A HEBURU NƖBƐ GÃN
11A sɔ̃ɔ ’lɔ na dɔ̃ɔ po, Nãaŋmɩn tun a wʊ ’yɛ’yɛrbɛ sɛ̃ na wʊ ’yɛr ’yɛr dẽdẽme kʊ a sɩ sãamɩne sɔɩ yɔɔ jaa pɔ, 2tɩchɛ a ber baaraa anyã ’lɔ, wʊ ’yɛr ’yɛr kʊ sɩ tun a wʊ Bie wʊn ir ka wʊn ɩ a bonsɩ a jaa bʊ̃dire. ’Lɔ ’yɔ̃ɔ lɛ wʊ mɩ dɔ̃ɔ tu maal a wɛr wʊ jaa. 3A Bie lɛ ɩ a Nãaŋmɩn tɩɩr chãa, na wʊ kaara a Nãaŋmɩn kaar jaa chɔ̃, ka a wʊ ’yɛr na tara kpɛ̃ɔ lɛ wʊ tɩɛn a bonsɩ a jaa taalɛ. A lɛ wʊn wa pɛɛ a yelbier baar, wʊ don tɩ jãnɛ a Tɩɩr Sʊɔ nũsʊ̃ɔ jie be a saaju. 4Lɛ lɛ wʊ pãa gar a malakasɩ ba jaa, ka a yuor ’lɔ wʊn nyɛ, mɩ gar a ba bon.
5Bojũu Nãaŋmɩn ba dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ a malaka ãsʊɔ jaa ɩka, “Fʊ ɩn a n Bie, dɩna n lɩɛb a fʊ Sãa”, (Yiel Gãn 2:7) bɩɩ ’yɛr go ɩka, “Ɩn ɩ naa a wʊ Sãa, ka wʊ mɩ ɩ a n Bie”? (2 Samuwɛl 7:14)6A nɩ mɩ go, a lɛ wʊn waara nɩ a wʊ Bidadɔ̃ɔ ka a wɛr pɔ, wʊ ’yɛr naa, “Vɛ̃ ka a Nãaŋmɩn malakasɩ ba jaa gbur dumo puor wʊ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 32:43)7A malakasɩ ’lɔ, nɩtɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn gãn ’yɛr a ba ’yɛr, “Nãaŋmɩn maal a malakasɩ sɛsɛbɛ kaar. Ba ɩn a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ kaara fɩka bũu ’lɩraa kaar.” (Yiel Gãn 104:4)
8Tɩchɛ, nɩtɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn gãn mɩ ’yɛr a Bie ’yɛr, “Nãaŋmɩn, a fʊ nãalʊ̃ʊ na ben be bɩbir nɩ bɩbir jaa, ka a torfʊ ɩ a fʊ nãalʊ̃ʊ dãgbal. 9Fʊ nʊ̃n torfʊ tɩ na fʊ ’laar putuyele. A lɛ jũu, Nãaŋmɩn na ɩ a fʊ Nãaŋmɩn, ’mɔɔ fʊ naa ka fʊ do gar a fʊ taaba ba jaa, a lɛ wʊn pʊr a pʊpɛl kãa ’yɔ̃ɔ fʊ.” (Yiel Gãn 45:6, 7)10A Nãaŋmɩn gãn lɛ ’yɛr naa, “A pielfʊ daar a fʊ̃ʊ Soro, fʊ̃ʊ lɛ kpar a tẽe par, ka a saaju wʊ jaa ɩ a fʊ nuur tʊ̃mɔ̃. 11A jaa na wa sɔ̃ɔ naa, tɩchɛ ka fʊ̃ʊ ’lɔ be be, a jaa na wa koraa naa chɩɛr fɔbaa kaar. 12Fʊn pilãa naa fɩka fuu, naa lɩɛb fɔɔr kaar. Tɩchɛ ka a fʊ̃ʊ ’lɔ chɛnɛ a lɛ nɛ, ka a fʊ yuomo ba tara baarfʊ ɛ.” (Yiel Gãn 102:25-27)
13Malaka buor sʊɔ lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ wa ’yɛr kʊ ɩka, “Jãnɛ a n nũsʊ̃ɔ jie, ka n wa de a fʊ dɔ̃dẽme ka ba ɩ a fʊ gbɛɛ dɔɔlfʊ jie”? (Yiel Gãn 110:1)14A ba ɩ a malakasɩ ba jaa ɩ naa a sɩtʊ̃nsɩ a Nãaŋmɩn na ma ir tʊ̃, ka ba wa sʊ̃nɔ̃ a bala na nyɛ a faafʊ ɛ?
21Sɩ bɔ̃ɔ chɛlɛ sʊ̃, a lɛ jũu ka a bon ’lɔ sɩn wõ, ka sɩ taa sal lo ɛ. 2Bojũu ala ɩ a malakasɩ ’yɛr ban dɔ̃ɔ ’yɛr ɩn yelmãɛ, ka a nɩrɛ ’lɔ jaa na jɛb a ’yɛr bɩɩ tɔr a ’yɛr, ma nyɛn a toor tɔɔfʊ ’lɔ na tor, 3ŋmɩnɛ lɛ a sɩn mɩ na ɩ chãɛ, ala ɩ sɩ kaa naa a faa kpɛ̃ɛ nyã pɔrɔ? A sɩ Soro lɛ dɔ̃ɔ nie ’yɛr a faafʊ nyã ’yɛr, ka a bala na wõ naa pãa mɩ man jaa nɛ nɛ nɛ kʊ sɩ. 4Nãaŋmɩn mɩ sɔɔ naa na wʊ de jãnsɩ, nɩ tʊ̃fɛrsɩ, nɩ nɛ’maa tʊ̃dẽdẽme, nɩ a lɛ wʊn kʊ sɩ a wʊ Sɩɛ, na wʊ kʊ ãsʊɔ jaa a lɛ na ɩ a wʊ bɔfʊ.
5A ba ɩ a malakasɩ lɛ na so a wɛr ’lɔ na waara ɛ, a ’lɔ ’yɛr sɩn ben ’yɛrɛ ɛ. 6Tɩchɛ a jie ãsʊɔ nɩrɛ ãsʊɔ mɩ ’yɛr naa, “Bo lɛ nɩrɛ ɩ, ka fʊ tara a wʊ tɩɛr, bɩɩ nɩsaal bie mɩ ɩ ka fʊn tara a wʊ tɩɛr? 7Fʊ̃ʊ lɛ maal wʊ, a wʊ ɩ jaa pʊʊr ka a malakasɩ gar wʊ, fʊ den tɩɩr nɩ ’yɔ̃ɔfʊ kʊ wʊ. 8Na fʊ de bonsɩ a jaa bin a wʊ gbɛɛ pĩlem.” (Yiel Gãn 8:4-6) Nãaŋmɩn den bonsɩ a jaa kʊ wʊ, bon jaa ba be be ka waa tʊ̃ɔ wʊ ɛ. Tɩchɛ a pʊ̃pãanyã, saa nyɛ bonsɩ a jaa na siir ba mãɛ kʊ wʊ ɛ. 9Tɩchɛ sɩ nyɛn a Yesu wʊn vɛ̃ ka wʊ ɩ jaa pʊʊr ka a malakasɩ gar wʊ, wʊ den tɩɩr nɩ ’yɔ̃ɔfʊ kʊ wʊ, bojũu wʊ din a kũu dɔɔyɛ, ka a Nãaŋmɩn wãɛfʊ vɛ̃ a wʊ lɛm kũu kaa kʊ nɩrɛ jaa.
10Wʊn waara nɩ dabil yɔɔ a wʊ tɩɩr pɔ, a sɛɛn kʊ Nãaŋmɩn, a ’lɔ na so bonsɩ a jaa, nɩ a ’lɔ ’yɔ̃ɔ bon jaa na tu be be, ka wʊ maal a ba nɩdɔ̃ɔn ’lɔ na faara ba ka wʊ ɩ chɛchɛ tu a wʊ dɔɔyɛ difʊ pɔ. 11Ka a nɩrɛ ’lɔ na maala a nɩbɛ ka ba ɩrɛ chɛchɛ, nɩ a bala mɩ na ɩ a chɛchɛ ɩ sãa bʊ̃’yen bibiir. A lɛ jũu, vã ba kʊrɔ a Yesu wʊn bʊɔlɔ ba yɛɛr ɛ, 12na wʊ ’yɛrɛ, “Ɩn pʊr a fʊ yuor kʊ a n yɛɛr, naa yiel yiel pɛɛn fʊ a bala na duo puoro fʊ niem.” (Yiel Gãn 22:22)13A nɩ mɩ go, “Ɩn dɩɛl a n Nãaŋmɩn.” (Isaiya 8:17) Na wʊ lɛ ’yɛr go, “Maa nɩ nyã nɩ a bibiir bala a Nãaŋmɩn na kʊ ma.” (Isaiya 8:18)
14A bibiir na tara a ãgãn nɩ a jãɩ jũu, ba mɩ dɔɔn a Yesu ka wʊ ɩ a ba ãsʊɔ, wʊ maal a lɛ, ka a wʊ kũu na tʊ̃ɔ sɔ̃ɔ a Satan nyã na tara a kũu kpɛ̃ɔ bar, 15na wʊn faa a bala jaa bar ban dɔɔ, ka a kũu dãbãɛ maal ba a ba lɩɛb gbãgbaar. 16Yelmãɛ jaa a ba ɩ a malakasɩ ’yɔ̃ɔ lɛ wʊ waan a sʊ̃ʊfʊ nyã ɛ, tɩchɛ a Abraham yɔ̃n ’yɔ̃ɔ lɛ. 17Nɩtɔ̃nɔ̃ jũu lɛ so, ka a Nãaŋmɩn maal wʊ a wʊ nyɛtãan a wʊ yɛɛr. Ka a lɛ vɛ̃ a wʊ ɩ nɩbaal kaara na wʊ ɩ a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ na tara yelmãɛ a Nãaŋmɩn tʊ̃mɔ̃ pɔ, na wʊn tʊ̃ɔ de a wʊ mãɛ lon a bɔɔr ka a nɩbɛ yeldɛɛr baar. 18Bojũu a wʊ mãɛ mɩ din tuo a bɛɛr kaa pɔ, wʊ mɩ na tʊ̃ɔn sʊ̃ʊ a bala jaa a bɛɛr kaa na nyɔɔ.
31A lɛ jũu, yɛɛr na ba tara chɛfʊ ɛ, na yɩ pʊɔ a saaju bʊɔlfʊ pɔ, yɩ yuo a yɩ tɩɛr kʊ a Yesu, a nɩtʊ̃nãa nɩ a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nyã ’yɛr sɩn ’yɛrɛ. 2Wʊ tara na yelmãɛ kʊ a ’lɔ na ir wʊ, nɩtãa lɛ a Mosesɩ mɩ na dɔ̃ɔ tara yelmãɛ a Nãaŋmɩn yir wʊ jaa pɔ. 3Yesu nyɛn ’yɔ̃ɔfʊ na sɛɛ na wʊ gar a Mosesɩ, nɩtãa lɛ a nɩrɛ ’lɔ na mɛ a yir na ma nyɛ a ’yɔ̃ɔfʊ gar a yir mãɛ. 4Bojũu a yir jaa, nɩrɛ kɔ̃ɔ lɛ ma mɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ mɛ a bonsɩ a jaa. 5Mosesɩ dɔ̃ɔ ɩ a tʊ̃tʊ̃nɔ̃ na tara yelmãɛ a Nãaŋmɩn yir wʊ jaa pɔ, na wʊ dire a ala wʊn wa ’yɛr daar kɔ̃ɔ dãasɩɛ. 6Tɩchɛ a Kɩrɩsɩto na ɩ a Nãaŋmɩn Bie, wʊ tara na yelmãɛ nɩ a Nãaŋmɩn yir. Sɩn lɛ ɩ a wʊ yir, ala ɩ sɩ nyɔɔn nyãa nɩ a tɩɛrtɔfʊ ’lɔ sɩn bʊɔrɔ nɩ a yuor.
