ a ’yɛr nyãna wʊn ’yɛr, a ba ɩ gbulo gbulo.

²⁷A Saduseemɩne na ’yɛr ɩka a kũu pɔ irfʊ ba be be ɛ, bamɩne wan a Yesu sɛ̃ wa sʊʊr wʊ. ²⁸“Wiwile, Mosesɩ sɛb ’yɔ̃ɔ a wʊ gãn pɔ kʊ sɩ ɩka, ala ɩ daba kul pɔɔ na wʊ wa kpi, tɩchɛ ka a pɔɔ ba dɔɔ bie ɛ, a yɛbɛ wʊ de a pɔɔ kʊɔr kul na wʊ dɔɔ bie kʊ a yɛbɛ. ²⁹Yɛɛr ayopõi lɛ dɔ̃ɔ be be, ka a ba kpɛ̃ɛ kul pɔɔ na wʊ kpi, tɩ baa dɔɔ bie ɛ. ³⁰Ka a wʊ turo ³¹nɩ a ata sʊɔ mɩ kul a pɔɔ, tɩ kpi, lɛ a yɛɛr ayopõi bala mɩ, kul a pɔɔ tɩ kpi baa dɔɔ bie ɛ. ³²A baaraa jaa ka a pɔɔ mɩ kpi. ³³An be a lɛ, bala wa ir a kũu pɔ, buor sʊɔ pɔɔ lɛ wʊn ɩ, an ɩ ba jaa ayopõi kul wʊ naa?”

³⁴A Yesu ’yɛr kʊ ba, “Nɩbɛ na be ka a wɛr pɔ, kulo nɩ taa. ³⁵Tɩchɛ a bala na sɛɛn na ir a kũu pɔ a bɩbir ’lɔ, bala ba kulo taa ɛ. ³⁶Bala kʊ̃ lɛ kpi go ɛ, nɩtãa lɛ a malakasɩ na ba kpire ɛ. Ba ɩ naa Nãaŋmɩn bibiir an ɩ bala lɛ ɩ a kũu pɔ irfʊ bibiir. ³⁷A kũu pɔ irfʊ, Mosesɩ mɩ wiil sɩ naa ɩka a ɩn yelmãɛ a lɛ wʊn sɛb a wʊ gãn pɔ, a Nãaŋmɩn na ’yɛrɛ nɩ wʊ a tɩbile na ’lɩrɛ a bũu, ka wʊ sɛb ɩka Nãaŋmɩn bʊɔl wʊ mãɛ, Abraham, Isaakɩ nɩ a Jekɔb Nãaŋmɩn. (A Yifʊ Gãn 3:6)³⁸Waa ɩ kũn Nãaŋmɩn ɛ, tɩchɛ wʊ ɩn a vʊɛ Nãaŋmɩn a wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ ba jaa ɩ vʊɛ.”

³⁹Ka a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe bamɩne ’yɛr, “Wiwile, fʊ ’yɛr vɩla.” ⁴⁰Nɩrɛ jaa ba lɛ ’la sʊʊr wʊ go ɛ.

⁴¹Yesu pãa sʊʊr ba naa, “Ŋmɩnɛ lɛ a ɩ ka a nɩbɛ ’yɛrɛ ɩka a Kɩrɩsɩto ɩn a Nãa David Bidaba? ⁴²A Nãa David mãɛ ’yɛr a wʊ yiel gãn pɔ, ‘A n Soro Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ a n Soro nyã wʊn ir, “Jãnɛ a n nũsʊ̃ɔ jie, ⁴³ka n wa de a fʊ dɔ̃dẽme bin a fʊ gbɛɛ pĩlem.” ’ (Yiel Gãn 110:1)⁴⁴A Nãa David bʊɔl wʊ naa a wʊ Soro, ŋmɩnɛ wʊn lɛ ɩrɛ wa ɩ a wʊ bie?”

⁴⁵A nɩbɛ na chɛlɛ a lɛ wʊn ’yɛrɛ, ka Yesu ’yɛr kʊ a poturbo. ⁴⁶“Yɩ gu yɩ mãɛ a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe ’yɔ̃ɔ. Ba nʊ̃ naa fuu vɛɛsɩ sufʊ, na ba nʊ̃ ɩka ba puoro ba a dar pɔ. A ba lɔ̃ɔfʊ yie a niem lɛ ba ma jãnɛ na ba jãnɛ a jibɛrɛ jie bala wa lɔ̃ɔ dire. ⁴⁷Bala lɛ ma fɔlɔ a pɔɔ kɔɛ yie na ba ma sʊɔr Nãaŋmɩn kor bʊɔrɔ ɩka a nɩbɛ ba kaara ba. Ban nyɛn ge dɛɛr.”

¹Yesu dʊɔn kaa nyɛ a tara dẽme na ’yɔ̃ɔnɔ̃ a ba libie be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir. ²Wʊ nyɛn pɔɔ kʊɔr nɔ̃ɔ sʊɔ mɩ na ’yɔ̃ɔ kobsɩ ayi. ³A Yesu ’yɛr kʊ ba, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka a pɔɔ kʊɔr nɔ̃ɔ sʊɔ nyã ’yɔ̃ɔn gar ba jaa. ⁴A nɩbɛ banyãna ma ir ’yɔ̃ɔ tɩ chɛ a libie amɩne, tɩchɛ a pɔɔ nyã bon jaa wʊn tara lɛ wʊ de ’yɔ̃ɔ.”

⁵A Yesu poturbo bamɩne ’yɛrɛ na a lɛ ban maal a Nãaŋmɩn puorfʊ yir nɩ a kʊsɩr vɩɛlsɩ, nɩ a kʊfʊsɩ ban kʊ Nãaŋmɩn. Tɩchɛ ka Yesu ’yɛr kʊ ba, ⁶“A kʊsɩbɛ anyãna yɩn nyɛ a kana, sɔ̃ɔ waara naa, ãsʊɔ jaa kʊ̃ dɔɔl a wʊ tɔ ju ɛ, a jaa na wɛl gã tẽe.” ⁷Ka ba sʊʊr wʊ, “Wiwile, dabor lɛ an ɩ? Bo lɛ na ɩ a jãnɛ ala wa bʊɔrɔ a ɩfʊ?”

⁸A wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ gu yɩ mãɛ ka nɩrɛ taa bɛl yɩ ɛ. Bojũu nɩyɔɔ lɛ na de a n yuor waan wa ’yɛrɛ ɩka, ‘Maa lɛ ba ɩ,’ ka a ɩ, ‘Sɔ̃ɔ gbʊr naa.’ Yɩ taa turo ba ɛ. ⁹Yɩn wa wõ jɛɛr nɩ faa taa, yɩ ta vɛ̃ ka dãbãɛ kpɛ yɩ ɛ. A anyãna lɛ na de nie wa, tɩchɛ a ba ɩ a baarfʊ lɛ ɛ.” ¹⁰Tɩ pãa ’yɛr kʊ ba, “Nɩbɛ na ir tɩ jɛɛr nɩ a tẽe ãsʊɔ nɩbɛ, ka a nãmɩne mɩ ir jɛɛrɛ taa. ¹¹A tẽe na mɩr naa a jie wʊ jaa ka a kɔ̃ lo ka a baal dɛbɛ de jiir a jaa ka a dãbãɛ nɩ jãnɛ yi saaju.

