RUF

labaar

Ki jiin Ruf gbouŋ na po

Gbouŋ na beerit poo nba ki bi din yiu Ruf na poe. U din nyii Moab tiŋ ni ki saan Israel tiŋ ni, ki saa kun Israel nirɔ, ki marɔ bonjak, ki u tan tee Defid yeeja.

1

Ki jiin Nawomi nan Ruf po

1Bina nba ki Israel teeb daa din ki mɔk kpanbar, ŋaan ki bi doo diara tee barbuura na, kon din tan baa bi tiŋ ni bonchiann. Jasɔɔ din be, ki u sann tee Elimelek. Ŋɔɔ nan u ŋaateeb din tee Efrat naakuuk ni niibe, ki be Betlehem, Juda yent ni. Ŋɔɔ nan u ŋaapoo nan u bonjai banlee din nyii Betlehem ki saan kar Moab tiŋ ni. 2Jɔɔ maŋ ŋaapoo sann din tee Nawomi, ki u bonjai na sana mun tee Maalonn nan Kilionn. 3Leŋe ki Nawomi sɔrɔ Elimelek kpo, ŋaan nyikɔ nan u bonjai banlee na. 4U bonjai maŋ din tan kɔɔn Moab booru bonpoie. Yenɔ sann din tee Ɔpa, ki lɔɔ na sann mun tee Ruf. Li din dii nan bina piik nae 5ki Maalonn nan Kilionn mun bia kpo ŋaan nyikib. Nawomi ji din biar be-e, u sɔrɔ kpowa-a, u waas bia kpowa.

6Nawomi nba din tan gbat nan Yennu somm u niib, ki bi jeet nan bonchiann na, ŋɔɔ nan u sipoi banlee na din teen siire a bin ŋmat kun u doo ni. 7Bi din lakin tɔk sɔnu nba saa Juda nae, 8ki Nawomi tan yetib a, “Ŋmatir kun i naanba boor man kii sakii be. Yennu n dia-i nan yaa din dia min nan i sɔrib nba kpo na fanu biaŋinba na. 9Yennu n sommi ki yin la sɔrib ki la kinkarboor.”

Ŋanne ki Nawomi mɔɔt bi tankpina,1.9 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. ŋaan chabib. Li yoo na ki bi ji mɔ, 10ŋaan yeen a, “Aaii, ti saa weiae ki saan a niib boor.”

11Ki Nawomi jiin a, “N waas, bia po? Ŋmatir kii kun man. I dukin nan n saa mar bonjai ki bin tan kɔɔniwa-a? 12Ii kun man, kimaan n kpet gar nan jakunta. Mi-i lekii dukin nan dindann be ki n kun jɔɔ nyiɔk na ki mar bonjai, 13ŋaan i saa sak guur ki tan kumma-a? Linba na saa fit gɔɔri ki i daa kun jaba-a? Aaii, n sipoi, i mi nan li paar. Yennu-e teenin nna. N tuu dukin i po ki li daamiin.”

14Ŋanne ki bi ŋamm jak mɔnii. Li poor po ki Ɔpa mɔɔt u sipook Nawomi tankpinn ki chabɔ, ŋaan ŋmat kun. Ŋaan ki Ruf yêt ŋmatu ki lor u sipook Nawomi ki diau. 15Ŋanne ki u yetɔ a, “Ruf, a yantɔɔ ŋmat kun u damm nan u yennii boora. Ii waau kii kun.”

16Ki Ruf jiin a, “Daa yeenin nan n nyikaani. Ŋaant man weia. Siaminba kur ki a saa, n saa saan; siaminba kur ki a be, n mun sii be leŋe. A niib sii tee n niibe, ki a Yennu tee n Yennu. 17A kpo sian, n mun saa kpo leŋe, ki bi bia saa piin leŋe. Yennu n dat n tubir, li-i kii tee kuumi kaa ŋaan ki n kpiat a boor.”

18Nawomi nba bann nan Ruf lor wun set weiɔe na, ki u ji biar ŋmin.

19Bi ji din yaate ki saa baar Betlehem. Baa baar Betlehem, ki leŋ niib na ji kpamm, ki poob yeen a, “Nawomi-e na-a?”

20Ki u jiin a, “Daa yin Nawomi1.20 Nawomi paake tee “manu.” mani, ii yin Mara,1.20 Mara paake tee “ton.” kimaan yabint daanɔ Yennu te ki n binbeŋ toŋa. 21Maa din nyii doo na ki saa, n din mɔke, ŋaan Yennu tan jen nanin yanne. Bee ki i yin Nawomi, yabint daanɔ Yennu nba biirin ki nyikin nan farawa na?”

