Galatiya

A PƆƆL GÃN WƱ̃N SƐB KƱ̃ A NÃAŊMƖN PUORBO NA BE A GALATIYA

¹Maa Pɔɔl na ɩ a nɩtʊ̃nãa, a ba ɩ nɩsaal lɛ ir ma bɩɩ nɩsaal kpɛ̃ɔ pɔ lɛ ɛ, tɩchɛ a yin a Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a Sãa Nãaŋmɩn sɛ̃, na sãɩ wʊ a kũu pɔ. ²A yɛɛr bala na be a ka a n sɛ̃, sɩ jaa lɛ sɛɛrɛ a gãn nyã kʊrɔ a pupuorbiir gbulsɩ bala na be a Galatiya paal pɔ.

³Wãɛfʊ nɩ nyã’maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ a be a yɩ jie. ⁴’Lɔ lɛ de a wʊ mãɛ tɩr a sɩ yelbier jũu ɩka wʊ faa sɩ a dɩna yelbier pɔ tun a lɛ na ɩ a sɩ Sãa Nãaŋmɩn bɔfʊ. ⁵Wʊ nyɛrɛ tɩɩr bɩbir nɩ bɩbir jaa. A ɩ a lɛ.

⁶A ’maa man nɛɛ nɩ a lɛ yɩn lɩɛb puor ’yɔ̃ɔ a nɩrɛ ’lɔ na bʊɔl yɩ tun a Kɩrɩsɩto wãɛfʊ pɔ, tɩ na yɩ lɛ lɩɛb turo ’yɛr nʊ̃ɔ yuo. ⁷A ’yɛr nʊ̃ɔ yuo jaa ba lɛ be be go ɛ, tɩchɛ bamɩne nyɔ̃nyɔ̃ɔnɔ̃ naa a yɩ tɩɛr na ba bʊɔrɔ ɩka ba nyɔɔ a Kɩrɩsɩto ’yɛr nʊ̃ɔ lɩɛb ka wʊ be wʊ yõ. ⁸Ala sɔɔ ɩ sɩn gba lɛ, bɩɩ ka malaka lɛ wa yɩ saaju wa mʊɔl kʊ yɩ a ’yɛr nʊ̃ɔ ’lɔ na ba tu a lɛ sɩn mʊɔl kʊ yɩ ɛ, a nɩnyɩnɛ ’lɔ wɛ naa! ⁹Nɩtãa lɛ sɩn dɔ̃ɔ de nie ’yɛr kʊ yɩ, pʊ̃pãanyã n lɛ bɔ̃ɔ ’yɛrɛ go. Ala nɩrɛ ãsʊɔ jaa wa mʊɔlɔ na ’yɛr nʊ̃ɔ yuo kʊrɔ yɩ, na ba tu a lɛ sɩn mʊɔl kʊ yɩ a yɩ sɔɔ ɛ, a nɩnyɩnɛ ’lɔ wɛ naa.

¹⁰Nɩsaal lɛ n bʊɔrɔ ɩka wʊ kʊ ma sɔr bɩɩ Nãaŋmɩn? Bɩɩ nɩsaal pʊʊr lɛ n bʊɔrɔ ɩka n pɛl? Maa ta chɛnɛ bʊɔrɔ ɩka n pɛlɛ nɩsaal pʊɔ, n kʊ naa ɩ a Kɩrɩsɩto tʊ̃tʊ̃nɔ̃ ɛ.

¹¹N yɛɛr, n bʊɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔ a par ɩka a ’yɛr nʊ̃ɔ ’lɔ ɩn mʊɔl kʊ yɩ ba yi nɩsaal sɛ̃ ɛ. ¹²A ba ɩ nɩsaal pɔ lɛ n tu tɩ nyɛ wʊ ɛ, bɩɩ nɩsaal lɛ jãn ma ɛ, tɩchɛ a Yesu Kɩrɩsɩto lɛ ir wiil ma.

¹³Yɩ wõn a lɛ ɩn dɔ̃ɔ chɛnɛ puoro a Juu nɩbɛ puorfʊ, naa mʊ̃ɔ nɩbir gere a bala na turo a Yesu Kɩrɩsɩto, naa bʊɔrɔ ɩka n sɔ̃ɔ ba bar. ¹⁴N bɔ̃ɔ gar a Juu nɩbɛ bala ɩn ’mataa pɔl, tɩchɛ ka a ɩ ma nɩbijɩɛ nɩ a n sãakpãmɩne puorfʊ. ¹⁵Tɩchɛ an ɩ Nãaŋmɩn lɛ dɔ̃ɔ de nie kaa ir ma tɩchɛ ka ba wa dɔɔ ma, na wʊ bʊɔl ma tun a wʊ wãɛfʊ pɔ, a ɩ wʊn pʊpɛl, ¹⁶ka wʊ ir a wʊ Bie wiil ma, ka na mʊɔl a wʊ ’yɛr a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. N ba sʊʊr nɩrɛ jaa kaa ɛ, ¹⁷bɩɩ do be a Jerusalɛm a bala na dɔ̃ɔ ma nie ɩ a nɩtʊ̃nsɩ sɛ̃ ɛ, tɩchɛ n tɔ̃ɔ tor chen Arabɩya a dẽdẽe a lɛ nɛ, a lɛ puor lɛ n pãa lɩɛb chen a Damaskus.