¹²“Sɛrɛ tɩchɛ ka anyãna na wa ɩ ban ge yɩ naa, na ba nyɔɔr yɩ chiin a lɔ̃ɔfʊ jiir na ba fɩr yɩ chiin tɩ pɔɔ. Ban fɩr yɩn chiin a nãmɩne yie nɩ a paal nɩbɛrɛ jie a n yuor jũu. ¹³A anyãna na kʊ yɩn sɔr ka yɩ di a n dãasɩɛ kʊ ba. ¹⁴Tɩchɛ yɩ ta ɩ ka a ɩ yɩ tɩɛrɛ a lɛ yɩn na tɩ ’yɛr faa yɩ mãɛ ɛ. ¹⁵Bojũu maa lɛ na kʊ yɩ a ’yɛr nɩ a yɛ̃ ka a yɩ sãma dẽme kʊ̃ tʊ̃ɔ nyɛ jie chɩɩr yɩ ɛ. ¹⁶A yɩ sãamɩne nɩ a yɩ mamɩne, yɛɛr nɩ a yɩ bal nɩbɛ nɩ a yɩ barmɩne na gar ’yɔ̃ɔ yɩ ka ba kʊ a yɩ bamɩne. ¹⁷Nɩbɛ ba jaa na ’laar yɩ naa a maa jũu. ¹⁸Tɩchɛ a yɩ jukɔɔlbir kʊ̃ wa wɛ ɛ. ¹⁹Yɩn chɛnɛ sɔɔ Nãaŋmɩn nɩ yelmãɛ yɩn faan yɩ mãɛ.

²⁰“Yɩn wa nyɛ a sojasɩ a ba wa ŋmaa jilʊ̃ a Jerusalɛm, yɩ bɔ̃ɔ ɩka a wʊ wɛlfʊ gbʊr jaa yɛ̃yɛ̃. ²¹Ka a bala na pãa be a Judiya ba joro duoro a tɔ̃n jur. A bala mɩ na be a a Jerusalɛm tẽe pɔ, yɩ joro yire, ka a bala mɩ na be a tẽe kõkoor ba ta lɛ kpɛ a tẽe pɔ go ɛ. ²²A sɔ̃ɔ nyãna lɛ a Nãaŋmɩn na kpãa a Isɩral nɩbɛ, a kpãafʊ nyã na ɩn a lɛ ban sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ. ²³A bɩbir nyã na ɩn wõm kʊ a pɔɔ pʊʊr nɩ a bipɩlɛ dẽme, dɔɔyɛ kpɛ̃ɛ na ben a wɛr pɔ, bojũu Nãaŋmɩn suur lɛ dire a wʊ nɩbɛ. ²⁴Sɔkpɛ̃ɛ lɛ ban kʊn ba, tɩ nyɔɔr ba nɩpɔɔrsɩ kaar kʊ a paalsɩ. Ka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ na nɛɛrɛ naa a Jerusalɛm wa tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a Nãaŋmɩn na ’yɔ̃ɔ kʊ ba.

²⁵“Yɩn nyɛn jãnsɩ a mɔ̃tɔ̃ɔ pɔ, ŋmɛra pɔ nɩ a ŋmɛrbie pɔ. Tuo na pɔɔn nɩbʊrɔ jaa na be ka wɛr ju, ka dãbãɛ kpɛ a nɩbɛ, a man kpɛ̃ɛ kʊ̃ɔ na kara na a ɔɔrɔ. ²⁶Dãbãɛ nyã na vɛ̃ naa ka a nɩbɛ pɛl, bojũu ba bɔ̃ɔn naa a dɔɔyɛ nyã na waara a wɛr pɔ, a saaju bomo a jaa na dɔ̃ɔnɔ̃ naa. ²⁷A daar ’lɔ̃nɔ̃ lɛ ban nyɛ a maa Nɩsaal Bie na yi a julõjuur pɔ, waara nɩ a kpɛ̃ɔ nɩ a tɩɩr kpɛ̃ɛ. ²⁸A yele anyãna wa ɩrɛ, yɩ ir ara tɩ jɛɛr a yɩ jur, bojũu a yɩ faafʊ gbʊrɔ naa.”

²⁹Sʊkpa nyã lɛ a Yesu lɔb kʊ ba, na wa ’yɛr, “Yɩ kaa a pɔlpɔl tɩɛ nɩ a tɩɩr a jaa. ³⁰Yɩn wa nyɛ ka a tʊɔrɔ a vaar yɩ ma bɔ̃ɔn naa ɩka tʊl tara naa. ³¹A lɛ mɩ lɛ, yɩn wa nyɛ a yelsɩ anyãna ka a ɩrɛ, yɩ bɔ̃ɔn ɩka a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ gbʊr naa.

³²“Yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka nɩsaal jaa kʊ̃ kpi baar ɛ, tɩchɛ ka a yelsɩ anyãna ɩ ɛ. ³³A saaju nɩ a tẽe, a jaa na wa baaraa, tɩchɛ a maa ’yɛrbie kʊ̃ wa baar ɛ.

³⁴“Yɩ guro yɩ mãɛ, ka a yɩ nyãa taa pɔɔ ɛ, nɩ dãa kuolfʊ nɩ a ãgãn nyã bʊ̃bʊɔrsɩ ka a bɩbir nyã taa wa dũu yɩ fɩka chɛbaa na tɛb ɛ. ³⁵Bojũu a lɛ na ɩ ɩn na wa, pɔɔn nɩrɛ jaa na be ka a wɛr nyã pɔ. ³⁶Yɩ kaara na yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn, na yɩ tʊ̃ɔ jo yi a ala a jaa na wa wa ɩ pɔ, na yɩn tʊ̃ɔ ara a maa Nɩsaal Bie niem.”

³⁷A Yesu ma wile naa a nɩbɛ be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir, tɩchɛ ka a tãsɔɔ ka wʊ ma do a tɔ̃ɔ ’lɔ ban bʊɔlɔ a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ tɩ gã a be. ³⁸Ka a nɩbɛ ma chɛnɛ ŋmaa ir a bibio wa be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ɩka ba wa chɛl a wʊ ’yɛr.

