Gbouŋ nba ki
JEEMS
din sɔb nae na
Ki jiin Jeems gbouŋ na po
Jeems gbouŋ na tee tumiiu mɔbona nba taan ki yabe ki tee kpaanii. Li sɔb ki teen“Yennu niib nba kur yat ki be durinya na munn poe.”
11Min Jeems nba tee Yennu toontunnɔ ki bia tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia toontunnɔ na foont Israel1.1 Juu teeb sanleere tee Israel teeb. booru piik nan ŋanlee nba yat ki be tingbouŋ na kur po.
Ki jiin yada nan yan po
2N naa waas, ii mɔk man parpeenn, yoo nba ki i di farbooru booru na, 3kimaan i poŋ mi nan fara maŋe baati ki i bant nan i set teen Yiisa Masia yada nan barmɔnii, ki li teeni gbankur. 4Ii ŋamm kii mɔk gbankur fanu nan li joontu, ki i tan kan kɔŋ binbenŋaŋi. 5Li-i tee ki i sɔɔ pɔt yan, wun miar Yennu nba pi sɔɔ kur piinii nan burchint, ki ki dint sɔɔ fei na, ki u saa turɔwa. 6Fi-i mei Yennu, fan teen yada ki daa mɔk birsuku; ŋaan wunba meiɔ nan birsuk, u tee nan mɔkgbeŋir nyunpana nba ki wouŋ tuu da ki li fi ki baa nae. 7Li nibooru daa dukii nan u saa la siar Yennu boori, 8kimaan waa mɔk dudukit munlee-lee na.
Ki jiin nandamm nan mɔkita po
9Li ŋan ki ti naa waas nba tee nandamm-ii mɔk yuugontir, Yennu nba donnib na paak, 10ki ti naa waas nba tee mɔkita-ii munii mɔk yuugontir Yennu nba sikinib na paak, kimaan li kan yukiri ki bi saa gar nan mɔɔt puuk nba tuu koor ki baa na; 11kimaan yonnu-i nyii ki yekit puuk, li tuu koore ki baa, ki li ŋant n ji biir. Li mun bia tee nnae ki tur mɔkita: yoo nba ki bi dukii bi toona nba saa saan tɔɔnn biaŋinba na, li yooe ki bi tuu kpo.
Ki jiin bikinu po
12Binba nyann bikinu, parpeenn tee bi yare, kimaan Yennu saa turib nyɔɔt nba tee manfoor nba ki u din senn mɔsonn a u saa tur binba loonɔ na. 13Sɔɔ-i la jammii, u daa yaa Yennu-e jammɔ. Siar kaa ki saa fit jamm Yennu. Yennu mun ki jammit sɔɔ. 14Nirɔ-i loon wun tun u mɔŋ nianbiiuk toona, ŋanne tee jammii. 15Nianbiiuk-u soor nirɔ, li tuu baar nan toonbiite, ki toonbiit joontu tee kuume.
16N naa walonkai, i daa te ki siar kpannini. 17Bonŋann kur nyi sanpaapoe ti Baa Yennu boor, wunba din nan sanpaapo yentu kur na. Ŋɔɔ ŋarin ki lebitir nan yentu maŋ nba lebitir biaŋinba na; u bia daa tee ŋɔɔ Yennu-e. 18U mɔŋ loommo ki u teent u waas, u maan nba tee barmɔnii na paak, a tii chee u bonninnant kura.
19N naa waas, n loon yin bann linba nae; ii gbiintir yian yian ŋaan kii mi biaŋinba ki i piak, ki bia daa dont wutoor yian yian, 20kimaan nisaarik wutoor ki tuun Yennu toonŋana. 21Li paak, n naa waas, ii nyik i yanbɔmm nan biit kur nba be i para ni na, ŋaan sikin i mɔŋ Yennu tɔɔnn, ki gaar u maan nba ki u kɔɔnt i para ni na, kimaan maan maŋe mɔk paŋ nba saa tinni.