¹⁸Yuom ata na wa po, n pãa don be a Jerusalɛm ɩka n tɩ bɔ̃ɔ a Pita, naa jɛ̃ a be a wʊ sɛ̃ maal ber pie nɩ anũu (15). ¹⁹Tɩchɛ n ba nyɛ a nɩtʊ̃nsɩ ãsʊɔ jaa ɛ, ka Jemesɩ na ɩ a sɩ Soro yɛbɛ tɛɛ ba lɛ ɛ. ²⁰Yelmãɛ jaa lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ a Nãaŋmɩn niem ɩka, a yele nyã ɩn sɛɛrɛ kʊrɔ yɩ ba ɩ jir ɛ. ²¹A lɛ puor, n lɛ chen Siriya nɩ Sɩlɩsɩya paal pɔ. ²²A pupuorbiir gbulsɩ bala na be a Judiya a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, ba bɔ̃ɔ ma ɛ. ²³A n yele tɛɛ lɛ ba wõ ɩka, a nɩrɛ ’lɔ na dɔ̃ɔ gere sɩ, pʊ̃pãanyã ’lɔ mãɛ lɛ pãa mʊɔlɔ a ’yɛr ’lɔ wʊn ta dɔ̃ɔ bʊɔrɔ ɩka wʊ sɔ̃ɔ bar, ²⁴na ba pɛɛ Nãaŋmɩn yuor a maa jũu.

¹Yuom pie nɩ anaar (14) na wa po, maa nɩ Banabasɩ lɛ don be a Jerusalɛm naa tara Titusɩ mɩ pʊɔ. ²N don be a Jerusalɛm bojũu Nãaŋmɩn lɛ ir wiil ma ɩka n tɩ man kʊ ba a ’yɛr nʊ̃ɔ ’lɔ ɩn mʊɔl kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, tɩchɛ a bala na ɩ a nɩdierbe tɛɛ lɛ n dɔ̃ɔ sɔɔl man a yele anyãna kʊ. A n dãbãɛ lɛ ɩka n taa wa jo pɔrɔ ɛ. ³Tɩchɛ a Titusɩ gba mɩ na dɔ̃ɔ be a n sɛ̃, na waa ɩ a Juu nɩrɛ ɛ, baa fɩr wʊ ɩka wʊ ŋmaa a yʊɔr ɛ. ⁴A yele nyã lo naa bojũu a yɛɛr bamɩne na ɩ jir ŋmarba fʊɔl kpɛ ɩka ba tɩ jʊʊr kaa a lɛ sɩn so a sɩ mãɛ a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, ka ba na maal sɩ ka sɩ ɩ gbãgbaar. ⁵Saa sɔɔ ba bãlãa jaa ɛ, ka a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã na ɩ a yelmãɛ na be a yɩ sɛ̃ sɔ̃ɔ jaa.

⁶A bala a nɩbɛ na tɩɛr ɩka bala lɛ ɩ a nɩyɔ̃ɔnsɩ, tɩchɛ a lɛ ban be maa ba nyɛ a ba tɛɛ taa ɛ. Nãaŋmɩn ba kaara nɩsaal nie tɩ tɔɔrɔ a wʊ ’yɛr ɛ. A nɩdierbe bala ba ’yɛr ’yɛr jaa lɛ pʊɔ a maa ’yɛr ’lɔ pɔ ɛ. ⁷Tɩchɛ ban wa bɔ̃ɔn an ɩ yelmãɛ ɩka Nãaŋmɩn lɛ de a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã kʊ ma ɩka n mʊɔl kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na de a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã kʊ a Pita ɩka wʊ mʊɔl kʊ a bala na ɩ a Juu nɩbɛ. ⁸Nãaŋmɩn lɛ tʊ̃ a wʊ tʊ̃mɔ̃ tu a Pita pɔ maal wʊ ɩka wʊ ɩ a Juu nɩbɛ nɩtʊ̃nãa, ’lɔ lɛ mɩ tʊ̃ a wʊ tʊ̃mɔ̃ tu a maa pɔ tʊ̃ ma ɩka n chen a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. ⁹A Jemesɩ nɩ a Pita nɩ a Jɔɔn ban dɔ̃ɔ bɔ̃ɔn fɩka lue, ban wa nyɛ bɔ̃ɔn a wãɛfʊ ’lɔ a Nãaŋmɩn na kʊ ma, ba de sɩn nuur ayi nɩ nɛbʊ̃’yen maa nɩ a Banabasɩ, na ba wiil ɩka sɩ tara na nɛbʊ̃’yen, na ba sɔɔ ɩka sɩ chen a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ tɩchɛ ka ba mɩ chen a bala na ɩ a Juu nɩbɛ pɔ. ¹⁰Yele bʊ̃’yen ban ’yɛr kʊ sɩ lɛ ɩka sɩ tɩɛrɛ a nɔ̃n dẽme. A yele nyã nɩ wʊ ju mɩ lɛ n mɩ mʊ̃ɔ nɩbir ɩka n maal.