¹A Paanʊ̃kõo Lɔ̃ɔfʊ ban bʊɔlɔ a Gõl Bar Difʊ gbʊrɔ naa. ²Ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe bʊɔrɔ sɔr ’lɔ ban na tu nyɔɔ a Yesu jaa jom, bojũu ba joro naa a nɩbɛ dãbãɛ. ³Ka a Satan pãa kpɛ a Judas na yi a Isɩkariyot na ɩ a nɩtʊ̃nsɩ pie nɩ ayi ãsʊɔ. ⁴Wʊ ir chen a bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir gugurbo sɛ̃, ka ba tɩ man taa lɛ wʊn na ɩ, ka ba nyɔɔ a Yesu. ⁵Ba pʊɔ pɛl naa ka ba sɔɔ ɩka ban kʊ wʊ naa libie. ⁶Judas sɔɔ naa na wʊ kaara bʊɔrɔ sɔr ’lɔ wʊn na nyɔɔ a Yesu kʊ ba ka a nɩyɔɔ ba be be ɛ.

⁷A Paanʊ̃kõo bɩbir vɩɛ naa, ka ban kʊ a Gõl Bar Difʊ pɛr. ⁸Yesu tʊ̃n a Pita nɩ Jɔɔn na wʊ ’yɛr, “Yɩ chen tɩ chɔɔr jie ka sɩ chen tɩ di a Gõl Bar Difʊ.” ⁹Ka ba sʊʊr wʊ, “Nyɩnɛ lɛ fʊ bʊɔrɔ ɩka sɩ chen tɩ chɔɔr?” ¹⁰A wʊ ’yɛr, “Yɩn wa tɩ kpɛ a tẽe pɔ, yɩn tuor daba na tuo kʊ̃ɔ nɩ yuor yɩ turo wʊ tɩ kpɛ̃n a yir ’lɔ pɔ wʊn kpɛ. ¹¹Na yɩ tɩ ’yɛr a yir sʊɔ, a wiwile lɛ ’yɛr ɩka sɩ wa sʊʊr fʊ kaa, ka nyɩnɛ lɛ a sãanba die be, ka ’lɔ naa wʊ poturbo na wa di a Gõl Bar Difʊ? ¹²Wʊn wiil yɩn bɔɔpɩɛ dikpɛ̃ɛ ban chɔɔr yɩ maal a bʊ̃diir a be.” ¹³Ba chen tɩ nyɛ a lɛ nɛ a Yesu na ’yɛr na ba chɔɔr a bʊ̃diir a be.

¹⁴A sɔ̃ɔ na wa ta Yesu nɩ a wʊ nɩtʊ̃nsɩ wa jãnɛ naa a bʊ̃diir par. ¹⁵Be lɛ wʊ ’yɛr kʊ ba, “N bʊɔrɔ na yɔɔ jaa ɩka n ’mataa din yɩ a Gõl Bar nyã bʊ̃diir tɩ na n di a dɔɔyɛ. ¹⁶Bojũu n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka n kʊ̃ lɛ di yaa go ɛ, wa tɩ tãn yele jaa na maal baar a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.” ¹⁷Wʊn wa de a dãa naa ŋmele wʊ puor Nãaŋmɩn yãan tɩ ’yɛr kʊ a wʊ nɩtʊ̃nsɩ, “Yɩ de a anyã nyũ lʊɔr taa. ¹⁸Bojũu n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka n kʊ̃ lɛ nyũ a dãa anyãna go ɛ, tɩ tãn a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ waa daar.”

¹⁹Wʊ lɛ den a paanʊ̃ɔ puor Nãaŋmɩn yãan tɩ na wʊ ŋma de kʊ ba tɩ ’yɛr, “A maa ãgãn lɛ a nyãna ɩn diere kʊrɔ yɩ, yɩ maala a nɩtɔ̃ tɩɛrɛ nɩ ma.” ²⁰Lɛ nɩ wʊ ju lɛ ban wa di baar wʊ den a ŋmele tɩ ’yɛr, “A ŋmele nyã ɩn a nɛtɩr paalaa na ɩ a maa jãɩ na kpaar a yɩ jũu.

²¹“Tɩchɛ a ’lɔ na garʊ ’yɔ̃ɔ ma lɛ n ’mataa dire nɩ a bʊ̃diir. ²²A maa Nɩsaal Bie na chen naa nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na bin, tɩchɛ nɛbier ben a nɩrɛ ’lɔ na garʊ ’yɔ̃ɔ ma.” ²³A ba piel sʊrɔ taa ɩka a ba buor sʊɔ lɛ na pãa tʊ̃ a nɩtɔ̃.

²⁴Ka nɛchɩrɛ mɩ ir a nɩtʊ̃nsɩ pɔ, a ba chɩrɛ taa bʊɔrɔ ɩka ba bɔ̃ɔ buor sʊɔ lɛ na ɩ a ba jaa nɩkpɛ̃ɛ. ²⁵A Yesu ’yɛr kʊ ba, “A bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ nãmɩne ɛ, ma fɩrɛ naa a nɩbɛ, ka a bala mɩ na wile a ba kpãɛn bʊɔlɔ ba mãɛ, nɩsʊ̃nbɔ. ²⁶Tɩchɛ yɩn ’lɔ a ba ɩ lɛ lɛ ɛ, a ’lɔ na ɩ a yɩ kpɛ̃ɛ, ’lɔ lɛ na ɩ a yɩ jaa bibile, a ’lɔ na kaara yɩ, ’lɔ lɛ na tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ yɩ. ²⁷Nɩbuor sʊɔ lɛ ɩ kpɛ̃ɛ, a ’lɔ na jãnɛ a bʊ̃diir par, bɩɩ a ’lɔ na põnõ? A ba ɩ a ’lɔ na jãnɛ a bʊ̃diir par ɛ? Tɩchɛ a maa na ɩ a yɩ nɩkpɛ̃ɛ ben a yɩ sɛ̃, ɩ a yɩ bʊ̃ põnõ.

²⁸“Yɩn lɛ ɩ a nɩbɛ bala na chɛnɛ ara gu ma a n wõm pɔ. ²⁹N kʊ yɩn a nãalʊ̃ʊ nɩtãa lɛ a n Sãa na kʊ ma a nãalʊ̃ʊ. ³⁰Ka maa nɩ yɩn lɔ̃ɔ di tɩ nyũ be a n nãalʊ̃ʊ pɔ, na yɩ jãnɛ a nãa dakɔɔ ju tɔɔrɔ a Isɩral balsɩ pie nɩ ayi ’yɛr.