7Lɛ lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ dɔ̃ɔ ’yɛr, “Dɩna ala ɩ fʊ wõn a Nãaŋmɩn kɔkɔr, 8yɩ taa ɩrɛ wa kpɛ̃mɛ a yɩ nyãa nɩtãa lɛ yɩn dɔ̃ɔ chɩɩr wʊ ɛ, a sɔ̃ɔ ’lɔ yɩn dɔ̃ɔ bɛɛrɛ wʊ kaara be a mɔgɔ̃ɔ pɔ. 9Be lɛ a yɩ sãakpãmɩne bɛɛr ma kaa na ba mɔ̃n ma lɛ̃ɛɛ tɩ tãn yuom lɩjaayi, na ba nyɛ a lɛ ɩn ɩ. 10Ala lɛ so ka n nyɛn a nɩbɛ bala suur naa ’yɛr, ‘A ba tɩɛrsɩ ma yɛ̃yɛlɛ naa. Baa bɔ̃ɔ a n sɔɩ ɛ.’ 11Lɛ lɛ, n nyɛn suur naa pɔ ’yɛr, ‘Baa be jaa na wa kpɛ a n pɛ̃nfʊ pɔ go ɛ.’ ” (Yiel Gãn 95:7-11)
12N yɛɛr, yɩ bɔ̃ɔ gu yɩ mãɛ ka ãsʊɔ jaa taa tara yeldɛɛr bɩɩ nyãa na ba sɔɔ de ɛ, na wʊ lɩɛb a wʊ mãɛ yin a Nãaŋmɩn na ba kpire sɛ̃ ɛ. 13Tɩchɛ yɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ taa ãkpãɛn bɩbir jaa, nɩtãa a bɩbir na chɛnɛ ka ba bʊɔlɔ a dɩna, ka yelbier taa bɛl ãsʊɔ jaa ka wʊ kpɛ̃mɛ a wʊ nyãa ɛ. 14Sɩ wa naa ka a sɩn nɩ a Kɩrɩsɩto na wa lɔ̃ɔ põ, ala ɩ sɩ ban gbɛr tɩ tãn a baaraa, a lɛ sɩn dɔ̃ɔ bar tɩɛr, 15fɩka a lɛ an ben ’yɛr, “Dɩna, yɩn wa wõ a Nãaŋmɩn kɔkɔr, yɩ taa ɩrɛ wa kpɛ̃mɛ a yɩ nyãa ɛ, nɩtãa lɛ yɩn dɔ̃ɔ chɩɩr wʊ ɛ.” (Yiel Gãn 95:7, 8)
16Ba boo lɛ dɔ̃ɔ wõ tɩ chɩrɛ? A ba ɩ a bala Mosesɩ na dɔ̃ɔ tara yin a Ijipitɩ tẽe pɔ lɛ ɛ? 17Ba boo mɩ lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ nyɛn a suur a yuom lɩjaayi? A ba ɩ a bala na maal a dɛɛr ɛ, na ba lo kpi be a mɔgɔ̃ɔ pɔ lɛ ɛ? 18Ba boo mɩ lɛ a Nãaŋmɩn pɔ ’yɛr ɩka ba kʊ̃ kpɛ a wʊ pɛ̃nfʊ jie ɛ, a ba ɩ a bala na dɔ̃ɔ tɔr a wʊ nɛɛ tufʊ bar lɛ ɛ? 19Lɛ lɛ, sɩ nyɛn ban ba tʊ̃ɔ kpɛ ɛ, bojũu baa tara sɔɔfʊ ɛ.
41A lɛ jũu, an ɩ a Nãaŋmɩn tɩr a wʊ nɛɛ a wʊ pɛ̃nfʊ pɔ kpɛfʊ na chɛnɛ be be, yɩ ɩ a sɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃, ka a ãsʊɔ jaa taa wa kpɛ faa ɛ. 2Bojũu a sɩn mɩ, ba mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ sɩ, nɩtãa lɛ ban dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ ba. Tɩchɛ a ’yɛr ban dɔ̃ɔ mʊɔl kʊ ba, ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, bojũu a ’yɛr tɛɛ lɛ ba wõ, baa de sɔɔfʊ pʊɔ ɛ. 3Pʊ̃pãanyã, a sɩn bala na sɔɔ de kpɛ̃n a pɛ̃nfʊ nyã pɔ, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr, “N nyɛn suur naa pɔ ’yɛr, baa be jaa na wa kpɛ a n pɛ̃nfʊ pɔ go ɛ.” (Yiel Gãn 95:11) Tɩchɛ wʊ tʊ̃n a wʊ tʊ̃mɔ̃ baar yi a wɛr pielfʊ daar jaa. 4Bojũu a jie ãsʊɔ wʊ ’yɛr naa a ber ayopõi daar ’yɛr, “A ber ayopõi daar, Nãaŋmɩn bar a wʊ tʊ̃mɔ̃ a jaa tɩ pɛ̃n.” (A Pielfʊ Gãn 2:2)5A ’yɛrbie anyãna nɩ a ju pɔ, wʊ lɛ ’yɛr naa, “Baa be jaa na wa kpɛ a n pɛ̃nfʊ pɔ ɛ.”
6Sɔr chɛnɛ na yuo ka bamɩne na kpɛ a pɛ̃nfʊ nyã pɔ, ka a bala ban de nie mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã kʊ, ba tʊ̃ɔ kpɛ ɛ, bojũu bawõnsɩ lɛ ba ɩ. 7A lɛ jũu, Nãaŋmɩn lɛ ir bɩbir ãsʊɔ na wʊ bʊɔlɔ wʊ dɩna, a kor lɛ̃ɛɛ tɩchɛ a wʊ lɛ wa tu a Nãa David ’yɔ̃ɔ ’yɛr a lɛ nɛ wʊn dɔ̃ɔ ’yɛr, “Dɩna yɩn wa wõ a Nãaŋmɩn kɔkɔr, yɩ taa ɩrɛ wa kpɛ̃mɛ a yɩ nyãn ɛ.” (Yiel Gãn 95:7-8)8Bojũu ala ɩ a Josua dɔ̃ɔ tʊ̃ɔn a nɩbɛ kpɛ̃n a pɛ̃nfʊ nyã pɔ, Nãaŋmɩn kʊ̃ naa lɛ ’yɛr bɩbir ãsʊɔ ’yɛr go ɛ. 4:8 A Josua nyãna lɛ dɔ̃ɔ de a Isɩral nɩbɛ nie ka ba chen a Kanaan tẽe pɔ, a Mosesɩ na wʊ kpi, a tẽe nyã lɛ a Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʊ ba. (A Tʊ̃mɔ̃ 7:45; nɩ Josua 1:1-9) 9A ber Ayopõi ’Lɔ Pɛ̃nfʊ chɛnɛ na be be kʊ a Nãaŋmɩn nɩbɛ. 10Bojũu nɩrɛ jaa na wa kpɛ a Nãaŋmɩn pɛ̃nfʊ nyã pɔ, wʊ mɩ ma pɛ̃n naa a wʊ mãɛ tʊ̃mɔ̃ pɔ, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn mãɛ na pɛ̃n a wʊ tʊ̃mɔ̃ pɔ. 11A lɛ jũu, yɩ ɩ a sɩ mʊɔrɔ ɩka sɩ kpɛ a pɛ̃nfʊ nyã pɔ, ka nɩrɛ ãsʊɔ jaa taa ɩ bawõno a ba kaar na wʊ bãr lo ɛ.
12Bojũu Nãaŋmɩn ’yɛr ɩn bʊ̃nɩbir, na wʊ ma pɩlpɩlɛ, na wʊ dire gar sɔbʊraa. Wʊ ma ŋmaan jaa kpɛ tɩ gbem a sɩɛ, na wʊ ’mar a kɔɔr, na wʊ wɛl a choofʊ jiir tɩ tãn a kɔɔr kãa pɔ. Wʊ ma tɔɔr tɩɛr nɩ befʊsɩ a jaa na be nɩrɛ nyãa pɔ ’yɛr. 13Bon jaa ba be ka a bʊ̃maalsɩ pɔ naa sɔɔl a Nãaŋmɩn niem ɛ. Bon jaa ba pɔɔ ɛ, a jaa dɩɛl a wʊ niem. ’Lɔ lɛ sɩn wa man a yele a jaa kʊ.
14A lɛ jũu, sɩn ben tara a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ na gar a bɔɔrlo nɩbɛrɛ ba jaa a wʊ do a be a saaju, Yesu na ɩ a Nãaŋmɩn Bie, yɩ ɩ a sɩ ba gbɛr a sɩ sɔɔfʊ nyã sɩn sɔɔ pɔ. 15Bojũu, saa tara a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ ’lɔ na kʊ̃ tʊ̃ɔ kaa a sɩ balfʊ ɛ, tɩchɛ sɩ tara na a ’lɔ mɩ a bɛɛr kaa bʊrɔ bʊrɔ na dɔ̃ɔ nyɔɔ a sɩn mɩ kaar, tɩchɛ waa ɩ yelbier ɛ. 16Yɩ ɩ a sɩ daa yi a wʊ wãɛfʊ nãa dakɔɔ par nɩ nyãa, na sɩ tɩ de a wʊ nɩbaal na sɩ nyɛ wãɛfʊ, ka a sʊ̃ʊ sɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ an wa wõnõ sɩ.
51A Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ, ba ma kãan ir wʊ a nɩbɛ pɔ, na ba ir wʊ a wʊ ma ara kʊ ba nɩ a Nãaŋmɩn sãlsɔɔ, na wʊ ma de a ba kʊfʊsɩ nɩ a ba bɔɔrlo bonsɩ loro nɩ a ba yeldɛbɛ bɔɔr. 2Wʊ ma tʊ̃ɔn ’mʊ̃ɔn a bala na ba bɔ̃ɔ ɛ, tɩ chiine a jiyuo, bojũu a ’lɔ mãɛ mɩ ba tara kpɛ̃ɔ ɛ. 3A anyãna jũu lɛ so a wʊ ma de nie lo a wʊ mãɛ tulfʊ bɔɔr baar, tɩ pãa ’matãan a nɩbɛ ba jaa yeldɛbɛ bɔɔr.
4Nɩrɛ jaa maa bʊ̃n kaa ir a ’yɔ̃ɔfʊ nyãna kʊ a wʊ mãɛ ɛ, Nãaŋmɩn lɛ ma bʊɔl wʊ, nɩtãa lɛ wʊn dɔ̃ɔ bʊɔl a Aaron. 5Lɛ mɩ lɛ, a Kɩrɩsɩto ba de a ’yɔ̃ɔfʊ nyã kʊ a wʊ mãɛ ɛ, na wʊ wa lɩɛb a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ ɛ. Tɩchɛ Nãaŋmɩn mɩ lɛ ’yɛr kʊ wʊ, “Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a n Bie, dɩna n lɩɛb a fʊ Sãa.” (Yiel Gãn 2:7)6A lɛ ’yɛr a jie ãsʊɔ go, “Fʊ̃ʊ lɛ a bɔɔrlo kpo kpo, nɩtãa a Melkijedek kaar.” 5:6 A Melkijedek dɔ̃ɔ ɩ a Nãaŋmɩn bɔɔr loro. ’Lɔ lɛ kʊ a Abraham a paanʊ̃ɔ nɩ a dãa na wʊ sʊɔr Nãaŋmɩn ɩka wʊ sʊ̃ʊ a Abraham. Abraham mɩ kʊn a Melkijedek kʊfʊsɩ. (A Pielfʊ Gãn 14:17-20, nɩ Heburu Gãn 7:1-10) (Yiel Gãn 110:4)
7A lɛ daar a Yesu na be ka a tẽe pɔ, wʊ den sʊɔrfʊ sʊɔr Nãaŋmɩn kõn nɩbikʊ̃ɔ kʊ a Nãaŋmɩn nyã na tʊ̃ɔ faa wʊ a kũu pɔ, ka a Nãaŋmɩn wõ a wʊ sʊɔrfʊ, bojũu wʊ den ’yɔ̃ɔfʊ siir a wʊ mãɛ. 8Wʊ gba na ɩ a bie, wʊ jãn nɛɛ tufʊ yi a wʊ wõm pɔ. 9Wʊn wa maal a lɛ an sɛɛ ɩka wʊ maal baar, wʊ lɩɛb a faafʊ sʊɔ kʊ a bala jaa na sɔɔ tu a wʊ nɛɛ. 10Nãaŋmɩn lɛ ir wʊ a wʊ ɩ a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ a Melkijedek kaar.
