A PƆƆL GÃN WƱ̃N SƐB KƱ̃ A NÃAŊMƖN PUORBO NA BE A EFESUS

1

1Maa Pɔɔl a Nãaŋmɩn na sɔɔ ka n ɩ a Yesu Kɩrɩsɩto nɩtʊ̃nãa lɛ sɛɛrɛ kʊrɔ a yɩn na ɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ be a Efesus na yɩ sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto. 2Wãɛfʊ nɩ nyã’maar na yi a sɩ Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃ a be a yɩ sɛ̃.

3Pɛɛfʊ wʊ ta a Nãaŋmɩn, ’lɔ lɛ ɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto Sãa. Wʊn de a Sɩɛ yelsʊ̃n a jaa na be a saaju na wʊ sʊ̃ʊn sɩ, sɩn be a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ jũu. 4Bojũu wʊ dɔ̃ɔ ir sɩ ’yɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto pɔ, tɩ na wʊ wa maal a wɛr ka sɩ na ɩ chɛchɛ na sɩ kʊ̃ tara chɛfʊ a wʊ niem ɛ, a wʊ nʊ̃fʊ jũu. 5Nãaŋmɩn den nie ir sɩ ka sɩ ɩ a wʊ bibiir tu a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ. A ɩ naa a wʊ bɔfʊ naa pɛl a wʊ pʊɔ. 6Ala lɛ so a sɩ pɛɛrɛ a Nãaŋmɩn maal vɩla kpɛ̃ɛ nyã wʊn maal sɩ na wʊ kʊ sɩ a wʊ Binʊ̃nãa.

7A wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ sɩ nyɛ faafʊ tu a wʊ jãɩ jũu. Sɩ nyɛn vɛ̃ kʊfʊ, an ɩ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ bɛrma naa. 8Wʊ maal sɩn vɩla tɩ põn bar, na wʊ kʊ sɩ par bɔ̃ɔfʊ nɩ yɛ̃ a jaa. 9An ɩ wʊ vɛ̃n ka sɩ bɔ̃ɔ a yelsɔɔlaa na be a wʊ tɩɛr pɔ, a ala wʊn bʊɔrɔ ɩka wʊ maal a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ. 10Ka a ɩ sɩrɛ ɩka, wʊn kaal a bonsɩ a jaa na be a saaju nɩ ala na be ka a tẽe lɔ̃ɔ taa ka a nɩkpɛ̃ɛ bʊ̃’yen kaara ba, ’lɔ lɛ ɩ a Kɩrɩsɩto.

11A wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ Nãaŋmɩn ir sɩ, wʊ kãan ir sɩ a lɛ na ɩ a wʊ pʊtɩɛr na wʊn maal yele a jaa ka a ɩ a lɛ wʊn bʊɔrɔ. 12A ɩ naa lɛ, ka a sɩn na ɩ a nɩdɔ̃ɔ na tara a Yesu a sɩ tɩɛrtɔ jie ka ban pɛɛrɛ a Nãaŋmɩn. 13A yɩn mɩ dɔ̃ɔ pʊɔ a Kɩrɩsɩto pɔ a sɔ̃ɔ ’lɔ yɩn wõ a yelmãɛ ’yɛr nʊ̃ɔ, a ’yɛr nyã na ɩ a yɩ faafʊ ’yɛr. Yɩn wa sɔɔ de wʊ, Nãaŋmɩn den a wʊ Sɩɛ ’lɔ wʊn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ ’yɔ̃ɔn yɩ jãnɛ. 14A Sɩɛ nyã lɛ ɩ a tɛlma ɩka sɩn nyɛ naa ala Nãaŋmɩn na tɩr a wʊ nɛɛ na wʊ faa a bala na ɩ a wʊ nɩbɛ a sɩ pɛɛrɛ wʊ.

