A NƖTƱ̃NSƖ TƱ̃MƆ̃ GÃN
11Teofilusɩ a n gãn dɔ̃ɔ ’lɔ pɔ, n sɛb a ala a jaa a Yesu na dɔ̃ɔ piel maal tɩ na wʊ wiil a nɩbɛ. 2Yesu tu naa a Nãaŋmɩn Sɩɛ pɔ na wʊ wiil a nɩtʊ̃nsɩ bala wʊn ir lɛ ban na ɩrɛ tɩ a Nãaŋmɩn de wʊ don a saaju. 3A wʊ dɔɔyɛ difʊ puor, wʊ wiil wʊ mãɛ kʊ a nɩbɛ banyãna, ka a chaar ba nie ɩka wʊ ir naa na wʊ ɩ vʊr. A ber lɩjaayi daar lɛ wʊ wa dũu ba, na wʊ ’yɛr a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr.
4Wʊn wa lɔ̃ɔn ba ka ba ’mataa dire, ka wʊ kpãkpãan ba nɩ a ’yɛr bir nyã, “Yɩ taa ɩrɛ wa yire a Jerusalɛm ɛ, yɩ chɛlɛ a kʊfʊ ’lɔ a n Sãa na põl ka n ’yɛr kʊ yɩ. 5Jɔɔn ’lɔ, kʊ̃ɔ lɛ wʊ de son a nɩbɛ, tɩchɛ yɩn ’lɔ, a kʊ̃ lɛ kor ɛ, Nãaŋmɩn na so yɩ naa nɩ a wʊ Sɩɛ.”
6Ba lɛ wa lɔ̃ɔn naa a Yesu go, na ba sʊʊr wʊ, “Sɩ Soro, a sɔ̃ɔ nyãna pɔ lɛ fʊn lɩɛb a Isɩral nãalʊ̃ʊ kʊ ba bɩɩ?” 7A wʊ ’yɛr kʊ ba, “A ba ɩ yɩ ’yɛr ɛ, ɩka yɩ bɔ̃ɔ a sɔ̃ɔ bɩɩ a bɩbir a Sãa na bin a wʊ kpɛ̃ɔ pɔ ɛ. 8Tɩchɛ yɩn nyɛn kpɛ̃ɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ wa wa a yɩ sɛ̃, ka yɩ ɩ a n dãasɩɛ dẽme, a Jerusalɛm, nɩ a Judiya paal wʊ jaa, nɩ a Samariya paal tɩ tãn a wɛr tɛɛfʊ jie.” 9A anyãna lɛ wʊ ’yɛr baar tɩ duoro a saaju a lɛ nɛ a ba nɩbiru ka a julõjuur tɩ pɔɔ wʊ.
10Ka ba chɛnɛ dʊl kaara a saaju a lɛ nɛ wʊn duoro, be lɛ a dɔɔr ayi na su fuu pɩɛl wa dũu ba a lɛ nɛ ara a ba sɛ̃. 11Na ba sʊʊr ba, “Galilee dɔɔr, bãa lɛ so a yɩ kaara a saaju a lɛ mɔ̃? A Yesu nyãna nɩ wʊ ju yɩn nyɛ na duoro a saaju, na lɩɛb a lɛ nɛ nɩ wʊ ju wa, nɩtãa a lɛ nɛ yɩn nyɛ wʊn duoro a saaju.”
12A ba yi a tɔ̃ɔ ban bʊɔlɔ a Olive Tɩɩr Tɔ̃ɔ lɩɛb kul a Jerusalɛm na ba jãan a tẽe ɛ, a fʊn tʊ̃ɔ chen a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar. 13Ban wa ta, ba don a bɔɔpɩɛ pɔ, be lɛ ba dɔ̃ɔ lɔ̃ɔ taa. Ka a bala na dɔ̃ɔ be be lɛ Pita, Jɔɔn, Jemesɩ nɩ Andiru. Filip, Tomasɩ, Batolomi nɩ Matiu nɩ Alfayasɩ bidaba Jemesɩ nɩ Simon na mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a wʊ wɛr yele, nɩ a Jemesɩ bidaba Judas. 14A banyãna ba jaa lɛ lɔ̃ɔ taa nɩ nɛbʊ̃’yen sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn, ka a pɔbɔ bamɩne pʊɔ ba ka a Yesu yɛɛr nɩ a wʊ ma Mɛɛr mɩ be be.
15Bɩbir ãsʊɔ lɛ a wʊ poturbo wa lɔ̃ɔ taa na ba ɩ nɩbɛ kɔbaa dɔɔl lɩjɛr. Ka Pita ir ara a ba pɔ 16tɩ ’yɛr, “Yɛɛr, a sɛɛ naa ka sɩn maal a lɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na dɔ̃ɔ tu a Nãa David nɛɛ pɔ, a wʊ ’yɛr na wʊ sɛb bin a kõr jaa nɩtãa lɛ a Judas nyã na dɔ̃ɔ de a nɩbɛ nie a ba wa nyɔɔ a Yesu. 17Wʊ dɔ̃ɔ ɩ a sɩ ãsʊɔ na wʊ pʊɔ sɩ a tʊ̃mɔ̃ nyã pɔ.”
18Judas putuyar wʊn nyɛ lɛ ɩka wʊ dãn wɛr, be lɛ wʊ chʊr ju pur ka a nyaba a jaa yi. 19Nɩrɛ jaa na be ka a Jerusalɛm lɛ wõ a ’yɛr nyã na ba bʊɔlɔ a jie a ba kɔkɔr pɔ ɩka, Akeldama. A par lɛ, Jãɩ Wɛr.
20Ka a Pita ’yɛr, “Nɩtɔ̃ lɛ a Nãa David sɛb a wʊ yiel gãn pɔ, ‘A wʊ jie wʊ lɩɛb dãlpʊɔ, ka a nɩrɛ jaa taa kpɩɛrɛ be ɛ,’ (Yiel Gãn 69:25) ka, ‘A nɩrɛ ãsʊɔ, wʊ de a wʊ jie.’ (Yiel Gãn 109:8)
21“A lɛ jũu, nɩyuo lɛ sɩn ir ka a nɩnyɩnɛ ɩ a ’lɔ na dɔ̃ɔ pʊɔ sɩ ’mataa yʊɔrɔ nɩ a Yesu. 22Piel a Jɔɔn Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ sɔ̃ɔ wa tãn a sɔ̃ɔ nyã a Yesu na yi a sɩ sɛ̃ do a saaju. A nɩrɛ ’lɔ lɛ na pʊɔ sɩ dire a wʊ kũu pɔ irfʊ dãasɩɛ.”
23Be lɛ ba tɩɛr ’yɔ̃ɔ nɩbɛ ayi. Josefʊ ban bʊɔlɔ Basabasɩ na ba lɛ bʊɔlɔ wʊ Jusɩtusɩ nɩ Matɩyasɩ. 24Na ba pãa sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ’yɛrɛ, “Sɩ Soro, fʊ̃ʊ lɛ bɔ̃ɔ nɩrɛ jaa pʊtɩɛr, wiil sɩ a nɩbɛ ayi banyãna ãsʊɔ fʊn na ir. 25Ka wʊn de a nɩtʊ̃nsɩ tʊ̃mɔ̃ jie a Judas na bar, tɩ chen a jie wʊn pʊɔ.” 26A ba pãa gba gbãm ka a gbãbie tɩ ir Matɩyasɩ a wʊ pʊɔ a nɩtʊ̃nsɩ pie nɩ bʊ̃’yen pɔ.
21A Pentikosɩ na wa ta, ba jaa ben a jibʊ̃’yen. 2Ajienaa lɛ ka a damfʊ na kaara fɩka sɛsɛkpɛ̃ɛ na furo yi a saaju wa sɛɛ a die ’lɔ pɔ ban jãnɛ. 3Be lɛ ba nyɛ bũu ’lɩraa na ŋmara jaa pʊrpʊr dɔɔlɔ ãsʊɔ jaa bʊ̃’yen ’yenɩ. 4Ka ba jaa sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ na ba piel ’yɛrɛ kɔkɔyor lɛ a Sɩɛ na kʊ ba.
5A Juu nɩbɛ na joro a Nãaŋmɩn dãbãɛ na ba yi a tẽn tẽn wa kpɩɛrɛ a be a Jerusalɛm. 6Ban wa wõ a gɔ̃mɔ̃ nyã, a nɩyɔɔ ba nyãna ba jaa wa lɔ̃ɔn taa na ba ɩ chĩcham, bojũu ãsʊɔ ma wõn ban ’yɛrɛ a wʊ kɔkɔr. 7Ka a ɩ yel dũu naa, na a ’maa ba jaa nɛɛ ka ba sʊrɔ taa, “A ba ɩ Galilee dẽme lɛ a banyãna na ’yɛrɛ ɛ? 8Tɩ ŋmɩnɛ a ɩ ka a sɩ ãsʊɔ jaa wõnõ ban ’yɛrɛ nɩ a sɩ kɔkɔɛ? 9Parti dẽme, Mede dẽme, nɩ a Elam dẽme. Bamɩne mɩ yin Mesopotamiya, Judiya, Kapadosiya nɩ Pontus nɩ Asɩya. 10Ka bamɩne mɩ yi Fɩrgɩya, nɩ Pamfiliya, nɩ Ijipitɩ, nɩ a Libiya dẽme na gbʊr a Sirenɩ wɛr nɩ a sãanba na yi a Worom, 11a Juu nɩbɛ mãɛ nɩ a bala na lɩɛb a Juu nɩbɛ, bamɩne yin Kɩrete nɩ a Arabɩya dẽme. Sɩ wõn ban de a sɩ mãɛ kɔkɔr ’yɛrɛ nɩ a Nãaŋmɩn tʊ̃bɛrɛ wʊn tʊ̃.”
12Ka a anyãna sɔb ba nɩbir ka ba nɛɛr ’maa a ba sʊrɔ taa, “A anyãna par nɩ bo?” 13Tɩchɛ ka a bamɩne kpɛrɛ ’yɛrɛ, “Dãa lɛ maal ba a lɛ nɛ.”
14Ka a Pita nɩ a Pie Nɩ Bʊ̃’yen pãa ir ara ka wʊ ’yɛr kpɛ̃ɔ jaa kʊ a nɩbɛ, “Juu nɩbɛ nɩ nɩrɛ jaa na kpɩɛrɛ ka a Jerusalɛm, yɩ vɛ̃ ka n wiil yɩ a par. Yɩ chɛlɛ a lɛ ɩn na ’yɛr. 15A nɩbɛ banyãna ba nyũ dãa ɛ, nɩtãa a lɛ yɩn tɩɛr ɛ, a chɛnɛ na ɩ bibi’maar. 16Nɩtɔ̃nɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Joɛl dɔ̃ɔ ’yɛr, 17‘Nãaŋmɩn ’yɛr ɩka a ber baaraa daar, wʊn kpaaraa a wʊ Sɩɛ ’yɔ̃ɔ a nɩbɛ ba jaa. Ka a yɩ dabil nɩ a pɔɔbil ’yɛrɛ a ’yɛrsɩ ala a Nãaŋmɩn na kʊ ba, ka a yɩ dabil nyɛrɛ nyɛfʊsɩ, ka a yɩ danyɔ̃n mɩ jãna jãnsɩ. 18A bala gba na ɩ a n gbãgbadɔɔr nɩ a pɔbɔ, ba jaa pɔ lɛ ɩn kpaar a n Sɩɛ ’yɔ̃ɔ ba a ber ala pɔ, ka ba ’yɛrɛ a n ’yɛr. 19Ɩn wiil ban yelfɛrsɩ na yi saaju ka a jãnsɩ mɩ be ka a tẽe, jãɩ, bũu nɩ jʊʊr na den jie wʊ jaa. 20Ka a mɔ̃tɔ̃ɔ lɩɛb lĩi ka a ŋmɛra mɩ lɩɛb jãɩ kaar tɩchɛ ka a sɩ Soro bɩbir ’lɔn na chaar pãa wa. 21Be lɛ nɩrɛ jaa na pãa bʊɔlɔ a sɩ Soro yuor na nyɛn faafʊ.’ (Joɛl 2:28-32)
22“Isɩral nɩbɛ yɩ chɛlɛ ka, A Yesu nyã na yi a Najaretɩ ’lɔ lɛ a Nãaŋmɩn ir kʊ yɩ, na wʊ de wʊ tʊ̃n a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃, nɩ tʊ̃fɛrsɩ, nɩ jãnsɩ tʊ̃mɔ̃ a yɩ pɔ, ka yɩ mãɛ bɔ̃ɔn. 23Ba nyɔɔn a daba nyãna ’yɔ̃ɔ a yɩ nuur pɔ nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tu a wʊ bɔfʊ nɩ a wʊ bɔ̃ɔfʊ pɔ, de nie ’yɛr bin, ka a putudẽme sʊ̃ʊ yɩ ka yɩ kpa wʊ a daa ju a wʊ kpi. 24Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn sãɩ wʊ a kũu pɔ, na wʊ faa wʊ a kũu wõm pɔ, bojũu a kũu ba tara kpɛ̃ɔ na nyɔɔ wʊ taa lɛ ɛ.
25“A Nãa David dɔ̃ɔ ’yɛr a wʊ ’yɛr, ‘Bɩbir jaa lɛ n nyɛrɛ a n Soro, bojũu wʊ ben a n nũsʊ̃ɔ jie, n kʊ̃ wa lɔɔ gbɛr ɛ. 26Ala lɛ so ka n pʊɔ pɛl ka n jãlbir chɩlɛ, ka a n ãgãn mɩ tara tɩɛr tɔfʊ jie. 27Bojũu fʊ kʊ̃ wa bar ma be a yaa pɔ ɛ, bɩɩ ka fʊ bar a fʊ Chɛchɛ Sʊɔ ’lɔ ka wʊ pʊ̃ɔ ɛ. 28Fʊ wiil man a nyɛvʊr sɔr, fʊn vɛ̃n ka nʊ̃ɔ kpɛ ma a fʊ niem.’ (Yiel Gãn 16:8-11)
29“N yɛɛr, n ’yɛr chãa pɔ kʊ yɩ ɩka a sɩ sãakpã David kpi naa a ba ũu, a wʊ yaa lɛ anyãna na be ka dɩna. 30Tɩchɛ wʊ dɔ̃ɔ ’yɛr a lɛ a Nãaŋmɩn na tɩr nɛɛ kʊ wʊ ɩka, wʊn vɛ̃ naa ka ’lɔ David yɔ̃ɔ jãnɛ a wʊ nãa dakɔɔ ju. 31David den nie nyɛ a lɛ na be a wʊ niem, ala lɛ so ka wʊ ’yɛr a Kɩrɩsɩto kũu pɔ irfʊ ’yɛr, na wʊ ’yɛr ɩka wʊ kʊ̃ gã be a yaa pɔ ɛ, bɩɩ ka a wʊ ãgãn pʊ̃ɔ ɛ.
32“Nãaŋmɩn sãɩ naa a Yesu nyãna ka wʊ ir ɩ vʊr, sɩn lɛ ɩ a anyãna a jaa dãasɩɛ dẽme. 33’Lɔ lɛ wʊ ’mɔɔ don bin a wʊ nũsʊ̃ɔ jie, ka a Sãa kʊ a Yesu a wʊ Sɩɛ ’lɔ wʊn tɩr a nɛɛ kʊ wʊ. A Sɩɛ nyã lɛ wʊ kpaar ’yɔ̃ɔ sɩ ka yɩ nyɛ tɩ be wõnõ. 34David ba dɔ̃ɔ do a saaju ɛ, tɩ wʊ ’yɛr naa, ‘A Soro ’yɛr kʊ a n Soro, “Jãnɛ a n nũsʊ̃ɔ jie, 35ka n wa de a fʊ dɔ̃dẽme ka ba ɩ a fʊ gbɛɛ dɔɔlfʊ jie.” ’ (Yiel Gãn 110:1)
36“A lɛ jũu, vɛ̃ ka a Isɩral nɩbɛ ba jaa bɔ̃ɔ sɩrɛ jaa ɩka Nãaŋmɩn maal naa Yesu nyã yɩn kpa a daa ju ka wʊ ɩ a sɩ Soro nɩ a Nɩ-iraa.”
37A nɩbɛ na wõ a nɩtɔ̃, ka a ŋmara ba a nyãn, ka ba sʊʊr a Pita nɩ a nɩtʊ̃nsɩ, “N yɛɛr, ŋmɩnɛ sɩn ɩ?” 38Ka a Pita ’yɛr kʊ ba, “Yɩ lɩɛb a yɩ tɩɛr, ka ba de a Yesu yuor son yɩ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, ka a yɩ yelbier baar. Ka a Nãaŋmɩn kʊ yɩ a wʊ Sɩɛ. 39Yɩn nɩ a yɩ bibiir lɛ a Nãaŋmɩn tɩr a wʊ nɛɛ kʊ, yɩn nɩ a bala ba jaa na be a tɛɛr, nɩ a bala ba jaa a sɩ Soro Nãaŋmɩn na wa bʊɔl.” 40Pita den ’yɛr yɔɔ kpãan ba, na wʊ kpãkpãan ba ’yɛrɛ, “Yɩ faa yɩ mãɛ yin a dɩna nɩfɩlefɩlesɩ pɔ.”
41Ka a bala na sɔɔ de a wʊ ’yɛr, ba so naa a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, ka nɩbɛ tur ata (3,000) pʊɔ ba a daar ’lɔ̃nɔ̃. 42Ba den ba mãɛ kʊ a nɩtʊ̃nsɩ wiilfʊ, na ba tara nɛbʊ̃’yen lɔ̃ɔ dire, na ba lɔ̃ɔ puoro a Nãaŋmɩn. 43Dãbãɛ kpɛ̃n nɩrɛ jaa a lɛ ban nyɛ ka a nɩtʊ̃nsɩ tʊ̃ a tʊ̃fɛrsɩ nɩ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃. 44A bala na sɔɔ de, ba jaa lɔ̃ɔn taa jibʊ̃’yen na ba sʊ̃nɔ̃ taa. 45Na ba daara a ba bʊ̃tarsɩ na ba ma põ ir kʊ taa lɛ jaa ãsʊɔ na bʊɔrɔ. 46Bɩbir jaa lɛ ba ma lɔ̃ɔnɔ̃ taa be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, na ba yʊɔrɔ taa yie ŋmara a paanʊ̃ɔ dire nɩ pʊpɛl nɩ pʊtɩɛr bʊ̃’yen. 47Ba pɛɛrɛ naa Nãaŋmɩn ka a nɩbɛ ba jaa mɩ ara a ba puor. A sɩ Soro ma vɛ̃ naa ka a bala na nyɛ faafʊ, pʊɔ ba bɩbir jaa.
31Bɩbir ãsʊɔ Pita nɩ Jɔɔn duoro naa a Nãaŋmɩn puorfʊ yir kpɛ̃ɛ pɔ, a puorfʊ jie mɔ̃tɔ̃ɔ na gɔr. 2Ka a daba ban lɔ̃ɔ dɔɔn a wʊ gbɛr, a ba ma tuo wʊ tɩ bin a be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir dɔ̃dɔr nɛɛ ’lɔ ban bʊɔlɔ, Vɩla. Be lɛ ba ma tuo wʊ tɩ bin bɩbir jaa a wʊ ma sʊɔrɔ a bala na kpɩɛrɛ a Nãaŋmɩn yir bɛchaar pɔ libie.
3Wʊn wa nyɛ a Pita nɩ a Jɔɔn na kpɩɛrɛ, a wʊ sʊɔrɔ ba a libir. 4Ka a Pita nɩ a Jɔɔn kaara wʊ a lɛ a tãɩɩ, ka a Pita wa ’yɛr, “Kaara sɩ.” 5Ka a daba tɔ̃ɔ fur a nɩbir a lɛ chir chir chir ’yɔ̃ɔ ba tɩɛrɛ ɩka wʊn nyɛn bon. 6A Pita pãa ’yɛr, “N ba tara libir bɩɩ, sɛlma kʊrɔ fʊ ɛ, tɩchɛ a ’lɔ ɩn tara lɛ ɩn kʊ fʊ. Yesu Kɩrɩsɩto na yi a Najaretɩ yuor pɔ, ir chiine.” 7Tɩ na wʊ nyɔɔ a daba nũsʊ̃ɔ sʊ̃ʊ wʊ ka wʊ ir ka a ɩ a gbɛpɛlɛ nɩ a nakɔɔtɩɛ kpɛ̃mɛ naa. 8Ka a daba ɔɔ chʊr a gbɛɛ na wʊ piel chiine, na wʊ pãa tu ba kpɛ̃n be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ. Be lɛ wʊ tɩ ɔɔrɔ yʊɔrɔ na wʊ pɛɛrɛ a Nãaŋmɩn.
9A nɩbɛ ba jaa na wa nyɛ wʊ, a lɛ wʊn chiine pɛɛrɛ a Nãaŋmɩn, 10ba bɔ̃ɔ wʊ naa an ɩ ’lɔ lɛ ma jãnɛ sʊɔrɔ libie be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir dɔ̃dɔr ’lɔ ban bʊɔlɔ a, Vɩla. Ka a ɩ ba chĩcham naa ’maa ba nɛɛ a lɛ na ɩ.
11An ɩ a daba chɛnɛ na pɔɔ a Pita nɩ a Jɔɔn ka a nɩbɛ nɛɛr ’maa a ba jo wa titaa a be ban bʊɔlɔ a Solomon Bɛchaar pɔ.
12Pita na nyɛ a lɛ ka wʊ ’yɛr kʊ a nɩbɛ, “Isɩral dɔɔr woɩ, bãa lɛ so ka a nɛɛr ’maa yɩ a lɛ mɔ̃? Bãa lɛ yɩ fur a nɩbir ’yɔ̃ɔ sɩ fɩka sɩn mãɛ kpɛ̃ɔ bɩɩ sɩn mãɛ maal vɩla lɛ sɩ maal a daba nyã ka wʊ chiine? 13A Nãaŋmɩn nyã na ɩ a Abraham, Isaakɩ nɩ a Jekɔb Nãaŋmɩn nɩ a sɩ sãakpãmɩne Nãaŋmɩn lɛ ’yɔ̃ɔ a wʊ tʊ̃tʊ̃nɔ̃ Yesu yuor. Yɩn lɛ nyɔɔ wʊ tɩr ɩka ba kʊ wʊ, ka a Pilate ŋme nyãa na bar wʊ tɩ yɩ ’yɛr ɩka yaa bɔ̃ɔ wʊ ɛ. 14Yɩ ’yɛr naa ɩka yaa bɔ̃ɔ a chɛchɛ sʊɔ nɩ a yelmãɛ sʊɔ ɛ, tɩ na yɩ sʊɔr ka ba yuo a nɩkʊrɔ kʊ yɩ. 15Yɩn lɛ kʊ a nyɛvʊr sʊɔ, tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn sãɩ wʊ a kũu pɔ. Sɩn lɛ nyɛ anyãna nɩ nɩbir. 16A daba nyãna nɩ a sɩn na ’mataa sɔɔ a Yesu lɛ sa a daba nyãna baal yɩn nyɛ na yɩ bɔ̃ɔ, sɩrɛ jaa sɩn sɔɔ de a Yesu yuor lɛ wʊ sa, a daba nyãna yɩn ben nyɛ.
17“Pʊ̃pãanyã, yɛɛr, n bɔ̃ɔ naa ɩka ba bɔ̃ɔ fʊ lɛ vɛ̃ ka yɩ tʊ̃ a lɛ nɛ a yɩ nɩbɛrɛ na dɔ̃ɔ tʊ̃. 18Tɩchɛ Nãaŋmɩn ɩ naa a lɛ wʊn dɔ̃ɔ vɛ̃ ka a wʊ ’yɛ’yɛrbɛ ’yɛr ɩka, a wʊ Nɩ-iraa na din dɔɔyɛ. 19Yɩ pãa lɩɛb a yɩ tɩɛr, na yɩ lɩɛb wa a Nãaŋmɩn sɛ̃, ka wʊ fɩɛl a yɩ yeldɛbɛ bar. A ãkpɛ̃ɔ paalaa yɩn na nyɛ na yin a sɩ Soro sɛ̃, 20ka wʊ gba na tʊ̃ a Yesu Kɩrɩsɩto ’lɔ wʊn dɔ̃ɔ ir bin kʊ yɩ. 21Wʊn chɛnɛ na jãnɛ be a saaju, tɩ tãn a sɔ̃ɔ ’lɔ Nãaŋmɩn na ’mataa a bonsɩ a jaa nɩtãa lɛ wʊn tɩr a nɛɛ a kõr jaa tu, a wʊ ’yɛ’yɛrbɛ chɛchɛsɩ sɛ̃. 22Bojũu Mosesɩ dɔ̃ɔ ’yɛr, ‘A Soro Nãaŋmɩn na ir ’yɛ’yɛrɛ a n kaar ka wʊ ɩ a yɩ mãɛ nɩrɛ, a yɩ chɛlɛ a ala a jaa wʊn na ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ. 23Ɩ̃sʊɔ jaa ba wa chɛlɛ a lɛ wʊn na ’yɛrɛ ɛ, ban ir wʊ nũu bar a wʊ nɩbɛ pɔ.’ (Mosesɩ Gãma Na Tu Anũu 18:15, 18, 19)
24“Sɩrɛ jaa, a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ba jaa na yi a Samuwɛl sɔ̃ɔ mɩ ’yɛr naa a bɩbie anyãna ’yɛr. 25Yɩn lɛ ɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ banyãna bibiir nɩ a nɛtɩraa ’lɔ a Nãaŋmɩn na tara nɩ a sɩ sãamɩne. Wʊ ’yɛr kʊ a Abraham, ‘An tu naa a fʊ yɔn pɔ, ka a nɩbɛ ba jaa na be ka a tẽe na nyɛ sʊ̃ʊfʊ.’ (A Pielfʊ Gãn 22:18)26Nãaŋmɩn na wa ir a wʊ tʊ̃tʊ̃nɔ̃, yɩn sɛ̃ lɛ wʊ de nie tʊ̃ wʊ ka wʊ tɩ sʊ̃ʊ yɩ na wʊ lɩɛb a yɩ ãsʊɔ jaa yin a wʊ putusɔr pɔ.”
41A lɛ a Pita nɩ a Jɔɔn na chɛnɛ ’yɛrɛ nɩ a nɩbɛ, a Juu nɩbɛ bɔɔrlorbo nɩ a puorfʊ yir nɩdiere ’matãan a Saduseemɩne wan a ba sɛ̃. 2Ba wa nyɛn suur, bojũu ba wile naa a nɩbɛ ɩka Yesu jũu nɩrɛ jaa na ir naa kũu pɔ. 3Be lɛ ba nyɔɔ a Pita nɩ a Jɔɔn na ba ’yɔ̃ɔ ba pɔɔfʊ die pɔ bar ka wɛr na chaar, bojũu mɔ̃tɔ̃ɔ mʊr baar. 4Tɩchɛ a bala na wõ a lɛ a Pita na ’yɛr a Yesu ’yɛr na ba sɔɔ de na ɩn dɔɔr tur anũu (5,000).
5A wɛr na wa chaar, a ba nɩdierbe nɩ a ba nɩbɛrɛ ’matãan a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe lɔ̃ɔn taa be a Jerusalɛm. 6Ka Anasɩ na ɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nɩ Kayafasɩ, Jɔɔn nɩ Aleksanda ’matãan a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nɩbɛ bamɩne. 7A ba tɩ yuo a Pita nɩ a Jɔɔn waan a ba wa sʊrɔ ba, “Kpɛ̃ɔ buor nɩ yobuor lɛ yɩ de tʊ̃nɔ̃ nɩ a anyãna?”
8Ka a Pita na sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr kʊ ba, “A yɩn nɩdierbe nɩ a yɩn nɩbɛrɛ, 9ala ɩ yɩ ben bʊɔl sɩ dɩna ɩka sɩ wa man a maal vɩla nyã na vɛ̃ ka a gbɛrɛ sa. 10Yɩ pãa bɔ̃ɔ ɩka yaa, a yɩn nɩ nɩrɛ jaa na be a Isɩral, ɩka a Yesu Kɩrɩsɩto nyã na yi a Najaretɩ yuor pɔ, a ’lɔ yɩn kʊ a daa ju, tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn sãɩ wʊ a kũu pɔ, ka wʊ ɩ vʊr, lɛ sa a daba nyãna na ben ara a kana. 11Wʊ ɩ naa ‘A kʊsɩr ’lɔ a yɩn mɩmɩɛrbɛ na tɔr bar, ’lɔ lɛ wa ɩ a kʊsɩr ju.’ (Yiel Gãn 118:22)12Fafaara jaa ba lɛ be be ɛ, bojũu yuor jaa ba lɛ be ka a tẽe pɔ, na tʊ̃ɔ nɩrɛ faa ɛ.”
13Ban nyɛ a lɛ a Pita nɩ a Jɔɔn na ba joro dãbãɛ ɛ, tɩ mɩ bɔ̃ɔn ban ba jãn gãn chen tɛɛr ɛ, ka nɛ’maa ba. Ka ba tɩɛrtɔ ban dɔ̃ɔ be a Yesu sɛ̃. 14Tɩchɛ ba mɩ nyɛn a daba ’lɔ na sa ’mataa ara nɩ ba, baa lɛ tara ’yɛr na ’yɛr ɛ.
15Lɛ lɛ ba ’yɛr ba a ba yi chɛ̃chɛ̃ɛ, tɩ ba pãa guoro taa ’yɛrɛ, 16“Ŋmɩnɛ lɛ sɩn ɩ a nɩbɛ banyãna? Nɩrɛ jaa na be ka a Jerusalɛm bɔ̃ɔn naa a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ ban tʊ̃ a sɩ kʊ̃ tʊ̃ɔ chiir ɛ. 17Tɩchɛ ala ɩ sɩn pɔɔ naa a yele nyãna sɔr ka nɩrɛ kʊ̃ lɛ wõ naa ɛ, yɩ ɩ a sɩ fuu ba ka ba taa ɩrɛ wa pʊrɔ a yuor nyãna kʊrɔ nɩrɛ jaa ɛ.” 18Be lɛ ba bʊɔl ba a ba kpɛ ka ba kpãkpãan ba ɩka, ba taa ɩrɛ wa ’yɛrɛ bɩɩ wile nɩ a Yesu yuor go ɛ.
19Tɩchɛ ka a Pita nɩ a Jɔɔn ’yɛr kʊ ba, “Yɩn mãɛ yɩ pɛ kaa, a sɛɛn Nãaŋmɩn sɛ̃ ka sɩn tu a yɩ nɛɛ gar a Nãaŋmɩn bɩɩ? 20Bojũu sɩn ’lɔ kʊ̃ tʊ̃ɔ bar a ’yɛr sɩn nyɛn nɩbir tɩ wõ ’yɛrfʊ ɛ.”
21Lɛ lɛ ba vuur ba tɩ bar ba a ba chen. Baa bɔ̃ɔ kpãa buor lɛ ban kpãa ba ɛ, bojũu a nɩbɛ ba jaa pɛɛrɛ naa Nãaŋmɩn a lɛ na ɩ. 22Bojũu a daba nyãna na sa a nɛ’maa safʊ nyãna kor gar yuomo lɩjaayi (40).
23Ban wa bar a Pita nɩ a Jɔɔn, ba chen a ba taaba sɛ̃ tɩ man ala a jaa a bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a nɩbɛrɛ na ’yɛr kʊ ba.
24A ba taaba na wõ a nɩtɔ̃nɔ̃, ba jaa ’mantaa nɩ nɛbʊ̃’yen puor Nãaŋmɩn na ba ’yɛrɛ, “Tʊ̃ɔnɔ̃ Sʊɔ, fʊ̃ʊ lɛ maal a saaju nɩ a tẽe nɩ a man kpɛ̃ɛ nɩ bon jaa na be a pɔ. 25Fʊ̃ʊ lɛ dɔ̃ɔ vɛ̃ ka a fʊ Sɩɛ haa a fʊ gbãgbaa na ɩ a sɩ sãa David nɛɛ ka wʊ ’yɛr, ‘Bo lɛ so ka a paalsɩ nyɛ suur, ka a nɩbɛ ŋmara a dɔɔl pɔrsɩ? 26A wɛr nãmɩne tʊɔrɔ naa gbɛchile, ka a nɩbɛrɛ mɩ lɔ̃ɔ taa jɛɛrɛ nɩ a Soro nɩ a fʊ Nɩ-iraa.’ (Yiel Gãn 2:1, 2)27Sɩrɛ jaa lɛ a Hɛrɔd nɩ a Pontius Pilate lɔ̃ɔ taa nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩ a Juu nɩbɛ a tẽe nyãna pɔ, na ba jɛb a fʊ tʊ̃tʊ̃chɛchɛ Yesu, a ’lɔ fʊn ir. 28Ba maal naa a lɛ fʊn kaa ir na ɩ a fʊ pʊtɩɛr, nɩ a fʊ kpɛ̃ɔ, nɩ a fʊ bɔfʊ fʊn dɔ̃ɔ de nie chɔɔr tɩ a wa ɩ.
29“Pʊ̃pãanyã sɩ Soro, kaa lɛ ban fuu sɩ, tɩ na fʊ sʊ̃ʊ a fʊ gbãgbaar a sɩ mʊɔl a fʊ ’yɛr nɩ ’lafʊ. 30Tur a fʊ nũu sãan baalsɩ, na fʊ tʊ̃ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ nɩ a fʊ tʊ̃tʊ̃chɛchɛ Yesu yuor.”
31Ban wa puor baar, a jie ’lɔ ban lɔ̃ɔ taa damaa. Ka ba jaa sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ, na ba ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr nɩ ’lafʊ.
32Ka a bala na sɔɔ de, ba jaa tara na tɩɛr bʊ̃’yen nɩ nyãbʊ̃’yen. Ɩ̃sʊɔ jaa maa ’yɛr ɩka a wʊ bonsɩ ɩ naa a ’lɔ tɛɛ bon ɛ, ba ma põn bon jaa ban tara. 33A nɩtʊ̃nsɩ den kpɛ̃ɔ mana nɩ a sɩ Soro Yesu kũu pɔ irfʊ ’yɛr, ka a Nãaŋmɩn wãɛfʊ be a ba jaa sɛ̃. 34Ba ãsʊɔ jaa ba dɔ̃ɔ faa bon ɛ, sɔ̃ɔ jaa lɛ a bala na tara por nɩ yie ma da na ba ma waan a libie, 35wa bin a nɩtʊ̃nsɩ sɛ̃, ka ba ma põ ir kʊ ãsʊɔ jaa lɛ an sɛɛn wʊ.