¹¹A Pita na wa tɩ wa a Antiok, n gɔ̃ wʊ̃n a nɩyɔɔ niem bojũu wʊ maal bɔr chãa pɔ. ¹²Sɛrɛ tɩchɛ ka a nɩbɛ bamɩne yi a Jemesɩ sɛ̃ wa, ’lɔ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ma ’mantaa dire. Tɩchɛ ban wa wa baar, wʊ oon wʊ mãɛ yin a ba pɔ, bojũu wʊ joro na a bala na ɩ a yɔŋmarba dãbãɛ. ¹³A Juu nɩbɛ bamɩne pʊɔ wʊ naa a nɛɛr ayi yele nyãna pɔ, ka a Banabasɩ gba tɩɛr mɩ bũbur a ba yele nyãna jũu.

¹⁴Ɩn wa nyɛ bɔ̃ɔn ɩka baa maala a lɛ na tor nɩ a yelmãɛ ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna ɛ, n ’yɛr kʊ a Pita a ba jaa niem, “A fʊ̃ʊ ɩn Juu nɩrɛ, tɩ na fʊ kpɩɛrɛ fɩka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ kaar ɛ. Ŋmɩnɛ lɛ fʊn ɩ fɩr a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ba kpɩɛrɛ fɩka a Juu nɩbɛ? ¹⁵A sɩn ban dɔɔ ka sɩ ɩ Juu nɩbɛ, saa ɩ nɩyor na ɩ yelbe-ɩrbɛ kaar ɛ. ¹⁶Sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka, nɩrɛ yele kʊ̃ tʊ̃ɔ tor wʊ̃n turo a nɛbinsɩ jũu ɛ, tɩchɛ a wʊ yele na tor a Yesu Kɩrɩsɩto wʊ̃n sɔɔ de jũu. Lɛ lɛ a sɩn mɩ gba sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto ka a sɩ yele tor, ka a kʊ̃ ɩ a nɛbinãa sɩn turo jũu ɛ. Ala ɩ a nɛbinãa tufʊ jũu lɛ, nɩrɛ jaa yele kʊ̃ tor Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ.

¹⁷“Ala ɩ sɩ mʊɔrɔ naa ɩka a sɩ yele a tor a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, tɩchɛ ka a ɩ yelmãɛ ɩka a sɩn mãɛ ɩn yelbe-ɩrbɛ, ka ala be a lɛ, a Kɩrɩsɩto pʊɔrɔ naa a yelbier ’yɔ̃ɔnɔ̃ bɩɩ? Yelmãɛ jaa, a ba ɩ lɛ lɛ ɛ! ¹⁸Ala ɩ n lɛ mɛn a bonsɩ ala ɩn sɔ̃ɔ bar, n maal a lɛ wiil ɩka n ɩn a nɛbinãa sɔ̃sɔ̃ɔnɔ̃. ¹⁹Bojũu a tu naa a nɛbinãa pɔ, ka n kpi kʊ a nɛbinãa, ka a lɛ na sʊ̃ʊ ma ka n be be kʊ Nãaŋmɩn. ²⁰Ba ’mantaa kpa maa nɩ a Kɩrɩsɩto a daa ju. A ba lɛ ɩ maa lɛ lɛ be be go ɛ, tɩchɛ a Kɩrɩsɩto lɛ be a n ’yɔ̃ɔ. A nyɛvʊr nyã ɩn pãa ben a ãgãn pɔ, n ben be nɩ a sɔɔfʊ ɩn sɔɔ a Nãaŋmɩn Bie, ’lɔ lɛ nʊ̃ ma, na wʊ de a wʊ mãɛ kʊ ma. ²¹N ba ’yɛr ɩka a Nãaŋmɩn wãɛfʊ ba ɩ ɛ, bojũu ala ɩ nɩrɛ na tʊ̃ɔn ’yɛr faa a wʊ mãɛ a nɛbinãa jũu, ka lɛ a Kɩrɩsɩto kũu ba tara tɔ̃nɔ̃ jaa ɛ!”

¹A yɩn Galatiya jɔlɔ dẽme. An lɛ bɛl yɩ ka a nʊ̃mɔ̃ yɩ? A yɩ nɩbir lɛ ba nyɔɔ a Yesu Kɩrɩsɩto yin a nɩyɔɔ niem kpa a daa ju. ²Yele bʊ̃’yen lɛ n bʊɔrɔ ɩka n bɔ̃ɔ yi a yɩ sɛ̃. Yɩ nyɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ a nɛbinãa yɩn turo bɩɩ a lɛ yɩn wõ na yɩ sɔɔ? ³Yɩ lɛɛ bɔ̃ɔ yɛ̃ ɔ. Yɩn piel a Nãaŋmɩn Sɩɛ, yɩ pãa bʊɔrɔ naa ɩka yɩ baar yɩn kpɛ̃ɔ pɔ bɩɩ? ⁴A yɩ dɔɔyɛ difʊ ba lɛ tara tɔ̃nɔ̃ bɩɩ? Yelmãɛ a ba ɩ pɔrɔ ɛ. ⁵Nãaŋmɩn kʊ yɩn a wʊ Sɩɛ tɩ tʊ̃ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ a yɩ pɔ, yɩn sɔɔ a nɛbinãa jũu bɩɩ yɩn sɔɔ a lɛ yɩn wõ?