15A nyã jũu lɛ so, maa na wõ a yɩ yele a lɛ yɩn sɔɔ de a sɩ Soro Yesu nɩ a lɛ yɩn nʊ̃ a Nãaŋmɩn nɩbɛ. 16N ma dãna na Nãaŋmɩn a yɩ jũu, naa sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ yɩ. 17Naa chɛnɛ sʊɔrɔ a tɩɩr Sãa, ’lɔ lɛ ɩ a Nãaŋmɩn a Yesu Kɩrɩsɩto na turo a wʊ nɛɛ ɩka wʊ kʊ yɩ a Sɩɛ yɛ̃, na wʊ wiil yɩ a wʊ mãɛ yelwiilsɩ, ka yɩ bɔ̃ɔ wʊ jaa chɛchɛ. 18N sʊɔrɔ na Nãaŋmɩn ɩka wʊ chɩlʊ̃ a yɩ tɩɛr, ka yɩ bɔ̃ɔ a tɩɛrtɔ ’lɔ jũu wʊn bʊɔl yɩ, ka yɩ kʊ̃ tara baal ɛ, tɩ na yɩn tɩ de a wʊ ’yɔ̃ɔfʊ nãbomo wʊn tɩr nɛɛ kʊ a wʊ nɩbɛ. 19A wʊ kpɛ̃ɔ na gar a jaa kʊ a sɩn na sɔɔ de wʊ, a kpɛ̃ɔ nyãna lɛ wʊ tʊ̃n a kpɛ̃ɔ tʊ̃mɔ̃. 20’Lɔ lɛ wʊ de sãɩn a Kɩrɩsɩto a kũu pɔ, na wʊ vɛ̃ ka wʊ jãnɛ a wʊ nũsʊ̃ɔ jie be a saaju. 21Wʊ gar a tʊ̃ɔfʊ a jaa, nɩ a kpãɛn dẽme, nɩ a sɩgãdaar ba jaa, nɩ a nɩbɛrɛ ba jaa, a ba ɩ a bala na be be a dɩna tɛɛ ɛ, tɩ a bala na wa be be daar kɔ̃ɔ. 22Nãaŋmɩn den a bomo a jaa bin a wʊ gbɛɛ pĩlem, na wʊ ir wʊ ka wʊ ɩ a pupuorbiir gbulsɩ ba jaa ju, 23na ɩ a wʊ ãgãn, ka ba sɛɛn wʊ jaa, ’lɔ lɛ sɛɛ ba jaa, a jiir a jaa.

2

1Yɩn ’lɔ, yɩ dɔ̃ɔ kpi be a yɩ maal dɛbɛ nɩ a yɩ yeldɛbɛ pɔ, 2ala pɔ lɛ yɩ dɔ̃ɔ be, na yɩ turo a wɛr nyã sɔɩ nɩ a ’lɔ na di a sɛsɛbɛ nãa Satan. A sɩɛ nyã lɛ tʊ̃nɔ̃ a bawõnsɩ pɔ. 3Sɩ jaa mɩ dɔ̃ɔ be a lɛ a ba kaar maala a lɛ a ãgãn na bʊɔrɔ, na sɩ turo a sɩ tɩɛr nɩ a ãgãn vɔlaa. Ka a Nãaŋmɩn suur mɩ dire nɩ sɩ a ba kaar.

4Tɩchɛ a Nãaŋmɩn nɩbaal na waa jũu, ka wʊ nʊ̃ sɩ yɔɔ jaa. 5Wʊ maal sɩn ka sɩ ’mataa ir a Kɩrɩsɩto a kũu pɔ an ɩ sɩ dɔ̃ɔ kpi a yeldɛbɛ pɔ, a wʊ wãɛfʊ lɛ wʊ faan sɩ. 6Nãaŋmɩn ’mantaa sãɩn sɩ nɩ a Kɩrɩsɩto ka sɩ ’mataa jãnɛ nɩ wʊ be a saaju. 7A ɩ naa nɩtɔ̃ ɩka a ber ala na waara ka wʊ na wiil sɩ a wʊ wãɛfʊ na bɛr ma nɩ a wʊ maal vɩla a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ. 8Bojũu a wʊ wãɛfʊ lɛ so yɩn nyɛ faafʊ tu a yɩ sɔɔfʊ pɔ, a ba yi a yɩ mãɛ sɛ̃ ɛ, Nãaŋmɩn kʊfʊ lɛ. 9A ba ɩ yɩn tʊ̃mɔ̃ kɔ̃ɔ lɛ ka ãsʊɔ na chɛ nyãa ɛ. 10Sɩ ɩ naa Nãaŋmɩn nũu bʊ̃maalsɩ wʊn mɛ a Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, ka sɩn tʊ̃nɔ̃ tʊ̃sʊ̃n ala wʊn de nie chɔɔr bar ka sɩ tʊ̃nɔ̃.

11A lɛ jũu, yɩ tɩɛr kaa a kõro a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka a Juu nɩbɛ bʊɔlɔ yɩ a, yɔrwʊʊr dẽme, tɩ bʊɔlɔ a ba mãɛ a yɔrŋmaar dẽme, na ɩ a ãgãn nyã tɛɛ yele. 12Yɩ tɩɛr kaa a sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ ɩka yaa bɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto ɛ, ka yɩn yaa mɩ pʊɔ a Isɩral nɩbɛ pɔ ɛ, na yaa pʊɔ a nɛtɩrsɩ ala a Nãaŋmɩn na tɩr a wʊ nɛɛ kʊ a Juu nɩbɛ ɛ. Yaa tara tɩɛrtɔ jie ɛ, na yaa lɛ bɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ɛ. 13Yɩn bala na dɔ̃ɔ jãa tɩchɛ pʊ̃pãanyã, yɩ wa gbʊr a Yesu Kɩrɩsɩto na yɩ be a wʊ ’yɔ̃ɔ a wʊ jãɩ jũu.