36Josefʊ na yi Sipurusɩ na wʊ ɩ a Levi bal nɩrɛ, kaa a nɩtʊ̃nsɩ bʊɔlɔ wʊ Banabasɩ. A par lɛ nɩrɛ na ’yɔ̃ɔnɔ̃ ãkpãɛn. 37Wʊ dãn a wʊ puo, na wʊ de a libie waan wa bin a nɩtʊ̃nsɩ sɛ̃.
51Ka a daba ãsʊɔ na be be di Ananias ka a wʊ pɔɔ mɩ di Safira. Ba mɩ den a ba pobile da. 2Wʊ ir naa libie amɩne bin ka a pɔɔ bɔ̃ɔn, tɩchɛ na wʊ chiin a ŋmaa tɩ bin a nɩtʊ̃nsɩ sɛ̃.
3Ka a Pita sʊʊr a Ananias, “Bo lɛ so ka a Satan sɛɛ fʊ a nyãa a fʊ ŋmaa jir kara yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ, na fʊ ir a libie amɩne a lɛ fʊn da a puo bin? 4A ba ɩ fʊ̃ʊ lɛ so na fʊ de da ɛ? Fʊn wa da baar a ba ɩ fʊ̃ʊ lɛ so a libie ɛ? Bo lɛ ɩ a fʊ tɩɛr a fʊ maal a nɩtɔ̃? Nɩrɛ ba lɛ fʊ ŋmaa a jir nyã ’yɔ̃ɔ ɛ, tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ.” 5Ananias na wõ a nɩtɔ̃nɔ̃ na wʊ lo kpi a jie. Ka a dãbãɛ kpɛ a bala jaa na wõ naa. 6Ka a pɔlbil ir a ba pɔ ’mɔɔ a kũu lũ tuo yin tɩ ũu.
7An wa kor bãlãa ka a wʊ pɔɔ mɩ wa bʊ̃n dɔɔl ba bɔ̃ɔ a lɛ na ɩ ɛ, 8ka a Pita sʊʊr a pɔɔ, “A libie a jaa lɛ a anyãna a fʊ̃ʊ nɩ a Ananias na da a puo nyɛ ɔ? ’Yɛr kʊ ma.” A wʊ ’yɛr, “Ɔ̃ɔ, lɛ lɛ.” 9A Pita ’yɛr kʊ wʊ, “Ŋmɩnɛ lɛ a ɩ a yɩ guor taa ɩka yɩ bɛɛr a sɩ Soro Sɩɛ kaa? Nyɛ a nɩbɛ bala a dɔ̃dɔr nɛɛ bala lɛ tuo a fʊ sɩrɛ yin tɩ ũu, ba mɩn tuo fʊn yin.” 10Ajienaa ka a ɩ wʊ mɩ lon kpi be a Pita niem. A pɔlbil bala na ben wa kpɛ nyɛ ka a ɩ wʊ kpi naa, ka ba tuo wʊ yin tɩ ũu lan a sɩrɛ.
11Ka a dãbãɛ kpɛ a pupuorbiir ba jaa nɩ nɩrɛ jaa na wõ naa.
12A nɩtʊ̃nsɩ tʊ̃n nɛ’maa tʊ̃ yɔɔ a nɩbɛ sɔ̃ɔ. Ka a bala na sɔɔ de, ba jaa tara na nɛbʊ̃’yen ma lɔ̃ɔ taa a be a Solomon Bɛchaar pɔ. 13Nɩrɛ jaa kpire ba naa, tɩ ãsʊɔ jaa maa ’la lɔ̃ɔn ba ɛ. 14Tɩchɛ nɩyɔɔ jaa chɛnɛ na waara, ka dɔɔr nɩ pɔbɔ na sɔɔ de a sɩ Soro pʊɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃. 15A lɛ vɛ̃ naa ka a nɩbɛ yin a ba baalsɩ tɩ gaal ba a gador ju nɩ a sɔ̃n pɔ a sɔr kõkoor chɛlɛ nɩ a Pita, ɩka ’lɔ wa tala a wʊ gãagiel wʊ pɔɔ ba. 16Nɩyɔɔ yin a tẽbil ala na jilʊ̃ a Jerusalɛm waan a ba baalsɩ wa lɔ̃ɔn ’matãan a bala a sɩdɛbɛ na tara, ka ba jaa sa.
17Ka a nyuur kpɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nɩ a wʊ taaba bala na pʊɔ a Saduseemɩne gbul pɔ. 18A ba nyɔɔr a nɩtʊ̃nsɩ ’yɔ̃ɔ pɔɔfʊ die pɔ bar. 19Tɩchɛ a tãsɔɔ a sɩ Soro tʊ̃ naa a wʊ malaka ka wʊ wa yuo a pɔɔfʊ die pãn na wʊ tɔɔ ba yin 20tɩ ’yɛr, “Yɩ chen a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ na yɩ tɩ ’yɛr a nyɛvʊr paalaa nyã ’yɛr kʊ a nɩbɛ.”
21A wɛr na wa chaar ba kpɛ̃n be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ, nɩtãa lɛ a malaka na ’yɛr ba tɩ piel wile a nɩbɛ. A Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nɩ a wʊ taaba mɩ wa lɔ̃ɔn taa na ba bʊɔl a Juu nɩbɛ nɩdierbe ba jaa lɔ̃ɔ taa na ba na guor a ’yɛr, na ba pãa tʊ̃ ɩka ba chen a pɔɔfʊ die pɔ tɩ yuo a nɩtʊ̃nsɩ waan. 22Tɩchɛ ban wa tɩ ta a pɔɔfʊ die pɔ baa nyɛ nɩrɛ jaa ɛ. A ba lɩɛb chen tɩ mana kʊrɔ ba, 23“Sɩ chen tɩ nyɛ a pɔɔfʊ die dɔ̃dɔr na chɛnɛ kpal, ka a nɩrɛ ’lɔ na ara gu chɛnɛ ara a dɔ̃dɔr nɛɛ, tɩchɛ sɩn wa yuo a pãn nɩrɛ jaa ba be be a die pɔ ɛ.” 24Ban wa wõ a anyãna ban man ka a Nãaŋmɩn puorfʊ yir guguro nɩkpɛ̃ɛ nɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nãmɩne ka a ɩ ba chĩcham, a ba baala baa bɔ̃ɔ lɛn na ɩ ɛ.
25Ka a nɩrɛ ãsʊɔ wa ’yɛr kʊ ba, “Yɩ nyɛ a nɩbɛ bala yɩn nyɔɔr pɔɔ, ba ben be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ wile a nɩbɛ.” 26Ka a Nãaŋmɩn puorfʊ yir guguro nɩkpɛ̃ɛ tara a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ chiin tɩ tara a nɩtʊ̃nsɩ jaa jom waan. Baa tɩ fɩr ba ɛ, bojũu ba joro na dãbãɛ ɩka a nɩbɛ na lɔb ban nɩ kʊsɩbɛ.
27Ban wa waan ba, ba vɛ̃n ka ba ara a nɩbɛrɛ niem, ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ na sʊʊr ba ’yɛr, 28“Saa kpãkpãan yɩ jaa ’yɛr ɩka, yɩ taa lɛ ɩrɛ wa pʊrɔ a yuor nyãna wile nɩ nɩrɛ jaa go ɛ? Tɩchɛ a yɩ chɛnɛ tɔr tɩ sɛɛ a Jerusalɛm nɩ a yɩ wiilfʊ nyãna, na yɩ bʊɔrɔ ɩka yɩ de a daba nyãna jãɩ yele dɔɔl sɩ.” 29Ka a Pita nɩ a nɩtʊ̃nsɩ bala na chɛ ’yɛr, “Sɩn tun Nãaŋmɩn nɛɛ gar nɩsaal. 30A sɩ sãakpãmɩne Nãaŋmɩn lɛ sãɩ a Yesu a kũu pɔ, a ’lɔ yɩn yɔɔl a daa ju ka wʊ kpi. 31Nãaŋmɩn ’mɔɔ wʊn don bin be a wʊ nũsʊ̃ɔ jie, ka wʊ ɩ Nãa nɩ Fafaara ɩka wʊ kʊ a Isɩral nɩbɛ sɔr ka ba lɩɛb ba tɩɛr, na ba nyɛ vɛ̃ kʊfʊ. 32Sɩn lɛ ɩ a anyãna dãasɩɛ dẽme nɩ a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’lɔ wʊn de kʊ a bala na tu a wʊ nɛɛ.” 33Ban wa wõ a anyãna, ba suur ir naa ka ba bʊɔrɔ a ba kʊfʊ.
34Tɩchɛ ka a Farasee ãsʊɔ ban bʊɔlɔ Gamaliel na ɩ a Mosesɩ Nɛɛ wiwile, nɩrɛ jaa ’yɔ̃ɔnɔ̃ wʊ naa, ka wʊ ir ara a nɩdierbe pɔ tɩ ’yɛr ɩka, ba vɛ̃ ka a dɔɔr bala yi yõo bãlãa. 35Tɩ na wʊ pãa ’yɛr kʊ ba, “Isɩral dɔɔr, yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃ a lɛ yɩn bʊɔrɔ ɩka yɩ maal a nɩbɛ banyãna. 36Sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ lɛ a Tiudasɩ dɔ̃ɔ ir ’yɛr gãdaa ’yɛr ɩka nɩkpɛ̃ɛ lɛ wʊ ɩ ka a dɔɔr kɔɔr anaar (400) ir turo wʊ. Ba kʊ wʊ naa ka a nɩbɛ bala yɛ̃yɛl ka a jaa ɩ pɔrɔ. 37Ala puor lɛ ka a Judas na yi a Galilee a nɩbɛ sɔrfʊ yuon ir nɩyɔɔ ka ba turo wʊ. Ba mɩ kʊ wʊ naa ka a bala jaa na turo wʊ mɩ bũbur. 38A lɛ jũu, maa na ’yɛr yɩ naa ɩka yɩ ir nũu, tɩchɛ a nɩbɛ ba nyã bar. Yɩ bar ba a ba chiine. Ala ɩ a lɛ ban maala ɩn nɩrɛ lɛ bin an ɩn pɔrɔ. 39Tɩchɛ ala ɩ Nãaŋmɩn sɛ̃ lɛ a yi, yaa be jaa na wa tʊ̃ɔ ŋmaa a nɩbɛ banyãna sɔr ɛ, yɩn wa bɔ̃ɔn naa ka a ɩ Nãaŋmɩn mãɛ lɛ yɩ jɛɛrɛ nɩ.” 40A nɩbɛrɛ tu naa a lɛ a Gamaliel na ’yɛr, tɩ na ba bʊɔl a nɩtʊ̃nsɩ fɔb ba tɩ kpãkpãan ba ɩka ba taa lɛ ɩrɛ wa ’yɛrɛ ’yɛr pʊrɔ nɩ a Yesu yuor go ɛ, tɩ bar ba a ba chen.
41A nɩtʊ̃nsɩ na wa yi a nɩbɛrɛ banyãna niem, ba chɩlɛ naa, bojũu ba sɛɛn naa a dɔɔyɛ nɩ a vã difʊ a Yesu yuor jũu. 42Bɩbir jaa lɛ ba ma be a be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ wile a nɩbɛ na ba mɩ yʊɔrɔ a yie ba gala ɛ, na ba wile a nɩbɛ tɩ ’yɛrɛ a ’yɛr nʊ̃ɔ ɩka a Yesu lɛ ɩ a Nɩ-iraa.
61A ber ala pɔ, a poturbo na waara pʊɔrɔ a bala ban dɔɔ a paal yuo pɔ, ka baa tʊɔrɔ ’yɛrɛ a Juu kɔkɔr ɛ, hũhũnõ na ’yɔ̃ɔnɔ̃ a bala na ɩ a Juu nɩbɛ, bojũu a ba pɔɔkɔɛ maa nyɛ a bɩbir jaa bʊ̃diir ban ma põ ɛ.
2Be lɛ a nɩtʊ̃nsɩ pie nɩ ayi bʊɔl a poturbo ba jaa lɔ̃ɔ taa wa ’yɛr, “A ba tara sɔr ka sɩn bar a Nãaŋmɩn ’yɛr ’yɛrfʊ tɩ põnõ bʊ̃diir ɛ. 3A lɛ jũu yɛɛr, yɩ kaa a yɩ pɔ na yɩ ir dɔɔr ayopõi, bala yɩn bɔ̃ɔ ka ba sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ tɩ mɩ tara yɛ̃, ka sɩn de a tʊ̃mɔ̃ nyã kʊ ba. 4Tɩchɛ a sɩn ’lɔ mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ nɩ a wʊ ’yɛr.”
5A ’yɛr nyã pɛl ba jaa na duo a be pʊɔ, ka ba ir a nɩbɛ banyãna. Sɩteven a Nãaŋmɩn Sɩɛ na sɛɛ ka wʊ mɩ tara sɔɔfʊ, nɩ Filip, nɩ Porokorusɩ, nɩ Nɩkanor, nɩ Tɩmon, nɩ Pamenasɩ, nɩ Nikolasɩ na yi Antiok na wʊ lɩɛb kpɛ a Juu nɩbɛ puorfʊ pɔ. 6A nɩbɛ banyãna lɛ ba ir waan a nɩtʊ̃nsɩ sɛ̃, ka ba dɔɔl ba nuur sʊɔr Nãaŋmɩn kʊ ba.
7Ka a Nãaŋmɩn ’yɛr yaar, ka a poturbo mɩ na be a Jerusalɛm pʊɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃. A Juu nɩbɛ bɔɔrlorbo yɔɔ jie mɩ sɔɔn de a ’yɛr.
8Nãaŋmɩn wãɛfʊ ben a Sɩteven sɛ̃ ka wʊ tara kpɛ̃ɔ tʊ̃nɔ̃ nɩ a nɛ’maa tʊ̃yɔɔ a nɩbɛ sɛ̃.
9A nɩbɛ bamɩne na yi a ba lɔ̃ɔfʊ jie a ba bʊɔl ba, Mãɛ Sorbo, nɩ a Juu nɩbɛ bamɩne na yi a Sirenɩ nɩ a Aleksandiriya, ka bamɩne mɩ yi a Sɩlɩsɩya nɩ Asɩya. A nɩbɛ banyãna lɛ piel a nɛchɩrɛ na ba chɩrɛ nɩ a Sɩteven. 10Tɩchɛ baa tʊɔrɔ wʊ ɛ, a yɛ̃ ’lɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na kʊ wʊ a wʊ ’yɛrɛ nɩ.
11A ba pãa sɔɔl tʊ̃ nɩbɛ bamɩne ka ba ŋmaa jir ’yɛr ɩka, “Sɩn lɛ wõ a Sɩteven na fere ’yɛrɛ ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔnɔ̃ a Mosesɩ nɩ a Nãaŋmɩn.”
12Tɩ tɔ a nɩbɛ nɩ a nɩbɛrɛ nɩ a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe ’yɔ̃ɔ ka ba nyɔɔ a Sɩteven chiin a ba ’yɛr tɔɔrbɔ sɛ̃. 13Be lɛ ba waan jir ŋmarba ka ba wa ’yɛr, “A daba nyãna ba gala ’yɛr dɛbɛ wʊn ’yɛrɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir chɛchɛ nyãna ɛ, nɩ a Mosesɩ nɛɛ wʊn bin ɛ. 14Sɩn mãɛ lɛ wõ wʊn ’yɛr ɩka a Yesu na yi a Najaretɩ na ŋmɛr a jie nyãna, tɩ na wʊ lɩɛb a binfʊ ala a Mosesɩ na dɔ̃ɔ bin kʊ sɩ.”
15Ka a bala jaa na jãnɛ a be a ’yɛr tɔɔrfʊ jie, kãan a Sɩteven nie ka wʊ kaara fɩka a malaka nie.
71Be lɛ ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ sʊʊr wʊ, “Sɩrɛ lɛ a anyãna ban ’yɛr bɩɩ?” 2Ka a Sɩteven haa ’yɛr, “Yɛɛr nɩ sãamɩne, yɩ chɛlɛ. A Nãaŋmɩn tɩɩr sʊɔ dɔ̃ɔ yi a sɩ sãa Abraham lɛ wʊn dɔ̃ɔ chɛnɛ be a Mesopotamiya wɛr pɔ sɛrɛ tɩ wa chen a Haran. 3A Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ wʊ, ‘Yi a fʊ tẽe na fʊ bar a fʊ nɩbɛ tɩ na fʊ chen wɛr yuo pɔ ɩn na wiil fʊ.’ (A Pielfʊ Gãn 12:1)
4“A wʊ yi a Chaldea wɛr pɔ na wʊ chen tɩ jãnɛ a Haran wɛr pɔ. A wʊ sãa na wa kpi baar lɛ a Nãaŋmɩn waan wʊ a kana yɩn ben kpɩɛrɛ. 5Nãaŋmɩn ba kʊ wʊ bon jaa a kana ɛ, waa kʊ wʊ jibile jaa gba ɛ, bɩɩ gbɛr nɛfʊ jie ɛ. Tɩchɛ Nãaŋmɩn tɩr nɛɛ kʊ wʊ ɩka ’lɔ nɩ a wʊ yɔn lɛ na so a jie, tɩ waa tara bie gba ɛ. 6Nɩtɔ̃ lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ a Abraham, ‘A fʊ yɔn na ɩ naa sãanba paal sãan pɔ, na ba ɩ gbãgbaar ka ba ge ba yuom kɔɔr anaar (400). 7Tɩchɛ Nãaŋmɩn ’yɛr naa, ɩka wʊn yaa naa a sãn a paal ’lɔ na maal ba a gbãgbaar. A anyã puor lɛ ban wa puor ma a jie nyãna.’ (A Pielfʊ Gãn 15:13, 14)8Nãaŋmɩn tɩr nɛɛ kʊ a Abraham a yʊɔr ŋmaafʊ yele. Abraham na wa dɔɔ a Isaakɩ, wʊ ŋmaa wʊn a yʊɔr a ber aniin daar. Ka a Isaakɩ mɩ dɔɔ a Jekɔb, ka a Jekɔb mɩ dɔɔ a sɩ sãamɩne pie nɩ ayi.
9“A sɩ sãamɩne banyãna na tara nɩ a ba yɛbile Josefʊ nɩ nyuur jũu, na ba nyɔɔ wʊ da kʊ a Ijipitɩ dẽme. Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn be a wʊ sɛ̃. 10Na wʊ faa wʊ yin a wʊ wõm a jaa pɔ. Wʊ kʊ naa a Josefʊ yɛ̃ na wʊ sʊ̃ʊ wʊ a wʊ nyɛ ’yɔ̃ɔfʊ a Faaro na ɩ a Ijipitɩ nãa niem, na wʊ maal wʊ ka wʊ ɩ a Ijipitɩ nɩ a nãa jie wʊ jaa nɩkpɛ̃ɛ.
11“Ka a kɔ̃ lo Ijipitɩ nɩ a Kanaan wɛr wʊ jaa waan dɔɔyɛ, ka a sɩ sãamɩne ba nyɛrɛ bʊ̃diir ɛ. 12Jekɔb na wa wõ ɩka bʊ̃diir ben a be Ijipitɩ, wʊ tʊ̃n a sɩ sãamɩne ka ba chen. 13A gbɛɛ ayi sʊɔ ban chen lɛ a Josefʊ wiil a wʊ mãɛ kʊ ba, ka a Faaro mɩ pãa bɔ̃ɔ a Josefʊ yir nɩbɛ. 14A anyã puor lɛ a Josefʊ tʊ̃ bʊɔl a wʊ sãa Jekɔb nɩ a wʊ yir dẽme, a ba jaa ɩ nɩbɛ lɩjaata nɩ pie nɩ anũu (75). 15Jekɔb chen a be a Ijipitɩ nɩ a sɩ sãamɩne be lɛ ba jaa tɩ kpi. 16Ba tuo naa a ba ãgãma waan a Sekem wa ũu ba a yaa ’lɔ pɔ a Abraham na da a Hamor bibiir sɛ̃ a be a Sekem.
17“A sɔ̃ɔ na wa gbʊr ka a Nãaŋmɩn na maal a lɛ wʊn tɩr a nɛɛ kʊ a Abraham, a sɩ nɩbɛ na be a Ijipitɩ dɔɔn paal. 18Ala lɛ ka a nãyuo wa di na wʊ kaara a Ijipitɩ na waa bɔ̃ɔ a Josefʊ yele ɛ. 19Wʊ maal naa a sɩ nɩbɛ putuyele na wʊ ge ba, na wʊ ma fɩr a pɔɔ pʊʊr ka bala wa dɔɔ bipɩlɛ ba lɔb ba ’yɔ̃ɔ a kʊ̃ɔ pɔ a ba kpi. (A Yifʊ Gãn 1:22)
20“A sɔ̃ɔ nyãna lɛ ba dɔɔ a Mosesɩ, ka wʊ ɩ bivɩla a Nãaŋmɩn niem. A ba guol wʊ ŋmɛrsɩ ata be a wʊ sãa yir. 21Ban wa yin wʊ tɩ bar a yõo, Faaro bipɔɔ de wʊn guol ka wʊ ɩ a wʊ mãɛ bidaba. 22Ba jãn naa Mosesɩ a Ijipitɩ tẽe yɛ̃ a jaa, ka wʊ kpɛ̃mɛ a wʊ ’yɛr nɩ a wʊ tʊ̃mɔ̃ pɔ.
23“A lɛ a Mosesɩ na wa ta yuom lɩjaayi (40), wʊ tɩɛr naa a wʊ yɛɛr Isɩral nɩbɛ na wʊ ɩka wʊ chen tɩ piir ba kaa. 24Wʊ tɩ nyɛn a ba ãsʊɔ a Ijipitɩ nɩrɛ ãsʊɔ na gere ka wʊ ŋmaa de na wʊ kʊ a Ijipitɩ nɩrɛ ’lɔ. 25Mosesɩ tɩɛr lɛ ɩka a wʊ mãɛ nɩbɛ na bɔ̃ɔn naa ɩka ’lɔ lɛ a Nãaŋmɩn na de faan ba, tɩchɛ baa tɩɛrtɔ a lɛ ɛ. 26A wɛr na wa chaar, wʊ tɩ nyɛn a Isɩral nɩbɛ ayi mɩ na jɛɛrɛ taa. Ka wʊ ’maal ba tɩ sʊrɔ ba, ‘Yɩn yɛɛr nara, bo lɛ so a yɩ jɛɛrɛ taa?’ 27Tɩchɛ a ’lɔ sʊɔ na tʊ̃ɔ a wʊ tɔ sʊɔ daan a Mosesɩ bar tɩ sʊʊr wʊ, ‘An tʊ̃ fʊ ɩka fʊ wa kaara sɩ na fʊ tɔɔrɔ a sɩ ’yɛr? 28Fʊ bʊɔrɔ naa ɩka fʊ mɩ kʊ ma nɩtãa lɛ fʊn kʊ a Ijipitɩ nɩrɛ a jãa wɛ?’ (A Yifʊ Gãn 2:14)29Mosesɩ na wõ a ’yɛr nyãna ka wʊ jo chen tɩ kpɩɛrɛ a Midiyan, be lɛ wʊ be na wʊ wa dɔɔ dabil ayi.
30“Yuom lɩjaayi (40) na wa po, malaka wa lɩɛb bũu lɩrɛ tɩbile pɔ, na wʊ dũu a Mosesɩ be a mɔgɔ̃ɔ pɔ na gbʊr a Sinai tɔ̃ɔ par. 31Wʊn wa nyɛ a lɛ ka a nɛ’maa wʊ, a wʊ tɔɔ gbʊr ɩka wʊ kaa. Be lɛ wʊ wõ a Soro kɔkɔr na ’yɛr, 32‘’Maa lɛ ɩ a fʊ sãamɩne Nãaŋmɩn, Abraham, Isaakɩ nɩ a Jekɔb Nãaŋmɩn.’ Ka a dãbãɛ kpɛ a Mosesɩ waa lɛ ’lara na kaa ɛ. (A Yifʊ Gãn 3:6)
33“Ka a sɩ Soro pãa ’yɛr kʊ wʊ, ‘Yaa a fʊ nafɔɔr bar, a jie fʊn ara ɩ naa jichɛchɛ. 34N nyɛ naa a n nɩbɛ be a Ijipitɩ pɔ ban gere, n wõ naa ba hʊ̃ʊnfʊ naa suu ɩka n wa faa ba. Wa, ka n tʊ̃ fʊ a be a Ijipitɩ.’ (A Yifʊ Gãn 3:5-10)
35“A Mosesɩ nyãna nɩ wʊ ju ban tɔr bar tɩ sʊʊr wʊ, ‘An lɛ ’yɔ̃ɔ fʊ ɩka fʊ kaara sɩ na fʊ tɔɔrɔ a sɩ ’yɛr?’ ’Lɔ lɛ a Nãaŋmɩn mãɛ tʊ̃ a sɔ̃ɔ ’lɔ a malaka na wa dũu wʊ ’lɩrɛ a bũu a tɩbile pɔ, ɩka wʊ tɩ ɩ a ba nɩkpɛ̃ɛ nɩ a ba fafaara. 36’Lɔ lɛ tɩ de ba nie na wʊ tʊ̃ tʊ̃ yɔɔ be a Ijipitɩ tẽe pɔ, nɩ a Man Jɩɛ par nɩ a mɔgɔ̃ɔ pɔ ban be a yuom lɩjaayi (40). 37A Mosesɩ nyãna nɩ wʊ ju lɛ ’yɛr kʊ a Isɩral nɩbɛ ɩka, ‘Nãaŋmɩn na tʊ̃ naa a ’yɛ’yɛrɛ ãsʊɔ a maa kaar ka wʊ yi a yɩ mãɛ nɩbɛ pɔ.’ 38Wʊ dɔ̃ɔ pʊɔ a nɩyɔɔ bala pɔ be a mɔgɔ̃ɔ pɔ, ’matãan a sɩ sãakpãmɩne ka a malaka ’yɛr ’yɛr kʊ wʊ be a Sinai Tɔ̃ɔ par na ɩ nyɛvʊr ’yɛr ka wʊ ’yɛr kʊ sɩ.
39“Tɩchɛ a sɩ sãakpãmɩne tɔr wʊ naa, na baa tu a wʊ nɛɛ ɛ. Ba tɔr wʊn bar ka a ba tɩɛr lɩɛb chen be a Ijipitɩ. 40Ba ’yɛr kʊ a Aaron, ‘Maal ŋmɩmɛ kʊ sɩ ka a ma de sɩ nie, a Mosesɩ ’lɔ̃nɔ̃ na yin sɩ a Ijipitɩ saa bɔ̃ɔ bo nɩ tara wʊ ɛ.’ (A Yifʊ Gãn 32:1)41A ba mɛ bʊtɩɩ a daar ’lɔ̃nɔ̃ ka wʊ nyɛtãan nele, na ba waan bomo wa lon bɔɔr a jie na ba dãɛn ’yɔ̃ɔn a ba nũu bʊ̃maalaa nyãna. 42Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn lɩɛb puor ’yɔ̃ɔ ba, na wʊ bar ba ka ba puoro a saaju bomo. Ka anyãna tɩ tuor a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ãsʊɔ na dɔ̃ɔ sɛb, wʊ sʊʊr naa, ‘A yɩn Isɩral nɩbɛ, yɩn be a mɔgɔ̃ɔ pɔ a yuom lɩjaayi (40) na yɩ dɔ̃ɔ waan a bɔɔrlo bomo maa lɛ yɩ wa kʊ bɩɩ? 43Kai, tɩ a bʊtɩbɛ ala yɩn kaara lɛ a Molokɩ nɩ ŋmɛrbir ŋmɩn Arefan, a tɩbɛ anyãna lɛ yɩ dɔ̃ɔ maal puoro. A lɛ jũu, ɩn vɛ̃ naa ka ba nyɔɔr yɩ chiin a Babilon puor ka yɩ tɩ kpɩɛrɛ a be.’ (Amosɩ 5:25-27)
44“A sɩ sãakpãmɩne dɔ̃ɔ maal gãma yir be a mɔgɔ̃ɔ pɔ ka a ɩ dãasɩɛ, ba maal wʊ naa nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn na man wiil a Mosesɩ ka wʊ nyɛ. 45A gãma yir nyã lɛ a sɩ sãakpãmɩne tara ka a Josua de ba a nie ka ba waan, a ba wa faa a wɛr nyã pɔ a nɩyor na dɔ̃ɔ kpɩɛrɛ ka a Nãaŋmɩn dii ba bar. A gãn yir nyã ben be lɛ̃ɛɛ tɩ tãn a Nãa David sɔ̃ɔ. 46Nãaŋmɩn maal vɩla kʊ wʊ ka wʊ ɩka wʊn mɛn yir kʊ a Jekɔb Nãaŋmɩn. 47Tɩchɛ Solomon lɛ wa mɛ a yir kʊ a Nãaŋmɩn.
48“Fʊ̃ʊ kaa, a Nãaŋmɩn nyã na ɩ a saaju sʊɔ, ba kpɩɛrɛ a yie anyã nɩbɛ na mɛ ɛ. Nɩtãa lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ ãsʊɔ na dɔ̃ɔ ’yɛr, 49‘Saaju lɛ ɩ a maa nakɔɔ, ka a tẽe ɩ a n gbɛɛ dɔɔlfʊ jie. Ka a sɩ Soro sʊʊr, yir bo tɔ lɛ yɩn mɛ kʊ ma? Bɩɩ nyɩnɛ lɛ na ɩ a n pɛ̃nfʊ jie? 50A ba ɩ a maa nũu lɛ maal anyãna a jaa ɛ?’ (Isaiya 66:1-2)
51“Yɩn nyãkpãɛn dẽme na ɩ nɩbɛ na ba wõnõ ’yɛr ɛ, yɩ kaara a yɩ sãamɩne kaar. Yɩ maa sɔɔ kʊ a Nãaŋmɩn Sɩɛ sɔr ɛ. 52Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ jaa ba be be ka a yɩ sãamɩne ba ge wʊ ɛ. Ba gba kʊ naa bala na de nie mʊɔl ’yɛr a Torfʊ Sʊɔ ’lɔ waa ’yɛr. A pʊ̃pãanyã, yɩn gba lɛ gar ’yɔ̃ɔ wʊ na yɩ kʊ wʊ. 53Yɩn lɛ de a Nãaŋmɩn nɛɛ wʊn kʊ a malaka a wʊ wa kʊ yɩ ka yɩ de tʊ̃nɔ̃ nɩ, tɩchɛ a yɩ tɔr bar.”
54A ’yɛr nyãna ban wa wõ, ka ba suur ir a ba kpar kparaa jur ’yɔ̃ɔnɔ̃ wʊ. 55Tɩchɛ a Sɩteven a Nãaŋmɩn Sɩɛ na sɛɛ a wʊ dʊl kaa saaju na wʊ nyɛ a Nãaŋmɩn tɩɩr, ka a Yesu ara a Nãaŋmɩn nũsʊ̃ɔ jie. 56Ka wʊ ’yɛr, “Yɩ nyɛ ka, n nyɛ naa saaju na yuo ka a Nɩsaal Bie ara a Nãaŋmɩn nũsʊ̃ɔ jie.” 57A anyãna ban wõ ba pɔɔn a tobo tɩ ŋme chɛlma na ba tɩ mɩl wʊ, 58na ba tɔɔ wʊ yin a tẽe chɛ̃chɛ̃ɛ tɩ piel lɔɔrɔ wʊ nɩ kʊsɩbɛ. Ka a bala na di dãasɩɛ yaar a ba fuusɩ bin pɔlbile kɔ̃ɔ ban bʊɔlɔ Sɔɔl sɛ̃. 59Ban lɔɔrɔ wʊ a lɛ nɛ na kʊ ka wʊ sʊɔr Yesu, “N Soro Yesu de a n sãɛ.” 60Wʊ lon gbur dumo tɩ pãa ŋme chɛlma ’yɛr, “N Soro taa ɩrɛ wa yaara ba sãn ɛ.” A anyãna lɛ wʊ ’yɛr baar tɩ ŋmaa vʊʊr.
81A Sɔɔl mɩ dɔ̃ɔ sɔɔ ɩka ba kʊ a Sɩteven. A daar ’lɔ̃nɔ̃ jaa lɛ ba piel gere a Nãaŋmɩn puorbo be a Jerusalɛm. Ka ba jaa ŋma yaar a bamɩne chen Judiya a bamɩne mɩ chen Samariya tɩchɛ a nɩtʊ̃nsɩ tɛɛ be a Jerusalɛm. 2Nɩbɛ bamɩne na joro a Nãaŋmɩn ’mɔɔn a Sɩteven ũu tɩ na ba kõ a kuor. 3Tɩchɛ ka a Sɔɔl mʊ̃ɔ nɩbir bur buro a pupuorbiir gbulsɩ bara, na wʊ yʊɔrɔ kpɩɛrɛ a yie nyɔɔrɔ dɔɔr nɩ pɔbɔ tɩ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a pɔɔfʊ die pɔ.
4A bala na jo ŋma a dẽdẽme chɛnɛ na mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn ’yɛr jie jaa ban chen. 5Filip chen Samariya tẽe pɔ, na wʊ tɩ ’yɛr ɩka Yesu lɛ a Nɩ-iraa a be. 6A nɩyɔɔ na wa wõ a lɛ a Filip na ’yɛr tɩ mɩ nyɛ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ wʊn tʊ̃, a ba yuo toor chɛlɛ a lɛ wʊn ’yɛrɛ. 7A sɩdɛbɛ ala na dɔ̃ɔ pɔɔrɔ a nɩbɛ ŋmen chɛlsɩ wa yin a nɩbɛ pɔ, ka a gbɛkũn nɩ a gbɛrsɩ yɔɔ jaa sa. 8Ka a tẽe ’lɔ dẽme ba jaa chɩlɛ.