³¹“Simon, Simon, a Satan sʊɔr sɔr Nãaŋmɩn sɛ̃ ɩka wʊ yɩɛl yɩ chi kaar. ³²Tɩchɛ a fʊ̃ʊ Pita n sʊɔr Nãaŋmɩn kʊ fʊ ɩka, a fʊ sɔɔfʊ ta bʊ̃bʊr ɛ, a fʊ̃ʊ wa lɩɛb puor, fʊ ’yɔ̃ɔ a fʊ taaba ãkpãɛn.” ³³Tɩchɛ ka a Simon ’yɛr, “N Soro, n chɔɔr naa ɩka maa nɩ fʊ̃ʊ lɛ na lɔ̃ɔ kpɛ a pɔɔfʊ die pɔ, na sɩ ’mataa kpi.” ³⁴A Yesu ’yɛr, “A fʊ̃ʊ Pita, sɛrɛ ka a nɔraa kõ a dɩna fʊn chɩɩr gbɛɛ ata ɩka faa bɔ̃ɔ ma ɛ.”

³⁵Be lɛ a Yesu pãa sʊʊr ba, “Ɩn dɔ̃ɔ tʊ̃ yɩ a nũjaala, yaa tara libie ɛ, bɩɩ wʊɔ nɩ nafɔɔr ɛ, yɩ dɔ̃ɔ bɔ bon faa bɩɩ?” A ba ’yɛr ɩka baa bɔ bon jaa faa ɛ. ³⁶A wʊ ’yɛr kʊ ba, “Tɩchɛ pʊ̃pãanyã, fʊ̃ʊ nyã na tara libie de, fʊ̃ʊ nyã mɩ na tara wʊɔ de, fʊ̃ʊ nyã na ba wa tara sɔkpɛ̃ɛ ɛ, de a fʊ fuu da na fʊ dãn a sɔkpɛ̃ɛ. ³⁷A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘Ba sɔr wʊn ’yɔ̃ɔ a tʊ̃dɛbɛ dẽme pɔ.’ (Isaiya 53:12) N ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka maa lɛ ban maal a lɛ nɛ, ɔ̃ɔ, a lɛ ban sɛb a n yele a gbʊrɔ na tafʊ.” ³⁸Ka a poturbo ’yɛr, “Sɩ Soro nyɛ sɔbɛrɛ ayi.” A wʊ ’yɛr, “A sɛɛ naa.”

³⁹Yesu yin duoro a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ ju, nɩtãa lɛ wʊn ma ɩrɛ ka a wʊ poturbo turo wʊ. ⁴⁰Wʊn wa ta a jie wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn na yɩ taa lo a bɛɛr kaa pɔ ɛ.” ⁴¹Wʊ tɔɔn jãa ba bãlãa fɩka kʊsɩr fʊn na lɔb ka wʊ ta, na wʊ gbʊr dumo sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ’yɛrɛ, ⁴²“N Sãa, ala ɩ fʊ bʊɔrɔ naa, de a dɔɔyɛ ŋmele nyãna bar ma, a ɩ a fʊ bɔfʊ a ta ɩ a maa bɔfʊ ɛ.” ⁴³Be lɛ a malaka yi be a saaju wa a wʊ sɛ̃ wa ’yɔ̃ɔ wʊ ãkpɛ̃ɔ. ⁴⁴A nɩbaal na kpɛ wʊ a lɛ, ka wʊ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ jaa ka a nyĩe hãna wʊ loro tẽe fɩka jãɩ. ⁴⁵Wʊn wa ir a Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ jie lɩɛb chen tɩ nyɛ ka a wʊ poturbo gã gur nɩ pʊsɔ̃ɔ. ⁴⁶Ka wʊ sʊʊr ba, “Ŋmɩnɛ a yɩ gã guro? Yɩ ir sʊɔrɔ Nãaŋmɩn na yɩ taa lo a bɛɛr kaa pɔ ɛ.”

⁴⁷Wʊn chɛnɛ ’yɛrɛ a lɛ ka a ɩ a nɩyɔɔ daan sãa, ka a ’lɔ ban bʊɔlɔ a Judas a Pie Nɩ Ayi ãsʊɔ lɛ de ba a nie. Wʊ tɔɔn ta a Yesu puor wʊ. ⁴⁸Tɩchɛ ka a Yesu sʊʊr wʊ, “Judas, fʊ ben de puorfʊ garʊ ’yɔ̃ɔ a maa Nɩsaal Bie?” ⁴⁹Yesu poturbo na nyɛ a lɛ na ɩrɛ ka ba sʊʊr wʊ, “Sɩ Soro, sɩ chɩɛrɛ nɩ a sɔbɛrɛ bɩɩ?” ⁵⁰Ka a ba ãsʊɔ chɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ gbãgbaa nũsʊ̃ɔ toor ŋmaa. ⁵¹Tɩchɛ ka a Yesu ’yɛr, “Yɩ ta lɛ maal a lɛ ɛ.” Tɩ na wʊ sɩɩr a daba toor ka wʊ choo. ⁵²A Yesu pãa sʊʊr a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir gugurbo nɩbɛrɛ nɩ a Juu nɩbɛ nɩdierbe, “A mɔ̃ nɩbier lɛ n ɩ ka yɩ waan sɔbɛrɛ nɩ dakʊrsɩ a n nyɔɔfʊ jie bɩɩ? ⁵³Maa nɩ yɩn lɛ be be bɩbir jaa be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, yaa nyɔɔ ma ɛ, tɩchɛ a yɩ bɩbir vɩɛ naa ka a libe mɩ di nãa.”

⁵⁴Ba nyɔɔ naa Yesu, na ba chiine a bɔɔrlo nãa yir, ka a Pita mɩ be a puor na wʊ turo. ⁵⁵Ban tɩ ta ba gbɔɔn bũu be a bɛchaar sãlsɔɔ ’mataa jãnɛ ka a Pita mɩ tɩ pʊɔ ba ka ba ’mataa jãnɛ. ⁵⁶Ka a gbãgbapɔɔbile nyɛ wʊ a bũu na chaar na wʊ kaara wʊ jaa tãɩɩ tɩ wa ’yɛr, “A daba nyã mɩ ɩn a wʊ poturo ãsʊɔ.” ⁵⁷Tɩchɛ ka a Pita chiir ’yɛr, “Pɔɔ, n ba bɔ̃ɔ wʊ ɛ.” ⁵⁸A ba kor ɛ ka a nɩrɛ ãsʊɔ nyɛ wʊ na wʊ ’yɛr, “Fʊ mɩ ɩn a ba ãsʊɔ.” Ka a Pita ’yɛr, “Daba, n ba ɩ a ba ãsʊɔ ɛ.” ⁵⁹A ba lɛ kor ɛ, ka a nɩrɛ ãsʊɔ mɩ ’yɛr, “A ba ɩ baal ɛ, a daba nyã ɩn a ba ãsʊɔ bojũu Galilee lɛ wʊ yi.” ⁶⁰Ka a Pita ’yɛr, “Daba, n ba bɔ̃ɔ a ala fʊn ’yɛrɛ ɛ.” Ka a nɔraa mɩ tɔ̃ɔ kõ a lɛ nɛ. ⁶¹Ka a Yesu lɩɛb na wʊ kaa a Pita, a wʊ tɔ̃ɔ tɩɛr tɔ a lɛ a Yesu na ’yɛr kʊ wʊ ɩka, “Sɛrɛ tɩchɛ ka a nɔraa kõ a dɩna fʊn chiir man gbɛɛ ata.” ⁶²Ka a Pita ir yi a yõo na wʊ tɩ kõ nɩbaal kõn.