14Bojũu, a Yesu mãɛ lɛ ɩ a sɩ nyã’maar, na wʊ maal a nɩbʊrsɩ ayi ka ba ɩ bʊ̃’yen, na wʊ ŋmɛr a dachin ’lɔ na dɔ̃ɔ var a sɩ ɩ a dɔ̃dẽme. 15A Juu nɩbɛ nɛbinãa tara na chire yɔɔ, tɩchɛ Kɩrɩsɩto kũu sɔ̃ɔn a jaa. A wʊ bɔfʊ lɛ ɩka wʊ vɛ̃ ka a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɩ nɩpaalaa bʊ̃’yen, lɛ lɛ wʊ maal a nyã’maar. 16Wʊ ’maal Nãaŋmɩn kʊ ba ka ba ɩ bʊ̃’yen. A kũu wʊn kpi a daa ju lɛ wʊ de kʊn a ba ’laar taa. 17Wʊ wa mʊɔl naa a nyã’maar ’yɛr kʊ yɩn bala na jãa nɩ a bala na gbʊr. 18Bojũu a tu naa a wʊ ’yɔ̃ɔ ka sɩ tara sɔr na ta a Sãa sɛ̃ nɩ a Sɩɛ bʊ̃’yen ’lɔ̃nɔ̃.

19A lɛ jũu, yaa lɛ chɛnɛ ɩ sãanba nɩ nɩyʊɔrsɩ go ɛ, tɩchɛ yɩn nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ lɔ̃ɔn tẽe na yɩ ɩ a wʊ yir dẽme. 20Ba mɩ mɛn dɔɔl a dachin par kparaa na ɩ a nɩtʊ̃nsɩ nɩ a ’yɛ’yɛrbɛ, ka a Yesu ɩ a sãlsɔɔ wɛɛ. 21A wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ a yir wʊ jaa choo taa na wʊ ɩ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir chɛchɛ ’lɔ a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ. 22Bojũu yɩ jaa ɩ naa a Kɩrɩsɩto tʊɔr, ka wʊ mɩ mɛ yɩ ’matãan a yir nyã pɔ, ka Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɩɛrɛ.

3

1Bon nɩ so ka n sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ yɩ lɛ ɩka, n ben pɔɔfʊ die pɔ bojũu ɩn mʊɔl a Yesu yele kʊ a yɩn na ba ɩ Juu nɩbɛ ɛ. 2Sɩrɛ jaa lɛ yɩ wõ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ wʊn kʊ ma a tʊ̃mɔ̃ nyãna a yɩ jũu. 3A yelsɔɔlaa nyã lɛ wʊ wiil ma ka n bɔ̃ɔ naa de nie sɛb a ŋmaa kʊ yɩ. 4Yɩn wa kar a ala, yɩn pãa bɔ̃ɔn naa a lɛ ɩn bɔ̃ɔ a Kɩrɩsɩto yelsɔɔlaa ala nɩrɛ na ba bɔ̃ɔ ɛ. 5Nãaŋmɩn ba dɔ̃ɔ vɛ̃ ka a kõr dẽme bɔ̃ɔ a anyãna ɛ, tɩchɛ pʊ̃pãanyã wʊ wiil kʊ a wʊ nɩtʊ̃nsɩ chɛchɛsɩ nɩ a wʊ ’yɛ’yɛrbɛ chɛchɛsɩ tu a wʊ Sɩɛ pɔ. 6A yelsɔɔlaa nɩ nyã ɩka a tu naa a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã pɔ, ka a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩ a Isɩral nɩbɛ na lɔ̃ɔn ŋmabʊ̃’yen, na ba ’mataa a ãgãn bʊ̃’yen pɔ, ka ban ’mataa põ a nɛɛ ’lɔ a Nãaŋmɩn na tɩr a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ.

7N lɩɛb a ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna tʊ̃tʊ̃nɔ̃ tu a kʊfʊ nyã a Nãaŋmɩn wãɛfʊ na wʊ kʊ ma tu a wʊ tʊ̃kpãɛn pɔ. 8An ɩ maa lɛ ɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ ba jaa bɩr baaraa tɩchɛ ka a wãɛfʊ nyã kʊ ma sɔr ɩka n mʊɔl a Kɩrɩsɩto ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩrɛ na kʊ̃ tʊ̃ɔ bɔ̃ɔ ɛ, 9ka n vɛ̃ ka a yelsɔɔlaa nyã chaar kʊ nɩrɛ jaa an ɩ a dɔ̃ɔ sɔɔl a kõr jaa a Nãaŋmɩn sɛ̃ na maal a bonsɩ a jaa. 10A wʊ bɔfʊ lɛ ɩka a pʊ̃pãanyã, wʊ tu a pupuorbiir pɔ wiil a wʊ yɛ̃ ka a tʊ̃ɔfʊ dẽme, nɩ a kpãɛn dẽme na be a saaju bɔ̃ɔn. 11A anyãna lɛ wʊ tɩɛr a kõr jaa na wʊ wa de a Yesu Kɩrɩsɩto a sɩ Soro na wʊ maal a wɛr. 12Tu a wʊ ’yɔ̃ɔ sɩn sɔɔ de wʊ jũu, sɔr gãn kʊ sɩ a sɩn ’la chen a Nãaŋmɩn sɛ̃. 13A lɛ jũu n sʊɔrɔ yɩ naa, yɩ ta vɛ̃ ka yɩ ãgãn sal ɩn dire dɔɔyɛ a yɩ jũu ɛ, a ɩ naa a yɩ tɩɩr yele lɛ.