9Daba kɔ̃ɔ dɔ̃ɔ be be ban bʊɔlɔ Simon na wʊ ma tʊ̃nɔ̃ tãsɔɔ tʊ̃mɔ̃ ka a ’maa a Samariya nɩbɛ nɛɛ, na wʊ ma wile a wʊ mãɛ ɩka nɩkpɛ̃ɛ lɛ wʊ ɩ. 10A nɩbɛ ba jaa, a bɛrɛ nɩ a bil ba jaa ma yuon toor chɛlɛ wʊ tɩ ’yɛrɛ, “A daba nyã ’lɔ kpɛ̃ɔ ɩ naa a gãdaa sʊɔ kpɛ̃ɔ.” 11Ba turo wʊ naa bojũu a kor naa wʊn tʊ̃nɔ̃ a tãsɔɔ tʊ̃mɔ̃ ka a ’maa ba nɛɛ. 12Tɩchɛ a lɛ ban wa sɔɔ de a lɛ a Filip na ’yɛr a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã na ɩ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr, nɩ a Yesu na ɩ a Nɩ-iraa yuor, dɔɔr nɩ pɔbɔ ba jaa son a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. 13A Simon mɩ sɔɔ naa ka ba so wʊ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ a wʊ turo a Filip yʊɔrɔ, a nɛ’maa tʊ̃yɔɔ wʊn nyɛ wʊn tʊ̃.
14A nɩtʊ̃nsɩ na be a Jerusalɛm na wa wõ ɩka a Samariya nɩbɛ mɩ sɔɔn de a Nãaŋmɩn ’yɛr, ba tʊ̃n Pita nɩ Jɔɔn a ba sɛ̃. 15Ban tɩ ta, ba sʊɔr Nãaŋmɩn kʊ a nɩbɛ ka ban nyɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ. 16Bojũu Nãaŋmɩn Sɩɛ ba kpɛ ãsʊɔ jaa sɛrɛ ɛ, tɩchɛ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ lɛ ba so ba, nɩ a sɩ Soro Yesu yuor. 17Ka a Pita nɩ a Jɔɔn pãa dɔɔl ba a nuur a ba nyɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ.
18Simon na nyɛ a lɛ a nɩtʊ̃nsɩ na dɔɔl ba a nũu ka ba nyɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ, a wʊ de libie kʊ ba, 19tɩ ’yɛr, “Yɩ mɩ kʊ ma a kpɛ̃ɔ nyãna ka maa wa dɔɔl nɩrɛ jaa a n nũu, a wʊ mɩ ma nyɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ.” 20Ka a Pita ’yɛr kʊ wʊ, “Fʊ̃ʊ nɩ a fʊ libie jaa yɩ wɛ, bojũu fʊ tɩɛr ɩka fʊn tʊ̃ɔ da a Nãaŋmɩn kʊfʊ nɩ libie. 21Faa tara sɔr na lɔ̃ɔ tʊ̃n sɩ ɛ, bojũu a fʊ nyãa ba tor a Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ. 22Lɩɛb a fʊ pututɩɛr nyãna na fʊ sʊɔr a sɩ Soro amɩne sɛ̃ wʊn vɛ̃n kʊ fʊ a fʊ tɩɛr dɛɛr nyãna fʊn tara. 23N nyɛn bɔ̃ɔn fʊn ɩ pubier sʊɔ ka a yelbier nyɔɔ fʊ pɔɔ.” 24A Simon pãa ’yɛr, “Yɩ sʊɔr a Nãaŋmɩn kʊ ma ka ala yɩn ’yɛr taa waara a n sɛ̃ ɛ.”
25A lɛ Pita nɩ a Jɔɔn na wa man ’yɛr a Nãaŋmɩn ’yɛr baar, ba lɩɛb kulo a Jerusalɛm ba ’yɛrɛ naa a ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna a tẽbil ala na chɛɛl a Samariya.
26Nãaŋmɩn malaka ’yɛr kʊ a Filip, “Ir suu de a sɔr ’lɔ na yi a mɔgɔ̃ɔ pɔ tu a Jerusalɛm chen a Gaja.” 27Lɛ lɛ wʊ ir chiine, na wʊ tɩ tuor a Etiyopiya daba ãsʊɔ ban maal ka wʊ ab na wʊ ɩ nɩkpɛ̃ɛ kaara a Etiyopiya nãpɔɔ ban bʊɔlɔ Kandasɩ libie. Jerusalɛm lɛ wʊ chen tɩ puor, 28na wʊ lɩɛb kulo jãnɛ a wʊ wii torko pɔ na wʊ kara a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ Isaiya gãn.
29Ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr a Filip, “Chen tɩ gbʊr a torko par.” 30A Filip jo chen a be a torko par na wʊ wõ a daba na kara a Isaiya gãn a wʊ sʊʊr wʊ, “Fʊ bɔ̃ɔ naa lɛ par fʊn kara ɔ?” 31Ka a daba ’yɛr, “Ŋmɩnɛ ɩn ɩrɛ wa bɔ̃ɔ a par, ka nɩrɛ baa wiil ma ɛ?” Tɩ na wʊ bʊɔl a Filip ka wʊ do jãnɛ a torko pɔ.
32A anyãna lɛ a da-abbaa ’lɔ̃nɔ̃ dɔ̃ɔ kara a Nãaŋmɩn gãn pɔ, “Ba nyɔɔ wʊn chiine fɩka pɛr na tɩ kʊ, Wʊ ɩn jaa gbul fɩka pele ban põnõ a kɔɔl na waa haa nɛɛ ɛ. 33Wʊ siir a wʊ mãɛ a lɛ ban ba tɔɔr a wʊ ’yɛr kaa tor ɛ. An lɛ na tʊ̃ɔ ’yɛr a wʊ bal nɩbɛ ’yɛr? A wʊ nyɛvʊr ba tal tɛɛr a ka a wɛr pɔ ɛ.” (Isaiya 53:7, 8)34Ka a da-abbaa nyã sʊɔr a Filip, “Yãayãabɩlɛ, ’yɛr kʊ ma, an ’yɛr lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ nyã ’yɛrɛ? Wʊ mãɛ ’yɛr lɛ wʊ ’yɛrɛ bɩɩ nɩrɛ kɔ̃ɔ ’yɛr lɛ wʊ ’yɛrɛ?” 35A Filip pãa piel na wʊ de a Nãaŋmɩn gãn ’yɛr nyãna man a Yesu ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ wʊ.
36Ban ’mataa chiine tɩ ta kʊ̃ɔ kɔ̃ɔ par a sɔr pɔ, ka a da-abbaa ’lɔ ’yɛr, “Nyɛ kʊ̃ɔ, bãa lɛ so ka fʊ kʊ̃ so ma a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ ɛ?” 8:36 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ lɩjɛr nɩ pie nɩ ayopõi ɛ ɩka, 37 Ka a Filip ’yɛr, “Ala ɩ fʊ sɔɔn de a Yesu Kɩrɩsɩto nɩ a fʊ nyãa wʊ jaa.” Ka a daba ’yɛr, “N sɔɔ naa a Yesu Kɩrɩsɩto ɩka, ’lɔ lɛ a Nãaŋmɩn Bidaba.” 38Tɩ na wʊ tɔɔ a torko a wʊ ara, ka a ’lɔ nɩ a Filip ’mataa kpɛ a kʊ̃ɔ pɔ, ka a Filip so wʊ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. 39Ban wa yi a kʊ̃ɔ pɔ, Nãaŋmɩn Sɩɛ wa jaa naa a Filip chiin ka a da-abbaa ’lɔ ba lɛ nyɛ wʊ go ɛ. Tɩ de wʊ sɔr chɩlɛ kulo. 40Tɩchɛ ka a Filip tɩ yi naa Ajotusɩ na wʊ ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr a tẽn ala a jaa tɩ tãn Sisariya.
91A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ a Sɔɔl chɛnɛ pʊrɔ a sɩ Soro poturbo ju, na wʊ bʊɔrɔ ɩka wʊ kʊ ba. Wʊ chen naa a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ sɛ̃, 2na wʊ tɩ sʊɔr sɔr de gãn na chiin a ba lɔ̃ɔfʊ jiir ala na be a Damaskus ɩka ’lɔ wa tɩ nyɛ nɩrɛ na turo a Sɔr nyã, ka pɔɔ lɛ bɩɩ daba lɛ wʊ tʊ̃ɔ nyɔɔr ba waan a Jerusalɛm.
3Ala lɛ wʊ de a sɔr chiine tɩ gbʊrɔ a Damaskus ka chãa yi be a saaju ajienaa wa nyɩɩr jil wʊ. 4Ka wʊ lo tẽe tɩ wõ kɔkɔr na bʊɔlɔ wʊ sʊrɔ, “Sɔɔl, Sɔɔl, bo lɛ so a fʊ gere ma a lɛ?” 5Ka a Sɔɔl sʊʊr, “An lɛ fʊ ɩ Soro?” Ka wʊ ’yɛr, “Maa lɛ ɩ a Yesu fʊn gere. 6Pʊ̃pãanyã, ir na fʊ kpɛ be a tẽe pɔ, ban wiil fʊ naa a lɛ fʊn na ɩ.” 7Ka a dɔɔr bala nɩ a Sɔɔl na ’mataa chiine gĩe ara, na ba wõ a dɔɔn, tɩchɛ baa nyɛ nɩrɛ ɛ. 8Ka a Sɔɔl ir a tẽe ara na wʊ yuo a nɩbie tɩ waa lɛ nyɛrɛ ɛ. A ba nyɔɔ wʊ a nũu tɔɔ kpɛ̃n be a Damaskus. 9Wʊ maal ber ata waa lɛ nyɛrɛ ɛ, waa di bʊ̃diir bɩɩ nyũ kʊ̃ɔ ɛ.
10Tɩchɛ a poturo ãsʊɔ ben a be Damaskus a ba bʊɔlɔ wʊ Ananias ka a sɩ Soro wa bʊɔl wʊ a jãna pɔ, “Ananias.” A wʊ sɔɔ, “Ɔ̃ɔ, n Soro.” 11Ka a Soro ’yɛr kʊ wʊ, “Ir de a Sɔr Dẽdẽe chiine na fʊ tɩ ta a Judas yir sʊʊr daba na yi Tasusɩ a ba bʊɔlɔ Sɔɔl, be lɛ wʊ be sʊɔrɔ Nãaŋmɩn. 12A wʊ jãna pɔ, wʊ nyɛn daba ban bʊɔlɔ Ananias na dɔɔl wʊ nũu ka wʊ lɛ nyɛrɛ.” 13A Ananias ’yɛr, “N Soro, n wõn a daba nyã yelyɔɔ a lɛ wʊn ge a fʊ nɩsʊ̃n a be a Jerusalɛm. 14A ka mɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ mɩ kʊ wʊn sɔr ɩka wʊ wa nyɔɔr a bala jaa na bʊɔlɔ a fʊ yuor.”
15Tɩchɛ ka a Soro ’yɛr kʊ a Ananias, “Chen, a daba nyãna lɛ ɩ a n bʊ̃-iraa ka wʊn tuo a maa yuor chiin a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ, nɩ a ba nãmɩne sɛ̃, lɔ̃ɔn a Isɩral nɩbɛ. 16Ɩ̃n wiil wʊ naa a lɛ wʊn na di dɔɔyɛ a n yuor jũu.” 17Be lɛ a Ananias ir chen tɩ kpɛ be a yir, na wʊ tɩ dɔɔl wʊ a nũu tɩ ’yɛr kʊ wʊ, “N yɛbɛ Sɔɔl, a sɩ Soro Yesu na yi fʊ be a sɔr pɔ fʊn waara lɛ tʊ̃ ma a fʊ sɛ̃ ka fʊn lɛ nyɛrɛ go, na fʊ sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ.” 18Ajienaa ka bʊ̃nyɩnsɩ ’lɔɔr a Sɔɔl nɩbie pɔ lo a wʊ lɛ nyɛrɛ go. Wʊ ir naa a ba tɔ̃ɔ so wʊ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. 19Wʊn wa di a bʊ̃diir baar wʊ lɛ nyɛn kpɛ̃ɔ, na wʊ jãnɛ a poturbo bala sɛ̃ a be a Damaskus bãlãa.
20Ajienaa, wʊ piel ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr be a ba lɔ̃ɔfʊ jiir, na wʊ ’yɛrɛ ɩka a Yesu ɩ naa Nãaŋmɩn Bie. 21Bala jaa na wõ a wʊ ’yɛr ka a ’maa ba nɛɛ a ba sʊrɔ, “A ba ɩ a daba nyãna lɛ ir gere a bala a be a Jerusalɛm na bʊɔlɔ a yuor nyãna ɛ? Na wʊ wa a ka mɩ ɩka wʊ wa nyɔɔr a bala mɩ chiin tɩ kʊ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ ɛ?” 22Tɩchɛ ka a Sɔɔl kpɛ̃ɔ chɛnɛ pʊɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃ ka wʊ ’yɛr tʊ̃ɔ a Juu nɩbɛ na kpɩɛrɛ a Damaskus na wʊ wiil ba ɩka a Yesu lɛ ɩ a Nɩ-iraa.
23Ber yɔɔ na wa po, a Juu nɩbɛ guor taa ɩka ba kʊ a Sɔɔl, 24tɩchɛ kaa a Sɔɔl bɔ̃ɔn a ba guorfʊ. Mɔ̃tɔ̃ɔ nɩ tãsɔɔ jaa lɛ ba mʊ̃ɔ nɩbir guro wʊ a tẽe dɔ̃dɔɩ nɛɛr, bʊɔrɔ a wʊ kʊ̃ fʊ. 25Tɩchɛ ka a bala na turo wʊ ’mɔɔ wʊ ’yɔ̃ɔ pɩɛ pɔ tãsɔɔ na ba tur wʊ bar ka wʊ tu a dãpuor dachin pɔ suu.
26Wʊn tɩ ta Jerusalɛm, wʊ bʊɔrɔ naa ɩka wʊ lɔ̃ɔnɔ̃ nɩ a poturbo tɩchɛ a ba joro wʊ dãbãɛ, baa sɔɔ ɩka wʊ ɩ naa a poturo ãsʊɔ ɛ. 27Tɩchɛ ka a Banabasɩ tara wʊ chiin be a nɩtʊ̃nsɩ sɛ̃. ’Lɔ lɛ pãa man kʊ ba a lɛ a Sɔɔl na nyɛ a sɩ Soro a sɔr pɔ, ka a Soro ’yɛr ’yɛr kʊ wʊ. Wʊ ’yɛr ɩka a be a Damaskus wʊ mʊɔl ’yɛr a Yesu yuor ’yɛr, na wʊ ta jo dãbãɛ ɛ. 28A Sɔɔl jãnɛ a be a ba sɛ̃ na wʊ so wʊ mãɛ yʊɔrɔ be a Jerusalɛm na wʊ mʊɔlɔ a sɩ Soro Yesu yuor ’yɛrɛ ba joro dãbãɛ ɛ.
29Wʊ ma ’yɛrɛ naa ka a ’lɔ nɩ a Juu nɩbɛ bala ban dɔɔ a paal yuo pɔ ka baa tʊɔrɔ ’yɛrɛ a Juu kɔkɔr ɛ, ma chɩrɛ taa, ka ba bʊɔrɔ a wʊ kʊfʊ. 30A poturbo na wa wõ a nɩtɔ̃ ba tara wʊn chiin a Sisariya tɩ bar ka wʊ chen Tasusɩ.
31Damfʊ ba lɛ be a bala na puoro be a Judiya, Galilee nɩ a Samariya, ka a nyã’maar. Ba kpɛ̃mɛ naa ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɔ̃ɔ ba ãkpɛ̃ɔ ka ba nʊ̃ɔnɔ̃ na ba joro a sɩ Soro dãbãɛ.
32Ka a Pita yʊɔrɔ a tẽn na wʊ wa chen Lida ɩka wʊ tɩ piir a Nãaŋmɩn puorbo kaa. 33Be lɛ wʊ tɩ nyɛ daba ban bʊɔlɔ Ainɩyas na gbɛr gã yuomo aniin. 34Ka a Pita bʊɔl wʊ, “Ainɩyas, Yesu yuor pɔ, sa. Ir saaju na fʊ pilʊ̃ a fʊ bʊ̃gãnaa.” Ajienaa lɛ a Ainɩyas ir saaju. 35Ka a Lida nɩbɛ ba jaa nɩ a Saron nɩbɛ na nyɛ a lɛ, a ba lɩɛb puoro a sɩ Soro.
36Pɔɔ kɔ̃ɔ mɩ na dɔ̃ɔ puoro ben a be Jopa, ka ba bʊɔlɔ wʊ Tabita, a yo bʊ̃’yen ’lɔ̃nɔ̃ lɛ ba lɩɛb bʊɔlɔ Dɔɔkas. Wʊ ma maala na vɩla na wʊ sʊ̃nɔ̃ a nɔ̃n dẽme. 37A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ wʊ ɩ baal na wʊ kpi, a ba so wʊ a kʊ̃ɔ don gaal be a bɔɔpɩɛ pɔ.
38Lida nɩ a Jopa mɩ ba jãa ɛ, kaa a pupuorbo wõ ɩka a Pita ben a Lida, a ba tʊ̃ nɩbɛ ayi ka ba tɩ sʊɔr wʊ, “Yãayãabɩlɛ a wʊ wa fɔɔ.” 39Ka bala naa Pita jaa ’mataa chen, wʊn wa ta ba de wʊn don be a bɔɔpɩɛ die pɔ. A pɔɔkɔɛ ba jaa ara na jilʊ̃ wʊ kõnõ na ba wile a Pita a fuusɩ nɩ a fɔɔr a Dɔɔkas na maal wʊn dɔ̃ɔ chɛnɛ be a ba sɛ̃. 40Pita diin ba jaa a ba yi a be a die pɔ, tɩ na wʊ gbur dumo sʊɔr Nãaŋmɩn, na wʊ lɩɛb tor a kũu tɩ ’yɛr, “Tabita ir.” A wʊ yuo a nɩbie nyɛ a Pita na wʊ ir jãnɛ. 41Ka a Pita nyɔɔ wʊ a nũu sʊ̃ʊ wʊ a wʊ ir ara, tɩ pãa bʊɔl a bala na sɔɔ nɩ a pɔɔkɔɛ ka ba kpɛ wa nyɛ a wʊ ɩ nɩ nɩbir. 42Ka a yele nyãna yaar a Jopa wʊ jaa ka a nɩbɛ yɔɔ jie wa sɔɔ a sɩ Soro. 43A Pita jɛ̃n be a Jopa bãlãa a daba kɔ̃ɔ ban bʊɔlɔ Simon na ma nɔ̃nɔ̃ gãma yir.
101Be a Sisariya, daba kɔ̃ɔ dɔ̃ɔ be be a ba bʊɔlɔ wʊ Konɩlɩyɔs, wʊ be naa a sojasɩ gbul ’lɔ pɔ a Itali nɩbɛ na bʊɔlɔ a sojasɩ kɔbaa nɩkpɛ̃ɛ. 2’Lɔ naa wʊ yir dẽme ba jaa puoro naa na ba joro Nãaŋmɩn dãbãɛ, na wʊ ma kʊrɔ a nɩbɛ bala an wõnõ pɔrɔ, na wʊ mɩ ma sʊɔrɔ a Nãaŋmɩn ba gala ɛ.
3Bɩbir ãsʊɔ lɛ a mɔ̃tɔ̃ɔ na wa bal, a wʊ gã jãn jaa chɛchɛ nyɛ a Nãaŋmɩn malaka a wʊ wa ara a wʊ sɛ̃ tɩ bʊɔl wʊ, “Konɩlɩyɔs.” 4Ka wʊ chaal a lɛ ’yɔ̃ɔ wʊ tɩ sʊʊr, “Bo lɛ N Soro?” Ka a malaka ’yɛr, “A fʊ puorfʊ nɩ a kʊfʊ fʊn kʊrɔ a nɔ̃n dẽme don tɩ pɔɔ a Nãaŋmɩn ka wʊ tara a fʊ tɩɛr. 5Pʊ̃pãanyã, tʊ̃ nɩbɛ ka ba chen a Jopa tɩ tara daba kɔ̃ɔ na di Simon tɩ ba bʊɔlɔ wʊ Pita a wʊ wa. 6Wʊ kpɩɛrɛ naa a daba na nɔ̃nɔ̃ gãma mɩ na di a Simon yir, ka a wʊ yir gbʊr a man kpɛ̃ɛ gogoro.” 7A malaka na wa chen baar, Konɩlɩyɔs bʊɔl naa a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ ayi nɩ a soja ãsʊɔ mɩ na puoro na ma sʊ̃nɔ̃ wʊ. 8Wʊ man a lɛ jaa na ɩ tɩ tʊ̃ ba a Jopa.
9A wɛr na wa chaar mɔ̃tɔ̃tuo sʊ̃ɔ, ka ba be a sɔr pɔ chiine tɩ gbʊrɔ a tẽe, a Pita mɩ don a gar ju Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ jie. 10Ka a kɔ̃ kpɛ wʊ a wʊ bʊɔrɔ bʊ̃kɔ̃ɔ na di, ban chɛnɛ maala a bʊ̃diir ka a dedee kpɛ wʊ. 11A wʊ nyɛ saaju na yuo a wʊ nyɛ bʊ̃kɔ̃ɔ fɩka fɔkpɛ̃ɛ na gbũ jiir anaar ka wʊ suro wa gbʊrɔ a tẽe. 12Ka a dʊ̃gbɛɛ anaar a jaa bʊrɔ be be nɩ a tẽe bʊ̃vʊʊrsɩ nɩ a lubilɔɔrsɩ a jaa. 13Be lɛ a kɔkɔr pãa ’yɛr kʊ wʊ, “Pita, ir kʊ ’wɔb.”
14Tɩchɛ ka a Pita ’yɛr, “Sɩrɛ jaa, kai. N Soro, n ba ’wɔb a dʊ̃dɛbɛ anyãna nɩ a dʊ̃chiirsɩ anyãna ãsʊɔ jaa ɛ.” 15Ka a kɔkɔr lɛ ’yɛr go, “Ta bʊɔl bon jaa bʊ̃dɛɛr ’lɔ a Nãaŋmɩn na maal a wʊ ɩ bʊ̃sʊ̃ ɛ.” 16Gbɛɛ ata lɛ a ɩ, tɩchɛ ka a fɔbaa lɛ jaa a lɛ nɛ don a saaju ajienaa.
17Lɛ a Pita na chɛnɛ pɛrɛ a nyɛfʊ nyã par, ka a dɔɔr bala a Konɩlɩyɔs na tʊ̃ mɩ nyɛn a Simon yir na ba ara a dɔ̃dɔr nɛɛ. 18Ba bʊɔl sʊʊr, “Daba na di Simon tɩ ba bʊɔlɔ wʊ Pita ka lɛ wʊ kpɩɛrɛ ɔ?” 19Lɛ a Pita na chɛnɛ tɩɛrɛ a nyɛfʊ nyãna ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr kʊ wʊ, “Simon, dɔɔr ata lɛ bʊɔrɔ fʊ sʊrɔ. 20Ir suu a ba sɛ̃, taa ɩrɛ wa baala fʊn na lɔ̃ɔ chiin ba ɛ, maa lɛ tʊ̃ ba.”
21Ka a Pita ir suu tɩ nyɛ a nɩbɛ na wʊ ’yɛr, “Maa lɛ ɩ a nɩrɛ yɩn bʊɔrɔ, bãa ’yɔ̃ɔ yɩ wa?” 22A ba ’yɛr, “Konɩlɩyɔs na ɩ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ sɛ̃ lɛ sɩ yi. A wʊ yele tor naa ka wʊ ɩ nɩrɛ na joro Nãaŋmɩn dãbãɛ ka a Juu nɩbɛ ba jaa ’yɔ̃ɔnɔ̃ wʊ. A Nãaŋmɩn malaka wa ’yɛr kʊ wʊ ɩka wʊ bʊɔl fʊ a fʊ wa be a wʊ yir a wʊ wõ lɛ jaa fʊn na man.” 23A Pita pãa tara ba kpɛ̃n tɩ gaal. Ka a wɛr chaar, a bala nɩ a Pita nɩ a pupuorbiir bamɩne na yi a Jopa pʊɔ ba a ba ’mataa chen.
24Ba chen ka a wɛr tɩ chaar a ba ta a Sisariya, ka a ɩ a Konɩlɩyɔs mɩ chɛlɛ ba naa na wʊ bʊɔl a wʊ yir dẽme nɩ a wʊ barmɩne ba jaa lɔ̃ɔ taa a ba jɛ̃ gu. 25Lɛ a Pita na ta kpɩɛrɛ a Konɩlɩyɔs yir wʊ ir tuor a Pita gbur dumo a wʊ niem na wʊ puor wʊ nɩ ’yɔ̃ɔfʊ. 26Tɩchɛ ka a Pita nyɔɔ wʊ a wʊ ir, ka wʊ ’yɛr, “Ara, a maa mɩ nɩsaal lɛ n mɩ ɩ.”
27Wʊ ’yɛr wʊ naa lɛ tɩ kpɛ a die pɔ tɩ nyɛ nɩyɔɔ na duo. 28A wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn mãɛ bɔ̃ɔn naa an ba tara sɔr ɩka a sɩn Juu nɩbɛ ba lɔ̃ɔnɔ̃ nɩ a yɩn bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ. Tɩchɛ Nãaŋmɩn wiil ma naa ɩka n taa bʊɔl nɩrɛ jaa nɩdɛɛr ɛ, bɩɩ nɩsɔ̃ɔ naa ɛ. 29Ala lɛ so yɩn wa bʊɔl ma n ba baala ɛ, bɩɩ ’yɛr ɩka n kʊ̃ wa ɛ, bo ’yɔ̃ɔ lɛ yɩ bʊɔl ma?”
30Ka a Konɩlɩyɔs ’yɛr, “Ber anaar nɩ dɩna ɩn be a die pɔ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn a mɔ̃tɔ̃ɔ na bal baar. Ajienaa lɛ ka a ɩ daba na su fuu ka wʊ nyɩlɛ wa ara a n sɛ̃, 31tɩ na wʊ bʊɔl ma, ‘Konɩlɩyɔs, Nãaŋmɩn wõn a fʊ sʊɔrfʊ na wʊ tɩɛr a fʊ kʊfʊ fʊn kʊrɔ a nɔ̃n dẽme. 32Tʊ̃ nɩrɛ a wʊ chen a Jopa tɩ bʊɔl Simon ban lɛ bʊɔlɔ Pita, wʊ be naa a daba ban bʊɔlɔ a Simon na nɔ̃nɔ̃ gãma ka a yir gbʊr man gogoro.’ 33Ala lɛ so ka n mɩ tʊ̃ a fɔɔ a lɛ nɛ bʊɔl fʊ, a fʊ mɩ pɛl pʊɔ tɩ wa. Pʊ̃pãanyã, Nãaŋmɩn niem lɛ sɩ jaa jãnɛ tɩ na chɛl bon jaa a sɩ Soro na tʊ̃n fʊ ɩka fʊ wa ’yɛr kʊ sɩ.”
34Ka a Pita pãa piel na wʊ ’yɛrɛ, “Pʊ̃pãanyã n pãa bɔ̃ɔn naa ɩka Nãaŋmɩn ba ooro ɛ. 35Tɩchɛ wʊ ma den nɩbʊrɔ ba jaa na joro wʊ dãbãɛ tɩ maal a lɛ na tor. 36A ’yɛr nʊ̃ɔ nyã lɛ a Nãaŋmɩn tɩr kʊ a Isɩral nɩbɛ nɩ a nyã’maar ’yɛr na tu a Yesu Kɩrɩsɩto na ɩ a bon jaa Soro sɛ̃. 37Yɩ bɔ̃ɔn naa ala na ɩ a Judiya paal wʊ jaa na piel a Galilee a lɛ a Jɔɔn na wa mʊɔl a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ ’yɛr baar. 38Lɛ a Nãaŋmɩn na ir a Yesu na yi Najaretɩ na wʊ de a wʊ Sɩɛ nɩ a wʊ kpɛ̃ɔ kʊ wʊ. Wʊ yɔn a ka wʊ jaa jilʊ̃ na wʊ maala vɩla sãana nɩ baalsɩ nɩ a bala jaa a dɛɛr sʊɔ na tara, bojũu Nãaŋmɩn ben a wʊ sɛ̃.
39“Sɩn lɛ nyɛn nɩbir, a ala a jaa wʊn tʊ̃ a Juu nɩbɛ tẽn pɔ, nɩ a Jerusalɛm. Ba nyɔɔ wʊn kpa yɔɔl a daa ju ka wʊ kpi. 40Tɩchɛ Nãaŋmɩn sãɩ wʊ naa a kũu pɔ, a ber ata daar a wʊ ir ɩ vʊr na wʊ vɛ̃ a ba nyɛ wʊ. 41Nɩbɛ ba jaa ba lɛ nyɛ wʊ ɛ, tɩchɛ a sɩn na ɩ a dãasɩɛ dẽme a Nãaŋmɩn na de nie ir, sɩn nɩ ’lɔ ’mantaa di tɩ nyũ wʊn wa ir a kũu pɔ baar. 42’Lɔ lɛ kpãkpãan sɩ ɩka sɩ mʊɔl ’yɛr kʊ a nɩbɛ ɩka ’lɔ lɛ a Nãaŋmɩn ir ka wʊ ɩ a vʊɛ nɩ a kpĩisɩ ’yɛr tɔɔrɔ. 43’Lɔ lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ba jaa ’yɛr a wʊ ’yɛr ɩka, nɩrɛ jaa wa sɔɔ de wʊ, wʊn nyɛn yelbier vɛ̃ kʊfʊ tu a wʊ yuor pɔ.”
44Lɛ a Pita na chɛnɛ ’yɛrɛ a anyãna, ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ wa kpɛ a bala jaa na wõnõ a ’yɛr nyãna. 45Ka a Juu nɩbɛ bala na sɔɔ de na tu a Pita wa, nɛɛ ’maa ba naa a lɛ ban nyɛ a Nãaŋmɩn na pʊr a wʊ Sɩɛ ’yɔ̃ɔ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ. 46A ba wõ ban ’yɛrɛ kɔkɔyor na ba pɛɛrɛ nɩ a Nãaŋmɩn. Ka a Pita pãa ’yɛr, 47“Nɩrɛ na tʊ̃ɔ ŋmaa a nɩbɛ banyãna sɔr ka ba ta so a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ ɛ? Ba mɩ nyɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ nɩtãa a sɩn.” 48Wʊ ’yɔ̃ɔ ba naa ka ba so a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ nɩ Yesu Kɩrɩsɩto yuor, a ba pãa sʊɔr a Pita ka wʊ be a ba sɛ̃ bãlãa.
111A nɩtʊ̃nsɩ nɩ a yɛɛr na be a Judiya wõ naa ɩka a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, mɩ sɔɔn a Nãaŋmɩn ’yɛr. 2Lɛ a Pita na wa lɩɛb chen a Jerusalɛm a bala na ŋmaa a yʊɔr tɩ sɔɔl mii ’yɔ̃ɔ wʊ ’yɛrɛ, 3“Fʊ ben chen a bala na ba ŋmaa a yʊɔr yir tɩ lɔ̃ɔ din ba wɛ?”
4Ka a Pita pãa piel mana a lɛ jaa na ɩ na wʊ kʊ ba, 5“N ben a Jopa tẽe pɔ naa sʊɔrɔ Nãaŋmɩn ka a wa ɩ ma jaa de dee, ka n nyɛ nyɛfʊ kɔ̃ɔ. N nyɛn bʊ̃kɔ̃ɔ fɩka fɔkpɛ̃ɛ ban tur bar ka wʊ yi saaju suu na wʊ gbũ jiir anaar ka wʊ suu wa ara a be ɩn be. 6Be lɛ n muul kaa naa nyɛ dʊ̃gbɛɛ anaar jaa bʊrɔ na be ka a wɛr pɔ, mɔdʊ̃n, bʊ̃vʊʊrsɩ lɔ̃ɔn a lubil. 7Ka n wõ kɔkɔr na ’yɛr, ‘Pita ir na fʊ kʊ ’wɔb.’ 8Ka n haa ’yɛr, ‘Kai, n Soro bon jaa na ɩ dɛɛr na ba vɩɛlɛ ɛ, ba kpɛ n nɛɛ pɔ jaa ɛ.’ 9Ka a kɔkɔr lɛ ’yɛr yi a saaju go, ‘Ta bʊɔl bon jaa Nãaŋmɩn na maal a wʊ vɩɛlɛ bʊ̃dɛɛr ɛ.’ 10A anyãna ɩ naa nɩtɔ̃nɔ̃ gbɛɛ ata tɩ lɛ tɔɔ a jaa don be a saaju go.
11“Ajienaa, ka a ɩ a nɩbɛ ata ban tʊ̃ a n sɛ̃ na yi Sisariya mɩ tãn a yir ’lɔ pɔ ɩn kpɩɛrɛ dɔ̃dɔr nɛɛ. 12Ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr kʊ ma ka n tu ba chen naa taa baala ɛ. Maa nɩ a yɛɛr ayʊɔb banyãna lɛ ’mataa chen na sɩ tɩ kpɛ a daba yir. 13A wʊ man kʊ sɩ a lɛ a malaka na wa a wʊ yir wa ’yɛr, ‘Tʊ̃ nɩbɛ a Jopa ka ba tɩ bʊɔl daba na di Simon ban lɛ bʊɔlɔ Pita. 14’Lɔ lɛ na waan ’yɛr wa ’yɛr kʊ fʊ ka a fʊ̃ʊ nɩ a fʊ yir dẽme ba jaa tu a ’yɛr ’lɔ pɔ nyɛ faafʊ.’ 15Ala lɛ ka n piel a ’yɛr naa ’yɛrɛ, ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ wa a ba sɛ̃ a lɛ wʊn dɔ̃ɔ wa a sɩ sɛ̃ a pielfʊ. 16Ka n pãa tɩɛrtɔ a lɛ a sɩ Soro na dɔ̃ɔ ’yɛr, ‘Jɔɔn den kʊ̃ɔ son, tɩchɛ yɩn ’lɔ Nãaŋmɩn na den a wʊ Sɩɛ son yɩ.’ 17Ala ɩ Nãaŋmɩn lɛ kʊ ba, a kʊfʊ bʊ̃’yen ’lɔ̃nɔ̃ wʊn dɔ̃ɔ kʊ sɩ a sɔ̃ɔ ’lɔ sɩn sɔɔ de a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto, maa mɩ nɩ ana, na ŋmaa Nãaŋmɩn sɔr?”
18Ban wõ a anyãna, baa lɛ haa nɛɛ ɛ, tɩ pɛɛrɛ Nãaŋmɩn ’yɛrɛ, “Nãaŋmɩn pãa yuon sɔr kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ban lɩɛb a ba tɩɛr nyɛ nyɛvʊr.”