11Sɩ tara na yɔɔ naa ’yɛr tun a yele anyãna pɔ, tɩchɛ ka a par wiilfʊ kpɛ̃mɛ, bojũu a yɩ bɔ̃ɔfʊ ba tal tɛɛr ɛ. 12Yelmãɛ, a sɛɛ naa a sɔ̃ɔ nyãna pɔ, ka yɩn taa ɩ wiwiilbe, tɩ yɩ chɛnɛ bʊɔrɔ nɩrɛ ɩka wʊ wiil yɩ a Nãaŋmɩn ’yɛrbidɔ̃ɔ ala go. Bɩr lɛ yɩ chɛnɛ bʊɔrɔ, yaa ta saa difʊ ɛ. 13Ɩ̃sʊɔ jaa na chɛnɛ ’yɛnɛ bɩr, wʊ chɛnɛ na ɩ bipɩla. A wʊ yɛ̃ ba tal tɛɛr a wʊn tʊ̃ɔ bɔ̃ɔ a yeltorsɩ ban wile par ɛ. 14Tɩchɛ nɩbɛrɛ bon lɛ saa, bala ’lɔ din nyɛ ka a mɩl ba, ka ba bɔ̃ɔ vɩla nɩ dɛɛr.
61A lɛ jũu, yɩ ɩ a sɩ bar a Kɩrɩsɩto ’yɛr pielfʊ yele, tɩ chiine niem lɩɛrɛ nɩbɛrɛ. Yɩ ta lɛ vɛ̃ ka sɩ pʊrɔ a tɩɛr lɩɛbfʊ yuor go ɛ, nɩ tʊ̃dɛɛr jaa bʊrɔ na chiine kũu pɔ ɛ, nɩ lɛ an sɛɛ ɩka fʊ tara a Nãaŋmɩn sɔɔfʊ, 2nɩ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ wiilfʊ, nɩ nuur dɔɔlfʊ yele, nɩ kũu pɔ irfʊ nɩ a ’yɛr tɔɔrfʊ yele. 3Ala ɩ Nãaŋmɩn sɔɔ naa, sɩn ɩn a lɛ.
4An ɩn tuo kʊ a bala na dɔ̃ɔ nyɛ a chãa, a bala na lɛm a saaju kʊfʊ kaa, na ba ’mataa põn a Nãaŋmɩn Sɩɛ, 5a bala na lɛm a Nãaŋmɩn ’yɛr vɩla kaa, nɩ a kpɛ̃ɔ ’lɔ na waara a baaraa daar. 6Ala ɩ ba faan lo, an ɩn tuo ka ba lɛ waan ba a ba wa nyɛ tɩɛr lɩɛbfʊ, bojũu a ba bɔrfʊ lɛ kpara naa a Nãaŋmɩn Bie a daa ju go, na ba lɛ ’yɔ̃ɔ ka a nɩyɔɔ lɛ wuolo wʊ.
7A lɛ a tẽe na ma nyũ a sabie kʊ̃ɔ na ma loro na wʊ bul a bonsɩ ala na tara tɔ̃nɔ̃ kʊ a bala na kɔ, ma nyɛn a Nãaŋmɩn sʊ̃ʊfʊ. 8Tɩchɛ a tẽe ’lɔ na ma bul a gʊʊr nɩ a mɔ-ur, waa tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, tɩ na wʊ be pɔ ’yɔ̃ɔfʊ pɔ. A baarfʊ daar bũu lɛ na di wʊ.
9Sɩ gban ’yɛrɛ a anyãna, barmɩne, sɩ bar tɩɛr a yɩ jie, na sɩ bɔ̃ɔn yɩn tara bʊ̃sʊ̃n, bʊ̃sʊ̃n ala na lɔ̃ɔn a faafʊ. 10Nãaŋmɩn ba ɩ nɩbur bur ɛ. Wʊ kʊ̃ ĩin a yɩ tʊ̃mɔ̃ nɩ a yɩ nʊ̃fʊ yɩn wiil kʊ wʊ ɛ, na yɩ sʊ̃ʊ a wʊ nɩbɛ tɩ chɛnɛ sʊ̃nɔ̃ ba. 11Sɩ bʊɔrɔ naa ɩka a yɩ ãsʊɔ jaa wʊ mʊ̃ɔ nɩbir maala a lɛ nɛ tɩ tãn a baaraa, na yɩ kʊ̃ baala a yɩ tɩɛrtɔ jie ɛ. 12Saa bʊɔrɔ ɩka yɩ ɩ koro dẽme ɛ, tɩchɛ yɩ tɔɔrɔ a bala na tu a sɔɔfʊ pɔ tara kãnyir nyɛn a bonsɩ ala a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ.
13Lɛ a Nãaŋmɩn na tɩrɛ a nɛɛ kʊrɔ a Abraham, nɩrɛ jaa na ba be be gar wʊ a wʊn pɔn jũu, wʊ pɔn naa a wʊ mãɛ, 14na wʊ ’yɛrɛ, “Yelmãɛ jaa lɛ, ɩn sʊ̃ʊ fʊ naa, naa vɛ̃ ka a fʊ bal par paal.” (A Pielfʊ Gãn 22:17)15Lɛ lɛ a Abraham tara a kãnyir na wʊ chɛl lɛ̃ɛɛ wa de a lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ kʊ wʊ.
16Nɩrɛ ma den a nɩrɛ ’lɔ na gar wʊ yuor pɔn, ka a lɛ wʊn ma tɩr a nɛɛ ɩ yelmãɛ, ka a wɩlɛwɩlɛ maa lɛ be be go ɛ. 17Bojũu Nãaŋmɩn bʊɔrɔ naa ɩka wʊ maal a wʊ befʊ ’lɔ na ba lɩɛrɛ ɛ, ka a chaar kʊ a bala na wa de a ala wʊn tɩr a nɛɛ. Wʊ tɩr nɛɛ ɩka wʊn maal a lɛ. 18Nãaŋmɩn maal a nɩtɔ̃ ɩka, a bonsɩ ayi anyã na ba tʊ̃ɔnɔ̃ lɩɛrɛ ɛ, Nãaŋmɩn mɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ ŋmaa jire ɛ, ka a sɩn bala na jo tɩ nyɔɔ a tɩɛrtɔfʊ nyã wʊn kʊ sɩ a pɔrɔ taalɛ, ka a na ’yɔ̃ɔ sɩ ãkpãɛn. 19A tɩɛrtɔfʊ nyã lɛ sɩ tara, naa ɩ a nɛbikur na ma lũ a sɩ sɩɛ a wʊ chɩm ba dɔ̃ɔnɔ̃ ɛ. Wʊ põn kpɛ be a diniem a fɔbaa ’lɔ ban lũ var puor. 20Be lɛ a Yesu de nie chen a sɩ ’yɔ̃ɔ, wʊ kpɛ naa a sɩ ’yɔ̃ɔ. Wʊ ɩ naa a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ kpo kpo nɩtãa a Melkijedek kaar. 6:20 A Melkijedek dɔ̃ɔ ɩ a Nãaŋmɩn bɔɔr loro. ’Lɔ lɛ kʊ a Abraham a paanʊ̃ɔ nɩ a dãa na wʊ sʊɔr Nãaŋmɩn ɩka wʊ sʊ̃ʊ a Abraham. Abraham mɩ kʊn a Melkijedek kʊfʊsɩ. (A Pielfʊ Gãn 14:17-20, nɩ Heburu Gãn 7:1-10)
71A Melkijedek nyã lɛ dɔ̃ɔ ɩ a Salem nãa nɩ a Nãaŋmɩn na do gar a saaju bɔɔrloro. ’Lɔ lɛ tuor a Abraham na wʊ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ wʊ, a lɛ wʊn dɔ̃ɔ jɛb a nãmɩne bala tʊ̃ɔ tɩ lɩɛb waara. 2Ka a Abraham ir a bonsɩ ala wʊn waara nɩ a jaa pɔ pie, bʊ̃’yen kʊ wʊ. A wʊ yodɔ̃ɔ par nɩ nyã, torfʊ nãa, a nɩ mɩ, Salem nãa, a par lɛ, nyã’maar nãa. 3Waa tara sãa ɛ, bɩɩ ma ɛ, nɩrɛ jaa ba bɔ̃ɔ a wʊ dɔɔfʊ daar ɛ, bɩɩ bɔ̃ɔ a wʊ bal par ɛ, bɩɩ a wʊ kũu daar ɛ. Wʊ kaara naa a Nãaŋmɩn Bie kaar, na wʊ ɩ a bɔɔrlo kpo kpo.
4Yɩ tɩɛr kaa a lɛ wʊn bɛrma jã. A sɩ sãakpã Abraham gba mɩ dɔ̃ɔ kʊ wʊ a bonsɩ ala wʊn fa pɔ pie jaa pɔ bʊ̃’yen. 5Pʊ̃pãanyã, a Mosesɩ nɛɛ wʊn dɔ̃ɔ bin ’yɛr naa ɩka, a Levi bal par pɔ lɛ a bɔɔrloro na ma yi, ’lɔ lɛ na ma de a pie jaa pɔ bʊ̃’yen yin a Isɩral nɩbɛ ba jaa sɛ̃, a wʊ mãɛ yɛɛr sɛ̃, a ba yɛɛr gba mɩ na ɩ a Abraham bal nɩbɛ sɛ̃. 6Tɩchɛ a daba nyã baa gba bɩɛr a wʊ tɩ yi a Levi bal par pɔ ɛ, tɩchɛ wʊ den a pie pɔ bʊ̃’yen yi a Abraham sɛ̃, na wʊ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ a ’lɔ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛr kʊ. 7Baal ba be be ɛ, ɩka a nɩrɛ ’lɔ na bɛrmɛ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ a ’lɔ na ba jã bon ɛ. 8A yele ãsʊɔ nɩ nyã ɩka, a bala na kpire lɛ ma de a pie pɔ jaa bʊ̃’yen, tɩchɛ a sɔr ãsʊɔ pɔ, a Melkijedek ’lɔ na ba kpire ɛ, de naa. 9Ɩ̃sʊɔ gba mɩ na ’yɛr ɩka, a Levi nɩrɛ na ma de a pie jaa pɔ bʊ̃’yen, ba yab a pie jaa pɔ bʊ̃’yen tu a Abraham sɛ̃, 10bojũu a lɛ a Melkijedek na dɔ̃ɔ tuor a Abraham, a Levi chɛnɛ na be a wʊ sãakpã pʊɔm.