14A anyãna jũu lɛ n ma de gbur dumo a Sãa niem. 15’Lɔ lɛ a balsɩ ba jaa Sãa, a bala na be a saaju nɩ a ba nyã na be ka a wɛr pɔ. 16N sʊɔrɔ wʊ naa ɩka a yi a wʊ tɩɩr pɔ, ka wʊ de a wʊ Sɩɛ kpɛ̃ɔ na wʊ ’yɔ̃ɔn yɩ ãkpãɛn, a yɩ kpɛ̃mɛ a ãgãn pʊɔm, 17ka a Kɩrɩsɩto kpɩɛrɛ a yɩ nyãa pɔ, yɩn sɔɔ de wʊ jũu. A n sʊɔrfʊ lɛ ɩka, yɩ ba nyɩbɛ ara jaa chãchã a nʊ̃fʊ pɔ, 18a yɩn nɩ a Nãaŋmɩn nɩbɛ na ’mataa nyɛ a lɛ a Kɩrɩsɩto nʊ̃fʊ na yalʊ̃, nɩ a wʊ wõo, nɩ a dofʊ, nɩ a lɛ wʊn suu a pĩlem, 19na yɩ bɔ̃ɔ a nʊ̃fʊ na gar a bɔ̃ɔfʊsɩ a jaa, a yɩ pãa be a lɛ a Nãaŋmɩn na be.

20Pʊ̃pãanyã, a ’lɔ na ma tʊ̃ɔ maal yele a jaa gar a lɛ sɩn sʊɔr wʊ, bɩɩ a lɛ sɩn tɩɛr nɩtãa lɛ a wʊ kpɛ̃ɔ ’lɔ na tʊ̃nɔ̃ a sɩ pɔ, 21’lɔ lɛ so a tɩɩr a pupuorbiir pɔ, nɩ a Yesu Kɩrɩsɩto ’yɔ̃ɔ, bɩbir jaa. A ɩ a lɛ.

4

1Ala lɛ so a maa ban pɔɔ a die pɔ a sɩ Soro jũu kpãkpãana yɩ ɩka, yɩ vɛ̃ ka a yɩ kpɛfʊ vɩɛlɛ nyɛtãan lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔl yɩ. 2Yɩ siir a yɩ mãɛ na yɩ bal yɩ mãɛ, na yɩ tara kãnyir, na yɩ diere taa nɩ nʊ̃fʊ. 3Yɩ mɔ̃ na yɩ vɛ̃ ka a Sɩɛ bʊ̃’yen ɩfʊ ’lɔ pɔ, a yɩ tara taa nɩ nyã’maar. 4Bojũu ãgãn bʊ̃’yen lɛ be be, nɩ a Sɩɛ bʊ̃’yen, nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔl yɩ, ka yɩ tara tɩɛrtɔ jie bʊ̃’yen. 5Soro bʊ̃’yen lɛ be be, sɔɔfʊ bʊ̃’yen nɩ Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ bʊ̃’yen. 6Nãaŋmɩn bʊ̃’yen tɛɛ lɛ, na wʊ ɩ a sɩ jaa Sãa, na wʊ kaara nɩrɛ jaa, na wʊ tʊ̃nɔ̃ a ba jaa jie, na wʊ be a ba jaa pɔ.