19A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ ban kʊ a Sɩteven ka a pupuorbo bamɩne yɛ̃yɛl tɩ yi Fonisiya, Sipurusɩ nɩ Antiok, na ba mana a ’yɛr kʊrɔ a Juu nɩbɛ tɛɛ. 20Ka a pupuorbo bamɩne na yi a Sipurusɩ nɩ a Sirenɩ, chen a Antiok na ba mɩ tɩ piel ’yɛrɛ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ’yɛr nʊ̃ɔ nyã kʊrɔ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ. 21A sɩ Soro nũu dɔ̃ɔ pʊɔ ba ka a nɩyɔɔ dɔ̃ɔ sɔɔ de na ba lɩɛb turo a sɩ Soro.
22Ka a ’yɛr nyã lo a pupuorbo na be a Jerusalɛm toor pɔ, a ba ir Banabasɩ tʊ̃ a be Antiok. 23Wʊn tɩ ta nyɛ a lɛ Nãaŋmɩn na wãɛ ba, nʊ̃ɔ kpɛ wʊ naa ka wʊ ’yɔ̃ɔ ba ãkpɛ̃ɔ tɩ ’yɛr, ka ba ara nɩ yelmãɛ nɩ a ba nyãa wʊ jaa kʊ a sɩ Soro. 24Banabasɩ mɩ dɔ̃ɔ ɩ nɩsʊ̃ na sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ na wʊ tara sɔɔfʊ na wʊ mɩ tɔɔ nɩyɔɔ waan a ba wa turo a sɩ Soro.
25Ala puor lɛ ka a Banabasɩ pãa yɩ a be tu Tasusɩ tɩ bʊɔrɔ a Sɔɔl. 26Wʊn tɩ nyɛ wʊ, ba lɩɛb wa Antiok na ba be be yuon gbul, ka a Banabasɩ naa Sɔɔl wile a nɩyɔɔ bala. Be a Antiok lɛ a pupuorbo nyɛ a yuor, “Kɩrɩsɩto turbo.”
27A sɔ̃ɔ nyãna lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ yi be a Jerusalɛm wa Antiok. 28A ba ãsʊɔ yuor na di Agabus ir ara, ka Nãaŋmɩn Sɩɛ kpɛ wʊ a wʊ ’yɛr, “Kɔ̃kpɛ̃ɛ na lon a Worom wɛr wʊ jaa.” A kɔ̃ nyãna wa lo naa a sɔ̃ɔ ’lɔ a Kɩlaudiyus na di a nãa. 29A poturbo banyãna mɔ̃ naa na ba ir bʊ̃kɔ̃ɔ lɛ a ba fɔ̃ɔ na jã na ba sʊ̃ʊn a yɛɛr bala na be a Judiya. 30Ban wa ir a kʊfʊ anyãna, Banabasɩ nɩ a Sɔɔl lɛ ba tʊ̃n a ba tɩ kʊ a nɩbɛrɛ.
121A sɔ̃ɔ nyãna lɛ a Nãa Hɛrɔd nyɔɔr a pupuorbo bamɩne na wʊn ge. 2Wʊ vɛ̃ naa ka ba ŋmaa Jemesɩ na ɩ a Jɔɔn yɛbɛ ju. 3A Hɛrɔd nyɛn a lɛ ka a pɛl a Juu nɩbɛ pʊɔ, ka wʊ nyɔɔ a Pita mɩ. A anyãna ɩ naa a sɔ̃ɔ ’lɔ ban tara a Paanʊ̃kõo Lɔ̃ɔfʊ. 4Wʊn nyɔɔ a Pita a lɛ, a pɔɔfʊ die pɔ lɛ wʊ tɩ pɔɔ wʊ, tɩ na wʊ ’yɔ̃ɔ sojasɩ jiir anaar ka ba jʊrɔ taa kaara nɩ wʊ. Bojũu wʊ bʊɔrɔ naa ɩka a Gõl Bar Difʊ wʊ po baar tɩchɛ ka wʊ tɔɔr a wʊ ’yɛr ka nɩrɛ jaa nyɛ. 5Lɛ lɛ ba gu a Pita be a pɔɔfʊ die pɔ, tɩchɛ ka a pupuorbiir mʊ̃ɔ nɩbir sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ wʊ.
6A tãsɔɔ ’lɔ̃nɔ̃ a wɛr na chaar ka a Hɛrɔd na vɛ̃ ka ba waan a Pita ka wʊ tɔɔr a wʊ ’yɛr, bɔ̃jɔrsɩ ayi lɛ ba ’yɔ̃ɔ a Pita gbɛb sojasɩ ayi ka wʊ be a ba sãlsɔɔ gã guro, ka a sojasɩ bamɩne ara a pɔɔfʊ die dɔ̃dɔr nɛɛ gu. 7Ajienaa lɛ a sɩ Soro malaka wa kpɛ ara a wʊ sɛ̃ be a pɔɔfʊ die pɔ, ka a die wʊ jaa chaar. Ka a malaka ŋme a Pita jaa ’mɛ ’mɛ ’mɛ, sãɩ wʊ ’yɛr, “Pɔɔ fɔɔ jaa ir,” ka a bɔ̃jɔrsɩ for a Pita nũ’yɔ̃ɔ pɔ lo. 8Be lɛ a malaka ’yɛr kʊ a Pita, “Su a fuu nɩ a nafɔbɔ na fʊ ’mɔɔ a fɔbaa vaar na fʊ turo nɩ ma.” Ka a Pita ɩ a lɛ a malaka na ’yɛr. 9Pita tu wʊn a lɛ tɩ yin a pɔɔfʊ die pɔ, tɩchɛ nɩbir ba yuo wʊ a wʊ bɔ̃ɔn ɩka a lɛ a malaka na ’yɔ̃ɔ a wʊ maala ɩn sɩrɛ ɛ, wʊ tɩɛr man tãa jãn lɛ wʊ jãna. 10Ba tɩ yin a dɔ̃dɔr dɔ̃ɔ ’lɔ pɔ, na ba lɛ tɩ yi a dɔ̃dɔr ayi sʊɔ pɔ, tɩ pãa ta a yõo dɔ̃dɔr a kur pãn na pɔɔ. Ban wa ta a wʊ yuo wʊ yõ a ba yi. A malaka tara na a Pita den a sɔr dẽdẽe ãsʊɔ chiin bãlãa tɩ bar wʊ tɩ chen ajienaa.
11Ka Pita tɩɛr pãa yuo a wʊ ’yɛr, “Pʊ̃pãanyã n bɔ̃ɔn naa an ba ɩ baal ɛ, ɩka a Nãaŋmɩn lɛ tʊ̃ a wʊ malaka a wʊ wa ’loo ma faa a Hɛrɔd nũu pɔ, nɩ a lɛ jaa a Juu nɩbɛ na tɩɛr ɩka ba ge ma.”
12A anyãna wʊn wa tɩɛr yuo, wʊ chen a Mɛɛr na ɩ a Jɔɔn Maakɩ ma yir, be lɛ a pupuorbiir yɔɔ lɔ̃ɔ taa sʊɔrɔ Nãaŋmɩn kʊrɔ wʊ. 13Pita wa kpoor a yõo dɔ̃dɔr pãn, ka a gbãgbaa pɔɔbile ban bʊɔlɔ Woroda chen a pãn yuofʊ jie. 14Wʊn wa wõ ka a ɩ Pita kɔkɔr lɛ ka a nʊ̃ɔ kpɛ wʊ tɩ põn bar, waa yuo a pãn ɛ, tɩ lɩɛb jo kpɛ a die pɔ tɩ ’yɛrɛ, “Pita lɛ be a yõo dɔ̃dɔr nɛɛ!” 15A ba tãn wʊ pĩpĩi bar tɩ ’yɛr kʊ wʊ, “Gelfʊ baal lɛ kpɛ fʊ!” Tɩ wʊ chɛnɛ mʊ̃ɔ nɩbir ’yɛrɛ ɩka sɩrɛ jaa lɛ, ka ba ’yɛr, “A wʊ malaka tɔ̃ɔ lɛ.”
16Tɩchɛ ka a Pita chɛnɛ kpooro a pãn, ka ba tɩ yuo nyɛ ka a ɩ ’lɔ lɛ ka a nɛɛ ’maa ba. 17Ka a Pita wɩlwɩl ba a nũu a ba bar gɔ̃n tɩchɛ ka wʊ man a lɛ a sɩ Soro na yin wʊ a pɔɔfʊ die pɔ. Wʊ ’yɛr kʊ ba ɩka ba tɩ ’yɛr kʊ a Jemesɩ nɩ a yɛɛr, na wʊ bar ba tɩ yi chen jiyuo.
18A wɛr na chaar bibio, ka a sojasɩ ɩ chĩcham na ba sʊrɔ taa, “Bo lɛ na tara a Pita?” 19Hɛrɔd vɛ̃n ka ba yɔbɔ wʊ faa na baa nyɛ wʊ ɛ, na wʊ kpãkpãan a sojasɩ mɩ faa tɩ ’yɛr ɩka ba kʊ ba. Ka a Hɛrɔd pãa yi a Judiya na wʊ chen a Sisariya na wʊ tɩ jãnɛ a be bãlãa.
20A Hɛrɔd dɔ̃ɔ tara a Tire nɩbɛ nɩ a Sidon nɩbɛ nɩ jɛɛr, ka ba nyɛtaa nɛɛ na wa a nãa ’maalfʊ jie. Blastus na ɩ a nãa gbãgbaa wʊn ’yɔ̃ɔnɔ̃ sɛ̃ lɛ ba tʊ̃ ɩka wʊ ’maal a nãa kʊ ba bojũu a wʊ wɛr pɔ lɛ ba nyɛrɛ a ba bʊ̃diir. 21Bɩbir kɔ̃ɔ, a Nãa Hɛrɔd sun a wʊ nafɔɔr jãnɛ nɩ a nãa dakɔɔ ju, na wʊn ’yɛr ’yɛr kʊ a nɩbɛ. 22Ka a nɩbɛ ŋmiere chɛlsɩ ’yɛrɛ, “Ŋmɩn kɔkɔr lɛ a nyãna na ’yɛrɛ, nɩrɛ ba lɛ ɛ.” 23Ajienaa lɛ ka a sɩ Soro malaka wa ’yɔ̃ɔ wʊ baal bojũu waa de a ’yɔ̃ɔfʊ kʊ a Nãaŋmɩn ɛ, ka a bufulo ’wɔb a nyaba ŋma ka wʊ kpi.
24Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn ’yɛr chɛnɛ yaara.
25Lɛ a Banabasɩ nɩ a Sɔɔl na wa tʊ̃ a ba tʊ̃mɔ̃ baar a Jerusalɛm, ba tara naa Jɔɔn Maakɩ ’mataa chiin.
131A Nãaŋmɩn puorbo bala na be a Antiok, ba tara naa bamɩne ka ba ’yɛrɛ a Nãaŋmɩn ’yɛr ka a bamɩne mɩ ɩ wiwiilbe, Banabasɩ nɩ Simeon ban bʊɔlɔ Nɩsɔɔlaa, Lusiyusɩ na yi a Sirenɩ tẽe pɔ, nɩ Manayen ban dɔ̃ɔ ’mataa guol a Nãa Hɛrɔd, nɩ a Sɔɔl. 2A lɛ ban gal a kɔ̃ na ba sʊɔrɔ a sɩ Soro, ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ ir a Banabasɩ nɩ a Sɔɔl kʊ ma ka ba tʊ̃ a tʊ̃mɔ̃ ’lɔ ’yɔ̃ɔ ɩn bʊɔl ba.” 3A lɛ ban gal a kɔ̃ ba di bon jaa ɛ, ba dɔɔl ban a nuur sʊɔr Nãaŋmɩn kʊ ba tɩ bar ba sɔr ka ba chen.
4A nɩbɛ ayi banyãna den a sɔr ka a Nãaŋmɩn de ba nie suun be a Selusiya na ba tɩ kpɛ a gboro chiine a Sipurusɩ. 5Lɛ ban tɩ ta a Salamis, ba mʊɔl a Nãaŋmɩn ’yɛr a be a Juu nɩbɛ lɔ̃ɔfʊ jiir. Ka a Jɔɔn Maakɩ be a ba sɛ̃ na wʊ sʊ̃nɔ̃ ba.
6Ba yɔn a man dõdol wʊ jaa tɩ ta Pafos, be lɛ ba tuor a Juu nɩrɛ jɩbʊrɔ ãsʊɔ na ma ŋmara jirsɩ ka a wʊ yuor di Bar-Yesu. 7Wʊ dɔ̃ɔ be a Segiyusɩ Pɔɔlusɩ na kaara a dõdol na ɩ yɛ̃ sʊɔ, a tẽkaara nyãna lɛ bʊɔl a Banabasɩ nɩ a Sɔɔl bʊɔrɔ ɩka wʊ wõ a Nãaŋmɩn ’yɛr. 8Tɩchɛ a Elimasɩ na ɩ a jɩbʊrɔ a wʊ yuor par lɛ a lɛ nɛ, ŋmaan a Banabasɩ nɩ a Sɔɔl sɔr ba bʊɔrɔ ɩka a tẽkaara nyãna wʊ sɔɔ a Yesu ɛ. 9Ka a Sɔɔl nyãna ban bʊɔlɔ a Pɔɔl na sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ kaara a Elimasɩ jaa tãɩɩ tɩ wa ’yɛr kʊ wʊ. 10“Fʊ ɩn Satan bie na fʊ ɩ bʊ̃sʊ̃n a jaa dɔ̃dɔ̃mɔ̃. A fʊ pʊɔ sɛɛn naa bɛlfʊ nɩ bɛlfʊ ’yɛr bie, fʊ kʊ̃ bar a jir fʊn bʊɔrɔ ɩka fʊ sɔ̃ɔn a sɩ Soro sɔr dẽdẽe bar ɛ? 11Pʊ̃pãanyã a sɩ Soro na ŋme fʊ naa ka fʊ jɔ̃ɔ tɩ tãn sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ, fʊ kʊ̃ lɛ tʊ̃ɔ nyɛ mɔ̃tɔ̃ɔ chãa ɛ.” Ajienaa lɛ a Elimasɩ nɩbie de, ka a libe pɔɔ wʊ, ka wʊ bɔɔlɔ bʊɔrɔ nɩrɛ na nyɔɔ wʊ nũu. 12A lɛ a tẽkaara na nyɛ a lɛ na ɩ, wʊ sɔɔn de, bojũu nɛɛ ’maa wʊ naa a lɛ ban wile a sɩ Soro yele.
13Pɔɔl nɩ a wʊ taaba kpɛ̃n a gboro yi a Pafos chen be a Perga na be a Pamfiliya be lɛ a Jɔɔn Maakɩ tɩ bar ba tɩ lɩɛb chen a Jerusalɛm. 14Ka ba yi a Perga chen Antiok na gbʊr a Pisidiya, a Pɛ̃nfʊ Bɩbir daar ba kpɛ̃n a lɔ̃ɔfʊ jie na ba tɩ jãnɛ. 15Ban wa kar a Mosesɩ Nɛɛ nɩ a ala a Nãaŋmɩn ’Yɛ’yɛrbɛ na sɛb baar, a lɔ̃ɔfʊ jie nɩbɛrɛ sʊʊr naa Pɔɔl nɩ a wʊ taaba, “Yɛɛr, yɩn tara ’yɛr na sʊ̃ʊn a nɩbɛ sɩ kʊ yɩn sɔr, yɩ ’yɛr.”
16Ka a Pɔɔl vaa ir wɩlwɩl ba a nũu tɩ ’yɛrɛ, “Isɩral nɩbɛ woɩ, nɩ a yɩn na ba ɩ a Isɩral nɩbɛ ɛ, na puoro a Nãaŋmɩn, yɩ chɛlɛ a lɛ ɩn ’yɛrɛ. 17A Nãaŋmɩn nyã a sɩn Isɩral nɩbɛ na puoro lɛ dɔ̃ɔ chɛl ir a sɩ sãakpãmɩne na wʊ vɛ̃ ka ba dɔɔ paal be a Ijipitɩ pɔ. Kpɛ̃ɔ lɛ wʊ de faan ba yin a paal ’lɔ pɔ, 18na wʊ bɔ̃ɔ tara ba be a mɔgɔ̃ɔ pɔ yuom lɩjaayi (40). 19Paal bʊrsɩ ayopõi lɛ a Nãaŋmɩn dii bar be a Kanaan tɩ de a wɛr ’lɔ kʊ a wʊ nɩbɛ ka a ɩ ba sofʊ.
20“A anyãna a jaa lɔ̃ɔn taa ɩ yuom kɔɔr anaar dɔɔl lɩjaayi nɩ pie (450). A anyã puor, Nãaŋmɩn kʊ ban ’yɛr tɔɔrbɔ tɩ tãn a Samuwɛl na ɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrɛ sɔ̃ɔ. 21Be lɛ ka a nɩbɛ pãa wa sʊɔr Samuwɛl a wʊ bɔ nãa kʊ ba, ka Nãaŋmɩn de a Sɔɔl na ɩ a Kɩsɩ bidaba kʊ ba na ɩ a Benjamin bal nɩrɛ a wʊ ɩ a ba nãa yuom lɩjaayi (40). 22Wʊn wa ir a Sɔɔl bar, wʊ den a David ka wʊ ɩ a ba nãa. Nãaŋmɩn ’yɛr naa, ‘N nyɛn a David na ɩ a Jesɩ bidaba ka a n ãgãn ’maa, wʊn maal yele a jaa ɩn bʊɔrɔ ɩka wʊ ɩ.’
23“A Nãa David nyãna bal par pɔ lɛ a Nãaŋmɩn ir a Fafaara Yesu kʊ a Isɩral nɩbɛ nɩtãa lɛ wʊn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ. 24Sɛrɛ tɩchɛ ka a Yesu wa, Jɔɔn mʊɔlɔ naa a tɩɛr lɩɛbfʊ ’yɛr na wʊ suoro a Isɩral nɩbɛ ba jaa a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. 25Lɛ a Jɔɔn na wa baaraa a wʊ tʊ̃mɔ̃, wʊ ’yɛr kʊ ba, ‘An lɛ yɩ tɩɛr ɩka n ɩ naa? N ba ɩ a ’lɔ yɩn tɩɛr ɛ, tɩchɛ wʊ ben a n puor waara, n ba sɛɛ ɩka n for a wʊ nafɔbɔ ɛ.’
26“Maa yɛɛr na ɩ Abraham yɔn nɩ a yɩn na joro a Nãaŋmɩn dãbãɛ na ɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, sɩn ’yɔ̃ɔ lɛ a faafʊ nyãna wa. 27Bojũu, a nɩbɛ na be a Jerusalɛm nɩ a ba nɩbɛrɛ ba chɛl a Yesu ɛ, na ba ’yɔ̃ɔ wʊ ’yɛr ka a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na sɛb a ba ma kara a Pɛ̃nfʊ Bɩbir jaa ɩ. 28Ba gban ba dɔ̃ɔ nyɛ yele jaa na wiil ɩka wʊ sɛɛn kũu ɛ, tɩ ba sʊɔr a Pilate ɩka wʊ vɛ̃ ka ba kʊ a Yesu. 29Ban wa maal a lɛ jaa ban sɛb a wʊ yele baar, a wʊ poturbo yɔɔ wʊn a daa ju na ba tɩ ũu a yaa pɔ. 30Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn ir wʊ a kũu pɔ. 31A ber yɔɔ na wa po, a bala wʊn dɔ̃ɔ lɔ̃ɔ yɔn yin a Galilee tɩ tãn a Jerusalɛm, ba nyɛ wʊ naa, bala lɛ ɩ a dãasɩɛ dẽme a pʊ̃pãanyã kʊ a sɩ nɩbɛ.
32“Sɩn ’yɛrɛ naa a ’yɛr nʊ̃ɔ nyãna kʊrɔ yɩ, a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʊ a sɩ sãakpãmɩne. 33Nãaŋmɩn maal kʊ a sɩn na ɩ a yɔn a lɛ wʊn dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʊ a sɩ sãakpãmɩne, na wʊ sãɩ a Yesu yin a kũu pɔ. Nɩtãa lɛ an sɛb a Yiel Gãma ayi pɔ, ‘Fʊ ɩ naa a maa bie, dɩna n lɩɛb a fʊ sãa.’ (Yiel Gãn 2:7)34Lɛ a Nãaŋmɩn na sãɩ wʊ a kũu pɔ nɩ nyã, wʊ kʊ̃ lɛ kpi pʊ̃ɔ go ɛ, a ’yɛr nyãna lɛ wʊ ’yɛr, ‘Ɩn kʊ yɩ naa a yelsʊ̃n nɩ a sʊ̃ʊfʊ ’lɔ ɩn tɩr a nɛɛ kʊ a David.’ (Isaiya 55:3)35A jie ãsʊɔ lɛ ’yɛr ɩka, ‘Fʊ kʊ̃ vɛ̃ ka a fʊ Chɛchɛ Sʊɔ kpɛ pʊ̃ɔfʊ jie ɛ.’ (Yiel Gãn 16:10)
36“A Nãa David na wa tʊ̃ lɛ a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ a wʊ sɔ̃ɔ, wʊ kpi naa ka ba ũu wʊ be a wʊ sãamɩne yar par, ka a wʊ ãgãn pʊ̃ɔ. 37Tɩchɛ a ’lɔ a Nãaŋmɩn na sãɩ a kũu pɔ, ba kpɛ pʊ̃ɔfʊ jie ɛ.
38“A lɛ jũu n yɛɛr, n bʊɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔ ka a tu naa a Yesu ’yɔ̃ɔ ka ba mʊɔl yelbier vɛ̃ kʊfʊ kʊ yɩ. 39A tu naa a wʊ ’yɔ̃ɔ ɩka nɩrɛ jaa na sɔɔ de, Nãaŋmɩn na faa wʊn yin a ala a jaa a Mosesɩ Nɛɛ na kʊ̃ naa tʊ̃ɔ faa wʊ ɛ. 40Yɩ bɔ̃ɔnɔ̃ sʊ̃, ka a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na dɔ̃ɔ ’yɛr taa wa a yɩ sɛ̃ ɛ. 41‘Nyɛ a yɩn na kpɛrɛ, yɩ bʊ̃bʊr na yɩ wɛ, bojũu ɩn maal yele kɔ̃ɔ a yɩ sɔ̃ɔ yɩn ba be na sɔɔ de ɛ, ala ɩ nɩrɛ ãsʊɔ gba ’yɛr kʊ yɩ.’ ” (Habakuk 1:5)
42Lɛ a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ na wa yire a ba lɔ̃ɔfʊ jie, a nɩbɛ lɛ sʊɔr ba naa ɩka ba lɛ wa a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar wa ’yɛr a ’yɛr nyãna go. 43Lɛ a lɔ̃ɔfʊ dẽme na wa yaar, a Juu nɩbɛ yɔɔ jie nɩ a bala na lɩɛb a Juu nɩbɛ turo naa Pɔɔl nɩ a Banabasɩ na ba bʊrɔ nɩ ba kpãkpãana ba ’yɛrɛ ka ba mʊ̃ɔ nɩbir nɩ a Nãaŋmɩn wãɛfʊ nyã pɔ.
44A Pɛ̃nfʊ Bɩbir na lɛ wa ta, a tẽdẽme yɔɔ jie tɩ lɔ̃ɔn taa na wõ a sɩ Soro ’yɛr. 45Lɛ a Juu nɩbɛ na nyɛ a nɩyɔɔ ba nyãna, nyuur kpɛ ba naa ka ba tʊrɔ chɩrɛ nɩ lɛ a Pɔɔl na ’yɛrɛ.
46Ka a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ ba jo ba dãbãɛ ɛ, tɩ ’yɛr kʊ ba, “Sɩn ’lɔ, sɩn den nie ’yɛr a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊ yɩ. Tɩchɛ yɩn ben tɔr bar na yaa kaa a yɩ mãɛ ɩka yɩ sɛɛn naa a nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ, pʊ̃pãanyã ’lɔ sɩn lɩɛb chen a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ sɛ̃. 47Nɩtɔ̃ lɛ a sɩ Soro kpãkpãan sɩ ɩka sɩ ɩ, ‘Ɩn maal fʊ naa ka fʊ ɩ chãa kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka fʊn chiin a faafʊ ’yɛr tɩ tãn a tẽe baaraa.’ ” (Isaiya 49:6)48A lɛ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na wõ a ’yɛr ba pʊɔ pɛl naa ka ba de ’yɔ̃ɔfʊ kʊ a sɩ Soro ’yɛr, ka a bala jaa a Nãaŋmɩn na ir ɩka ba nyɛ a nyɛvʊr na ba tara baarfʊ ɛ, sɔɔ de.
49Ka a sɩ Soro ’yɛr yaar a paal ’lɔ wʊ jaa. 50Tɩchɛ ka a Juu nɩbɛ dam a pɔbɔ bala na turo a Juu nɩbɛ puorfʊ tɩ ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, nɩ a tẽe nɩdierbe ’yɔ̃ɔ ka ba dii a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ bar a paal ’lɔ pɔ. 51Ka ba pãpã a ba gbɛɛ tã-uul ’yɔ̃ɔ ba ka a wiil ɩka Nãaŋmɩn na ge ba naa tɩ na ba chen a Ikoniyum. 52Ka a nʊ̃ɔ kpɛ a poturbo bala ka ba sɛɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ.
141Be a Ikoniyum lɛ a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ ma chen a Juu nɩbɛ lɔ̃ɔfʊ jie, be lɛ ba man a ’yɛr jaa nɛ nɛ nɛ ka a nɩyɔɔ bamɩne na ɩ a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, sɔɔ de a ’yɛr. 2Tɩchɛ ka a Juu nɩbɛ bala na ba sɔɔ de ɛ, dam a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, sɔ̃ɔ a ba tɩɛr ka baa bara a yɛɛr ɛ. 3Pɔɔl nɩ a Banabasɩ jɛ̃n a be na ba kor bãlãa, na ba ’yɛrɛ a sɩ Soro ’yɛr ba joro dãbãɛ ɛ, ka a sɩ Soro mãɛ wiil ɩka a wʊ wãɛfʊ ’yɛr ɩn yelmãɛ na wʊ sʊ̃ʊ ba a ba tʊ̃ɔ tʊ̃ yelwiilsɩ nɩ nɛ’maa tʊ̃mɔ̃.
4Ka a tẽdẽme ŋma jiir ayi, a bamɩne pʊɔ a Juu nɩbɛ, ka a bamɩne mɩ pʊɔ a nɩtʊ̃nsɩ. 5Nɛchɩrɛ lon a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ nɩ a ba nɩbɛrɛ chara pɔ, ka ban maal Pɔɔl nɩ a Banabasɩ dɛɛr lɔb ba nɩ kʊsɩbɛ. 6Tɩchɛ a ba bɔ̃ɔn na ba jo chen a tẽn anyãna na be a Likoniya paal pɔ, Lɩstɩra nɩ a Debi nɩ a tẽn ala na jilʊ̃ a be. 7Be lɛ ba chɛnɛ mʊ̃ɔ nɩbir na ba mʊɔlɔ a ’yɛr nʊ̃ɔ.
8A be a Lɩstɩra, dagbɛrɛ kɔ̃ɔ ben be ban lɔ̃ɔ dɔɔn ka waa chen kaa jaa ɛ. 9Wʊ chɛlɛ naa lɛ a Pɔɔl na ’yɛrɛ ka a Pɔɔl kaa wʊ jaa tãɩɩ nyɛ na wʊ bɔ̃ɔn wʊn tara sɔɔfʊ na sa. 10A wʊ bʊɔl a daba ’yɛr, “Ir ara naa fʊ gbɛɛ.” Ka a daba vaa ir na wʊ piel chiine.
11Lɛ a nɩbɛ na wa nyɛ a lɛ a Pɔɔl na ɩ, ka ba ŋme chɛlma nɩ a Likoniya kɔkɔr pɔ, “A ŋmɩmɛ lɩɛb nɩbɛ suu wa a sɩ sɛ̃!” 12Ba bʊɔlɔ naa a Banabasɩ “Jeyusɩ,” na ba bʊɔlɔ a Pɔɔl mɩ “Hɛmɩsɩ,” bojũu ’lɔ lɛ dɔ̃ɔ ɩ a ’yɛ’yɛrɛ. 14:12 A Jeyusɩ ɩn ŋmɩn a Greek nɩbɛ na dɔ̃ɔ puoro. A Hɛmɩsɩ lɛ ba mɩ dɔ̃ɔ tɩɛr ɩka ’lɔ lɛ ɩ a wʊ tʊ̃tʊ̃nɔ̃.13Ka a Jeyusɩ nyã puorfʊ yir na dɔ̃ɔ ara a tẽe kõkoor bɔɔrloro waan nɩ nadai nɩ a vapuulsɩ bojũu ’lɔ nɩ a nɩyɔɔ bala bʊɔrɔ naa ɩka ba lo bɔɔr kʊ ba. 14Tɩchɛ lɛ a nɩtʊ̃nsɩ, Banabasɩ nɩ a Pɔɔl na wa wõ a lɛ, ba tɔɔn a ba fuusɩ chɩɛr tɩ jo kpɛ be a nɩyɔɔ bala pɔ tɩ tãna, 15“Nɩbɛ, bãa lɛ yɩ maala a lɛ? Sɩn mɩ ɩn nɩbɛ, nɩsaalba a yɩ kaar. Sɩn waan naa a ’yɛr nʊ̃ɔ nyã wa kʊ yɩ, na sɩ ’yɛrɛ yɩ ɩka, yɩ lɩɛb yi a yelpɔrsɩ anyãna pɔ, tɩ turo a Nãaŋmɩn vʊr. ’Lɔ lɛ maal a saaju, nɩ a tẽe, nɩ a man kpɛ̃ɛ, nɩ bon jaa na be be. 16A kõr jaa wʊ dɔ̃ɔ bar ka nɩrɛ jaa turo a wʊ sɔr. 17Tɩchɛ wʊ ma wiil a lɛ wʊn ɩ maal vɩla sʊɔ, na wʊ ma wiil a wʊ maal vɩla vɛ̃ ka a saa yi saaju waara, ka a bʊ̃bʊɔrsɩ sɔ̃ɔ mɩ be be. Wʊ ma kʊ yɩn a bʊ̃diir yɔɔ ka yɩ pʊɔ pɛl.” 18A ’yɛr nyãna gba ban ’yɛr, tɩchɛ a chɛnɛ na ɩ tuo ka ban ŋmaa a nɩbɛ sɔr ka ban bar a bɔɔr lofʊ.
19Ka a Juu nɩbɛ bamɩne na pãa yi a Antiok nɩ a Ikoniyum wa tɔ̃n a nɩyɔɔ bala ’yɔ̃ɔ ka ba lɔb a Pɔɔl nɩ kʊsɩbɛ vu yin bar a tẽe kõkoor tɩɛr man tãa wʊ kpi naa. 20Tɩchɛ ka a Nãaŋmɩn puorbo tɩ ŋmaa jilʊ̃ wʊ ara nɩ ka wʊ ir kpɛ a tẽe pɔ. A wɛr na wa chaar ka ’lɔ naa Banabasɩ chen a Debi.
21Be lɛ ba tɩ mʊɔl a ’yɛr nʊ̃ɔ a tẽe ’lɔ pɔ, ka a nɩyɔɔ jaa sɔɔ turo a Yesu. A ba pãa lɩɛb chen a Lɩstɩra, Ikoniyum nɩ a Antiok, 22tɩ mʊlɔ a pupuorbiir ’yɔ̃ɔn ba ãkpãɛn ka ba ara nɩ yelmãɛ a sɔɔfʊ pɔ, na ba ’yɛrɛ, “Dɔɔyɛ yɔɔ pɔ lɛ sɩn tu tɩ kpɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ pɔ.” 23Pɔɔl nɩ a Banabasɩ ir nɩdierbe kʊ ba a ba kaara a puorfʊ dẽme ãsʊɔ jaa. Ba gal kɔ̃ na ba sʊɔr Nãaŋmɩn tɩ de ba ’yɔ̃ɔ a sɩ Soro ban sɔɔ nũu pɔ.
24Ba kpɛ̃n tala a Pisidiya, ba wa ta naa Pamfiliya, 25ban wa mʊɔl a ’yɛr a Perga, ba suun chen be a Ataliya. 26Be a Ataliya lɛ ba yi tɩ kpɛ a gboro chen a Antiok. Be lɛ ba dɔ̃ɔ de ba ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nũu pɔ ka wʊ sʊ̃ʊ ba, a ba tʊ̃ɔ a tʊ̃mɔ̃ a be tʊ̃ baar. 27Ban tɩ tara jaa lɛ ba bʊɔl a pupuorbiir lɔ̃ɔ taa na ba man a lɛ jaa a Nãaŋmɩn na de ba tʊ̃n nɩ a lɛ mɩ wʊn yuo sɔr kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ka ba tʊ̃ɔ sɔɔ de. 28Ba jɛ̃n a be kor bãlãa nɩ a poturbo.
151Nɩbɛ bamɩne yin be a Judiya suun wa a Antiok wa wile a yɛɛr ’yɛrɛ, “Yɩn baa sɔɔ ka ba ŋmaa yɩ a yʊɔr nɩtãa lɛ a Mosesɩ na bin ɛ, yɩ kʊ̃ nyɛ faafʊ ɛ.” 2A anyãna vɛ̃ naa ka a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ nɩ a nɩbɛ mĩi ’yɔ̃ɔ taa ka a ɩ nɛchɩrɛ. Be lɛ a ba ir Pɔɔl nɩ a Banabasɩ nɩ a pupuorbiir bamɩne ’yɔ̃ɔ ɩka ba chen a Jerusalɛm tɩ nyɛ a nɩtʊ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ nɩ a ’yɛr nyãna. 3A pupuorbiir na wa bar ba a sɔr, ba chen tɩ yi a Fonisiya nɩ a Samariya na ba man a lɛ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na lɩɛb puoro a Nãaŋmɩn. Ka a yɛɛr ba jaa pʊɔ pɛl nɩ a ’yɛr nyã. 4Ban wa ta Jerusalɛm, a pupuorbiir nɩ a nɩtʊ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ de ban nuur ayi, ka ba man a lɛ jaa a Nãaŋmɩn na de ba tʊ̃n. 5Ka a pupuorbiir bamɩne na chɛnɛ tara a Farasee wiilfʊ ir ara tɩ ’yɛr, “A nɩyor banyãna, a sɛɛ naa ka ban ŋma a ba yɔɩ na ba tu a lɛ a Mosesɩ na bin.”