⁶³A dɔɔr bala na nyɔɔ a Yesu, piel na ba ɩrɛ wʊ laara tɩ ŋmiere wʊ. ⁶⁴Ba pɔɔ wʊ naa nɩbie tɩ sʊʊr, “Bɔ̃ɔ na fʊ ’yɛr kʊ sɩ a nɩnyɩnɛ na ŋme fʊ?” ⁶⁵Ba lɛ den ’yɛrbidɛbɛ yɔɔ tʊ tʊn wʊ.

⁶⁶A wɛr na wa chaar, a Juu nɩbɛ nɩdierbe nɩ a ba bɔɔrlo nɩbɛrɛ, nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe lɔ̃ɔn taa, ka ba tara a Yesu waan a be. ⁶⁷A ba sʊʊr wʊ, “Ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ a Nɩ-iraa ’lɔ, ’yɛr kʊ sɩ.” Ka a Yesu ’yɛr, “Maa ’yɛr, yɩ kʊ̃ sɔɔ ɛ. ⁶⁸Ala ɩ n sʊʊr yɩn ’yɛr yɩ kʊ̃ haa ma nɛɛ ɛ. ⁶⁹Tɩchɛ an yi a dɩna chiine, a maa Nɩsaal Bie na jãnɛ naa Nãaŋmɩn kpɛ̃ɔ sɔɔ nũsʊ̃ɔ jie.” ⁷⁰Ka ba sʊʊr wʊ, “Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Nãaŋmɩn Bie ɔ?” Kaa a Yesu ’yɛr, “Yɩn lɛ ’yɛr ɩka lɛ n ɩ.” ⁷¹Ka ba pãa ’yɛrɛ kʊrɔ taa, “Bãa ’yɔ̃ɔ lɛ sɩ lɛ bʊɔrɔ dãasɩɛ go? Sɩ wõn yi a wʊ mãɛ nɛɛ pɔ.”

¹Be lɛ a nɩyɔɔ bala pãa tara a Yesu chiin a be a paal nɩkpɛ̃ɛ Pilate sɛ̃. ²Na ba tɩ piel ’yɛrɛ a ’yɛrsɩ anyãna dɔɔlɔ wʊ, “Sɩ nyɛn a daba nyãna ka wʊ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a nɩbɛ ’yɛr, a ba ta yab a lõpo kʊ a Nãa Siisa ɛ, na wʊ lɛ ’yɛr ɩka ’lɔ lɛ ɩ a Nɩ-iraa na ɩ a nãa.” ³Ka a Pilate sʊʊr a Yesu, “Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Juu nɩbɛ nãa ɔ?” Ka a Yesu ’yɛr, “Ɔ̃ɔ, fʊ̃ʊ baa ’yɛr.” ⁴Ka a Pilate pãa ’yɛr kʊ a bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛ, “N ba nyɛ chɛfʊ jaa a daba nyã jie ɛ.” ⁵Tɩchɛ ka a nɩbɛ tɔr tɩ chɛnɛ ’yɛrɛ, “Wiilfʊ nyãna lɛ wʊ tara dɔ̃ɔnɔ̃ nɩ a nɩbɛ be a Judiya. Galilee lɛ wʊ piel a yele nyãna be wa tãn a ka.”

⁶Pilate na wõ a nɩtɔ̃ ka wʊ sʊrɔ, Galilee lɛ a daba yi bɩɩ? ⁷Wʊn wa bɔ̃ɔn ka a Hɛrɔd paal nɩrɛ lɛ, wʊ vɛ̃ naa ka ba tara wʊ chiin tɩ kʊ a Hɛrɔd, ka ɩ a Jerusalɛm lɛ wʊ mɩ be a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃. ⁸Hɛrɔd na wa nyɛ a Yesu, wʊ pʊɔ pɛl naa, bojũu a kor wʊn wõ a Yesu yele na wʊ bʊɔrɔ a wʊ nyɛfʊ, ka wʊ tʊ̃ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃. ⁹Na wʊ sʊʊr a Yesu sʊʊr yɔɔ tɩ waa haa wʊ nɛɛ ɛ. ¹⁰Ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwiilbe na ara a be ’yɛrɛ ’yɛr kpãɛn dɔɔlɔ wʊ. ¹¹Hɛrɔd nɩ a wʊ sojasɩ maal a Yesu dɛɛr na ba ɩrɛ wʊ laara. Ba su wʊ naa a nãa fuu tɩ lɩɛb wʊ chiin a Pilate sɛ̃. ¹²Hɛrɔd nɩ a Pilate dɔ̃ɔ tara taa nɩ ’yɛr, tɩ a daar ’lɔ̃nɔ̃ lɛ ba maal a ’yɛr.

¹³Be lɛ a Pilate bʊɔl a bɔɔrlo nɩbɛrɛ, nɩ a tẽe nɩbɛrɛ, nɩ a nɩbɛ ba jaa lɔ̃ɔ taa. ¹⁴Na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn lɛ waan a daba nyãna a n sɛ̃ wa ’yɛr ɩka wʊ sɔ̃ɔnɔ̃ naa a nɩbɛ. N vɩɛr naa a wʊ ’yɛr a yɩ jaa niem ka a ala yɩn ’yɛr dɔɔl wʊ ba ɩ yelmãɛ ɛ. ¹⁵Hɛrɔd mɩ ba nyɛ yele jaa a wʊ jie ɛ, ala lɛ so ka wʊ lɛ lɩɛb wʊ wa kʊ sɩ, yɩn mãɛ nyɛ naa wʊn ba maal yele jaa na sɛɛn kũu ɛ. ¹⁶A lɛ jũu ɩn vɛ̃ naa ka ba fɔb wʊ tɩchɛ kaa n bar wʊ.” 23:16 A gãma amɩne pɔ baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ pie nɩ ayopõi ɛ ɩka, 17 Bala wa dire a Gõl Bar Difʊ yuon jaa a Pilate ma ir nɩrɛ a pɔɔfʊ die pɔ kʊ ba.