7Tɩchɛ a sɩ ãsʊɔ jaa nyɛn a wãɛfʊ kʊfʊ dẽdẽme nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na põ. 8A anyãna lɛ so an sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ naa ’yɛr, “A lɛ wʊn dɔ̃ɔ do, a wʊ sãma dẽme wʊn nyɔɔr turo wʊ naa, ka wʊ de bomo kʊ nɩbɛ.” (Yiel Gãn 68:18)9A dofʊ par nɩ bo? Wʊ mɩ dɔ̃ɔ de nie suu a tẽe pɔ. 10A ’lɔ na suu, ’lɔ nɩ wʊ ju lɛ do gar a saaju wʊ jaa, na wʊ sɛɛ a bonsɩ a jaa. 11’Lɔ lɛ põ a nɩbɛ a tʊ̃mɔ̃, ka bamɩne ɩ a nɩtʊ̃nsɩ, ka bamɩne ɩ a ’yɛ’yɛrbɛ, ka a bamɩne ɩ a ’yɛr mʊɔlbɔ, ka bamɩne mɩ kaara a nɩbɛ na ba wile ba. 12Wʊ maal a nɩtɔ̃ ɩka wʊ chɔɔr a Nãaŋmɩn nɩbɛ gun a tʊ̃mɔ̃, ka a Kɩrɩsɩto ãgãn na tʊ̃ɔ mɛ. 13Nɩtɔ̃ lɛ na vɛ̃ ka sɩ jaa na ɩ bʊ̃’yen a sɔɔfʊ pɔ, na sɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn Bie, na sɩ baa tɩ ta a lɛ a Kɩrɩsɩto na be. 14Sɩ kʊ̃ lɛ pãa chɛnɛ ɩ nɩtãa bibiir vavire yʊɔrɔ kɔ̃sɛbɛ kaar ɛ. Na sɩ ma dãdaal chen a puor nɩ a niem wiilfʊ jaa bʊrɔ nɩbɛ na de a ba yɛ̃ na ba bɛlɛ nɩ ɛ. 15Tɩchɛ sɩn ’yɛrɛ na yelmãɛ nɩ nʊ̃fʊ na sɩn nʊ̃ɔn a yele a jaa pɔ. ’Lɔ lɛ ɩ a ju na ɩ a Kɩrɩsɩto. 16A wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ a ãgãn wʊ jaa choofʊ jiir choo taa, naa tʊ̃ɔ nʊ̃ɔnɔ̃ a nʊ̃fʊ pɔ, ka ãsʊɔ jaa tʊ̃nɔ̃ a wʊ tʊ̃mɔ̃.

17Lɛ lɛ n ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ naa de a sɩ Soro yuor kpãkpãana ɩka, yɩ ta lɛ chɛnɛ maala fɩka a bala na ba bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn na maala turo nɩ a ba tɩɛr bur bur ɛ. 18A ba tɩɛr lĩi naa ka baa pʊɔ a Nãaŋmɩn nyɛvʊr pɔ ɛ, bojũu a ba ba bɔ̃ɔfʊ yin a ba nyãkpãɛn ban tara. 19Ba ɩ naa ba bãma dẽme, na ba de a ba mãɛ kʊ pepe yele, na ba pãa irɛ a ala a jaa na ba vɩɛl ɛ, tɩ chɛnɛ bʊɔrɔ yaa.

20Yɩn ’lɔ, a ba ɩ a sɔr nyã lɛ yɩ de bɔ̃ɔn a Kɩrɩsɩto ɛ. 21Sɩrɛ jaa lɛ ɩka yɩn wõ a wʊ ’yɛr, ba wiil yɩ naa a yelmãɛ na be a Yesu ’yɔ̃ɔ. 22Ba wiil yɩ naa a lɛ yɩn dɔ̃ɔ maala ɩka, yɩ yaa a kõr maalfʊ ’lɔ bar na bɛl yɩ nɩ a wʊ vɔlaa, 23tɩ na yɩ ɩ nɩpaalaa a yɩ befʊ nɩ a yɩ tɩɛr pɔ. 24Yɩ de a be paalaa ’lɔ a Nãaŋmɩn na maal a wʊ kaar na yɩ su, a ɩ naa yelmãɛ torfʊ nɩ chɛchɛ.

25A lɛ jũu, ãsʊɔ jaa wʊ bar jir ŋmaafʊ tɩ ’yɛrɛ yelmãɛ kʊrɔ a wʊ taaba, bojũu sɩ jaa ben a ãgãn bʊ̃’yen pɔ, 26“Fʊ̃ʊ wa nyɛ suur taa maal dɛɛr ɛ.” (Yiel Gãn 4:4) Ta vɛ̃ ka a mɔ̃tɔ̃ɔ mʊr pɔɔ fʊ nɩ a suur ɛ. 27Yɩ taa yuoro sɔr kʊrɔ a Satan a wʊ bɛl yɩ ɛ. 28Nɩrɛ ’lɔ na dɔ̃ɔ juro, wʊ ta ma lɛ juro ɛ, tɩchɛ wʊ ma tʊ̃nɔ̃ tʊ̃mɔ̃ ala na tara tɔ̃nɔ̃ nɩ a wʊ nuur na wʊ nyɛ bʊ̃kɔ̃ɔ, na wʊ ir sʊ̃ʊn a nɔ̃n dẽme.

29Yɩ taa vɛ̃ ka a ’yɛr sɔ̃ɔnsɩ yire a yɩ nɛɛr pɔ ɛ, tɩchɛ ’yɛrsɩ ala na ’yɔ̃ɔnɔ̃ a yɩ taaba ãkpãɛn ala ɩ yele kɔ̃ɔ fɛr ba naa, naa mɩ ɩ sʊ̃ʊfʊ kʊ a bala na chɛlɛ. 30Na yɩ taa vɛ̃ ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ pʊɔ sɔ̃ɔ ɛ, ’lɔ wʊn de ’yɔ̃ɔn yɩ a jãnɛ gun a faafʊ bɩbir. 31Yɩ ir putuo, pʊɔm ’yɔ̃ɔfʊ, nɩ suur, tãn taa, nɩ tʊfʊ, nɩ ’laarfʊ ’yɛrbie. 32Yɩ maala vɩla na yɩ kaara taa nɩbaal, na yɩ vɛ̃nɛ kʊrɔ taa nɩtãa lɛ Nãaŋmɩn na vɛ̃ kʊ yɩ a Kɩrɩsɩto jũu.