6A nɩtʊ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ lɔ̃ɔn taa na ban guor a ’yɛr nyãna. 7A lɛ ban mana taa tɩ ta sɔ̃ɔ, Pita ir ’yɛr kʊ ba, “Yɛɛr, yɩ bɔ̃ɔ naa ɩka sɔ̃ɔ kɔ̃ɔ Nãaŋmɩn ir man a yɩ pɔ, ka a bala na ba sɩ a Juu nɩbɛ ɛ, mɩ na wõ a faafʊ ’yɛr nʊ̃ɔ ’yɛr yi a n nɛɛ pɔ, na ba sɔɔ de. 8Nãaŋmɩn na bɔ̃ɔ nɩrɛ jaa nyãa lɛ wiil ɩka wʊ sɔɔn de ba na wʊ kʊ ba a wʊ Sɩɛ nɩtãa lɛ wʊn kʊ sɩ. 9Waa maal a sɩn nɩ a bala ka sɩ tɛɛ taa ɛ, wʊ pɛɛn a ba nyãa ban sɔɔ jũu. 10A lɛ jũu, bãa ’yɔ̃ɔ lɛ yɩ mʊɔrɔ ɩka yɩ bɛɛr Nãaŋmɩn kaa, na yɩ tuo a poturbo tuor a sɩ sãakpãmɩne na ba dɔ̃ɔ tʊ̃ɔ tuo ɛ? 11Kai, sɩn sɔɔ naa ɩka a tu naa a sɩ Soro Yesu wãɛfʊ jũu lɛ sɩ nyɛ faafʊ nɩtãa a bala kaar.”
12Ka a nɩyɔɔ bala na duo ɩ jaa gbulo, tɩ chɛlɛ a lɛ a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ na mana a yelfɛrsɩ nɩ a nɛ’maa tʊ̃mɔ̃ a Nãaŋmɩn na de ba tʊ̃n a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ bala pɔ. 13Ban wa ’yɛr baar ka a Jemesɩ mɩ ’yɛr, “Yɛɛr, yɩ chɛlɛ ka. 14Simon man kʊ sɩ a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩɛrtɔ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ ɩka wʊn ir nɩbɛ a ba pɔ, kʊ a wʊ mãɛ. 15Ka a lɛ na dɔ̃ɔ sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ nɩ a ’yɛr nyã ɩ yelmãɛ. 16‘A anyã puor, ɩn lɩɛb tɩ mɛ a Nãa David yir ’lɔ na lo. Ɩn mɛn a ’lɔ na ŋmɛr, naa lɛ maal wʊ. 17Ka a nɩbɛ bala na chɛ pãa na yɔ bɔ a Soro nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ na bʊɔlɔ a n yuor, lɛ lɛ a sɩ Soro ’yɛr na maal a yele anyãna,’ (Amosɩ 9:11-12)18ka ba bɔ̃ɔn a kõr jaa jaa.
19“Maa ’yɛr nɩ nyã ɩka sɩ ta vɛ̃ ka a ɩ tuo kʊ a nɩyor banyãna na lɩɛrɛ waara a Nãaŋmɩn sɛ̃ ɛ. 20Tɩchɛ yɩ ɩ a sɩ sɛb kʊ ba ɩka yaa, ba taa dire tɩɩ bon ɛ, na ba taa sɛ̃nɛ ɛ, dʊ̃ɔ na var kpi ba taa ɔɔrɔ ɛ, na ba taa ɔɔrɔ jãɩ ɛ. 21Bojũu, lɛ lɛ a Mosesɩ bin a nɛɛ ka a Juu nɩbɛ ma mʊɔlɔ a ’yɛr nyãna a tẽn a jaa ka ba mɩ ma kar naa a ba lɔ̃ɔfʊ jiir a Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar jaa.”
22Ka a nɩtʊ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ lɔ̃ɔn a pupuorbiir ba jaa pãa kaa ir nɩbɛ a ba pɔ, ka ban ’matãan a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ tʊ̃ ka ba chen a Antiok. Judas ban bʊɔlɔ Basabasɩ nɩ Silasɩ lɛ ba ir, a nɩbɛ ayi banyãna mɩ dɔ̃ɔ ɩ nɩbɛrɛ pʊɔ a yɛɛr. 23Bala lɛ ba tʊ̃n a gãn nyãna, “A sɩn nɩtʊ̃nsɩ nɩ a nɩbɛrɛ na ɩ a yɩ yɛɛr puor naa a yɩn na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, na ɩ a sɩ yɛɛr be a Antiok nɩ a Siriya nɩ a Sɩlɩsɩya paal pɔ. 24Sɩ wõn a bamɩne na yi a sɩ sɛ̃ sɩn ba kʊ ba sɔr ɛ, tɩ vuro yɩ dɔ̃ɔnɔ̃ nɩ yɩ ’yɛrɛ. 25Ala lɛ so ka sɩ jaa sɔɔ ir nɩbɛ bamɩne tʊ̃ ka ban wa a yɩ sɛ̃, ’matãan a sɩ barmɩne Pɔɔl nɩ a Banabasɩ, 26a nɩbɛ banyãna lɛ sɔɔ kũu a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto yuor jũu. 27A lɛ jũu lɛ sɩ tʊ̃n a Judas nɩ a Silasɩ ka ban tɩ man a ba nɛɛ a lɛ sɩn sɛb. 28A vɩɛlɛ na kʊ a Nãaŋmɩn Sɩɛ nɩ a sɩn mɩ sɛ̃, ka sɩ kʊ̃ lɛ tuo yɩ tuor dɔɔl a anyãna ju ɛ. 29Yɩ taa dire tɩɩ bon ɛ, yɩ taa ɔɔrɔ jãɩ ɛ, na yɩ taa ɔɔrɔ dʊ̃ɔ na var kpi nʊ̃n ɛ, bɩɩ sɛ̃nɛ ɛ. Yɩ mɔ̃ na yɩ nyɔɔ yɩ mãɛ a yelsɩ anyãna pɔ. Yɩ jɛ̃ vɩla.”
30Ban wa bar a Pɔɔl, nɩ a Banabasɩ, nɩ a Judas nɩ a Silasɩ sɔr, ka ba suu chen be a Antiok, be lɛ ba tɩ lɔ̃ɔ taa a bala na puoro ba jaa na ba de a gãn kʊ ba. 31A nɩbɛ na wa kar a gãn a ’yɔ̃ɔ ban ãkpãɛn ka ba pʊɔ pɛl. 32Judas nɩ a Silasɩ mɩ na ɩ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ ’yɛr ’yɛr yɔɔ ’yɔ̃ɔn a yɛɛr ãkpãɛn. 33Ban wa jɛ̃ a be kor bãlãa, ka a yɛɛr lɛ bar ba sɔr nɩ nyã’maar ka ba lɩɛb chen a bala na tʊ̃ ba sɛ̃. 15:33 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ põfʊ lɩjɛr nɩ pie nɩ anaar ɛ ɩka, 34 Tɩchɛ ka a nʊ̃mɔ̃ a Silasɩ ka wʊ jãnɛ a be.35Tɩchɛ ka a Pɔɔl nɩ a Banabasɩ jɛ̃ be a Antiok, be lɛ a bala nɩ a ba taaba bamɩne wile tɩ mʊɔlɔ a sɩ Soro ’yɛr.
36A mɩn lɛ wa kor bãlãa ka a Pɔɔl ’yɛr kʊ a Banabasɩ, “Vɛ̃ ka sɩ lɛ chen tɩ piir a yɛɛr kaa a tẽn ala pɔ sɩn mʊɔl a sɩ Soro ’yɛr na sɩ kaa ŋmɩnɛ lɛ ba irɛ.” 37Ka a Banabasɩ bʊɔrɔ ɩka wʊ de a Jɔɔn Maakɩ ka ba ’mataa chen. 38Tɩchɛ ka a Pɔɔl ba tɩɛr ɩka a ba tara sɔr ɛ, bojũu wʊ dɔ̃ɔ bar ba be a Pamfiliya ba lɛ pɔɔ ba chen a tʊ̃mɔ̃ jie ɛ. 39Be lɛ ba tãn tãn taa na ba ŋma dẽdẽme, ka a Banabasɩ de a Jɔɔn Maakɩ na wʊ kpɛ̃n a gboro chiin be a Sipurusɩ. 40Tɩchɛ ka a Pɔɔl mɩ ir a Silasɩ ka a yɛɛr de ba ’yɔ̃ɔ a sɩ Soro nũu pɔ, ka wʊn sʊ̃ʊ ba. 41Wʊ tun a Siriya nɩ a Sɩlɩsɩya ’yɔ̃ɔnɔ̃ a bala na puoro ãkpãɛn.
161Pɔɔl tɩ chen a Debi na wʊ tɩ po chen a Lɩstɩra, be lɛ wʊ tɩ nyɛ a pupuoro ãsʊɔ ban bʊɔlɔ Timoti ka a wʊ ma ɩ Juu nɩrɛ na wʊ puoro, tɩchɛ ka a wʊ sãa ba ɩ a Juu nɩrɛ ɛ. 2Ka a yɛɛr na be a Lɩstɩra nɩ a Ikoniyum pʊr a Timoti yovɩla. 3A Pɔɔl bʊɔrɔ ɩka wʊ tara wʊ ’mataa chiine na wʊ ŋmaa wʊ a yʊɔr, bojũu a Juu nɩbɛ na kpɩɛrɛ a be bɔ̃ɔn naa a Timoti sãa na ba ɩ a Juu nɩrɛ ɛ. 4A lɛ ban lʊɔrɔ a tẽn, lɛ mɩ lɛ ba mana kʊrɔ ba lɛ a nɩtʊ̃nsɩ nɩ a nɩdierbe na be a Jerusalɛm na ’yɛr bin ka nɩbɛ ba turo. 5Ba ’yɔ̃ɔn a pupuorbiir ãkpãɛn ka a nɩbɛ mɩ waara pʊɔrɔ bɩbir jaa.
6Pɔɔl nɩ a wʊ taaba tun a Fɩrgɩya nɩ a Galatiya paal pɔ, ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ ŋmaa ba sɔr a ba taa mʊɔlɔ a ’yɛr a be a Asɩya ɛ. 7Ban wa gbʊr a Misiya wɛr pɔ, ba ta mʊɔrɔ naa ɩka ba chen a Bitiniya tɩchɛ a Nãaŋmɩn Sɩɛ ba kʊ ba sɔr ɛ. 8A ba vɩɛ a Misiya bar tɩ suu chen be a Toroyas. 9A tãsɔɔ lɛ a Pɔɔl nyɛ jãna pɔ, daba na yi Masedonɩya ara sʊɔrɔ wʊ ’yɛrɛ, “Gɔ̃ɔ wa ka a Masedonɩya wa sʊ̃ʊ sɩ.” 10Pɔɔl na nyɛ a nyɛfʊ nyãna, sɩ ir chɔɔr a lɛ nɛ na sɩ chen a Masedonɩya, na sɩ bɔ̃ɔn ɩka Nãaŋmɩn lɛ bʊɔl sɩ a sɩ tɩ mʊɔl a wʊ ’yɛr nʊ̃ɔ kʊ ba.
11A Toroyas sɩn yi tɔ̃ɔ kpɛ a gboro a dẽdẽe a lɛ nɛ chen a Samotɩrasɩ, ka a wɛr na wa chaar, sɩ tãn a Neapolis. 12Be lɛ sɩ yin gbɛɛ chiin a Filipai, Worom dẽme lɛ dɔ̃ɔ kpɩɛrɛ a be na wʊ mɩ ɩ a Masedonɩya jikpɛ̃ɛ, be lɛ sɩ jãnɛ maal ber aŋmɩnɛ jaa.
13A Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar, sɩ yin a tẽe pɔ suu a põn pɔ, be lɛ sɩ tɩɛr ɩka sɩn nyɛn jie ban ma sʊɔrɔ Nãaŋmɩn. Sɩ jãnɛ naa be na sɩ piel ’yɛrɛ ’yɛr kʊrɔ pɔbɔ na lɔ̃ɔ a be. 14A pɔbɔ banyãna na chɛlɛ ãsʊɔ yuor din Lidiya na yara fɔjɩɩr, na wʊ yi a Tayatira tẽe pɔ, wʊ mɩ puoro naa Nãaŋmɩn. A sɩ Soro yuon a wʊ tɩɛr ka wʊ sɔɔ de a lɛ a Pɔɔl na ’yɛr. 15’Lɔ nɩ a wʊ yir dẽme ba jaa na wa so a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, wʊ bʊɔl sɩ naa a sɩ wa a wʊ yir a wʊ wa ’yɛr, “Ala ɩ yɩ sɔɔ naa ɩka n sɔɔn de a sɩ Soro, sɩrɛ jaa yɩ wa jɛ̃ a n yir.” Lɛ lɛ wʊ mʊlɔ sɩ.
16Daar kɔ̃ɔ sɩn lɛ chiine a jie ’lɔ̃nɔ̃ a Nãaŋmɩn sʊɔrfʊ jie, sɩ tuor gbãgbapɔɔbile na tara a sɩdɛɛr na wʊ ma ’yɛrɛ yele na ɩ daar kɔ̃ɔ. A lɛ wʊn ’yɛrɛ na wʊ nyɛrɛ libiyɔɔ kʊrɔ a bala na so wʊ. 17Ka a pɔɔbile nyãna turo a Pɔɔl na wʊ turo sɩ tãna ’yɛrɛ, “A nɩbɛ banyãna ɩ naa a Nãaŋmɩn nyã na be saaju tʊ̃tʊ̃nbɔ na ba wile yɩ a faafʊ sɔr.” 18Lɛ lɛ a pɔɔbile mar bɩbir jaa ka a Pɔɔl wa vʊʊr faa tɩ lɩɛb ’yɛr kʊ a sɩɛ ’lɔ na be a pɔɔbile pɔ ɩka, “Yesu Kɩrɩsɩto yuor pɔ, n ’yɛr kʊ fʊ ɩka fʊ wa yi a pɔɔbile pɔ.” Ajienaa ka a sɩɛ yi tɩchɛ wʊ bar. 19A pɔɔbile sorbo na wa bɔ̃ɔn ɩka baa lɛ nyɛrɛ tɔ̃nɔ̃ a pɔɔbile sɛ̃ ɛ, ba nyɔɔn a Pɔɔl nɩ a Silasɩ tɔɔ chiin be a daa pɔ a nɩbɛrɛ niem. 20Ba chiin ban tɩ kʊ a ’yɛr tɔɔrbɔ tɩ ’yɛr, “A nɩbɛ banyãna ɩ naa a Juu nɩbɛ na ba wa kpɛ dɔ̃ɔnɔ̃ sɩ a tẽe. 21Ba tara na yelsɩ kɔ̃ɔ an ba tara sɔr kʊ a sɩn Worom nɩbɛ a sɩn sɔɔ bɩɩ maal ɛ.”
22Ka a nɩyɔɔ bala ir pʊɔ na baa bara a Pɔɔl nɩ a Silasɩ ɛ, ka a ’yɛr tɔɔrbɔ vɛ̃ ka ba yaar a Pɔɔl nɩ a Silasɩ fuusɩ bar tɩ ’yɔ̃ɔ a ba fɔb ba. 23A lɛ ban wa fɔb ba sɛɛ, ba nyɔɔr ban ’yɔ̃ɔ a pɔɔfʊ die pɔ, tɩ ’yɛr kʊ a ’lɔ na guro a pɔɔfʊ die, a wʊ bɔ̃ɔ kaara ba. 24Wʊn wõ a nɩtɔ̃, wʊ tɩɛ ban ’yɔ̃ɔ a die ’lɔ na be a sãlsɔɔ tɩ lũ a ba gbɛɛ mar daa.
25A tãsɔɔ bãɩn lɛ a Pɔɔl nɩ a Silasɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn, na ba yiele nɩ a Nãaŋmɩn yiel, ka a ba taaba ban lɔ̃ɔ pɔɔn ba chɛlɛ. 26Ajienaa ka a tẽe dam kpɛ̃ɔ jaa, ka a pɔɔfʊ yir par kparaa mɩ dam. Ka a pɔɔfʊ der dɔ̃dɔɩ yuo yuor a jaa, ka nɩrɛ jaa bɔ̃jɔrma ban lũn wʊ for for. 27Ka a ’lɔ na guro a pɔɔfʊ die jɛɔ ir na wʊ nyɛ a lɛ a pɔɔfʊ der dɔ̃dɔɩ na yuor, ka wʊ vʊ̃ɔ sɔɔ ɩka wʊ kʊ̃n wʊ mãɛ, bojũu wʊ man tãa a pɔɔfʊ dẽme yin jo. 28Tɩchɛ ka a Pɔɔl tãn, “Ta ge fʊ mãɛ ɛ, sɩ jaa ben ka.”
29A wʊ bʊɔl a ba waan fãtɩn wa kʊ wʊ a wʊ pɔɔ kpɛ̃n be a die pɔ, na wʊ tɩ lo gbur dumo mɩrɛ a Pɔɔl nɩ a Silasɩ niem. 30Tɩ pãa ir tara ba yin tɩ sʊʊr, “Nɩbɛrɛ, ŋmɩnɛ lɛ ɩn ɩrɛ wa nyɛ faafʊ?” 31A ba ’yɛr kʊ wʊ, “Sɔɔ de a sɩ Soro Yesu, fʊ̃ʊ nɩ a fʊ yir dẽme na nyɛn faafʊ.” 32Be lɛ ba pãa ’yɛr a sɩ Soro ’yɛr kʊ wʊ nɩ a bala jaa na be a wʊ yir.
33A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ a pɔɔfʊ die guguro de ba yin a tãsɔɔ ’lɔ̃nɔ̃ na wʊ tɩ pɛɛ a ba natɩɛ tɩchɛ a ba mɩ tɔ̃ɔ so a ’lɔ nɩ a wʊ yir dẽme ba jaa a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. 34Ka a pɔɔfʊ die guguro tara ba kpɛ̃n a wʊ yir tɩ maal bʊ̃diir kʊ ba, ka nʊ̃ɔ kpɛ a wʊ yir dẽme, bojũu ’lɔ nɩ a wʊ yir dẽme ba jaa sɔɔn de a Nãaŋmɩn.
35Wɛr na wa chaar a ’yɛr tɔɔrbɔ ir a ba tʊ̃tʊ̃nbɔ tʊ̃ na ba ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chen tɩ ’yɛr kʊ a ’lɔ na guro a pɔɔfʊ die ɩka, a wʊ yuo a dɔɔr bala bar.” 36Ka a pɔɔfʊ die guguro ’yɛr kʊ a Pɔɔl, “A ’yɛr tɔɔrbɔ tʊ̃n ɩka n yuo a fʊ̃ʊ nɩ a Silasɩ bar. A lɛ pʊ̃pãanyã yɩn tʊ̃ɔ chiine, yɩ chiine nɩ nyã’maar.” 37Tɩchɛ ka a Pɔɔl ’yɛr kʊ a bala ban tʊ̃, “Chãa pɔ jaa lɛ ba vɛ̃ a ba fɔb sɩ, baa tɔɔr a sɩ ’yɛr ɛ, sɩ gba ɩ naa a Worom dẽme tɩ ba ’yɔ̃ɔ sɩ a pɔɔfʊ die pɔ. Pʊ̃pãanyã a ba lɛ bʊɔrɔ ɩka ba sɔɔl yuo sɩ bar? Bala mãɛ ba wa yuo sɩ bar.” 38A tʊ̃tʊ̃nbɔ na tɩ man a lɛ kʊ a ’yɛr tɔɔrbɔ, ban wa wõ ɩka a Pɔɔl nɩ a Silasɩ ɩ naa Worom dẽme, dãbãɛ kpɛ ba naa. 39Ka a bala mãɛ pãa chen tɩ ’maal ba yin a pɔɔfʊ die pɔ, tɩ sʊɔr ba ɩka ba yi a tẽe ’lɔ pɔ. 40Pɔɔl nɩ a Silasɩ na wa yi a pɔɔfʊ die pɔ, ba chen a Lidiya yir, be lɛ ba tɩ tuor a yɛɛr ka ba ’yɔ̃ɔ ba ãkpãɛn tɩ pãa yi a be chen.
171Ba tun a Amfipolis nɩ Apoloniya na ba wa a Tɛsalonika, be lɛ a Juu nɩbɛ lɔ̃ɔfʊ yir be. 2Lɛ a Pɔɔl na ma irɛ lɛ wʊ chen be a lɔ̃ɔfʊ yir, Pɛ̃nfʊsɩ gbɛɛ ata jaa lɛ wʊ kpɛ a be ka a ’lɔ nɩ a bala vɩɛrɛ a Nãaŋmɩn gãma. 3Wʊ mana na wile a lɛ an sɛɛ a Nɩ-iraa na di dɔɔyɛ tɩ na wʊ ir a kũu pɔ ɩ vʊr, “A Yesu nyãna ɩn ben ’yɛrɛ a wʊ ’yɛr, lɛ ɩ a Nɩ-iraa.” 4Ka a Juu nɩbɛ bamɩne sɔɔ a lɛ na ba pʊɔ a Pɔɔl nɩ a Silasɩ, ’matãan a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ na dɔ̃ɔ puoro a Nãaŋmɩn lɔ̃ɔn pɔɔ ’yɔ̃ɔnsɩ. 5Tɩchɛ ka a nyuur kpɛ a Juu nɩbɛ, ka ba bɔ a ba taaba nɩbomo be a daa pɔ lɔ̃ɔ taa, na ba piel gɔ̃mɔ̃ be a tẽe pɔ. Ba tɩ sɛɛn a Jason yir bʊɔrɔ a Pɔɔl nɩ a Silasɩ ɩka ba yin chiin ba a nɩyɔɔ bala niem. 6Tɩchɛ ban ba wa tɩ nyɛ ba ɛ, ba nyɔɔn a Jason nɩ a yɛɛr bamɩne chiin a tẽe nɩbɛrɛ niem tɩ tãna ’yɛrɛ. “A dɔɔr banyãna lɛ dɔ̃ɔnɔ̃ a wɛr wʊ jaa, ba wa tãn ka pʊ̃pãanyã 7ka a Jason tuor de ba ’yɔ̃ɔ a wʊ yir. Ba sɔ̃ɔnɔ̃ naa a Nãa Siisa chire na ba ’yɛrɛ ɩka nãa ãsʊɔ ben be ban bʊɔlɔ Yesu.” 8A lɛ a tẽe nɩbɛrɛ nɩ a nɩyɔɔ bala na wõ a ’yɛr nyãna, a dam ba naa. 9A ba pãa ’yɔ̃ɔ a Jason nɩ a yɛɛr bala a ba yab libie tɩ ba bar ba sɔr.
10A lɛ a wɛr na wa tɔ̃ɔ sɔb, ka a yɛɛr bar a Pɔɔl nɩ Silasɩ sɔr ka ba chen be a Beriya. Ban tɩ ta, ba chen be a Juu nɩbɛ lɔ̃ɔfʊ yir. 11A Juu nɩbɛ bala na be a Beriya ɩn chɛchɛlbɛ gar a bala na be a Tɛsalonika, bojũu ba den a ’yɛr nɩ chɩlfʊ na ba vɩɛrɛ a Nãaŋmɩn gãma kaara bɩbir jaa ɩka ba kaa lɛ a Pɔɔl na ’yɛrɛ ɩn yelmãɛ bɩɩ. 12A Juu nɩbɛ yɔɔ jie sɔɔn de a ’yɛr lɔ̃ɔn a bala na ba ɩ Juu nɩbɛ dɔɔr yɔɔ jie, nɩ a pɔɔ ’yɔ̃ɔnsɩ bamɩne yɔɔ jie. 13A Juu nɩbɛ na be a Tɛsalonika na wa bɔ̃ɔn ɩka a Pɔɔl ben a Beriya mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn ’yɛr, ba chen a be tɩ chãgbala a nɩbɛ dɔ̃ɔnɔ̃ nɩ ba. 14Ka a yɛɛr mɩ tɔ̃ɔ ’yɔ̃ɔ a Pɔɔl a man sɔr a wʊ chen, tɩchɛ ka a Silasɩ nɩ a Timoti ’lɔ jɛ̃ be a Beriya. 15A nɩbɛ bala na bɩɛl a Pɔɔl ba tɩ tãn wʊn a Atensɩ, bala lɛ wʊ lɩɛb tʊ̃ ɩka a Silasɩ nɩ a Timoti a ba wa fɔɔ a wʊ sɛ̃.
16A lɛ wʊn chɛnɛ chɛlɛ ba be a Atensɩ, suur wa tɩ kpɛ wʊ naa a lɛ wʊn nyɛ a tẽe na sɛɛn a tɩbɛ. 17Lɛ lɛ ’lɔ nɩ a Juu nɩbɛ nɩ a Greek bala na puoro a Nãaŋmɩn ma mana taa be a ba lɔ̃ɔfʊ yir, nɩ a bala wʊn ma pɔɔ a daa pɔ bɩbir jaa nɩ nɩrɛ jaa wʊn tuor. 18Ka a bɔ̃bɔ̃ɔnbɔ bamɩne na yi a Epikuriya nɩ a Sɩtoyik gbul pɔ piel chɩrɛ nɩ a Pɔɔl. Ka a bamɩne sʊrɔ, “Bo lɛ a dabʊlɔbʊlɔ nyãna ara ’yɛrɛ?” Ka a bamɩne mɩ ’yɛrɛ, “Ŋmɩn sãansɩ kɔ̃ɔ ’yɛr lɛ wʊ ’yɛrɛ.” Ba ’yɛrɛ naa nɩtɔ̃ bojũu, Pɔɔl mʊɔlɔ naa a Yesu ’yɛr nʊ̃ɔ nɩ a kũu pɔ irfʊ ’yɛr. 17:18 A Epikuriya dẽme sɔɔ naa ɩka pʊpɛl wʊ ɩ yele ban bʊɔrɔ na gã a ba niem ka baal nɩ dãbãɛ taa nyɔɔrɔ ba ɛ. Ka a Sɩtoyɩk dẽme mɩ sɔɔ ɩka nɩbɛ ba kaara ba nɩ a lɛ ban bʊɔrɔ na ba sɔɔ a lɛ ban be ka nʊ̃ɔ bɩɩ baal taa nyɔɔrɔ ba ɛ. 19Be lɛ ba pãa bʊɔl wʊ chiin be a lɔ̃ɔfʊ jie a Areyopagusɩ na ba ’yɛr, “Fʊn tʊ̃ɔ wiil sɩ a fʊ wiil paalaa nyãna fʊn wile a sɩ bɔ̃ɔ bɩɩ? 20’Yɛr sãan lɛ a nyã fʊn waan a sɩ wõnõ na sɩ bʊɔrɔ ɩka sɩ bɔ̃ɔ a par.” 21Atensɩ dẽme ba jaa lɔ̃ɔn a sãanba na kpɩɛrɛ a be, baa tara tʊ̃mɔ̃ lɛ pʊɔ a ’yɛr paalaa ban ma ’yɛrɛ na ba chɛlɛ nɩ yelpaalaa na ɩrɛ.
22Lɛ lɛ a Pɔɔl pãa ir a nɩbɛ na lɔ̃ɔ a Areyopagusɩ na wʊ ’yɛr, “Atensɩ dɔɔr, n nyɛn bɔ̃ɔn yɩn nʊ̃ ŋmɩmɛ puorfʊ. 23Bojũu ɩn yʊɔrɔ kaara a yɩ tɩbɛ jiir, n tɩ nyɛn a bɔɔr lofʊ jie ãsʊɔ yɩn sɛb ’yɔ̃ɔ, ŊMƖN ’LƆ SƖN BA BƆ̃Ɔ Ɛ. A Nãaŋmɩn ’lɔ gba yɩn mãɛ na puoro tɩ ba bɔ̃ɔ wʊ ɛ, ’lɔ lɛ n waan ɩka n wa mʊɔl kʊ yɩ.
24“A Nãaŋmɩn ’lɔ na maal a wɛr nɩ a bomo a jaa na be a pɔ, ’lɔ lɛ ɩ a saaju nɩ a tẽe jaa Soro, na waa gãna a yie ala a nɩbɛ na mɛn a ba nuur kʊ wʊ ɛ. 25Waa dɩɛl nɩrɛ nũu tʊ̃mɔ̃ ala ɩ wʊ bʊɔrɔ na bon kɔ̃ɔ ɛ, bojũu ’lɔ mãɛ lɛ kʊ nɩrɛ nyɛvʊr, ka wʊ vʊrɔ nɩ bon jaa. 26Dabʊ̃’yen pɔ lɛ wʊ tu na wʊ maal a nɩbʊrsɩ, ka ba kpɩɛrɛ a wɛr wʊ jaa. A wʊ man a sɔ̃ɔsɩ kʊ ba, nɩ a jiir ala ban na kpɩɛrɛ. 27Nãaŋmɩn maal naa nɩtɔ̃ ka nɩrɛ na tʊ̃ɔ yɔbɔ wʊ, amɩne sɛ̃ ban nyɛ wʊ naa, bojũu waa jãan a sɩ ãsʊɔ jaa ɛ. 28‘Bojũu, a wʊ ’yɔ̃ɔ lɛ sɩ chɛnɛ na sɩ be ka a tẽe pɔ,’ na sɩ yʊɔrɔ nɩtãa lɛ a yɩn mãɛ nɩbɛ bamɩne na dɔ̃ɔ ’yɛr, ‘A wʊ bibiir lɛ sɩ ɩ.’
29“Sɩn ɩ a Nãaŋmɩn bibiir jũu, yɩ taa ɩ a sɩ tɩɛr ɩka a Nãaŋmɩn nyã kaara naa fɩka bon nɩrɛ na de wʊ yɛ̃ bɩɩ bɔ̃ɔfʊ mɛn, sɛlma, bɩɩ libipɩla, bɩɩ kʊsɩr kaar ɛ. 30A kõr jaa ’lɔ, Nãaŋmɩn lɩɛb puor ’yɔ̃ɔ a sɩ ba bɔ̃ɔfʊ, tɩchɛ pʊ̃pãanyã ’lɔ, wʊ kpãkpãana na nɩrɛ jaa jie jaa ɩka, ba lɩɛb ba tɩɛr. 31Bojũu wʊ ir bɩbir bin wʊn na de a daba ’lɔ wʊn ir, na wʊ tɔɔr a wɛr ’yɛr nɩ yeltorsɩ pɔ. Wʊ vɛ̃n ka a chaar kʊ nɩrɛ jaa wʊn sãɩ wʊ a kũu pɔ.”
32Ban wa wõ a kũu pɔ irfʊ ’yɛr, bamɩne lan wuol, tɩchɛ ka bamɩne mɩ ’yɛr, “Sɩn bʊɔrɔ naa ɩka sɩ lɛ wõ a ’yɛr nyã nɩdaar.” 33A lɛ, Pɔɔl bar ba naa a lɔ̃ɔfʊ jie. 34Tɩchɛ ka a nɩbɛ bãlãa turo a Pɔɔl na ba sɔɔ de a ’yɛr, a ba ãsʊɔ lɛ Diyonɩsɩs na ɩ a Areyopagusɩ lɔ̃ɔfʊ nɩrɛ, ka a pɔɔ ãsʊɔ mɩ na pʊɔ yuor di Damarisɩ nɩ bamɩne mɩ na pʊɔ.
181A anyã puor, Pɔɔl yin a Atensɩ na wʊ chen be a Korɩntɩ. 2Be lɛ wʊ tuor a Juu nɩrɛ na di Akuila na wʊ ɩ Pontus bal nɩrɛ, ’lɔ nɩ a wʊ pɔɔ Pɩrɩsɩla na yi a Itali wa a ba kor ɛ, bojũu a Nãa Kɩlaudiyus ’yɛr naa ɩka a Juu nɩrɛ jaa wʊ yi a Worom. Ka a Pɔɔl chen ɩka wʊ piir ba kaa. 3Wʊ tɩ jɛ̃n a be a ba ’mataa tʊ̃nɔ̃ bojũu ba jaa bɔ̃ɔn a gãma tʊ̃mɔ̃. 4A Pɛ̃nfʊ Bɩbir Daar jaa Pɔɔl ma chen a ba lɔ̃ɔfʊ yir ma tɩ ’yɛrɛ a ’yɛr bʊɔrɔ ɩka wʊ lɩɛb a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ tɩɛr.
5Lɛ a Silasɩ nɩ a Timoti na wʊ yi a Masedonɩya wa a Korɩntɩ, Pɔɔl den a wʊ sɔ̃ɔ wʊ jaa na wʊ mʊɔlɔ mana kʊrɔ a Juu nɩbɛ ɩka a Yesu lɛ a Nɩ-iraa. 6Tɩchɛ ka Juu nɩbɛ ’yɛrɛ a Pɔɔl kpõkpoor ’yɛr, a wʊ pãpã a fɔbaa ’yɔ̃ɔ ba tɩ ’yɛr kʊ ba, “A yɩ jãɩ a lɩɛb dɔɔl a yɩ ju, a ba lɛ ɩ maa ’yɛr ɛ, an yi dɩna chiine, n chiine naa a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ jie.” 7Pɔɔl yin be a lɔ̃ɔfʊ yir na wʊ gʊɔr a daba ãsʊɔ na di Titiyusɩ Jusɩtusɩ na ba ɩ a Juu nɩrɛ ɛ na puoro ka a wʊ yir gbʊr a lɔ̃ɔfʊ yir. 8Ka a Kɩrɩsɩpusɩ na ɩ a lɔ̃ɔfʊ yir nɩdiere nɩ a wʊ yir dẽme ba jaa sɔɔ de a sɩ Soro ’yɛr nɩ a Korɩntɩ dẽme yɔɔ na wõ a lɛ wʊn ’yɛr, a ba sɔɔ a wʊ so ba jaa a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ. 9A tãsɔɔ ãsʊɔ, a sɩ Soro ’yɛr ’yɛr kʊ a Pɔɔl jãna pɔ ɩka, “Taa joro dãbãɛ ɛ, mʊ̃ɔ nɩbir mʊɔlɔ a ’yɛr ta pɔɔ nɛɛ ɛ. 10Bojũu, ɩn pʊɔ fʊ naa, nɩrɛ jaa kʊ̃ nyɔɔ fʊ bɩɩ maal fʊ dɛɛr ɛ, bojũu n chɛnɛ na tara nɩyɔɔ a tẽe nyã pɔ.” 11Be lɛ a Pɔɔl jɛ̃ a be a Korɩntɩ yuon gbul nɩ bʊ̃ŋmaa na wʊ wile ba a Nãaŋmɩn ’yɛr.