22Biaŋinba ki Nawomi nan u sipook na din jene na. U sipook maŋ din tee Moab booru ni bike. Bi din jen jeet nba ki bi yi baale na jinjaan-yooe.

2

Biaŋinba ki Ruf la Boas

1Jasɔɔ din be, ki u sann tee Boas. U din tee Nawomi sɔrɔ Elimelek ninjae. Boas maŋ din tee nijaanne, ki u nuu bia kpai. 2-3Ŋanne dasiar ki Ruf tan yet u sipook Nawomi a, “Ŋaant ki n saan kpaant ni, mi-i sakii la wunba mɔk ninbatinu nanin, mii waa kii lei baa jaan ŋaan lɔɔtir jeet nba na.”

Ki Nawomi jiin a, “N bipoo, ii saa.”

Ki Ruf saan sɔɔ kpaab ni ki bi saa jaan, ki u waa lei baa lɔɔtir linba na, ŋaan ki ki mi a u lei jeet maŋ u sipook Nawomi nikpiimɔ Boas kpaab nie.

4Li din ki yann kaawa ki Boas maŋ nyii Betlehem ki baar. Waa baar yoo nba ki u tur binba jaan jeet na niipoouk, ŋaan yetib a, “Yennu-ii be nani.”

Ki bi mun jiin a, “Yennu n teen piisin a paak.”

5Boas din boi jejaanteeb saakɔɔ na a, “Poopaaŋ na nyii lee?”

6-7Ki jɔɔ na jiin a, “U tee saamɔe, ŋɔɔ nan Nawomi-e daan nyii Moab yent ni ki tɔk jen. U barimime a n chabɔ yaak ki wuu lei jeet nba ki bi lɔɔtir na. Sanyiɔk niwa, u waa leie. Mɔtanae ki u tan kar maasu a wun foi waan.”

8Boas din yet Ruf a, “N bipoo, gbiintir, daa saa sɔɔ kpaab ni, a bia daa yaatir saa siar po. Ii be poob na boor kii lei. 9Ii gorii baa jaan siaminba po, kii waa kii lei. N pak naasimm na nan bi daa daamiia. Nyunnyukuru-i soora, fan saan finn nyun nba see nan sɔɔr na ki nyu.”

10Waa pak nna gbenn ki Ruf baa fabin, ŋaan yetɔ a, “Li teen nlee ki a baka be n po, ki a dia min saamɔ na nna?”

11Ki Boas jiin a, “N gbat a sɔrɔ nba kpo ŋaan ki a biar dia a sipook biaŋinba nan dinna, nan faa nyik a naa nan a baa nan a doo, ŋaan baar tan be saanŋaak na biaŋinba. 12A toonŋana paak, Yennu saa donna. Timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu nba ki a baar u boor, a wun somma na, saa tura nyɔɔt bonchiann.”

13Ki Ruf jiin a, “A dian fanuwa, chanbaa. N leeb ki tee a toontunna na, ŋaan faa pak nanin biaŋinba na, li maŋin bonchiann.”

14Jediyoo nba tan baar, ki Boas yet Ruf a wun baar tan gaar jeet, ki kpinnubirii. Ki u baar kar jejaanteeb na kpiŋ, ki Boas turɔ jeet ki u dii ki saa dian u poor bannu, ŋaan ki jeet na tenn. 15-16Ruf nba din fiir ŋmat leeru, Boas din yet u toontunna na a bin ŋaan ki Ruf-ii waa kii lei nan siaminba ki jeet poo poo nawa, a bi bia daa piakɔ maan nba saa berɔ, a ŋaan paat jeet tina na ni ki bir ki wuu tɔkii.

17Ruf din leer jeet na ki saa tuu daajoouk. Waa boor yoo nba ki li be nan tatilaauk. 18Ki u jii kun nann ki saa wann u sipook. U bia din jii jeet nba ki u dii kpaab ni ŋaan tenn na ki kun nann ki saa tur u sipook na. 19U sipook Nawomi din boiɔ a, “A leer ŋmee kpaab niŋe? Yennu saa teen piisin daanɔ nba somma na paak.”

Ki Ruf jiin nan u leer jɔɔ nba ki u sann tee Boas na kpaab nie.

20Ki Nawomi yet a, “Yennu n teen piisin Boas paak. Ŋɔɔ Yennu mɔk ninbatinu, footib nan kpeemm paak.” Nawomi bia din yet a, “Jɔɔ maŋ tee ti nikpiimɔe, li tee wun gotite.”