¹⁸Ka ba jaa ŋme chɛl daa ’yɛrɛ, “Ŋmaa daba nyã ju tɩ na fʊ yuo a Barabasɩ na fʊ kʊ sɩ.” ¹⁹Ba pɔɔ naa a Barabasɩ, bojũu ’yɛr dɔ̃ɔ lo be a tẽe pɔ, ka wʊ kʊ nɩrɛ. ²⁰Pilate na bʊɔrɔ ɩka wʊ bar a Yesu wʊ lɛ ’yɛr kʊ a nɩbɛ go. ²¹Tɩchɛ ka ba chɛnɛ ŋmiere a chɛlsɩ ’yɛrɛ, “Kpa wʊ a daa ju, kpa wʊ a daa ju.” ²²Gbɛɛ ata lɛ wʊ sʊʊr ba, “Bo? Bãa dɛɛr lɛ wʊ ɩ? Maa ba nyɛ dɛɛr jaa wʊn sɛɛn kũu ɛ. A lɛ jũu ɩn vɛ̃n ka ba fɔb wʊ tɩ bar wʊ.” ²³Tɩchɛ ka ba chɛnɛ tãna bʊɔrɔ ɩka wʊ kpa wʊ a daa ju, ka a ba gɔ̃mɔ̃ wa tʊ̃ɔ wʊ. ²⁴Lɛ lɛ a Pilate ’yɛr ɩka wʊn ɩ naa a lɛ ban ’yɛr. ²⁵A Barabasɩ ’lɔ na dɔ̃ɔ dam a tẽe na wʊ kʊn nɩrɛ ka ba nyɔɔ wʊ pɔɔ, wʊ yuo wʊn bar tɩ kʊ ba a Yesu.

²⁶A lɛ ban chiine a Yesu, ba nyɔɔn daba yuor na di Simon, Sirenɩ lɛ wʊ yi na wʊ yi a yõo tɩ kpɩɛrɛ a tẽe pɔ. Ba fɩr wʊn de a Yesu daa tuo wʊ ka wʊ turo nɩ wʊ. ²⁷Nɩyɔɔ turo wʊ naa lɔ̃ɔn pɔbɔ, bala lɛ kõnõ waala kʊrɔ wʊ. ²⁸Ka a Yesu lɩɛb ’yɛr kʊ ba, “Jerusalɛm pɔɔbil, yɩ ta kõnõ kʊrɔ ma ɛ, yɩ kõnõ kʊrɔ a yɩ mãɛ nɩ a yɩ bibiir. ²⁹Bojũu bɩbir kɔ̃ɔ na wa vɩɛ naa ka yɩ ’yɛr, ‘Pʊpɛl lɛ kʊ a pɔbɔ bala na ab nɩ pɔɔ ’lɔ jaa na ba dɔɔ bie ɛ, bɩɩ bɩrɛ ala jaa na ba ’yɛn kaa ɛ.’ ³⁰‘A ban pãa ’yɛrɛ kʊrɔ a tɔ̃bɛrɛ, “Yɩ lo pɔɔ sɩ, na yɩ ũu sɩ.” ’ (Hosea 10:8)³¹Ala ɩ nɩbɛ maala naa a nɩtɔ̃nɔ̃ kʊ a tɩɛ na chɛnɛ ɩ a ’maar, ŋmɩnɛ ban ɩ wʊ ’lɔ wa ko?”

³²Dɔɔr ayi na maal dɛɛr, ka ba nyɔɔr ba ’matãan a Yesu chiine a kʊfʊ jie. ³³Ba chiin ban tɩ tãn a jie ban bʊɔlɔ Julaa, be lɛ ba kpa ãsʊɔ jaa a wʊ daa ju, ka a nɩdɛbɛ ayi bala ka a ãsʊɔ be a Yesu nũsʊ̃ɔ jie, tɩchɛ ka a ãsʊɔ mɩ be a wʊ gʊbaa jie. ³⁴Be lɛ a Yesu ’yɛr, “N Sãa, vɛ̃ kʊ ba, baa bɔ̃ɔ a lɛ ban ɩrɛ ɛ.” Gbãm lɛ ba gba na ba põn a wʊ fuusɩ.

³⁵Ka a nɩbɛ ara kaara wʊ, ka a Juu nɩbɛ nɩbɛrɛ ara kpɛrɛ wʊ na ba ’yɛrɛ, “Wʊ ma faan bamɩne, vɛ̃ a wʊ faa a wʊ mãɛ ala ɩ ’lɔ lɛ ɩ a Nɩ-iraa ’lɔ a Nãaŋmɩn na ir.” ³⁶Ka a sojasɩ mɩ wa ɩrɛ wʊ laara, na ba de a dãmiir kʊ wʊ. ³⁷Tɩ na ba ’yɛrɛ, “Ala ɩ fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Juu nɩbɛ nãa, faa a fʊ mãɛ.” ³⁸Ba sɛb sɛbie mar be a wʊ ju pɔ ka a ’yɛr, “Nyãna lɛ ɩ a Juu Nɩbɛ Nãa”.

³⁹A nɩdɛbɛ bala ban lɔ̃ɔ kpan wʊ, ãsʊɔ tʊrɔ wʊn ’yɛrɛ, “A ba ɩ fʊ̃ʊ lɛ ɩ a Nɩ-iraa ɛ? Faa a fʊ mãɛ tɩ mɩ faa sɩ.” ⁴⁰Tɩchɛ ka a wʊ tɔ sʊɔ ’lɔ gɔ̃nɔ̃ wʊ ’yɛrɛ, “Faa joro Nãaŋmɩn dãbãɛ ɛ, an ɩ a kũu ’lɔ lɛ fʊ mɩ kpire. ⁴¹Sɩn gefʊ sɛɛn sɩ naa, sɩ nyɛn a lɛ na sɛɛ sɩn maal, tɩchɛ a daba nyã ’lɔ ba maal dɛɛr jaa ɛ.” ⁴²Tɩ pãa ’yɛr kʊ a Yesu, “Tɩɛr tɔ ma fʊ̃ʊ wa kpɛ a fu nãalʊ̃ʊ pɔ.” ⁴³Ka a Yesu ’yɛr, “Yelmãɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ fʊ, dɩna maa nɩ fʊ̃ʊ lɛ a Nãaŋmɩn tẽvɩla pɔ.”

⁴⁴A mɔ̃tɔ̃ɔ dɔ̃ɔ gbʊrɔ a garju sãlsɔɔ tɩchɛ ka a chãa ɩ jaa gbɛb, ka a mɔ̃tɔ̃ɔ wa tɩ vɩr. ⁴⁵A mɔ̃tɔ̃ɔ ba lɛ chaar go ɛ, ka a fɔbaa ’lɔ ban lũ var a Nãaŋmɩn puorfʊ yir die pɔ ’mar ayi. ⁴⁶Be lɛ a Yesu tãn kpɛ̃ɔ jaa ’yɛr, “N Sãa, fʊ nũu pɔ lɛ n de a n sɩɛ ’yɔ̃ɔ.” Wʊn wa ’yɛr a nɩtɔ̃ baar, tɩ vʊʊr a wʊ vʊʊr baaraa. ⁴⁷A sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ na nyɛ a lɛ na ɩ wʊ dãn Nãaŋmɩn tɩ ’yɛr, “Sɩrɛ jaa a daba nyã ɩn nɩtor.” ⁴⁸Ka a nɩbɛ ba jaa na lɔ̃ɔ taa a be nyɛn a lɛ na ɩ ka ba lɩɛb pʊsɔ̃ɔ, na ba waala kulo. ⁴⁹Tɩchɛ a wʊ nɩbɔ̃ɔnsɩ pʊɔn a pɔbɔ bala na tu wʊ yi a Galilee ara tɛɛr tɩ kaara a lɛ na ɩrɛ.