12A sɔ̃ɔ ’lɔ̃nɔ̃ lɛ a Galio ɩ a Akaya nɩkpɛ̃ɛ, ka a Juu nɩbɛ guor taa na ba nyɔɔ a Pɔɔl chiin be a ’yɛr tɔɔrfʊ jie. 13Be lɛ ba tɩ ’yɛr, “A daba nyãna lɛ bʊɔrɔ ɩka wʊ lɩɛb a nɩbɛ tɩɛr ka ba puoro Nãaŋmɩn na ba tu a lɛ a sɩ nɛbinsɩ na ’yɛr ɛ.” 14Ka a Pɔɔl haa nɛɛ ɩka wʊ ’yɛr ’yɛr, tɩchɛ ka a Galio ’yɛr kʊ a Juu nɩbɛ, “A yɩn, ala ta ɩ yeldɛɛr bɩɩ yelbier kɔ̃ɔ ’yɔ̃ɔ lɛ, ɩn taa ’maan ãgãn chɛlɛ. 15Tɩchɛ an ben wa lɔ̃ɔ taa nɩ a yɩ ’yɛr bie nɩ yoe ’matãan a yɩ nɛbinãa yɩn mãɛ yɩ maal, maa kʊ̃ tʊ̃ɔ a ’yɛr nyãna tɔɔr ɛ.” 16Lɛ lɛ wʊ vɛ̃ a ba dii ba bar be a ’yɛr tɔɔrfʊ jie. 17A ba lɩɛb nyɔɔ a Sosetenesɩ na ɩ a lɔ̃ɔfʊ jie nɩkpɛ̃ɛ na ba ŋme be a ’yɛr tɔɔrfʊ yir dɔ̃dɔr nɛɛ, tɩchɛ a Galio baka ba be be ɛ.
18Pɔɔl jɛ̃n be a Korɩntɩ tẽe kor bãlãa, tɩ pãa bar a yɛɛr na wʊ kpɛ a gboro chiine a Siriya ka a Pɩrɩsɩla nɩ a Akuila pɔɔ wʊ. Sɛrɛ tɩchɛ ka wʊ chen, wʊ vɛ̃n ka ba põ wʊ a ju be a Senkereya, bojũu wʊ dɔ̃ɔ põl ’yɔ̃ɔ a wʊ mãɛ. 19Ba tãn be a Efesus tẽe pɔ, ka a Pɔɔl bar a Pɩrɩsɩla nɩ a Akuila tɩ na wʊ mãɛ chen be a lɔ̃ɔfʊ jie ka a ’lɔ naa Juu nɩbɛ tɩ mana taa. 20A ba sʊɔr wʊ ka wʊ jãnɛ a be bãlãa tɩ waa sɔɔ ɛ. 21Tɩchɛ wʊn wa chiine wʊ tɩr nɛɛ kʊ ba, “Ala ɩ Nãaŋmɩn wa sɔɔ naa, ɩn lɩɛb wa.” Be lɛ wʊ kpɛ a gboro yi a be a Efesus tẽe pɔ. 22Wʊn tɩ ta a Sisariya wʊ don be a Jerusalɛm na wʊ tɩ puor a bala na puoro, tɩ pãa suu chen a Antiok. 23Pɔɔl na tɩ jɛ̃ a be a Antiok kor bãlãa, wʊ pãa yin yʊɔrɔ a Galatiya paal ’lɔ wʊ jaa nɩ a Fɩrgɩya na wʊ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a poturbo ãkpãɛn.
24Ka a Juu nɩrɛ ãsʊɔ yuor na di Apolosɩ yin be a Aleksandiriya na wʊ wa a Efesus tẽe pɔ. Wʊ ɩ naa nɩrɛ na jãn na wʊ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn gãma tɩ bɔ̃ɔ ’yɛr sʊ̃. 25Apolosɩ nyã dɔ̃ɔ jãn a sɩ Soro sɔr defʊ, na wʊ ’yɛrɛ nɩ nɩbijɩɛ na wʊ wile nɩ Yesu yele ka a tor, tɩchɛ ka a ɩ Jɔɔn Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ sofʊ tɛɛ lɛ wʊ bɔ̃ɔ. 26Wʊ piel na wʊ ’yɛrɛ nɩ nyãa be a Juu nɩbɛ lɔ̃ɔfʊ yir. A Pɩrɩsɩla nɩ a Akuila na wa wõ a wʊ ’yɛr, ba bʊɔl wʊn be a ba yir na ba pãa wiil wʊ a Nãaŋmɩn sɔr jaa dẽ dẽ. 27Apolosɩ wa bʊɔrɔ naa Akaya chenfʊ, ka a yɛɛr ’yɔ̃ɔ wʊ ãkpɛ̃ɔ tɩ sɛb gãn kʊ a bala na puoro a be a ba de wʊ. Wʊn tɩ ta a be a ɩn sʊ̃ʊfʊ kpɛ̃ɛ kʊ a bala a Nãaŋmɩn wãɛfʊ na vɛ̃ ka ba sɔɔ de a Yesu. 28Wʊ ’yɛr kpɛ̃ɔ jaa lɔb a Juu nɩbɛ chãa pɔ, na wʊ chɩrɛ ba yuoro nɩ a Nãaŋmɩn gãma wile ba ɩka a Yesu lɛ ɩ a Nɩ-iraa.
191Lɛ a Apolosɩ na chɛnɛ be a Korɩntɩ, Pɔɔl den a mɔgɔ̃ɔ sɔr na wʊ tɩ ta a Efesus tẽe pɔ. Be lɛ wʊ nyɛ a poturbo bamɩne, 2na wʊ sʊʊr ba, “A sɔ̃ɔ ’lɔ yɩn sɔɔ de a Yesu, yɩ nyɛn a Nãaŋmɩn Sɩɛ bɩɩ?” Ka ba ’yɛr, “Kai, saa gba wõ ɩka Nãaŋmɩn Sɩɛ ben be ɛ.” 3Ka a Pɔɔl sʊʊr ba, “Tɩ kɔ̃buor lɛ yɩ so?” Ka ba ’yɛr, “Jɔɔn kʊ̃ɔ lɛ sɩ so.” 4A Pɔɔl ’yɛr kʊ ba, “A bala na lɩɛb a ba tɩɛr lɛ a Jɔɔn so ba Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, tɩ na wʊ ’yɛr kʊ a nɩbɛ ɩka ba sɔɔ de a ’lɔ na waara a wʊ puor, ’lɔ lɛ ɩ a Yesu.” 5A nɩbɛ na wa wõ a anyãna ba sɔɔ naa ka wʊ so ba a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, nɩ a sɩ Soro Yesu yuor. 6Ka a Pɔɔl dɔɔl ba a wʊ nuur ka Nãaŋmɩn Sɩɛ wa kpɛ ba a ba ’yɛrɛ kɔkɔyor, na ba ma piel ’yɛrɛ lɛ Nãaŋmɩn na wiil ba. 7Ban ɩn dɔɔr pie nɩ ayi.
8Ŋmɛrsɩ ata lɛ wʊ be a be na wʊ ma kpɩɛrɛ a ba lɔ̃ɔfʊ jie na wʊ ma kpɩrkpɩrɛ ba wile ba a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr. 9Tɩchɛ a bamɩne kpɛ̃mɛ naa a ba nyãa na ba tɔr baa sɔɔ ɛ, tɩ na ba kpɛrɛ a Sɔr. Ka a Pɔɔl bar ba, tɩ na wʊ ma tara a bala na sɔɔ de, ma kpɛ̃n be a Tiranusɩ jãnfʊ diyal ’lɔ pɔ, a ba ma tɩ mana taa. 10Lɛ lɛ wʊ tara tɩ tãn yuom ayi, ka a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ, bala jaa na be a Asɩya paal pɔ wõn a sɩ Soro ’yɛr.
11Nãaŋmɩn den a Pɔɔl tʊ̃n nɛ’maa tʊ̃yɔɔ. 12A Pɔɔl fɔbile wʊn ma fɩɛlɛ nɩ nyĩe nɩ a wʊ pẽpele ala wa sɩɩr baalaa, a baalsɩ ba jaa ma sa naa, ka a sɩdɛbɛ ma yire a nɩbɛ pɔ.
13Ka a Juu nɩbɛ bamɩne mɩ yi yʊɔrɔ na dii a sɩdɛbɛ ka a yi na ba fere de a sɩ Soro Yesu yuor ’yɛrɛ kʊrɔ a bala na tara a sɩdɛbɛ, “A Yesu ’lɔ a Pɔɔl na mʊɔlɔ, a wʊ yuor pɔ lɛ sɩ ’yɛrɛ kʊrɔ yɩ, yɩ wa yi.” 14A Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ na di Sekeva dabil ayopõi lɛ dɔ̃ɔ maala a lɛ nɛ. 15Daar kɔ̃ɔ a sɩdɛɛr sʊʊr ba naa, “N bɔ̃ɔn Yesu naa bɔ̃ɔ Pɔɔl, tɩchɛ a yɩn mɩ ba boo yɩ ɩ?” 16Ka a daba ’lɔ na tara a sɩ dɛɛr pãa ɔɔ nyɔɔr ba jaa, na wʊ ŋme ba jaa pɩrpɩr tɔɔr a ba bonsɩ chɩɛr ka ba jo yi a die pɔ nɩ sal’mɔi.
17A Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ, na kpɩɛrɛ a be Efesus tẽe pɔ, ba jaa bɔ̃ɔn naa a yele nyãna, ka dãbãɛ kpɛ ba a baa lɛ tara a sɩ Soro Yesu yuor dãɛnɛ nɩ ɛ. 18Ka a nɩyɔɔ bala na sɔɔ de, yi chãa pɔ, na ba ’yɛrɛ a ba maal dɛbɛ. 19A jɩbʊʊrbɔ bala mɩ na sɔɔ, waan naa a ba jɩbʊʊrgãma wa chʊm a nɩbɛ ba jaa niem, ban wa sɔr a gãma ala ban chʊm libie ka a ɩ libipɩla turo ayi dɔɔl lɩjaayi nɩ pie (50,000). 20A sɔr nyãna lɛ a sɩ Soro ’yɛr yaar de jie wʊ jaa nɩ kpɛ̃ɔ.
21A anyãna a jaa na wa ɩ, Pɔɔl ŋmen nyãa ɩka wʊn chen a Jerusalɛm na wʊn tu a Masedonɩya nɩ Akaya, “Maa wa ta a be baar, ɩn chen a Worom mɩ.” 22Wʊ tʊ̃ naa a nɩbɛ ayi a bala na sʊ̃nɔ̃ wʊ Timoti nɩ Erastus ka ba chen a Masedonɩya, tɩchɛ ka a ’lɔ jãnɛ be a Asɩya paal pɔ kor bãlãa.
23A sɔ̃ɔ nyãna lɛ a damfʊ ir a Sɔr tʊfʊ ’yɔ̃ɔ. 24Sãa kuro kɔ̃ɔ yuor na di Demetirus, wʊ ma den a kpãna na wʊ kur a Atemisɩ puorfʊ yirbil ka a bala na ɩ a tʊ̃tʊ̃nbɔ nyɛrɛ libie. 25A Demetirus bʊɔl a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ ba jaa lɔ̃ɔ taa nɩ a bala jaa mɩ na bɔ̃ɔ a maalfʊ na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɛɛr, yɩ bɔ̃ɔn naa tɔ̃nɔ̃ sɩn nyɛrɛ a tʊ̃mɔ̃ nyã pɔ. 26Yɩn mãɛ nyɛ naa na yɩ wõ a lɛ a Pɔɔl nyãna na ’yɛrɛ na wʊ lɩɛrɛ a nɩyɔɔ tɩɛrsɩ a ka Efesus tẽe pɔ, nɩ a Asɩya wɛr wʊ jaa. Wʊ ’yɛr naa ɩka a ŋmɩmɛ ala ban maal nuur ba ɩ ŋmɩmɛ ɛ. 27A ba ɩ a sɩ yara na lo tɛɛ lɛ ɛ, tɩchɛ ba kʊ̃ lɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a Atemisɩ puorfʊ yir kpɛ̃ɛ go ɛ. Ka a Asɩya nɩ a wɛr wʊ jaa kʊ̃ lɛ puoro a ŋmɩn pɔɔ nyã go ɛ.”
28Ban wõ lɛ a Demetirus na ’yɛr, ka a suur nyɔɔ ba a ba tãna ’yɛrɛ, “A sɩn Efesus ŋmɩn Atemisɩ bɛrma naa.” 29Ajienaa lɛ a tẽe wʊ jaa pɔɔn gɔ̃mɔ̃, ka a nɩbɛ nyɔɔ a Gayus nɩ Aristakus, Pɔɔl tʊ̃tʊ̃taaba lɛ a ba ’mataa yi a Masedonɩya na ba ŋmʊr ba a lɛ chiin a jie ’lɔ a tẽe nɩbɛ na ma lɔ̃ɔ dãɛnɛ. 30Ka a Pɔɔl mɩ ta bʊɔrɔ ɩka wʊ daa yi a be a nɩyɔɔ bala pɔ, tɩchɛ ka a poturbo ba sɔɔ ɛ. 31A nɩbɛrɛ bamɩne gba na yi a paal ’lɔ pɔ na ɩ a Pɔɔl barmɩne, tʊ̃n nɩbɛ ka ba sʊɔr wʊ ɩka wʊ taa ɩrɛ wa yire be a dãɛn jie ɛ.
32Burbur kpɛ̃n a nɩyɔɔ bala na duo a be, ka bamɩne ’yɛrɛ turo nɩ ka sɛn, ka bamɩne mɩ ’yɛrɛ turo nɩ jã yuo, ka bamɩne mɩ gba ba bɔ̃ɔ bo ’yɔ̃ɔ ban be be ɛ. 33Ka a Juu nɩbɛ daa Aleksanda ’yɔ̃ɔ be a niem, ka a nɩyɔɔ bala tãna mana wʊ lɛ wʊn na ’yɛr. Wʊ wɩlwɩl ban nuur ɩka, ba bar gɔ̃n tɩ wʊ ’yɛr a ba kaa. 34Tɩchɛ ban wa bɔ̃ɔn ɩka Juu nɩrɛ lɛ wʊ ɩ, ba jaa ŋmen chɛl bʊ̃’yen lɛ̃ɛɛ tɩ na ba ’yɛrɛ, “A sɩn Efesus ŋmɩn Atemisɩ bɛrma naa.”
35A tẽe gãn sɛɛrɛ vɛ̃n ka a nɩyɔɔ bala ŋmaa vʊʊr tɩ wʊ ’yɛr kʊ ba, “Efesus dẽme woɩ, a wɛr wʊ jaa bɔ̃ɔn naa ɩka a Efesus tẽe lɛ kaara a Atemisɩ kpɛ̃ɛ nyã puorfʊ yir a wʊ kʊsɩr ’lɔ na yi a saaju lo. 36A nɩtɔ̃nɔ̃ jũu, nɩrɛ kʊ̃ tʊ̃ɔ chɩɩr ɛ, yɩ ɩ jaa gbul na yɩ ta pɔɔrɔ yelsɩ ɛ. 37A nɩbɛ banyãna yɩn waan a kana ba ju bon jaa a puorfʊ yir ɛ, bɩɩ ’yɛr ’yɛrdɛɛr jaa ’yɔ̃ɔ a sɩ ŋmɩn pɔɔ nyã ɛ. 38Ala ɩ a Demetirus nɩ a wʊ tʊ̃tʊ̃nbɔ wa tara nɩrɛ nɩ ’yɛr, a ’yɛr tɔɔrfʊ bɩbie ben be nɩ a nɩbɛrɛ ban tʊ̃ɔ chen a be tɩ bʊɔl taa. 39Ala ɩ yele kɔ̃ɔ mɩ ben be a yɩ bʊɔrɔ ɩka yɩ ’yɛr, ban tʊ̃ɔ maal a be a nɩyɔɔ ba jaa niem. 40A lɛ an sɩ ben ’yɛr pɔ, a damfʊ nyã na dam a dɩna jũu. A ’yɛr nyãna jũu, saa be jaa na tʊ̃ɔ wiil a par ɛ, bojũu a ba tara par ɛ.” 41A anyãna wʊn ’yɛr baar tɩ na wʊ wɛl a nɩyɔɔ bala bar.
201Lɛ a gɔ̃mɔ̃ na wa baar, Pɔɔl tʊ̃n bʊɔl a poturbo ka ba wa, a wʊ ’yɔ̃ɔ ba ãkpãɛn tɩ bar ba tɩ chen a Masedonɩya. 2Be lɛ wʊ tu a tẽn ala pɔ na wʊ ’yɛr ’yɛr yɔɔ ’yɔ̃ɔn a bala na puoro ãkpãɛn na wʊ tɩ tãn a Greek wɛr pɔ, 3wʊ jɛ̃n a be ŋmɛrsɩ ata. Bojũu a Juu nɩbɛ dɔ̃ɔ guoro taa a wʊ yele, ala lɛ so waa lɛ kpɛ a gboro chen a Siriya ɛ, tɩ na wʊ lɩɛb tu a Masedonɩya sɔr nɩ gbɛɛ. 4Ka a bala na pʊɔ wʊ a ba ’mataa chen lɛ, Sopater a wʊ sãa lɛ Pirihusɩ na yi Beriya, Aristakus nɩ Sekundusɩ mɩ na yi Tɛsalonika, Gayus na yi Debi nɩ Timoti nɩ Tɩchɩkusɩ nɩ a Torofimusɩ na yi a Asɩya paal pɔ. 5A nɩbɛ banyãna lɛ de nie tɩ chɛlɛ sɩ be a Toroyas. 6Tɩchɛ a Paanʊ̃kõo Lɔ̃ɔfʊ di na wa baar, sɩ kpɛ̃n a gboro yi be a Filipai tẽe pɔ na sɩ maal ber anũu tɩ na sɩ pɔɔ ba a be Toroyas jãnɛ a be ber ayopõi.
7A Pɛ̃nfʊ divɩɛ bio daar jãanʊɔr, sɩ jaa lɔ̃ɔn taa na sɩn ’mataa di. Pɔɔl ’yɛrɛ naa a Nãaŋmɩn ’yɛr kʊrɔ a nɩbɛ bojũu wɛr wa chaar, wʊn chen naa. Wʊ ’yɛr kor jaa ka wɛr tɩ põ. 8A be a bɔɔpɩɛ pɔ sɩn lɔ̃ɔ ba chʊm fãtɩnsɩ yɔɔ bin. 9Pɔlbile kɔ̃ɔ yuor na di Yutikus jãnɛ naa a tokoro nɛɛ ka a gʊ̃ɔ kpɛ wʊ. Lɛ a Pɔɔl na ’yɛr kor a wʊ gur jaa chãɩɩ na wʊ yi a be a saaju faa lo a be tẽe, bojũu ba mɛn a bɔɔpɩɛ dɔɔl taa ata ka ba suu ’mɔɔ ka ɩ wʊ kpi naa. 10A Pɔɔl suun tɩ lo bib a kũu tɩ kõr wʊ tɩ ’yɛr kʊ a nɩbɛ, “Yɩ ta kõnõ ɛ, wʊ chɛnɛ na vʊrɔ.” 11Wʊ pãa don be a bɔɔpɩɛ pɔ, ka wʊ tɩ ŋma a paanʊ̃ɔ ka ba ’mataa di tɩ wʊ lɛ ’yɛr lɛ̃ɛɛ ka wɛr tɩ chaar ka wʊ yi a be chen. 12Tɩchɛ ka pɔlbile ir kpɛ̃mɛ ka ba ãgãn ’maa a ba tara wʊ kul a yir.
13Sɩn den nie kpɛ a gboro na sɩ chiine a Asosɩ, be lɛ sɩn tɩ ’mɔɔ a Pɔɔl, lɛ lɛ wʊ dɔ̃ɔ man sɩ tɩ chiine nɩ gbɛɛ a be. 14Lɛ wʊn tɩ tuor sɩ a be Asosɩ, sɩ ’mɔɔ wʊn ’yɔ̃ɔ a gboro pɔ na sɩ chiine be a Mitilene. 15Wɛr na wa chaar, sɩ yin a be tɩ ta Kiyosɩ ka a wɛr lɛ bɔ̃ɔ chaar sɩ go kaa ɩ sɩ vɩɛn Samosɩ bar. A ber ata daar lɛ sɩ pãa ta a Miletusɩ. 16Pɔɔl bʊɔrɔ naa ɩka wʊ po a Efesus tẽe bar na wʊ ta gã be a Asɩya paal pɔ ɛ, bojũu wʊ bʊɔrɔ na fɔɔ ɩka ’lɔ tʊ̃ɔ, wʊ ta a Jerusalɛm a Pentikosɩ bɩbir daar.
17Pɔɔl na chɛnɛ be a Miletusɩ lɛ wʊ tʊ̃ bʊɔl a bala na puoro a be a Efesus, a ba nɩdierbe ka ba wa. 18Ban wa ta, wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ bɔ̃ɔ lɛ ɩn be dɔ̃ɔ kpɩɛrɛ a yɩ sɛ̃, yi a daar ’lɔ̃nɔ̃ jaa ɩn wa a Asɩya paal pɔ. 19Mãɛ siirfʊ nɩ nɩbikʊ̃ɔ lɛ n tʊ̃nɔ̃ nɩ a sɩ Soro tʊ̃mɔ̃, bojũu a Juu nɩbɛ ba maal ma vɩla ɛ. 20Yɩn mãɛ bɔ̃ɔn naa ɩka n ba sɔɔl yɩ yele jaa na sʊ̃ʊ yɩ ɛ, tɩchɛ n wile yɩn chãa pɔ, nɩ a yɩ yie pɔ. 21N kpãkpãan naa a Juu nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, ɩka ba lɩɛb wa a Nãaŋmɩn sɛ̃, na ba lɩɛb a ba tɩɛr sɔɔ de a sɩ Soro Yesu.
22“Pʊ̃pãanyã ’lɔ, Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr man ka n chiine a Jerusalɛm, n ba bɔ̃ɔ lɛn na tɩ pɔɔ ma a be ɛ. 23Yelbʊ̃’yen tɛɛ lɛ n bɔ̃ɔ ɩka, tẽe jaa pɔ, a Nãaŋmɩn Sɩɛ ma vɛ̃n ka n bɔ̃ɔn ɩka die pɔ pɔɔfʊ, nɩ wõm lɛ ɩn tɩ tuor. 24Tɩchɛ a anyãna maa bã ma ɛ, ala ɩ ɩn tʊ̃ɔ jo ta a baaraa naa tʊ̃ a lɛ a sɩ Soro Yesu na kʊ ma a tʊ̃mɔ̃, ɩka n ’yɛr a Nãaŋmɩn wãɛfʊ ’yɛr nʊ̃ɔ.
25“Yɩ nyɛ, pʊ̃pãanyã a yɩn bala jie ɩn yɔ naa mʊɔl a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr, yɩ kʊ̃ lɛ nyɛ ma go ɛ. 26A lɛ jũu, n ’yɛrɛ na kʊrɔ yɩ a dɩna ɩka ãsʊɔ jaa wa bɔr, n nũu ba pʊɔ be ɛ. 27Bojũu n ba dɔ̃ɔ sɔɔl yɩ yele jaa ɛ, tɩ man a lɛ jaa a Nãaŋmɩn na bʊɔrɔ kʊ yɩ. 28Yɩ gu yɩ mãɛ nɩ a nɩbɛ bala ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn Sɩɛ na maal yɩ a yɩ ɩ a nɩdierbe. Yɩ kaara a Nãaŋmɩn pupuorbiir bala wʊn dãn a wʊ mãɛ jãɩ. 29N bɔ̃ɔn naa ɩka maa wa chen baar, nɩbɛ na lɩɛb gbõgboi kpɛ a yɩ pɔ, ba kʊ̃ bar yɩ ɛ. 30Bamɩne na yin a yɩn mãɛ pɔ gba, na ba jɛr a yelmãɛ bɛl nɩbɛ ka ba turo ba. 31A lɛ jũu yɩ guro yɩ mãɛ na yɩ tɩɛr kaa, yuom ata nɩ nyã ɩn ba vɛ̃ a yɩ ãsʊɔ jaa wiilfʊ ɛ, nɩbikʊ̃ɔ lɛ n wile nɩ yɩ mɔ̃tɔ̃ɔ nɩ tãsɔɔ.
32“Pʊ̃pãanyã, n de yɩn ’yɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nũu pɔ, nɩ a wʊ wãɛfʊ ’yɛr bie pɔ, a yɩ na tʊ̃ɔ nʊ̃ɔ a wʊ kʊ yɩ a bʊ̃sʊ̃n ala wʊn tara kʊ a wʊ nɩbɛ. 33N ba tara nyuur nɩ ãsʊɔ jaa libir, bɩɩ sɛlma, bɩɩ a fɔɔr ɛ. 34Yɩn mãɛ bɔ̃ɔn naa ɩka a n bʊ̃bʊɔrsɩ, a n nũu pɔ lɛ a yi, naa sʊ̃ʊ a bala ɩn lɔ̃ɔ tʊ̃nɔ̃ nɩ. 35Bon jaa ɩn maal, n wiil yɩ naa ɩka a tʊ̃kpãɛn a nɩtɔ̃nɔ̃ pɔ lɛ, sɩn tu na sɩ sʊ̃ʊ a nɩbaalsɩ, yɩ tɩɛrɛ a lɛ a sɩ Soro Yesu na dɔ̃ɔ ’yɛr, ‘An ɩn bɔɔsʊ̃n kʊ a ’lɔ na de bon kʊ nɩrɛ, gar a ’lɔ na de.’ ”
36Wʊn ’yɛr a anyãna baar, wʊ gbur dumo ka ba jaa ’mataa sʊɔr a Nãaŋmɩn. 37Ba jaa ŋman nɩbikʊ̃ɔ tɩ na ba kõr kõr wʊ. 38A lɛ na maal sɔ̃ɔ a ba pʊɔ nɩ nyã, a lɛ wʊn ’yɛr ɩka ba kʊ̃ lɛ nyɛ wʊ go ɛ, tɩ na ba bɩɛl wʊ suun a gboro jie.
211Sɩn wa bar taa baar, sɩ kpɛ̃n a gboro na sɩ tor a Kos a dẽdẽe a lɛ nɛ, a wɛr na wa chaar ka a ɩ sɩ tãn a Worodesɩ yi a be chen a Patara. 2Sɩ nyɛn a gboro ãsʊɔ na chiine a Fonisiya ka sɩ kpɛ chiine. 3Sɩn wa nyɛrɛ a Sipurusɩ tẽe sɩ lan wʊn bar a guba jie tɩ ta a Siriya tẽe pɔ. Tire lɛ sɩ ta ara an ɩ be lɛ a gboro na wɛl a tuor wʊn tuo. 4Be lɛ sɩ nyɛ a poturbo bamɩne na sɩ jãnɛ a ba sɛ̃ ber ayopõi. Ka a Nãaŋmɩn Sɩɛ tu a ba ’yɔ̃ɔ a ba ’yɛr kʊ a Pɔɔl ɩka wʊ taa chiine a Jerusalɛm ɛ. 5Tɩchɛ a sɩ bɩbie na wa ta, sɩ yin de a sɩ sɔr. Ka a poturbo bala ba jaa nɩ a ba pɔbɔ nɩ a ba bibiir ba jaa bɩɛl sɩ yin a tẽe pɔ, tɩ tãn a man gogoro nɛɛ, ka sɩ gbur dumo sʊɔr Nãaŋmɩn. 6Sɩn wa bar taa baar, sɩ kpɛ̃n a gboro pɔ, tɩ ba mɩ lɩɛb kulo a yir.
7A Tire sɩn be yi, a man pɔ lɛ sɩ chen bãlãa tɩ ta a Tolemaisɩ be lɛ sɩ puor a yɛɛr bamɩne na be be na sɩ gã a be bɩbir bʊ̃’yen. 8Sɩn ir a be chiine sɩ tãn be a Sisariya na sɩ chen a Filip na mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn ’yɛr nʊ̃ɔ na wʊ mɩ ɩ a nɩbɛ ayopõi bala ãsʊɔ ban dɔ̃ɔ ir be a Jerusalɛm yir. 9Wʊ dɔ̃ɔ tara pɔɔsarsɩ anaar na ba kul sɩrbɛ ɛ, ka Nãaŋmɩn ma kʊ ba a wʊ ’yɛr a ba ’yɛrɛ.
10Sɩ jɛ̃n a be kor bãlãa ka a Agabus yi be a Judiya na, 11wʊn wa a sɩ sɛ̃. Wʊ den a Pɔɔl sɩɛ gãn na wʊ lũn a wʊ mãɛ nuur nɩ a gbɛɛ tɩ na wʊ ’yɛr. “A Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr naa, ‘Nɩtɔ̃nɔ̃ lɛ a Juu nɩbɛ na be a Jerusalɛm na lũ a nɩrɛ ’lɔ na so a sɩɛ gãn nyãna, na ba ’yɔ̃ɔ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ nuur pɔ.’ ”
12A lɛ sɩn wõ a nɩtɔ̃nɔ̃ ka a sɩn nɩ a nɩbɛ bala na be a be ’mataa sʊɔr a Pɔɔl ɩka wʊ taa chiine a Jerusalɛm ɛ. 13Tɩchɛ ka a Pɔɔl ’yɛr, “Bãa ’yɔ̃ɔ lɛ yɩ kõnõ na yɩ chɩrɛ ma a ãgãn a lɛ? N sɔɔ naa, a ta ɩ a lũfu tɛɛ ɛ, tɩchɛ n kpi be a Jerusalɛm a sɩ Soro Yesu yuor jũu.” 14A lɛ sɩn sʊɔr wʊ faa sɩ mɩ bar naa tɩ ’yɛr “A sɩ Soro bɔfʊ a ɩ.”
15A anyã puor lɛ sɩ chɔɔr na sɩ do be a Jerusalɛm. 16Ka a poturbo bala na be a Sisariya bɩɛl sɩ na ba waan sɩ a daba ’lɔ na di a Minason yir be lɛ sɩn wa kpɩɛrɛ, Sipurusɩ tẽe pɔ lɛ wʊ yi tɩ na wʊ ɩ a poturo kor.
17A lɛ sɩn wa ta a Jerusalɛm, a yɛɛr de sɩn nuur ayi. 18Ka a wɛr na wa chaar, sɩn nɩ a Pɔɔl jaa ’mantaa chen ɩka sɩ tɩ nyɛ a Jemesɩ ka a ɩ be lɛ a nɩbɛrɛ ba jaa lɔ̃ɔ taa. 19Pɔɔl na puor ba jaa baar, wʊ man naa yele a jaa kʊ ba, a lɛ a Nãaŋmɩn na de wʊ tʊ̃n be a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ.
20A lɛ ban wõ anyãna ba jaa pɛɛn Nãaŋmɩn tɩ na ba pãa ’yɛr kʊ a Pɔɔl, “Yɛbɛ faa nyɛ, a Juu nɩbɛ turo turo na sɔɔ de, tɩchɛ ba chɛnɛ na tara nɩbijɩɛ nɩ a nɛbinãa. 21Ba man kʊ ba ɩka fʊ̃ʊ lɛ wile a Juu nɩbɛ bala na kpɩɛrɛ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ, ka ba taa turo a Mosesɩ ɛ, na fʊ lɛ wile ɩka ba taa ŋmara a ba bibiir yɔɩ ɛ, na ba taa ɩrɛ a lɛ a Juu nɩbɛ na ma ɩrɛ ɛ. 22Ban wõn ɩka fʊ wan a ka, ŋmɩnɛ sɩn ɩ? 23Fʊ̃ʊ bʊɔrɔ fʊ tu a lɛ sɩn na ’yɛr. Dɔɔr anaar ben ka a sɩ sɛ̃ na ba põl ’yɔ̃ɔ a ba mãɛ. 24De a nɩbɛ banyãna na fʊ pʊɔ ba, a yɩ tɩ pɔl a fʊ yab a ba jur põfʊ sãma. Ka nɩrɛ jaa na pãa bɔ̃ɔn ɩka a lɛ ban man ’yɔ̃ɔfʊ ba ɩ yelmãɛ ɛ, tɩchɛ a fʊ̃ʊ mãɛ mɩ turo naa a nɛbinãa. 25Tɩchɛ a nɩyor bala na sɔɔ de, sɩ sɛb gãn kʊ ba a lɛ sɩn ’yɛr ɩka, ba taa dire tɩbɛ bomo ɛ, bɩɩ ɔɔrɔ jãɩ ɛ, bɩɩ ’wɔb dʊɔ na var kpi ɛ, na ba taa sɛ̃nɛ ɛ.”
26Wɛr na wa chaar, Pɔɔl den a dɔɔr anaar bala ka ba ’mataa tɩ pɔl a ba mãɛ. Tɩ na wʊ pãa chen be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir na tɩ ’yɛr a bɩbie ala a ba pɔlfʊ na baar nɩ a bɔɔrlo bomo ala a ba ãsʊɔ jaa na ir. 27A lɛ a ber ayopõi na wa gbʊrɔ a baarfʊ, a Juu nɩbɛ bamɩne na yi a Asɩya paal pɔ nyɛn a Pɔɔl a be Nãaŋmɩn puorfʊ yir, na ba dam a nɩyɔɔ bala a ba nyɔɔ wʊ. 28Ba gboolo naa, “Isɩral nɩbɛ woɩ, yɩ wa sʊ̃ʊ sɩ yooo. A daba lɛ anyãna na wile a nɩbɛ jie jaa ka ba kpɛrɛ a sɩ nɩbɛ nɩ a nɛbinãa lɔ̃ɔn a jie nyãna. Lɛ tɛɛ gba ba lɛ ɛ, wʊ tara na a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ, kpɛ̃n ka a Nãaŋmɩn puorfʊ yir na wʊ sɔ̃ɔ a jivɩla nyãna.” 29Ba dɔ̃ɔ nyɛ a Torofimusɩ na yi a Efesus nɩ a Pɔɔl a ba tɩɛr man tãa a Pɔɔl tara wʊn kpɛ̃n be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir.
30A tẽdaa wʊ jaa kab, ka a nɩbɛ yire a tẽe wʊ jaa joro waara na ba wa nyɔɔ a Pɔɔl. Ba nyɔɔ wʊn a lɛ tɔɔ yin a Nãaŋmɩn puorfʊ yir jie tɩ pɔɔ a pãma ajienaa. 31Ka ba ta bʊɔrɔ ɩka ba kʊ a Pɔɔl ka a yele tɩ ta a Worom sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ ɩka a Jerusalɛm wʊ jaa dɔ̃ɔnɔ̃ naa. 32A wʊ vaa ir a lɛ na wʊ tara a nɩbɛrɛ bamɩne nɩ a sojasɩ na wʊ suu chiin be a nɩyɔɔ bala pɔ. Lɛ ban wa nyɛ a nɩkpɛ̃ɛ nɩ a wʊ sojasɩ a ba bar a Pɔɔl ŋmefʊ.