21Ruf din pak Nawomi a, “Linba pukin tee nnae, jɔɔ na betin nan mii lei u kpaab ni nan u jejaanteeb nba tan saa jaan jeet na ki gbenn.”

22Nawomi nba gbat nna, ki u jiin a, “N bipoo, li ŋan fii tuun nan Boas toontunna nba tee poob na, u kpaab ni. Fi-i saan sɔɔ kpaab ni, bi tan saa kpet daamiiawa.” 23Ruf din tukin ki lei Boas kpaab nie nan baa tan jaan jeet maŋ ki gbenn, ki u be nan u sipook Nawomi.

3

Ki jiin Ruf jakunt po

1Daa ŋanŋaa nna nba din gar, ki Nawomi yet Ruf a, “N saa lon jɔɔ ki tura, ki fii mɔk a yur po ŋaak. 2Bant nan Boas tee ti nikpiimɔe, wunba yaa ŋaateeb ki a daan tuu tuun namm na. Gbiintir, daajoouk na u sii boo jeet. 3Li paak, wurin ki sɔɔr tulaarii ki lia a taŋant. A teen nna gbenn, fan saan waa boo jeet sian na. Ŋaan a daa te ki u bant nan a be, ki wun di ki bia nyu ki gbenna. 4Yabit ki bann waa saa dɔɔr sian. Wu-u gɔɔn yoo nba, fan saan bakit u bonpiŋir na, ki kɔɔ dɔɔr u taa poo. U saa wanna faa saa teen biaŋinba.”

5Ki Ruf jiin a, “Linba ki a wannin na kur, n saa tuma.”

6Li yoo na ki Ruf teen siir ki saan jarik paak, ki saa tun biaŋinba ki u sipook wannɔ na. 7Boas nba dii ki nyuu gbenn yoo nba, u ji din be u yamanie, ki saan dɔɔr kpian jekpekir ki gɔɔnt. Ki Ruf lɔmii ki baar tan dekin bakit u bonpiŋir na, ŋaan dɔɔr bɔkin u taa po. 8Ki Boas tan yerik nyiɔk na ki labir, ki la ki poo dɔɔ bɔɔkɔ, ki li yaar litɔ. 9Ki u boi a, “Ŋmee na?”

Ki Ruf jiin a, “Min Ruf, a daabire. Li tee fine-ii goriin, kimaan a tee Elimelek nikpiimɔe. Li paak, yabit ki faarin.”

10Ki Boas jiin a, “N bipoo, Yennu n teen piisin a paak. Bannu nba ki a tuun mɔtana na, a wann kpiir ki li poŋ gar faa din be nan a sipooka. A bo saa fit lin lon naasimɔ, waa mɔk, koo waa ki mɔki, ki kunɔ, ŋaan a ki teen nna. 11Ruf, a daa biir a pare. Faa loon biaŋinba kur, n saa tuma. Doo na niib kur mi nan a tee niŋanɔe. 12Li tee mɔniie nan n tee i nikpiimɔe, ki bia tee mii gorii-i, ŋaan jasɔɔ be ki mantik kpiin nani. 13Dɔɔt, ki sanyiɔk ni tin won laan u saa sak kii goriia, koo u kan saki. Li-i tee ki u sak, li ŋan. Ŋaan li-i tee ki u yêt, n por Yennu nan n saa gotawa. Dɔɔt ki lin yenta.”

14Ki Ruf dɔɔr Boas taa po, ki li tan yentir ki u fiir. Li din ki yent gbenn kaawa ki u fiiri, kimaan Boas din ki loon niib n bann nan u won dɔɔr u boori. 15Waa fiir yoo nba ki Boas pakɔ nan wun yit u saarik ki lat tiŋ ni. Ki u teen nna, ki Boas teen jebin ki li tee nan tatilaauk na, ki lor jinnɔ, ki u kun nann. 16Waa baar ŋaak ki u sipook boiɔ a, “N bipoo, a la nlee?”

Ki u wannɔ Boas nba tun biaŋinba ki turɔ. U bia din betɔ a, 17“U yet a n kan ŋmat a boor niipia, ki turin jeet na.”

18Nawomi din pak Ruf a, “Ruf, maakit a mɔŋ ki tin la laa saa dɔɔr biaŋinba. Boas kan kar dinna, see ki u yabir ŋamm maan na kur.”