22Ŋaan ii tuun biaŋinba ki maan maŋ wann na; li-i tee ki i gbat maan maŋ, ŋaan ki ki tuun biaŋinba ki li wann na, i kpann i mɔŋe. 23Wunba kur gbat maan maŋ, ŋaan ki ki tuun biaŋinba ki li wanni, u tee nan nirɔ nba tuu got ki la u mɔŋ mianu ni nae; 24kimaan wuu got ki la u mɔŋ mianu ni, ŋaan seet, u ji tuu tamm waa bo got ki la u mɔŋ ki u tee biaŋinba nae. 25Ŋaan wunba dukii sennŋann nba fit nyint niib biit daabisin ni, ki ki tammir, ŋaan mɔk gbankur ki tuun biaŋinba ki li wann na, parpeenn tee li daanɔ yare, kimaan u toonn na paak.
26Wunba mi nan u tee Yiisaweirɔ ŋaan ki ki so u mɔbi, li daanɔ kpann u mɔŋe. Li want nan u weiu na tee yanne. 27Wunba sommit kpeebii nan pakɔi bi fara ni, ki bia nyinn u mɔŋ tingbouŋ na toonbiit ni, ŋɔɔe set tee Yiisaweirɔ nan barmɔnii, ki ki mɔk biit ti Baa Yennu boori.
2Ki jiin ningannii po
1N naa waas, yaa teen ti Yomdaanɔ Yiisa Masia nba tee paŋ daanɔ yada biaŋinba na, i daa mɔk ningannii. 2Li-i tee ki mɔkitɔɔ nba lia taŋant ki pir salinbaŋ kɔɔ i Yenjiantu diiuk ni, ki nandaanɔ nba lia tachiat mun kɔɔ, 3ki i tur mɔkitɔɔ na baakir, ki betɔ a wun kar tɔɔnn po, ŋaan bet nandaanɔ na a wuu see koo wun kar tiŋ ni, 4n naa waas, li-i tee ki i tuun nna, i tee niib nba mɔk ninganniie, ki bia mɔk dudukbiit.
5N naa walonkai, gbiintir man, Yennu-e gann binba tee nandamm tingbouŋ na niib boor, a bin teen mɔkita u boor, kimaan bi teenɔ yadae, ki teen u waas nba saa di naan nba ki u senn mɔsonn a u saa tur binba loonɔ na.
6Ŋaan ki yimm yisin nandamm. Mɔkita nae mukisiri, ki so-i ki saa nani buut boor. Nna kaa-a? 7Ŋamme bia piak biir Yiisa Masia sanŋann nba ki Yennu turi na.
8Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Ii loon a lɔɔ nan faa loon a mɔŋ biaŋinba na.” Li-i tee ki i waa Yennu naan sennu maŋ, li ŋan, 9ŋaan li-i tee ki i mɔk ningannii, li tee biite, ki sennu maŋ fiitir ki want nan i set tee sennu biirteebe.
10Wunba sak ki waa sennii na kur, ŋaan tan biir sennii maŋ yenn, li want nan u biir sennii na kure. 11Sennii maŋ ni, Yennu nba yet a, “Daa chomm” na, ŋɔɔe bia yet a, “Daa kpi nirɔ.” Li paak, li-i tee ki a ki chomm, ŋaan kpi, a biir sennii maŋ kura. 12Ii piak ŋaan kii tuun kii mi nan Yennu tan saa jii sennu nba nyint niib biit daabisin ni nae ki bu i buut. 13Binba ki tin bi leeb ninbaauk, Yennu saa bu bi buut ki kan tinib ninbaauku; ŋaan ninbatinue nyant tubdatu.
Ki jiin yada nan toona po
14N naa waas, daanɔ nba yaa u teen Yiisa Masia yada, ŋaan ji ki tuun popeenn toona, li mɔk nyɔɔti-i? U yada maŋ booru saa fit tinnɔwa-a? 15Li-i tee ki a naa bik be ki ki laat gbab, ki bia ki laat di, 16ki a ji beerɔ a, “N naa bik, a kun manuwa, kii gbab, kii biaki di,” ŋaan ki turɔ siari, li mɔk nyɔɔti-i? 17Yada kuukɔɔ-i be, ŋaan toonŋana kaa, yada maŋ tee yadakpeenne.