⁵⁰Daba ãsʊɔ mɩ ben be ban bʊɔlɔ Josefʊ, wʊ pʊɔ naa a nɩbɛrɛ pɔ, na wʊ ɩ nɩsʊ̃ nɩ nɩtor. ⁵¹Wʊ tɔr naa a lɛ ban ’yɛr nɩ a lɛ ban ɩrɛ. Wʊ yi naa a Judiya paal pɔ tẽe ban bʊɔlɔ Arimatɩya, wʊ mɩ dɔ̃ɔ chɛlɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ. ⁵²’Lɔ lɛ chen a Pilate sɛ̃ tɩ sʊɔr a Yesu ãgãn ɩka wʊ ũu. ⁵³Na wʊ pãa yɔɔ a kũu suun tɩ vil wʊ a fɔpɩla pɔɔ tɩ ũu wʊ a yaa ban chɩ kʊsɩr pɔ, ban ba ũu nɩrɛ sɛrɛ ɛ. ⁵⁴A daar ’lɔ̃nɔ̃ lɛ ba mɩ chɔɔrɔ ka a Pɛ̃nfʊ Bɩbir na piel. ⁵⁵A pɔbɔ bala nɩ a Yesu na ’mataa yi a Galilee wa, ba tu naa a Josefʊ tɩ nyɛ a yaa nɩ a lɛ ban ũu a Yesu. ⁵⁶Tɩ na ba pãa lɩɛb kul tɩ chɔɔr a tãɩ nɩ a kãnyũu vɩla na tɩ fɔ a Yesu ãgãn, tɩchɛ a Pɛ̃nfʊ Bɩbir jũu, baa dam ɛ, ba pɛ̃n naa a lɛ a Mosesɩ Nɛɛ na ’yɛr.

¹A Pɛ̃nfʊ Bɩbir divɩɛ bio bibio, a pɔbɔ den a kãnyũur vɩla ala ban chɔɔr chiin a be a yaa par. ²Ba tɩ nyɛn ka a kʊsɩr bil yi a yaa nɛɛ pɔ. ³Ka ba kpɛ tɩchɛ baa nyɛ a Yesu ãgãn ɛ. ⁴A ba ara bẽne a lɛ nɛ ka a dɔɔr ayi wa dũu ba ka a ba bʊ̃sursɩ pɛl saa nyɩɩrfʊ kaar. ⁵Ka a dãbãɛ kpɛ a pɔbɔ, ka ba kpa kpa jur a tẽe, tɩchɛ ka a dɔɔr sʊʊr ba, “Bo so ka yɩ bʊɔrɔ a vʊr a kũusɩ pɔ? ⁶Waa be ka ɛ. Wʊ ir naa. Yɩ tɩɛr a lɛ wʊn ’yɛr kʊ yɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn be a yɩ sɛ̃, be a Galilee. ⁷‘Ban nyɔɔ naa a maa Nɩsaal Bie ’yɔ̃ɔ a nɩdɛbɛ nuur pɔ, ka ba kʊ ma a daa ju, tɩchɛ a ber ata daar, ka n lɛ ir ɩ vʊr.’ ” ⁸Be lɛ ba pãa tɩɛr tɔ a wʊ ’yɛrbie.

⁹Ban wa yi a yaa par kul, ba tɩ man a anyãna kʊ a Pie Nɩ Bʊ̃’yen nɩ nɩrɛ jaa. ¹⁰Mɛɛr na yi Magdala, nɩ Joana nɩ a Jemesɩ ma Mɛɛr nɩ a bamɩne na pʊɔ ba lɛ man a anyãna kʊ a nɩtʊ̃nsɩ. ¹¹Tɩchɛ baa sɔɔ de a pɔbɔ ’yɛr ɛ, bojũu a ba ’yɛr nyɛntãan jire. ¹²An be a lɛ ka Pita vaa ir jo chen a yaa par, na wʊ tɩ guun muul kaa na wʊ nyɛ a fɔpɩla na for gã wʊ yõ, ka wʊ lɩɛb yi tɩ bẽne a lɛ na ɩ.

¹³A daar ’lɔ̃nɔ̃ a wʊ poturbo ayi chiine naa a tẽbile ãsʊɔ ban bʊɔlɔ Emayusɩ na ba jãan a Jerusalɛm ɛ. ¹⁴Ka ba pãa ’yɛrɛ kʊrɔ taa a lɛ jaa na ɩ. ¹⁵A lɛ ban ’yɛrɛ na ba mana a anyãna kʊrɔ taa, ka a Yesu mãɛ wa pʊɔ ba a ba ’mataa chiine. ¹⁶Tɩchɛ ka a lɩɩ ba a baa bɔ̃ɔ wʊ ɛ. ¹⁷Ka wʊ sʊʊr ba, “Bo lɛ yɩ chiine mana kʊrɔ taa a lɛ mɔ̃?” Ka a nɩbaal kpɛ ba a ba tɛɛ ara. ¹⁸Ka ba ãsʊɔ yuor na di Kɩleopasɩ sʊʊr wʊ, “Fʊ̃ʊ tɛɛ lɛ ɩ sãan be a Jerusalɛm na faa bɔ̃ɔ lɛ na ɩ a be a ber ayi anyãna ɛ?”

¹⁹A wʊ sʊʊr, “Bo yele?” Ka ba ’yɛr, “A Yesu na yi a Najaretɩ, Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ lɛ wʊ ɩ, ka a wʊ ’yɛr nɩ a wʊ maalfʊ kpɛ̃mɛ a Nãaŋmɩn nɩ a nɩbɛ niem. ²⁰A bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a sɩ nɩbɛrɛ nyɔɔ wʊn tɩr ɩka ba kʊ, ka ba kpa wʊ a daa ju. ²¹Tɩchɛ ’lɔ lɛ sɩn mɩ tɩɛrɛ ɩka wʊn faan a Isɩral nɩbɛ. A ala na ɩ dɛɛr jaa nɩ nyã, ber ata nɩ nyã a lɛ na ɩ. ²²A sɩ pɔbɔ bamɩne lɛ wa ’maa sɩ nɛɛ, a bibio nyãna lɛ ba chen a yaa par, ²³tɩchɛ baa tɩ nyɛ a wʊ ãgãn ɛ. Na ba wa ’yɛr kʊ sɩ ɩka ba nyɛn malakasɩ ka ba ’yɛr ɩka wʊ ir ɩ vʊr. ²⁴Ka a sɩ taaba bamɩne pãa mɩ chen a yaa par tɩ nyɛ ka ɩ a lɛ nɛ a pɔbɔ na ’yɛr lɛ, tɩchɛ a ’lɔ mãɛ baa nyɛ wʊ ɛ.”