33Lɛ a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ na wa ta wʊ tɩ nyɔɔn a Pɔɔl na wʊ vɛ̃ ka ba gbãr wʊ nɩ bɔ̃jɔrsɩ ayi. Tɩ pãa sʊʊr ɩka nɩ ana lɛ, nɩ bo lɛ wʊ maal. 34Bamɩne na be a nɩyɔɔ bala pɔ ’yɛrɛ na turo nɩ jiyuo ka bamɩne mɩ ’yɛrɛ turo nɩ jiyuo a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ na ba nyɛ a yelmãɛ ɛ, a gɔ̃mɔ̃ jũu, wʊ vɛ̃n ka ba tara a Pɔɔl gʊɔr be a sojasɩ kpɛfʊ jie. 35Lɛ a Pɔɔl na wa ta a dofʊ jie a nɩbɛ pir pirfʊ jaa waa naa ka a sojasɩ ’mɔɔ a Pɔɔl. 36Ka a nɩyɔɔ bala na turo tãna ’yɛrɛ, “Yɩ kʊ wʊ.”
37Lɛ a sojasɩ na wa ɩka ba kpɛ̃n a Pɔɔl a be a ba kpɛfʊ jie wʊ sʊɔr naa a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ ɩka, “N ’yɛr ’yɛr kɔ̃ɔ kʊ fʊ bɩɩ?” Ka a nɩkpɛ̃ɛ sʊʊr wʊ, “Fʊn tʊ̃ɔn ’yɛr a Greek kɔkɔr bɩɩ? 38A ba ɩ fʊ̃ʊ lɛ a Ijipitɩ nɩrɛ ’lɔ na dɔ̃ɔ ŋmaa a jɛɛr na fʊ tɔɔ dɔɔr turo anaar (4,000) kpɛ̃n be a mɔgɔ̃ɔ pɔ ɛ?” 39Ka a Pɔɔl ’yɛr, “N ɩ naa Juu nɩrɛ naa yi a Tasusɩ na be a Sɩlɩsɩya paal pɔ, naa yi a tẽe nyãna pɔ nɩrɛ jaa na bɔ̃ɔn, yãayãabɩlɛ sɔɔ ka n ’yɛr ’yɛr kʊ a nɩbɛ.” 40A sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ kʊn a Pɔɔl sɔr, ka a wʊ ir ara a dofʊ jie, na wʊ wɩlwɩl a nɩyɔɔ bala a nuur ka ba bar gɔ̃mɔ̃. A lɛ ban wa ŋmaa a vʊʊr wʊ den a ba Juu nɩbɛ kɔkɔr na ’yɛrɛ nɩ.
221“N yɛɛr nɩ n sãamɩne yɩ chɛlɛ a n ’yɛr ɩn ’yɛrɛ a pʊ̃pãanyã.” 2A lɛ ban wa wõ wʊn ’yɛrɛ nɩ a ba mãɛ Juu nɩbɛ kɔkɔr ka ba jaa ŋma vʊrɔ, tɩ a Pɔɔl pãa ’yɛrɛ, 3“Maa ɩn Juu nɩrɛ ka ba dɔɔ ma a Tasusɩ na be a Sɩlɩsɩya paal pɔ, tɩchɛ a kana a Jerusalɛm lɛ ba guol ma. A wiwile Gamaliel pĩlem lɛ n jãnɛ ka wʊ wiil ma a nɛɛr ala a sɩ sãakpãmɩne na dɔ̃ɔ turo ka n mɩ turo a Nãaŋmɩn nɩ a n nyãa wʊ jaa, nɩtãa a yɩ ãsʊɔ jaa na be turo a dɩna. 4N gen a nɩbɛ bala na turo a Sɔr nyãna naa kʊ, n nyɔɔr dɔɔr nɩ pɔbɔ jaa ’yɔ̃ɔ a pɔɔfʊ die pɔ. 5A bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nɩ a nɩbɛrɛ na tʊ̃ɔn di ma dãasɩɛ, ba sɛ̃ lɛ n de gãma na chiin a ba yɛɛr sɛ̃ be a Damaskus, n chen ɩka n tɩ nyɔɔr a nɩbɛ banyãna waan a Jerusalɛm ka ba kpãa ba.
6“Mɔ̃tɔ̃tuo sɔ̃ɔ lɛ n chiine tɩ gbʊrɔ a Damaskus, ajienaa ka ɩ chãa yin be a saaju na wʊ wa chaar jilʊ̃ ma. 7Ka a n tɔ̃ɔ lo a tẽe a lɛ nɛ tɩ naa wõ kɔkɔr na sʊrɔ ma, ‘Sɔɔl, Sɔɔl, bo lɛ fʊ gere ma a lɛ?’ 8Ka n sʊʊr, ‘Soro, an lɛ fʊ ɩ?’ Ka a kɔkɔr ’yɛr, ‘Maa lɛ a Yesu na yi a Najaretɩ a ’lɔ fʊn gere.’ 9A maa nɩ a bala na lɔ̃ɔ chiine ba nyɛn a chãa, tɩchɛ baa bɔ̃ɔ a nɩnyɩnɛ kɔkɔr lɛ wʊn ’yɛrɛ nɩ ma par ɛ. 10Ka n sʊʊr, ‘Soro, ŋmɩnɛ lɛ ɩn ɩ?’ Ka a Soro ’yɛr, ‘Ir na fʊ kpɛ be a Damaskus tẽe pɔ, be lɛ ban tɩ man fʊ a lɛ ɩn bʊɔrɔ ɩka fʊ ɩ.’ 11Ka n lɔ̃ɔturbo bala nyɔɔ ma a nũu tɔɔ kpɛ̃n be a Damaskus tẽe pɔ, bojũu a chãa ’lɔ̃nɔ̃ na chaar ’yɔ̃ɔ ma a lɛ nɛ n ba lɛ nyɛrɛ ɛ.
12“Daba kɔ̃ɔ yuor na di Ananias wan ɩka wʊ wa nyɛ ma, wʊ ɩn Nãaŋmɩn puoro na wʊ turo a nɛbinãa ka a Juu nɩbɛ ba jaa na kpɩɛrɛ a be ’yɔ̃ɔnɔ̃ wʊ. 13Wʊ wa ara na gbɛb ma tɩ ’yɛr, ‘N yɛbɛ Sɔɔl, lɛ nyɛrɛ,’ ka a ɩ ajienaa ka a ɩ n nyɛ wʊ naa. 14Be lɛ wʊ pãa ’yɛr kʊ ma, ‘A sɩ sãakpãmɩne Nãaŋmɩn lɛ ir fʊ ɩka fʊ bɔ̃ɔ a lɛ wʊn bʊɔrɔ, na fʊ lɛ nyɛ a chɛchɛ sʊɔ ’lɔ, na fʊ wõ a ’yɛr bie yi a wʊ nɛɛ pɔ. 15Fʊ̃ʊ lɛ na ɩ a dãasɩɛ sʊɔ na fʊ kʊ a nɩbɛ ba jaa, a ala fʊn nyɛ, nɩ a ala fʊn wõ. 16Pʊ̃pãanyã, bo lɛ fʊ lɛ chɛlɛ go? Ir a ba so fʊ a Nãaŋmɩn kʊ̃ɔ, ka a na pɛɛ a fʊ yeldɛbɛ bar a fʊ bʊɔlɔ a sɩ Soro yuor.’
17“A lɛ ɩn lɩɛb wa a Jerusalɛm naa tɩ sʊɔrɔ Nãaŋmɩn be a puorfʊ yir, ka a wa kaara ma jãna kaar. 18Ka n nyɛ a sɩ Soro na ’yɛrɛ ’yɛr kʊrɔ ma. Wʊ ’yɛr naa, ‘Pɔɔ fɔɔ na fʊ yi ka a Jerusalɛm ajienaa, bojũu nɩrɛ jaa kʊ̃ sɔɔ a lɛ fʊn na ’yɛr a n ’yɛr ɛ.’ 19Ka n ’yɛr sɔɔ wʊ, ‘N Soro a nɩbɛ banyãna bɔ̃ɔn naa a lɛ ɩn yʊɔrɔ a lɔ̃ɔfʊ jiir naa nyɔɔrɔ ba pɔɔrɔ tɩ ŋmiere a bala na sɔɔ de fʊ. 20A daar ’lɔ̃nɔ̃ ban kʊrɔ a fʊ dãasɩ dire Sɩteven maa nɩ bala jaa ɩn nɛbʊ̃’yen ka n kaara a ba fuusɩ tɩ ba kʊ wʊ.’ 21Ka a sɩ Soro pãa ’yɛr kʊ ma, ‘Chen, ɩn tʊ̃ fʊn tɛɛr jaa be a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ pɔ.’ ”
22A nɩyɔɔ bala chɛlɛ naa lɛ a Pɔɔl na ’yɛrɛ wa tãn a jie wʊn ’yɛr a nɩyor pɔ chenfʊ ’yɛr, a ba pãa tãna ’yɛrɛ, “Yɩ ŋmaa wʊ ju, a ba sɛɛ ɩka wʊ lɛ chɛnɛ vʊrɔ ɛ.” 23Lɛ lɛ ba pɔɔrɔ a gɔ̃mɔ̃ tɩ lɔɔrɔ a ba fɔɔr ɔ̃ɔnɔ̃ a tãna lɔɔrɔ a saaju. 24Ka a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ vɛ̃ ka ba tara a Pɔɔl kpɛ̃n be a sojasɩ yir. Wʊ ’yɛr ɩka ba fɔb a Pɔɔl a wʊ wiil ba bãa lɛ so a nɩbɛ pɔɔrɔ a gɔ̃mɔ̃ ’yɔ̃ɔnɔ̃ wʊ a lɛ. 25A lɛ ban lũ a Pɔɔl ɩka ba fɔb, ka wʊ sʊʊr a sojasɩ nɩdier na ara a be, “A tara na sɔr ka yɩn fɔb a Worom nɩrɛ na yaa sʊʊr kaa a yelnyɩnɛ wʊn ɩ ɛ?”
26Lɛ a sojasɩ nɩdier na wa wõ a nɩtɔ̃ wʊ chen a ba jaa nɩkpɛ̃ɛ sɛ̃ tɩ ’yɛr, “Ŋmɩnɛ lɛ fʊn ɩ? A daba nyã ɩn Worom nɩrɛ.” 27Ka a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ chen a Pɔɔl sɛ̃ tɩ sʊʊr wʊ, “’Yɛr kʊ ma, Worom nɩrɛ lɛ fʊ ɩ ɔ?” Ka a Pɔɔl ’yɛr ɩka, “Ɔ̃ɔ.” 28A sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ pãa ’yɛr, “Maa ’lɔ, libiyɔɔ lɛ n yab tɩ jãnɛ a ka.” Tɩchɛ ka a Pɔɔl ’yɛr, “Maa ’lɔ, ka lɛ ba dɔɔ ma.” 29Ka a bala na ara gu a wʊ fɔbfʊ mɩ tɔɔ yaar ajienaa. Dãbãɛ mɩ kpɛ̃n a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ a lɛ wʊn wa bɔ̃ɔn ɩka a Pɔɔl ɩn Worom nɩrɛ tɩchɛ ka wʊ vɛ̃ a ba lũ wʊ.
30A wɛr na wa chaar, a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ bʊɔrɔ naa ɩka wʊ bɔ̃ɔ bãa ’yɔ̃ɔ lɛ a Juu nɩbɛ ba bara a Pɔɔl ɛ. Wʊ for wʊn bar tɩ bʊɔl a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a ’yɛr tɔɔrbɔ nɩbɛrɛ ka ba jaa lɔ̃ɔ taa. Tɩ wʊ pãa suu waan a Pɔɔl a wʊ wa ara a ba niem.
231Pɔɔl kãan a nɩbɛrɛ a lɛ a dẽdẽe tɩ ’yɛr, “N yɛɛr, n tʊ̃n a lɛ na sɛɛ kʊ Nãaŋmɩn wa ta a dɩna tɩ n nyãa ba dɔ̃ɔnɔ̃ ɛ.” 2A anyãna wʊn ’yɛr ka a Ananias na ɩ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr kʊ a bala na ara gbʊr a Pɔɔl ɩka ba ’ma wʊ a nɛɛ pɔ. 3Ka a Pɔɔl pãa ’yɛr kʊ wʊ, “Nãaŋmɩn na ’ma fʊ naa a fʊ̃ʊ na ɩ a tãpɩɛl dachin nyã. Fʊ jɛ̃n a be ɩka fʊ tɔɔr a n ’yɛr a lɛ a nɛɛ na bin tɩ na fʊ̃ʊ mãɛ lɛ sɔ̃ɔnɔ̃ a nɛɛ, na fʊ ’yɛr ɩka ba ’ma ma.” 4A bala na ara gbʊr a Pɔɔl ’yɛr kʊ, “Aa! Bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ lɛ fʊ tʊrɔ ɔ?” 5Ka a Pɔɔl ’yɛr, “Yɛɛr n ba bɔ̃ɔ ɩka a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ lɛ wʊ ɩ ɛ, bojũu a sɛb a Nãaŋmɩn gãn pɔ ɩka, ‘Taa ɩrɛ wa ’yɛrɛ ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔnɔ̃ a fʊ nɩbɛ nɩdier ɛ.’ ” (A Yifʊ Gãn 22:28)
6Pɔɔl na wa bɔ̃ɔn ɩka a Saduseemɩne jɛr naa Faraseemɩne pɔ ka wʊ tãn kpɛ̃ɔ jaa be a nɩbɛrɛ pɔ na wʊ ’yɛr, “N yɛɛr, Farasee lɛ n ɩ, ka a Farasee nɩrɛ dɔɔ ma. N ara naa kana a ban tɔɔr a n ’yɛr, bojũu n sɔɔ naa ɩka kũu pɔ irfʊ ben be.” 7A lɛ wʊn wa ’yɛr a nɩtɔ̃nɔ̃ ka a nɛchɩrɛ lo a Faraseemɩne nɩ a Saduseemɩne chara pɔ, ka a lɔ̃ɔfʊ ŋma jiir ayi. 8Saduseemɩne ’yɛr ɩka kũu pɔ irfʊ ba be be ɛ, malakasɩ nɩ a nɩsɩɩr mɩ ba be be ɛ, tɩchɛ ka a Faraseemɩne ’lɔ sɔɔn ɩka a jaa ben be. 9A gɔ̃mɔ̃ pɔɔfʊ tɩ gar naa ka a Mosesɩ nɛɛ wiwiilbe bamɩne na ɩ a Faraseemɩne ir ara tɩ chɩɩr kpɛ̃ɔ jaa ɩka, “Sɩn ’lɔ ba nyɛ a daba nyã chɛfʊ jie ɛ, tɩ ala wa ɩ sɩɛ kɔ̃ɔ bɩɩ malaka lɛ ’yɛr ’yɛr kʊ wʊ?” 10A nɛchɩrɛ wa tɩ gar naa, ka a dãbãɛ kpɛ a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ a wʊ man tãa ban wa tɔɔr a Pɔɔl ’mɛl, ala lɛ so ka wʊ vɛ̃ a sojasɩ suu tɩ faa a Pɔɔl don be a sojasɩ yir.
11A tãsɔɔ ’lɔ̃nɔ̃, a sɩ Soro wa ara na gbʊr a Pɔɔl tɩ ’yɛr, “Nyɔɔ nyãa, a lɛ fʊn man a n yelmãɛ a ka a Jerusalɛm mɩ tɩ man a lɛ nɛ a be a Worom tẽe pɔ.”
12Wɛr na wa chaar bibio, a Juu nɩbɛ bamɩne jɛ̃n guor taa na ba pɔ’yɔ̃ɔ a ba mãɛ ’yɛrɛ ɩka ba kʊ̃ di bon jaa ɛ, bɩɩ nyũ bon jaa ɛ, ka bala baa kʊ a Pɔɔl ɛ. 13Ba gar dɔɔr lɩjaayi na guor a guorfʊ nyãna. 14Ba chen a bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ nɩ a nɩbɛrɛ sɛ̃, na ba tɩ ’yɛr, “Sɩ bin nɛɛ ɩka sɩ kʊ̃ di bon jaa ɛ, ka sɩn baa kʊ a Pɔɔl baar ɛ. 15Pʊ̃pãanyã, yɩn nɩ a ’yɛr tɔɔrbɔ nɩbɛrɛ yɩ tʊ̃ ’yɛr a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ a wʊ waan a Pɔɔl a yɩ sʊʊr yele kɔ̃ɔ bɔ̃ɔ a par. Sɩn na var gu be a sɔr pɔ kʊ wʊ ka waa ta a be a yɩ sɛ̃ ɛ.”
16Tɩchɛ ka a Pɔɔl arbile wõ a guorfʊ nyã na wʊ chen be a sojasɩ yir na wʊ tɩ ’yɛr kʊ a Pɔɔl. 17Ka a Pɔɔl bʊɔl a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ ãsʊɔ na wʊ ’yɛr, “Tara a pɔlbile nyãna chiin a yɩ jaa nɩkpɛ̃ɛ sɛ̃ wʊ tara na ’yɛr na ’yɛr kʊ wʊ.” 18Lɛ lɛ wʊ tara a pɔlbile chiin a ba nɩkpɛ̃ɛ sɛ̃ na wʊ tɩ ’yɛr, “A Pɔɔl na be a pɔɔfʊ die pɔ lɛ tʊ̃ bʊɔl ma na wʊ ’yɛr ɩka n tara a pɔlbile nyãna waan a fʊ sɛ̃, ka wʊ tara na ’yɛr na ’yɛr kʊ fʊ.” 19Ka a sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ nyɔɔ a pɔlbile nũu tɔɔ yin chɛ̃chɛ̃ɛ tɩ sʊʊr wʊ, “Baa lɛ fʊ bʊɔrɔ ɩka fʊ ’yɛr kʊ ma?”
20A wʊ ’yɛr, “A Juu nɩbɛ guor taa na ban sʊɔr fʊ ka fʊn waan a Pɔɔl a ’yɛr tɔɔrbɔ sɛ̃ a bio ka a kaara fɩka ba bʊɔrɔ naa ɩka ba sʊʊr wʊ yele kɔ̃ɔ bɔ̃ɔ a par. 21Ta sɔɔ ɛ, bojũu ba gar nɩbɛ lɩjaayi na var gu wʊ, ba pɔn ’yɔ̃ɔ a ba mãɛ ɩka ba kʊ̃ di bon ɛ, bɩɩ nyũ bon jaa ɛ, ka bala ba kʊ wʊ ɛ. Bala ben chɔɔr baar a pʊ̃pãanyã tɩ chɛlɛ a fʊ nɛɛ.” 22Ka a nɩkpɛ̃ɛ bar a pɔlbile sɔr tɩ kpãa wʊ ’yɛr, “Taa ɩrɛ wa vɛ̃ ka nɩrɛ jaa bɔ̃ɔn ɩka fʊ wan a n sɛ̃ ɛ.”
23Tɩ pãa bʊɔl a wʊ nɩbɛrɛ ayi na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ chɔɔr sojasɩ kɔɔr ayi (200) na yɩ lɛ chɔɔr a sojasɩ lɩjaata nɩ pie (70) na bɔ̃ɔ wiisɩ dofʊ, nɩ sojasɩ kɔɔr ayi (200) mɩ na bɔ̃ɔ a pãɩ woor ala lɔbfʊ ka yɩ chen a Sisariya a tãsɔɔ nyãna. 24Yɩ bɔ a wii ãsʊɔ kʊ a Pɔɔl a wʊ do jãnɛ a yɩ chiin wʊ vɩla tɩ kʊ a paal nɩkpɛ̃ɛ Feliksɩ.”
25A gãn wʊn sɛb ’lɔ nɩ nyã, 26“Maa Kɩlaudiyus Lisiyasɩ lɛ sɛɛrɛ a gãn nyãna kʊrɔ a fʊ̃ʊ Feliksɩ a paal nɩkpɛ̃ɛ ’yɔ̃ɔ naa, n puor fʊ naa. 27A daba nyãna lɛ a Juu nɩbɛ nyɔɔ na ba ta ɩka ba kʊ, tɩchɛ ɩn wa bɔ̃ɔn ɩka Worom nɩrɛ lɛ wʊ ɩ, n chiin naa a n sojasɩ tɩ faan wʊ. 28N ta bʊɔrɔ na ɩka n bɔ̃ɔ a yele ’lɔ jũu ban ba bara wʊ ɛ, naa de wʊ chiin be a ’yɛr tɔɔrbɔ nɩbɛrɛ sɛ̃. 29Naa tɩ nyɛ ka ɩ a yele ɩ naa a ba nɛbinãa yele lɛ. Tɩchɛ saa lɛ nyɛ yele jaa wʊn maal na wʊ sɛɛn kũu bɩɩ die pɔ pɔɔfʊ ɛ. 30Lɛ ban wa man kʊ ma ban guoro a daba nyã yele, ala lɛ so ka n vɛ̃ ka ba tara wʊ a fɔɔ a lɛ nɛ waan a fʊ sɛ̃. N mɩ ’yɛr kʊ a bala na tuoro wʊ a yele ɩka ba wa a fʊ sɛ̃ wa ’yɛr a fʊ mɩ kaa.”
31A sojasɩ tun a lɛ a ba nɩkpɛ̃ɛ na ’yɛr na ba de a Pɔɔl a tãsɔɔ ’lɔ̃nɔ̃ jaa na ba tɩ tãn Antɩpatɩrsɩ tẽe pɔ. 32Wɛr na wa chaar, ba vɛ̃n ka a wiir dẽme tara a Pɔɔl chiine, tɩchɛ ka a gbɛɛ dẽme lɩɛb wa a sojasɩ yir. 33Lɛ ban tɩ ta a Sisariya tẽe pɔ ba den a gãn na ba kʊ a nɩkpɛ̃ɛ tɩ de a Pɔɔl mɩ ’yɔ̃ɔ a wʊ nũu pɔ. 34Ka a paal nɩkpɛ̃ɛ kar a gãn tɩ na wʊ sʊʊr a Pɔɔl a tẽbuor wʊn yi, wʊn wa bɔ̃ɔn ɩka a Sɩlɩsɩya lɛ wʊ yi. 35Ka a nɩkpɛ̃ɛ ’yɛr, “A bala na tuo fʊ a yele wa ta ala lɛ ɩn wõ a fʊ ’yɛr.” Wʊ vɛ̃n ka ba tara a Pɔɔl kpɛ̃n be a yir kpɛ̃ɛ ’lɔ pɔ a Nãa Hɛrɔd na dɔ̃ɔ mɛ tɩ guro wʊ.
241A ber anũu puor lɛ ka a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩkpɛ̃ɛ Ananias suun chen be a Sisariya nɩ a nɩbɛrɛ bamɩne, ka a Tɛtulusɩ na ɩ a ’yɛr tɔɔrɔ pʊɔ ba a ba ’mataa chen na tɩ ’yɛr a Pɔɔl ’yɛr a nɩkpɛ̃ɛ niem. 2Ban bʊɔl a Pɔɔl kpɛ̃n ka a Tɛtulusɩ na man a wʊ yele kʊ a Feliksɩ na wʊ ’yɛrɛ, “Sɩ din nʊ̃ɔ kor a fʊ jũu, ka a fʊ yɛ̃ lɩɛr yelvɩɛlsɩ kʊ a fʊ paal. 3Jie jaa nɩ sɔr jaa pɔ fʊ ɩn nɩkpɛ̃vɩla, a sɩ sɔɔ de fʊ nɩ nuur ayi nɩ pʊpɛl. 4Tɩchɛ n ba bʊɔrɔ ɩka n dam fʊ yɔɔ ɛ, yelbʊ̃’yen tɛɛ lɛ n bʊɔrɔ ɩka n sʊɔr jaa bãlãa ka fʊ di kãnyir kʊ sɩ. 5Sɩ nyɛn a daba nyãna ka wʊ ɩ gɔ̃bʊɔrɔ, a Juu nɩbɛ ba jaa lɛ wʊ ma tɔ a ba jur gbõtaa a wɛr wʊ jaa, na wʊ ɩ a nɩbɛ bala na turo a Najaretɩ nɩrɛ ’lɔ̃nɔ̃ nɩdiere. 6Na wʊ bʊɔrɔ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir sɔ̃ɔ barfʊ, ala lɛ so ka sɩ nyɔɔ wʊ. 24:6 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ ayopõi ɛ ɩka, 7 Tɩchɛ ka a Worom sojasɩ ba jaa nɩkpɛ̃ɛ Lisiyasɩ wa, na wʊ wa faa wʊ nɩ kpɛ̃ɔ yin a sɩ nuur pɔ. 8Fʊ̃ʊ mãɛ fʊ sʊʊr wʊ kaa fʊn nyɛn bɔ̃ɔ ɩka a ala sɩn ’yɛrɛ dɔɔlɔ wʊ ɩn yelmãɛ.” 9Ka a Juu nɩbɛ ba jaa na be be ’yɛr ɩka a lɛ a Tɛtulusɩ na ’yɛr ɩn yelmãɛ.
10A paal nɩkpɛ̃ɛ kʊn a Pɔɔl sɔr a wʊ ’yɛr, ka a Pɔɔl ’yɛr, “N bɔ̃ɔn naa an ɩ yuom yɔɔ lɛ fʊ kaa a paal nyãna, a nʊ̃mɔ̃ ma naa ka n na ’yɛr a n ’yɛr. 11Fʊ̃ʊ sʊʊr ban ’yɛr ɩka a ba gar ber pie nɩ ayi ɩn chen be a Jerusalɛm ɩka n tɩ puor Nãaŋmɩn ɛ. 12Ba ãsʊɔ jaa ba nyɛ ma ka n chɩrɛ nɩ nɩrɛ jaa be a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ɛ, bɩɩ dɔ̃ɔnɔ̃ nɩyɔɔ be a ba lɔ̃ɔfʊ jiir ɛ, bɩɩ a tẽe pɔ jie jaa ɛ. 13A anyãna ban ’yɛrɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ ma ãsʊɔ jaa kʊ̃ tʊ̃ɔ wiil ma a yelmãɛ ɛ. 14Tɩchɛ n sɔɔ naa ɩka n puoro naa a Nãaŋmɩn ’lɔ a sɩ sãakpãmɩne na dɔ̃ɔ puoro naa lɛ turo a Sɔr ’lɔ ban bʊɔlɔ a sɔr yuo. N sɔɔn de a ala a jaa, na a sɔɔ lɛ a nɛɛ na sɔɔ nɩ a ala a jaa a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na dɔ̃ɔ sɛb. 15N mɩ tara naa a tɩɛrtɔ bʊ̃’yen ’lɔ̃nɔ̃ a Nãaŋmɩn ’yɔ̃ɔ nɩtãa a ba kaar ɩka nɩsʊ̃n nɩ a putudẽme na ir ɩ vʊɛ. 16Ala lɛ so ka n mʊɔrɔ sɔ̃ɔ jaa ɩka a n pʊtɩɛr wʊ chaar Nãaŋmɩn nɩ a nɩrɛ niem.
17“N yin kor, tɩ naa lɛ lɩɛb wa a Jerusalɛm nɩ libie ɩka n wa kʊ a nɔ̃n dẽme tɩ naa mɩ lo bɔɔr kʊ a Nãaŋmɩn. 18N dɔ̃ɔ pɔl a n mãɛ baar a lɛ ban nyɛ ma a Nãaŋmɩn puorfʊ yir bɛchaar pɔ. Nɩyɔɔ ba dɔ̃ɔ pʊɔ ma ɛ, n mɩ ba dɔ̃ɔnɔ̃ damfʊ jaa ɛ. 19Tɩchɛ a Juu nɩbɛ bamɩne na yi a Asɩya paal pɔ wa, bala mɩ lɛ a ta sɛɛ ɩka ba be ka na ba ’yɛr a n ’yɛr. 20Bɩɩ a banyãna na be ka a ba wiil a yelnyɩnɛ ban nyɛ ɩn maal, a lɛ ɩn ara a ’yɛr tɔɔrbɔ niem. 21Ala ba ɩ a ’yɛr bir bʊ̃’yen nyãna tɛɛ ɩn ’yɛr kpɛ̃ɔ jaa a lɛ ɩn ara a ba niem naa ’yɛr, ‘A kũn na ir ɩ vʊɛ, naa be ara a yɩ niem a yɩn tɔɔr a n ’yɛr a dɩna.’ ”
22A Feliksɩ na wa pãa bɔ̃ɔn a Sɔr yele wʊ wɛl a nɩbɛ bar tɩ ’yɛr, “A Lisiyasɩ na ɩ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ wa wa ala lɛ ɩn ’yɛr a fʊ ’yɛr.” 23Wʊ den a Pɔɔl kʊ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ tɩ ’yɛr ɩka a wʊ ma kʊ wʊ sɔr tɩ sɔɔ ka a Pɔɔl barmɩne ma sʊ̃nɔ̃ wʊ nɩ a wʊ bʊ̃bʊɔrsɩ.
24A maal ber aŋmɩnɛ jaa tɩchɛ ka a Feliksɩ tara a wʊ pɔɔ Durusila na ɩ a Juu nɩrɛ waan. Wʊ tʊ̃n ka ba waan a Pɔɔl a wʊ chɛlɛ a lɛ wʊn mana a lɛ fʊn na sɔɔ de a Yesu Kɩrɩsɩto. 25Pɔɔl ’yɛr naa a lɛ nɛ wa pʊr yeltorsɩ yuor nɩ mãɛ nyɔɔfʊ nɩ lɛ a ’yɛr tɔɔrfʊ na waara. Ka a dãbãɛ kpɛ a Feliksɩ a wʊ ’yɛr, “Pʊ̃pãanyã a sɛɛn lɛ, chiine maa wa tara jaa ɩn tʊ̃n bʊɔl fʊ.” 26Wʊ tɩɛr man taa Pɔɔl na kʊ wʊn libie, na wʊ ma bʊɔlɔ a Pɔɔl jaa tɔ̃tɔ̃ ma ’yɛrɛ nɩ wʊ. 27Yuom ayi na wa po Pɔsɩyusɩ Festus den a Feliksɩ jie, tɩchɛ a Feliksɩ na bʊɔrɔ ɩka wʊ pɛl a Juu nɩbɛ pʊɔ jũu, wʊ bar a Pɔɔl a be a pɔɔfʊ die pɔ.
251Festus na de a wʊ tʊ̃mɔ̃ maal ber ata wʊ yin be a Sisariya chen a Jerusalɛm. 2Be lɛ a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a ba nɩdierbe man a ’yɛr ala ban tara nɩ, a Pɔɔl kʊ wʊ. 3Ba sʊɔr a Festus nɩbijɩɛ jaa ɩka a lɛ ban sʊɔrɔ wʊ a wʊ sɔɔ na wʊ vɛ̃ a ba tara a Pɔɔl waan be a Jerusalɛm an ɩ ba chɔɔr ũu gu na kʊ a Pɔɔl a be a sɔr pɔ. 4Ka a Festus ’yɛr, “A Pɔɔl ben a be a Sisariya a maa mãɛ a kʊ̃ kor ɛ, tɩchɛ ka n chen a be. 5Yɩ vɛ̃ ka a yɩ nɩbɛrɛ bamɩne pʊɔ ma a sɩ ’mataa chen, ala ɩ wʊ maal yeldɛɛr a yɩ ’yɛr n kaa.”
6Wʊn wa maal a be ber aniin bɩɩ pie wʊ chen a Sisariya, wʊn tɩ gã ir wʊ jãnɛ naa a ’yɛr tɔɔrfʊ jie tɩ na wʊ ’yɛr ɩka ba waan a Pɔɔl. 7Ban wa waan a Pɔɔl a Juu nɩbɛ bala na yi a Jerusalɛm wa ara na jilʊ̃ wʊ ŋmara jir kara dɔɔlɔ wʊ tɩchɛ ba maa tʊ̃ɔ wiil a par ɛ. 8A Pɔɔl pãa ’yɛr, “Maa ba maal dɛɛr jaa ɛ, naa sɔ̃ɔ a Juu nɩbɛ nɛbinãa nɩ a Nãaŋmɩn puorfʊ yir ɛ, bɩɩ ’yɛr ’yɛrdɛɛr ’yɔ̃ɔ a Nãkpɛ̃ɛ Siisa ɛ.”
9Festus bʊɔrɔ naa ɩka wʊ pɛl a Juu nɩbɛ pʊɔ na wʊ sʊʊr a Pɔɔl, “Fʊ bʊɔrɔ naa ɩka fʊ do a Jerusalɛm ka a ’yɛr anyãna ban ’yɛr dɔɔl fʊ ka n tɩ tɔɔr a be bɩɩ?” 10A Pɔɔl ’yɛr, “Pʊ̃pãanyã, n ben ara a Nãkpɛ̃ɛ Siisa ’yɛr tɔɔrfʊ jie a be an sɛɛ ɩka ba tɔɔr a n ’yɛr. N mɩ ba maal yeldɛɛr jaa a Juu nɩbɛ sɛ̃ ɛ, a lɛ a fʊ̃ʊ mãɛ na bɔ̃ɔn. 11Maa ta maal dɛɛr naa sɛɛn kũu n kʊ̃ naa tɔr ɩka n kpi ɛ. Tɩchɛ a ’yɛr anyãna a Juu nɩbɛ na ’yɛr dɔɔl ma na ba ɩ yelmãɛ ɛ, nɩrɛ jaa ba tara sɔr na fɩr ma kʊ ba ɛ. Siisa sɛ̃ lɛ ɩn chen ka wʊ tɩ tɔɔr a n ’yɛr.” 12Lɛ a Festus nɩ a wʊ nɩbɛrɛ na wa man taa baar wʊ ’yɛr kʊ a Pɔɔl, “Fʊ̃ʊ lɛ sʊɔr ɩka a Siisa sɛ̃ lɛ fʊn chen, be lɛ fʊn chen.”
13A kor bãlãa ka a Nãa Agripa nɩ a wʊ yɛpɔɔ Bernisɩ wa be a Sisariya ɩka ba wa puor a Nɩkpɛ̃ɛ Festus. 14An ɩ ban jɛ̃n a be kor jũu, Festus mana naa a Pɔɔl yele kʊrɔ a Nãa Agripa ’yɛrɛ, “Daba kɔ̃ɔ lɛ be a pɔɔfʊ die pɔ a Feliksɩ na pɔɔ. 15A lɛ ɩn chen a Jerusalɛm, a Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ nɩ a ba nɩdierbe den yelyɔɔ dɔɔl wʊ na ba sʊɔr ma ɩka n tɔɔr a wʊ ’yɛr ge wʊ.