18Li-i tee ki nirɔ yet a, “Sɔɔe mɔk yada, ki lɔɔ mun tuun toonŋana,” n mun saa jiin a, “Li-i tee ki a ki tuun toonŋana, lannpoe want nan a set mɔk yada? Ŋaan n toonŋana nae wanta nan min set mɔk yada.” 19A teen yada nan Yen-yenɔkɔɔe be-e? Li ŋan. Narinbiit mun teen yada nan Yen-yenɔkɔɔe be, ki bi jekir nan jaŋmaanii. 20Fin jatuk na, li-i tee ki a mɔk yada ŋaan toonŋana kaa, li tee yanne; a loon ki a bann na-a? 21Ti yeeja Abraham nba din jii u bik Aisak ki paanɔ binbintir paak a wun kpiu ki mann maruŋ ki tur Yennu na, toonn maŋ paake ki Yennu din yet a u tee niŋanɔ u boor. 22A la nnawa-a? Waa teen Yennu mɔmaan yada na paake ki u din tun toonn maŋ; toonn maŋe mun wann nan u teen Yennu yada nan barmɔnii. 23Ki Yennu mɔmaan nba sɔb u gbouŋ ni nae tan teen mamɔmm. Li sɔb a, “Abraham din teen Yennu yadae, ki u yada maŋ paak ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn.” Li paak ki bi yiu Yennu yɔɔk. 24A la nnawa-a? Nirɔ toonŋana paake ki Yennu saa yet a li daanɔ tee niŋanɔ u boor; li ki tee u yada kuukɔɔ paak kaa.
25Li din tee nnae mun ki tur poochonchonn nba sann din tee Rahab na. Waa din gaar toomiinba nba ki Israel teeb din tumm, ki bia wannib sɔnu nba ki bi tɔkin ŋmat kun na, u toonn maŋ paake ki Yennu din yet a u tee niŋanɔ u tɔɔnn.
26Tɔn, gbanant nba kaa seek, li tee gbanankpeenne, yada-i munii be ki toonŋana kaa, li mun bia tee yadakpeenne.
3Ki jiin jerinn po
1N naa waas, i bonchiann daa loon yin teen Yennu maan wannteebi, kimaan i poŋ mi nan binba tee wannteeb na, bi buut tan sii paar ki gar binba ki tee wannteeb. 2Ti kur tuun linba ki took sɔnii bonchiann ni, ŋaan wunba ki piak mabiit, li daanɔe set tee wunba chee, ki saa fit soor u mɔŋ. 3Ti-i jii taangarika ki wukin taanii a bii tuun taa loon biaŋinba, bi gbanant paŋ kur be ti nuu nie. 4Bia dukint ŋaruŋ po; li yab bonchiann, ŋaan wonpaaruk-u da, li saae, ŋaan dabik nnae ki kantɔɔ na dia ki kan, ki li saa waa loon siaminba. 5Jerinn mun tee bonbik nnae, ŋaan mɔk yaak bonchiann.
Gotir, mupunpɔɔrik nnae tuu di fɔgbeŋir. 6Jerinn tee nan muu nae; li tee ti gbanant bɔkire ki mɔk biitbooru booru, ki saa fit biir ti gbanant kur, ki bia di nisaarik binbeŋ nan muu na; li muu nyii Sintaanii boore. 7Nisaarike mɔk bonkobit, nan nɔɔnii, nan wai, nan nyun ni bona kur yaak, 8ŋaan nisaarik kan fit soor u jerinn. Li mɔk biite, ki gbee nan lɔbii nba baat nan kuun, ki bia ki foi. 9Jerinn nba ki ti dia ki piak dont ti Baa Yennu na, li jerinne ki ti bia dia piak mabiit a lin biir nisaarii, binba ki Yennu namm ki bi naan u mɔŋ na. 10Mɔb nba ki maŋamm nyi na, li mɔb nie ki mabiit bia nyi. N naa waas, li-i tee nnaie, li ki ŋani. 11Bunbunn nba bunii nyunmanin nae bia bunii nyuntouŋu-u? 12Ki kinkaŋ saa fit lon saanawa-a? Koo gaak saa fit lon kinkanawa-a? Nnae mun ki bunbunmimiruk kan fit bunn nyunmammi.