⁶De man a Abraham kaa, wʊ “Sɔɔn de Nãaŋmɩn, ka a lɛ vɛ̃ ka wʊ ɩ nɩtor.” (A Pielfʊ Gãn 15:6)⁷Bɔ̃ɔ a par ɩka a bala na sɔɔ Nãaŋmɩn lɛ ɩ a Abraham bibiir. ⁸A Nãaŋmɩn gãn dɔ̃ɔ ’yɛr ɩka Nãaŋmɩn na ’yɛr faa a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, a ba sɔɔfʊ jũu. Nãaŋmɩn den nie ’yɛr a ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ a Abraham ɩka, “A paalsɩ ba jaa na nyɛn sʊ̃ʊfʊ tu a fʊ ’yɔ̃ɔ.” (A Pielfʊ Gãn 12:3)⁹A lɛ jũu, a bala jaa na sɔɔ de na nyɛn sʊ̃ʊfʊ pʊɔ a Abraham pɔ. ’Lɔ lɛ ɩ a nɩrɛ na tara sɔɔfʊ.

¹⁰Bala jaa na dɩɛl a nɛbinãa tufʊ ben pɔ ’yɔ̃ɔfʊ pɔ, bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Pɔ ’yɔ̃ɔfʊ turo na a nɩrɛ ’lɔ na ba turo a yelsɩ a jaa a nɛbinãa gãn pɔ ɛ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 27:26)¹¹A ɩn yelmãɛ ɩka nɩrɛ jaa kʊ nyɛ faa fʊ a Nãaŋmɩn niem a nɛbinãa ’yɔ̃ɔ ɛ, bojũu “A nɩrɛ ’lɔ na tara sɔɔfʊ tor naa, wʊn tara na nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ.” (Habakuk 2:4)¹²A nɛbinãa ba be sɔɔfʊ pɔ ɛ, tɩchɛ “Nɩrɛ ’lɔ na maala a lɛ a nɛbinãa na ’yɛr, na tara na nyɛvʊr.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 18:5)¹³Kɩrɩsɩto faa sɩ naa a nɛbinãa pɔ ’yɔ̃ɔfʊ pɔ, na wʊ lɩɛb ɩ pɔ ’yɔ̃ɔfʊ kʊ sɩ, bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Pɔ ’yɔ̃ɔfʊ turo na a nɩrɛ ’lɔ na yɔɔl tɩɛ ju.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 21:23)¹⁴Wʊ faa sɩ naa ka a sʊ̃ʊfʊ ala a Abraham na nyɛ, ka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ na nyɛ tu a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, ka a sɔɔfʊ jũu, ka sɩ nyɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ nɛtɩraa.

¹⁵N yɛɛr, vɛ̃ ka n de man a bɩbir jaa nyɛvʊr pɔ, nɩrɛ wa faa ’yɛr ’yɛr bin baar, nɩrɛ jaa maa lɛ ’yɛr ’yɛr dɔɔl ɛ, bɩɩ ŋmaa bar ɛ. Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ a nɛtɩraa. ¹⁶Nãaŋmɩn dɔ̃ɔ tɩr a wʊ nɛɛ kʊ Abraham nɩ a wʊ bir. A Nãaŋmɩn gãn ba ’yɛr ɩka bʊ̃bie ɛ, naa wiil fɩka biyɔɔ ɛ, tɩchɛ wʊ ’yɛr ɩka, “A fʊ bir,” (A Pielfʊ Gãn 12:7) Nɩbʊ̃’yen tɛɛ lɛ, ’lɔ lɛ ɩ a Kɩrɩsɩto. ¹⁷Maa ’yɛr nɩ nyã ɩka a nɛbinãa na wa a yuom kɔɔr anaar dɔɔl lɩjɛr nɩ pie (430) puor ba sɔ̃ɔ a nɛtɩraa ’lɔ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ ’yɛr ɛ, na wʊ sɔ̃ɔ a nɛtɩraa ɛ. ¹⁸Ala ɩ a bonsɩ ala sɩn wa nyɛ a Nãaŋmɩn sɛ̃ ɩ naa a nɛbinãa tufʊ jũu lɛ, a ba lɛ ɩ a nɛtɩraa yele lɛ go ɛ, tɩchɛ an ɩ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ lɛ wʊ de tɩr nɛɛ kʊ a Abraham.

¹⁹Bo lɛ so Nãaŋmɩn na wa bɩɛr tɩr a nɛbinãa? Wʊ pʊɔn ’yɔ̃ɔ ban ba sɔɔ jũu tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a Bir ’lɔ wʊn tɩr a nɛɛ na wa. A malakasɩ lɛ waan a nɛbinãa nyã, tɩchɛ Mosesɩ na ɩ a ’ma’maala lɛ be a ba chara pɔ. ²⁰’Ma’maala maa ara kʊ gbul bʊ̃’yen ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn ’lɔ ɩn bʊ̃’yen tɛɛ.

²¹Ka a lɛ wiil ɩka a nɛbinãa sɔ̃ɔn a Nãaŋmɩn nɛtɩraa ala bar bɩɩ? Kai. Ala ɩ a nɛbinãa kʊrɔ na nɩrɛ nyɛvʊr, nɩrɛ jaa na ɩn nɩtor tu a nɛbinãa jũu. ²²Tɩchɛ a Nãaŋmɩn gãn ’yɛr ɩka a yelbier nyɔ̃ɔn a wɛr nɩbɛ ba jaa pɔɔ die pɔ, ka a lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr a nɛɛ kʊ a bala na sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto na nyɛ.