16“Ka n ’yɛr kʊ ba a Worom nɩbɛ maa tɔɔr nɩrɛ ’yɛr ala ɩ a nɩnyɩnɛ ban ’yɛr a ’yɛr dɔɔl ba wa ara a bala na tara nɩ wʊ a ’yɛr niem na wʊ ’yɛr a wʊ nɛɛ ’yɛr ɛ. 17Ala lɛ so ka ba pɔɔ ma a sɩ ’mataa wa a ka, n ba wa jɛ̃n a ’yɛr ɛ, a wɛr na wa chaar n jɛ̃ naa na tɔɔr a ’yɛr naa vɛ̃ ka ba waan a daba. 18A bala na tara nɩ wʊ a ’yɛr na wa ir ara na ’yɛr, baa ’yɛr ’yɛr jaa na ɩ dɛɛr nɩtãa lɛ ɩn tɩɛr ban taa ’yɛr ɛ. 19Tɩchɛ a ba ’yɛr tɩ ɩ naa a ba puorfʊ yele lɛ nɩ daba kɔ̃ɔ na di Yesu na kpi ka a Pɔɔl ’yɛr ɩka wʊ ir naa na wʊ ɩ vʊr. 20Ka a yele nyã sɔb ma nɩbir, n ba bɔ̃ɔ ŋmɩnɛ ɩn na ɩ vɩɛr a yele nyã ɛ, ala lɛ so ka n sʊʊr wʊ ala ɩ wʊn bʊɔrɔ naa ɩka wʊ chen a Jerusalɛm ka ba tɩ tɔɔr a ’yɛr anyãna a be. 21Pɔɔl ’lɔ bʊɔrɔ naa ɩka a Nãkpɛ̃ɛ Siisa wʊ tɔɔr a wʊ ’yɛr, n vɛ̃n a ba tara wʊ tɩ tãn a lɛ ɩn na bar sɔr ka ba tara wʊ chiin a Siisa sɛ̃.”
22Ka a Nãa Agripa pãa ’yɛr kʊ a Festus, “Maa mãɛ naa bʊɔrɔ naa ɩka n wõ a daba mɩ kɔkɔr.” Ka a Festus ’yɛr, “Bio fʊn wõn a wʊ kɔkɔr.”
23A wɛr na wa chaar, a Nãa Agripa nɩ a Bernisɩ wa naa ka a nɩbɛ de ’yɔ̃ɔfʊ kʊ ba ka ba tɩ kpɛ̃n be a dikpɛ̃ɛ ’lɔ pɔ ban ma lɔ̃ɔnɔ̃ nɩ a sojasɩ nɩbɛrɛ nɩ a tẽe nɩbɛrɛ. Ka a Festus vɛ̃ a sojasɩ tara a Pɔɔl waan. 24Ka a Festus ’yɛr, “Nãa Agripa nɩ a yɩn bala jaa na be ka a sɩ sɛ̃, yɩ nyɛ a daba nyãna, a Juu nɩbɛ ba jaa ’yɛr a wʊ ’yɛr kʊ ma be a Jerusalɛm nɩ a ka a Sisariya tãna ’yɛrɛ ɩka a ba sɛɛ ka wʊ lɛ chɛnɛ go ɛ. 25N mɩ ba nyɛ yele jaa wʊn ɩ ka a tara sɔr ka sɩn kʊ wʊ ɛ, tɩchɛ bojũu wʊ sʊɔr sɔr ɩka wʊ chen a Nãkpɛ̃ɛ Siisa sɛ̃, n mɩ na bar wʊn sɔr ka wʊ chen a Worom. 26Tɩchɛ n ba tara a wʊ yele ala na sɛɛ ka n na sɛb kʊ a Nãkpɛ̃ɛ ɛ. A lɛ jũu n waan wʊ naa a yɩ jaa niem nɩ a fʊ̃ʊ Nãa Agripa niem a fʊ mɩ jʊʊr a wʊ yele kaa, ka n bɔ̃ɔ a lɛ ɩn na sɛb. 27Bojũu, a ba sɛɛn ma ɛ, ka n na vɛ̃ ka ba tara nɩrɛ ban pɔɔ chiine naa ba wiil a yelnyɩnɛ wʊn maal ɛ.”
261Kaa Agripa pãa ’yɛr kʊ a Pɔɔl, “Fʊ tara na sɔr na ’yɛr a fʊ nɛɛ ’yɛr.” Pɔɔl tur naa a nũu tɩ piel mana a wʊ mãɛ yele, 2“Nãa Agripa, a ɩ man bɔɔsʊ̃n ɩn ara a fʊ niem a dɩna naa na man a n yele ala a jaa a Juu nɩbɛ na ’yɛr dɔɔl ma. 3Yelmãɛ jaa lɛ, a fʊ̃ʊ mãɛ jaa bɔ̃ɔn naa a Juu nɩbɛ yelbinsɩ a jaa nɩ a ba nɛchɩrɛ, a lɛ jũu n sʊɔr fʊ naa ka fʊ di kãnyir chɛlɛ ma.
4“A Juu nɩbɛ ba jaa bɔ̃ɔn a lɛ ɩn be a bibile daar jaa, a maa paal pɔ nɩ a ka a Jerusalɛm mɩ. 5Ba bɔ̃ɔ man kor na ban tʊ̃ɔ di a lɛ dãasɩɛ ala ɩ ba bʊɔrɔ naa. Ba bɔ̃ɔn ma naa ɩn turo yele jaa nɛ nɛ nɛ a sɩ puorfʊ pɔ, naa ɩ a Farasee nɩrɛ. 6A pʊ̃pãanyã a lɛ a Nãaŋmɩn na dɔ̃ɔ tɩr a nɛɛ kʊ a sɩ sãakpãmɩne ka n tara a tɩɛr jũu lɛ so ka n ’yɛr be tɔɔrɔ a dɩna. 7A nɛ tɩra anyãna jũu lɛ a sɩn bʊrɔ pie nɩ ayi ɩ a sɩ tɩɛrtɔ fʊ jie, ka a na wa ɩ a sɩ mʊ̃ɔ nɩbir puoro a Nãaŋmɩn mɔ̃tɔ̃ɔ nɩ tãsɔɔ. A fʊ̃ʊ nãa a tɩɛrtɔ nyãna jũu, a Juu nɩbɛ ’yɔ̃ɔnɔ̃ ma a ’yɛr. 8Bo lɛ so ka yɩ tɩɛr ɩka Nãaŋmɩn kʊ̃ tʊ̃ɔ sãɩ kũu ɛ?
9“A maa mɩ dɔ̃ɔ ŋme nyãa naa ɩka ɩn ɩ naa lɛ jaa ɩn na tʊ̃ɔ naa sɔ̃ɔ a Yesu na yi a Najaretɩ yuor. 10Nɩtɔ̃ lɛ n ɩ be a Jerusalɛm. A Juu nɩbɛ bɔɔrlo nɩbɛrɛ kʊ man sɔr ka n nyɔɔr a Nãaŋmɩn puorbo yɔɔ naa pɔɔ, bala wa kʊrɔ ba n ma sɔɔ naa. 11Sɔ̃ɔ yɔɔ jaa, n ma chen a be a ba lɔ̃ɔfʊ jiir naa tɩ ge ge ba, naa ma fɩrɛ ba ’yɛr ’yɛr dɛbɛ tɩchɛ a maa tʊ̃ɔ ɩ a lɛ ɛ. A lɛ a ba yele na dire ma a suur n ma chen a wɛr yuo pɔ tɩ ge ba a be.
12“Ala jũu lɛ a bɔɔrlo nɩbɛrɛ dɔ̃ɔ kʊ ma a sɔr ka n chiine a Damaskus. 13Mɔ̃tɔ̃tuo sɔ̃ɔ lɛ fʊ̃ʊ nãa, a lɛ ɩn be a sɔr pɔ, n nyɛn chãa na yi saaju chaar mɔ̃tɔ̃ɔ na wʊ jilʊ̃ ma nɩ a bala ɩn lɔ̃ɔ chiine. 14Sɩ jaa lon tẽe tɩchɛ ka n wõ nɩrɛ na sʊrɔ ma nɩ a Heburu kɔkɔr, ‘Sɔɔl, Sɔɔl bo lɛ fʊ gere ma a lɛ? Fʊ wõn tuo fʊn tɛb a dakʊra.’ 15Be lɛ n pãa sʊʊr, ‘Fʊ̃ʊ nɩ ana, Soro?’ A wʊ ’yɛr, ‘Maa lɛ a Yesu ’lɔ fʊn gere. 16Pʊ̃pãanyã ir ara, n yi fʊ naa, naa ir fʊ a fʊn ɩ a n tʊ̃tʊ̃nɔ̃ na fʊ mʊɔlɔ a ala fʊn nyɛ a dɩna nɩ a ala ɩn na wiil fʊ. 17Ɩn faa fʊ naa a fʊ̃ʊ mãɛ nɩbɛ nuur pɔ, nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ nuur pɔ. Maa lɛ tʊ̃nɔ̃ fʊ, 18tɩ yuo a ba nɩbie na fʊ tɔɔ ba yin a libe pɔ, waan a chãa pɔ, na fʊ yin a Satan kpɛ̃ɔ pɔ, waan a Nãaŋmɩn sɛ̃, a wʊ vɛ̃ a ba yelbier kʊ ba ka ba mɩ nyɛ jie nɩ a bala na sɔɔ de ma, ka n faa ba.’
19“A lɛ jũu, Nãa Agripa, n ba tɔr a nyɛfʊ nyã na yi a saaju ɛ. 20N den nie man kʊ a Damaskus dẽme, nɩ a Jerusalɛm dẽme, nɩ a Judiya wɛr wʊ jaa, nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ mɩ. N mʊɔl kʊ ba ɩka ba lɩɛb a ba tɩɛr, na ba lɩɛb wa Nãaŋmɩn sɛ̃, na ba vɛ̃ ka ba tʊ̃mɔ̃ wiil ɩka ba lɩɛb a ba tɩɛr. 21Ala lɛ so a Juu nɩbɛ nyɔɔ ma a ba puorfʊ yir bɛchaar pɔ bʊɔrɔ ɩka ba kʊ ma. 22Tɩchɛ Nãaŋmɩn lɛ sʊ̃ʊ ma wa tãn a dɩna, ka n be ara na man kʊ nɩrɛ jaa. N ba ’yɛr ’yɛr jaa tɩ põn a lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ nɩ a Mosesɩ na ’yɛr ɩka an ɩ naa ɛ, 23ɩka a Nɩ-iraa na din dɔɔyɛ na wʊ mɩ ɩ nɩrɛ na de nie ir a kũu pɔ, na wʊ man a chãa ’yɛr kʊ a wʊ nɩbɛ nɩ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ.”
24Kana lɛ a Pɔɔl ta ka a Festus kpɛ tãn wʊ tɩ ’yɛr, “Pɔɔl a tɩɛr bɔr fʊ naa, a jãn yɔɔ vɛ̃n ka fʊ gele.”
25Ka a Pɔɔl ’yɛr, “Nɩkpɛ̃ɛ Festus n ba gele ɛ, ala ɩn ’yɛrɛ ɩn yelmãɛ nɩ yɛ̃ ’yɛr. 26A nãa bɔ̃ɔn a yele anyãna ala lɛ so ka n lɔb yãan bar tɩ ’yɛrɛ nɩ wʊ. N sɔɔ naa ɩka a yele anyãna ba sɔɔl wʊ ɛ, bojũu a yele nyã ba ɩ libe pɔ ɛ. 27Nãa Agripa, fʊ sɔɔn a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ bɩɩ? N bɔ̃ɔn naa ɩka fʊ sɔɔ naa.” 28Ka a Nãa Agripa pãa sʊʊr a Pɔɔl, “Fʊ tɩɛr man tãa a dɩna tɛɛ lɛ fʊn lɩɛb ma ka n ɩ a Kɩrɩsɩto turo bɩɩ?” 29A Pɔɔl ’yɛr, “Ka dɩna tɛɛ lɛ bɩɩ daar kɔ̃ɔ lɛ yo, n sʊɔrɔ naa Nãaŋmɩn ɩka a ta ɩ a fʊ̃ʊ tɛɛ ɛ, tɩ nɩrɛ jaa na chɛlɛ a ’yɛr nyãna a dɩna ka yɩ kaara a n kaar tɩ na ba taa ’yɔ̃ɔnɔ̃ yɩ a bɔ̃jɔrsɩ anyãna ɛ.”
30Ka a nãa vaa ir nɩ a wʊ nɩbɛrɛ nɩ a Bernisɩ lɔ̃ɔn a bala wʊn ’mataa jãnɛ nɩ. 31Ba yin a die pɔ, pãa ’yɛrɛ ’yɛr kʊrɔ taa na ba ’yɛrɛ, “A daba nyãna ba maal yele jaa na sɛɛn kũu bɩɩ pɔɔfʊ ɛ.” 32Ka a Agripa ’yɛr kʊ a Festus, “Fʊn taa tʊ̃ɔ bar a daba nyãna ala ɩ waa ta sʊɔr sɔr ɩka wʊn chen a Nãkpɛ̃ɛ Siisa sɛ̃ ɛ.”
271An wa ta ɩka sɩn chen a Itali, ba den a Pɔɔl nɩ a bamɩne ban pɔɔ kʊ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ ban bʊɔlɔ Julius, wʊ ɩ naa a nãkpɛ̃ɛ soja kpɛ̃ɛ ãsʊɔ. 2Sɩ kpɛ̃n a gboro kpɛ̃ɛ na yi a Adɩramatiyum ka wʊ ir an ɩ Asɩya kõkoor lɛ wʊn lana. Aristakus na ɩ a Masedonɩya paal nɩrɛ na wʊ yi a Tɛsalonika pʊɔ sɩ naa. 3A wɛr na wa chaar, sɩ tãn a Sidon tẽe pɔ, ka a Julius maal a Pɔɔl vɩla na wʊ bar wʊ sɔr ka wʊ chen a wʊ barmɩne sɛ̃ ka ba tɩ sʊ̃nɔ̃ wʊ. 4Be lɛ sɩ lɛ yin a gboro lana a Sipurusɩ bojũu a sɛsɛbɛ furo na tuoro sɩ. 5A lɛ sɩn wa gɔ̃ɔ a man sãlsɔɔ Sɩlɩsɩya nɩ a Pamfiliya kõkoor lɛ sɩ wa ara nɩ a Mira na be a Lisiya wɛr pɔ. 6Be lɛ a soja nɩkpɛ̃ɛ nyɛ a Aleksandiriya gboro kpɛ̃ɛ na chiine a Itali ka wʊ wɛl sɩ ’yɔ̃ɔ. 7A ber waa naa sɩn maal a sɔr pɔ, jaa vɛ̃ nɛ nɛ nɛ lɛ sɩ chiine ka a wõ sɩ tɩ sɩ tɩ ta a Sɩnidusɩ tẽe pɔ. Lɛ a sɛsɛbɛ na ba sɔɔrɔ a sɩ chiine a dẽdẽe ɛ, a gboro tun sɩ naa a Kɩrete a Salmone tẽe puor. 8A man kõkoor lɛ sɩ lana ka a wõ sɩ tɩ tãn a jie ban bʊɔlɔ a Gboro Juvɩla Ara A Jie na gbʊr a Lasea tẽe.
9Sɩ sɔ̃ɔn sɔ̃ɔ yɔɔ a sɔr pɔ a sɛsɛbɛ na furo jũu, ka a gboro chenfʊ mɩ kʊrɔ dãbãɛ bojũu Kɔ̃ Galfʊ sɔ̃ɔ ’lɔ mɩ po naa, ka a Pɔɔl kpãana ba ’yɛrɛ, 10“Nɩbɛ, n kãan nyɛ ka a dãbãɛ be a sɩ chenfʊ pɔ, yelyɔɔ na sɔ̃ɔ naa, a gboro tuor nɩ a sɩn mãɛ mɩ.” 11Tɩchɛ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ ba chɛlɛ a lɛ a Pɔɔl na ’yɛrɛ ɛ, tɩ sɔɔ a lɛ a gboro mɔ̃nɔ̃ nɩ lɛ a gboro sʊɔ na ’yɛr. 12A gboro ara a jie ba sɛɛn ban na ara a be a ɔɔr sɔ̃ɔ ɛ, a ba yɔɔ jaa ’yɛr naa ɩka ba po chiine, tɩɛrɛ ɩka ban tãn a Fonɩksɩ na ba ara a be. A Kɩrete gboro ara a jie lɛ na tor a mɔ̃tɔ̃ɔ purfʊ jie guba nɩ a nũsʊ̃ɔ jie.
13Lɛ a sɛsɛbaalʊ̃ʊ na wa furo yire a guba jie, ba tɩɛr ɩka ba nyɛn a lɛ ban bʊɔrɔ, ba for a kur nɛbie bara tɩ lana nɩ a gboro a Kɩrete gogoro. 14An wa kor bãlãa, ka a sɛsɛbɛ kpɛ̃ɔ ’lɔ ban bʊɔlɔ a mɔ̃tɔ̃ɔ purfʊ jie guba sɛsɛbɛ fun yi a be wa. 15A sɛsɛbɛ tʊ̃ɔn a gboro a waa lɛ tʊ̃ɔnɔ̃ chiine a niem ɛ, ka a sɛsɛbɛ pãa tara sɩ chiine. 16A lɛ sɩn wa pã a dõdolbile ãsʊɔ ban bʊɔlɔ Kawuda, a ɩn tuo kʊ sɩ ka sɩn ’mɔɔ a gborbile. 17Lɛ a nɩbɛ na wa ’mɔɔ a gborbile ka wʊ do, ba den miir lũ gbɛb a gborkpɛ̃ɛ. Sɩ joro na dãbãɛ ɩka sɩ taa ɩrɛ wa tɩ mʊr a Sirtisɩ bire pɔ ɛ, ka ba bar a kur nɛbie ka a gboro pãa tɔɔrɔ. 18A sɛsɛkpɛ̃ɛ nyã mɔ̃n sɩn jaa ka wɛr wa chaar ka ba piel wɛlɛ a tuor lɔɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a kʊ̃ɔ pɔ. 19A ber ata daar a gboro dẽme mãɛ foro naa a gboro bomo nɩ a ba mãɛ nuur lɔɔrɔ ’yɔ̃ɔnɔ̃ a kʊ̃ɔ pɔ. 20Lɛ a mɔ̃tɔ̃ɔ nɩ a ŋmarbie na ba lɛ wa nyɩr ɛ, a ber waa naa tɩchɛ ka a sɛkpɛ̃ɛ chɛnɛ ire ka a sɩ chãɛfʊ tɩɛrtɔ jie baar.
21A ber wa po naa tɩ baa di bon jaa ɛ, ka a Pɔɔl ir ara a ba sãlsɔɔ tɩ ’yɛr kʊ ba, “Nɩbɛ, yɩn ta sɔɔ tu a n nɛɛ ka sɩ ta chɛnɛ be a be Kɩrete a wõm nyãna kʊ̃ naa pɔɔ sɩ ɛ, ka a bonsɩ be wɛ ɛ. 22Tɩchɛ n sʊɔrɔ yɩ naa, yɩ nyɔɔ nyãa bojũu ãsʊɔ jaa kʊ̃ bɔr ɛ, a gboro tɛɛ lɛ na wɛ. 23Jãa tãsɔɔ a Nãaŋmɩn nyã na so ka n tʊ̃nɔ̃ a wʊ tʊ̃mɔ̃ tʊ̃n a wʊ malaka ka wʊ wa ara a n lõboor, 24na wʊ ’yɛr kʊ ma, ‘Pɔɔl taa joro dãbãɛ ɛ, fʊn nyɛn a Nãkpɛ̃ɛ Siisa nɩ nɩbir ka wʊ tɔɔr a fʊ ’yɛr. Ka a bala jaa fʊn lɔ̃ɔ chiin Nãaŋmɩn den a ba nyɛvʊr ’yɔ̃ɔ a fʊ nũu pɔ.’ 25A lɛ jũu yɩ nyɔɔ nyãa nɩbɛ, n sɔɔn de Nãaŋmɩn ɩka wʊn ɩ naa a lɛ wʊn ’yɛr kʊ ma. 26Tɩchɛ sɩn don dõdol kɔ̃ɔ ju ara.”
27A ber pie nɩ anaar daar, a sɛsɛbɛ chɛnɛ na mʊɔrɔ nɩ sɩ be a Adiriya man yal pɔ, a tãsɔɔ bãɩn ka a bala na kaara a gboro tɩɛr man tãa ba gbʊrɔ na gogoro. 28Ba den a bon ’lɔ ban ma mana nɩ a kʊ̃ɔ, man ka a man yulʊ̃fʊ ɩ gbɛɛ kɔbaa dɔɔl lɩjɛr (120). Ban wa chen bãlãa ba lɛ man kaa ka a yulʊ̃fʊ lɛ ɩ gbɛɛ lɩjaanaar nɩ pie (90). 29Ba joro na dãbãɛ ɩka a gboro wʊ taa tɔ̃n sɩ kʊsɩr ɛ, a ba wɛl a nɛbie ala anaar na ma nyɔɔ a gboro lɔb ’yɔ̃ɔ a man pɔ tɩ pãa sʊɔrɔ ɩka wɛr wʊ chaar fɔɔ. 30Ka a gboro dẽme bʊɔrɔ sɔr ban na yi a gboro pɔ jo na ba for a gborbile bar ka wʊ suu a man pɔ tɩ maala fɩka a nɛbinyɔɔrsɩ ala lɛ ba foro bara a niem. 31A Pɔɔl pãa ’yɛr kʊ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ nɩ a sojasɩ, “Yɩn baa vɛ̃ ka a gboro dẽme banyãna be a gboro pɔ ɛ, sɩ wɛ naa a lɛ nɛ.” 32Ka a sojasɩ ŋmaa a miir ’lɔ na nyɔɔ a gborbile taa lɛ ka wʊ lo.
33Lɛ a wɛr na ɩrɛ a wa lalala, Pɔɔl sʊɔr ba jaa na wʊ ’yɛr kʊ ba, “Yɩ di a bʊ̃diir bojũu ber pie nɩ anaar nɩ nyã yɩn jɛ̃n baal na yaa di bon jaa ɛ. 34Pʊ̃pãanyã, n sʊɔrɔ yɩ naa ɩka yɩ di a bʊ̃diir na yɩ tara kpɛ̃ɔ, a yɩ ãsʊɔ jaa jukɔɔlbir kʊ̃ vʊ̃ɔ a wʊ ju pɔ ɛ.” 35A anyãna lɛ wʊ ’yɛr baar tɩ na wʊ de a paanʊ̃ɔ amɩne puor Nãaŋmɩn yãan a ba jaa niem, tɩ pãa ŋmaa na wʊ ɔɔrɔ. 36Ka a ’yɔ̃ɔ ba jaa ãkpɛ̃ɛ ka a ba mãɛ di a bʊ̃diir amɩne. 37A sɩn bala na be a gboro pɔ ɩ naa nɩbɛ kɔɔr ayi dɔɔl lɩjaata nɩ pie nɩ ayʊɔb (276). 38Lɛ ban wa di tɩɩ baar, ba wɛl a bʊ̃diir ala na chɛ lɔb ’yɔ̃ɔ a man pɔ tɩchɛ ka a gboro ɩ dẽfere.
39Lɛ a wɛr na wa chaar, baa bɔ̃ɔ a jie ban be ɛ, tɩchɛ na ba nyɛ a jie na gɔr ka a bire be be a ba bʊɔrɔ ɩka ala ɩ ba tʊ̃ɔ naa a ba tɩ ara. 40Ba ŋman a mibe ala na nyɔɔr a nɛbinyɔɔrsɩ ala bar, na ba mɩ lɛ for a vuulsɩ ala na ma dɛnɛ a gboro tɩ pãa yɛr a fɔbaa bar a gboro niem ka a sɛsɛbɛ pãa tɔɔrɔ ba chiine a bire pɔ. 41Tɩchɛ ka a gboro tɩ tɔ a bire na duo a jie ãsʊɔ, ka a gboro niem mʊr wʊ jaa na wʊ kʊ̃ tʊ̃ɔ chen ɛ. Ka a kɔ̃sɛbɛ ŋmiere a gboro pãa wɛlɛ. 42Ka a sojasɩ ɩ nɛbʊ̃’yen bʊɔrɔ ɩka ba kʊ a bala ban pɔɔ ka a ãsʊɔ jaa taa dũu yi jo ɛ. 43Tɩchɛ a sojasɩ nɩkpɛ̃ɛ na bʊɔrɔ ɩka wʊ faa a Pɔɔl jũu, waa sɔɔ ɩka ba ɩ a lɛ ɛ. Wʊ ’yɔ̃ɔ naa a bala na bɔ̃ɔ a dũufʊ ka ba ɔɔ lo a kʊ̃ɔ pɔ de nie dũu do a gogoro ju. 44Ka a bala na chɛ mɩ nyɔɔr a gboro daar bɩɩ a gboro da’mɛlɛ ala, nɩtɔ̃nɔ̃ lɛ ba ɩ ka ba ãsʊɔ tɩ jaa do a gogoro ju ka yele ba tara ba ɛ.
281Sɩ jaa na wa do baar, ba ’yɛr ɩka a dõdol yuor din Malta. 2A nɩbɛ bala na be a be maal sɩn vɩla, ba gbɔɔn bũu na ba bʊɔl sɩ a sɩ tɩ uoro, bojũu saa lɛ waara ka ɔɔr kʊrɔ. 3Ka a Pɔɔl mɩ vaar delsɩ wa ’yɔ̃ɔnɔ̃ a bũu pɔ, ka a dʊ̃pãn na be a delsɩ pɔ, a bũu tʊl kpɛ ka wʊ yi dʊ̃ a Pɔɔl nũu mar taalɛ. 4Lɛ a gogoro dẽme bala na wa nyɛ a lɛ a waa na mar a Pɔɔl nũu pɔ jɔ̃jɔlɔ, ka ba ’yɛrɛ kʊrɔ taa, “A daba nyãna na ɩn nɩkʊrɔ, a man na ba di wʊ gba ɛ, tɩchɛ yeltorsɩ kʊ̃ sɔɔ ka wʊ be be ɛ.” 5Tɩchɛ ka a Pɔɔl mɩr a waa ’yɔ̃ɔ a bũu pɔ tɩ yele jaa ba tara wʊ ɛ. 6A nɩbɛ tɩɛr man tãa a nũu na mɔr wʊ naa bɩɩ a wʊ vaa lo kpi. Tɩchɛ ban chɛl lɛ̃ɛɛ wa faa ka a yele jaa ba ɩrɛ ɛ, ba lɩɛb a ba tɩɛr ’yɛrɛ kʊrɔ taa, “Ŋmɩn lɛ wʊ ɩ.”
7A dõdol ’lɔ nɩkpɛ̃ɛ ban bʊɔlɔ Pubilusɩ tara na jie na gbʊr a be a wʊ de sɩ sãan, na wʊ kʊ sɩ bʊ̃diir ber ata. 8A Pubilusɩ sãa bɩɛrɛ na gã, ãgãn tʊl nɩ masʊmɔ̃ lɛ wʊ nyɩɛrɛ. Pɔɔl kpɛ̃n tɩ nyɛ wʊ, wʊn wa sʊɔr Nãaŋmɩn baar wʊ dɔɔl wʊ naa nũu sãa wʊ. 9Lɛ a anyãna na wa ɩ, baalsɩ bala jaa na be a jie ’lɔ mɩ wa naa ka Pɔɔl sãa ba jaa baalsɩ. 10Ba den ’yɔ̃ɔfʊ kʊ sɩ sɔɩ jaa pɔ, a lɛ sɩn wa chɔɔr na yi, ba kʊ sɩn bon jaa sɩn na bʊɔrɔ.
11Sɩ maal a be ŋmɛrsɩ ata tɩ na sɩ lɛ kpɛ a gboro ãsʊɔ na ara a be a sãɛ. A gboro yin Aleksandiriya na wʊ tara ŋmɩn yɩbɛ Kasɩtor nɩ Poluksɩ. 12Sɩ tɩ ara naa Sɩrakusɩ maal ber ata a be. 13Be lɛ a gboro yin sɩ tãn a be a Wuregiyum. Wɛr na wa chaar ka a ɩ a guba jie sɛsɛbɛ furo naa, a ber ayi daar ka sɩ ta a be Puteyoli na sɩ suu a be. 14Be lɛ sɩ pɔɔ a Nãaŋmɩn puorbo bamɩne ka ba bʊɔl sɩ ka sɩ tɩ maal daa gbul a ba sɛ̃. Lɛ lɛ a ɩ tɩ sɩ pãa wa ta a Worom. 15A Nãaŋmɩn puorbo na be a Worom na wa wõ ɩka sɩ waara naa, ba yin tuor sɩ tɩ ta Apiyusɩ Daa pɔ na ba pɔɔ sɩ a Sãanba Kpɛfʊ Jiir Ata. A lɛ a Pɔɔl na wa nyɛ a nɩbɛ banyãna wʊ puor Nãaŋmɩn yãan ka a ’yɔ̃ɔ wʊ ãkpɛ̃ɔ. 16Lɛ sɩn wa ta a Worom, ba sɔɔ naa ka a Pɔɔl kpɩɛrɛ a wʊ yõ tɩchɛ ka a soja kaara wʊ.
17Pɔɔl na wa maal ber ata, wʊ bʊɔl naa a Juu nɩbɛ nɩdierbe lɔ̃ɔ taa. Lɛ ban wa duo ka wʊ ’yɛr kʊ ba, “N yɛɛr, n gba na ba maal yele jaa bɔr a sɩ nɩbɛ sɛ̃ ɛ, bɩɩ ’mab a sɩ sãakpãmɩne yel-ɩrsɩ ɛ, tɩ ba nyɔɔ ma naa be a Jerusalɛm na ba kʊ a Worom nɩbɛ. 18Ba chɛ̃pɛ̃n a yele faa na ba ta bʊɔrɔ ɩka ba bar ma bojũu n ba maal yele jaa na sɛɛn kũu ɛ. 19Tɩchɛ ka a Juu nɩbɛ na ba sɔɔ ɛ, ka n faa tɩ sʊɔr sɔr ka ba chiin ma a Nãkpɛ̃ɛ Siisa sɛ̃. A ba ɩ n tara na yele kɔ̃ɔ na de dɔɔl a n nɩbɛ ɛ. 20A lɛ jũu lɛ so ka n bʊɔrɔ ɩka n nyɛ yɩ naa ’yɛr yɩ. Bojũu a Isɩral nɩbɛ tɩɛrtɔfʊ jie jũu lɛ ba gbar ma nɩ a bɔ̃jɔrsɩ anyãna.” 21Ka ba ’yɛr, “Saa nyɛ gãn jaa yi a Judiya dẽme sɛ̃ ɛ, ka a sɩ yɛɛr bala mɩ na yi a be wa ba ’yɛr a fʊ ’yɛrdɛɛr jaa kʊ sɩ ɛ. 22Tɩchɛ sɩn bʊɔrɔ naa ɩka sɩ bɔ̃ɔ a lɛ fʊn nyɔɔ, bojũu sɩ bɔ̃ɔn naa ɩka jie jaa nɩbɛ ’laar naa a yele nyãna.”
23Ba ’yɔ̃ɔn bɩbir ban lɛ wa a Pɔɔl sɛ̃, a bɩbir na wa vɩɛ ba wan yɔɔ jaa a be wʊn kpɩɛrɛ. An yi a bibio tɩ tãn a jãanʊɔr na wʊ mana a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kʊrɔ ba, na wʊ de a Mosesɩ nɛɛ nɩ lɛ a Nãaŋmɩn ’yɛ’yɛrbɛ na sɛb bʊɔrɔ ɩka wʊ lɩɛb a ba tɩɛr ka ba sɔɔ a Yesu. 24Bamɩne lɩɛb ba tɩɛr a lɛ wʊn ’yɛr, tɩchɛ ka a bamɩne ba sɔɔ de ɛ. 25Ba chɩrɛ nɩ taa na ba piel yire lɛ a Pɔɔl na wa ’yɛr a wʊ ’yɛr baaraa na wʊ ’yɛr, “A Nãaŋmɩn Sɩɛ ’yɛr yelmãɛ kʊ a yɩ sãakpãmɩne a lɛ wʊn de a wʊ ’yɛ’yɛrɛ Isaiya nɛɛ 26’yɛr, ‘Chen a nɩbɛ banyãna sɛ̃ tɩ ’yɛr kʊ ba, “Yɩn wõn lɛ̃ɛɛ tɩ yɩ kʊ̃ wa bɔ̃ɔ a par ɛ, yɩn fur nɩbir ’yɔ̃ɔ tɩ yɩ kʊ wa nyɛ bon jaa ɛ.” 27Bojũu a nɩbɛ banyãna nyãn kpɛ̃mɛ naa, baa wõnõ ɛ, ba ma ũun a ba nɩbie, ka lɛ ba lɛ ɛ, ban taa nyɛn naa ba nɩbie na ba wõn a ba tobo bɔ̃ɔ a par na ba lɩɛb wa a n sɛ̃ ka n sãa ba.’ (Isaiya 6:9)28A lɛ jũu, n bʊɔrɔ naa ɩka yɩ bɔ̃ɔ ɩka a Nãaŋmɩn den a wʊ faafʊ ’yɛr tɩ kʊ a bala na ba ɩ a Juu nɩbɛ ɛ na chɛlɛ naa.” 28:28 A gãma amɩne pɔ, baa ’yɔ̃ɔ a põfʊ lɩjɛr nɩ piefor bir ɛ ɩka, 29 Ba chɩrɛ nɩ taa na ba piel yire lɛ a Pɔɔl na wa ’yɛr a wʊ ’yɛr baaraa na wʊ ’yɛr.
30Pɔɔl yab a yir ’lɔ pɔ wʊn kpɩɛrɛ yuom ayi, tɩ ma de nɩrɛ jaa na ma wa a wʊ sɛ̃. 31Yele jaa ba ŋmaa wʊ sɔr ɛ, ka wʊ ’lara na wʊ mʊɔlɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ ’yɛr na wʊ wile ba nɩ a sɩ Soro Yesu Kɩrɩsɩto ’yɛr.