Ki jiin yan nba nyii Yendɔuŋ ni na po
13Ŋmee mɔk yan nan bannu i sinsuuk ni? Sɔɔ-i be, wuu be fanu ki sikin u mɔŋ kii tuun toonŋana, ki lin wann nan u set mɔk yan. 14Ŋaan li-i tee ki i mɔk funfunn nan dont-n-mɔŋ i para ni, ŋann i daa nyu bara, ki fa faak, ki yêen barmɔnii. 15Li yan ki nyi Yennu boor kaa, li tee tingbouŋ na nan gbanant loomm nan Sintaanii yare, 16kimaan funfunn nan dont-n-mɔŋ nba be sian, daamii nan biitbooru booru kur be leŋe. 17Ŋaan yan nba nyi Yennu boor, li ki mɔk biiti; wunba mɔk yan maŋ, u baat nan parmaasire, ki be soon nna, ki gbia u leeb maan; ki mɔk ninbatinu yoo kur, ki bia tuun toonŋana bonchiann; u ki mɔk lukitin, ki bia ki mɔk kpinkpannii. 18Binba mɔk parmaasir ki te ki parmaasir baat niib sinsuuk ni na, ŋamme te ki yentinu be.
4Ki jiin nisaarik nianbiiuk po
1Bee te ki i kɔn ki nɔi nan leebi? Nianbiiuk nba be i para ni nae kɔn. 2I loon bonsia ŋaan ki laat, ki ji teen siir nan nikpinu. I mɔk funfunn i leeb bona paak, ŋaan ki laat, li paak ki kunkɔna nan mɔniat be i sinsuuk ni. I ki laat yaa loon linba, kimaan i ki mei Yennu li po. 3I mei Yennu ki ki laat, kimaan i meiɔ ki loon i mɔŋ nianbiiuk yare. 4I nyik Yennu-wa, ki waa bonliae. Li-i tee ki i tee tingbouŋ na yɔɔsnbaie, i tee Yennu dataie. I ki mi nna-a? Wunba loon wuu tee tingbouŋ na yɔɔk, li yɔɔ teen u mɔŋ Yennu dataake. 5Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “U loon Seek nba ki u teent na bonchiann.” 6Ŋaan u bia teent sommir bonchiann. Li paak, li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Yennu kɔn nan karinbaandamme, ŋaan sommit binba sikint bi mɔŋ.”
7Li paak, ii saak Yennu mɔb man, ŋaan yêt Sintaanii, ki u saa chiar nyiki. 8Chatir nakin Yennu man, ki u mun saa nakini. Yimm biitdamm, wuut i nii man; yimm dudukit ŋanleledamm maŋ, ŋammit i para man. 9Ii mɔk parbiir kii bui kii fabin i biit paak; i ji daa laa, ii mɔ man; ki ŋaan ki i parpeenn n kpant parbiir. 10Sikint i mɔŋ Yennu tɔɔnn, ki wun donni.
Daa piak mabiit leeb paaki
11N naa waas, i daa piak mabiit leeb paaki. Wunba piak mabiit u naa bik paak ki biirɔ, u piak biir Yennu sennue. Li-i tee ki a biir sennu na, a ki tee wunba waa-r kaa, ŋaan a tee li biirtɔɔe. 12Yennu kuukɔɔe mɔk yaak ki saa fit senn sennu, ki bia saa fit bu ti buut, ki bia mɔk paŋ nba saa fit tinn niib, ki bia saa fit biirib, ki ŋmee mun be ki mɔk yaak ki saa pak biir u lɔɔ?
Ki jiin manfoor yaak po
13Gotir man, yimm nba tuu yet a, “Dinna koo wonn, ti saa saan digbann, ki saa di binn kii kpentir kpinkpouŋ ki la nyɔɔt bonchiann,” 14i ki mi linba saa baar wonni. I manfoor tee bee? Li tee nan wunn nba tuu baa sanyiɔk ni, ŋaan li-i yann lin yant nae. 15Li paak, li ŋan tin tuu yet a, “Li-i tee Yennu loommie, ti sii mɔk manfoor, ki tun na nan na.” 16Ŋaan i mɔk karinbaaniie ki nyu bara. Yaa nyu bara biaŋinba na, li ki ŋani.