²³Sɛrɛ tɩchɛ ka a sɔɔfʊ wa wa, sɩ dɔ̃ɔ ɩ a nɛbinãa nɩpɔɔrsɩ, naa pɔɔ sɩ tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a sɔɔfʊ na wa nyɩr. ²⁴Nãaŋmɩn kʊn a nɛbinãa sɔr ka wʊ na de sɩ nie chiin a Kɩrɩsɩto sɛ̃, ka sɩ na nyɛ faafʊ tu a sɔɔfʊ pɔ. ²⁵Pʊ̃pãanyã a sɔɔfʊ na wa tɩ wa, saa lɛ chɛnɛ be a nɛbinãa pĩlem ka wʊ kaara sɩ ɛ.

²⁶Yɩ jaa ɩn Nãaŋmɩn bibiir yɩn sɔɔ Yesu Kɩrɩsɩto jũu, ²⁷bojũu ba so yɩn a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ ’yɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto pɔ, ka wʊ pɔɔ yɩ fɩka fɔbaa. ²⁸Ka bamɩne ba lɛ ɩ Juu nɩbɛ bɩɩ baa ɩ Juu nɩbɛ ɛ, ka bamɩne mɩ ɩ gbãgbaar bɩɩ ka bamɩne ɩ sumɩne ɛ, ka bamɩne ba lɛ ɩ dɔɔr bɩɩ mɩ ɩ pɔbɔ ɛ. Bojũu yɩ jaa ɩn bʊ̃’yen a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ. ²⁹Ala ɩ yɩ ɩn a Kɩrɩsɩto sofʊ, yɩ pãa ɩn a Abraham bir, na yɩ pʊɔ a Abraham na di a Nãaŋmɩn nãbonsɩ ala wʊn tɩr a nɛɛ kʊ wʊ.

¹A maa ’yɛr nɩ nyã, a bʊ̃dire bie gba wʊn ɩ bibile, tɩchɛ waa be wʊ yõ nɩ a gbãgbaa ɛ, an sɔɔ ɩ ’lɔ lɛ so a bonsɩ a jaa. ²Gugurbo nɩ a kpãɛn dẽme ma pire naa bie nyãna tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ a sãa na ’yɔ̃ɔ. ³Lɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ, sɩn dɔ̃ɔ ɩ a bibiir, sɩ dɔ̃ɔ ɩ a wɛr gbãgbaar be kpãɛn bonsɩ pĩlem. ⁴Tɩchɛ a sɔ̃ɔ na wa ta, Nãaŋmɩn tʊ̃n a wʊ Bie ka pɔɔ dɔɔ wʊ tun a nɛbinãa pɔ, ⁵ka wʊ na faa a bala na be a nɛbinãa pĩlem, ka sɩ tara sɔr ɩ a wʊ bibiir. ⁶Yɩn ɩ a Nãaŋmɩn bibiir jũu, Nãaŋmɩn tʊ̃n a wʊ Bie Sɩɛ ka wʊ wa kpɛ a sɩ nyãn pɔ a sɩ ma bʊɔlɔ wʊ, sɩ Sãa. ⁷A lɛ jũu, yaa lɛ chɛnɛ ɩ gbãgbaar ɛ, tɩchɛ yɩ ɩn a wʊ bibiir. Yɩn ɩ a wʊ bibiir baar, yɩ ɩn a wʊ bʊ̃dirbe.

⁸A kõro yɩn ba dɔ̃ɔ bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ, yɩ dɔ̃ɔ ɩ gbãgbaar kʊ a tɩbɛ ala yɩn ba bɔ̃ɔ ɛ. ⁹Tɩchɛ pʊ̃pãanyã yɩn bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn bɩɩ Nãaŋmɩn na wa bɔ̃ɔ yɩ baar, ŋmɩnɛ lɛ a lɛ ɩ ka yɩ lɩɛb a yɩ tɩɛr ’yɔ̃ɔ a bonsɩ ala na bal ka a ba turfʊ ɩ pʊ̃sɔ̃ɔ? Yɩ chɛnɛ na bʊɔrɔ ɩka yɩ lɛ ɩ a ba gbãgbaar bɩɩ? ¹⁰Yɩ tara na bɩbir pɛ̃nsɩ, nɩ chuur pɛ̃nfʊsɩ nɩ sɔ̃ɔsɩ nɩ yuomo pɛ̃nfʊsɩ. ¹¹Dãbãɛ kpɛ ma naa, ka n tɩɛr ɩka a maa tʊ̃mɔ̃ ɩn tʊ̃ a yɩ pɔ ɩn pɔrɔ.

¹²N yɛɛr, n sʊɔrɔ yɩ naa, yɩ be a lɛ ɩn be, bojũu n mɩ dɔ̃ɔ be a lɛ yɩn be. Yaa maal ma yelbier jaa ɛ. ¹³Yɩ bɔ̃ɔn naa an ɩ baal jũu lɛ so ka n dɔ̃ɔ nie mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ yɩ. ¹⁴A maa baal gba na dɔ̃ɔ ɩ bɛɛr kaa kʊ yɩ tɩchɛ yaa tɔr ma bar ɛ, yɩ sɔɔn de ma Nãaŋmɩn malaka kaar, fɩka Yesu Kɩrɩsɩto. ¹⁵Bo lɛ ɩ a yɩ chɩlfʊ? Ɩn tʊ̃ɔ ’yɛr yelmãɛ ɩka ala ɩ yɩn taa tʊ̃ɔ maal a lɛ, yɩn taa loor a yɩ nɩbie kʊ ma. ¹⁶Pʊ̃pãanyã n ɩn a yɩ dɔ̃sʊɔ ɩn ’yɛr a yelmãɛ kʊ yɩ bɩɩ?