11Ala ɩ a Levi bal nɩrɛ, a bɔɔrlo tʊ̃mɔ̃ ma ta vɛ̃n ka wʊ tor jaa dẽ dẽ, a nɛbinãa ’lɔ ban kʊ a nɩbɛ, bo lɛ so ka ba lɛ bʊɔrɔ a bɔɔrloro ãsʊɔ ɩka wʊ wa, na wʊ kaara a Melkijedek kaar na waa ɩ a Aaron kaar ɛ? 12Bojũu bala wa lɩɛr a bɔɔrloro, ba mɩ ma lɩɛr a nɛbinãa. 13A ’lɔ ban ’yɛrɛ na so a yele anyãna, wʊ ɩn bal yuo, ka nɩrɛ ãsʊɔ jaa ba yi a bala nyãna pɔ na wʊ tɩ tʊ̃ tʊ̃mɔ̃ be a bɔɔr lofʊ jie ɛ. 14Bojũu nɩrɛ jaa bɔ̃ɔn naa ɩka a sɩ Soro ɩn a Juda bal nɩrɛ, ka a bala nyã pɔ, Mosesɩ mɩ ba pʊr a yuor ɩka nɩrɛ na yin a bala nyã pɔ tɩ ɩ a bɔɔrloro ɛ. 15Ka a lɛ sɩn ’yɛr gba gãn chãa pɔ, ɩka ala ɩ a bɔɔrloro ãsʊɔ na kaara a Melkijedek kaar wa wa naa, 16a ’lɔ na wa ɩ a bɔɔrloro ’lɔ na ba tu a lɛ a nɛbinãa na ’yɛr tun a wʊ sãakpã loor ɛ, tɩchɛ a tun a lɛ a kpɛ̃ɔ ’lɔ na yi a nyɛvʊr na ba tara sɔ̃ɔfʊ pɔ. 17Bojũu a sɛb ɩka, “Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a bɔɔrlo kpo kpo na ba tara tɛɛfʊ ɛ, nɩtãa a Melkijedek.” (Yiel Gãn 110:4)
18Ba tɔɔn a kõro binfʊ lan bar, bojũu wʊ bal naa na waa ɩ bʊ̃joraa go ɛ. 19Bojũu a nɛbinãa nyã maa tʊ̃ɔ maal bon ka wʊ tor jaa dẽ dẽ ɛ, ka a tɩɛrtɔ yuo na ɩ gar wʊ wa, na wʊ vɛ̃ ka sɩ tɔɔ gbʊr Nãaŋmɩn.
20A Nãaŋmɩn nɛtɩraa dɔ̃ɔ be be, bamɩne lɩɛb a bɔɔrlorbo ka a nɛtɩraa ba pʊɔ ɛ, 21tɩchɛ ’lɔ lɩɛb a bɔɔrloro ka a nɛtɩraa pʊɔ, a lɛ a Nãaŋmɩn na ’yɛr kʊ wʊ, “A sɩ Soro pɔn ’yɛr, na wʊ kʊ̃ wa puur a kʊ̃ɔ bar jaa ɛ. Fʊ̃ʊ lɛ ɩ a bɔɔrlo kpo kpo.” (Yiel Gãn 110:4)22A pɔ binfʊ nyãna jũu, Yesu lɛ wʊ de bin a nɛɛ ka wʊ ɩ a nɛtɩraa na gar.
23A kõro a bɔɔrlorbo bala ma dɔ̃ɔ ɩ yɔɔ, bojũu kũu maa sɔɔ ka ba be be a tʊ̃mɔ̃ pɔ kor ɛ. 24Tɩchɛ a Yesu ’lɔ na ben be jaa kpo kpo, a wʊ bɔɔrlo tʊ̃mɔ̃ ba tara lɩɛrfʊ ɛ. 25A lɛ jũu, wʊ ma tʊ̃ɔn faa a bala na tu a wʊ jie waara a Nãaŋmɩn sɛ̃. Bojũu wʊ ma ben be sɔ̃ɔ jaa ’maala a Nãaŋmɩn kʊrɔ ba.
26A bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nyãna lɛ bɔ̃ɔ a lɛ sɩn bʊɔrɔ, wʊ ɩn chɛchɛ, waa tara chɛfʊ ɛ, waa bʊɔrɔ yeldɛɛr ɛ, na wʊ oo wʊ mãɛ yin yelbe-ɩrbɛ pɔ, na wʊ do gar a saaju. 27Waa kaara fɩka a bɔɔrlo nɩbɛrɛ banyã ɛ, naa ba lɛ sɛɛ ɩka wʊ loro a bɔɔr a bɩbie a jaa ɛ, na wʊn ma de nie lo a wʊ mãɛ tulo bɔɔr, tɩ pãa mɩ lo a nɩbɛ mɩ bon ɛ. Wʊ mãɛ lɛ sɔɔ na wʊ lɩɛb a bɔɔrlo dʊ̃ɔ lo a ba yeldɛbɛ bɔɔr a dẽdẽe daa ka a baar. 28Bojũu a nɛbinãa lɛ ma ir a bɔɔrlo nɩbɛrɛ, ka ba ɩ nɩbɛ na bal, tɩchɛ a pɔfʊ nyã na tu a nɛbinãa puor wa, a Bie lɛ Nãaŋmɩn ir, ’lɔ lɛ maal a lɛ jaa a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ ɩka wʊ maal.
81A ’yɛrɛ sɩn ’yɛrɛ nɩ nyã, sɩn tara na a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nyã na jãnɛ be a saaju kpɛ̃ɔ wʊ jaa sʊɔ nũsʊ̃ɔ jie. 2Be lɛ wʊ tʊ̃nɔ̃ a dinie sʊɔ na ɩ a yelmãɛ Nãaŋmɩn puorfʊ yir a sɩ Soro mãɛ na maal, a ba ɩ a gãn yir ’lɔ a nɩrɛ na maal a wʊ nũu ɛ.
3Bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ jaa ba ma ir wʊ naa ka wʊ ma diere a kʊfʊsɩ nɩ a bɔɔrlo bonsɩ loro nɩ a bɔɔr, ala lɛ so ka a nyã mɩ na de bon kɔ̃ɔ lon a bɔɔr. 4Ala ɩ wʊ ta ben ka a tẽe pɔ, wʊ kʊ̃ naa ta ɩ bɔɔrloro ɛ, bojũu nɩbɛ den nie be ka, na ba ma diere a kʊfʊsɩ turo nɩ a lɛ a nɛbinãa na man. 5Ban tʊ̃nɔ̃ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir chɛchɛ nyã pɔ na ɩ a ’lɔ na be a saaju gãagiel ban tɔɔr maal. A anyãna jũu lɛ so ka a Nãaŋmɩn kpãkpãana a Mosesɩ a lɛ wʊn dɔ̃ɔ bʊɔrɔ ɩka wʊ maal a gãn yir, na wʊ ’yɛr, “Kaara sʊ̃, na fʊ maal wʊ a lɛ nɛ nɩ wʊ ju ɩn wiil fʊ be a tɔ̃ɔ ju.” (A Yifʊ Gãn 25:40)6Tɩchɛ a tʊ̃mɔ̃ ’lɔ a Yesu na nyɛ, gar a ba bon jaa bamm na ɩ a nɛtɩraa ’ma’maala na gar a bʊ̃koraa, bojũu a nɛbin paalaa na ɩ gar pɔ lɛ wʊ maal.
7Bojũu ala ɩ a nɛtɩr koraa ’lɔ ba dɔ̃ɔ tara chɛfʊ ɛ, jie kʊ̃ naa be be a ba lɛ bʊɔrɔ bʊ̃yuo ɛ. 8Tɩchɛ Nãaŋmɩn nyɛn a lɛ a nɩbɛ na ’mab, na wʊ ’yɛr, nɩtɔ̃ lɛ a sɩ Soro ’yɛr, “Bɩbir kɔ̃ɔ na wa vɩɛ naa, ka n tɩr nɛtɩr paalaa bin kʊ a Isɩral yir dẽme nɩ a Juda yir dẽme. 9A kʊ̃ lɛ nyɛtãan a nɛɛ ’lɔ ɩn dɔ̃ɔ tɩr kʊ a ba sãakpãmɩne a daar ’lɔ̃nɔ̃ ɩn nyɔɔ ba a nũu tɔɔ yin a Ijipitɩ tẽe pɔ ɛ. Nɩtɔ̃ lɛ a sɩ Soro ’yɛr, bojũu baa sɔɔ ara a lɛ ɩn tɩr a nɛɛ kʊ ba ɛ, ka n mɩ lɩɛb puor ’yɔ̃ɔ ba. 10A anyãna lɛ ɩ a nɛtɩraa ɩn na tɩr kʊ a Isɩral yir dẽme, a bɩbir ’lɔ wa vɩɛ baar. Lɛ lɛ a sɩ Soro ’yɛr. Ɩn de naa a n nɛɛr ’yɔ̃ɔ a ba tɩɛrsɩ pɔ, na n sɛb dɔɔl a ba nyãn ju. Ka n ɩ a ba Nãaŋmɩn, ka ba mɩ ɩ a n nɩbɛ. 11Nɩrɛ jaa kʊ̃ lɛ wiil a wʊ tɔ sʊɔ ɛ, bɩɩ ka nɩrɛ ’yɛr kʊ a wʊ yɛbɛ ɩka, ‘Bɔ̃ɔ a sɩ Soro ɛ.’ Bojũu ba jaa na bɔ̃ɔ ma naa, yi a bil pɔ tɩ tãn a bɛrɛ pɔ. 12Ɩn vɛ̃n a ba putuyele bar. N kʊ̃ lɛ tɩɛr a ba yeldɛbɛ jaa go ɛ.” (Jeremiya 31:31-34)
13Nãaŋmɩn na bʊɔlɔ a nɛtɩraa anyãna bʊ̃paalaa, wʊ maal a ’lɔ na de nie ka wʊ ɩ bʊ̃jʊɔlaa, ka bon mɩ na jʊɔl, wʊ maa yaara tɩ kpi ɛ.
91Faa nyɛ, a nɛtɩr dɔ̃ɔ ’lɔ tara na a puorfʊ chirsɩ nɩ a jichɛchɛ ’lɔ ban dɔ̃ɔ maal ka a tẽe pɔ. 2A gãn yir nyã ban dɔ̃ɔ maal baar, a di yɛ̃yɛ̃ pɔ lɛ ba bin a fãtɩnsɩ dɔɔlfʊ jie nɩ a tɛɛbʊl ’lɔ ju ban ma dɔɔl a paanʊ̃chɛchɛ ala. A jie nyã lɛ ba bʊɔlɔ, Jichɛchɛ. 3A dinie sʊɔ ban lũ a fɔbaa var, ba bʊɔlɔ naa a be, Chɛchɛ wʊ jaa Chɛchɛ Jie. 4Be lɛ a bɔɔr lofʊ jie be na ɩ sɛlma a ba ma chʊnɔ̃ a tãɩ nyũu vɩla ala nɩ a nɛtɩraa daka ban maal tɩ waar sɛlma pɔɔ. A daka nyãna pɔ lɛ a sɛlma dulo ban ’yɔ̃ɔ a maana nɩ a Aaron dãgbal ’lɔ na dɔ̃ɔ ’mʊr a puul nɩ a kʊsɩr pɛ̃rsɩ ala ban dɔ̃ɔ sɛb a nɛbinãa ’yɔ̃ɔ. 9:4 A manna anyãna ɩn bʊ̃diir a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ kʊ a Isɩral nɩbɛ be a mɔgɔ̃ɔ pɔ ka ba di. (A Yifʊ Gãn 16:4-36, nɩ Jɔɔn 6:31, 49) 5A daka nyã ju lɛ ba maal a malakasɩ bala na wile a Nãaŋmɩn tɩɩr ka ba ara kʊ a malakasɩ bala ban bʊɔlɔ a cherubim, ka ba ger pɔɔ a faafʊ bɔɔr lofʊ jie. Tɩchɛ sɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ man a yelsɩ anyãna tu tu taa a pʊ̃pãanyã ɛ.