17Li paak, wunba mi toonŋana tumu, ŋaan ki tuumi, li daanɔ mɔk biit.
5Kpaanii nba saa gordamm boor
1Yimm gordamm, gbiintir man. Ii mɔ man kii fabin, kimaan biak nba baat i paak na. 2I mɔkint na kur biir, ki wobii mɔɔ i tiata. 3I likirii na mun biira, ki li tan saa wann nan i mɔk biit, ki li saa biir i gbanant, nan muu nba di biaŋinba na. I sent i mɔkint maŋe ki guunt i buut daar. 4I ŋmab i toontunna nba jaan i dii kpaant ni na, ki ki pabi, ki bi mɔ; ki bi mɔnii na kɔɔ Yabint Yennu tuba ni. 5Yaa be tingbouŋ na ni na, i be i yamanie, ki waa i gbanant niɔŋ; i dint i mɔŋe, ŋaan i lek tee nan naajakpamma nba ki bi saa kpib nae. 6I din piak ki biir popeendamme ki kpib, ŋaan bi ki kɔn nani.
Ki jiin sukuru po
7N naa waas, ii mɔk sukuru man, kii guu ti Yomdaanɔ baaru daar maŋ. Gotir man kpaarɔ nba tuu mɔk sukuru, ki guu kpafusaak mɔkmɔk nan sajoontik ki u jeet n ji tan nan bonŋann na. 8Li paak, ii muni mɔk sukuru, ki chee i para, kimaan ti Yomdaanɔ baaru daar per na.
9N naa waas, i daa mɔk bunburimii i leeb paaki. Li-i tee ki i burin, Yennu saa bu i buuta. Gotir man, barbuurɔ na nakin ki see i tammɔi ni. 10N naa waas, Yennu sɔkiniinba nba din pak u sann ni na, gotir baa din laat biak ki mɔk sukuru biaŋinba, ki lii tee wannu ki turi. 11Baa din mɔk gbankur na, ti yib parpeenn damme. I poŋ gbat Job nba din mɔk sukuru nan gbankur biaŋinba, ki li poorpo ki Yennu tan nyinnɔ u biak ni. Li want Yennu nba mɔk ninbatinu ki tiinit ninbaauk biaŋinbae.
12N naa waas, linba kpaa talas tee nae: i daa poor ki sent mɔsonna. I daa yi sanpaapo koo tiŋ ni bonsiar sann ki poor mɔpori. Ŋaant ki i “nn” ii tee “nn,” ki i “aaii” ii tee “aaii,” ki Yennu tan daa daar i tuba.
Ki jiin Yenmiaru po
13Sɔɔ-i be i ni ki mɔk parbiir, wun miar Yennu. Wunba mun mɔk parpeenn, wun yin yanii ki pak Yennu. 14Sɔɔ-i be i boor ki yiar, wun yiin Masiaweira saakab ki bin tan sɔɔrɔ kpan ti Yomdaanɔ sann ni, ŋaan miar Yennu ki turɔ. 15Bi-i miar nan yada, u saa la laafiawa, ti Yomdaanɔe saa te ki wun la laafia; ki li-i tee ki u tun toonbiitie, Yennu saa nyik u biit maŋ ki chabɔ. 16Fiitir i toonbiit ki wann leeb, ki miar Yennu ki tur leeb, ki Yennu saa te ki i la laafia. Popeendaanɔ-i miar Yennu nan ninmɔnn, li mɔk paŋ bonchiann. 17Elaija din tee nisaarike nan timm na, ŋaan din miar Yennu nan ninmɔnn a saak daa baa, ki saak set din ki baa ki saa jaŋ bina ŋantaa nan ŋmaarii ŋanloob. 18Li poorpo ki u bia miar Yennu, ki saak ji baa, ki tiŋ maak, ki jeet nan fanu.
19N naa waas, sɔɔ-i nyii mamɔmm sɔnu na ni, ki sɔɔ jen nanɔ, 20i mi nan daanɔ nba nyinn biitdaanɔ sɔnbiiuk na ni, u nyinn li daanɔ kuun nie, ki te ki Yennu nyik chab toonbiit bonchiann.