¹⁷A nɩbɛ bala na bʊɔrɔ ɩka yɩ wa a ba sɛ̃, a ba tɩɛr ba vɩɛl ɛ. A lɛ ban bʊɔrɔ lɛ ɩka yɩ ŋmaa yi na yɩ ɩ sʊ̃ʊfʊ kʊ ba. ¹⁸A vɩɛl na ɩka yɩ tara sʊ̃ʊfʊ sɔ̃ɔ, ala ɩ a lɛ yɩn tɩɛr vɩɛlɛ na, na yɩ ma maala a lɛ sɔ̃ɔ jaa, tɩchɛ ata ɩ fɩka maa wa be a yɩ sɛ̃ tɛɛ ɛ. ¹⁹N yɛɛr, a yɩ yele wõnõ ma naa fɩka pɔɔ na dɔɔrɔ bie kaar, tɩ ta a sɔ̃ɔ ’lɔ yɩn be a lɛ a Yesu Kɩrɩsɩto na be. ²⁰N ta bʊɔrɔ naa fɩka n be a yɩ sɛ̃ a pʊ̃pãanyã naa ta lɩɛb a n kɔkɔr bojũu a yɩ yele wõnõ ma naa.

²¹Yɩ ’yɛr kʊ ma, a yɩn bala na bʊɔrɔ ɩka yɩ ɩ a nɛbinãa turbo, yaa bɔ̃ɔ a lɛ a nɛbinãa na ’yɛrɛ bɩɩ? ²²A sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, Abraham tara na bibiir ayi, a gbãgbaa pɔɔ lɛ dɔɔ a ãsʊɔ, ka a sumɩne mɩ dɔɔ a ãsʊɔ. ²³A bie ’lɔ na ɩ a gbãgbaa pɔɔ bie, ba dɔɔ wʊn tu a lɛ nɩsaal na guor, tɩchɛ a ’lɔ mɩ na ɩ a sumɩne bie, ba dɔɔ wʊn tun a Nãaŋmɩn nɛtɩraa pɔ.

²⁴Sɩn tʊ̃ɔ de a pɔbɔ banyãna ayi man nɛtɩrsɩ ayi. Haga lɛ dɔɔ a gbãgbaa bibiir. ’Lɔ lɛ ara kʊ a nɛtɩraa ’lɔ a Nãaŋmɩn na maal a Sinai Tɔ̃ɔ ju. ²⁵Haga ara na kʊ a Sinai Tɔ̃ɔ na be a Arabɩya fɩka a dɩna Jerusalɛm, bojũu ’lɔ lɛ dɔɔ a wʊ bibiir ka ba ɩ a nɛbinãa gbãgbaar. ²⁶Tɩchɛ a Jerusalɛm ’lɔ na be a saaju son wʊ mãɛ, ’lɔ lɛ ɩ a sɩ ma. ²⁷Bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, “Tara pʊpɛl, a fʊ̃ʊ pɔɔ abbaa, na ba dɔɔ bibiir ɛ. Yiele ŋmiere nɩ chɛlsɩ, fʊ̃ʊ nyã na ba wõ bie dɔɔfʊ tuo ɛ. A pɔɔ nyã na ba dɔ̃ɔ dɔɔ ɛ, bojũu a wʊ bibiir waan gar a pɔɔ ’lɔ na kul sɩrɛ.” (Isaiya 54:1)

²⁸Pʊ̃pãanyã, yɩn a n yɛɛr, yɩ kaara fɩka a Isaakɩ na ɩ a Nãaŋmɩn nɛtɩraa bibiir. ²⁹A sɔ̃ɔ ’lɔ ban dɔɔ a bie ’lɔ a ãgãn pɔ, wʊ ge naa a bie ’lɔ ban dɔɔn a Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ̃ɔ. Lɛ mɩ lɛ a pʊ̃pãanyã. ³⁰Tɩchɛ bo lɛ a Nãaŋmɩn gãn ’yɛr? “Dii a gbãgbapɔɔ nɩ a wʊ bie bar, bojũu a bie ’lɔ na ɩ a gbãgbapɔɔ bie kʊ ’mataa din a Nãaŋmɩn nãbonsɩ nɩ a bie ’lɔ a sumɩne na dɔɔ ɛ.” (A Pielfʊ Gãn 21:10)³¹A lɛ jũu n yɛɛr, saa ɩ a gbãgbaa pɔɔ bibiir ɛ, tɩchɛ sɩ ɩn a pɔɔ sumɩne bibiir.

¹A Kɩrɩsɩto faa sɩ naa, ala lɛ so ka sɩ so sɩ mãɛ. A lɛ jũu, yɩ pãa ara kpɛ̃ɔ na yɩ ta lɛ de yɩ mãɛ ’yɔ̃ɔ gbãgbaa tʊ̃mɔ̃ pɔ ɛ.