5

1Yɩ tɔɔrɔ a Nãaŋmɩn an ɩ yɩ ɩ naa a wʊ binʊ̃nsɩ, 2na yɩ kpɩɛrɛ nɩ nʊ̃fʊ nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na nʊ̃ sɩ na wʊ de a wʊ mãɛ maal a sɩ bɔɔrlo bon na nyuro vɩla lon a bɔɔr ka a Nãaŋmɩn pʊɔ pɛl. 3Tɩchɛ a yɩ pɔ, yɩ ta vɛ̃ ka ba wa pʊr sɛ̃sɛ̃yele, bɩɩ folaa ɩfʊ, bɩɩ bɔgarfʊ ɛ, bojũu a anyãna ba sɛɛn a Nãaŋmɩn nɩ chɛchɛsɩ ɛ. 4Yɩ taa lɛ ’yɛrɛ vã ’yɛrbie ɛ, bɩɩ jɔl ’yɛr, bɩɩ jɔl dãɛn ɛ, ala po naa, tɩchɛ yɩ dãna Nãaŋmɩn. 5Bojũu yɩ bɔ̃ɔn a anyãna sɩrɛ jaa ɩka nɩrɛ na sɛ̃nɛ, nɩfolaa, bɔgar sʊɔ, wʊ ɩ naa nɩrɛ na puoro tɩbɛ, na wʊ kʊ̃ nyɛ jie be a Kɩrɩsɩto nɩ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ ɛ.

6Yɩ taa vɛ̃ ka nɩrɛ ãsʊɔ jaa bɛl yɩ nɩ ’yɛr pɔrsɩ ɛ, bojũu anyãna lɛ so ka Nãaŋmɩn su tuo waara a bawõnsɩ jie. 7A lɛ jũu yɩ taa mara ba ɛ. 8Bojũu yɩ dɔ̃ɔ ɩ libe, tɩchɛ pʊ̃pãanyã yɩ ɩ naa chãa a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ. Yɩ kpɩɛrɛ nɩtãa a chãa bibiir. 9A chãa wɔ̃mɔ̃ ɩ naa vɩla maalfʊ, yeltorsɩ nɩ yelmãɛ. 10Yɩ mɔ̃ na yɩ jãn a ala na pɛlɛ a sɩ Soro pʊɔ. 11Na yɩ taa ɩrɛ wa pʊɔrɔ a libe tʊ̃mɔ̃ na ba tara tɔ̃nɔ̃ ɛ, tɩchɛ yɩ yin naa chãa pɔ. 12Bojũu a gba ma ɩrɛ na vã a ala a bawõnsɩ na ma maala a libe pɔ manfʊ. 13Tɩchɛ bon jaa wa yi chãa pɔ, fʊ ma nyɛn wʊn chaar. 14Bojũu chãa lɛ ma vɛ̃ ka fʊ nyɛ bon jaa chɛchɛ. Ala lɛ so a ba ’yɛr, “A fʊ̃ʊ gʊ̃ɔ sʊɔ, jɛɔ ir a kũu pɔ, ka a Kɩrɩsɩto chaar ’yɔ̃ɔ fʊ.”

15Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃ a lɛ yɩn kpɩɛrɛ, ka a ta ɩ jɔl kpɛfʊ tɩchɛ ka a ɩ yɛ̃ kpɛfʊ. 16Na yɩ mʊ̃ɔ nɩbir yɩn wa nyɛ jie ka wʊ ta sɔ̃ɔ ɛ, bojũu a bɩbie anyãna ba vɩɛlɛ ɛ. 17A lɛ jũu, yɩ ta ɩ jɔlɔ ɛ, tɩchɛ yɩ bɔ̃ɔ a ala a sɩ Soro na bʊɔrɔ.

18Yɩ ta nyũ dãa buu ɛ, an sɔ̃ɔ yɩn ju, tɩ yɩ vɛ̃ ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛɛ yɩ. 19Na yɩ yiele a Nãaŋmɩn yiel nɩ a ala na ɩ a Sɩɛ yiel kʊrɔ taa, na yɩ yiele dãnfʊ yiel nɩ a yɩ nyãa wʊ jaa kʊrɔ a sɩ Soro. 20Yɩ ma dãna a sɩ Sãa Nãaŋmɩn yele a jaa pɔ, nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto yuor.