²⁵Ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “Ŋmɩnɛ lɛ yɩ faa tɩɛr lɛ, na yaa tʊ̃ɔ tɩɛr tɔ na yɩ sɔɔ de a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na ’yɛr ɛ? ²⁶A ba ɩ a Nɩ-iraa na din a dɔɔyɛ anyãna tɩ na wʊ pãa kpɛ a wʊ tɩɩr pɔ ɛ?” ²⁷Wʊ piel naa Mosesɩ nɩ a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ba jaa, na wʊ pãa wiil ba a par a lɛ a Nãaŋmɩn gãn na ’yɛr a wʊ mãɛ ’yɛr.

²⁸A lɛ ban wa tara a tẽe ’lɔ pɔ ban chiine, a Yesu po naa fɩka tɛɛr wʊn chiine. ²⁹Tɩchɛ ka ba sʊɔr wʊ yãayãabɩlɛ ’yɛrɛ, “Lɩɛb kpɛ wa gã a sɩ sɛ̃, bojũu mɔ̃tɔ̃ɔ ’mʊr baar.” Ka wʊ lɩɛb kpɛ na gã a ba sɛ̃. ³⁰Be lɛ a ba tɩ ’mataa jãnɛ a bʊ̃diir par na di, ka wʊ de a paanʊ̃ɔ na puor Nãaŋmɩn yãan, tɩ piel ŋmara põnõ ba. ³¹Ka a ba nɩbie pãa yuo, ka ba bɔ̃ɔn ɩka a Yesu lɛ, tɩ wʊ bɔr a ba niem. ³²Ka ba ’yɛrɛ kʊrɔ taa, “Ala lɛ so wʊn ’yɛrɛ nɩ sɩ a sɔr pɔ ka a nʊ̃ɔ kpɛ sɩ a lɛ, wʊn wiil sɩ a lɛ na sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ.” ³³Be lɛ ba vaa ir fɔɔ jaa lɩɛb chen a Jerusalɛm tɩ nyɛ a Pie Nɩ Bʊ̃’yen nɩ a Yesu poturbo bamɩne na lɔ̃ɔ taa. ³⁴Na ba ’yɛr kʊ ba, “Sɩrɛ jaa lɛ a sɩ Soro ir ɩ vʊr, na wʊ ir a wʊ mãɛ wiil a Simon.” ³⁵A ba ayi bala pãa man a lɛ na ɩ a sɔr pɔ nɩ a lɛ ban de bɔ̃ɔn ɩka a Yesu lɛ wʊn wa ŋma a paanʊ̃ɔ.

³⁶A anyãna ban chɛnɛ ’yɛrɛ ka a Yesu mãɛ wa ara a ba sɛ̃ tɩ ’yɛr kʊ ba, “Nyã’maar wʊ be a yɩ sɛ̃.” ³⁷Ka a dãbãɛ kpɛ ba a ba mii a lɛ a gbɛ gbɛ, tɩɛr ɩka kpĩin lɛ ba nyɛ. ³⁸A wʊ sʊʊr ba, “Bo lɛ so ka a dãbãɛ kpɛ yɩ a lɛ, a nɩ bo lɛ so ka yɩ baala a lɛ? ³⁹Yɩ kaa nyɛ a n nuur nɩ a gbɛɛ, maa mãɛ lɛ, yɩ sɩɩr ma kaa, kpĩin ba lɛ ɛ. Kpĩin maa tara ãgãn nʊ̃n nɩ kɔɔr nɩtãa lɛ yɩn nyɛ ma ɩn tara ɛ.” ⁴⁰Wʊn ’yɛr a nɩtɔ̃ baar, wʊ wiil ban a wʊ nuur nɩ a wʊ gbɛɛ. ⁴¹Tɩchɛ baa chɛnɛ sɔɔ de sɛrɛ ɛ, nʊ̃ɔ kpɛ ba naa ka a nɛɛr ’maa ba, ka wʊ sʊʊr ba, “Yaa tara bon na kʊ ma ka n di ɛ?” ⁴²Be lɛ ba kʊ wʊ jãŋmaa ban wɔ̃, ⁴³ka wʊ ’wɔb be a ba niem.

⁴⁴Wʊ pãa ’yɛr kʊ ba, “A anyãna lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩn dɔ̃ɔ chɛnɛ be a yɩ sɛ̃. Yele a jaa na sɛb a Mosesɩ nɛɛ pɔ, nɩ a ala na sɛb a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ gãn pɔ, nɩ a yiel gãn pɔ, a n jũu na ɩ naa lɛ.” ⁴⁵Be lɛ wʊ pãa yuo a ba tɩɛr ka ba tʊ̃ɔ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn ’yɛr ala na sɛb a wʊ gãn pɔ. ⁴⁶Wʊ ’yɛr kʊ ba, “A anyãna lɛ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ, a Nɩ-iraa na din dɔɔyɛ na wʊ kpi na wʊ lɛ ir ɩ vʊr a ber ata daar. ⁴⁷Ban den a wʊ yuor mʊɔl kʊ nɩbʊrɔ ba jaa, ka ãsʊɔ jaa wa lɩɛb a wʊ tɩɛr, Nãaŋmɩn na vɛ̃ naa a wʊ yeldɛɛr bar, Jerusalɛm lɛ an piel. ⁴⁸Yɩn lɛ ɩ a anyãna dãasɩɛ dẽme. ⁴⁹A maa na tɩ tʊ̃ naa a ’lɔ a n Sãa na tɩr a nɛɛ kʊ yɩ, tɩchɛ yɩ chɛnɛ jãnɛ a Jerusalɛm, ka a kpɛ̃ɔ ’lɔ wa yi a saaju wa pɔɔ yɩ.”

⁵⁰Wʊ tara ban yin tɩ gbʊrɔ nɩ a Betanɩ na wʊ tur a nuur saaju sʊɔr Nãaŋmɩn ’yɔ̃ɔ ba. ⁵¹A lɛ wʊn sʊɔr a Nãaŋmɩn kʊ ba, wʊ bar ba naa ka Nãaŋmɩn ’mɔɔ wʊ don be a saaju. ⁵²A ba pãa gbʊr dumo puor wʊ tɩ lɩɛb pʊpɛl kul a Jerusalɛm. ⁵³Bɩbir jaa lɛ ba ma chen be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir tɩ dãna a Nãaŋmɩn.