4

Biaŋinba ki Boas kɔɔn Ruf

1Boas din saan doo na tammɔb nie, baa kaar siaminba ki piak maan ki bia so sooru na, ki saa kar. Ki Elimelek nikpiimɔ nba ki Boas pak u po na tan baar gaar. Ki u yiinɔ a, “N yɔɔk, baat ki tan kar nna.” Ki u baar kar. 2Waa kar yoo nba ki Boas yiin saakab piik ki bi baar kar pukin. 3Ki Boas yet u nikpiimɔ na a, “Nawomi nyii Moab tiŋ ni ki jenna. U loon wun kɔɔt ti ninja Elimelek tiŋ nae. 4Ŋanne ki n loon man wanna, ki fii mi tiŋ maŋ kɔɔtu po. Li-i tee ki a saa daa tiŋ maŋ, fan pak, ki saakab nba kar nna na n gbat, ŋaan li-i tee ki a mun bia ki loon, fan bia pak, kimaan fine yen li daanu yaak sinsinna, ki n lian waa.”

Jɔɔ na din jiin a u saa daa tiŋ maŋa.

5Ki Boas yet jɔɔ na a, “Li-i tee ki a saa daa tiŋ na, a saa kpab daa nan Ruf, Nawomi sipook nba ki u sɔrɔ din kpo nae, ki tiŋ na-ii be kpeemmɔ na ŋaateeb nuu ni.”

6Boas nba yet nna, ki jɔɔ na jiin a, “Li-i tee nnaie, n saa jii tiŋ na daanu yaak ki tura, ki fan daa tiŋ maŋ, kimaan li want nan mi-i daa tiŋ na ŋaan tan kpo, n waas kii mɔk yaak nba saa yent tiŋ maŋi. Daan tiŋ maŋ, min ŋarin kan daa.”

7Tɔn, li bina ni li din tee bi kaare nan nirɔ-i yaa wun kɔɔt siar, wun pit u taasaat ki tur wunba yaa wun daa na. Ŋanne want nan u turɔ yaaka.

8Jɔɔ na nba chab Boas a wun daa tiŋ na yoo nba, u din pit u taasaate ki turɔ. 9Ki Boas pak saakab nan binba kur be leŋ na a, “I teen siara damm nan dinna n daa linba kur tee Elimelek yar, nan u bonjai Kilionn nan Maalonn yar, Nawomi boora. 10N bia daa Maalonn pakɔɔk Ruf, wunba tee Moab booru ni bik nawa, ki u ji tee n ŋaapooe. Ŋanne saa te ki Ruf sɔrɔ sann kan bot, ki faar na bia tan sii tee Ruf nba saa mar waas nba na yar. Ki u sann sii yɔɔ be u niib ni nan u doo ni. Yimme tee siara damm dinna.”

11Saakab na, nan binba din be leŋ na kura din jiin a, “Nn, ti teen siara damma. Yennu n teen piisin a ŋaapoo Ruf paak, ki wuu taŋi tee nan Rachel nan Lea, binba din tee Jakɔb ŋaapoob ki din marɔ waas bonchiann na. A tan sii tee niyikire Efrata niib booru ni, ki bi sii tun tian a sann Betlehem. 12Waas nba ki Yennu saa tur fin nan Ruf na sii tee nan Juda nan u ŋaapoo Tamar bija Peres waas nae.”

Ki jiin kpanbar Defid yaadindouŋ po

13Boas din kɔɔn Ruf, ki Yennu teen piisin u paak, ki u soor poor ki mar bonjak. 14Ki leŋ poob na ji yeen Nawomi a, “Dontin Yennu, u tura yaaboonjak dinna ki u tan saa gota. U tan sii tee nijaanne, Israel niib booru ni. 15A sipook loona bonchiann. Waa tun linba tura, li gar bonjai banlore paaka. Mɔtana u bia mara yaaboonn na, wunba saa tura binbenpaaŋ, a kpetuk ni, ki a bia ji sii be a yamani.” 16Ki Nawomi ji din dia bik maŋ ki goriiɔ nan waa tan subir.

17Bi ŋakpias poob din pur bik maŋ sann Obed, ŋaan ji din kumii niib nan Nawomi la yaaboonn na.

Obed din tan mar Jese, ki Jese mun mar Defid.

18Laa nyii Peres ki tan tuu Defid: Peres bijae din tee Hesronn, 19ki Hesronn bija mun tee Ram, ki Ram bija mun tee Aminadab, 20-21ki Aminadab bija mun tee Nasonn, ki Nasonn bija mun tee Salmonn, ki Salmonn bija mun tee Boas, ki Boas mun ji din mar Obed, 22ki Obed-e din mar Jese, ki Jese mun mar Defid.