6Lɛ a yelsɩ anyãna ban wa chɔɔr a nɩtɔ̃ baar, a bɔɔrlorbo pãa ma kpɩɛrɛ na a di yɛ̃yɛ̃ sʊɔ pɔ, bɩbir jaa tʊ̃nɔ̃ a ba tʊ̃mɔ̃. 7Tɩchɛ a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ ’lɔ tɛɛ lɛ ma kpɛ a dinie sɔɔ gbɛbʊ̃’yen yuon jaa, wʊ maa faa dʊ̃ɔ jãɩ ɛ. Ala lɛ wʊ ma kpɛ̃n a be tɩ lon a wʊ mãɛ bɔɔr, nɩ a nɩbɛ mɩ yeldɛbɛ ban ba bɔ̃ɔn ɛ, tɩ faa tul maal bɔɔr. 8Nãaŋmɩn Sɩɛ wiil a anyãna ɩka, a sɔr na kpɩɛrɛ a Jichɛchɛ ’Lɔ Wʊ Jaa Chɛchɛ Jie chɛnɛ na ba yuo ɛ, a gãn yir koro na chɛnɛ ara jũu. 9A anyãna dɔ̃ɔ wile a dɩna sɔ̃ɔ, naa wile ɩka a kʊfʊsɩ nɩ a bɔɔrlo bonsɩ ala ban ma lon a bɔɔr, maa tʊ̃ɔ vɛ̃ ka a ’lɔ na wa a puorfʊ jie tɩɛr chaar ɛ. 10A ɩ naa bʊ̃diir tɛɛ yele, nɩ nyũfʊ yele, nɩ bʊ̃pɛɛrsɩ yelsɩ, ala lɛ ba mʊ̃ɔ nɩbir maala tɩ tãn a yelpaalaa na lɩɛr.
11Lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto na wa a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nyã kaar, nɩ a yelsʊ̃n ala na de nie be ka, wʊ kpɛ̃n tu a jikpɛ̃ɛ nɩ a puorfʊ yir ’lɔ na ɩ chɛchɛ an ba ɩ nɩrɛ nũu lɛ maal ɛ, ka sɩ ’yɛr ɩka waa pʊɔ a bʊ̃mɩɛrsɩ pɔ ɛ. 12Waa de bʊɔ bɩɩ narbil jãɩ ɛ, tɩchɛ wʊ kpɛ naa a Jichɛchɛ Wʊ Jaa Chɛchɛ nyã pɔ, gbɛbʊ̃’yen kʊ nɩrɛ jaa nɩ a wʊ mãɛ jãɩ, a sɩ tɔ̃ɔ nyɛ a faafʊ a kpo kpo. 13A bʊʊr jãɩ nɩ a nadai jãɩ nɩ a nasarbil tãpɩɛl ban ma ɔ̃ɔ mɩr a bala na sɔ̃ɔ, ka a ba ãgãma yi ɩ bʊ̃sʊ̃n. 14Ŋmɩnɛ pãa lɛ, a Yesu Kɩrɩsɩto jãɩ a ’lɔ na tu a Nãaŋmɩn Sɩɛ na ɩ nyɛvʊr, a wʊ mãɛ na ba tara chɛfʊ ɛ, lon bɔɔr kʊ a Nãaŋmɩn na wʊ pɛɛ a sɩ tɩɛr nɩ tʊ̃mɔ̃ jaa na chiine nɩ sɩ kũu pɔ, ka sɩn tʊ̃ɔ tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ a Nãaŋmɩn vʊr.
15Bojũu a anyãna lɛ vɛ̃ ka a Yesu Kɩrɩsɩto ɩ a nɛtɩr paalaa ’ma’maala, ka a bala a Nãaŋmɩn na bʊɔl, na nyɛ a bʊ̃sʊ̃n ala na ba tara baarfʊ ɛ. Pʊ̃pãanyã wʊ kpi naa na wʊ faa ba yin a yeldɛbɛ ala ban dɔ̃ɔ maal a nɛtɩr koraa ’lɔ pɔ.
16Nɩrɛ wa tɩr nɛɛ ɩka ’lɔ wa kpi baar, a kũu lɛ wʊ ma wa kpi, ka a lɛ wʊn ’yɛr pãa yi chãa pɔ, 17bojũu ala ɩ fʊ tɩr nɛɛ ɩka fʊ̃ʊ wa kpi baar. Fʊ̃ʊ wa chɛnɛ a ba ɩ yele ɛ, tɩchɛ fʊn wa kpi baar lɛ a pãa ɩ yele. 18A anyãna jũu lɛ so gba, ka a nɛtɩr dɔ̃ɔ ’lɔ maa ɩ bon jaa ka a jãɩ ba pʊɔ ɛ. 19Lɛ a Mosesɩ na wa man a nɛbinãa ’yɛr kʊ a nɩbɛ ba jaa baar, wʊ den a nelpɔlɔ jãɩ na wʊ de kʊ̃ɔ ’yɔ̃ɔ, na wʊ de pɛr kɔɔl jɩɛ na wʊ vʊ̃ɔ urbanyũu na wʊ tun mɩr a gãn pilãa ’lɔ nɩ a nɩbɛ ba jaa. 20Tɩ na wʊ ’yɛr, “A anyãna lɛ ɩ a nɛtɩraa jãɩ, a Nãaŋmɩn na kpãkpãana yɩ ɩka yɩ turo.” (A Yifʊ Gãn 24:8)21Lɛ nɩ ju mɩ lɛ wʊ de a jãɩ mɩr a gãn puorfʊ yir nɩ a bonsɩ a jaa ban ma de maala nɩ a be. 22Yelmãɛ jaa a nɛbinãa ’yɛr ɩka, ba ma de a jãɩ mɩɩl a bonsɩ a jaa. Ka jãɩ ba wa kpaar ɛ, yelbier vɛ̃ kʊfʊ ba be be ɛ.
23A tara na sɔr ka ba chɔɔr a saaju bʊ̃tɔɔr maalaa nɩ a bɔɔrlo bonsɩ anyãna, tɩchɛ a saaju bonsɩ mãɛ ’lɔ, a ba bɔɔrlo bon gar naa anyãna. 24Bojũu Kɩrɩsɩto ba kpɛ a nɩrɛ nũu bʊ̃maalaa jichɛchɛ nyã pɔ, na dɔ̃ɔ ɩ a saaju bon sʊ̃ ’lɔ ban dɔ̃ɔ tɔɔr maal ɛ. A saaju mãɛ lɛ wʊ tɩ kpɛ, na wʊ tɩ ara a Nãaŋmɩn niem a pʊ̃pãanyã a sɩ jũu. 25A ba ɩ wʊ kpɛ̃n be a saaju na wʊn lɛ tɩ loro a bɔɔr bɩbir jaa ɛ, nɩtãa lɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nãa na ma kpɛ a Jichɛchɛ ’Lɔ Wʊ Jaa Chɛchɛ pɔ, a yuon nɩ a jãɩ na ba ɩ a wʊ mãɛ jãɩ ɛ. 26Ala ɩ lɛ lɛ a ta ɩ, Kɩrɩsɩto naa pãan din dɔɔyɛ sɔ̃ɔ jaa yi a wɛr pielfʊ daar jaa. Tɩchɛ a pʊ̃pãanyã, wʊ wa daan yi a bɩbir baaraa daar na wʊ maal yele a jaa baar, ɩka wʊ wa de a wʊ mãɛ lɩɛb a bɔɔrlo bon diin a yelbier bar. 27Nɩtãa lɛ ban dɔɔ nɩrɛ ka wʊn kpi daar kɔ̃ɔ, na wʊ tɩ tuor ’yɛr tɔɔrfʊ, 28lɛ lɛ, a Kɩrɩsɩto lon a bɔɔr kpo kpo kʊ nɩyɔɔ. Wʊn lɩɛb wa a gbɛɛ ayi sɔ̃ɔ, a ba ɩ fɩka a wʊ wa de a yelbier bar ɛ, tɩchɛ ka wʊ waan faafʊ wa kʊ a bala jaa na chɛlɛ wʊ.
101A nɛbinãa dɔ̃ɔ ɩ a bʊ̃sʊ̃ ’lɔ na waara gãagiel, a ba ɩ a bon mãɛ lɛ ɛ. A nɩtɔ̃ jũu, a kʊ̃ tʊ̃ɔ ɩ a bɔɔrlo bʊ̃bʊ̃’yen ban ma lo yuon jaa ka a tʊ̃ɔ chɔɔr a bala na ma wa tɔɔ gbʊr a Nãaŋmɩn puorfʊ ’yɔ̃ɔ ɛ. 2Ala ɩ a ta tʊ̃ɔn chɔɔr ba, ba kʊ̃ naa bar a bɔɔrlo bomo ir fʊ ɛ? Bojũu a bala na ma ta wa a Nãaŋmɩn puorfʊ jie, a ba yelbier naa baar naa, ka ba kʊ̃ ma lɛ tɩɛr tɔ a ba yeldɛbɛ go ɛ. 3Tɩchɛ a ba yuon jaa bɔɔrlo bonsɩ anyãna ma tɩɛrɛ ba naa a ba yeldɛbɛ, 4bojũu a nadai nɩ a bʊʊr jãɩ maa tʊɔrɔ ire a yeldɛbɛ bara ɛ.
5A lɛ jũu, a Kɩrɩsɩto na waara ka a wɛr pɔ, nɩtɔ̃ lɛ wʊ ’yɛr kʊ a Nãaŋmɩn, “A bɔɔrlo bonsɩ nɩ a bʊ̃kʊrsɩ, faa bʊɔraa ɛ, tɩchɛ ãgãn lɛ fʊ chɔɔr kʊ ma. 6A bɔɔrlo bonsɩ ban chʊnɔ̃ nɩ a ba ’mabfʊ bʊ̃kʊrsɩ, fʊ pʊɔ maa pɛl yaa ɛ. 7Ka n pãa ’yɛr, maa nɩ nyã, nɩtãa lɛ an sɛb a n yele a Nãaŋmɩn gãn pɔ. N Nãaŋmɩn, n wa naa ɩka n wa ɩ a fʊ bɔfʊ.” (Yiel Gãn 40:6-8)8Wʊ den nie ’yɛr, “A bɔɔrlo bonsɩ nɩ a kʊfʊsɩ nɩ a dʊ̃n ala ban ma kʊ chʊm nɩ a ba tulo kʊfʊsɩ ala, faa bʊɔraa ɛ, fʊ pʊɔ ba pɛl ɛ,” an sɔɔ ɩ ɩka a nɛbinãa lɛ ’yɛr ɩka ba ɩ a lɛ. 9A wʊ pãa ’yɛr, “Maa nɩ nyã, n wa naa ɩka n wa ɩ a fʊ bɔfʊ.” Wʊ tɔɔn a ’lɔ na de nie bar, tɩ de a ayi sʊɔ ’yɔ̃ɔ a jie. 10A nɩtɔ̃nɔ̃ jũu lɛ a Nãaŋmɩn maal sɩ, a sɩ ɩ nɩsʊ̃n a Yesu Kɩrɩsɩto na de a wʊ ãgãn lon a bɔɔr kpo kpo kʊ sɩ.
11A Juu nɩbɛ bɔɔrloro, bɩbir jaa lɛ wʊ ma ara tɩ tʊ̃nɔ̃ a ba puorfʊ tʊ̃bie. Waa gala a bɔɔr lofʊ nyã na maa tʊ̃ɔ de yelbier bar ɛ. 12Tɩchɛ a Yesu Kɩrɩsɩto na wa lo a bɔɔr kpo kpo nyã baar a yelbier jũu, wʊ pãa tɩ jãnɛ naa a Nãaŋmɩn nũsʊ̃ɔ jie. 13An yi a lɛ daar jaa, wʊ chɛlɛ naa a Nãaŋmɩn na wa de a wʊ dɔ̃dẽme kʊ wʊ a ba lɩɛb a wʊ gbɛɛ dɔɔlfʊ jie, 14bojũu gbɛbʊ̃’yen tɛɛ lɛ wʊ lo a bɔɔr, ka a sɛɛ kʊ a bala wʊn maal ka ba ɩ chɛchɛ.
15A Nãaŋmɩn Sɩɛ mɩ ’yɛr yelmãɛ jaa kʊ sɩ nɩ a yele nyã, wʊ den nie ’yɛr, 16“Nyã lɛ ɩ a nɛtɩraa nyã ɩn wa tara nɩ ba, a sɔ̃ɔ ’lɔ wa po baar. Lɛ lɛ a sɩ Soro ’yɛr. Ɩn den a n nɛbinsɩ ’yɔ̃ɔ a ba nyãn pɔ, naa sɛb ’yɔ̃ɔ a ba tɩɛrsɩ pɔ.” (Jeremiya 31:33)17Na wʊ pãa lɛ ’yɛr pʊɔ, “A ba yelbier nɩ a ba chɛfʊsɩ tʊ̃bie, n kʊ̃ lɛ tɩɛraa go ɛ.” (Jeremiya 31:34)18Nãaŋmɩn na wa vɛ̃ a yelbier anyãna kʊ nɩrɛ, yelbier bɔɔr lofʊ ba lɛ be be go ɛ.