²Yɩ ’yɔ̃ɔ a n ’yɛrbie jãnɛ. Maa Pɔɔl lɛ ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka ala ɩ yɩ ŋman a yɩ yɔɩ, a Kɩrɩsɩto kʊ tara tɔ̃nɔ̃ kʊ yɩ ɛ. ³N lɛ bɔ̃ɔ ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ yelmãɛ jaa ɩka nɩrɛ ’lɔ jaa na ŋmaa yʊɔr tara na sɔr ɩka wʊ sɔɔ a Juu nɩbɛ nɛbinsɩ a jaa. ⁴A yɩn bala na bʊɔrɔ ɩka yɩ nyɛ faafʊ tu a nɛbinãa ’yɔ̃ɔ, ŋmaan yi a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, yɩ ŋmaan yi a Nãaŋmɩn wãɛfʊ pɔ. ⁵Tɩchɛ a sɔɔfʊ jũu, sɩ chɩlɛ na nɩbijɩɛ ɩka sɩn nyɛn a Sɩɛ tɩɛrtɔ jie yeltorsɩ. ⁶A Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, ka nɩrɛ ŋmaan yʊɔr bɩɩ ka waa ŋmaa yʊɔr ɛ, a ba wiil yele jaa ɛ. A yele ’lɔ na fɛr lɛ ɩka sɔɔfʊ na wile wʊ mãɛ tun nʊ̃fʊ pɔ.

⁷Yɩ dɔ̃ɔ joro jovɩla, an lɛ ŋmaa yɩ sɔr ɩka yɩ ta sɔɔ a yelmãɛ ɛ? ⁸A sʊɔrfʊ nyã bʊrɔ ba yi a nɩrɛ ’lɔ na bʊɔl yɩ sɛ̃ ɛ. ⁹Fɩka dãbɩl bãlãa na ma vɛ̃ ka jɔ̃ vʊ̃, lɛ lɛ yele jaa pʊʊr bile ma sɔ̃ɔ yelyɔɔ. ¹⁰N tara na sɔɔfʊ a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ ɩka yɩ kʊ tɩɛr tɩɛr yuo ɛ. A nɩrɛ ’lɔ jaa na vɛ̃ ka a yɩ tɩɛr va vire na nyɛn gefʊ.

¹¹N yɛɛr, ba kʊ̃ ge ma ɛ, ala ɩ n ’yɛr yʊɔr ŋmaafʊ ’yɛr. A lɛ wiil ɩka a Yesu daa suur difʊ baar naa. ¹²Ɩn naa bʊɔrɔ na ɩka a bala na ba vɛ̃ ka a yɩ tɩɛr gãna jibʊ̃’yen nɩ a ba yʊɔr ŋmaafʊ yele ɛ, ba ŋme a ba mãɛ lãma.

¹³Yɩn a n yɛɛr Nãaŋmɩn na bʊɔl ka yɩ so yɩ mãɛ, tɩchɛ yɩ ta de a yɩ mãɛ sofʊ nyãna maala nɩ yelbier ɛ, tɩchɛ yɩ de a mãɛ sofʊ nyã, na yɩ tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ taa nɩ nʊ̃fʊ. ¹⁴A Nãaŋmɩn nɛbinsɩ a jaa, ba den sɛb ’yɛrbibʊ̃’yen tɛɛ, “Nʊ̃ a fʊ tɔ sʊɔ a fʊ mãɛ kaar.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Ata 19:18)¹⁵Yɩn maa wa sɔɔ dʊ̃nɔ̃ taa na yɩ ɔɔrɔ taa, yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃, na yɩ taa sɔ̃ɔ taar ɛ.

¹⁶A lɛ jũu, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ ɩka yɩ kpɩɛrɛ lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na wile, na yɩ ta maala a lɛ a ãgãn na bʊɔr ɛ. ¹⁷Bojũu bon ’lɔ a ãgãn na bʊɔrɔ ba ɩ a bon ’lɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na bʊɔr ɛ. Bon ’lɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ mɩ na bʊɔrɔ ba ɩ a bon ’lɔ a ãgãn mɩ na bʊɔr ɛ. A ma jɛɛrɛ nɩ taa na a na ŋmaa yɩ sɔr ka yɩ kʊ tʊ̃ɔ maal a lɛ yɩn bʊɔr ɛ. ¹⁸Tɩchɛ ala ɩ Nãaŋmɩn Sɩɛ ben a yɩ pɔ, yaa lɛ chɛnɛ ɩ a nɛbinãa gbãgbaar ɛ.

¹⁹A ãgãn bʊ̃bʊɔrsɩ ma gãn chãa pɔ, ala lɛ a anyãna sɛ̃fʊ, nɩ dɛɛr maalfʊ, nɩ jɔl dãɛn, ²⁰nɩ tɩbɛ puorfʊ, nɩ sɔyele, nɩ ’laarfʊ, nɩ nɛchɩrɛ, nɩ nyuur, nɩ suur, nɩ mãɛ ’mɔɔfʊ, nɩ ootaa, ²¹nɩ nyuur, nɩ dãa buufʊ, nɩ dãnyugbulo, nɩ a ala na nyɛtãan a anyãna. N kpãana yɩ naa nɩtãa a lɛ ɩn dɔ̃ɔ de nie kpãa yɩ ɩka, a bala na maala a anyãna, kʊ̃ kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ ɛ.