21Yɩ siir yɩ mãɛ kʊ taa a Kɩrɩsɩto yɩn ’yɔ̃ɔnɔ̃ jũu. 22Pɔbɔ, yɩ siir yɩ mãɛ kʊ a yɩ sɩrbɛ, nɩtãa lɛ yɩn siir yɩ mãɛ kʊ a sɩ Soro. 23Bojũu an ɩ a sɩrɛ lɛ ɩ a pɔɔ ju, nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na ɩ a pupuorbiir ju, na ɩ a wʊ ãgãn na wʊ ɩ a Fafaara. 24A lɛ jũu, lɛ a pupuorbiir na siir a ba mãɛ kʊ a Kɩrɩsɩto, lɛ lɛ a pɔbɔ mɩ, yɩ siir a yɩ mãɛ kʊ a yɩ sɩrbɛ yele a jaa pɔ.

25Sɩrbɛ, yɩ nʊ̃ a yɩ pɔbɔ, nɩtãa lɛ a Kɩrɩsɩto na nʊ̃ a pupuorbiir na wʊ de a wʊ mãɛ kʊ ba, 26wʊ maal ban a lɛ ka ban ɩ chɛchɛ, na wʊ de kʊ̃ɔ pɛɛn ba ka ba vɩɛlɛ nɩ a ’yɛr. 27Wʊ bʊɔrɔ naa ɩka wʊ de a pupuorbiir banyã na vɩɛlɛ kʊ a wʊ mãɛ, na waa tara jãnɛ ɛ, ’mabfʊ jie ɛ, bɩɩ dɛɛr jie jaa ɛ, tɩchɛ a ba ɩ chɛchɛ ba tara yele jaa ɛ. 28A lɛ nɛ nɩ wʊ ju mɩ lɛ a yɩn sɩrbɛ, yɩ nʊ̃ a yɩ pɔbɔ, nɩtãa lɛ yɩn nʊ̃ a yɩ mãɛ ãgãma. A ’lɔ na nʊ̃ a wʊ pɔɔ nʊ̃n a wʊ mãɛ. 29Nɩrɛ jaa ba be na ’laar a wʊ mãɛ ãgãn ɛ, tɩchɛ wʊ ma kʊrɔ wʊn bʊ̃diir na wʊ kaara wʊ, lɛ lɛ a Kɩrɩsɩto kaara a pupuorbiir. 30Bojũu sɩ ɩ naa a wʊ ãgãn jiir, 31“A lɛ jũu, daba na bar a wʊ sãa nɩ a wʊ ma, tɩchɛ ka ’lɔ nɩ a wʊ pɔɔ ɩ bʊ̃’yen, ka ba jaa ayi ɩ ãgãn bʊ̃’yen.” (A Pielfʊ Gãn 2:24)32A anyã ɩ naa a ’yɛr sɔɔlaa, tɩchɛ maa ’yɛrɛ naa a Kɩrɩsɩto nɩ a pupuorbiir ’yɛr. 33A yɩn mɩ gba, ãsʊɔ jaa wʊ ma nʊ̃ a wʊ pɔɔ nɩtãa lɛ wʊn nʊ̃ a wʊ mãɛ, ka a pɔɔ mɩ ma ’yɔ̃ɔnɔ̃ a wʊ sɩrɛ.

6

1Bibiir, yɩn be a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ, yɩ wõnõ a yɩ dɔɔrbɔ toor, a lɛ lɛ tor. 2A lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ kʊ a wʊ nɛɛ, a nɛɛ nyã lɛ ɩ a nɛdɔ̃ɔ wʊn tɩr, “’Yɔ̃ɔnɔ̃ a fʊ sãa nɩ a fʊ ma, 3an ɩn vɩla kʊ fʊ, a fʊ wõ nʊ̃ɔ kor ka a wɛr pɔ.” (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 5:16)4Sãamɩne yɩ taa maala a yɩ bibiir ka ba nyɛrɛ suur ɛ, tɩ yɩ guolo ba, na yɩ jãna ba, wile nɩ ba a ala na yi a sɩ Soro sɛ̃.

5Gbãgbaar yɩ wõnõ a yɩ sorbo toor na yɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ ba tɩ joro ba nɩ a yɩ pʊpɛl nɩtãa lɛ yɩn wõnõ a Kɩrɩsɩto toor. 6Yɩ wõnõ a ba toor ka a ta ɩ ban fur nɩbir ’yɔ̃ɔ yɩ tɛɛ ɛ, tɩchɛ yɩ ir nyãa ’yɔ̃ɔ tʊ̃nɔ̃ nɩ yɩn ɩ a Kɩrɩsɩto gbãgbaar na yɩ tʊ̃nɔ̃ a lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ. 7Yɩ tʊ̃nɔ̃ nɩ pʊpɛl fɩka a sɩ Soro Yesu yɩn tʊ̃nɔ̃ kʊrɔ, a ta ɩ nɩsaal lɛ ɛ. 8Bojũu yɩ bɔ̃ɔn naa ɩka a sɩ Soro na yab ãsʊɔ jaa lɛ wʊn tʊ̃ a vɩla jã, ka gbãgbaa lɛ wʊ ɩ bɩɩ waa ɩ gbãgbaa ɛ. 9A yɩn sorbo, yɩ mɩ ɩrɛ a lɛ nɛ kʊrɔ a yɩ gbãgbaar. Yɩ ta pirpire ba ɛ, na yɩ bɔ̃ɔ ɩka a ’lɔ na ɩ a ba Soro mɩ lɛ ɩ a yɩ Soro na wʊ be a saaju, ’lɔ lɛ ba turo nʊ̃nɔ̃ ɛ.