19A lɛ jũu n yɛɛr, sɩn ben tara a ’lafʊ nyã na tɩ kpɛ a Jichɛchɛ Wʊ Jaa Chɛchɛ Jie a Yesu jãɩ jũu, 20na wʊ yuo a yelmãɛ sɔr nɩbir paalaa na ’mar tu a fɔvaraa ’lɔ pɔ, ’lɔ lɛ ɩ a wʊ ãgãn, 21na sɩ be tara a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nyã na kaara a Nãaŋmɩn yir, 22yɩ ɩ a sɩ tɔɔ gbʊr Nãaŋmɩn nɩ nyãa nyã na vɩɛlɛ, nɩ a sɔɔfʊ na tɩrɛ. Bojũu wʊ mɩr a sɩ nyãn, na wʊ fɩɛl sɩ yin a tɩɛr sɔ̃ɔnaa pɔ, na wʊ pɛɛ a sɩ ãgãma nɩ a kɔ̃sʊ̃ɔ ala. 23Yɩ vɛ̃ a sɩ nyɔɔ a sɩ tɩɛrtɔfʊ nyã sɩn sɔɔ jaa chãchã tara, bojũu a ’lɔ na tɩr a nɛɛ kʊ sɩ ɩn yelmãɛ sʊɔ. 24Yɩ vɛ̃ a sɩ kpãkpãana taa mʊ̃ɔ nɩbir nʊ̃fʊ nɩ vɩla maalfʊ pɔ. 25Yɩ taa ɩrɛ wa vɛ̃ ka sɩ ma bara taa sɛ̃ lɔ̃ɔfʊ ɛ, nɩtãa lɛ a bamɩne na ma ɩrɛ ɛ, tɩchɛ yɩ vɛ̃ a sɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ taa ãkpãɛn, na sɩ ma maala a lɛ sɔ̃ɔ jaa, an ɩ a Bɩbir tɔɔrɔ na gbʊrɔ.
26Ala ɩ sɩ chɛnɛ na bɔ̃ɔn jaa tɩ ma maala a yelbier sɩn wa bɔ̃ɔ a yelmãɛ baar, yelbier bɔɔrlo bon jaa ba lɛ be be go ɛ, 27tɩchɛ dãbãɛ tɛɛ lɛ sɩ chɛlɛ nɩ a ’yɛr tɔɔrfʊ, nɩ a bũu dagel ’lɔ na wa di a Nãaŋmɩn dɔ̃dẽme. 28Nɩrɛ ãsʊɔ jaa wa dɔ̃ɔ tɔr a lɛ a Mosesɩ na ’yɛr bin, ka a nɩbɛ ayi bɩɩ nɩbɛ ata wa di dãasɩɛ ɩka yelmãɛ lɛ wʊ ɩ a lɛ, ba ma kʊ naa a nɩnyɩnɛ tɩ maa kaa wʊ nɩbaal ɛ. 29Ge buor lɛ yɩ tɩɛr Nãaŋmɩn na ge a nɩrɛ ’lɔ na nɛɛrɛ a Nãaŋmɩn Bie nyã nɩ gbɛɛ, a nɩnyɩnɛ ’lɔ na maal fɩka waa ɩ bʊ̃chɛchɛ ɛ, a jãɩ nyã na ɩ a nɛtɩraa na maal wʊ a wʊ tor, ka wʊ tʊ̃ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ Sɩɛ? 30Bojũu sɩ bɔ̃ɔn a ’lɔ na ’yɛr, “Maa lɛ so a sãn yaafʊ, ɩn lɩɛb yaa a sãn,” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 32:35) wʊ lɛ bɔ̃ɔ ’yɛr go, “A sɩ Soro na tɔɔr a wʊ nɩbɛ ’yɛr.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 32:36)31A ɩn dãbãyele, ala ɩ fʊ faan lo a Nãaŋmɩn nɩbir nyã nũu pɔ.
32Yɩ tɩɛr kaa a lɛ daar yɩn dɔ̃ɔ be be, tɩ wa nyɛ a chãa, a lɛ yɩn ba gbɛr tuor a dɔɔyɛ yɔɔ ala. 33Sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ, chãa pɔ jaa lɛ ba ma tʊrɔ yɩ na ba gere nɩ yɩ. Daar kɔ̃ɔ, yɩ ma ’mantãan a bala mɩ ban gere a lɛ. 34Yɩ mɩ dɔ̃ɔ tara nɩbaal nɩ a bala ban nyɔɔr pɔɔ a die pɔ, na yɩ mɩ tara pʊpɛl an ba bã yɩ ɛ, a sɔ̃ɔ ’lɔ ban fa a yɩ bʊ̃tarsɩ, bojũu yɩ bɔ̃ɔn naa ɩka yɩ mãɛ tara naa bʊ̃tarsɩ na ɩ gar a anyãna na ba tara baarfʊ ɛ.
35A lɛ jũu, yɩ taa lɔb a tɩɛr sʊ̃ nyã bar ɛ, Nãaŋmɩn na yab yɩn gar a lɛ. 36Yɩ mʊ̃ɔ nɩbir tara kãnyir na yɩ maala a lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ, yɩn wa nyɛn a lɛ wʊn tɩr a wʊ nɛɛ. 37Bojũu a chɛn bãlãa ka a, “’Lɔ na waara, wʊn wa naa. Wʊ kʊ̃ kor ɛ. 38Tɩchɛ a maa torfʊ sʊɔ ’lɔ, na kpɩɛrɛ naa nɩ sɔɔfʊ. ’Lɔ wa lɩɛb puor ’lɔ, n pʊɔ kʊ̃ pɛl wʊ ɛ.” (Habakuk 2:3-4)39Tɩchɛ sɩn ba ɩ a bala na lɩɛrɛ a puor sɔ̃ɔnɔ̃ ɛ, tɩchɛ sɩ ɩn a bala na sɔɔ de, na sɩ nyɛ faafʊ.
111Pʊ̃pãanyã, a sɔɔfʊ nyã vɛ̃ naa ka saa ’lɔɔrɔ gbɛr ɛ, yelmãɛ jaa a bon ’lɔ ’yɔ̃ɔ sɩn tara a tɩɛr tɩ ba nyɛn nɩbir ɛ. 2A sɔɔfʊ nyã lɛ a kõr dẽme dɔ̃ɔ tara, ka a Nãaŋmɩn dãn ba.
3Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ a ba bɔ̃ɔ a par ɩka Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ de a wʊ nɛɛ ’yɛrbie maal a tẽe, nɩ a saaju wʊ jaa, ka a bonsɩ sɩn ben nyɛrɛ, a ba ɩ a dɔ̃ɔ be be ka wʊ de maal ɛ. 4Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka a Abel bɔɔrlo bonsɩ wʊn de kʊ Nãaŋmɩn ɩ gar a Kain bɔɔrlo bonsɩ. Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka a Nãaŋmɩn dãn wʊ ’yɛr ɩka a wʊ yele tor naa, a sɔ̃ɔ ’lɔ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr a Abel kʊfʊsɩ nyã ’yɛr, wʊn sɔɔ kpi gba, tɩchɛ a sɔɔfʊ lɛ vɛ̃n ka wʊ chɛnɛ ’yɛrɛ.
5Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka Nãaŋmɩn wa de a Enok bʊ̃nɩbir. ’Lɔ ba kpi bɔ̃ɔ kũu ɛ, baa lɛ wa nyɛ wʊ jaa go ɛ, bojũu Nãaŋmɩn mãɛ lɛ wa de wʊ. Bojũu sɛrɛ tɩchɛ ka wʊ wa chen, Nãaŋmɩn ’yɛr a ɩka a Enok yele nʊ̃mɔ̃ wʊ naa. 6Nɩrɛ ba wa tara sɔɔfʊ ɛ, an ɩn tuo wʊn na tʊ̃ɔ pɛl Nãaŋmɩn pʊɔ, bojũu nɩrɛ ãsʊɔ jaa wa waara a Nãaŋmɩn sɛ̃, wʊ sɔɔn ɩka wʊ ben be, na wʊ mɩ ma yara a bala na mʊ̃ɔ nɩbir bʊɔrɔ wʊ.
7Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka a Nowa tu a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ wʊ tɩ ba nyɛn nɩbir ɛ, tɩ na wʊ de dãbãɛ maal a daka bulomtum faan a wʊ yir dẽme nɩ a wʊ mãɛ. A wʊ sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka wʊ ’yɛr nɛtuo ’yɔ̃ɔ a wɛr nɩbɛ ba jaa ban tɔr a Nãaŋmɩn ’yɛr jũu, tɩ na wʊ lɩɛb a yeltorsɩ bʊ̃dire a wʊ sɔɔfʊ jũu.
8Abraham sɔɔfʊ jũu, a sɔ̃ɔ ’lɔ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ bʊɔl wʊ ɩka wʊ yi chen a jie ’lɔ na wa ɩ a wʊ sofʊ daar kɔ̃ɔ, wʊ tu naa a Nãaŋmɩn nɛɛ na wʊ chen, wʊn gba na ba bɔ̃ɔ a jie wʊn chiine ɛ. 9Sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka wʊ tɩ kpɩɛrɛ a nɛtɩraa tẽe ’lɔ pɔ ɩ sãan a be a paal ’lɔ pɔ. A gãma sɛɛr ala pɔ lɛ wʊ dɔ̃ɔ ’mataa kpɩɛrɛ nɩ a Isaakɩ nɩ a Jekɔb, na ba mɩ pʊɔ wʊ na wa so a jie ’lɔ a Nãaŋmɩn na tɩr a wʊ nɛɛ. 10Bojũu wʊ dɔ̃ɔ kaara niem ɩka wʊ nyɛ yir par ban sʊ̃ɔ, ka a Nãaŋmɩn mãɛ ɩ a mɩmɩɛrɛ.
11Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka a Abraham na dɔ̃ɔ kor ɩ danyɔ̃ɔ, ka a wʊ pɔɔ Saara mɩ ab, tɩ ba chɛnɛ na dɔɔ bie. Wʊ tara na sɔɔfʊ nɩ a Nãaŋmɩn nɛɛ wʊn tɩr kʊ wʊ. 12Ka a dabʊ̃’yen nyã na kor bʊ̃tul ta kũu, tɩ wʊ ’yɔ̃ɔn par ka ba waa fɩka a ŋmɛrbie na be a saaju, na ba kaara man nɛɛ bire kaar fʊn kʊ̃ tʊ̃ɔ sɔr ɛ.
13A nɩbɛ banyãna sɔɔn Nãaŋmɩn tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ ban kpi. Baa nyɛ a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʊ ba ɛ, nɩdaa lɛ ba gbã nyãa tɩ sɔɔ de, na ba sɔɔ ɩka sãanba nɩ nɩyʊɔrsɩ lɛ ba ɩ ka a wɛr pɔ. 14A nɩbɛ banyãna na ’yɛr a anyãna, wiil ɩka ba kaara na bʊɔrɔ a tẽe ’lɔ na ɩ a ba mãɛ tʊɔr. 15Ala ɩ ba dɔ̃ɔ tɩɛrɛ a paal ’lɔ ban yi, ban taa tʊ̃ɔn lɛ lɩɛb kul a be. 16Tɩ lɛ ba lɛ ɛ, ba dɔ̃ɔ tɩɛrɛ a paal ’lɔ na gar a be, na be a saaju. Ala lɛ so ka a vã ba kʊrɔ wʊ wʊn ɩ a ba Nãaŋmɩn ɛ, bojũu wʊ chɔɔr a tẽe kʊ ba.
17Sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka Abraham, a sɔ̃ɔ ’lɔ a Nãaŋmɩn na bɛɛr wʊ kaa ka wʊ sɔɔ de a wʊ bidaba Isaakɩ ka wʊ ɩ a bɔɔrlo bon a wʊn lon a bɔɔr. ’Lɔ lɛ dɔ̃ɔ sɔɔ de a lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ kʊ wʊ, tɩ na wʊ sɔɔ de a wʊ bidabʊ̃’yen tɛɛ nyã na lon a bɔɔr. 18Nãaŋmɩn gba na dɔ̃ɔ ’yɛr kʊ wʊ ɩka, “Isaakɩ lɛ na ’yɔ̃ɔ a fʊ par, lɛ ɩn tɩr a nɛɛ kʊ fʊ.” (A Pielfʊ Gãn 21:12)19Abraham tɩɛr bɔ̃ɔn ɩka Nãaŋmɩn na tʊ̃ɔn sãɩ kũu, ka a nyɛtãan fɩka wʊ nyɛn a Isaakɩ na yi a kũu pɔ.
20Sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka Isaakɩ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ Jekɔb nɩ a Esau a ba nɩdaar kɔ̃ɔ yele.
21Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka a Jekɔb na ta a kũu, wʊ ’yɛr nɛvɩla ’yɔ̃ɔ a Josefʊ bibiir ba jaa tɩ na wʊ guun lan a wʊ dãgbal diiraa tɩ puor Nãaŋmɩn yãan.
22Sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka a Josefʊ kũu na wa gbʊrɔ, tɩ wʊ ’yɛr kʊ a Isɩral nɩbɛ a Ijipitɩ tẽe pɔ yifʊ ’yɛr kʊ ba, na wʊ man ba a lɛ ban na ɩ nɩ a wʊ kɔbɔ.
23Sɔɔfʊ nyã vɛ̃ naa ka a sɔ̃ɔ ’lɔ ban dɔɔ a Mosesɩ a wʊ dɔɔrbɔ sɔɔl wʊn bar ŋmɛrsɩ ata. Bojũu ba nyɛn wʊn ɩ bivɩla, na baa joro a nãa binfʊ ɛ.
24Sɔɔfʊ nyã vɛ̃n a lɛ a Mosesɩ na wa nʊ̃ɔ, waa sɔɔ ka ba bʊɔlɔ wʊ a nãkpɛ̃ɛ Faaro bipɔɔ bie ɛ. 25Wʊ kãan ir ban na ’mataa gen wʊ nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ gar wʊn na di a yelbier nʊ̃ɔ bãlãa tɛɛ. 26Wʊ nyɛn wʊn na di dɔɔyɛ a Kɩrɩsɩto jũu ka a tara tɔ̃nɔ̃ gar a Ijipitɩ tẽe pɔ nãbomo. Bojũu daar kɔ̃ɔ sãyar lɛ wʊ mʊ̃ɔ nɩbir kaara. 27Sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka a Mosesɩ yi be a Ijipitɩ tẽe pɔ, tɩ ba joro a nãa suur ɛ. Wʊ tara na kãnyir, bojũu wʊ nyɛn a ’lɔ a nɩbir na maa nyɛ ɛ. 28Sɔɔfʊ lɛ wʊ de tun a lɛ a Nãaŋmɩn na ’yɛr a Gõl Bar Bɩbir ’yɛr, na wʊ dɔ̃ɔ ’yɔ̃ɔ ka ba bol a jãɩ a ba dɔ̃dɔ̃ ɛ, ka a sɔ̃ɔfʊ ’lɔ na waara ba tʊ̃ɔ sɩɩr a Isɩral nɩbɛ bidadɔ̃n ɛ.
29Sɔɔfʊ vɛ̃ naa ka a Man Jɩɛ var lɩɛb sɔr, ka a Ijipitɩ dẽme mɩ na wa ta nyɛ a lɛ na ba kpɛ ka a man di ba jaa.
30Sɔɔfʊ lɛ vɛ̃ ka a Jeriko dachin kpɛ̃ɛ ’lɔ wʊ jaa gel lo, a lɛ a Isɩral nɩbɛ na wa gʊɔr a tẽe wʊ jaa a ber ayopõi tuor.
31Sɔɔfʊ lɛ dɔ̃ɔ faa a sɛ̃sɛ̃ pɔɔ ’lɔ ban bʊɔlɔ a Worahab, bojũu wʊ dɔ̃ɔ sɔɔ de a bala ban tʊ̃ ɩka ba tɩ jʊʊr a tẽe kaa. Waa dɔ̃ɔ pʊɔ a bawõnsɩ pɔ kpi ɛ.
32N lɛ man bo go? N ba tara jaa na man lɛ a Gɩdɩyɔn nɩ Barakɩ nɩ Samson nɩ Jefeta nɩ a Nãa David nɩ Samuwɛl nɩ a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na tʊ̃ ’yɛr ɛ, 33bala lɛ de sɔɔfʊ jɛb na ba tʊ̃ɔn nãmɩne, tɩ maal a lɛ na sɛɛ, nyɛn a lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ. Bala lɛ mɩ dɔ̃ɔ kpal a jubɛrɛ nɛɛr, 34na ba kpĩin a bũu dagel, tɩ na ba jo faa a ba mãɛ a sɔbɛrɛ ala ban taa kʊn ba. Bala lɛ dɔ̃ɔ ɩ a nɩbaalsɩ, na ba lɩɛb nɩkpãɛn, na ba lɩɛb gãdaar a jɛɛr pɔ tʊ̃ɔ a ba dɔ̃dẽme. 35Pɔbɔ mɩ lɛ nyɛn a ba nɩbɛ na dɔ̃ɔ kpi tɩ lɛ lɩɛb ir ɩ vʊɛ. Ba gen bamɩne putuger. Bala ta sɔɔ, ba kʊ̃ naa ge ba ɛ, tɩ ba tɔr tɩ chɛnɛ ara a ba sɔɔfʊ bʊɔrɔ ɩka ba wa nyɛ a kũu ’lɔ pɔ irfʊ na ɩ gar a nyã. 36Ba lan bamɩne na ba fɔb ba, tɩ lũn bamɩne mɩ nɩ bɔ̃jɔrsɩ tɩ ’yɔ̃ɔ pɔɔfʊ die pɔ. 37Ba lɔb bamɩne nɩ kusɩbɛ kʊ, tɩ ma chɛ bamɩne mɩ var a yi, tɩ kʊn bamɩne mɩ naa sʊɔ. Piir gãma nɩ bʊʊr gãkpoor lɛ bamɩne mɩ ma dɔ̃ɔ su yʊɔrɔ nɩ na ba ɩ nɔ̃n dẽme, ka ba tara ba gere tɩ sɩlɛ ba a pɔrɔ jaa a lɛ nɛ. 38Ka a wɛr nyã ba ta sɛɛ ɩka wʊ tara a nɩbɛ banyãna ɛ, ka ba bãra yʊɔrɔ be a mɔgɔ̃ɔ pɔ nɩ a tɔ̃n jur, kpɩɛrɛ a tɔ̃n bɔɔr pɔ nɩ a tũlotuursɩ bɔɔr ala ban ya a tẽe.
39A nɩbɛ banyãna ba jaa nyɛn dãasɩvɩla a ba sɔɔfʊ jũu, tɩchɛ a bonsɩ ala a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ ba ãsʊɔ jaa ba nyãa ɛ. 40Nãaŋmɩn guor yelvɩɛl na gar a anyã na wʊ gun sɩ, ka wʊ na de sɩ ’matãan ba maal yele a jaa ka a jãtaa.
121A lɛ jũu, a nɩyɔɔ banyãna na ŋmaa jil sɩ a julõjuur kaar dire a dãasɩɛ, yɩ ɩ a sɩ lɔb bon jaa na ŋmaa sɩ sɔr bar nɩ a yelbier ala na maa yaara tɩ bãr sɩ lɔb ɛ, tɩ na sɩ mʊ̃ɔ nɩbir joro nɩ kãnyir tɩ ta a jie ban tʊ̃ɔ gun sɩ. 2Yɩ ɩ a sɩ fur a sɩ nɩbie ’yɔ̃ɔ a Yesu na sɩ kaara wʊ jaa tãɩɩ. ’Lɔ lɛ de a nie be a sɩ sɔɔfʊ sɔr pɔ, tɩ baar. ’Lɔ lɛ a pʊpɛl ’lɔ na be a wʊ niem, wʊ din kãnyir kpi be a daa ju, na wʊ sɔɔ a vã. Wʊ pãa tɩ jɛ̃n be a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ a nũsʊ̃ɔ jie. 3Yɩ tɩɛr a wʊ yele a lɛ wʊn dɔ̃ɔ tara a kãnyir, nɩ a lɛ a yelbe-ɩrbɛ na dɔ̃ɔ jɛɛrɛ nɩ wʊ, yɩ tɩɛr a lɛ, ka a yɩ ãgãma taa sal a yɩ tɩɛr sɔ̃ɔ ɛ.
4A yɩ mɔ̃fʊ pɔ, yɩn jɛɛrɛ nɩ a yelbier, yaa jɛb ta a jie ’lɔ sɛrɛ a yɩ jãɩ na yi ɛ. 5Yɩ ta ĩin a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr ’yɔ̃ɔ yɩ a ãkpãɛn nɩtãa a wʊ bibiir ɛ, “N bie, ta de dekpele ’yɔ̃ɔ a sɩ Soro kpãafʊ pɔ ɛ, na fʊ ta vɛ̃ ka a fʊ pʊɔ sɔ̃ɔ a lɛ wʊn gɔ̃nɔ̃ fʊ ɛ, 6bojũu a sɩ Soro ma kpãana na a bala wʊn nʊ̃, na wʊ ma tɔɔ ãsʊɔ jaa toor wʊn sɔɔ de maal a wʊ bie.” (Sʊkpar Gãn 3:11, 12)
7Yɩ tara kãnyir a kpãafʊ nyã pɔ. Nãaŋmɩn maala yɩ naa a wʊ bibiir. Bojũu bibuor lɛ be be, ka a wʊ sãa maa tɔɔ wʊ toor ɛ? 8Ala ɩ ãsʊɔ jaa ba wa nyɛ a toor tɔɔfʊ a wʊ bibiir kaar ɛ, ka lɛ sãa yir bibiir lɛ ba ɩ. 9Sɩ jaa lɛ tara a sãamɩne ka ba ma kpãa sɩ, tɩ sɩ chɛnɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ ba. Ŋmɩnɛ lɛ a sɩ kʊ̃ pãa siir sɩ mãɛ kʊ a ’lɔ na ɩ a sɩ sɩɩr nɩ a nyɛvʊr Sãa gar a lɛ ɛ! 10A sɩ sãamɩne ma kpãa sɩn jaa bãlãa tun a lɛ ban tɩɛr ɩka a ɩ naa. Tɩchɛ Nãaŋmɩn ma kpãa sɩ naa, ka sɩ ɩ nɩsʊ̃n, a sɩn nɩ ’lɔ ’mataa põ a wʊ chɛchɛ. 11Kpãafʊ ba be be na ɩ nʊ̃ɔ a pielfʊ daar ɛ, tɩchɛ a ma ɩn tuo. A puor lɛ a ma pãa wɔ̃ torfʊ, nɩ nyã’maar kʊ a bala na sɔɔ tu.
12A lɛ jũu, yɩ ir ãgãn sal yin a yɩ nuur nɩ a yɩ gbɛɛ pɔ bar, 13“Tɩ na yɩ chɔɔr a sɔr a wʊ jaa jãtaa a yɩ tufʊ ’yɔ̃ɔ,” (Sʊkpar Gãn 4:26) ka a gbɛrsɩ sa na ba tʊ̃ɔ chiine.