²²Tɩchɛ anyã lɛ ɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wɔ̃mɔ̃, nɩ nʊ̃fʊ, nɩ chɩlfʊ, nɩ nyã’maar, nɩ kãnyir, nɩ nɩbaal kaafʊ, nɩ vɩla maalfʊ, nɩ yelmãɛ, ²³nɩ jomm ɩfʊ, nɩ mãɛ nyɔɔfʊ. Nɛɛ jaa ba be be gar a anyãna ɛ. ²⁴A bala na be a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ kpan a ba ãgãn nɩ a wʊ vɔlaa a daa ju. ²⁵Ala ɩ sɩn nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ lɛ ’mataa kpɩɛrɛ, yɩ vɛ̃ ka sɩn nɩ a ’lɔ ’mataa chiine. ²⁶Yɩ ta vɛ̃ ka sɩ wile sɩ mãɛ na sɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ taa suur, tara taa nɩ nyuur ɛ.

¹N yɛɛr, ala ɩ ãsʊɔ wa maal yelbier bɔr a sɔɔfʊ sɔr pɔ, fʊ̃ʊ nyã na tara a Nãaŋmɩn Sɩɛ, tɔɔ wʊ ’yɔ̃ɔ a sɔr pɔ nɩ mãɛ siirfʊ. Tɩchɛ gu a fʊ mãɛ na fʊ mɩ taa lo a bɛɛr kaa pɔ ɛ. ²Yɩ tuoro taa a yelwõnsɩ. Yɩn wa ɩrɛ a lɛ, yɩ turo naa a Kɩrɩsɩto nɛɛ. ³Ala ɩ nɩrɛ wa tɩɛr ɩka wʊ ɩn bon kɔ̃ɔ a sɔ̃ɔ ’lɔ wʊn ba ɩ bon jaa ɛ, wʊ mãɛ lɛ wʊ bɛlɛ. ⁴Nɩrɛ jaa wʊ ma bɛɛr a wʊ mãɛ tʊ̃mɔ̃ kaa tɩ na wʊ pãa chɩɛrɛ a nyãa na wʊ ta de a wʊ tʊ̃mɔ̃ mana nɩ a wʊ taaba tʊ̃mɔ̃ ɛ. ⁵Bojũu ãsʊɔ na ma tuon a wʊ mãɛ tuor.

⁶A bala ban wiil, ba mɩ põ a ba bʊ̃tarsɩ kʊ a bala na wile ba.

⁷Yɩ ta bɛlɛ yɩ mãɛ ɛ, nɩrɛ kʊ̃ tʊ̃ɔ la Nãaŋmɩn ɛ. A bon ’lɔ fʊn bʊr, ’lɔ lɛ fʊn ŋma. ⁸Fʊ̃ʊ nyã na bʊr a ala na ɩ a ãgãn vɔlaa, fʊn ŋman bʊ̃dɛbɛ. Ala ɩ fʊ bʊr a ala na pɛlɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ pʊɔ, na tun a Sɩɛ pɔ ŋma nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ. ⁹Yɩ ta vɛ̃ ka sɩ bal nɩ vɩla maalfʊ ɛ, bojũu sɩn ŋma naa a ŋmafʊ sɔ̃ɔ, sɩn baa wa tɛɛ bar ɛ. ¹⁰A lɛ jũu, sɩn wa nyɛ vuo, yɩ vɛ̃ a sɩ de maal vɩla kʊ nɩrɛ jaa, na sɩ mɔ̃ maal yɔɔ jaa kʊ a bala na be a sɔɔfʊ pɔ.

¹¹Maa wa sɛɛrɛ nɩ a maa mãɛ nũu, nyɛ lɛ a sɛbie na ma ɩ a bɛrɛ jã.

¹²A bala na bʊɔrɔ ɩka ba wile a ba mãɛ a ãgãn pɔ, bala lɛ bʊɔrɔ ɩka ba fɩr yɩ ka yɩ ŋma a yɔɩ. A yele ’lɔ yɔɔ ban ɩrɛ a lɛ, baa bʊɔrɔ ɩka ba nyɛ gefʊ a Kɩrɩsɩto daa jũu ɛ. ¹³A bala gba mɩ na ŋma a yɔɩ ba turo a nɛbinãa ɛ, tɩchɛ ba bʊɔrɔ naa ɩka yɩn yɩ ŋma a yɩ yɔɩ ka ba na chɩɛrɛ nyãa ɩka bala lɛ ŋma yɩ. ¹⁴N taa ɩrɛ wa chɩɛrɛ nyãa bon jaa ’yɔ̃ɔ ka ala ba wa ɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto daa ba lɛ ɛ. A lɛ jũu lɛ so, ka a wɛr nyã ju ba tara tɔ̃nɔ̃ kʊ ma ɛ, ka mɩ ba ɩ bon jaa kʊ a wɛr ɛ. ¹⁵Ala ɩ nɩrɛ ŋmaan yʊɔr bɩɩ ka ’lɔ ba ŋmaa yʊɔr ɛ, a ba wiil yele jaa ɛ, tɩchɛ a lɛ na sɛɛ lɛ ɩka nɩrɛ wʊ nyɛ dɔɔ paalaa. ¹⁶A bala jaa na turo a sɔr nyãna, nyã’maar nɩ nɩbaal kaafʊ wʊ be a ba sɛ̃. Ba la lɛ a Nãaŋmɩn kaa ir.

¹⁷An yi a pʊ̃pãanyã chiine, nɩrɛ jaa wʊ ta lɛ ’yɔ̃ɔ ma yele go ɛ, bojũu a Yesu fɛlsɩ ben a n ãgãn pɔ.

¹⁸N yɛɛr, ka a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto wãɛfʊ, a be a yɩ sɩɩr pɔ. A ɩ a lɛ.