10A baaraa lɛ ɩka yɩ kpɛ̃mɛ a sɩ Soro ’yɔ̃ɔ nɩ a wʊ tʊ̃ɔfʊ kpɛ̃ɔ pɔ. 11Yɩ de a Nãaŋmɩn tãjɛbonsɩ a jaa su na yɩ tʊ̃ɔ ara jɛb a tɩɩ nɛbɛr. 12Bojũu a ba ɩ sɩn nɩ nɩsaal lɛ jɛɛrɛ ɛ, tɩchɛ sɩ jɛɛrɛ nɩ naa a sɩɩr tʊ̃ɔfʊ dẽme, nɩ a kpãɛn dẽme, nɩ a wɛr nyã libe kpãɛn dẽme, nɩ a sɩdɛbɛ ala na be a saaju. 13A lɛ jũu, yɩ de a Nãaŋmɩn tãjɛbonsɩ a jaa su, ka a bɩbir bier ’lɔ wa vɩɛ, ka yɩ ba gbɛr, na yɩ tʊ̃ɔ jɛb a jɛɛr baar tɩ na yɩ chɛnɛ ara.

14Yɩ pãa ara kpɛ̃ɔ, na yɩ de a yelmãɛ ka wʊ ɩ a sɩɛ gãn a yɩ sɛ, na yɩ de torfʊ ka wʊ ɩ a nyãa wɩɛ, 15na yɩ ’mi’mine a nyã’maar ’yɛr nʊ̃ɔ ’yɛrfʊ ’yɔ̃ɔ, ka a ɩ a yɩ gbɛɛ nafɔɔr. 16A ’lɔ na pʊɔ a jaa pɔ nɩ nyã ɩka, yɩ de a yɩ bʊ̃piiraa na ɩ a yɩ sɔɔfʊ na yɩ tʊ̃ɔ de kpĩin a dɛɛr sʊɔ pĩme na ’lɩrɛ. 17Yɩ de a kur jupil su, ’lɔ lɛ ɩ a yɩ faafʊ, nɩ a sɔkpɛ̃ɛ na yi a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɛ̃, na wʊ ɩ a Nãaŋmɩn ’yɛr. 18Na yɩ sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn lɛ a wʊ Sɩɛ na wiil yɩ sɔ̃ɔ jaa, nɩ sʊɔrfʊ jaa bʊrɔ. Yɩ mʊ̃ɔ nɩbir jʊrɔ na yɩ sʊɔrɔ nɩ Nãaŋmɩn kʊrɔ a wʊ nɩbɛ ba jaa. 19Yɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ ma, ka maa wa haara a nɛɛ, ka Nãaŋmɩn kʊ ma a wʊ ’yɛrbie ka n taa joro dãbãɛ ɛ, tɩ na n ’yɛr a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã yelsɔɔlaa. 20A Yesu ’yɛr nʊ̃ɔ nyã ɩn ara kʊ jũu lɛ so, ka ba ’yɔ̃ɔ ma a bɔ̃jɔrsɩ. Yɩ sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn kʊrɔ ma ka n taa joro dãbãɛ ɛ, tɩ ’yɛrɛ a lɛ na sɛɛ.

21Tɩchɩkusɩ na ɩ a yɛbɛ nʊ̃ naa na wʊ tara yelmãɛ nɩ a sɩ Soro tʊ̃mɔ̃. Wʊn man yele jaa kʊ yɩ, ka yɩ bɔ̃ɔ a lɛ ɩn be nɩ a lɛ ɩn ma maala. 22A anyãna jũu lɛ n tʊ̃n wʊ a yɩ sɛ̃, ka yɩn bɔ̃ɔ a lɛ sɩn be tɩ na wʊ mɩ ’yɔ̃ɔ yɩ ãkpãɛn. 23Nyã’maar wʊ be a yɩn na ɩ a yɛɛr sɛ̃, nɩ nʊ̃fʊ lɔ̃ɔn sɔɔfʊ na yi a Sãa Nãaŋmɩn nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃. 24Wãɛfʊ wʊ be a bala jaa na nʊ̃ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto sɛ̃ nɩ nʊ̃fʊ ’lɔ na ba baaraa ɛ.