14Yɩ mɔ̃ lɛ jaa yɩn na tʊ̃ɔ ɩ, ka yɩn nɩ nɩrɛ jaa kpɩɛrɛ nɩ nyã’maar, na yɩ ɩ chɛchɛ. Nɩrɛ ba wa ɩ chɛchɛ ɛ, wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ nyɛ a sɩ Soro ɛ. 15Yɩ kaara sʊ̃, ka a yɩ ãsʊɔ jaa taa vɩɛ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ bar ɛ, bɩɩ ka a nyɩɩr tuo kɔ̃ɔ taa tɔ yi na wʊ dam yele ’yɔ̃ɔ nɩbɛ ka a ba yɔɔ jie taa sɔ̃ɔ ɛ. 16Yɩ kaara ka a yɩ ãsʊɔ jaa taa ɩ sɛ̃sɛ̃yele ɛ, bɩɩ kaara fɩka a Esau na ba dɔ̃ɔ ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn ’yɛr ɛ, na wʊ de a wʊ kpɛ̃ɛ ɩfʊ nɩ a wʊ difʊ jie tɛɛn bʊ̃diraa gbɛbʊ̃’yen tɛɛ na wʊ di. 17A ala puor, yɩ bɔ̃ɔn naa ɩka wʊ lɛ wa bʊɔrɔ naa a wʊ difʊ jie, ka a sãa tɔr wʊ bar, a wʊ mɩ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ lɩɛb go ɛ. Wʊ gba wa kõn nɩbikʊ̃ɔ nɩ a yele nyã, tɩ waa lɛ nyɛ a sʊ̃ʊfʊ go ɛ.
18Yɩn ’lɔ ba wa a tɔ̃ɔ nyã par yɩn na tʊ̃ɔ sɩɩr ɛ, a ’lɔ na ma dɔ̃ɔ lɩrɛ a bũu, bɩɩ ka a jie ma sɔb lii ka a sajakpuro furo, 19bɩɩ ka ɩlɛ pɛɛlɛ ’yɛrɛ nɩ a nɩrɛ kɔkɔr, bɩɩ ban wõ a kɔkɔr nyã, ba sʊɔr naa ɩka a ’yɛrbie a ta lɛ ’yɛr go ɛ. 20Bojũu baa dɔ̃ɔ tʊ̃ɔnɔ̃ tara a lɛ a ’yɛr na kpãkpãana ba ’yɛrɛ ɩka, “Ala ɩ dʊ̃ɔ gba wa sɩɩr a tɔ̃ɔ, ba lɔb wʊ nɩ kʊsɩbɛ kʊ.” (A Yifʊ Gãn 19:12, 13)21Ka a jie dɔ̃ɔ ɩrɛ dãbãɛ wʊ jaa, ka Mosesɩ wa tɩ ’yɛr, “N mɩrɛ naa nɩ dãbãɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 9:19)
22Tɩchɛ, yɩn ’lɔ wa naa a Jiyon Tɔ̃ɔ par na ɩ a saaju Jerusalɛm, be lɛ a Nãaŋmɩn nɩbir nyã kpɩɛrɛ. Yɩ wa lɔ̃ɔn naa a malakasɩ turo turo na lɔ̃ɔ taa nɩ pʊpɛl, 23nɩ a pupuorbiir bala na ɩ a bidɔ̃ɔ, bala yoe lɛ sɛb a be a saaju. Yɩn wa naa a Nãaŋmɩn ’lɔ na tɔɔr a nɩbɛ ba jaa ’yɛr sɛ̃, nɩ a ’lɔ na maal a torfʊ dẽme sɩɩr ka a ɩ chɛchɛ, 24nɩ a Yesu na ɩ a nɛtɩr paalaa nyã ’ma’maala na mɩr a wʊ jãɩ ka a ’yɛrɛ naa gar a Abel tʊɔr.
25Yɩ kaara sʊ̃ na yɩ taa tɔr a Nãaŋmɩn na ’yɛrɛ ɛ. Ala ɩ a bala wʊn dɔ̃ɔ kpãa faa ka a wɛr pɔ ba chãɛ ɛ, ŋmɩnɛ an kaara kʊ a sɩn, ala ɩ sɩ lɩɛb puor ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn na kpãana sɩ yire a saaju? 26A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ a Nãaŋmɩn kɔkɔr dam a tẽe wʊ jaa, tɩchɛ pʊ̃pãanyã ’lɔ wʊ tɩr nɛɛ ɩka, “Daar kɔ̃ɔ go, a ba ɩ a tẽe lɛ ɩn dam ɛ, tɩchɛ ɩn dam a saaju wʊ jaa.” (Hagai 2:6)27A ’yɛrbir nyã wʊn ’yɛr ɩka, daar kɔ̃ɔ go, a par lɛ ɩka wʊn ir a bonsɩ ala na ɩ a bʊ̃maalsɩ na dam bar, tɩchɛ a ala na kʊ̃ tʊ̃ɔ dam ɛ, ka ala ara.
28A lɛ jũu, sɩn na ben tara a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ nyã na ba tara damfʊ ɛ, yɩ vɛ̃ ka a nʊ̃mɔ̃ sɩ, a sɩ dãna Nãaŋmɩn lɛ wʊn bʊɔrɔ nɩ ’yɔ̃ɔfʊ nɩ dãbãɛ, 29bojũu a sɩ “Nãaŋmɩn nyã ɩn bũu na dire.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 4:24)
131Yɩ mʊ̃ɔ nɩbir na yɩ nʊ̃nɔ̃ taa nɩtãa yɛɛr. 2Yɩ taa ɩrɛ wa ĩin sãanba defʊ bar ɛ, bojũu nɩbɛ bamɩne dɔ̃ɔ de sãanba maal ba vɩla, tɩ baa bɔ̃ɔn ɩka malakasɩ lɛ ɛ. 3Yɩ tɩɛr a bala ban nyɔɔr pɔɔ a die pɔ fɩka yɩ mɩ pʊɔ ban be a pɔɔfʊ jie, nɩ a bala ban gere fɩka yɩ mɩ pʊɔ ban dire a dɔɔyɛ.
4Yɩ jaa, yɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a kultaa, ka a yɩ gaa jie taa tara chɛfʊ ɛ, bojũu Nãaŋmɩn na tɔɔr a bala jaa na sɔ̃ɔnɔ̃ a kultaa nɩ a sɛ̃sɛ̃nbɛ ’yɛr. 5Yɩ tɔɔ yɩ mãɛ yin a libie nʊ̃fʊ pɔ, na yɩ vɛ̃ ka a bãlãa jaa yɩn tara sɛɛn yi, bojũu Nãaŋmɩn ’yɛr naa a wʊ gãn pɔ ɩka, “N kʊ̃ wa bar fʊ jaa ɛ, n kʊ̃ wa tɔr fʊ jaa bar ɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 31:6)6Ka a sɩ pãa na ’la ’yɛr ɩka, “A n Soro lɛ ɩ a n sʊ̃nɔ̃, ka n kʊ̃ joro dãbãɛ ɛ. Bo lɛ nɩrɛ na ɩ ma?” (Yiel Gãn 118:6, 7)
7Yɩ tɩɛrtɔ a yɩ nɩdierbe na dɔ̃ɔ man a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ yɩ. Yɩ tɩɛr a lɛ ban dɔ̃ɔ be tɩ na yɩ jãn a ba sɔɔfʊ. 8Lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto na be a jãa, lɛ lɛ wʊ chɛnɛ a dɩna na wʊn chɛnɛ a lɛ nɛ bɩbir nɩ bɩbir jaa.
9Yɩ taa ɩrɛ wa vɛ̃ ka a wiil sãan jaa wa tɔɔ yɩ yin ka yɩ tɩ bɔr ɛ, a vɩɛlɛ naa kaa sɩ nyãa nyɛ kpɛ̃ɔ yi a Nãaŋmɩn wãɛfʊ pɔ, ka a ta ɩ a bʊ̃diir difʊ na ba tara tɔ̃nɔ̃ kʊ a bala na dire yaa ɛ. 10Tɩchɛ sɩn tara na a bɔɔr lofʊ jie, be a Juu nɩbɛ bɔɔrlorbo bala na tʊ̃nɔ̃ a be ba tara sɔr na di ɛ.
11A ba bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ ma den a dʊ̃n ala jãɩ kpɛ̃n be a dinie sʊɔ na ɩ a Chɛchɛ Wʊ Jaa Chɛchɛ Jie ka a tɩ ɩ a yelbier vɛ̃ kʊfʊ bon, tɩchɛ ka ba de a nʊ̃nɔ̃ yin a tẽe dãpuor tɩ chʊm bar kaa di. 12Lɛ mɩ lɛ a Yesu di a dɔɔyɛ a tẽe yõo dɔ̃dɔr nɛɛ, ka a wʊ jãɩ maal a wʊ nɩbɛ ka ba ɩ chɛchɛ. 13Yɩ mɩ ɩ a sɩ yi tɩ pʊɔ wʊ be a yõo na sɩ di a vã ’lɔ wʊn dɔ̃ɔ di. 14Bojũu a tẽe nyã sɩn kpɩɛrɛ kʊ̃ kor ɛ, tɩchɛ a sɩ kaara a tẽe ’lɔ na wa.
15Tu a Yesu nyã jie, a lɛ jũu yɩ ɩ a sɩ ma pʊrɔ a wʊ yuor na ɩ pɛɛfʊ ma yire a sɩ nɛgãma pɔ, naa ɩ bɔɔrlo bonsɩ kʊrɔ Nãaŋmɩn. 16Yɩ taa ɩrɛ wa ĩin a vɩla maalfʊ bar ɛ, na yɩ ma lɔ̃ɔ põn a yɩ taaba, bojũu a bɔɔrlo bonsɩ anyãna lɛ pɛlɛ a Nãaŋmɩn pʊɔ.
17Yɩ turo a yɩ nɩdierbe nɛɛ, na yɩ siir a yɩ mãɛ kʊ ba. Bala lɛ kaara yɩ, na ban wa man a yɩ yele kʊ a Nãaŋmɩn. Yɩ turo a ba nɛɛ ka a ba tʊ̃mɔ̃ ɩ nʊ̃ɔ naa ta ɩ tuor kʊ ba ɛ, naa ta mɩ ɩ pɔrɔ a yɩ sɛ̃ ɛ.
18Yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ sɩ, sɩn sɔɔ naa ɩka yele jaa ba be a sɩ tɩɛr pɔ ɛ, a sɩ bɔfʊ lɛ ɩka sɩ kpɩɛrɛ a lɛ na tor sɔr jaa pɔ. 19Maa ’lɔ, n sʊɔrɔ yɩ naa ɩka yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ ma ka n nyɛ sɔr naa tʊ̃ɔ lɩɛb fɔɔ tɩ a yɩ sɛ̃.
20A Nãaŋmɩn nyã’maar sʊɔ na tu a jãɩ ala wʊn de tɩr a nɛtɩraa na ba tara baarfʊ ɛ, na wʊ sãɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto a kũu pɔ, ’lɔ na ɩ a pɛchiin gbɔɔraa, 21wʊ sʊ̃ʊ yɩ nɩ vɩla jaa bʊrɔ ka yɩ tʊ̃ɔ maal a lɛ wʊn bʊɔrɔ, na wʊ mɩ tũ a sɩ pɔ a lɛ na pɛlɛ a wʊ pʊɔ tu a Yesu Kɩrɩsɩto. ’Lɔ lɛ so a tɩɩr bɩbir nɩ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ.
22N yɛɛr, n sʊɔrɔ yɩ naa ɩka yɩ tu a n kpãafʊ ’yɛrbie anyãna, bojũu a ’yɛrbie anyã ɩn sɛb ba ɩ yɔɔ ɛ.
23N bʊɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔn ɩka ba yuon a sɩ yɛbɛ Timoti bar, ’lɔ wa tɔ̃ɔ ta fɔɔ, ɩn tara wʊn ’mataa tɩn ka yɩ tɩ nyɛ wʊ.
24Yɩ puor a yɩ nɩdierbe ba jaa nɩ a pupuorbiir ba jaa jaa. Bala mɩ na yi a Itali mɩ puoro yɩ naa.
25A wãɛfʊ wʊ be a yɩ jaa sɛ̃.